OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Visbanken (Gouda)

Visbanken (Gouda), Rijksmonumenten in Gouda zijn twee overkapte galerijen, Visbank en Korenbeurs, uit 1588 aan de Gouwe, waar in vroeger dagen de vis werd schoongemaakt en verkocht.

## De Visbanken

De Goudse vismarkt aan de Gouwe (een gekanaliseerde rivier) bestaat uit twee overdekte galerijen uit 1588 met twee rijen van negen natuurstenen zuilen van de Dorische orde (XVIII), gedekt door schilddaken, aan weerszijden van het water. De daklijst is met triglyphen versierd. In 1600 kregen de banken een overkapping, in 1676 en 1706 werden ze verbouwd, uit deze laatste verbouwing stamt waarschijnlijk ook het tegen de noordelijke galerij staande commissarishuisje met gebosseerd metselwerk en een tentdak. De galerijen werden rond 1910 gerestaureerd en nogmaals, aan het begin van de jaren vijftig, gelijk met het opknappen van de walkanten. Op beide kademuren zijn ijzeren balustraden (XVIII) aangebracht.

## Geschiedenis

De visbanken aan weerszijden van de Gouwe met de straatnamen Hoge - en Lage Gouwe worden Visbank en Korenbeurs genoemd.. De galerij aan de Lage Gouwe de "Visbank" was bestemd voor de Goudse handelaren, de "Korenbeurs" of "Vreemden Vismarkt" aan de Hoge Gouwe, was voor de handelaren van buiten Gouda. Dat blijkt uit een lokale verordening van 1652, waarin werd bepaald dat ‘Alle die vreemde luden die met vis ter marct comen, sullen staen an die ander zide van der Goude’ Beide visbanken waren tot ca. 1850 met elkaar verbonden door een houten trappenbrug, de Vis- of Aalbrug. Het commissarishuisje of accijnshuisje was bestemd voor de keurmeesters, ook wel "visvinders" genoemd. Zij keurden de zoet- en zoutwatervis en inden de belasting die over de verkochte vis moest worden betaald. Een stadsomroeper liep door de straten om zo aan te kondigen wanneer er op welk uur 'vis op de afslag' zou zijn. Op handkarren en in ovale platte manden werden de vissen aangevoerd. Dat gebeurde regelmatig op vrijdag want vrijdag was voor de katholieken geen vlees- maar visdag. Tot ongeveer 1850-1879 zijn de Visbanken in gebruik gebleven. In 1902 werd voorgesteld om de Visbanken af te breken omdat ze geen bouwkundige waarde meer hadden en volkomen doelloos waren. Victor de Stuers, hoofd van de afdeling Kunsten en Wetenschappen van het departement van Binnenlandse Zaken en monumentenbeschermer van het eerste uur, zag echter kans dit te voorkomen.

## Trivia

* De Visbanken staan bekend om hun grote verscheidenheid aan muurplanten. Deze zijn te zien aan de kademuren langs het water. Te zien zijn: Gele helmbloem, Niervaren, Mannetjesvaren, Muurvaren en Wijfjesvaren.
* In de buurt zijn de straten Vissteeg en Achter de Vismarkt te vinden met een duidelijke naamsverwantschap aan de Visbanken.

## Galerie

* Gouda en haar markten. Handel en Wandel in Gouda. Uitg. Stichting Open Monumentendag, Gouda 1993, pagina 23
* Oud Gouda, Vismarkt, pagina 25
* Financieel erfgoed op de kaart/Visbanken
Referenties
* ↑ Een verklaring voor deze naam is niet bekend
* ↑ Dbn, Visbanken, pagina 348
* ↑ Heemschut december 1997 pagina 39
# Kerk en Zanen (Alphen aan den Rijn)

Kerk en Zanen is een grootschalige woonwijk aan de zuidkant van de Nederlandse gemeente Alphen aan den Rijn.
De naam Kerk en Zanen is afgeleid van de gelijknamige polder Kerk en Zanen.

