# Creools nationalisme

De term Creools nationalisme of Criollo-nationalisme verwijst naar de ideologie die ontstond in onafhankelijkheidsbewegingen onder de Criollos (afstammelingen van de Europese kolonisten), vooral in Latijns-Amerika in het begin van de 19e eeuw. Creoolse nationalisten wilden een einde maken aan de controle door Europese machten. Dat doel werd mogelijk gemaakt toen de Franse keizer Napoleon de controle over een groot deel van Spanje en Portugal overnam (1807–1814), waarmee hij de controleketen van de Spaanse en Portugese koningen naar de plaatselijke gouverneurs doorbrak. De koloniën wezen de trouw aan de Napoleontische metropolen af, en de creolen eisten steeds meer onafhankelijkheid. Ze probeerden de 'peninsulares' omver te werpen – de tijdelijke functionarissen die vanuit het moederland waren gestuurd om de controle op te leggen. Zij bereikten de onafhankelijkheid tijdens de burgeroorlogen tussen 1808 en 1826. De term "Creools nationalisme" wordt algemeen toegepast naar andere koloniën tijdens de dekolonisatie.
Historicus Joshua Simon stelt:
   "De Creolen genoten van vele privileges, vooral profiterend van de economische exploitatie en politieke uitsluiting van de grote inheemse, Afrikaanse en gemengde bevolkingsgroepen... Echter, als de Amerikaanse onderdanen van Europese rijken, werden Creolen sociaal gemarginaliseerd, ontzegd van gelijke vertegenwoordiging in metropoolraden en parlementen, en onderworpen aan commerciële beleidsmaatregelen die bedoeld waren om de imperialistische belangen ten koste van de koloniën te bevorderen."
Als gevolg hiervan streefden Creoolse nationalisten naar onafhankelijkheid onder Creoolse controle. Ze gaven doorgaans geen gewicht aan de inheemse of gemengde bevolkingsgroepen die het overgrote deel van de bevolking in de meeste Latijns-Amerikaanse koloniën vormden. In Indonesië was daarentegen de Creoolse beweging dichter bij het inheemse Indonesische element dan bij het Europeesgeborene.
In Mexico in 1813, op het Congres van Chilpancingo, bracht de afkondiging van de eerste Mexicaanse Onafhankelijkheidsverklaring de gevoelens van Creools nationalisme tot uitdrukking. Volgens historicus DA Brading "werd het Creools patriottisme, dat begon als de verwoording van de sociale identiteit van de Amerikaanse Spanjaarden, omgezet in de opstandige ideologie van het Mexicaanse nationalisme." Na de onafhankelijkheid verdiepte het Creools nationalisme zich dankzij de uitbreiding van de publieke sfeer, de rol van verkiezingen en politieke partijen, de toegenomen beschikbaarheid van kranten en pamfletten, en de opkomst van een nationalistische middenklasse die een zeer ondersteunend publiek bood voor fantasierijke projecties van toekomstige nationale prestaties. Utopische fictie werd een bijzonder populair instrument.
Peruanen in de Peruaans-Boliviaanse Confederatie van 1836–1899 uitten hun eisen voor Peruaans Creools nationalisme. Nationalistische gevoelens werden geuit via de anti-confederatiepers, vooral in de vorm van satirische poëzie, korte verhalen en utopische concepten. Er werd een zware nadruk gelegd op een verheerlijkte versie van het Inca-verleden, terwijl het Indiase heden werd afgewezen. De nationalistische, zelfs racistische retoriek bracht thema’s samen die een halve eeuw eerder waren ontstaan. Deze emotionele retoriek werd de belangrijkste uitdrukking van een ideologie die sindsdien de Peruaanse geschiedenis heeft doordrenkt. De retoriek bereikte een hoogtepunt in de 20e eeuw en vertoont tekenen van een crisis in de 21e eeuw.

