# Oorsprong van de islam

De oorsprong van de islam behandelt het ontstaan van de islam vanaf de 7e eeuw tot aan het Kalifaat van de Omajjaden rond 750.

## Pre-islamitisch Arabië

Het gebied waar de islam ontstond rond het jaar 630, kent een diverse religieuze geschiedenis. Naast resten van het oorspronkelijke inheemse polytheïsme, waren er joodse, christelijke en zoroastriaanse gemeenschappen. In de directe eeuw voor de opkomst van de islam waren het oosterse christenen die de religieuze meerderheid vormden in de gebieden rond Medina (Arabië), terwijl rondom Mekka het inheemse polytheïsme meer vertegenwoordigd was.

## Codificatie van de Koran

De Koran is in zijn huidige vorm waarschijnlijk ontstaan onder de derde kalief Uthman. Deze beval circa 650 de Koran te standaardiseren en alle oudere geschriften te vernietigen. In hoeverre deze versie verschilde van eerder overgeleverde versies is onduidelijk omdat deze slechts zeer beperkt zijn overgeleverd. Ook de mate van daadwerkelijke standaardisatie na Uthman staat ter discussie, aangezien diverse Koran-inscripties uit de 8e en 9e eeuw (waarvan de bekendste zich in de Al-Aqsamoskee bevinden) niet terug te vinden zijn en grote verschillen tonen met de huidige Koran.

## Historisch problematische periode

Verscheidene hierna te noemen westerse auteurs zijn tot de conclusie gekomen, dat de traditionele islamitische versie van de vroege geschiedenis van de islam (zeg de 7e eeuw na Chr.) problematisch is en niet strookt met archeologische en geschiedkundige bevindingen. De eerste schriftelijke islamitische bronnen dateren uit een periode, die 100-150 jaar ligt na de gebeurtenissen, waar ze naar verwijzen. Er zijn zeer weinig primaire bronnen uit de periode zelf. Geen enkel Arabisch geschrift uit die tijd zelf (in deze verder toch ook toen al gealfabetiseerde wereld) beschrijft Mohammed als persoon. Ook de koran, Mekka, moslims, of een godsdienst die islam heet worden in geen enkele bron (Arabisch of anders) genoemd. Het lijkt er niet op dat de Arabieren in naam van een nieuwe godsdienst de veroveringen deden. Er zijn enkele geschriften en inscripties uit die tijd, die de Arabische opmars beschrijven; de archeologische data zijn vaag. De geschiedenis van de islam lijkt dus in de eerste plaats mondeling te zijn overgeleverd tot ruimschoots na het begin van het Abassidisch kalifaat (dit wil zeggen na 750). Pas daarna werden de overleveringen door islamitische geleerden geschift en definitief geredigeerd. Zij deden dat in een extreem gepolitiseerde context, vlak na de omverwerping van de Omajjaden-dynastie en terwijl de groepen waaruit later de soennieten en sjiieten zouden ontstaan, naar buiten kwamen met rivaliserende versies van de geschiedenis van de islam.
Hedendaagse westerse niet-moslim geleerden hebben - anders dan islamitische geleerden - weinig vertrouwen in het werk van de Abassidische historici, en benaderen de klassieke islamitische verhalen met een wisselende mate van omzichtigheid. Zij zijn zich sterk bewust van de politieke schatplichtigheid van (vaak Abassisdische) geleerden.
Een groot probleem is dat de archeologie van het Arabisch Schiereiland volledig op slot zit door de opstelling van de machthebbers ter plaatse.