OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fujimino

Fujimino (ふじみ野市, Fujimino-shi) is een stad in de prefectuur Saitama, Japan. In 2013 telde de stad 108.691 inwoners. Fujimino maakt deel uit van de metropool Groot-Tokio.

## Geschiedenis

Op 1 oktober 2005 ontstond Fujimino als stad (shi). Dit gebeurde door het samenvoegen van de stad Kamifukuoka (上福岡市) en de gemeente Ōi (大井町).
Steden: Ageo · Asaka · Chichibu · Fujimi · Fujimino · Fukaya · Gyoda · Hanno · Hanyu · Hasuda · Hidaka · Higashimatsuyama · Honjo · Iruma · Kasukabe · Kawagoe · Kawaguchi · Kazo · Kitamoto · Koshigaya · Konosu · Kuki · Kumagaya · Misato · Niiza · Okegawa · Saitama (hoofdstad) · Sakado · Satte · Sayama · Shiki · Shiraoka · Soka · Toda · Tokorozawa · Tsurugashima · Wako · Warabi · Yashio · Yoshikawa Districten: Chichibu · Hiki · Iruma · Kitaadachi · Kitakatsushika · Kodama · Minamisaitama · Osato
Gemeenten per district
# Galapagoszeebeer

De galapagoszeebeer (Arctocephalus galapagoensis) is een zoogdier uit de familie van de oorrobben (Otariidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Heller in 1904.

## Voorkomen

De soort komt voor in Ecuador in de wateren van de Galapagoseilanden.
* ↑ (en) Galapagoszeebeer op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Galapagoszeeleeuw

De galapagoszeeleeuw (Zalophus wollebaeki) is een zeeleeuwensoort die uitsluitend voorkomt op de Galapagoseilanden en Isla de la Plata (Ecuador). Op de Galapagoseilanden zijn het de meest voorkomende zeeleeuwen en zij worden vaak gezien in groepen die aan de stranden (of andere plaatsen waar ook mensen komen) liggen te zonnen. Het zijn opvallende verschijningen door hun luid geblaf en hun speels gedrag, waarbij ze zich in de golven van de branding bewegen. Ze vormen een grote attractie voor toeristen.

## Taxonomie

De galapagoszeeleeuw werd lang beschouwd als een ondersoort van de Californische zeeleeuw (Z. californianus), hoewel Erling Sivertsen hem in 1953 oorspronkelijk al als een aparte soort beschreef. In 2007 werd de soortstatus bevestigd met DNA-onderzoek.

## Status

De galapagoszeeleeuw heeft een klein verspreidingsgebied en daardoor is er kans op uitsterven. De grootte van de wereldpopulatie schommelt sterk en de IUCN vermoedde in 2008 dat de populatie de afgelopen 30 jaar met meer dan 50% is gekrompen. Om deze redenen staat deze zeeleeuwensoort als bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.
* 1 2 3 (en) Galapagoszeeleeuw op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Friese doorloper

Een Friese doorloper (ook wel houtjes of botjes genoemd) is een type houten schaats, met één ijzer, die onder de schoen gebonden wordt.
Hoewel alle houten schaatsen vaak Friese doorloper worden genoemd, is de echte Friese doorloper een schaats waarbij het ijzer helemaal tot onder de hak doorloopt. Bij veel houten schaatsen stopt het ijzer halverwege de hak.

