# Comrades Marathon

De Comrades Marathon is een ultramarathon van ongeveer 90 kilometer, die sinds 1921 jaarlijks wordt gehouden in de provincie KwaZoeloe-Natal in Zuid-Afrika.
De Comrades Marathon is de oudste en qua deelnemersveld de sterkste ultramarathon ter wereld. De wedstrijd wordt georganiseerd door de Comrades Marathon Association (CMA).
Bij de wedstrijd is een tijdslimiet van kracht van 12 uur.

## Parcours

Het parcours van de Comrades Marathon loopt van Durban naar Pietermaritzburg en kent twee varianten; het opwaartse parcours dat begint in Durban en het neerwaartse parcours dat begint in Pietermaritzburg.
Het parcours wordt gekenmerkt door een aantal heuvels die worden aangeduid met “de grote vijf”.

## Geschiedenis

De Comrades Marathon werd voor het eerst gehouden op 24 mei 1921 en is met uitzondering van de periode tijdens Tweede Wereldoorlog en coronapandemie elk jaar gehouden. De editie uit 2010 was de 85e marathon. Tot op heden hebben meer dan 300.000 lopers de race voltooid.
De race was een idee van Vic Clapham, een veteraan uit de Eerste Wereldoorlog, die op deze manier de Zuid-Afrikaanse soldaten die waren omgekomen in de oorlog eer wilde bewijzen. Clapham had zelf tijdens de oorlog een 2700 kilometer lange tocht moeten maken door Duits-Oost-Afrika en vond daarom een race die lopers sterk zou testen op hun fysieke uithoudingsvermogen een gepast eerbetoon.
Voor de eerste race in 1921 meldden 48 hardlopers zich aan, maar slechts 34 kregen toestemming te mogen starten. Slechts 16 deelnemers haalden de finish. De winnaar van de eerste race was Bill Rowan, in een tijd van 8:59.
De eerste vrouw die de race liep was Frances Hayward in 1923, maar omdat de race officieel nog geen vrouwen toeliet, werden haar deelname en tijd niet erkend. In 1975 bestond de marathon 50 jaar en dat was dan ook het jaar waar er voor het eerst vrouwen legaal mee mochten doen.
Van 1962 tot 1994 werd de race jaarlijks gehouden op Republieksdag, een nationale feestdag in Zuid-Afrika gevierd op 31 mei. Toen deze dag werd afgeschaft in 1995 werd de datum veranderd naar de Dag van de Jeugd op 16 juni. In 2007 werd de datum onder druk van de ANC-Jeugdliga veranderd naar 17 juni, omdat de race volgens hen te veel zou afleiden van het belang van de dag van de jeugd. De laatste paar jaar is de race steeds op een andere datum gehouden.
Tot op heden hebben 7 deelnemers de marathon niet overleefd.

## Regels

Atleten krijgen 12 uur de tijd om het parcours te voltooien. Tot 2003 was dit nog 11 uur. Er zijn langs de hele route een aantal controlepunten die de deelnemers binnen een bepaalde tijd dienen te bereiken. Lukt dit niet, dan worden ze gedwongen te stoppen met de wedstrijd.
Lopers die met succes 9 marathons hebben gelopen krijgen een geel nummer, en lopers die 10 marathons hebben voltooid een groen nummer.

## Prijzen

Alle deelnemers die binnen de limiet van 12 uur finishen krijgen een medaille.
De medailles worden als volgt verdeeld:
* Gouden medaille: de eerste 10 mannen en vrouwen.
* Wally Hayward medaille (zilver met een gouden rand): alle lopers vanaf de 11e die binnen 6 uur finishen.
* Zilveren medaille: alle lopers die tussen de 6 uur en 7,5 uur finishen.
* Bill Rowan medaille (brons met een zilveren ring): alle lopers die tussen de 7,5 uur en 9 uur finishen.
* Bronzen medaille: alle lopers die tussen de 9 uur en 11 uur finishen.
* Vic Clapham medaille (koper): alle lopers die tussen de 11 uur en 12 uur finishen.
Voor 2000 werden alleen gouden, zilveren en bronzen medailles uitgereikt. De Bill Rowan medaille werd in 2000 geïntroduceerd en is vernoemd naar de eerste winnaar van de Comrades Marathon in 1921. De tijdlimiet voor deze medaille is gebaseerd op Rowans eindtijd; 8 uur en 59 minuten.
De Vic Clapham medaille werd in 2003 geïntroduceerd en is vernoemd naar de oprichter van de marathon. De invoering van deze medaille viel samen met de uitbreiding van de maximaal toegestane looptijd van 11 uur naar 12 uur.
De Wally Hayward medaille werd in 2007 ingevoerd en is vernoemd naar vijfvoudig winnaar Wally Hayward.

