# Gustav Leonhardt

Gustav Leonhardt ('s-Graveland, 30 mei 1928 – Amsterdam, 16 januari 2012) was een Nederlands klavecinist, organist, dirigent en musicoloog.

## Levensloop

Leonhardt groeide in een muzikale omgeving op. Zijn vader George - fabrikant, Mahlerliefhebber en jarenlang secretaris van de Nederlandsche Bach Vereeniging - bekostigde voor zijn 15-jarige zoon een (naar historische voorbeelden gebouwd maar in wezen modern-geaard) klavecimbel. In dezelfde periode ontwikkelde hij grote belangstelling voor het historische orgel. De zus van Gustav, Trudelies Leonhardt werd pianiste.
Na zijn gymnasiumtijd en eerste muziekstudies in Nederland trok Gustav Leonhardt in 1947 naar de Schola Cantorum Basiliensis in Bazel en studeerde er tot 1950 orgel, klavecimbel en muziekwetenschap bij Eduard Müller waar hij cum laude afstudeerde. Hij vertrok vervolgens naar Wenen en realiseerde er zijn eerste plaatopname, met Die Kunst der Fuge. In 1955 werd hij docent klavecimbel aan het Conservatorium van Amsterdam en richtte hij zijn eigen ensemble op, het Leonhardt Consort, met zijn Zwitserse vrouw Marie Leonhardt-Amsler als concertmeester.
Leonhardt is een van de grondleggers van de "authentieke uitvoeringspraktijk" en verrichtte veel pionierswerk, waarbij personen als Hans Brandts Buys en Anthon van der Horst hem waren voorgegaan. Beroemd zijn zijn talloze opnamen van klavecimbel- en orgelwerken van Johann Sebastian Bach. Talloze andere componisten uit de internationale renaissance- en barokmuziek heeft hij aan de vergetelheid ontrukt of op de voorgrond geplaatst. Hij bevorderde als aanschaf-adviseur voor derden (waaronder leerlingen) de bouw van nieuwe klavecimbels die nauwkeurig op historische voorbeelden zijn gebaseerd.
Na jarenlang titularis te zijn geweest van het orgel van de Waalse Kerk, was hij vanaf 1981 de organist van de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Hij gaf concerten in vrijwel alle landen van Europa en maakte tournees door de Verenigde Staten, Japan en Australië. Als dirigent leidde hij uitvoeringen van opera's van Monteverdi en Rameau. Tussen 1971 en 1990 nam hij, afwisselend met Nikolaus Harnoncourt, alle kerkcantates van Bach op, met zijn eigen Leonhardt-ensemble.
Hij bezorgde van de Opera Omnia van Jan Pieterszoon Sweelinck de uitgave van Band I (fantasieën en toccata's voor klavier).
In 1967 speelde hij als acteur de rol van Johann Sebastian Bach in Jean-Marie Straubs film Chronik der Anna Magdalena Bach.
In de jaren 1969-1970 bezette Leonhardt de prestigieuze Erasmusleerstoel aan de Harvard University.
Hij bewoonde vanaf 1974 een deel van het Huis Bartolotti, het achterhuis, aan de Herengracht in Amsterdam.
Vanaf 1965 was Leonhardt onafgebroken lid van de jury voor de driejaarlijkse internationale klavecimbelwedstrijd van het Festival Musica Antiqua in Brugge, ook nog in 2010.
In 1970-1971 stichtte hij, met aanmoediging van de platenfirma Deutsche Harmonia Mundi (DHM), het Orkest La Petite Bande, waarvan de violist Sigiswald Kuijken de dirigent werd.
Jaarlijks gaf hij ongeveer honderd concerten, meestal solo of met een klein ensemble, lange tijd in trio met de cellist Anner Bijlsma en de fluitist Frans Brüggen. Daarnaast maakte hij talloze grammofoon- en cd-opnamen. -- Hij heeft een studie gepubliceerd over Bachs Die Kunst der Fuge (1952).
Op 13 december 2011 kondigde Gustav Leonhardt aan dat hij zou stoppen met zijn optredens. De avond voordien had hij in de zaal Bouffes du Nord in Parijs zijn laatste recital gegeven. Het belette hem niet zich beschikbaar te stellen als jurylid voor de internationale klavecimbelwedstrijd in augustus 2012 in Brugge. Die taak heeft hij niet meer kunnen vervullen, aangezien hij op 16 januari van dat jaar onverwachts overleed in zijn woonplaats Amsterdam.

## Eerbetuigingen

* In 1967 ontving Leonhardt de Zilveren Anjer.
* In 1980 ontving hij, samen met Nikolaus Harnoncourt, de Erasmusprijs.
* Leonhardt ontving eredoctoraten van de universiteiten van onder meer Dallas, Washington D.C., Amsterdam (UvA), Harvard, Metz, Leiden en Padua.
* In 2009 ontving hij uit handen van koningin Beatrix de exclusieve Eremedaille voor Kunst en Wetenschap van de Huisorde van Oranje.
* In België werd hij in 2007 bevorderd tot Commandeur in de Kroonorde. De ordeketen werd hem in Brugge aangeboden door Minister van Staat Mark Eyskens, voorzitter van het Festival van Vlaanderen.
* Hetzelfde jaar werd hij Commandeur des Arts et des Lettres (Frankrijk).
* De planetoïden Leonhardt (9903) en Gustavleonhardt (12637) zijn naar hem genoemd.