OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sonic

Sonic kan verwijzen naar:
* Sonic (trein), de naam van een exprestreindienst in Japan
* SonicAngel, een Belgisch platenlabel
* Sonic Drive-In, een Amerikaanse drive-in-fastfoodketen
* Sonic Team, een Japanse ontwikkelaar van computerspelletjes (vroeger Sega AM8), vooral bekend van:
** Sonic the Hedgehog (franchise)
** Sonic the Hedgehog (personage)
** zie Lijst van Sonic-spellen voor een volledige lijst
* Sonic Youth, een Amerikaanse experimentele rockband
# Sint-Bonifatiuskerk (Berlijn)

De Sint-Bonifatiuskerk (Duits: Sankt Bonifatiuskirche) is een katholieke parochiekerk in het Berlijner stadsdeel Kreuzberg. De kerk werd in de jaren 1906-1907 naar het ontwerp van Max Hasak in neogotische stijl samen met woonhuizen gebouwd.

## Locatie

De kerk is gelegen aan de Yorckstraße in het stadsdeel Kreuzberg, Berlijn.

## Geschiedenis

In het laatste kwart van de 19e eeuw was het aantal katholieke inwoners parallel aan de algemene bevolkingsgroei in Kreuzberg met sprongen gestegen. Nadat in de jaren 1890 in de Berlijner agglomeratie reeds acht grote katholieke kerken waren gebouwd, werd er door de kerkleiding een bouwstop ingevoerd. De in 1894 opgerichte en intussen 13.000 parochianen tellende Sint-Bonifatiusparochie beschikte echter over een veel te klein gebouw. In 1901 richtte de toenmalige pastoor Schlenke eigenmachtig een bouwvereniging op. Het lukte de pastoor binnen enkele jaren een financieel verantwoorde basis te leggen voor nieuwbouw. Er werd een stuk grond aan de Yorckstraße gekocht. Op de feestdag van Bonifatius vond in 1906 de eerstesteenlegging plaats en al het jaar daarop kon de nieuwe kerk worden ingewijd. Aan beide zijden van de kerk werden blokken huurappartementen toegevoegd, die voor een langdurig inkomen zorgden om de schuldenlast af te lossen.
In de jaren daarna werd er gewerkt aan het interieur. In 1927 werden gebrandschilderde glazen geplaatst.
De Sint-Bonifatiuskerk werd in de Tweede Wereldoorlog niet vernietigd, maar brandde wel volledig uit. Direct na de oorlog, in 1946, werd de kerk provisorisch hersteld in weer in gebruik genomen. Het huidige interieur werd in 1966 door Paul Brandenburg vervaardigd.
De Bonifatiusparochie probeert zich in een wijk met een ingrijpend gewijzigde bevolkingssamenstelling staande te houden, maar moest recent wel de dochterkerk Sint-Agnes afstoten. De parochie fuseerde samen met de parochie van de Sint-Johannesbasiliek tot een grotere Bonifatiusparochie. In de jaren 2004-2006 werd de kerk gerestaureerd en vanaf 2006 werd het dak van de kerk gerenoveerd.

## Omschrijving gebouw

De Sint-Bonifatiuskerk is een voorbeeld van het late historisme, waarbij reeds naar nieuwe vormen van architectuur werd gezocht. De gevel van de kerk met de twee torens doet herinneren aan de baksteengotiek, maar zijn in zakelijker vorm uitgevoerd. Het kerkschip wordt overspannen door stergewelven. Door de oorlogsschade is het interieur eenvoudig; alle beschilderingen, ornamenten en ook de gebrandschilderde ramen zijn verdwenen. Het monumentale altaar, de ambo, het tabernakel, het doopvont en het griekse triomfkruis zijn vervaardigd door Paul Brandenburg in de jaren 60. De in blauw uitgevoerde beschildering achter het altaar werd in 1969 aangebracht door de kunstenaar Fred Thieler.

