# Ian McEwan

Ian McEwan (Aldershot, 21 juni 1948) is een Britse schrijver. Dankzij het grote succes van zijn boeken, zoals Atonement (2001), waarvan miljoenen zijn verkocht, geldt McEwan als de belangrijkste levende Britse romancier.

## Biografie

McEwan, zoon van legerofficier David McEwan en Rose Lilian Violet (Moore), bracht een groot deel van zijn jeugd door op legerbases in Singapore, Duitsland en Libië. Eenmaal teruggekeerd in Engeland genoot McEwan zijn opleiding aan het prestigieuze Eton College en studeerde Engels aan de Universiteit van Sussex. Daarna werd hij de eerste masterstudent in de studierichting Creatief Schrijven, die aan de Universiteit van East Anglia was opgezet door beroemde schrijvers als Malcolm Bradbury en Angus Wilson.
Hij trouwde in 1982 met Penny Allen (een genezeres en astrologe). Dit huwelijk eindigde in 1995 in een vechtscheiding. Daarna huwde hij de journaliste Annalena McAfee, hoofd van de boekenredactie van de Britse krant The Guardian.
McEwan is lid van de Royal Society of Literature en de Royal Society of Arts. In 2000 werd hij benoemd tot Commandeur in de Orde van het Britse Rijk. In 2023 werd hij door koning Charles III benoemd tot een van 65 leden van de Orde van de Eregezellen.

## Thematiek

Zijn romans raken aan verschillende thema’s, die hij verweeft met de plot. Atonement ('Boetekleed') belicht de levens van drie mensen die allen beïnvloed zijn door een inschattingsfout van een jong meisje, waardoor uiteindelijk hun levensloop dramatisch zal veranderen. McEwan confronteert de lezer met het dilemma tussen (vermeende) schuld en daarvoor moeten boeten.
Ook in de roman Saturday (2005) verkent McEwan de spelingen van het (nood)lot. De hoofdpersoon is een hersenchirurg en binnen één etmaal zal zijn leven voor altijd veranderen. Als arts is hij gewend om de regie in handen te hebben, maar gaandeweg begint hij te begrijpen hoe het voelt, wanneer je in een situatie terechtkomt waarover je geen enkele controle hebt.
Angst is een belangrijk thema in zijn werk. Volgens Ian McEwan is de samenleving geobsedeerd door angst. De media gebruiken het als middel om de aandacht van het publiek te trekken, maar het leidt, volgens hem, tot onverschilligheid over het lot van slachtoffers van rampen en misdaad. Totdat, zoals bij de hoofdpersoon van Saturday, het eigen leven in gevaar komt.
On Chesil Beach uit 2007 analyseert de relatie tussen een man en een vrouw die worstelen met hun verbintenis die zij willen bezegelen door een huwelijk. McEwan focust op de huwelijksnacht van het paar en pelt de consequenties af van de verwachtingen die de maatschappij aan hen stelt. Het verhaal speelt zich af in een tijd waarin het huwelijk nog de meest geëigende en volwassen vorm van samenleving was.
Een ander belangrijk thema is de ratio. Waarom gedraagt zich een rationele persoon of maatschappij zich bij tijden zo irrationeel. Hij geeft als voorbeeld de Tweede Wereldoorlog, waarin de geallieerden in feite dezelfde wapens gebruikten als de Duitsers: grootscheepse bombardementen en zelfs atoombommen op Japan. Kun je kwaad zonder kwaad vergelden? Volgens McEwan is dit onmogelijk.
Naarmate McEwan ouder werd, kreeg hij, naar eigen zeggen, steeds meer de behoefte te ontsnappen uit het duistere universum, waarin zijn personages bivakkeerden, alsof er geen buitenwereld bestond. "Ik heb de wereld steeds meer omhelsd."

## Stijl

Zijn stijl wordt als volgt omschreven: sterke aandacht voor het detail, een zekere mate van realisme en het geloof dat alles de potentie heeft om interessant te worden, wanneer je het van zeer nabij onderzoekt. Vaak is er ook een willekeurige gebeurtenis die als kantelpunt fungeert voor de personages die verder met de consequenties ervan moeten leven.
Het schrijfproces begint met het typen op zijn laptop, vaak vijf- tot tienduizend woorden heel snel achter elkaar, en hij ziet wel, waar zijn denkpad hem naartoe leidt. De verbeelding doet zijn werk en brengt hem soms tot verrassende ontdekkingen. Na het ontbijt begint hij met het uitwerken van zijn aantekeningen en tijdens de lunch heeft hij twee personages op papier staan, die hij ’s ochtends vroeg nog niet kende.
McEwan heeft een geheel eigen literair geluid, maar kan in zekere zin vergeleken worden met de Amerikaanse romanschrijver John Updike. Zij waren ook met elkaar bevriend. Zozeer dat, na de dood van Updike, McEwan verzuchtte dat "hij een unieke, onvervangbare persoon verloren had". Hij bewondert John Updike vanwege diens visuele zeggingskracht en McEwan streeft er ook in zijn eigen werk naar, dat je, als lezer, dingen voor je kan zien. Dat kan zijn een gesprek tussen twee mensen, een gebeurtenis of wat dan ook. Hij gebruikt daarvoor een aantal sleutelelementen, zoals levendige en specifieke details.
Veertig procent van wat onze hersens verwerken voltrekt zich via beelden. Het visuele dringt diep door in andere delen van het brein, zoals taal en emoties. Mensen, zegt McEwan, zijn visuele wezens en de roman, meer nog dan de film, geeft de beste mogelijkheid om dingen voor je te zien.
McEwan heeft geen ideale lezer voor ogen. Hij is zelf zijn eerste lezer en neemt daarbij een houding aan, die hij beschrijft als uitermate sceptisch. Hij bekritiseert zichzelf regelmatig op punten van geloofwaardigheid of een zwak plot. Het is in feite een samenvatting van alle vijandige recensies, die hij op zijn werk heeft gehad en hij beschouwt het als een nuttig instrument.
In een fragment uit Zaterdag laat McEwan de hoofdpersoon verwoorden, hoe hij regelmatig twijfelt over zijn rol als schrijver: "Hij wil zijn tijd niet verlummelen met even te gaan liggen of zitten. Hij wil ook geen waarnemer van het leven van anderen zijn, of van hun denkbeeldige leven. Hij hoeft de wereld ook niet opnieuw uit te vinden, maar alleen maar proberen te verklaren. Het tijdsgewricht is al vreemd genoeg; waarom zou je dingen verzinnen?"