OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Udara singalensis

Udara singalensis is een vlinder uit de familie van de Lycaenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1868 door Rudolf Felder.
# Udara selma

Udara selma is een vlinder uit de familie van de Lycaenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst gepubliceerd in 1895 door Hamilton Herbert Druce.
De soort komt voor in de Filipijnen, Myanmar, Cambodja, Maleisië en Indonesië.
# Universele Turing-machine

In de wiskunde en de theoretische informatica, is een universele Turing-machine (UTM) (ook bekend als de universele rekenmachine, universele machine (UM), U-machine, U en A$_{TM}$) een Turing-machine die elke willekeurige Turing-machine op elke willekeurige input kan simuleren. De universele Turing-machine slaagt hier in essentie in door zowel de beschrijving van de te simuleren machine als de input daarvan van haar eigen tape te lezen.
Een universele Turing-machine is een Turing-machine die $\langle M,w\rangle$ als input neemt, en deze input accepteert wanneer:
* $M$ een correcte stringcodering is van een Turing-machine,
* $w$ een woord is in het alfabet van de door $M$ gecodeerde Turing-machine, en
* $M$ voor het woord $w$ stopt in de accepterende toestand
Pas wanneer $\langle M,w\rangle$ aan al deze voorwaarden voldoet stopt de universele Turingmachine in de accepterende toestand. Een formele notatie is: $A_{TM}=\{\langle M,w\rangle \mid M{\text{ is een Turing-machine en }}M{\text{ accepteert }}w\}$.
Een belangrijke observatie is dat de universele Turingmachine een herkenner is van $\langle M,w\rangle$, en dus geen beslisser. Dit is het geval omdat het mogelijk is dat M oneindig doorrekent bij input $w$ en dus nooit de afwijzende toestand bereikt. De universele Turing-machine zou dan ook nooit de afwijzende toestand berkeiken. We hebben hier te maken met het stopprobleem.
Het idee van een universele Turing-machine werd in 1936 geïntroduceerd door Alan Turing. Dit model wordt door sommigen (bijvoorbeeld Martin Davis (2000)) beschouwd als de oorsprong van de stored program-computer - door John von Neumann (1946) gebruikt voor zijn "Electronic Computing Instrument" dat nu zijn naam draagt: de von Neumann-architectuur.

## De alledaagse computer

De alledaagse computer wordt ook wel eens een universele Turing-machine genoemd. Enerzijds is dit correct, aangezien het principe van de universele Turing-machine is dat het een arbitrair programma met arbitraire input kan uitvoeren; wat alledaagse computers praktisch gezien ook kunnen. Anderzijds heeft de theoretische universele Turing-machine een oneindig geheugen. Praktisch gezien kan wel gezegd worden dat een alledaagse computer een universele Turing-machine is, aangezien het geheugen dat de meeste computers hebben voor zeer veel problemen voldoende is, terwijl dit puur theoretisch gezien dus niet correct is.
# Uitwendig automorfisme

In de abstracte algebra is een uitwendig automorfisme van een groep elk automorfisme dat geen inwendig automorfisme is.

## Definitie

Van een groep $G$ is de uitwendige-automorfismegroep $\mathrm {Out} (G)$ de factorgroep van de gehele automorfismegroep en de groep van inwendige automorfismen.
    $\mathrm {Out} (G)=\mathrm {Aut} (G)/\mathrm {Inn} (G)$,
met $\mathrm {Aut} (G)$ de automorfismegroep van $G$ en $\mathrm {Inn} (G)$ de normaaldeler van inwendige automorfismen.
De motivatie van deze definitie is de volgende. Als men voor een bepaalde $G$ de automorfismegroep bestudeert, is er altijd een subgroep van inwendige automorfismen. Deze zijn in zekere zin triviale automorfismen: ze zijn immers altijd aanwezig. Vaak is men dus geïnteresseerd in de verzameling van niet-inwendige automorfismen. Daarom dat men soms zegt dat groepsautomorfismen die niet inwendig zijn, uitwendig zijn. De meer precieze definitie van hierboven is een klein beetje anders. Door het quotiënt te nemen van inwendige automorfismen (in de plaats van het verschil), vallen automorfismen die niet inwendig zijn, maar op een inwendig automorfisme na gelijk zijn, in dezelfde equivalentieklasse. Dat geeft dus een iets natuurlijkere notie van het begrip uitwendige automorfisme.

