OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Albert von Thurn und Taxis

Albert von Thurn und Taxis kan verwijzen naar:
* Albert von Thurn und Taxis (1867-1953), laatste regerende vorst von Thurn und Taxis.
* Albert von Thurn und Taxis (1983), twaalfde vorst von Thurn und Taxis, ook autocoureur.
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Albert von Thurn und Taxis en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Albert von Kölliker

Albert von Kölliker, geboren als Rudolf Albert Kölliker (Zürich, 6 juli 1817 – Würzburg, 2 november 1905) was een Zwitserse anatoom, fysioloog en zoöloog. Hij was een pionier van de histologie en de microscopische anatomie.

## Biografie

Kölliker studeerde vanaf 1836 zoölogie, anatomie en botanica in Zürich en later in Bonn en Berlijn. Hij promoveerde in 1841 in Zürich als doctor in de filosofie en in 1842 als dokter in de medicijnen in Heidelberg. Hij begon zijn carrière als embryoloog in Zürich, waar hij in 1844 hoogleraar werd in fysiologie en vergelijkende anatomie aan de universiteit. Hij leidde er de eerste cursus microscopie. In 1848 richtte hij samen met Karl Theodor Ernst von Siebold het Zeitschrift für wissenschaftliche Zoologie op. In 1849 werd hij professor in fysiologie en microscopische en vergelijkende anatomie aan de medische faculteit van de universiteit van Würzburg, waar hij de rest van zijn leven verbleef. Hij is vooral bekend als histoloog. Hij ontdekte onder meer het glad spierweefsel en andere weefselstructuren. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van de celfysiologie. In 1852 publiceerde hij het Handbuch der Gewebelehre des Menschen, lange tijd het standaardwerk op dit gebied. Hij schreef ook het driedelige Mikroskopische Anatomie (Leipzig, 1850-1854). Tot zijn studenten behoorden o.m. Ernst Haeckel en Wilhelm His. In 1897 verhief prins-regent Luitpold van Beieren hem in de adel en mocht hij het voorvoegsel von gebruiken. In 1903 ging hij op emeritaat.
Zijn zoölogisch werk spitste zich voornamelijk toe op koralen en zeeveren. Hij schreef het deel "Pennatulida" (zeeveren) van het wetenschappelijk verslag van de Challenger-expeditie (1872–76), gepubliceerd in 1880. Daarvan waren 38 soorten uit 19 geslachten meegebracht, waaronder hij 27 voor de wetenschap nieuwe soorten en 7 nieuwe geslachten beschreef. Naar aanleiding van zijn onderzoek stelde Kölliker een nieuwe indeling van de Pennatulida voor.
Kölliker was buitenlands lid van de Royal Society of London. Die verleende hem in 1897 de Copley Medal. In 1902 ontving hij de Linnean Medal van de Linnean Society of London.
Wilhelm Röntgen gebruikte in 1896 voor een van de vroegste röntgenfoto's de hand van Albert von Kölliker; dit gebeurde tijdens een lezing voor de Physikalisch-Medizinische Gesellschaft van Würzburg, die Kölliker in 1849 mee had opgericht.
# Portugal op het Eurovisiesongfestival 2003

Portugal nam deel aan het Eurovisiesongfestival 2003 in Riga, Letland. Het was de 38ste deelname van het land op het Eurovisiesongfestival. De selectie verliep via het jaarlijkse Festival da Canção. De RTP was verantwoordelijk voor de Portugese bijdrage voor de editie van 2003.