## Records
### Parcoursrecords

| | Parcours | Recordhouder | Land | Jaar | Tijd |
| Mannen | Neerwaarts | David Gatebe | Zuid-Afrika | 2016 | 5:18.19 |
| | Opwaarts | Leonid Shvetsov | Rusland | 2008 | 5:24.49 |
| Vrouwen | Neerwaarts | Frith van der Merwe | Zuid-Afrika | 1989 | 5:54.43 |
| | Opwaarts | Gerda Steyn | Zuid-Afrika | 2019 | 5:58.53 |

### Meeste overwinningen

| Mannen | Overwinningen | Land | Vrouwen | Overwinningen | Land |
| Bruce Fordyce | 9 | Zuid-Afrika | Elena Nurgalieva | 8 | Rusland |
| Arthur Newton | 5 | Zuid-Afrika | Maureen Holland | 4 | Zuid-Afrika |
| Hardy Ballington | 5 | Zuid-Afrika | Lettie van Zyl | 3 | Zuid-Afrika |
| Wally Hayward | 5 | Zuid-Afrika | Helen Lucre | 3 | Zuid-Afrika |
| Jack Mekler | 5 | Zuid-Afrika | Frith van der Merwe | 3 | Zuid-Afrika |
| Alan Robb | 4 | Zuid-Afrika | Maria Bak | 3 | Duitsland |

### Meeste medailles

* Dave Rogers (44 medailles)
* Clive Crawley (42 medailles)

