# Svoboda (Oekraïne)

Svoboda (Oekraïens, voluit: Всеукраїнське об’єднання "Свобода", Vseoekrajinske objednannja "Svoboda", "Al-Oekraïense Unie "Vrijheid""), ook wel "Vrijheidspartij" genoemd in Nederlandstalige media, is een Rechts tot extreemrechtse, nationalistische Oekraïense politieke partij, door sommigen ook gekenschetst als fascistisch of neonazistisch. Door de parlementsverkiezingen van 2012 kwam Svoboda terecht in de Verchovna Rada als vierde partij van het land met 37 zetels.
Tijdens de Oekraïense parlementsverkiezingen van 2014 had de partij nog 6 zetels in het parlement.

## Geschiedenis en karakter

Svoboda is berucht om haar xenofobe, homofobe, racistische en vooral antisemitische standpunten. De partij werd in 1991 opgericht als de Sociaal-Nationalistische Partij van Oekraïne en gebruikte de wolfsangel als symbool. Haar machtsbasis lag oorspronkelijk in de West-Oekraïense streek Galicië. Sinds de naamsverandering naar "Al-Oekraïense Unie "Vrijheid"" in 2004 wordt zij geleid door Oleh Tjahnybok, die de wolfsangel verving door de Tryzub ("Drietand", populair tijdens demonstraties voor Oekraïense onafhankelijkheid in de jaren '80) en de radicale neonazistische en racistische groeperingen uit de partij gooide om haar imago op te vijzelen. Ook in 2004 beweerde Tjahnybok dat Oekraïne werd bestuurd door een "Moskovisch-Joodse maffia". Svoboda-adviseur Joeri Mychaltsjysjyn richtte in 2005 een Joseph Goebbels Political Research Centre op, hetgeen later werd hernoemd met de naam Ernst Jünger. Ook schreef hij een boek en citeerde daarbij uit werken van nazikopstukken als Ernst Röhm, Gregor Strasser en Goebbels en verwees naar de Holocaust als een "periode van licht in de geschiedenis".
Zelf ontkent de partij beschuldigingen van buitenstaanders als zou zij "fascistisch" zijn en slaat een gematigder toon aan sinds zij in het parlement is vertegenwoordigd. Ook in tegenstelling tot de nog radicalere extreemrechtse partij Rechtse Sector is Svoboda voorstander van Europese integratie. De nationalistische achterban van Svoboda vormde een belangrijk onderdeel van de demonstranten tijdens Euromaidan (2013–2014) dat de pro-Russische president Viktor Janoekovytsj verdreef. Vanaf 27 februari 2014 maakte Svoboda deel uit van de overgangsregering van Arseni Jatsenjoek, waarvoor het vier van de twintig ministers leverde. Op 25 maart 2014 werd defensieminister Ihor Tenjoech van Svoboda vanwege zijn aanpak van de crisis rond de Krim vervangen door Mychajlo Koval, een partijloze minister; hierdoor kwam het aantal Svoboda-leden in de regering op drie. Op 12 november van datzelfde jaar trokken de resterende ministers zich terug uit de regering.
In de jaren die volgden kalfde de aanhang van Svoboda steeds verder af. Bij de parlementsverkiezingen van 2019 vormde de partij een gezamenlijke lijst met Rechtse Sector en twee andere groeperingen, maar deze bleef met 2,15% van de stemmen ruim onder de kiesdrempel en behaalde slechts één districtszetel. Wel was de partij in het westen van het land nog vertegenwoordigd in de lokale politiek.
* (en) Officiële website
* ↑ (uk) "Кандидати, яких обрано депутатами рад", www.cvk.gov.ua, 15 november 2015. Gearchiveerd op 21 november 2015. Geraadpleegd op 15 november 2015.
* 1 2 3 Olszański, Tadeusz A. (4 July 2011). Svoboda Party – The New Phenomenon on the Ukrainian Right-Wing Scene. Centre for Eastern Studies OSW Commentary (56). Geraadpleegd op 27 september 2013.