## Selectieprocedure

Net zoals de voorbije jaren werd ook dit jaar de kandidaat gekozen via het jaarlijkse Festival da Canção. De nationale finale werd gehouden in Lissabon. Rita Guerra was reeds intern gekozen en zij bracht 3 liedjes tijdens deze finale waaruit de winnaar werd gekozen door televoting.
Festival da Canção 2001 - 7 maart 2001 :
| Volgorde | Artiest | Lied | Punten | Plaats |
| 1 | Rita Guerra | "Prazer no pecado" | 15 | 2 |
| 2 | Rita Guerra | "Estes dias sem fim" | 10 | 3 |
| 3 | Rita Guerra | "Deixa-me sonhar (só mais uma vez)" | 75 | 1 |

## In Letland

In Riga moest Portugal optreden als zevende na Bosnië-Herzegovina en voor Kroatië. Na de puntentelling bleek dat Portugal als tweeëntwintigste was geëindigd met een totaal van 13 punten.
Nederland en België hadden geen punten over voor deze inzending.

### Gekregen punten
#### Finale

| 12 punten | 10 punten | 8 punten | 7 punten | 6 punten |
| | | | | Frankrijk |
| 5 punten | 4 punten | 3 punten | 2 punten | 1 punt |
| | | Oekraïne | Ierland  Spanje | |

### Punten gegeven door Portugal
#### Finale

Punten gegeven in de finale:
| 12 punten | Spanje |
| 10 punten | Oostenrijk |
| 8 punten | Turkije |
| 7 punten | Ierland |
| 6 punten | België |
| 5 punten | Noorwegen |
| 4 punten | Rusland |
| 3 punten | Zweden |
| 2 punten | Frankrijk |
| 1 punt | Malta |
* ↑ http://www.eurovision-spain.com/iphp/pais_historia.php?numero=899
* ↑ http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=217
1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023 · 2024
# Pribiš

Pribiš (Hongaars: Pribis) is een Slowaakse gemeente in de regio Žilina, en maakt deel uit van het district Dolný Kubín. Pribiš telt 475 inwoners.
# Potamocarcinus leptomelus

Potamocarcinus leptomelus is een krabbensoort uit de familie van de Pseudothelphusidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1989 door Rodríguez & Hobbs.
* ↑ (en) Potamocarcinus leptomelus op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Davie, P. (2012). Potamocarcinus leptomelus Rodríguez & Hobbs, 1989. Geraadpleegd via: World Register of Marine Species op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=443743
# Poppenricht

Poppenricht is een plaats en gemeente in de Duitse deelstaat Beieren, en maakt deel uit van het Landkreis Amberg-Sulzbach. Poppenricht telt 3.381 inwoners.
Ammerthal · Auerbach i.d.OPf. · Birgland · Ebermannsdorf · Edelsfeld · Ensdorf · Etzelwang · Freihung · Freudenberg · Gebenbach · Hahnbach · Hirschau · Hirschbach · Hohenburg · Illschwang · Königstein · Kümmersbruck · Markt Kastl · Neukirchen b.Sulzbach-Rosenberg · Poppenricht · Rieden · Schmidmühlen · Schnaittenbach · Sulzbach-Rosenberg · Ursensollen · Vilseck · Weigendorf
# Aleksandr Zoebarev

Aleksandr Volodimirovitsj Zoebarev (Oekraïens: Олександр Володимирович Зубарєв) (Oekraïne, 1979) is een Oekraïense schaker met een FIDE-rating van 2505 in 2005 en 2556 in 2015. Hij is een grootmeester.
# Alofa

Alofa is een geslacht van wantsen uit de familie bloemwantsen (Anthocoridae). Het geslacht werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Herring in 1976.

## Soorten

Het genus bevat de volgende soort:
* Alofa sodalis (White, 1878)
* ↑ Alofa Genus Informatie ITIS. ITIS.gov. Gearchiveerd op 17 december 2021. Geraadpleegd op 22 september 2019.
* ↑ Alofa Genus Informatie BioLib. biolib.cz. Gearchiveerd op 23 september 2019. Geraadpleegd op 22 september 2019.
* ↑ Alofa Genus Informatie Catalogue of Life. www.catalogueoflife.org. Gearchiveerd op 24 september 2019. Geraadpleegd op 22 september 2019.
# Aleenoe