## Winnaars

| Jaar | Up of down | Tijd | Man | Land | Tijd | Vrouw | Land |
| 2024 | u | 5:25.00 | Piet Wiersma | NED | 5:49:46 | Gerda Steyn | RSA |
| 2023 | d | 5:14.30 | Tete Dijana | RSA | 5:44:54 | Gerda Steyn | RSA |
| 2022 | d | 5:30.38 | Tete Dijana | RSA | 6:17:49 | Alexandra Morozova | RUS |
| 2019 | u | 5:31.33 | Edward Mothibi | RSA | 5:58.53 | Gerda Steyn | RSA |
| 2018 | d | 5:26.34 | Bongmusa Mthembu$^3$ | RSA | 6:10.03 | Ann Ashworth | RSA |
| 2017 | u | 5:35.34 | Bongmusa Mthembu$^2$ | RSA | 6:27.35 | Camille Herron | USA |
| 2016 | d | 5:18.19 | David Gatebe | RSA | 6:25.55 | Charne Bosman | RSA |
| 2015 | u | 5:38.36 | Gift Kelehe | RSA | 6:12.22 | Caroline Wostmann | RSA |
| 2014 | d | 5:28.29 | Bongmusa Mthembu$^1$ | RSA | 6:18.12 | Eleanor Greenwood | GBR |
| 2013 | u | 5:32.09 | Claude Moshiywa | RSA | 6:27.09 | Elena Nurgalieva$^8$ | RUS |
| 2012 | d | 5:31.03 | Ludwick Mamabolo | RSA | 6:07.12 | Elena Nurgalieva$^7$ | RUS |
| 2011 | u | 5:32.45 | Stephen Muzhingi$^3$ | ZIM | 6:24.11 | Elena Nurgalieva$^6$ | RUS |
| 2010 | d | 5:29.01 | Stephen Muzhingi$^2$ | ZIM | 6:13.03 | Elena Nurgalieva$^5$ | RUS |
| 2009 | d | 5:23.27 | Stephen Muzhingi | ZIM | 6:12.08 | Olesya Nurgalieva$^2$ | RUS |
| 2008 | u | 5:24.49 | Leonid Shvetsov$^2$ | RUS | 6:14.38 | Elena Nurgalieva$^4$ | RUS |
| 2007 | d | 5:20.49 | Leonid Shvetsov | RUS | 6:10.11 | Olesya Nurgalieva | RUS |
| 2006 | u | 5:35.19 | Oleg Kharitonov | RUS | 6:09.24 | Elena Nurgalieva$^3$ | RUS |
| 2005 | d | 5:27.10 | Sipho Ngomane | RSA | 5:58.50 | Tatyana Zhirkova | RUS |
| 2004 | u | 5:31.22 | Vladimir Kotov$^3$ | BLR/ RSA | 6:11.15 | Elena Nurgalieva$^2$ | RUS |
| 2003 | d | 5:28.52 | Fusi Nhlapo | RSA | 6:07.46 | Elena Nurgalieva | RUS |
| 2002 | u | 5:30.59 | Vladimir Kotov$^2$ | BLR/ RSA | 6:14.21 | Maria Bak$^3$ | GER |
| 2001 | d | 5:25.51 | Andrew Kelehe | RSA | 6:13.53 | Elvira Kolpakova | RUS |
| 2000 | u | 5:25.33 | Vladimir Kotov | BLR/ RSA | 6:15.35 | Maria Bak$^2$ | GER |
| 1999 | d | 5:30.10 | Jaroslaw Janicki | POL | 6:31.03 | Birgit Lennartz | GER |
| 1998 | u | 5:26.25 | Dmitri Grishine$^2$ | RUS | 6:38.57 | Rae Bisschoff | RSA |
| 1997 | d | 5:28.37 | Charl Mattheus | RSA | 5:58.24 | Ann Trason$^2$ | USA |
| 1996 | u | 5:29.33 | Dmitri Grishine | RUS | 6:13.23 | Ann Trason | USA |
| 1995 | d | 5:34.02 | Shaun Meiklejohn | RSA | 6:22.57 | Maria Bak | GER |
| 1994 | u | 5:38.39 | Alberto Salazar | USA | 6:41.23 | Valentina Lyakhova | RUS |