## Opzet

De wijk is gelegen tussen het spoor aan de noordzijde en de Rijksweg 11 aan de zuidzijde. In de wijk bevinden zich een kazemat uit de Tweede Wereldoorlog en het themapark Archeon. Een groot deel van de wijk is sinds 1990 aangelegd, maar het gebied langs de rijksweg is nog volop in ontwikkeling. De postcode van de wijk is 2408. Midden in de wijk ligt een groot park, het Europapark, dat uitloopt in zuidelijke richting in de Alphense Wetering. Kenmerkend voor de opzet van het plan is de waaiervormige indeling waarin de centrale as wordt gevormd door de langzaamverkeerroute van de wijk. Kerk en Zanen is een wijk met een heldere stedenbouwkundige structuur met specifieke plaatsen voor hoogteaccenten en openbaar groen. Deze structuur vormt het raamwerk voor de uitgesproken, expressieve en sterk uiteenlopende architectuur in de wijk. Er zijn en worden in het gebied Kerk en Zanen verschillende bouwprojecten gerealiseerd.
* Een woning uit het deelgebied Klassiek van het villapark Burggooi
* Een woning uit het deelgebied Landelijk van het villapark Burggooi
* Een woning uit het deelgebied Modern van het villapark Burggooi
* Een woning uit het deelgebied Traditioneel van het villapark Burggooi
# Pteroneta tertia

Pteroneta tertia is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de struikzakspinnen (Clubionidae).
Het dier behoort tot het geslacht Pteroneta. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2001 door Christa L. Deeleman-Reinhold.
# New Town

New Town kan verwijzen naar:
* New Town (Engeland), benaming voor 31 geplande steden in Engeland
* New Town (North Dakota)
* New Town (Edinburgh)
* Geplande stad
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van New Town en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Caligus affinis

Caligus affinis is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Caligidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1866 door Heller.
# Sarops rea

Sarops rea is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Nixon in 1942.
# Taurolema bellatrix

Taurolema bellatrix is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1860 door Thomson.
# Visbank (Vlaardingen)

De Visbank is een karakteristiek gebouw aan de Westhavenkade in Vlaardingen. De functie was, zoals uit de naam blijkt, een visafslag. Het gebouw, een ontwerp van Jacob van Schie, werd in 1778 gebouwd. De windvaan op het dak heeft de vorm van een haring.
De Visbank was een instelling waar vroeger alle verse, voor consumptie bedoelde, zeevis bij afslag moest worden geveild. De ligging direct aan de Oude Haven was praktisch.
Tot 1949 was de Visbank in gebruik als afslag, daarna vond de Vereniging voor Vreemdelingenverkeer van de stad er een onderkomen. Volgend op jarenlange leegstand werd er in 1984 een bloemenwinkel in gevestigd. In 2006 kwam er ook een lunchroom die in 2014 werd verbouwd tot ijssalon. Eigenaar van het pand is de Vereniging Hendrick de Keyser. Het gebouw is een rijksmonument.
Een miniatuur van de Visbank is te zien in Madurodam.
# UNAMIR Medaille

De UNAMIR Medaille is een van de Medailles voor Vredesmissies van de Verenigde Naties.
UNAMIR is de afkorting van United Nations Assistance Mission for Rwanda, een vredesoperatie in Rwanda. Nederlandse deelnemers kwamen in aanmerking voor de Herinneringsmedaille VN-Vredesoperaties. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties kende de deelnemende militairen en politieagenten de UNAMIR Medaille toe. Zij kregen de bronzen medaille aan een lint dat de kleuren van de vlag van Rwanda combineerde met het lichtblauw van de vlag van de Verenigde Naties.
# Kerk in Edsberg

De eerste kerk in Edsberg in de Zweedse gemeente Lekeberg in Närke, is waarschijnlijk al aan het einde van de 11e eeuw gebouwd. Een aanwijzing hiervoor is de zuil met ornament van zandsteen in het schip van de kerk. Deze zuil is afkomstig van Riseberga klooster en heeft hier deel uitgemaakt van een kapel die reeds een eeuw eerder dan het klooster gebouwd is. Tegenwoordig bevindt de zuil zich in het Örebro Läns-museum.