## Geschiedenis

In 1836 ontwierp de Engelse kunstrijder Henry Boswell uit Oxford een schaats waarbij het ijzer doorliep tot het einde van de hak. De doorloper van Boswell was speciaal ontworpen voor het kunstrijden. Naast het verlengen van het ijzer bij de hak, liet Boswell de hals weg. In feite benaderde deze schaats die uit het pioniersstadium (1200-1550). Boswell liet 50 paar van zijn prototype maken door een schaatsenmaker in Birmingham en gaf de schaatsen vervolgens aan rijders uit Oxford. Dit leidde tot de oprichting van de Oxford Skating Club. De door Boswell ontworpen schaatsen gaan de wereld in onder de naam Club-skates.
In 1855 ontwerpt ene Berney voor de hardrijder Larmen Register uit Southery in het Engelse Fendistrict een doorlopende schenkel voor zijn hardrijschaats, maar na enig proefrijden knipt Register de hak weer kort. Werd de doorlopende schenkel wel geaccepteerd voor het kunstrijden, voor het hardrijden bestond er nog een duidelijke aarzeling.
In 1859 is het de Amerikaan J.A. Welpley die een doorlopende hardrijschaats op de markt brengt onder de naam Long Reach, genoemd naar een traject van 14 mijl in de St. Johnrivier.
In Nederland werd het doorlopende ijzer pas in 1875 toegepast op de oude Friese schaats door de Friese schaatsenmakers A.K. Hoekstra uit Wergea en D.G. Minkema uit Oosterlittens. De Friese doorloper was geboren en zou een begrip worden in heel Nederland.
De doorloper is een geschikte toerschaats en het gevaar van achterovervallen is bij de doorloper aanzienlijk minder dan bij de Friese schaats. De Friese doorloper heeft de andere Nederlandse kortlopende schaatsen verdrongen. Vele schaatsenrijders en ook hardrijders bleven desondanks lange tijd vasthouden aan de Friese schaats met korte hak.
De IJlster schaatsenfabrikant H. Nauta speelde in een advertentie in het Nieuws van de Dag van 16 december 1887 in op deze behoudende smaak van sommige Friese rijders door te stellen: ‘Geen doorloop-Schaatsen, die ondoelmatig zijn en schadelijk voor den Voet.’
In 1895 opende schaatser Henri Gorter de Stoom Schaatsenfabriek Hercules in Zwolle, een van de eerste fabrieken in Nederland waar schaatsen (deels) machinaal vervaardigd werden. Aanvankelijk was het belangrijkste product de noorse schaats, maar al snel werd het assortiment uitgebreid met Friese doorlopers, doorlopers en andere modellen.
Pas na 1900 won de doorloper echt terrein en heeft hij de Friese schaats in 1940 geheel verdrongen. Na 1945 wordt de Friese doorloper vrijwel synoniem voor de houten schaats.
* ↑ Schaatsenfabriek Hercules H.J. Gorter. Schaatshistorie.nl.
# Gamones

Gamones is een gemeente in de Spaanse provincie Zamora in de regio Castilië en León met een oppervlakte van 13,49 km². Gamones telt 99 inwoners (1 januari 2016).

## Demografische ontwikkeling

    Bron: INE, 1857-2011: volkstellingen
* (en) Spaans bureau voor statistiek (1 januari 2016)
# Fusinus tessellatus

Fusinus tessellatus is een slakkensoort uit de familie van de Fasciolariidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1880 door G.B. Sowerby II.
# Gastrancistrus unimacula

Gastrancistrus unimacula is een vliesvleugelig insect uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1929 door Girault.
# Gandanameno inornata

Gandanameno inornata is een spinnensoort uit de familie van de fluweelspinnen (Eresidae).
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1898 als Eresus inornatus gepubliceerd door Reginald Innes Pocock.
# Gandanameno spenceri

Gandanameno spenceri is een spinnensoort uit de familie van de fluweelspinnen (Eresidae).
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1900 als Eresus spenceri gepubliceerd door Reginald Innes Pocock.
# Félix-Robert Faecq

