OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marathon van Wenen 2000

De marathon van Wenen 2000 vond plaats op zondag 21 mei 2000 in Wenen. Het was de zeventiende editie van deze wedstrijd.
Bij de mannen won Willy Cheruiyot uit Kenia in 2:08.48. Hij was twee seconden sneller dan zijn landgenoot Simon Bor. De wedstrijd bij de vrouwen werd beslist door de Italiaanse Maura Viceconte in 2:23.47.
Het evenement was tevens het toneel van het Oostenrijks kampioenschap op de marathon. De nationale titels werden gewonnen door Max Wenisch (8e in 2:17.45) en Dagmar Rabensteiner (6e in 2:39.08).
In totaal finishten er 8493 hardlopers, waarvan 7484 mannen en 1009 vrouwen.

## Uitslagen
### Mannen

| rang | naam | land | tijd |
| 1 | Willy Cheruiyot | KEN | 2:08.48 |
| 2 | Simon Bor | KEN | 2:08.50 |
| 3 | Tadesse Hailemariam | ETH | 2:13.29 |
| 4 | Mohammed Zouak | MAR | 2:14.23 |
| 5 | Anatoliy Zerouk | UKR | 2:14.47 |
| 6 | Kamel Kohil | ALG | 2:16.58 |
| 7 | Andrew Eyapan | KEN | 2:17.30 |
| 8 | Max Wenisch | AUT | 2:17.45 |
| 10 | Erich Kokaly | AUT | 2:21.43 |
| 12 | Nicola Ciavarella | ITA | 2:24.32 |
| 14 | Hubert Maier | AUT | 2:29.32 |

### Vrouwen

| rang | naam | land | tijd |
| 1 | Maura Viceconte | ITA | 2:23.47 |
| 2 | Hellen Kimutai | KEN | 2:26.54 |
| 3 | Sonja Oberem | GER | 2:27.25 |
| 4 | Monica Pont | ESP | 2:34.50 |
| 5 | Faustina-Maria Ramos | ESP | 2:36.54 |
| 6 | Dagmar Rabensteiner | AUT | 2:39.08 |
| 7 | Elisabeth Rust | AUT | 2:43.36 |
| 8 | Ulrike Puchner | AUT | 2:45.08 |
| 9 | Eva-Maria Gradwohl | AUT | 2:46.44 |
| 10 | Daniela Bidmon | AUT | 3:08.56 |
* (en) Uitslagen op more.arrs.run
* Info op www.arrs.run
1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024
# Korea Cup 1999

De Korea Cup 1999 was de 23e editie van dit toernooi, het was tevens het laatste toernooi dat werd gespeeld. Het toernooi werd gehouden van 12 tot en met 19 juni 1999. Aan het toernooi deden vier landenteams mee. Kroatië werd kampioen.

## Eindstand

| Pos | Land | Wed | Win | Gel | Ver | DV | DT | +/− | Pnt |
| 1 | Kroatië | 3 | 1 | 2 | 0 | 5 | 4 | +1 | 5 |
| 2 | Mexico | 3 | 1 | 1 | 1 | 4 | 3 | +1 | 4 |
| 3 | Zuid-Korea | 3 | 0 | 3 | 0 | 2 | 2 | 0 | 3 |
| 4 | Egypte | 3 | 0 | 2 | 1 | 2 | 4 | –2 | 2 |