Het Aleenoe (Hebreeuws: עלינו) is een afsluitend gebed dat in de synagoge of anders met een minjan gezongen of uitgesproken wordt. Aleenoe betekent letterlijk vertaald: 'Het is onze plicht.' Het gebed is in de siddoer (Joods gebedenboek) terug te vinden.
Dit gebed kenmerkt de Joden in de diaspora en hun vurige liefde voor God (Elo-heenoe) en voor hun verlangen naar het welzijn van geheel de staat Israël (We'al kol Jisrael). Dit is samen met het Sjema en het kaddiesj een van de belangrijkste gebeden in de Joodse samenleving.
Dit gebed is ook een bevestiging, net als in het Sjema-gebed, dat God de enige God is, er is geen andere God. Dit is in het gebed toegevoegd om niet te vergeten de enige echte God te aanbidden en om zich ver weg te houden van afgoderij.

## Tekst

Het gebed in het Hebreeuws:
עלינו לשבח לאדון הכל לתת גדלה ליוצר בראשית שלא עשאנו כגויי הארצות ולא שמנו כמשפחות האדמה שלא שם חלקנו כהם וגורלנו ככל המונם ואנחנו כרעים ומשתחוים ומודים לפני מלך מלכי המלכים הקדש ברוך הוא שהוא נוטה שמים ויוסד ארץ ומושב יקרו בשמים ממעל ושכינת עזו בגבהי מרומים הוא אלהינו אין עוד אמת מלכנו אפס זולתו ככתוב בתורתו וידעת היום והשבת אל לבבך כי יי הוא האלהים בשמים ממעל ועל הארץ מתחת אין עוד
De vertaling fonetisch:
`Aleenoe leshabea la'Adon hakol, latet gedulah leyotzer bereshit, shelo `asanu kegoyei ha'aratzot, velo samanu kemishpaot ha'adamah, shelo sam elqenu kahem, vegoralenu kekhol hamonam. Va'ananu qor`im, umishta'avim umodim, lifnei Melekh, Malkhei haMlakhim, haQadosh barukh Hu. Shehu noteh shamayim, veyosed aretz, umoshav yiqaro bashamayim mima`al, ushkhinat uzo begavhei meromim, hu Elo-heinu, ein `od, emet malkenu, efes zulato,
kakatuv beTorato:
veyada`ta hayom, vehashevota el levavekha. Ki Adonai, hu haElo-him, bashamayim mi ma`al, ve`al ha'aretz mita'at ein `od.
De vertaling in het Nederlands:
Het is onze plicht om God te prijzen, de Heer van het heelal, om de grootheid te verkondigen van de Enige die het universum creëerde.
Want God maakte ons niet als de volkeren, en Hij maakte ons niet zoals de families van de aarde. God heeft ons niet in dezelfde situaties gebracht als anderen, en ons lot is niet die als van de anderen. Wij buigen de knie, en buigen ons diep neer, en geven bewijs van onze dank, aan de Koning, Koning der Koningen, de Heilige, geprezen zij Hij. De Eeuwige, die de hemelen uitspreidde, en die de fundering van de aarde heeft gelegd, en wiens geliefde dwalen in de hemelen is, en wiens machtige 'Schechina' in den hoge is. De Eeuwige is onze God, er is geen ander. Onze God is de Waarheid, en niets is als de Eeuwige, onze Koning.
Zoals het beschreven is in Uw Tora:
"En vanaf vandaag zult U weten, en in Uw hart leggen, dat de Heer onze enige God is, in de hemelen boven ons, en op aarde onder ons. Er is geen ander."
een digitale opname van het Aleenoe.
Zie ook Joods gebed.
# Pristomyrmex profundus

Pristomyrmex profundus is een mierensoort uit de onderfamilie van de Myrmicinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2003 door Wang, M..
* ↑ Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)
* ↑ Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)
# Pristomyrmex quadridens

Pristomyrmex quadridens is een mierensoort uit de onderfamilie van de Myrmicinae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Emery.
* ↑ Vermelding van de soort op Antwiki (Geraadpleegd april 2013)
* ↑ Vermelding van de soort op Antweb (Geraadpleegd april 2013)
# Prasinocyma scintillans