## Afbeeldingen

* Interieur
* Stergewelven

## Externe link

* (de) Website Katholische Pfarrei Sankt Bonifatius
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel St. Bonifatius (Berlin-Kreuzberg) op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Metatarsusknobbel

De metatarsusknobbel, ook wel graafknobbel of voetwortelknobbel is een verdikte en soms verhoornde structuur aan de achterpoten van een aantal soorten kikkers. Het heeft bij een aantal soorten een functie bij het graven en wordt als 'schoffel' gebruikt om zich sneller in de grond te werken. Typische gravende soorten, zoals de knoflookpad, zijn voorzien van een zeer grote knobbel waarmee ze zich snel in kunnen graven, dit gebeurt altijd achterwaarts. Aan de vorm en positie van de metatarsusknobbel is vaak de soort te herkennen, waardoor het een belangrijk determintatiekenmerk is. Veel kikkers hebben ook soortspecifieke knobbels aan de voorpoten.

## Afbeeldingen: verschillende soorten

* Metatarsusknobbel Spaanse knoflookpad
* Metatarsusknobbel bastaardkikker (asymmetrisch)
* Metatarsusknobbel meerkikker
* Metatarsusknobbel poelkikker
# Transpositie (wiskunde)

Een transpositie (of paarverwisseling) is een functie, die twee elementen van een verzameling van plaats verwisselt. Gegeven een eindige verzameling, $X=\{a_{1},a_{2},\ldots ,a_{n}\}$, is een transpositie meer formeel een permutatie (dat wil zeggen een bijectieve functie van $X$ op zichzelf) $f,$ zodanig dat er indices $i,j$ bestaan, zodanig dat $f(a_{i})=a_{j}$, $f(a_{j})=a_{i}$ en $f(a_{k})=a_{k}$ voor alle andere indices $k.$ Dit wordt (in cykelnotatie) vaak aangeduid met $(a_{i}a_{j}).$
Zij bijvoorbeeld $X=\{a,b,c,d,e\}$, dan is de functie $\sigma$, gegeven door
    ${\begin{matrix}\sigma (a)&=&a\\\sigma (b)&=&e\\\sigma (c)&=&c\\\sigma (d)&=&d\\\sigma (e)&=&b\end{matrix}}$
een transpositie, die de elementen $b$ en $e$ verwisselt.

## Externe link

* (en) Permutaties als een product van transposities
# Southside Johnny

Southside Johnny, geboren John Lyon (Ocean Grove, 4 december 1948) is een Amerikaans singer-songwriter. Vooral gekend als frontman van Southside Johnny & the Asbury Jukes. Hij wordt de peetvader van de Jersey Shore sound genoemd, een mengeling van oude pre-Beatles rock-'n-roll met pre-Motown rhythm-and-blues.

## Discografie

* Southside Johnny & the Asbury Jukes
** I Don't Want to Go Home (1976)
** Live at the Bottom Line (1976)
** This Time It's for Real (1977)
** Hearts of Stone (1978)
** The Jukes (1979)
** Love Is a Sacrifice (1980)
** Live: Reach Up and Touch the Sky (1981)
** Better Days (1991)
** Ruff Stuff (EP) (1995)
** Live at the Paradise Theater (2000)
** Messin' With the Blues (2000)
** More Ruff Stuff (EP) (2000)
** Going to Jukesville (2002)
** Found in a Closet (EP) (2003)
** Missing Pieces (2004)
** Into the Harbour (2005)
** Jukebox (2007)
** Ruff Stuff 3 (EP) (2008)
** From Southside to Tyneside (2008)
** 1978: Live in Boston (2008)
** Hearts of Stone LIVE (2009)
** Pills and Ammo (2010)
** Acoustic Ammo (EP) (2011)
** Men Without Women LIVE (2012)
* Southside Johnny & the Jukes
** Trash It Up! (1983)
** In the Heat (1984)
** At Least We Got Shoes (1986)
* Southside Johnny
** Slow Dance (1988)
** Spittin' Fire (1997)
* Southside Johnny with La Bamba's Big Band
** Grapefruit Moon: The Songs of Tom Waits (2008)
* Bibliothèque nationale de France: cb138999474 (data)
* Gemeinsame Normdatei: 134634462
* International Standard Name Identifier: 0000 0003 6848 5377
* Library of Congress Control Number: n92005024
* MusicBrainz: f826b4d1-2dc3-4c4f-ba70-69b472320338
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 107946289
* SNAC: w6ww8f6z
* Virtual International Authority File: 76501569
* WorldCat (via VIAF): 76501569
# Umma femina