## Wedstrijden

Olympisch Stadion, Seoel Toeschouwers: 42.840 Scheidsrechter: Lu Jun (CHN) :
| 12 juni 1999 «onderlinge duels» 19:00 (UTC+9) | Ahn Jung-Hwan 16' | 14' Isaac Terrazas | Olympisch Stadion, Seoel Toeschouwers: 42.840 Scheidsrechter: Lu Jun (CHN) |
Dongdaemunstadion, Seoel Toeschouwers: 6.900 Scheidsrechter: Ahn Bong-Ki (KOR) :
| 13 juni 1999 «onderlinge duels» 19:00 (UTC+9) | Igor Cvitanović 45' (pen.) Davor Vugrinec 77' | 9' Hossam Hassan 34' Yasser Rayyan | Dongdaemunstadion, Seoel Toeschouwers: 6.900 Scheidsrechter: Ahn Bong-Ki (KOR) |
Dongdaemunstadion, Seoel Toeschouwers: 4.500 Scheidsrechter: Kang Byung-Ho (KOR) :
| 16 juni 1999 «onderlinge duels» 19:00 (UTC+9) | Igor Bišćan 44' Josip Šimić 63' | 25' Luis Hernández | Dongdaemunstadion, Seoel Toeschouwers: 4.500 Scheidsrechter: Kang Byung-Ho (KOR) |
Dongdaemunstadion, Seoel Toeschouwers: 6.400 Scheidsrechter: Park Hae-Yong (KOR) :
| 18 juni 1999 «onderlinge duels» 19:00 (UTC+9) | Daniel Osorno 2' Daniel Osorno 88' | Dongdaemunstadion, Seoel Toeschouwers: 6.400 Scheidsrechter: Park Hae-Yong (KOR) |
Olympisch Stadion, Seoel Toeschouwers: 54.000 Scheidsrechter: Tajaddin Fares (SYR) :
| 19 juni 1999 «onderlinge duels» 19:00 (UTC+9) | Noh Jung-Yoon 58' | 88' Stjepan Tomas | Olympisch Stadion, Seoel Toeschouwers: 54.000 Scheidsrechter: Tajaddin Fares (SYR) |
* Winnaar Korea Cup 1999
* Kroatië 1e titel

## Externe link

* Korea Cup 1999 op rsssf.com
# Koningin Elisabeth

Koningin Elisabeth kan verwijzen naar:
Monarchen
* Elizabeth I van Engeland (1533-1603), koningin van Engeland van 1558-1603
* Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk (1926-2022), koningin van onder andere het Verenigd Koninkrijk van 1952-2022
Echtgenotes
* Elisabeth van Oostenrijk (1554-1592), als echtgenote van Karel IX van Frankrijk van 1570 tot 1574 koningin van Frankrijk
* Elisabeth in Beieren (1837-1898), als echtgenote van Frans Jozef I van Oostenrijk onder andere koningin van Bohemen en Hongarije van 1854 tot 1898 ("Sisi")
* Elisabeth zu Wied (1843-1916) als echtgenote van Carol I koningin van Roemenië van 1881 tot 1914
* Elisabeth in Beieren (1876-1965), als echtgenote van Albert I van België, koningin van België van 1909 tot 1934
* Elizabeth Bowes-Lyon (1900-2002), als echtgenote van George VI van het Verenigd Koninkrijk onder andere koningin van het Verenigd Koninkrijk van 1937 tot 1952 en daarna betiteld als "koningin-moeder"
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Koningin Elisabeth en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Kraanopname

Een kraan-, kraanvogelopname of -shot (Engels: crane shot) is een filmopnametechniek waarbij de camera is bevestigd aan een beweegbare camerakraan, ook wel een 'giek' of 'jib' genoemd. Met deze opnametechniek kan de camera omhoog en naar beneden en van links naar rechts bewegen.
Voor het maken van een kraanshot zijn twee operateurs nodig. Een bedient de kraan ter plaatse of op afstand met een afstandsbediening en de ander bedient de camera.
# Kryptoglanis

Kryptoglanis is een monotypisch geslacht van straalvinnige vissen uit de familie van de echte meervallen (Siluridae).

## Soort

* Kryptoglanis shajii Vincent & Thomas, 2011
# Kryptogenius longilobus

Kryptogenius longilobus is een keversoort uit de familie Pterogeniidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1992 door Burckhardt & Löbl.
# Kornoeljeluis

De kornoeljeluis (Anoecia corni) is een halfvleugelig insect uit de familie van de Aphididae.
De soort komt voor in Europa en Azië en is geïntroduceerd in Zuid-Afrika en Noord-Amerika.
Het ei van de kornoeljeluis overwintert. Uit deze eitjes worden in het voorjaar een eerste generatie van vleugelloze vrouwtjes geboren met gereduceerde ogen en ingekorte antennes. De volgende generaties kunnen wel vliegen. De kornoeljeluis leeft afwisselend op kornoelje en wortels van grassen. In Oost-Azië en de gebieden waar de luis geïntroduceerd is, leeft de soort uitsluitend van grassen. Mieren bezoeken de luizen, met name de zwartbruine wegmier (Lasius niger) maar ook andere soorten Lasius. De gevleugelde imagines worden 1,9 tot 3 millimeter groot. Op de vleugels bevindt zich een opvallende zwarte vlek.
# Marathon van Wenen 1994

De marathon van Wenen 1994 vond plaats op zondag 10 april 1994 in Wenen. Het was de elfde editie van deze wedstrijd.
Van alle mannen was Joaquim Silva uit Portugal het eerst aan de finish in 2:10.42. Hij had een ruime voorsprong op de Italiaan Davide Milesi, die 2:12.44 als eindtijd liet optekenen. Bij de vrouwen finishte de Noorse Sissel Grottenberg als eerste in 2:36.17.
In totaal finishten 4782 hardlopers, waarvan 4461 mannen en 321 vrouwen.