## Nauwe banden met Riseberga klooster

Het Riseberga klooster en de parochie Edsberg lijken vanaf het begin nauwe contacten te hebben onderhouden. De pastoor woonde in het klooster en was er biechtvader. Het convent inde de tienden die eigenlijk aan de pastoor ten deel zouden moeten vallen. In ruil hiervoor verzorgde het convent de missen en de zielzorg binnen de kerkgemeenschap.

## Huidige kerk

Het oudste deel van de huidige kerk in Edsberg dateert uit het midden van de 12e eeuw. De zuidelijke ingang met zijn rijk gedecoreerde deur komt uit die tijd. In 1650 is men begonnen met het uitbreiden van de kerk. Aan de zuidzijde is een aanbouw gemaakt met behulp van bouwmateriaal afkomstig van Riseberga klooster, dat in 1546 in vlammen is opgegaan.

## Klokken en inventaris

Een van de klokken in de toren is ook afkomstig uit het klooster in Riseberga. Het mooie altaarstuk is in 1685 door timmerman Markus Hök uit Riseberga gemaakt. De voorstelling toont Jezus in gebed in Getsemane. Aan de rand staan sculpturen van de apostelen. Het altaarstuk is aan het begin van de 19e eeuw in het gemeenschapshuis geplaatst, maar is nu weer terug op zijn oorspronkelijke plaats. Het doopvont uit de middeleeuwen is ook een bezienswaardigheid. Het altaarkleed is gemaakt van wit linnen, afgezet met kant. Dit kleed is geschonken door de kerkelijke naaivereniging. Op 5 oktober 2008 is het in gebruik genomen.
* Axelsson, Å. (2003) Kyrkorna i Lekeberg, Fjugesta
Edsberg · Hackvad · Hidinge, nieuwe kerk · Hidinge, oude kerk · Knista · Kräcklinge · Kvistbro · Mullhyttan · Tångeråsa
Zweden · Örebro län · Närke · Lekeberg
# Pyrgospira

Pyrgospira is een geslacht van weekdieren uit de klasse van de Gastropoda (slakken).

## Soorten

* Pyrgospira candace (Dall, 1919)
* Pyrgospira obeliscus (Reeve, 1845)
* Pyrgospira ostrearum (Stearns, 1872)
* Pyrgospira plicosa (C. B. Adams, 1850)
* Pyrgospira tampaensis (Bartsch & Rehder, 1939)
# Australische baobab

De Australische baobab (Adansonia gregorii) is een boom uit de familie Malvaceae. In Australië staat hij bekend als boab. Net als andere baobabs heeft deze soort een gezwollen stam, waardoor de vorm van de boom aan een fles doet denken. De plant is endemisch in Australië, waar hij voorkomt in Kimberley in West-Australië en in het oosten tot in het Noordelijk Territorium. Van de acht soorten baobab is het de enige soort die van oorsprong in Australië voorkomt. Zes soorten zijn endemisch in Madagaskar en één soort komt van oorsprong voor op het vasteland van Afrika.
De Australische baobab wordt 9–12 m hoog. Het onderste gedeelte van de stam kan enorm dik zijn. Er zijn voorbeelden van bomen met een stam van meer dan 5 m dik. De boom is bladverliezend tijdens de droge wintermaanden en krijgt weer nieuwe bladeren en grote, witte bloemen laat in de lente.
De naam 'boab' is een verkorte vorm van 'baobab'. De boom heeft in Australië nog een aantal andere namen:
* baobab, de algemene naam van het geslacht Adansonia, maar wordt in Australië vaak gebruikt om de Australische soort mee aan te duiden;
* bottle tree ('flessenboom');
* dead rat tree ('doderattenboom');
* gadawon, een van de namen die door de Aborigines wordt gebruikt. Andere namen zijn larrgadi of larrgadiy, die worden gebruikt in de Nyulnyulan-talen in West-Kimberley.
De soortaanduiding gregorii is een eerbetoon aan de Australische ontdekkingsreiziger Augustus Gregory.