Umma femina is een libellensoort uit de familie van de beekjuffers (Calopterygidae), onderorde juffers (Zygoptera).
De soort staat op de Rode Lijst van de IUCN als kwetsbaar, beoordelingsjaar 2007.
De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1947 door Longfield.
* 1 2 (en) Umma femina op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) World Odonata List; 25-04-2011
# Saint-Étienne-de-Villeréal

Saint-Étienne-de-Villeréal is een gemeente in het Franse departement Lot-et-Garonne (regio Nouvelle-Aquitaine) en telt 284 inwoners (2005). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Villeneuve-sur-Lot.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Étienne-de-Villeréal bedraagt 14,6 km², de bevolkingsdichtheid is 19,5 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Étienne-de-Villeréal met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Café Suisse

Café Suisse is een voormalig café-restaurant aan Herestraat 26 (voorheen Herestraat 20) te Groningen. Het pand werd in 1893 gebouwd naar ontwerp van de Groninger architect P.M.A. Huurman. Het rijk versierde eclectische gebouw is diverse keren verbouwd en is thans ingericht als winkelpand. Het staat geregistreerd als een rijksmonument.

## Geschiedenis

Vanaf 1921 werd het café de thuishaven van schaakgezelschap Staunton die er prompt het verenigings 50-jarige bestaan vierde met onder andere een schaaksimultaan van de Hongaarse schaakmeester Géza Maróczy. In 1924 gaf Jacques Davidson er een simultaan in de bovenzaal.
In 1936 ontstond een grote brand in de bovenverdieping van het pand. De directeur van Suisse probeerde zich via een sprong door het raam te redden, maar vond de dood nadat hij op fatale wijze op een uitstekend balkon terecht was gekomen.
In de ruim 70 jaar dat café-restaurant Suisse draaide was het een belangrijk ontmoetingspunt voor vele Groningers en een ijkpunt in het Groningse stadsbeeld geworden. De onderneming verliep prima tot 1963, maar door de enorme loonexplosie die in de daarop volgende jaren plaatsvond zagen de aandeelhouders er geen heil meer in en werd de zaak in 1967 opgedoekt.
* ↑ Nieuwsblad van het noorden (1924)
* ↑ Rampzalige brand in de Heerestraat. Nieuwsblad van het Noorden (22 mei 1936).
* ↑ Groningen van toen | Deel 1. FocusGroningen (18 december 2015). Gearchiveerd op 15 februari 2023.
# Sint-Bonifatiuskerk

Een Sint-Bonafaciuskerk of Sint-Bonifatiuskerk is een kerkgebouw gewijd aan Bonifatius.

## België

* Sint-Bonifaciuskerk (Antwerpen)
* Sint-Bonifatiuskerk (Elsene)
* Sint-Bonifatiuskerk (Munte)

## Duitsland

* Bonifatiuskerk (Arle), in Arle in de deelstaat Nedersaksen
* Marktkerk Sint-Bonifatius (Bad Langensalza)
* Sint-Bonifatiuskerk (Berlijn)
* Munsterkerk Sint-Bonifatius (Hamelen)
* Sint-Bonifatiuskerk (Heidelberg)
* Stiftskerk Sint-Bonifatius (Freckenhorst)
* Sint-Bonifatiuskerk (Wiesbaden)