Félix-Robert Faecq (Brussel, 1901–1992) was als zakenman en jazzliefhebber een vroege pionier in de verspreiding en de promotie van de jazz in België.
Faecq zorgde ervoor dat de eerste Belgische jazzplaten van het label Gennett via Chicago over Londen België binnenkwamen. Samen met zijn schoolvriend Paul Mayaert bracht hij in 1924 ook Musique Magazine uit, het allereerste muziektijdschrift ter wereld dat zijn aandacht exclusief aan jazz besteedde. Het werd in 1925 omgedoopt tot Music en later tot Actualité Musicale. Na een bezoek aan New Orleans schreef Robert Goffin hierin de eerste artikelenreeks ter wereld over jazz, "Au Frontières du Jazz", die hij later zou uitwerken tot een gelijknamig boek. Het betekende een doorbraak voor de bekendmaking van jazz in België, want in het enige andere bestaande tijdschrift, La Revue Musicale Belge van Marcel Poot, werd niet over jazz gesproken, maar vooral over fanfaremuziek.
Vanaf 1922 was Faecq ook de vertegenwoordiger in België van het platenlabel Edison Bell en van Amerikaanse merken. Faecq baatte vanaf 1925 ook de Universal Music store uit, met platen, bladmuziek en instrumenten. Zijn uitgeverij International Music Company richtte zich vooral op de promotie van Belgische muzikanten. Deze zou vooral na de Tweede Wereldoorlog, onder impuls van zijn nieuwe zakenpartner Jacques Kluger, veel succes kennen.
In juni 1927 nam Faecq in een Londense studio voor het label Edison Bell de eerste Belgische jazzplaat op met het orkest "Chas Remue and his New Stompers". Er werden veertien nummers opgenomen. Daaronder bevonden zich ook vijf Belgische composities met als bekendste nummers "Vladivostok", "Pamplona", "Slow Gee-Gee" en "Allahabad" van Bee en Packay.
In 1931 opende Faecq onder het label Pathé in Brussel een studio. Hier maakte hij opnames van Belgische jazzmusici als Gus Deloof (and his Racketeers) met onder anderen John Ouwerx (piano), Josse Aerts (drums) en de saxofonisten Jean Omer en Jean Robert.
In 1932 richtte hij met Goffin en enkele andere vrienden zijn "Jazz Club van België" op, waar tussen 1932 en 1941 jaarlijks provinciale, nationale en internationale jazzwedstrijden werden georganiseerd.
* ↑ (en) 'Cette Affaire Retient Toute Notre Attention': Félix-Robert Faecq and Jazz at the Belgian National Radio
* ↑ Uniek tijdschrift uit collectie Pernet werpt nieuw licht op jazzgeschiedenis in België, muzikaalerfgoed.be
# Félines-sur-Rimandoule

Félines-sur-Rimandoule is een gemeente in het Franse departement Drôme (regio Auvergne-Rhône-Alpes) en telt 69 inwoners (2009). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Die.

## Geografie

De oppervlakte van Félines-sur-Rimandoule bedraagt 8,5 km², de bevolkingsdichtheid is dus 8,1 inwoners per km².

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
* ↑ Populations légales 2021.
# GP Denain 1991

De 33e editie van de wielerwedstrijd GP Denain werd gehouden op 31 maart 1991. De start en finish vonden plaats in Denain in het Franse Noorderdepartement. De winnaar was de Fransman Frédéric Moncassin, gevolgd door Martin Schalkers en Thierry Laurent.

## Uitslag

GP Denain 1991 :
| Plaats | Naam | Ploeg |
| | Frédéric Moncassin | Castorama-Raleigh |
| 2 | Martin Schalkers | TVM-Sanyo |
| 3 | Thierry Laurent | RMO-Onet |
* (nl) https://www.sportuitslagen.org/wielrennen-gp-denain-uitslagen-1991-epr26694.html
1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024
# Garbha griha

Het garbha griha of garbha grha (Sanskriet: garbhagruha) is in de traditionele hindoeïstische tempelarchitectuur het binnenste, gewijde gedeelte van een tempel, waar zich het cultusbeeld van de godheid waaraan de tempel gewijd is bevindt (de murti). Het garbha griha is meestal een vierkante ruimte, die aan drie kanten door blinde muren van de buitenwereld wordt afgescheiden. Het garbha griha is daardoor een duistere of halfduistere kamer, waarin een mystieke sfeer gecreëerd wordt waarin de gedachten van de gelovige zich op de godheid kunnen richten. De ingang van het garbha griha wordt vaak voorafgegaan door een voorportaal (mandapa). Traditioneel is het garbha griha voorbehouden aan brahmaanse priesters (pujari's), die de gelovigen assisteren in de aanbidding van de godheid aan wie de tempel gewijd is.
In de Nagara-architectuur van het noorden van India bevindt zich recht boven het garbha griha een hoge toren (shikhara), en vormen de muren rondom het garbha griha meestal ook de buitenmuren van de tempel. In de Dravidische architectuur van het zuiden van India worden tempels meestal breder gebouwd en is rondom het garbha griha een omgang te vinden. Boven het garbha griha is meestal een kleine toren te vinden (vimana), maar dit is niet het hoogste punt van een typische Zuid-Indiase tempel.