## Toepassingen

De Aborigines gebruikten water dat ze uit gaten in de boom haalden en gebruikten het witte poeder van de zaaddoppen als voedsel. Decoratieve schilderingen of houtsnijwerk werden soms gemaakt op de buitenkant van de vruchten. De bladeren werden in de plantengeneeskunde gebruikt.
Iets ten zuiden van Derby in West-Australië staat de Boab Prison Tree, een grote holle baobab die in de jaren negentig van de negentiende eeuw als gevangenis zou zijn gebruikt.
# Sarops rufulus

Sarops rufulus is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Tobias in 1998.
# Taurolema albopunctata

Taurolema albopunctata is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Gounelle.
# Vlag van Tienen

De vlag van Tienen werd door de gemeenteraad op 26 februari 1981 officieel vastgesteld als de gemeentelijke vlag van de Vlaams-Brabantse gemeente Tienen. Op 16 september 1981 werd hij door het koninklijk besluit bevestigd en uiteindelijk gepubliceerd op 6 oktober 1981 en opnieuw op 4 januari 1995 in het officiële Belgisch Staatsblad.
Officieel wordt de vlag beschreven als:
   Drie even hoge banen van blauw, van wit en van blauw.
De vlag is volledig gebaseerd op het gemeentewapen en ziet er dus helemaal hetzelfde uit.
# UNAMET Medaille

De UNAMET Medaille is een van de Medailles voor Vredesmissies van de Verenigde Naties.
UNAMET is de afkorting voor deUnited Nations Mission in East Timor, een vredesoperaties in het van Portugal onafhankelijk geworden Oost-Timor. Nederlandse deelnemers kwamen in aanmerking voor de Herinneringsmedaille VN-Vredesoperaties. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties kende de deelnemende militairen en politieagenten de UNAMET Medaille toe. UNTAET werd gevolgd door UNAMET, de United Nations Mission in East Timor.
Op 30 augustus 1999 werd door de bevolking van Oost-Timor gestemd door middel van een directe, geheime en algemene verkiezingen. Het doel was om zo een proces dat leidt naar onafhankelijkheid te beginnen. UNTAET werd opgericht op 25 oktober 1999 om het grondgebied van Oost Timor te beheren, en voorlopig de wetgevende en uitvoerende macht tijdens de overgangsperiode uit te oefenen. De VN bevorderden de capaciteit voor zelfbestuur in het chaotische land. Oost-Timor werd op 20 mei 2002 een onafhankelijk land. Op diezelfde dag werd UNTAET opgevolgd door UNMISET, de "United Nations Mission of Support in East Timor " opgericht bij resolutie van de Veiligheidsraad 1410 van 17 mei 2002. UNMISET was bedoeld om bijstand te verlenen aan de belangrijkste bestuurlijke structuren die "van cruciaal belang voor de levensvatbaarheid en de politieke stabiliteit van de Oost-Timor zijn".
Er werden militairen en agenten uit Argentinië, Australië, Oostenrijk, Bangladesh, Bolivia, Bosnië en Herzegovina, Brazilië, Canada, Kaapverdië, Chili, China, Denemarken, Egypte, Fiji, Frankrijk, Gambia, Ghana, Ierland, Jordanië, Kenia, Zuid-Korea, Maleisië, Mozambique, Namibië, Nepal, Nieuw-Zeeland, Niger, Nigeria, Noorwegen, Pakistan, Peru, Filipijnen, Portugal, de Russische Federatie, Samoa, Senegal, Singapore, Slovenië, Spanje, Sri Lanka, Zweden, Thailand, Turkije, Oekraïne, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten van Amerika, Uruguay, Vanuatu, Zambia en Zimbabwe naar Timor gestuurd.
Nederlandse deelnemers kwamen in aanmerking voor de Herinneringsmedaille VN-Vredesoperaties. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties kende de deelnemende militairen en politieagenten de UNTEAD Medaille toe.
Zij kregen de bronzen medaille aan een lint dat een door een dunne rode en goudgele streep afgezette witte baan door het midden combineerde met het lichtblauw van de vlag van de Verenigde Naties als bies. De kleuren symboliseren de prachtige zonsopgang waar Timor beroemd om is.
De medailles en de linten voor de UNTAET Medaille en de UNAMET Medaille zijn gelijk.
* ↑ Department of Peacekeeping Operations op
* ↑ http://www.un.org/en/peacekeeping/sites/medals/untaet.htm
# Kiyoo Kanda