Prasinocyma scintillans is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Warren.
# Prasinocyma semicrocea

Prasinocyma semicrocea is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1861 door Walker.
# Aleuroparadoxus sapotae

Aleuroparadoxus sapotae is een halfvleugelig insect uit de familie witte vliegen (Aleyrodidae), onderfamilie Aleyrodinae.
De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd door Russell in 1947.
# Alopia pomatias

Alopia pomatias is een slakkensoort uit de familie van de Clausiliidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1868 door L. Pfeiffer.
* ↑ (en) Alopia pomatias op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Taxonomische informatie over Alopia pomatias bij Fauna Europaea.
# Alopia vicina

Alopia vicina is een slakkensoort uit de familie van de Clausiliidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1894 door M. von Kimakowicz.
# Porta Querquetulana

De Porta Querquetulana was een stadspoort in de Muur van Servius Tullius in het Oude Rome.
De poort stond op de Coeliusheuvel, die tijdens de beginjaren van het Romeinse Koninkrijk nog Mons Querquetulana ("heuvel begroeid met eiken") heette. Het is niet duidelijk of de poort zijn naam ontleent aan de heuvel, of dat de vroege naam van de Caelius door latere schrijvers bedacht is om de naam van de poort te verklaren. Door de poort verliet de Via Tusculana de stad. Van de architectuur van de Porta Querquetulana is niets bekend en er zijn geen restanten van teruggevonden.
Porta Collina · Porta Viminalis · Porta Esquilina · Porta Querquetulana · Porta Caelimontana · Porta Capena · Porta Naevia · Porta Raudusculana · Porta Lavernalis · Porta Trigemina · Porta Flumentana · Porta Carmentalis · Porta Fontinalis · Porta Sanqualis · Porta Salutaris · Porta Quirinalis
# Promachus absterrens

Promachus absterrens is een vliegensoort uit de familie van de roofvliegen (Asilidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Oldroyd.
# Alpheus normanni

Alpheus normanni is een garnalensoort uit de familie van de Alpheidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1878 door Kingsley.
# Alpheus notabilis

Alpheus notabilis is een garnalensoort uit de familie van de Alpheidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1915 door Stebbing.
# Alpheus oahuensis

Alpheus oahuensis is een garnalensoort uit de familie van de Alpheidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1953 door Banner.
# Ultramort

Ultramort is een gemeente in de Spaanse provincie Girona in de regio Catalonië met een oppervlakte van 4 km². Ultramort telt 210 inwoners (1 januari 2016).

## Demografische ontwikkeling

    Bron: INE, 1857-2011: volkstellingen
    Opm.: Van 1860 tot 1927 behoorde Ultramort tot de gemeente Foixá
* (en) Spaans bureau voor statistiek (1 januari 2016)
# Upper Stoke

Upper Stoke is een wijk in Coventry, een stad in het Engelse graafschap West Midlands. In 2001 telde de wijk 17069 inwoners.
# U7

U7 kan verwijzen naar:
* U7 (Berlijn), metrolijn.
* U 7 (Kaiserliche Deutsche Marine), Duitse onderzeeboot in het begin van de 20e eeuw.
* U 7 (Kriegsmarine), Duitse onderzeeboot tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* U 7 (Bundeswehr), Duitse hedendaagse onderzeeboot.
* U7 (München)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van U7 en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Ulmerochorema luxaturum

Ulmerochorema luxaturum is een schietmot uit de familie Hydrobiosidae. De soort komt voor in het Australaziatisch gebied.
# Ulmerochorema stigmum

Ulmerochorema stigmum is een schietmot uit de familie Hydrobiosidae. De soort komt voor in het Australaziatisch gebied.
# Unciaal 096

Unciaal 096 (Gregory-Aland), α 1004 (Soden), is een van de Bijbelse handschriften in de Griekse taal. Het dateert uit de 7e eeuw en is geschreven met uncialen op perkament.