## Zie Ook

* Criollo-mensen
* Creoolse volkeren
* Dekolonisatie
* Latijns-Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlogen
* Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog
* Sentimientos de la Nación
* Nieuw Spanje

## Literatuur

* Bethell, Leslie, uitg. De onafhankelijkheid van Latijns-Amerika (1987)
* Bosma, Ulbe. "Burgers van het imperium: enkele vergelijkende observaties over de evolutie van het creoolse nationalisme in het koloniale Indonesië." Vergelijkende studies in de samenleving en geschiedenis 46.4 (2004): 656-681.
* Brading, DA Het eerste Amerika: de Spaanse monarchie, Creoolse patriotten en de liberale staat 1492-1866 (Cambridge University Press, 1993)
* Brading, David A. "Creools nationalisme en Mexicaans liberalisme." Journal of Interamerican Studies en Wereldzaken 15.2 (1973): 139-190.
* Hintzen, Percy C. "Creoolheid en nationalisme in het Guyanese antikolonialisme en postkoloniale vorming." Kleine bijl 8.1 (2004): 107-122. online
* Ledgister, FSJ Alleen West-Indiërs: Creools nationalisme in Brits West-Indië (Africa World Press, 2010).
* Lomnitz, Claudio. Fragmenten van Deep Mexico, Silent Mexico: An Anthropology of Nationalism (2001).
* Lynch, John uitg. Latijns-Amerikaanse revoluties, 1808-1826: oorsprong van de oude en nieuwe wereld (1995)
* McManus, Stuart M. "De Bibliotheca Mexicana-controverse en Creools patriottisme in het vroegmoderne Mexico." De Hispanic American Historical Review 98, nee. 1 (2018): 1-41.
* Méndez, Cecilia. "Incas sí, indios no: opmerkingen over het Peruaanse creoolse nationalisme en de hedendaagse crisis." Journal of Latin American Studies 28.1 (1996): 197-225.
* Oxaal, Ivar. Zwarte intellectuelen komen aan de macht; de opkomst van het Creools nationalisme in Trinidad & Tobago (1968) online gratis te lenen
* Poyo, Gerald E. Met iedereen, en voor het welzijn van iedereen: de opkomst van populair nationalisme in de Cubaanse gemeenschappen van de Verenigde Staten, 1848–1898 (Duke UP, 1989).
* Savelle, Max. Empires to Nations: expansie in Amerika, 1713 – 1824 . (U van Minnesota Press, 1974).
* Simon, Jozua. De ideologie van de Creoolse Revolutie: imperialisme en onafhankelijkheid in het Amerikaanse en Latijns-Amerikaanse politieke denken (2017) uittreksel
* Thame, Maziki. "Raciale hiërarchie en de verheffing van bruinheid in het Creools nationalisme." Kleine bijl: A Caribbean Journal of Criticism 21.3 (54) (2017): 111-123.
* Uribe, Victor M. "Het raadsel van de Latijns-Amerikaanse onafhankelijkheid: analyses van de afgelopen tien jaar", Latin American Research Review (1997) 32 # 1 pp. 236–255 in JSTOR, geschiedschrijving
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Creole nationalism op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
Etnisch nationalisme · Expansionistisch nationalisme · Romantisch nationalisme · Raciaal nationalisme · Cultuurnationalisme · Taalnationalisme · Sportnationalisme · Spiergebonden nationalisme · Nativistisch nationalisme · Religieus nationalisme · Postkoloniaal nationalisme · Antikoloniaal nationalisme · Burgerlijk nationalisme · Staatsnationalisme · Liberaal nationalisme · Economisch nationalisme · Revolutionair nationalisme · Nationaal-conservatisme · Bevrijdingsnationalisme · Linksnationalisme · Anarcho-nationalisme · Pan-nationalisme · Diaspora-nationalisme · Pandemisch nationalisme
extreemlinks · radicaal-links · links · centrum · rechts · radicaal-rechts · extreemrechts
confessionalisme · christendemocratie · conservatisme · neoconservatisme · paleoconservatisme · islamisme liberalisme · klassiek liberalisme · economisch liberalisme · conservatief-liberalisme · progressief liberalisme · neoliberalisme · libertarisme · groenliberalisme · geoïsme anarchisme · syndicalisme · feminisme · ecologisme · ecofascisme · agrarisme · progressivisme
marxisme · communisme · trotskisme · leninisme · stalinisme · maoïsme · socialisme · sociaaldemocratie · communitarisme populisme · fortuynisme · solidarisme · nationalisme · linksnationalisme · fascisme · nationaalsocialisme