Kiyoo Kanda (神田 清雄, Kanda Kiyoo, ? – 9 mei 1970) was een Japans voetballer die als middenvelder speelde.

## Japans voetbalelftal

Kiyoo Kanda maakte op 23 mei 1923 zijn debuut in het Japans voetbalelftal tijdens een Spelen van het Verre Oosten tegen Filipijnen. Kiyoo Kanda debuteerde in 1923 in het Japans nationaal elftal en speelde 4 interlands.

## Statistieken

Japans voetbalelftal :
| Jaar | Duels | Goals |
| 1923 | 2 | 0 |
| 1924 | 0 | 0 |
| 1925 | 2 | 0 |
| Totaal | 4 | 0 |

## Externe link

* Kiyoo Kanda op National Football Teams
* ↑ (en) Japan National Football Team Database. Gearchiveerd op 8 maart 2022.
# Pyrgos (West-Griekenland)

Pyrgos (Grieks: Πύργος) is sedert 2011 een fusiegemeente (dimos) in de Griekse bestuurlijke regio (periferia) West-Griekenland.
De vier deelgemeenten (dimotiki enotita) van de fusiegemeente zijn:
* Iardanos (Ιάρδανος)
* Oleni (Ωλένη)
* Pyrgos (Πύργος)
* Volakas (Βώλακας)
In 2003 telde de stad Pyrgos ruim 23.791 inwoners. Ze ligt aan de doorgaande weg langs de kust vanaf Patras naar Kyparissia, die dwars door de stad loopt. Vanuit Pyrgos kun je het oude Olympia, Archaia Olympia bezoeken. Behalve een paar opmerkelijke neoclassicistische gebouwen van Ernst Ziller (19e eeuw), biedt de stad geen bezienswaardigheden, maar omdat het een centrale ligging heeft is het toch een belangrijke handelsstad aan de westkust.

## Geboren

* Giorgos Karagounis (1977), voetballer
* ↑ (el) Aantal inwoners in 2011 (p. 6 Δήμος Πύργου)
* ↑ (el) Bestuurlijke indeling vanaf 2011 en aantal inwoners in 2001 (p. 17414 ΔΗΜΟΣ ΠΥΡΓΟΥ)
* ↑ (el) Bestuurlijke indeling vanaf 2011 en aantal inwoners in 2001 (p. 17414 Δημοτική Κοινότητα Πύργου)
# Baeteman

Baeteman kan verwijzen naar:
* Jacob Baeteman (1782-1831), burgemeester van Dudzele
* Gustaaf Baeteman (1928-2017), eerste voorzitter van de Raad van State
* Paul Baeteman (1933), kunstenaar
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Baeteman en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Camacho faroensis

Camacho faroensis is een vlokreeftensoort uit de familie van de Aoridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1998 door Myers.
# Scarelus sanguineus