## Verdere informatie

Het vermoeden van Schreier stelt dat als $G$ een eindige enkelvoudige groep is, $\mathrm {Out} (G)$ een oplosbare groep is. Deze uitspraak is waar als gevolg van de classificatie van eindige enkelvoudige groepen, hoewel geen eenvoudiger bewijs bekend is.
# Uitwateringskanaal Nol Zeven

Het Uitwateringskanaal Nol Zeven is een kanaal in de Nederlandse provincie Zeeland dat van de Passageule bij de buurtschap Pyramide in noordelijke richting via Biervliet naar een spuisluis in de Hoofdplaatpolder loopt, die het overtollige water in de Westerschelde loost.
Het kanaal kwam gereed in 1969 en verving het Kanaal Elisabethpolder als uitwateringskanaal.
Op het eindpunt staat het kanaal in verbinding met de Plaskreek.
# UEFA Champions League 2006/07 (1/8 finale) Real Madrid - Bayern München

Deze pagina is een subpagina van het artikel UEFA Champions League 2006/07. Hierin wordt de wedstrijd in de 1/8 finale tussen Real Madrid en Bayern München gespeeld op 20 februari nader uitgelicht.

## Wedstrijdgegevens

| Datum | 20 februari 2007 | 20 februari 2007 |
| Stadion | Santiago Bernabéu, Madrid | Santiago Bernabéu, Madrid |
| Toeschouwers | 75.000 | 75.000 |
| Scheidsrechter | Frank De Bleeckere BEL | Frank De Bleeckere BEL |
| Assistenten | Peter Hermans BEL Walter Vromans BEL | Peter Hermans BEL Walter Vromans BEL |
| Vierde man | Serge Gumienny BEL | Serge Gumienny BEL |
| Man van de wedstrijd | Raúl González (Real Madrid) | Raúl González (Real Madrid) |
| | Real Madrid | Bayern München |
| Doelpunten | 3 | 2 |
| Gele kaarten | 0 | 3 |
| Rode kaarten | 0 | 0 |
| Wissels | 2 | 3 |
| Schoten op doel | 6 | 7 |
| Schoten naast doel | 2 | 6 |
| Overtredingen | 20 | 23 |
| Hoekschoppen | 2 | 4 |
| Buitenspel | 2 | 2 |
| Strafschoppen | 0 | 0 |
| Balbezit (tijd) | 21 min | 30 min |
| Balbezit (%) | 42% | 58% |
| Real Madrid | 3 – 2 | Bayern München |
| Raúl González 10' Raúl González 28' Ruud van Nistelrooij 34' | goals (assist) | 23' Lucio 88' Mark van Bommel |
| Fabio Capello | coach | Ottmar Hitzfeld |
| Iker Casillas Roberto Carlos ( 59') Fabio Cannavaro Raúl González Guti Fernando Gago Ruud van Nistelrooij Gonzalo Higuaín ( 53') Iván Helguera David Beckham Miguel Torres | Opstellingen | Oliver Kahn Willy Sagnol Lucio Daniel Van Buyten Martín Demichelis ( 46') Roy Makaay Lukas Podolski ( 61') Mark van Bommel Philipp Lahm Owen Hargreaves Bastian Schweinsteiger ( 79') |
| Robinho ( 53') Raúl Bravo ( 59') | Wissels | Hasan Salihamidžić ( 46') Claudio Pizarro ( 61') Mehmet Scholl ( 79') |
| | gele kaarten | 38' Martín Demichelis 56' Bastian Schweinsteiger 60' Owen Hargreaves |
| | rode kaarten | |
# United Passions

United Passions is een Franse film uit 2014 en laat de geschiedenis van de FIFA zien. De film werd heel slecht ontvangen. Recensenten vonden het een probleem dat FIFA deze positieve film over zichzelf maakte terwijl ze verwikkeld waren in een corruptieschandaal. De film bracht enkel 900.000 dollar op terwijl het een budget had van 26 miljoen. De film won daarom een speciale Razzie.