## Uitslagen
### Mannen

| rang | naam | land | tijd |
| 1 | Joaquim Silva | POR | 2:10.42 |
| 2 | Davide Milesi | ITA | 2:12.44 |
| 3 | Yakov Tolstikov | RUS | 2:12.55 |
| 4 | Jacek Kasprzyk | POL | 2:13.04 |
| 5 | Heinz-Bernhardt Bürger | GER | 2:13.21 |
| 6 | Pyotr Sarafinyuk | UKR | 2:14.27 |
| 7 | Jesus Herrera | MEX | 2:14.29 |
| 8 | Miroslaw Golebiewski | POL | 2:14.34 |
| 9 | Viktor Vikhristenko | UKR | 2:14.40 |
| 10 | Jose Andrade | POR | 2:15.36 |
| 11 | Joaquim-Manuel Ramos | POR | 2:15.39 |
| 12 | Piotr Poblocki | POL | 2:15.41 |
| 13 | Petr Pipa | SVK | 2:15.47 |
| 14 | Ake Eriksson | SWE | 2:15.59 |
| 15 | Zoltan Holba | HUN | 2:16.00 |
| 16 | Nikolay Plykin | RUS | 2:16.28 |
| 17 | Geza Farkas | USA | 2:16.55 |
| 18 | Meira Gonzalves | POR | 2:17.09 |
| 19 | Zoltan Nalesnyik | HUN | 2:17.11 |
| 20 | Nikolay Tabak | UKR | 2:17.28 |
| 21 | Reynaldo Ramirez | MEX | 2:17.47 |
| 22 | Terefe Mekonen | ETH | 2:17.54 |
| 23 | Michael Heilmann | GER | 2:17.56 |
| 24 | Fekadu Degefu | ETH | 2:17.57 |
| 25 | Albert Gazizov | RUS | 2:17.58 |

### Vrouwen

| rang | naam | land | tijd |
| 1 | Sissel Grottenberg | NOR | 2:36.17 |
| 2 | Tatyana Zuyeva | MDA | 2:36.55 |
| 3 | Aurica Buia | ROU | 2:37.31 |
| 4 | Agota Farkas | HUN | 2:39.42 |
| 5 | Bernadette Hudy | GER | 2:42.43 |
| 6 | Olga Parlyuk | RUS | 2:44.29 |
| 7 | Carina Leutner | AUT | 2:44.33 |
| 8 | Elisabeth Rust | AUT | 2:48.20 |
| 9 | Jutta Zimmerman | AUT | 2:49.10 |
| 10 | Andrea Hofmann | AUT | 2:49.33 |
* (en) Uitslagen op more.arrs.run
* Info op www.arrs.run
1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024
# Kralevo

Kralevo (Bulgaars: Кралево) is een dorp in de gemeente Targovisjte (14 km afstand) in de oblast Targovisjte. Op 31 december 2018 telde het dorp 834 inwoners, voornamelijk Bulgaarse Turken (~68,4%).
# Diestramima cryptopygia

Diestramima cryptopygia is een rechtvleugelig insect uit de familie grottensprinkhanen (Rhaphidophoridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1918 door Lucien Chopard.
# Diestramima minor

Diestramima minor is een rechtvleugelig insect uit de familie grottensprinkhanen (Rhaphidophoridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1998 door Gorochov.
# Digama septempuncta

Digama septempuncta is een vlinder uit de familie spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1910 door Hampson.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Dicyemennea bathybenthum

Dicyemennea bathybenthum is een soort in de taxonomische indeling van de Rhombozoa. Deze minuscule, wormachtige parasieten hebben geen weefsels of organen en bestaan uit slechts enkele tientallen cellen.
Het organisme behoort tot het geslacht Dicyemennea en behoort tot de familie Dicyemidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2002 door Furuya & Hochberg.
# Diphyus sedatus

Diphyus sedatus is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Tosquinet in 1896.
# Diphyus sibiricus