## Italië

* Santi Bonifacio e Alessio, Rome

## Nederland

* Sint-Bonifaciuskerk (Alphen aan den Rijn)
* Sint-Bonifatiuskerk (Amsterdam)
* Bonifatiuskerk (Cornwerd)
* Sint-Bonifatiuskerk (Damwoude)
* Sint-Bonifatiuskerk (De Rijp)
* Sint-Bonifatiuskerk (Dokkum)
* Sint-Bonifatiuskerk (Dordrecht)
* Bonifatiuskerk (Elden)
* Sint-Bonifatiuskerk (Kwadendamme)
* Sint-Bonifatiuskerk (Leeuwarden)
* Sint-Bonifatiuskerk (Lichtenvoorde)
* Bonifatiuskerk (Makkinga)
* Bonifaciuskerk (Medemblik)
* Bonifatiuskerk (Oldeberkoop)
* Sint-Bonifatiuskerk (Rijswijk)
* Sint-Bonifatiuskerk (Spanbroek)
* Bonifatiuskerk (Ter Idzard)
* Sint-Bonifatiuskerk (Vries)
* Sint-Bonifatiuskerk (Wehe-den Hoorn)
* Sint-Bonifatiuskerk (Zaandam)

## Suriname

* Bonifaciuskerk (Suriname)
# Metataeniacanthus synodi

Metataeniacanthus synodi is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Taeniacanthidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1963 door Pillai.
# Transportvergelijking

De transportvergelijking is een elementaire eerstegraads partiële differentiaalvergelijking die de verplaatsing van een stof in de tijd beschrijft. Stel dat een vloeistof, bijvoorbeeld water, met constante snelheid $c$ door een horizontale buis stroomt. Stel dat een andere vloeistof, bijvoorbeeld melk, in het water wordt verspreid. Als $u(x,t)$ de concentratie melk in het water is op plaats $x$ en tijd $t$, dan geldt de zogenaamde transportvergelijking :
    ${\frac {\partial U(x,t)}{\partial t}}+c{\frac {\partial U(x,t)}{\partial x}}=0$
De oplossing van deze vergelijking is:
    $u(x,t)=F(x-ct)$,
waarin $F$ een willekeurige functie is die de aanvangsconcentratie beschrijft. De concentratie hangt na het aanvangstijdstip $t=x/c$ af van $x-ct$.
# Spinacopia antarctica

Spinacopia antarctica is een mosselkreeftjessoort uit de familie van de Sarsiellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1970 door Kornicker.
# Stalagmocroca sandycota

Stalagmocroca sandycota is een vlinder uit de familie van de bladrollers (Tortricidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1912 door Meyrick.
# Uranophora walkeri

Uranophora walkeri is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1889 door Druce.
# Musicians Hall of Fame and Museum

Het Musicians Hall of Fame and Museum is sinds 2006 een museum in Nashville, Tennessee, in de Verenigde Staten. Het museum kent allerlei stukken uit de muziekwereld en verder een Hall of Fame. Verder is er nog een interactief Grammy Museum museum bij de Hall of Fame gevestigd.
Het onderscheidt zich van andere muzikale tegenhangers door het zwaartepunt te leggen op artiesten die in schaduw van andere artiesten staan. Vaak gaat het om sessieartiesten die opnames van andere artiesten completeren (zoals The Funk Brothers en Toto), maar ook om begeleidingsbands (zoals The Crickets en The Tennessee Two). Het richt zich in principe op alle muziekgenres.
Het museum wisselde tussen 2007 en 2013 naar een nieuwe locatie in het Nashville Municipal Auditorium, waarmee ook de opnames in de Hall of Fame enkele jaren kwamen stil te liggen.

