# Bisam Stelle

Het radarstation Bisam Stelle, soms ook "Kamp Bisam" of "Funkstelle Bisam" genoemd, was een Duits radarstation tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het station lag bij het Nederlandse dorp Strijbeek, ten zuiden van Breda, ongeveer 800 meter van de grens met België.

## Naam

Radarstations van de Himmelbelt kregen vaak een dierennaam. Bisam verwijst naar de muskusrat, die ook wel de bisamrat wordt genoemd.

## Geschiedenis

In 1940 namen de Duitsers een stuk land in bij het dorp Strijbeek. In maart van 1942 legden de Duitsers, door middel van dwangarbeid, een radarstation aan tussen de Kilometerbaan en de Goudbergseweg als onderdeel van de Himmelbelt. De Himmelbelt was een keten van radars, waarvan ongeveer 20 in Nederland, die geallieerde vliegtuigen moest opsporen. Het doel van Bisam was om vliegtuigen die de vliegbasis Gilze-Rijen gingen bombarderen op te sporen. Op 2 oktober 1944 bombardeerden de geallieerden het kamp en twee dagen later vernietigden de Duitsers wat er nog overbleef. Op 29 oktober trokken geallieerde troepen de dorpen Strijbeek en Galder binnen. Op 23 juni 2007 is er een plaquette als nagedachtenis aan het station onthuld.

## Beschrijving

Het station was ongeveer 47 hectare groot en er woonde 200 man voor onderhoud. De ingang van het terrein was aan de Goudbergseweg. Het was uitgerust in twee Würzburg-Riese radars met een doorsnede van 7,5 meter en een bereik van 70 kilometer en één Freya langeafstandsradar met een bereik van 200 kilometer. Ook waren er 2 Y-lijnen, een radiobaken, een lichtbaken, en meerdere afluisterantennes. Er was ook een kantoor, een commandopost met directe verbinding tot vliegbasis Gilze-Rijen, een wachtlokaal, een kantine met keuken en een grote slaapbarak. De telefoonkabel naar vliegbasis Gilze-Rijen werd in het begin vaak gesaboteerd, maar nadat de Duitsers de bevolking onder straf van deportatie dwongen de kabels te bewaken, stopte de sabotage. Het terrein was omringd door een manshoge prikkeldraadversperring. De commandant van het station was Oberfeldwebel Sabottka.

## Vandaag de dag

De betonnen restanten van de sokkels van de twee Würzburg-Riese radars zijn nog zichtbaar. Aan de kilometerbaan is een monument te vinden. Er is ook een plaquette als nagedachtenis aan het station.
* 1 2 3 4 5 Kamp Bisam. www.liberationroute.com. Geraadpleegd op 21 augustus 2024.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Strijbeek, oorlogsmonument. Nationaal Comité 4 en 5 mei. Geraadpleegd op 21 augustus 2024.
* 1 2 Historie van Galder en Strijbeek. Geraadpleegd op 22 augustus 2024.
* ↑ Swart), HKK (Eddy de, Chaam in de Tweede Wereldoorlog. Heemkundekring (21 maart 2023). Geraadpleegd op 22 augustus 2024.
* 1 2 3 4 5 6 (en) Restanten Radarstation "Bisam Stelle" - Strijbeek - TracesOfWar.nl. www.tracesofwar.nl. Geraadpleegd op 21 augustus 2024.
* 1 2 3 4 5 Aerssens, Charles (12 december 2022). Rondom de Strijbeekse Beek. Wandel Zoekpagina, Strijbeek, 1-2, 4.
* 1 2 3 4 5 6 7 "WANDELJOURNAAL 21.3". www.wandelpaden.com. Geraadpleegd op 21 augustus 2024.
* 1 2 3 4 5 Kamp bisam - Oorlog. RouteYou. Geraadpleegd op 22 augustus 2024.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Fliegerhorst Gilze-Rijen, deel II. www.oisterwijk-marketgarden.com. Geraadpleegd op 22 augustus 2024.
* ↑ Rondom de Strijbeekse Beek. Wandelzoekpagina. Geraadpleegd op 21 augustus 2024.
* ↑ Strijbeeksche Heide | De Wandeling. dewandeling.tv. Geraadpleegd op 21 augustus 2024.