Diphyus sibiricus is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Meyer in 1926.
# Didemnum speciosum

Didemnum speciosum is een zakpijpensoort uit de familie van de Didemnidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1886 door Herdman.
# Didemnum studeri

Didemnum studeri is een zakpijpensoort uit de familie van de Didemnidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Hartmeyer.
# Didemnum stilense

Didemnum stilense is een zakpijpensoort uit de familie van de Didemnidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1934 door Michaelsen.
# Dinotiscus dendroctoni

Dinotiscus dendroctoni is een vliesvleugelig insect uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1894 door Ashmead.
# Didymisch komma

Het didymische komma (komma van Didymus), ook wel syntonisch komma genoemd, is het kleine verschil als verhoudingsgetal tussen de pythagoreïsche grote hele toon (9:8) en de pythagoreïsche kleine hele toon (10:9) en is dus gelijk aan 81:80 ook te zien als 1,25% ofwel 21,5 cents, een vijfde van een halve toon.
Met komma wordt algemeen in de muziekleer het kleine verschil aangeduid als verhouding van de trillingsgetallen van een toon in verschillende stemmingen.
Het didymische komma is in de stemming van Pythagoras het verschil tussen de natuurzuivere, reine intervallen (volgens de rij der harmonischen), en de door Pythagoras beschreven en berekende toonhoogten. Het didymische komma is, zij het in verschillende richtingen, hetzelfde voor beide tertsen, de beide sexten en de grote septiem. Deze verhouding bedraagt 81/80, of 80/81, afhankelijk van de richting (te hoge of te lage toon). De volkomen consonanten zijn in de stemming van Pythagoras wél natuurzuiver gestemd.

## De tertsen

* De reine grote terts ontstaat tussen de 4e en de 5e harmonische, en heeft een verhouding van 4/5 (opwaarts gedacht: verkleining van de snaarlengte van het monochord).
    De pythagoreïsche grote terts heeft als verhouding: 64/81 (opwaarts gedacht);
    het "verschil" als verhouding is: (4/5) / (64/81) = 324/320 = 81/80.
    Dat wil zeggen: de pythagoreïsche grote terts is een dydimisch komma hoger gestemd.
* De reine kleine terts ontstaat tussen de 5e en de 6e harmonische, en heeft een verhouding van 5/6 (opwaarts gedacht: verkleining van de snaarlengte van het monochord).
    De pythagoreïsche kleine terts heeft als verhouding: 8/9 x 243/256 = 1944/2304 = 27/32
    het "verschil" is: (5/6) / (27/32) = 80/81.
    Dat wil zeggen: de Pythagoreïsche kleine terts is een didymisch komma lager gestemd.

## De sexten

* De reine grote sext ontstaat tussen de 3e en de 5e harmonische, en heeft een verhouding van 3/5 (opwaarts gedacht: verkleining van de snaarlengte van het monochord).
    De pythagoreïsche grote sext heeft als verhouding: 16/27 (opwaarts gedacht)
    het verschil is: (3/5) / (16/27) = 81/80.
    Dat wil zeggen: de Pythagoreïsche grote sext is een didymisch komma hoger gestemd.
* De reine kleine sext ontstaat tussen de 5e en de 8e harmonische, en heeft een verhouding van 8/5 (opwaarts gedacht: verkleining van de snaarlengte van het monochord).
    De pythagoreïsche kleine sext heeft als verhouding: 128/81 (opwaarts gedacht)
    het verschil is: (128/81) / (8/5) = 80/81.
    Dat wil zeggen: de pythagoreïsche kleine sext is een didymisch komma lager gestemd.

## De grote septiem

* De reine grote septiem ontstaat tussen de 8e en de 15e harmonische, en heeft een verhouding van 8/15 (opwaarts gedacht: verkleining van de snaarlengte van het monochord).
    De pythagoreïsche grote septiem heeft als verhouding: 128/243 (opwaarts gedacht)
    het verschil is: (8/15) / (128/243) = 1944/1920 = 81/80.
    Dat wil zeggen: de pythagoreïsche grote septiem is een didymisch komma hoger gestemd.
# Didymocantha

Didymocantha is een kevergeslacht uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van het geslacht werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1840 door Newman.