## Hall of Fame

| Jaar | Artiest |
| 2007 | The Funk Brothers |
| 2007 | The Nashville A-Team |
| 2007 | The Wrecking Crew |
| 2007 | The Blue Moon Boys |
| 2007 | The Memphis Boys |
| 2007 | The Tennessee Two |
| 2008 | Billy Sherrill |
| 2008 | The Crickets |
| 2008 | Al Kooper |
| 2008 | Duane Eddy |
| 2008 | The Memphis Horns |
| 2008 | Booker T and the MGs |
| 2008 | Muscle Shoals Rhythm Section |
| 2009 | Chet Atkins |
| 2009 | Toto |
| 2009 | Victor Feldman |
| 2009 | Charlie Daniels |
| 2009 | Fred Foster |
| 2009 | Billy Cox |
| 2009 | Paul Riser |
| 2009 | Dick Dale |
| 2014 | Barbara Mandrell |
| 2014 | Peter Frampton |
| 2014 | Randy Bachmann |
| 2014 | Stevie Ray Vaughan |
| 2014 | Corki Casey O'Dell |
| 2014 | Velma Smith |
| 2014 | Will Lee |
| 2014 | Ben Keith |
| 2014 | Jimmy Capps |
| 2014 | Buddy Guy |
| 2014 | Mike Curb |
| 2014 | Roy Orbison |
* ↑ CMT News, Unsung Heroes Honored at Musicians Hall of Fame Induction, 27 november 2007
* ↑ Nashville Post, Musicians Hall of Fame and Museum to open in June,14 mei 2013
* ↑ MHFM, opgenomen in 2007
* ↑ MHFM, opgenomen in 2008
* ↑ MHFM, opgenomen in 2009
* ↑ The Tennessean (blog), opgenomen in 2014
# Spodoptera eridania

Spodoptera eridania is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1781 door Stoll.
# Sinstauchira gressitti

Sinstauchira gressitti is een rechtvleugelig insect uit de familie veldsprinkhanen (Acrididae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1940 door Tinkham.
# Robert Kaesen

Robert Emile Henri Kaesen (België, Wilrijk, 3 september 1931 – Nederland, Hilversum, 5 maart 1983) was een Nederlands danser en choreograaf van Belgische komaf.
Hij kreeg zijn opleiding aan de Antwerpse balletschool van Jeanne Brabants, alwaar ook zijn broer Philip Kaesen ballet leerde. Robert leerde er ook zijn eerste vrouw Lieke de Leeuw kennen. Al in het seizoen 1947/1948 maakte hij deel uit van de Amsterdamse Balletcombinatie; vanaf 1956 van het Amsterdams Ballet, maar dan ook als choreograaf. In 1961 stapte hij over naar het dan net opgerichte Het Nationale Ballet, waar hij ook in de artistieke staf plaatsneemt, vanaf 1965 in de artistieke leiding met Sonia Gaskell. Wanneer zij in 1968 vertrekt voert hij voor twee jaar het bewind samen met Rudi van Dantzig. Naast de klassieke balletten kreeg Kaesen ook belangstelling voor showballetten en choreografie voor revues. Rond 1970 nam hij een jaar rust en ging daarna aan de slag bij Joop van den Ende Theaterproducties BV (Robert Kaesen Dancers) en verzorgde onder meer de balletpartijen in de revues van André van Duin en Corrie van Gorp en werkte samen met Gerard Cox en De Mounties. Hij was oprichter van balletcafé De Kroeg aan de Lijnbaansgracht. In 1974 is hij vier keer aan het werk voor de televisieserie Citroentje met suiker. Daarbij verzorgde hij niet alleen de choreografie maar ook soms de regie. Hij schuwde ook moderniteiten niet; hij verzorgde een jazzballet en een ballet met video voor het Holland Festival versie 1969.
Een van zijn belangrijkste balletten was Kortsluiting op muziek van Ruud Bos, dat een aantal seizoenen ging.
Hij scheidde van zijn vrouw en hertrouwde in 1972 met ballerina Ingrid Fernhout; hun dochter Manuela Kaesen was kortstondig ook danseres. Robert Kaesen werd in 1980 chef van de afdeling Ontspanning KRO Radio. Hij vond zijn eind in een Hilversums ziekenhuis na een verkeersongeluk te 's-Graveland. Hij woonde toen in Ouderkerk aan de Amstel. Hij werd begraven op Zorgvlied.
* Jozef Robijns, Miep Zijlstra: Algemene muziek encyclopedie, Haarlem: De Haan, 1979-1984, ISBN 978-90-228-4930-9, deel 5, pagina 119
* Theaterencyclopedie (11 maart 2020)
* Trouw, 8 maart 1983, In memoriam; NRC, 8 maart 1983, In memoriam
* Kaesen op IMDB
# Trestonia fulgurata

Trestonia fulgurata is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1859 door Buquet.
# Spinacopia mastix

Spinacopia mastix is een mosselkreeftjessoort uit de familie van de Sarsiellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Kornicker.
# Station Eppstein

Station Eppstein is een spoorwegstation in de Duitse plaats Eppstein. Het station werd in 1877 geopend aan de spoorlijn Frankfurt - Limburg (Main-Lahn-Bahn).