## Beschrijving

Het bevat de tekst van het Handelingen van de Apostelen (2,6-17; 26,7-18). De gehele codex bestaat uit 1 blad (29 × 22 cm) en werd geschreven in een kolom per pagina, 26 regels per pagina.
Het is een palimpsest, de bovenste tekst is in het Georgisch (10e eeuw).
De codex geeft de gemengde tekst weer. Kurt Aland plaatste de codex in Categorie III.

## Geschiedenis

Het handschrift bevindt zich in de Russische Nationale Bibliotheek (Gr. 19), in Sint-Petersburg.
# Urbanus VI

Urbanus VI kan verwijzen naar:
* Paus Urbanus VI
* Urbanus VI (album), een elpee van de artiest Urbanus
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Urbanus VI en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Urbanus Specia(a)l: LOOOOOOOVE

Urbanus Specia(a)l: LOOOOOOOVE: is het eerste special album van stripfiguur Urbanus. Deze verscheen op 13 augustus 2008. Het stripalbum telt 120 bladzijden.

## Inhoud

In dit album zijn drie liefdesverhalen opgenomen uit de stripreeks Urbanus. Naast de drie verhalen zijn er ook een tal van spelletjes en tips om een lief te versieren aanwezig.
De drie verschillende verhalen zijn:
* Snotneus in love
* De harige meisjeszot
* Het rattenkamertje
Vervolgens zijn er ook twee gags met de titels:
* Mister Universe
* Het Chinees gedichtje
# Universalisme

Universalisme kan verwijzen naar:
* universalisme (filosofie), een stroming in de filosofie als tegenhanger van het exceptionalisme;
* universalisme (theologie), een stroming in de theologie;
* universalisme (godsdienstwetenschap), een begrip uit de godsdienstwetenschappen, meer algemeen ook een opvatting of ideologie die voor alle mensen kan gelden;
* universalisme (economie), een stroming in de economische leer;
* een ander woord voor de geloofsgemeenschap van de unitaristen;
* een deel van de filosofie van Plato, zie bij universalia.
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Universalisme en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Urosigalphus pardus

Urosigalphus pardus is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Gibson in 1972.
# Unie van Oranjesteden

De Unie van Oranjesteden is een op 31 augustus 1963 afgesloten vriendschapsverdrag tussen verschillende steden die een nauwe band hebben met het Nederlands koningshuis, de familie van Oranje-Nassau.
De steden die in 1963 het vriendschapsverdrag sloten waren:
* Buren
* Breda
* Diest
* Dillenburg
* Orange
Dit zijn allemaal steden die een feodale band hebben gehad met de Nederlandse monarchie en voorkomen in de titels die de koning der Nederlanden voert.
Steden of plaatsen die niet opgenomen zijn in het verdrag maar een soortgelijke band hebben, worden ook Oranjestad genoemd. Bijvoorbeeld Katzenelnbogen, Veere, Vianden, Willemstad of Sint-Maartensdijk.
# Uroctea indica

Uroctea indica is een spinnensoort uit de familie van de spiraalspinnen (Oecobiidae).
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1900 gepubliceerd door Reginald Innes Pocock.
# Uvaroviella nouragui

Uvaroviella nouragui is een rechtvleugelig insect uit de familie krekels (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1992 door Desutter-Grandcolas.
# Uvaroviella scandens

Uvaroviella scandens is een rechtvleugelig insect uit de familie krekels (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2006 door Otte.
# Uvaroviella orchestes

Uvaroviella orchestes is een rechtvleugelig insect uit de familie krekels (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2006 door Otte.
# Uvaroviella pastaza

Uvaroviella pastaza is een rechtvleugelig insect uit de familie krekels (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2011 door Gorochov.
# Uxegney

Uxegney is een Franse gemeente in het departement Vosges in de regio Grand Est en telt 1905 inwoners (1999).
Tot het in maart 2015 werd opgeheven viel de gemeente onder het kanton Épinal-Ouest, daarna werd de gemeente onderdeel van het nieuwgevormde kanton Golbey. De gemeente en het kanton maken deel uit van het arrondissement Épinal.