## Soorten

Didymocantha omvat de volgende soorten:
* Didymocantha brevicollis Pascoe, 1866
* Didymocantha clavipes Broun, 1883
* Didymocantha flavopicta McKeown, 1949
* Didymocantha gracilis McKeown, 1942
* Didymocantha laticornis (Fauvel, 1906)
* Didymocantha nigra Blackburn, 1890
* Didymocantha novica Blackburn, 1892
* Didymocantha obliqua Newman, 1840
* Didymocantha pallida Broun, 1893
* Didymocantha picta Bates, 1874
* Didymocantha quadriguttata Sharp, 1886
* Didymocantha sublineata (White, 1846)
* ↑ (fr) Tavakilian, G. (auteur) & Chevillotte, H. (software) (2012) Base de données Titan sur les Cerambycidés ou Longicornes. (bezocht 30 januari 2014)
# Dikasterion

Het dikasterion of de juryrechtbank (Oudgrieks: δικαστήριον; mv. δικαστήρια) in verscheidene poleis zoals klassiek Athene, maar ook in Ptolemeïsch Egypte (tot ca. 176 v.Chr. en afgeschaft in 173/172 v.Chr.) behandelden zaken op het gebied van het privaat- en strafrecht, maar zij hielden zich vooral bezig met politieke zaken.

## Atheens dikasterion

Het Atheense dikasterion onderwierp ambtenaren vóór het in dienst treden aan een antecedentenonderzoek" (dokimasia) en riep hen na beëindiging van hun ambtstermijn ter verantwoording (euthynai).
Het voerde processen tegen van hoogverraad of omkoping beschuldigde generaals (εἰσαγγελία / eisangelia).
Het behandelde klachten van burgers, dat een medeburger een ongrondwettelijk in de Volksvergadering (Ekklèsia) had laten aannemen (graphe paranomon). Als de klacht gegrond was bevonden, werd de wet ingetrokken en de indiener van het wetsvoorstel beboet.
De Volkrechtbanken waren wisselend van samenstelling. Voor elke rechtszaak (ca. 200 x per jaar) werden uit een groep van 6000 vrijwilligers (burgers van minimaal 30 jaar) die de Heliastische eed hadden gezworen 201 of 401 (bij private processen) en 501 (bij politieke processen) juryleden door het lot aangewezen. De juryleden velden het oordeel (bij meerderheid van stemmen) en speciale ambtenaren, thesmotheten, bereidden de zittingen voor en fungeerden als vergadervoorzitter. Advocaten zoals wij die kennen, waren in dit stelsel onbekend.

## Ptolemeïsch dikasterion

Het Ptolemeïsche dikasterion werd door Griekse militaire kolonisten in Egypte opgericht en bestond uit een door het lot uit de plaatselijke gemeenschap aangeduide jury met een wisselend aantal, dat echter vaak tien was. De processen werden - zoals bij bijna alle processen in Egypyte - ingeleid door de εἰσαγωγεύς ("inleider", een vertegenwoordiger van de koning), die tevens de processen organiseerde en het vonnis tot uitvoer bracht. Hij kon echter ook bepaalde processen verhinderen. Zo was ook de koninklijke tussenkomst mogelijk wanneer een strateeg na enteuxis ("verzoek (aan de koning)") om de samenstelling van een dikasterion vroeg. Door de oprichting van de chrematisten werd het dikasterion echter overbodig en in 173/173 v.Chr. werden ze dan ook afgeschaft.
# Dilar septentrionalis

Dilar septentrionalis is een insect uit de familie van de Dilaridae, die tot de orde netvleugeligen (Neuroptera) behoort.
Dilar septentrionalis is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Navás in 1912.
# Dipterygonotus balteatus

Dipterygonotus balteatus is een straalvinnige vis uit de familie van Caesionidae, orde baarsachtigen (Perciformes), die voorkomt in het westen van de Indische Oceaan, het oosten van de Indische Oceaan en het noordwesten en de Grote Oceaan.

## Anatomie

Dipterygonotus balteatus kan een lengte bereiken van 14 centimeter. Van de zijkant gezien heeft het lichaam van de vis een normale vorm, van bovenaf gezien is de vorm het best te typeren als gedrongen. De kop is min of meer recht. De ogen zijn normaal van vorm en zijn symmetrisch.
De vis heeft één zijlijn, één rugvin en één aarsvin. Er zijn 12 tot 15 stekels en 8 vinstralen in de rugvin en 3 stekels en 9 vinstralen in de aarsvin.