Scarelus sanguineus is een keversoort uit de familie netschildkevers (Lycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1995 gepubliceerd door Ladislav Bocák.
# Taurolema dalensi

Taurolema dalensi is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2007 door Touroult & Tavakilian.
# Vlag van Ruinen

De vlag van Ruinen werd op 19 juli 1973 bij raadsbesluit vastgesteld als de gemeentelijke vlag van de Drentse gemeente Ruinen. De vlag kan als volgt worden beschreven:
   Vijf banen van rood, geel, zwart, geel en rood waarvan de hoogten zich verhouden als 1:1:2:1:1, de zwarte baan beladen met drie witte rozen met een geel hart en met een hoogte van 1/6 van de vlaghoogte, geplaatst op de helft van de vlaghoogte op 1/3, 1/2 en 2/3 van de vlaglengte.
De kleuren en het motief van de vlag zijn ontleend aan het gemeentewapen.
In 1998 ging Ruinen op in de gemeente De Wolden. Hierdoor kwam de gemeentevlag te vervallen.

## Verwant symbool

* Wapen van Ruinen
Anloo · Beilen · Borger · Dalen · Diever · Dwingeloo · Eelde · Gasselte · Gieten · Havelte · Nijeveen · Norg · Odoorn · Oosterhesselen · Peize · Roden · Rolde · Ruinen · Ruinerwold · Schoonebeek · Sleen · Smilde · Vledder · Vries · Westerbork · de Wijk · Zuidlaren · Zuidwolde · Zweeloo
* De Wolden (The Netherlands). Flags of the World. Geraadpleegd op 17 augustus 2019.
# Urinoir (Oudezijds Voorburgwal, Amsterdam)

Het Urinoir Oudezijds Voorburgwal, Amsterdam is een urinoir staande op de oostelijke kade van de Oudezijds Voorburgwal, Amsterdam-Centrum. Het staat ter hoogte van huisnummer 193 en de in- en uitgang van de Prinsenhofssteeg, tussen het water van de burgwal en de straat op de kade.
Het gebouwtje werd in 1926 neergezet naar een ontwerp van Allard Remco Hulshoff werkend bij de Dienst der Publieke Werken. Het ontwerp is een stenen variant op Jo van der Meys metalen plaskrul en is opgetrokken in de stijl van de Amsterdamse School. Het urinoir werd gebouwd in de periode dat diezelfde dienst bezig was met de bouw van een nieuwe vleugel aan het toenmalige stadhuis, die nieuwe vleugel kwam ook in de stijl van de Amsterdamse School. Hulsholff schreef een enigszins ovaalronde natuurstenen plint voor. Boven deze plint is (ook rondom) een bakstenen raster geplaatst. Het geheel wordt afgerond door een plat stenen dak. Onder het geheel bevindt zich een stalen voetplaat, die aan het eind van de 20e eeuw nog vernieuwd is.
De uitbreiding van het stadhuis laat aan de Oudezijds Voorburgwal diverse beeldengalerijen zien. Dit is doorgetrokken naar het urinoir. Op het dak bij de ingang staat een beeldhouwwerk van Hildo Krop. Aan de voorzijde is een volksredenaar met gebalde vuist uitgebeeld, verwijzend naar het stadhuis met haar raadszaal. Aan de achterzijde zijn verschillende gezichten met open mond te zien. Het beeld wordt gedragen door een natuurstenen kolom (in plaats van het rasterwerk). De plint geeft onder het beeld ook enkele boogfriezen te zien.
Het urinoir is op 27 september 2001 aangewezen als rijksmonument. Redenen daarvoor vond men in de cultuurhistorische waarde en de uniciteit binnen het oeuvre aan straatmeubilair ontworpen door Publieke Werken binnen de genoemde bouwstijl. Daarnaast is er sprake van typologische en zeldzaamheidswaarde. Dat het gebouwtje voorzien is van beeldhouwwerk van Krop droeg ook bij tot de monumentstatus.
* Monumentaal Straatmeubilair Amsterdam, isgeschiedenis.nl
* Rijksmonument nummer 518487, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
* Amsterdamse School (1915-1940) straatmeubilair, zuidelijkewandelweg.nl
# Kiyoshi Ito