## Bronnen en verwijzingen

* (en) Lochtefeld, J.G.; 2002: The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, The Rosen Publishing Group, ISBN 0-8239-2287-1
# Gary Berland

Gary 'Bones' Berland (Gardena (Californië), 9 mei 1946 - 6 februari 1988) was een professionele pokerspeler uit de Verenigde Staten. Zijn eerste World Series of Poker deelname was in 1975. Tussen 1977 en 1979 wist hij vijf keer een event te winnen. Daarnaast werd hij tweede in het Main event van 1977 (verloor van Doyle Brunson) en derde in dat van 1986.

## World Series of Poker bracelets

| Jaar | Toernooi | Prijs |
| 1977 | $500 Seven Card Razz | $8.300 |
| 1978 | $1.000 Seven Card Razz | $19.200 |
| 1978 | $500 Seven Card Stud | $17.100 |
| 1979 | $500 Seven Card Stud | $24.000 |
| 1979 | $1.000 Seven Card Stud Hi/Lo | $20.400 |

## Externe link

* (en) Hendon mob profiel
# Gammarus dabanus

Gammarus dabanus is een vlokreeftensoort uit de familie van de Gammaridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2000 door Tachteew & Mekhanikova.
# Gammarus decorosus

Gammarus decorosus is een vlokreeftensoort uit de familie van de Gammaridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2003 door Meng, Hou & Li.
# Gasterocome pannosaria

Gasterocome pannosaria is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1867 door Moore.
# Gasterocome polyspathes

Gasterocome polyspathes is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1934 door Prout.
# Gasteropelecus sternicla

Gasteropelecus sternicla is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de bijlzalmen (Gasteropelecidae). De wetenschappelijke naam werd gepubliceerd in 1758 door Carl Linnaeus in de tiende editie van Systema naturae.
Het is een rustige en vreedzame vis die het best met een aantal soortgenoten gehouden kan worden aangezien het een scholenvis betreft. Gasteropelecus sternicia wordt in het aquarium ongeveer een centimeter groter dan de populaire gemarmerde bijlzalm. Net als andere bijlzalmen bewoont deze vis de bovenste waterlagen.
* ↑ (en) Gasteropelecus sternicla op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gasteropelecus sternicla. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Gedeutereerd hexaan

Gedeutereerd hexaan (ook aangeduid als hexaan-d$_{14}$) is een gedeutereerd oplosmiddel met als brutoformule C$_6$D$_{14}$. Het is een isotopoloog van n-hexaan en kan gebruikt worden als oplosmiddel in de NMR-spectroscopie. De stof komt bij kamertemperatuur voor als een kleurloze vloeistof, die onoplosbaar is in water. Net als n-hexaan is ook de gedeutereerde variant ontvlambaar.

## Externe link

* MSDS van gedeutereerd hexaan
Gedeutereerd aceton · Gedeutereerd acetonitril · Gedeutereerd azijnzuur · Gedeutereerd benzeen · Gedeutereerd broombenzeen · Gedeutereerd 1-butanol · Gedeutereerd chloorbenzeen · Gedeutereerd chloroform · Gedeutereerd cyclohexaan · Gedeutereerd dichloormethaan · Gedeutereerd di-ethylether · Gedeutereerd dimethylformamide · Gedeutereerd dimethylsulfoxide · Gedeutereerd 1,4-dioxaan · Gedeutereerd ethanol · Gedeutereerd heptaan · Gedeutereerd hexaan · Gedeutereerd methanol · Gedeutereerd nitrobenzeen · Gedeutereerd nitromethaan · Gedeutereerd octaan · Gedeutereerd pentaan · Gedeutereerd pyridine · Gedeutereerd tetrahydrofuraan · Gedeutereerd tolueen · Gedeutereerd trifluorazijnzuur · Gedeutereerd water
# Gemeentedienst

Een gemeentedienst of gemeentelijke dienst is een dienstverlenende instantie die werkzaam is voor een gemeente.