## Rolverdeling

* Tim Roth - Sepp Blatter
* Gérard Depardieu - Jules Rimet
* Sam Neill - João Havelange
* Fisher Stevens - Carl Hirschman
* Jemima West - Annette Rimet
* Thomas Kretschmann - Horst Dassler
* Antonio de la Torre - Enrique Buero
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel United Passions op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Unciola crenatipalma

Unciola crenatipalma is een vlokreeftensoort uit de familie van de Unciolidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1862 door Bate.
# Unciola laticornis

Unciola laticornis is een vlokreeftensoort uit de familie van de Unciolidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1887 door Hansen.
# Uroptychus glaber

Uroptychus glaber is een tienpotigensoort uit de familie van de Chirostylidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1981 door Baba.
# Uroptychus granulatus

Uroptychus granulatus is een tienpotigensoort uit de familie van de Chirostylidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1902 door Benedict.
# Uroptychus hamatus

Uroptychus hamatus is een tienpotigensoort uit de familie van de Chirostylidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1981 door Khodkina.
# Uromunna santaluciae

Uromunna santaluciae is een pissebed uit de familie Munnidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1974 door Gascon & Mane-Garzon.
# Uromunna petiti

Uromunna petiti is een pissebed uit de familie Munnidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1948 door Amar.
# Uluborlu (district)

Uluborlu is een Turks district in de provincie Isparta en telt 6.878 inwoners (2007). Het district heeft een oppervlakte van 283,9 km². Hoofdplaats is Uluborlu.
De bevolkingsontwikkeling van het district is weergegeven in onderstaande tabel.
| 1997 | 2000 | 2007 |
| 11.748 | 13.248 | 6.878 |
# Ulua mentalis

Ulua mentalis is een straalvinnige vissensoort uit de familie van horsmakrelen (Carangidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1833 door Cuvier.
* ↑ (en) Ulua mentalis op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Ulua mentalis. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Unia State

Unia State kan verwijzen naar:
* Uniastate (Beers)
* Unia State (Hallum)
* Uniastate (Metslawier)
* Unia State (Oenkerk)
* Unia State (Stiens)
* Unia State (Wirdum)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Unia State en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Utopia (geslacht)

Utopia is een geslacht van kevers uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van het geslacht werd in 1864 gepubliceerd door James Thomson.

## Soorten

* Utopia castelnaudii Thomson, 1864
* ↑ (fr) Tavakilian, G. (auteur) & Chevillotte, H. (software) (2012) Base de données Titan sur les Cerambycidés ou Longicornes. (bezocht 30 januari 2014)
# Vaart Zuidzijde 51

Het woonhuis aan de Vaart Zuidzijde 51 in de Nederlandse stad Assen is een monument.

## Beschrijving

In 1780 werd de Drentsche Hoofdvaart doorgetrokken tot aan Assen en in de jaren die volgden werden aan beide zijden woningen gebouwd.
Het huis werd in de 19e eeuw gebouwd en is van het Asser type, een benaming die in de stad wordt gegeven aan verdiepingsloze woonhuizen met een verhoogde middenpartij. In andere regio's wordt dit type ook wel middenganghuis genoemd. Het pand is opgetrokken in baksteen vanuit een rechthoekig plattegrond, met een verhoogde begane grond. Het heeft een met pannen gedekt afgeknot schilddak. De symmetrische voorgevel is vijf traveeën breed, met een entree met bordestrap in het midden.

## Waardering

Het pand werd in 1965 in het monumentenregister opgenomen als rijksmonument, tegelijkertijd met het naburige pand op nummer 53. De panden maken deel uit van het beschermd stadsgezicht in Assen.
# Vaart Noordzijde 28

Het woonhuis aan de Vaart Noordzijde 28 in de Nederlandse stad Assen is een monument.

## Beschrijving

In 1780 werd de Drentsche Hoofdvaart doorgetrokken tot aan Assen en in de jaren die volgden werden aan beide zijden woningen gebouwd.
Het huis werd in de 19e eeuw gebouwd en is van het Asser type, een benaming die in de stad wordt gegeven aan verdiepingsloze woonhuizen met een verhoogde middenpartij. In andere regio's wordt dit type ook wel middenganghuis genoemd. Het gepleisterde pand is opgetrokken vanuit een rechthoekig plattegrond. Het heeft een met pannen gedekt schilddak. De symmetrische voorgevel is vijf traveeën breed, met een centrale entree en een verhoogde middenpartij over drie traveeën. De vensters zijn voorzien van luiken en kroonlijsten. Aan straatzijde staan stoeppalen met kettingen.

