# Burse

Een burse of bursa was van de hoge middeleeuwen tot de zeventiende eeuw een bekostigde woongemeenschap voor scholieren of studenten (zogenoemde bursalen), die een bepaald bedrag aan de burseleider moesten betalen voor kost en inwoning.

## Etymologie

De term burse is afgeleid van het Latijnse woord bursa dat zak, buidel of beurs betekent, maar geleidelijk ook werd gebruikt in de betekenis beurs (geldsom). Dergelijke beurzen voor studie en huisvesting kwamen op in het eind van de middeleeuwen. De term burse verwijst veelal naar het gemeenschappelijke kosthuis voor de ondersteunde studenten.

## Beschrijving

Een burse bestond uit, naast slaapkamers voor de scholieren of studenten, meerdere vertrekken voor ondersteunende functies. Zo zijn er voorbeelden van bursen met een woonkamer, een eetzaal, een studielokaal, slaapzalen voor personeel, een keuken, een bierbrouwerij en andere ruimtes voor voedselverwerking. Veelal had een magister, prior of rector de leiding over de burse. Tegelijkertijd gaf hij soms huiswerkbegeleiding of les in schoolvakken als Latijn en wiskunde.
Studenten en scholieren konden voor een bescheiden bijdrage onderdak en eten krijgen, doordat een gedeelte werd bekostigd uit de daarvoor opgerichte beurs. Zo kreeg de zogenoemde schaftmeester (oeconomus) in de burse in Groningen 100 gulden per jaar per mee-etende student, waarvan 55 (en later 60) gulden door de overheid werd betaald, en de rest door de student zelf. Er zijn echter ook voorbeelden bekend dat kost en inwoning van arme scholieren volledig werd bekostigd. In Leiden was er onderscheid tussen bursalen met beurzen van de Staten en bursalen die onderdak kregen op kosten van de stad.

## Nederland

In Nederland hebben meerdere bursen bestaan. Zo kende Deventer vanaf 1470 de Bursa Cusana die bedoeld was voor scholieren aan de Latijnse school. Kort na de oprichting van de Universiteit van Franeker in 1585 werd voor de studenten aldaar eveneens een burse in het leven geroepen. In Leiden volgde men in 1592 met de opening van het Statencollege in het Cellebroedersklooster als collegie voor 'schamele studenten'. In Groningen bestond van 1613 tot 1813 een burse aan de Grote Markt voor studenten aan de Rijksuniversiteit Groningen.

## Duitsland

Ook in Duitsland waren er bursen, bijvoorbeeld in Tübingen, speciaal voor gymnasiasten.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Burse op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ "Twentsch dagblad Tubantia", Twentsch dagblad Tubantia, 8 juni 1957. Geraadpleegd op 7 december 2023.
* ↑ "Ontstellende berichten over die goeie ouwe tijd", Het Parool, 8 oktober 1955. Geraadpleegd op 7 december 2023.
* ↑ Moes-Jonasse, W. (1998). Non scholae sed vitae discimus. Wij leren niet voor school, maar voor het leven, pp. 100-104. Publicatie bij de tentoonstelling 'Met Erasmus naar school' in Historisch Museum De Waag te Deventer, van 3 oktober 1998 tot 15 februari 1999, Deventer: Stichting Publicaties Gemeentemusea Deventer
* 1 2 "De standaard", De standaard, 20 september 1933. Geraadpleegd op 7 december 2023.
* ↑ "Onze academie... onze studenten... I", Nieuwsblad van het Noorden, 30 juni 1934, p. 21. Geraadpleegd op 11 december 2023.
* 1 2 De Vrankrijker, A. C. J. (1939). Vier eeuwen Nederlandsch studentenleven [Online], pp. 102-205. Geraadpleegd van DBNL
* ↑ "Mensa Academica Groningen Eetgelegenheid en ook internaat. Een oude instelling herleeft op deze manier.", Algemeen Handelsblad, 20 juli 1940. Geraadpleegd op 7 december 2023.
* ↑ "Zorg voor bed", Limburgsch dagblad, 16 juni 1972. Geraadpleegd op 7 december 2023.