| 1993 | d | 5:39.41 | Charly Doll | GER | 6:55.07 | Tilda Tearle | RSA |
| 1992 | u | 5:46.11 | Jetman Msutu | RSA | 6:51.05 | Frances van Blerk | RSA |
| 1991 | d | 5:40.53 | Nick Bester | RSA | 6:08.19 | Frith van der Merwe$^3$ | RSA |
| 1990 | u | 5:40.25 | Bruce Fordyce$^9$ | RSA | 7:02.00 | Naidene Harrison | RSA |
| 1989 | d | 5:35.51 | Samuel Tshabalala | RSA | 5:54.43 | Frith van der Merwe$^2$ | RSA |
| 1988 | u | 5:27.42 | Bruce Fordyce$^8$ | RSA | 6:32.56 | Frith van der Merwe | RSA |
| 1987 | u | 5:37.01 | Bruce Fordyce$^7$ | RSA | 6:48.42 | Helen Lucre$^3$ | RSA |
| 1986 | d | 5:24.07 | Bruce Fordyce$^6$ | RSA | 6:55.01 | Helen Lucre$^2$ | RSA |
| 1985 | u | 5:37.01 | Bruce Fordyce$^5$ | RSA | 6:53.24 | Helen Lucre | RSA |
| 1984 | d | 5:27.18 | Bruce Fordyce$^4$ | RSA | 6:46.35 | Lindsay Weight$^2$ | RSA |
| 1983 | u | 5:30.12 | Bruce Fordyce$^3$ | RSA | 7:12.56 | Lindsay Weight | RSA |
| 1982 | d | 5:34.22 | Bruce Fordyce$^2$ | RSA | 7:04.59 | Cheryl Winn | RSA |
| 1981 | u | 5:37.28 | Bruce Fordyce | RSA | 6:44.35 | Isavel Roche-Kelly$^2$ | RSA |
| 1980 | d | 5:38.25 | Alan Robb$^4$ | RSA | 7:18 | Isavel Roche-Kelly | RSA |
| 1979 | u | 5:45.02 | Piet Vorster | RSA | 8:22.41 | Jan Mallen | RSA |
| 1978 | d | 5:29.14 | Alan Robb$^3$ | RSA | 8:25 | Lettie van Zyl$^3$ | RSA |
| 1977 | u | 5:47.00 | Alan Robb$^2$ | RSA | 8:58 | Lettie van Zyl$^2$ | RSA |
| 1976 | d | 5:40.53 | Alan Robb | RSA | 9:05 | Lettie van Zyl | RSA |
| 1975 | u | 5:53.00 | Derek Preiss$^2$ | RSA | 10:08 | Elizabeth Cavanagh$^2$ | RSA |
| 1974 | u | 6:02.49 | Derek Preiss | RSA | 10:40 | Alet Kleynhans | RSA |
| 1973 | d | 5:39.09 | Dave Levick | RSA | 8:40 | Maureen Holland$^4$ | RSA |
| 1972 | u | 5:48.57 | Mick Orton | Verenigd Koninkrijk | 9:26 | Maureen Holland$^3$ | RSA |
| 1971 | d | 5:47.06 | Dave Bagshaw$^3$ | | 8:37 | Maureen Holland$^2$ | RSA |
| 1970 | u | 5:51.27 | Dave Bagshaw$^2$ | | 10:50 | Elizabeth Cavanagh | RSA |
| 1969 | d | 5:45.35 | Dave Bagshaw | RSA | | | |
| 1968 | u | 6:01.11 | Jack Mekler$^5$ | | | | |
| 1967 | d | 5:54.10 | Manie Kuhn | RSA | | | |
| 1966 | u | 6:14.07 | Tommy Malone | RSA | 9:30.00 | Maureen Holland | RSA |
| 1965 | d | 5:51.09 | Bernard Gomersall | Verenigd Koninkrijk | 10:07 | Mavis Hutchinson | RSA |
| 1964 | u | 6:09.54 | Jack Mekler$^4$ | | | | |
| 1963 | d | 5:51.20 | Jack Mekler$^3$ | | | | |
| 1962 | u | 5:57.05 | John Smith | Verenigd Koninkrijk | | | |
| 1961 | d | 6:07.07 | George Claassen | RSA | | | |