## Waardering

Het pand werd in 1965 in het monumentenregister opgenomen als rijksmonument, tegelijkertijd met de naburige panden op nummer 26, nummer 30 en het Witte Huis op nummer 36. De panden maken deel uit van het beschermd stadsgezicht in Assen.
# Urge

Urge kan verwijzen naar:
* Urge (frisdrank)
* Urge (film), Amerikaanse film uit 2016
* URGE, een online muziekdienst van MTV en Microsoft
* Nissan Urge, een concept auto
* The Urge, een band
* Urge (Kohila), een dorp in de Estlandse gemeente Kohila
* Urge (Tori), een dorp in de Estlandse gemeente Tori
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Urge en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Urgedra

Urgedra is een geslacht van vlinders van de familie tandvlinders (Notodontidae).

## Soorten

* U. albodiscata Dognin, 1910
* U. benca Schaus, 1937
* U. brunea Druce, 1911
* U. chaon Druce, 1911
* U. dissociata Dognin, 1910
* U. dissolvens Dognin, 1910
* U. fremida Dognin, 1911
* U. multilineata Druce, 1906
* U. nabora Schaus, 1928
* U. oslaca Schaus, 1928
* U. palmeri Druce, 1911
* U. permixta Dognin, 1914
* U. striata Druce, 1906
* U. viridiflava Dognin
* U. viridinigra Dognin, 1910
# Usawan

Usawan is een nagar panchayat (plaats) in het district Budaun van de Indiase staat Uttar Pradesh.

## Demografie

Volgens de Indiase volkstelling van 2001 wonen er 10.709 mensen in Usawan, waarvan 53% mannelijk en 47% vrouwelijk is. De plaats heeft een alfabetiseringsgraad van 41%.
* ↑ Volkstelling van India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional). Census Commission of India. Gearchiveerd op 16 juni 2004. Geraadpleegd op 20 februari 2013.
# Vaalhoek

Vaalhoek is een dorp in het district Kgalagadi in Botswana. De plaats telt 355 inwoners (2011).
# Vaughan

Vaughan kan verwijzen naar:
Plaatsen
* Vaughan (Ontario), een stad in de Canadese provincie Ontario
* Vaughan (Mississippi), een plaats in de Amerikaanse staat Mississippi
Personen
* James Vaughan (doorverwijspagina)
* Sarah Vaughan, Amerikaans zangeres
* Stevie Ray Vaughan, Amerikaans zanger en gitarist
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Vaughan en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Urodasys cornustylis

Urodasys cornustylis is een buikharige uit de familie Macrodasyidae. Het dier komt uit het geslacht Urodasys. Urodasys cornustylis werd in 1974 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Schoepfer-Sterrer.
# Uroptychus empheres

Uroptychus empheres is een tienpotigensoort uit de familie van de Chirostylidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2004 door Ahyong & Poore.
# Veegmachine

Een veegmachine is een machine, die bestaat uit roterende borstels, een stofzuiger, die het vuil opzuigt en een bevochtigingsinstallatie. De machine wordt meestal, net als een automobiel, bestuurd, zij kunnen echter ook gewoon een koppelstuk voor op bijvoorbeeld een vrachtwagen zijn.
De borstelharen van deze veegwagens kunnen uit kunststof of staal gemaakt zijn. Er bestaan theorieën dat de stalen stripjes die mensen op straat vinden afgebroken stalen borstelharen zijn. Ondanks dat deze theorie als zeer aannemelijk wordt beschouwd is deze echter nooit bewezen.
# Veegtes

De Veegtes (Venloos: De Vaegtes) is een bedrijventerrein in Venlo in de Nederlandse provincie Limburg. De wijk ligt ten noorden van de Provinciale Weg N271 naar Nijmegen.