* 1 2 Encyclopædia Britannica (2010). Britannica Book of the Year 2010. Encyclopædia Britannica, Inc., p. 478. Ukraine publishes final polls results. The Voice of Russia (13 november 2012). Gearchiveerd op 6 oktober 2014. Geraadpleegd op 16 november 2018.
* 1 2 Radzina, Natallia, "Vitaliy Portnikov: First Belarus, then Russia will follow after Ukraine", 7 February 2014.
* ↑ Harding, Luke, "Larry King got $225,000 to interview Viktor Yanukovych's PM, says Ukraine politician". “The ledgers also suggest that Yanukovych's Party of Regions was giving clandestine funding to the far-right ultra-nationalist Ukrainian party Svoboda”
* ↑ Nordsieck, Wolfram, Ukraine. Parties and Elections in Europe (2014). Geraadpleegd op 5 september 2018.
* ↑ "Svoboda: The rise of Ukraine's ultra-nationalists", BBC, 25 december 2012. Geraadpleegd op 1 March 2015.
* 1 2 Kuzio, Taras, "Populism in Ukraine in a Comparative European Context", M.E. Sharpe, November–December 2010, pp. 6, 15. Geraadpleegd op 16 October 2012. “Anti-Semitism only permeates Ukraine's far-right parties, such as Svoboda… Ukraine's economic nationalists are to be found in the extreme right (Svoboda) and centrist parties that propagate economic nationalism and economic protectionism.”
* ↑ Ivaldi, Gilles (2012). The Extreme Right in Europe. Vandenhoeck & Ruprecht, "The Populist Radical Right in European Elections 1979-2009", p. 20. ISBN 978-3-525-36922-7. Geraadpleegd op 26 June 2016.
* ↑ How the far-right took top posts in Ukraine's power vacuum. Channel 4, 5 maart 2014.
* ↑ Per Anders Rudling: The Return of the Ukrainian Far Right. The Case of VO Svoboda. In: Ruth Wodak & John E. Richardson (Ed.): Analysing Fascist Discourse: European Fascism in Talk and Text (Routledge Critical Studies in Discourse. Londen & New York, 2013).
* ↑ Palash Ghosh: Euromaidan: The Dark Shadows Of The Far-Right In Ukraine Protests, International Business Times, 19 februari 2014.
* ↑ Palash Ghosh: Svoboda: The Rising Spectre Of Neo-Nazism In The Ukraine, International Business Times, 27 december 2012.
* ↑ Blumenthal: Is the US backing neo-Nazis in Ukraine?. Salon, 25 februari 2014.
* ↑ Geert Groot Koerkamp, "Een hechte oppositie, zonder leiders", Trouw, 18 december 13. Geraadpleegd op 28 februari 2014.
* ↑ Andere transliteraties: Tjagnibok en Tiahnibok
* 1 2 (en) Tadeusz A. Olszański, Svoboda Party – The New Phenomenon on the Ukrainian Right-Wing Scene. Centre for Eastern Studies (OSW) (4 juli 2011). Geraadpleegd op 16 maart 2014.
* 1 2 Michiel Driebergen, "Welkom in Lviv, stad van de revolte", Trouw, 30 januari 2014. Geraadpleegd op 28 februari 2014.
* ↑ (uk) Biografie Oleh Tjahnybok. Ukrinform (Nationaal Persbureau Oekraïne), 1 oktober 2005.
* 1 2 (en) David Stern, "Svoboda: The rise of Ukraine's ultra-nationalists", BBC News, 26 december 2012. Geraadpleegd op 16 maart 2014.
* ↑ (uk) http://www.pravda.com.ua/articles/2011/10/27/6708115/
* ↑ (ru) https://web.archive.org/web/20141030165702/http://eajc.org/page18/news33726.html
* ↑ Fleur de Weerd, "'Europa is logische partner voor Svoboda'", Trouw, 27 februari 2014. Geraadpleegd op 28 februari 2014.
* ↑ (en) "Ukraine's Parliament ousts defense minister; military upgrade wanted", 25 maart 2014. Geraadpleegd op 28 maart 2014.
Communistische Partij · Al-Oekraïense Unie "Vaderland" (Batkivsjtsjyna) · Platform voor Leven en Vrede · Al-Oekraïense Unie "Vrijheid" (Svoboda) · Holos · Dienaar van het Volk · Oekraïense Democratische Alliantie voor Hervorming (Oedar) · Partij van de Regio's · Radicale Partij · Uniepartij · Verenigd Centrum · Volkspartij · Rechtse Sector · Oppositieblok · Voor de Toekomst