| 1960 | u | 5:56.32 | Jack Mekler$^2$ | | | | |
| 1959 | d | 6:28.11 | Trevor Allen$^2$ | | | | |
| 1958 | u | 6:26.26 | Jack Mekler | SAF | | | |
| 1957 | d | 6:13.55 | Mercer Davies | SAF | | | |
| 1956 | u | 6:33.35 | Gerald Walsh$^2$ | | | | |
| 1955 | d | 6:06.32 | Gerald Walsh | SAF | | | |
| 1954 | u | 6:12.55 | Wally Hayward$^5$ | SAF | | | |
| 1953 | d | 5:52.30 | Wally Hayward$^4$ | SAF | | | |
| 1952 | u | 7:00.02 | Trevor Allen | SAF | | | |
| 1951 | d | 6:14.08 | Wally Hayward$^3$ | SAF | | | |
| 1950 | u | 6:46.25 | Wally Hayward$^2$ | SAF | | | |
| 1949 | d | 6:23.21 | Reg Allison | SAF | | | |
| 1948 | u | 7:13.52 | William Savage$^2$ | | | | |
| 1947 | d | 6:41.05 | Hardy Ballington$^5$ | | | | |
| 1946 | u | 7:02.40 | Bill Cochrane$^2$ | | | | |
| 1941-45 | Wedstrijd niet gehouden vanwege de Tweede Wereldoorlog | Wedstrijd niet gehouden vanwege de Tweede Wereldoorlog | Wedstrijd niet gehouden vanwege de Tweede Wereldoorlog | Wedstrijd niet gehouden vanwege de Tweede Wereldoorlog | Wedstrijd niet gehouden vanwege de Tweede Wereldoorlog | Wedstrijd niet gehouden vanwege de Tweede Wereldoorlog | Wedstrijd niet gehouden vanwege de Tweede Wereldoorlog |
| 1940 | u | 6:39.23 | Allen Boyce | SAF | | | |
| 1939 | d | 6:22.05 | Johnny Coleman$^2$ | | | | |
| 1938 | u | 6:32.26 | Hardy Ballington$^4$ | | | | |
| 1937 | d | 6:23.11 | Johnny Coleman | SAF | | | |
| 1936 | u | 6:46.14 | Hardy Ballington$^3$ | | | | |
| 1935 | d | 6:30.05 | Bill Cochrane | SAF | | | |
| 1934 | u | 7:09.03 | Hardy Ballington$^2$ | | | | |
| 1933 | d | 6:50.37 | Hardy Ballington | SAF | 9:31.25 | Geraldine Watson$^3$ | |
| 1932 | u | 7:41.58 | William Savage | SAF | 11:56.00 | Geraldine Watson$^2$ | |
| 1931 | d | 7:16.30 | Phil Masterton-Smith | SAF | > 11 uur + | Geraldine Watson | SAF |
| 1930 | u | 7:27.26 | Wally Hayward | SAF | | | |
| 1929 | d | 7:52.00 | Darrell Dale | SAF | | | |
| 1928 | u | 7:49.07 | Frank Sutton | SAF | | | |
| 1927 | d | 6:40.56 | Arthur Newton$^5$ | | | | |
| 1926 | u | 6:57.46 | Harry Phillips | Zuid-Afrika | | | |
| 1925 | d | 6:24.45 | Arthur Newton$^4$ | | | | |
| 1924 | u | 6:58.22 | Arthur Newton$^3$ | | | | |
| 1923 | d | 6:56.00 | Arthur Newton$^2$ | | 11:35.00 | Frances Hayward | Zuid-Afrika |
| 1922 | u | 8:40.00 | Arthur Newton | Zuid-Afrika | | | |
| 1921 | d | 8:59.00 | Bill Rowan | Zuid-Afrika | | | |
*In 1992 werd de wedstrijd gewonnen door Charl Mattheus, maar deze werd later gediskwalificeerd vanwege het gebruik van het verboden middelen.