## Geschiedenis

Rondom de stad Venlo lagen door de eeuwen heen vele boerderijen en hoeves, die voor de voedselvoorziening van de stad zorgden. Enkele hiervan zijn voor het nageslacht bewaard gebleven, de meeste verdwenen. Een van deze verdwenen boerderijen is Hoeve Veegtes.
In 1950 werd met de aanleg van het bedrijventerrein gestart met de aanleg van de L.J. Costerstraat.
* 1 2 Tabel: Bevolking; maandcijfers per gemeente en overige regionale indelingen, 1 januari 2023, Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen
* 1 2 Bestemmingsplan Bedrijventerrein Veegtes Gemeente Venlo, maart 2012
# Uzmani

Uzmani is een plaats in Slovenië en maakt deel uit van de gemeente Velike Lašče in de NUTS-3-regio Osrednjeslovenska. De plaats telde 21 inwoners op 1 januari 2020.
Adamovo · Bane · Bavdek · Borovec pri Karlovici · Boštetje · Brankovo · Brlog · Bukovec · Centa · Četež pri Turjaku · Dednik · Dolenje Kališče · Dolnje Retje · Dolščaki · Dvorska vas · Gorenje Kališče · Gornje Retje · Gradež · Gradišče · Grm · Hlebče · Hrustovo · Jakičevo · Javorje · Kaplanovo · Karlovica · Knej · Kot pri Veliki Slevici · Krkovo pri Karlovici · Krvava Peč · Kukmaka · Laporje · Laze · Logarji · Lužarji · Mački · Mala Slevica · Male Lašče · Mali Ločnik · Mali Osolnik · Marinčki · Medvedjek · Mohorje · Naredi · Opalkovo · Osredek · Pečki · Plosovo · Podhojni Hrib · Podkogelj · Podkraj · Podlog · Podsmreka pri Velikih Laščah · Podstrmec · Podulaka · Podžaga · Polzelo · Poznikovo · Prazniki · Prhajevo · Prilesje · Purkače · Pušče · Rašica · Rob · Rupe · Sekirišče · Selo pri Robu · Sloka Gora · Srnjak · Srobotnik pri Velikih Laščah · Stope · Strletje · Strmec · Ščurki · Škamevec · Škrlovica · Tomažini · Turjak · Ulaka · Uzmani · Velika Slevica · Velike Lašče · Veliki Ločnik · Veliki Osolnik · Vrh · Zgonče · Žaga
# Valéry Mézague

Valéry Mézague (Marseille, 8 december 1983 – Toulon, 15 november 2014) was een Kameroens betaald voetballer die doorgaans als middenvelder speelde. Hij speelde van 2002 tot en met 2014 voor achtereenvolgens Montpellier, Portsmouth, Sochaux, Le Havre, Châteauroux, Vannes, Panetolikos, Bury en Sporting Toulon Var. Mézague speelde zeven keer in het Kameroens voetbalelftal.
Mézague hoorde tot het Kameroens voetbalelftal dat speelde op het Wereldkampioenschap Voetbal 2002 in Zuid-Korea en Japan. Hij raakte in 2003 betrokken bij een auto-ongeluk, waardoor hij vier maanden uit de roulatie was. Mézague werd op 15 november 2014 dood aangetroffen in zijn woning. Een woordvoerder van de politie verklaarde dat niets wees op een misdrijf.
Mézague's jongere broer Teddy is eveneens profvoetballer geworden.
# Valéry Bury

Valéry Bury (Binche, 11 juni 1878 – ?, 13 juni 1959) was een Belgisch componist, militaire kapelmeester en hoboïst.

## Levensloop

Bury behaalde prijzen voor hobo en harmonie. Hij werd lid van het Groot Harmonieorkest van de Belgische Gidsen te Brussel en in deze tijd studeerde hij verder tot het examen voor kapelmeester, wat hij met het beste resultaat behaalde.
Later werd hij kapelmeester bij het Militaire Muziekkorps van de 5e Lansiers. In 1906 werd hij kapelmeester van het muziekkorps van het 4e Linie Regiment te Brugge, een orkest dat bijzonder actief was in het muziekleven van de stad. In 1910 gaf het 22 concerten voor de cercle artistique en ook parkconcerten. In 1920 werd hij dirigent van het Muziekkorps van het Regiment Grenadiers. Met dit elite-harmonieorkest trad hij onder andere in de Parijse Opéra Garnier op. Van 1927 tot 1932 was hij Inspecteur van de militaire muziek. Nadat hij in 1932 met pensioen ging werd hij benoemd tot ere-inspecteur van de Belgische militaire muziek, de laatste met deze titel.
Hij dirigeerde talrijke amateur HaFa-orkesten, waaronder de Fanfare Royale en de Fanfare Royale 1870, Leval-Trahegnies.
Als componist schreef hij verschillende werken voor harmonie- en fanfareorkest.