## Plaats in de organisatie

De burgemeester en wethouder (B&W) zijn in Nederland verantwoordelijk voor de strategie en instandhouding van gemeentelijke diensten. De wettelijke basis van de dienst is vastgelegd in de gemeentewet. Een wethouder is de bestuurlijk verantwoordelijke van een gemeentedienst. De taken zijn via hem gedelegeerd naar de directeur van een dienst.
In kleinere gemeenten houdt een gemeentedienst zich niet alleen bezig met specialistische taken. Omdat er bijna altijd meer diensten zijn dan wethouders, heeft een wethouder vaak de verantwoordelijkheid over meerdere diensten. Bij grote gemeenten zoals Amsterdam en Rotterdam zijn er specialistische en programmadiensten zoals Dienst Zuidas en Dienst Noord-Zuidlijn. Deze diensten zijn opgericht voor de duur van het project.
Behalve programmadiensten hebben grote steden ook projectbureaus. Deze projectbureaus houden zich uitsluitend bezig met het managen van projecten. Zij 'verdienen' geld voor de gemeente. In de praktijk zijn dit een soort semi-overheidsorganisaties die betaalde dienst verlenen aan collega's op basis hun expertise. Voorbeelden hiervan zijn de Amsterdamse Project Management Bureau (PMB) en Ingenieursbureau Amsterdam (IBA). Qua personeelsomvang zijn deze projectbureaus soms zelfs groter dan een gemeentedienst.
Statutair is een gemeentelijke dienst vergelijkbaar met de positie van een ministerie bij de Rijksoverheid.

## Externe link

* Vereniging van Nederlandse Gemeenten
# Geodiscelis megacephala

Geodiscelis megacephala is een vliesvleugelig insect uit de familie Colletidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Michener & Rozen.
# Gaucelmus cavernicola

Gaucelmus cavernicola is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de holenspinnen (Nesticidae).
Het dier behoort tot het geslacht Gaucelmus. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1910 door Alexander Petrunkevitch.
# Gedempte Voldersgracht

De Gedempte Voldersgracht is een gedempte gracht en straat in het centrum van de Noord-Hollandse stad Haarlem. De eerste vermelding van de gracht dateert uit een keur van 1407. De gracht werd volgens raadsbesluit van 14 november 1860 in 1861 gedempt.
De straat loopt vanaf de Zuiderstraat, nabij het Raakskwartier richting het zuiden tot aan de Gedempte Raamgracht, ter hoogte van het Sophiaplein en de Drapenierstraat. Het Sophiaplein heette voor de demping de (Volders) Zijdgracht en verbond de Volders- en Raamgracht met de Westelijke Singelgracht. Deze laatste gracht staat na zijn demping bekend als de Wilhelminastraat. De Kromme Voldersgracht verbond de Voldersgracht met de Haarlemse Beek, ter hoogte van de Raaks. Zoals de naam al doet vermoeden liep deze gracht niet recht maar in een kromming.
De Voldersgracht werd voor de demping overspannen door minimaal drie bruggen, te weten de Zoeyersbrug of Suyderbrug bij de Zuiderstraat, de Barrevoetsbrug bij de Barrevoetestraat en de Dubbeldebrug die zowel over deze gracht als de Zijdgracht lag.
De straat is gelegen in de buurt de Vijfhoek, die bekend staat als de buurt waar de lakenindustrie van Haarlem zich had gevestigd in de zestiende eeuw. De naam van de gracht en straat is dan waarschijnlijk ook te danken aan de vele volders die zich in deze buurt hadden gevestigd.
# Gegroefde naaldslak

De gegroefde naaldslak (Acicula fusca) is een slakkensoort uit de familie van de Aciculidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1803 voor het eerst geldig gepubliceerd door George Montagu. Het is een typische soort voor kalkrijk bronbos met kalktuf- of travertijnafzettingen (d.w.z. afzettingen van kalk die neerslaat op allerlei natuurlijke materialen zoals blaadjes, takjes,…). Deze (land)slakjes leven vooral in het mos en strooisel rond bronnetjes.