## Deelnemers

| Jaar | Totaal | waarvan vrouwen | parcourslengte (in km) | Up Run (U)/ Down Run (D) |
| 2010 | 14.343 | 3129 | 89,28 | D |
| 2009 | 10.006 | 1748 | 89,17 | D |
| 2008 | 08631 | 1411 | 86,94 | U |
| 2007 | 10.052 | 1765 | 89,17 | D |
| 2006 | 09847 | 1607 | 87,5 | U |
| 2005 | 11.729 | 2000 | 89,17 | D |
| 2004 | 10.125 | 1563 | 86,75 | U |
| 2003 | 11.416 | 1868 | 89,18 | D |
| 2002 | 09027 | 1186 | 86,5 | U |
| 2001 | 11.090 | 1664 | 89,0 | D |
| 2000 | 20.030 | 3304 | 87,6 | U |
| 1999 | 11.290 | 1467 | 89,9 | D |
| 1998 | 10.496 | 1284 | 87,3 | U |
| 1997 | 11.357 | 1367 | 89,9 | D |
| 1996 | 11.268 | 1232 | 86,7 | U |
| 1995 | 10.542 | 1185 | 90,7 | D |
| 1994 | 10.275 | 1078 | 86,7 | U |
| 1993 | 11.323 | 1098 | 89,9 | D |
| 1992 | 10.696 | 0869 | 86,7 | U |
| 1991 | 12.082 | 0921 | 89,2 | D |
| 1990 | 10.273 | 0647 | 87,4 | U |
| 1989 | 10.507 | 0670 | 89,6 | D |
| 1988 | 10.363 | 0544 | 87,5 | U |
| 1987 | 08376 | 0407 | 87,5 | U |
| 1986 | 09654 | 0431 | 88,8 | D |
| 1985 | 08192 | 0300 | 88,6 | U |
| 1984 | 07104 | 0260 | 89,8 | D |
| 1983 | 05365 | 0157 | 87,7 | U |
| 1982 | 04602 | 0100 | 91,4 | D |
| 1981 | 03661 | 0059 | 87,9 | U |
| 1980 | 03978 | 0033 | 89,8 | D |
| 1979 | 02821 | 0011 | 90 | U |
| 1978 | 02601 | 0008 | 90 | D |
| 1977 | 01670 | 0006 | 89,7 | U |
| 1976 | 01409 | 0005 | 90,1 | D |
| 1975 | 01237 | 0001 | 89,9 | U |
| 1974 | 01162 | | 88 | U |
| 1973 | 01225 | | 88 | D |
| 1972 | 00976 | | 90,4 | U |
| 1971 | 00931 | | 92 | D |
| 1970 | 00640 | | 90,1 | U |
| 1969 | 00587 | | 88 | D |
| 1968 | 00438 | | 86,9 | U |
| 1967 | 00417 | | 86,9 | D |
| 1966 | 00261 | | 86,9 | U |
| 1965 | 00284 | | 86,9 | D |
| 1964 | 00205 | | 86,9 | U |
| 1963 | 00149 | | 86,9 | D |
| 1962 | 00109 | | 86,9 | U |
| 1961 | 00098 | | 86,9 | D |
| 1960 | 00080 | | 86,9 | U |
| 1959 | 00070 | | 86,9 | D |
| 1958 | 00034 | | 86,9 | U |
| 1957 | 00062 | | 86,9 | D |
| 1956 | 00055 | | 86,9 | U |
| 1955 | 00064 | | 86,9 | D |
| 1954 | 00034 | | 86,9 | U |
| 1953 | 00026 | | 86,9 | D |
| 1952 | 00023 | | 86,9 | U |
| 1951 | 00025 | | 86,9 | D |
| 1950 | 00020 | | 86,9 | U |
| 1949 | 00032 | | 86,9 | D |
| 1948 | 00024 | | 86,9 | U |
| 1947 | 00023 | | 86,9 | D |
| 1946 | 00008 | | 86,9 | U |
| 1940 | 00010 | | 86,9 | U |
| 1939 | 00021 | | 86,9 | D |
| 1938 | 00011 | | 86,9 | U |
| 1937 | 00019 | | 86,9 | D |
| 1936 | 00013 | | 86,7 | U |
| 1935 | 00034 | | 86,7 | D |
| 1934 | 00024 | | 86,7 | U |
| 1933 | 00057 | | 86,7 | D |
| 1932 | 00024 | | 86,7 | U |
| 1931 | 00030 | | 86,7 | D |
| 1930 | 00029 | | 86,7 | U |
| 1929 | 00019 | | 86,9 | D |
| 1928 | 00013 | | 90,1 | U |
| 1927 | 00021 | | 86,9 | D |
| 1926 | 00014 | | 86,9 | U |
| 1925 | 00024 | | 87,5 | D |
| 1924 | 00016 | | 86,9 | U |
| 1923 | 00031 | | 86,9 | D |
| 1922 | 00026 | | 86,9 | U |
| 1921 | 00017 | | 87,9 | D |
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Comrades Marathon op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ Comrades 90 km. Association of Road Racing Statisticians. Geraadpleegd op 25 mei 2009.
* ↑ Comrades Marathon Canceled. Comrades Marathon. Gearchiveerd op 18 mei 2020. Geraadpleegd op 16 januari 2021.
* ↑ Aerni, John, Why Comrades Is the Greatest. Running Times Magazine. Geraadpleegd op 25 mei 2009.
* ↑ Marathon deaths 'potentially preventable' by Chris Bateman (fulltext pdf)
* ↑ South Africa's Comrades Marathon door Brad Morgan
Externe links
* Comrades Marathon Association
* Winnaars Comrades Marathon op www.arrs.run
* Detailed profile of the 2009 Comrades route (PDF)