## Leefwijze

Dipterygonotus balteatus is een zoutwatervis die voorkomt in een tropisch klimaat. De soort is voornamelijk te vinden in zeeën en koraalriffen. De diepte waarop de soort voorkomt is 37 tot 91 m onder het wateroppervlak.
Het dieet van de vis bestaat hoofdzakelijk uit dierlijk voedsel, waarmee het zich voedt door selectief plankton uit het water te filteren.

## Relatie tot de mens

Dipterygonotus balteatus is voor de visserij van beperkt commercieel belang. De soort komt niet voor op de Rode Lijst van de IUCN.

## Externe link

* Foto's van Dipterygonotus balteatus op FishBase
* Froese, R., D. Pauly. en redactie. 2005. FishBase. Elektronische publicatie. www.fishbase.org, versie 06/2005.
* ↑ (en) Dipterygonotus balteatus op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Dipteryx

Dipteryx is een geslacht van bomen en struiken uit de vlinderbloemenfamilie.

## Beschrijving

Dipteryx-soorten kunnen worden onderscheiden van andere leden uit de geslachtengroep Dipterygeae door hun asymmetrische samengestelde bladeren, een steenvrucht met een leerachtige schil en een asymmetrische navel.

## Toepassingen

Het zijn grote bomen in het tropisch regenwoud. Enkele soorten worden gekweekt:
* D. odorata wordt geteeld voor zijn geurige zaden: de tonkaboon.
* De vruchten van D. alata worden gebruikt voor menselijke en dierlijke consumptie (veevoer). Deze soort is de enige van dit geslacht die groeit in de droge cerrado in westelijk Brazilië.
* Enkele soorten - met name D. oleifera (Almendro) - worden gekweekt voor het hout. Het hout van diverse Dipteryx- en Taralea-soorten wordt Cumaru genoemd.

## Soorten

De taxonomische indeling is aan veranderingen onderhevig geweest. De volgende soorten werden anno 2020 tot het geslacht gerekend:
* D. alata Vogel (synoniem: D. pteropus en D. pterota) — Baru
* D. charapilla (J.F.Macbr.) Ducke — Deze soort was in 1989 tot synoniem verklaard van D. rosea, maar wordt inmiddels weer als een aparte soort beschouwd.
* D. ferrea (Ducke) Ducke — Deze soort was in 1989 tot synonym verklaard van D. micrantha, maar wordt inmiddels weer als een aparte soort beschouwd.
* D. lacunifera Ducke
* D. magnifica (Ducke) Ducke
* D. micrantha Harms
* D. odorata (Aubl.) Willd. (synoniem: D. tetraphylla Spruce ex Benth.)
* D. oleifera Benth. (synoniem: D. panamensis (Pittier) Record & Mell) — Almendro
* D. polyphylla (Huber) Ducke
* D. punctata (S.F.Blake) Amshoff (synoniem: D. trifoliolata)
* D. rosea Spruce ex Benth.
Soorten die voorheen tot dit geslacht gerekend werden, maar in 1989 zijn afgesplitst en ondergebracht in het geslacht Taralea:
* D. applanata, D. oppositifolia en D. speciosa (Ducke) zijn hernoemd tot T. oppositifolia.
* D. cordata en D. rigida zijn hernoemd tot T. cordata.
* D. crassifolia is hernoemd tot T. crassifolia.
* D. nudipes is in 1989 hernoemd tot Taralea oppositifolia, en in 2010 opnieuw hernoemd tot T. nudipes.
* D. phaeophylla is hernoemd tot T. phaeophylla.
* D. reticulata is hernoemd tot T. reticulata.
Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Dipteryx op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ (en) Gonçalves Leite, V, Freitas Mansano, V, Pádua Teixeira, S (11 juni 2020). Floral ontogeny in Dipterygeae (Fabaceae) reveals new insights into one of the earliest branching tribes in papilionoid legumes. Botanical Journal of the Linnean Society 2014 (174:4): 529–550. DOI:10.1111/boj.12158.
* ↑ (en) Melissa Petruzzello, Almendro - Tree. Encyclopaedia Britannica. Geraadpleegd op 11 juni 2020.
* ↑ (en) Stella Fließwasser, Dipteryx oleifera Factsheet (pdf). Bundesambt für Naturschutz (8 oktober 2014). Gearchiveerd op 31 oktober 2020. Geraadpleegd op 11 juni 2020.
* ↑ Houtinfo: Cumaru. Gearchiveerd op 28 maart 2023.
* ↑ De vrucht van deze boom is de Tonkaboon.