## Geografie

De oppervlakte van Uxegney bedraagt 8,9 km², de bevolkingsdichtheid is 214,0 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Uxegney met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Mychonia ochracea

Mychonia ochracea is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Dognin.
# Mychonia tepida

Mychonia tepida is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1900 door Dognin.
# Mychonia galanata

Mychonia galanata is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1893 door Dognin.
# Myoglobine

Myoglobine (Mb) is een zuurstofbindend eiwit dat in grote hoeveelheden voorkomt in de spieren van gewervelde dieren. Het is een relatief klein eiwit (molecuulgewicht 17.053 Dalton) en verwant aan de vier subeenheden van hemoglobine. Het eiwit bestaat uit één keten van 153 aminozuren. De secundaire structuur bestaat uit acht alfa-helices. Het actieve centrum van myoglobine is de zogenaamde heemgroep, een ijzerhoudend protoporfyrine. Het ijzerion van de heemgroep is middels een histidine, het zogenaamde proximale histidine, aan een proteïnematrix gebonden. Vier verdere liganden van het ijzerion binden aan de stikstofatomen van de pyrrool-groepen. Op de overblijvende zesde bindingsplaats van het ijzeratoom zit een zuurstofmolecuul. In fysiologisch actieve toestand bestaat het ijzer uit het tweewaardige ijzer. In tegenstelling tot hemoglobine bindt myoglobine de zuurstof niet positief coöperatief, maar onafhankelijk van de zuurstofconcentratie in de omgeving. Myoglobine komt alleen voor in de hartspier- en skeletspiercellen van gewervelden. Het komt in hoge concentraties in de cellen voor (tot ongeveer 100 µmol/l) en zorgt voor de rode kleur van de spieren. Karakteristiek voor het absorptiespectrum van het eiwit, de zogenaamde soretband, zijn de golflengtes 418 nanometer van de met zuurstof geligandeerde vorm en van 434 nm voor de niet geligandeerde vorm. De soretband is een zeer sterke absorptieband in het blauwe gebied van het optisch absorptiespectrum van een heemeiwit.
Aan myoglobine nauw verwant is cytoglobine, dat in bijna alle cellen van de gewervelde dieren voorkomt en waarschijnlijk ook voor zuurstofbinding dient.

## Functie

Myoglobine (MbO$_2$) transporteert zuurstof vanaf de celmembraan naar de mitochondriën in de cel. Het myoglobine van potvissen was het eerste eiwit waarvan John Kendrew in 1959 de structuur vaststelde met behulp van röntgenkristallografie. Dit pionierswerk werd de grondslag voor de latere structuuropheldering van hemoglobine door Max Perutz in 1968. Beide wetenschappers kregen hiervoor in 1962 de Nobelprijs voor Scheikunde.

## Medische toepassing

Myoglobine komt vrij bij schade aan hart- en skeletspierweefsel en wordt door de nieren met de urine uitgescheiden (myoglobinurie). Bij veel ziekten maakt spierverval grote hoeveelheden myoglobine vrij, zoals bij verwondingen, verbrandingen, bevriezing of alcoholmisbruik. Als de spiercellen beschadigd raken gaan de cellen kapot waardoor myoglobine naar het bloed lekt. Het hart is een spier en bevat dus ook myoglobine. Bij een hartaanval krijgt het hart te weinig zuurstof en dat geeft schade aan de hartspier. De patiënt krijgt hierdoor last van pijn op de borst en kortademigheid. Als de hartspiercellen kapot gaan is binnen twee uur myoglobine meetbaar in het bloed. Omdat myoglobine niet hartspecifiek genoeg is, wordt troponine gebruikt om een hartinfarct al in een vroeg stadium aan te tonen. Extreem verhoogde waarden kunnen leiden tot nierfalen. Een eerste aanwijzing voor een voor de nieren schadelijke rabdomyolyse is een verhoogde CK-concentratie in het bloed.