## Beschrijving

Het (volwassen) huisje van de gegroefde naaldslak is erg klein met 2,0 tot 2,95 mm hoog en 0,9 tot 1,0 mm breed. Het heeft 5 tot 5¾ licht convexe windingen, de buitenkant is daarom bijna recht en resulteert in een spoelvormige vorm. De protoconch is glad, de volgende windingen vertonen onregelmatige gegroefde strepen (15 tot 23 groeven op de voorlaatste winding). De laatste winding komt niet of slechts zeer weinig omhoog uit de windingas. Onder de zoom geven de windingen een rand aan. De navel is erg smal, open in de vorm van een spleet. Van voren gezien is de mond peervormig, vanaf de zijkant gezien is de mondrand licht gebold. Het is omgevouwen in het navelgebied en is aan de basis enigszins uitgezet, maar is aan de binnenkant niet verdikt als een lip. Ook ontbreekt een nekbult of is deze slechts zeer vaag aangegeven. De zeer dunne pariëtale callus is duidelijk beperkt naar de mond toe. De schaal is dof roodbruin tot geelachtig rood, dun en doorschijnend, het oppervlak glanzend.

## Vergelijkbare soorten

De gegroefde naaldslak kan gemakkelijk worden verward met Acicula lineata. Deze heeft echter een zwakke nek, een gesloten navel en is gemiddeld groter. In vergelijking met Acicula parcelineata heeft A. fusca een stevigere, roodbruine schil. In zijaanzicht is de mondrand net onder de naad sterker naar achteren gebogen.

## Geografische spreiding en leefgebied

Het verspreidingsgebied van de soort strekt zich uit van het Cantabrisch Gebergte (Spanje) in het westen, over de Pyreneeën, min of meer gesloten over West- en Noord-Frankrijk, Groot-Brittannië en Ierland tot België, West-Duitsland (Noordrijn-Westfalen) en het zuidelijkste puntje van Nederland (uiterste zuiden van de provincie Limburg). De soort is bekend van fossielen sinds het Burdigalien in Duitsland en Tsjechië.
De soort geeft de voorkeur aan nattere leefgebieden in volgroeide loofbossen die in de zomer niet uitdrogen, waar ze in diep en ongestoord bladafval leven. In het Verenigd Koninkrijk en Ierland wordt hij ook gevonden op meer blootgestelde locaties, zoals op rotsen bij de zee en in mos langs bermen. Ze komen vaak voor op kalkrijke bodems, maar soms ook op basalt.
* ↑ Taxonomische informatie over Acicula fusca bij Fauna Europaea.
# Gegradeerde gelaagdheid

Gegradeerde gelaagdheid (Engels: graded bedding) is een structuur en textuur in sommige sedimentaire gesteenten, waarbij binnen een gesteentelaag de korrelgrootte naar boven toe afneemt.
Gegradeerde gelaagdheid kan iets zeggen over het afzettingsmilieu van het gesteente. Het kan ook als top-bottomcriterium gebruikt worden.

## Ontstaan

Verschil in korrelgrootte in sediment wordt veroorzaakt door verschil in de stroomsnelheid van het water waarin het sediment wordt afgezet. Sneller stromend water kan grotere korrels verplaatsen en afzetten, terwijl kleinere korrels zoals kleideeltjes alleen in rustig water kunnen bezinken. Wanneer de stroomsnelheid afneemt, zullen steeds fijnere deeltjes worden afgezet.
Ook veranderingen in de viscositeit van het transportmedium (bij sediment normaal gesproken water) kunnen gegradeerde gelaagdheid veroorzaken, maar dit effect is bij geologische processen niet belangrijk.

## Voorkomen

Gegradeerde gelaagdheid komt voor in veel klastische sedimentaire gesteenten. De bekendste manier waarop ze kunnen vormen is bij het tot rust komen van een troebelingsstroom waarbij een turbidiet of grauwacke ontstaat, gesteenten die veel voorkomen in (meestal diep mariene) flysch.
Gegradeerde gelaagdheid kan behalve als een verschil in korrelgrootte voor alle korrels, ook als een verschil van alleen de grotere korrels voorkomen. In dat laatste geval vormen de kleine korrels door de hele laag heen eenzelfde matrix. Deze vorm van gegradeerde gelaagdheid wordt coarse tail grading genoemd.