Kiyoshi Ito (Japans 伊藤 清, Itō Kiyoshi) (Hokusei-cho, Mie, 7 september 1915 - Kioto, 10 november 2008) was een Japanse wiskundige.
Ito onderzocht stochastische processen en legde in twee in 1944 en in 1946 verschenen werken de grondslag voor de theorie van de stochastische integratie en de stochastische differentiaalvergelijkingen. Daarom wordt Ito tegenwoordig beschouwd als de grondlegger van de stochastische analyse.

## Biografie

Ito stamde uit een boerendorp ten westen van Nagoya en begon na z'n schooltijd aan een studie wiskunde aan de Keizerlijke Universiteit van Tokio, die hij al op z'n 23e afsloot. Gedurende z'n studie had hij zich aangetrokken gevoeld tot de nog weinig ontwikkelde kansrekening, waaraan toentertijd Paul Lévy en Andrei Kolmogorow werkten.
In aansluiting daarop betrok hij een positie in het Japanse Nationale Bureau voor de Statistiek, waar hij in de oorlogsjaren de meeste van zijn theorieën ontwikkelde. In 1940 en 1942 formuleerde hij zijn ideeën - zonder nog gepromoveerd te zijn - in de twee werken: Über Wahrscheinlichkeitsverteilungen auf kompakten Gruppen en Über stochastische Prozesse und unendlich teilbare Verteilungen. Deze twee geschriften, die tegenwoordig als revolutionair beschouwd worden, kregen toen, vanwege de Japanse isolatie, tijden en na de Pacificoorlog, weinig erkenning.
Pas in 1945 werd hem voor zijn prestaties de doctorstitel verleend, en in 1952 werd hij gewoon hoogleraar aan de Universiteit van Kioto. Daar bleef hij, behoudens perioden als gast bij onder andere het Institute for Advanced Study in Princeton, in Bombay, aan de Universiteit van Århus en de Cornell University, werkzaam tot zijn pensionering in 1979.
De ideeën van Ito, in het bijzonder zijn Ito-calculus van de stochastische integratie, hebben op vele gebieden van de Natuurwetenschap en de Economie toepassing gevonden. Naar Ito genoemd zijn het Itō-proces (ook gegeneraliseerd Wienerproces genoemd), het Lemma van Itō en de Itō-isometrie. In de wiskundige literatuur wordt overigens meestal Itô in plaats van Itō geschreven.
Ito was sinds 1939 getrouwd en had drie dochters. Behalve in het Engels, Frans en Chinees schreef hij ook in het Duits.

## Onderscheidingen

Ito's levenswerk werd met vele internationaal gerenommeerde prijzen geëerd, waaronder de Asahi-prijs (1977), de Israëlische Wolf-prijs (1987), de Kyoto-prijs (1998) en de Carl-Friedrich-Gauß-prijs (2006). Ito was daarenboven wereldwijd ook eredoctor aan meerdere universiteiten.

## Werken

* samen met Henry McKean: Diffusion processes and their sample paths, Springer, Grundlehren der mathematischen Wissenschaften, 1965, 1974
* Selected papers, Springer 1987 (Herausgeber S.R.S.Varadhan, Daniel Stroock)
* Stochastic processes, Springer 2004 (Vorlesungen Aarhus)
* Lectures on stochastic processes, Springer 1984 (Vorlesungen Tata Institut, Bombay)
# Purpuradusta fimbriata

Purpuradusta fimbriata is een slakkensoort uit de familie van de Cypraeidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1791 door Gmelin.