## Composities
### Werken voor harmonie- en fanfareorkesten

* Allegro militaire
* Bosquet-Ville fantaisie
* Charles Maton
* Confraternité
* Le Chef de corps
* Le Montagnard
* March of the "Troisième Régiment de Chassuers à Pied (Mars van het 3e Regiment Jagers te voet)"
* Marches des Footballistes
* Mars van het 13e Linie Regiment
* Mars van het 24e Linie Regiment
* Souvenir de Fouras, voor altsaxofoon solo en harmonieorkest
* Souvenir de Ten Brielen
* Union Heureuse, gavotte
# Valões

Valões is een plaats (freguesia) in de Portugese gemeente Vila Verde en telt 183 inwoners (2001).
# Verdrag van Chang'an

Verdrag van Chang'an kan verwijzen naar:
* Verdrag van Chang'an (763), een vredesverdrag uit 763 tussen de Tibetaanse Yarlung-dynastie en de Chinese Tang-dynastie
* Verdrag van Chang'an (821), een vredesverdrag uit 821 tussen de Tibetaanse Yarlung-dynastie en de Chinese Tang-dynastie
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Verdrag van Chang'an en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Vander Linden

Vander Linden kan verwijzen naar:
* Pierre Vander Linden (1766-1842), Belgisch politicus
* Pièrre Léonard Vander Linden (1797-1831), Belgisch entomoloog
* Pedro Vander Linden (1804-1860), Belgisch arts
* Gérard Vander Linden (1830-1911), Belgisch beeldhouwer
* Frank Vander linden (1962-), Belgisch rockzanger
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Vander Linden en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Velarium

Een velarium (mv.: velaria) is een grote luifel zoals die in het Romeinse Rijk bij schouwspelen en sportwedstrijden over de cavea (publiekstribune) kon worden gespannen om het publiek te beschermen tegen de hitte van de zon. Dergelijke zonneschermen werden door het hele Middellandse Zeegebied toegepast in de meeste theaters, praktisch alle amfitheaters en andere stadions.
Het woord is afgeleid van het Latijnse velum, zeil, doek, gordijn.

## Constructie

Het velarium bedekte ongeveer een derde tot twee derde van het totale oppervlak, de hoge zijmuren van de bouwwerken wierpen hun schaduw aan de andere kant van de arena. In speciale uitsparingen in de bovenrand van het gebouw achter de tribunes staken lange masten die op het midden gericht waren, en met touwen en katrollen werd het doek daaroverheen getrokken. De masten konden worden neergelaten en opgehesen. Het was mogelijk om het doek over een beperkt deel van de cavea te spannen of om het slechts ten dele te ontvouwen. De precieze manier van optuigen is onderwerp van debat.
Het gebruikte materiaal was gewoonlijk canvas, linnen of katoen, maar Nero zou zijn eigen amfitheater hebben laten voorzien van een hemelsblauw zijden velarium, versierd met een motief van sterren en een afbeelding van de keizer in een strijdwagen. Behalve afscherming van de zon bood het doek ook een eerste bescherming tegen lichte regen. Door het gat in het midden van de constructie kon een aanzienlijke wind opsteken, die voor welkome ventilatie kon zorgen.

## Colosseum

Het velarium in het Colosseum werd bediend door matrozen van de Romeinse marine. Vermoedelijk was het een eer om voor dit karwei te worden aangemerkt en zo de grote stad met eigen ogen te mogen aanschouwen. Ze vormden de enige grote groep vaklieden met de nodige kennis en ervaring om dergelijke grote constructies te bedienen. Mogelijk waren er tot duizend mannen nodig om de stof over de 240 masten te trekken. Buiten het Colosseum staan nog enkele stenen met gaten voor de bevestiging van de kabels, hoewel deze ook bedoeld geweest kunnen zijn voor dranghekken.
* ↑ The-colosseum.net: Nova Velarium. Gearchiveerd op 8 november 2011. Geraadpleegd op 20 juli 2011.
* ↑ Joostdevree.nl Bouwencyclopedie: velum, velarium
* ↑ Roman-colosseum.info: Awning at the Colosseum
* ↑ NOVA Online: Colosseum questions & answers