## Treinverbindingen

De volgende treinseries stoppen momenteel (2011) in Eppstein:
| Spoorlijn: | Treinsoort: | Route: | Bijzonderheden: |
| S-Bahn Rhein-Main | S2 | Niedernhausen - Eppstein - Frankfurt am Main - Offenbach am Main - Dietzenbach v.v. | 2× per uur |
# Monte Marenzo

Monte Marenzo is een gemeente in de Italiaanse provincie Lecco (regio Lombardije) en telt 2013 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 3,0 km², de bevolkingsdichtheid is 653 inwoners per km².

## Demografie

Monte Marenzo telt ongeveer 717 huishoudens. Het aantal inwoners steeg in de periode 1991-2001 met 30,9% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse volkstellingen van ISTAT.
| Jaar | Inwoneraantal |
| 1991 | 1496 |
| 2001 | 1958 |

## Geografie

Monte Marenzo grenst aan de volgende gemeenten: Brivio, Calolziocorte, Cisano Bergamasco (BG), Torre de' Busi.

## Externe link

* https://web.archive.org/web/20060813141641/http://www.comune.monte-marenzo.lc.it/
* Italiaans bureau voor statistiek
Abbadia Lariana · Airuno · Annone di Brianza · Ballabio · Barzago · Barzanò · Barzio · Bellano · Bosisio Parini · Brivio · Bulciago · Calco · Calolziocorte · Carenno · Casargo · Casatenovo · Cassago Brianza · Cassina Valsassina · Castello di Brianza · Cernusco Lombardone · Cesana Brianza · Civate · Colico · Colle Brianza · Cortenova · Costa Masnaga · Crandola Valsassina · Cremella · Cremeno · Dervio · Dolzago · Dorio · Ello · Erve · Esino Lario · Galbiate · Garbagnate Monastero · Garlate · Imbersago · Introbio · Introzzo · Lecco · Lierna · Lomagna · Malgrate · Mandello del Lario · Margno · Merate · Missaglia · Moggio · Molteno · Monte Marenzo · Montevecchia · Monticello Brianza · Morterone · Nibionno · Oggiono · Olgiate Molgora · Olginate · Oliveto Lario · Osnago · Paderno d'Adda · Pagnona · Parlasco · Pasturo · Perego · Perledo · Pescate · Premana · Primaluna · Robbiate · Rogeno · Rovagnate · Santa Maria Hoè · Sirone · Sirtori · Sueglio · Suello · Taceno · Torre de' Busi · Tremenico · Valgreghentino · Valmadrera · Varenna · Vendrogno · Vercurago · Verderio Inferiore · Verderio Superiore · Vestreno · Viganò
* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Spodoptera exempta

Spodoptera exempta is een vlinder uit de familie uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1857 door Walker.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Sint-Adalberokerk

De Sint-Adalberokerk is een katholieke parochiekerk in de Beierse stad Würzburg. De kerk bevindt zich in het stadsdeel Sanderau, onmiddellijk ten zuiden van de historische binnenstad.

## Geschiedenis

Sanderau is een stadsdeel van Würzburg en werd in de 19e eeuw als eerste nieuwe wijk buiten het ringpark, de groene gordel om de historische binnenstad van Würzburg, aangelegd. De groeiende bevolking moest het nog lang doen zonder een passende parochiekerk, maar uiteindelijk werd de Adalberokerk in de jaren 1894-1899 gebouwd. De ontwerptekeningen kwamen van de hand van de beroemde kerkarchitect Franz Josef Ritter von Denzinger, die reeds naam had gemaakt met de wederopbouw van de Frankfurter keizerdom na de brand op 15 augustus 1867 en de bouw van de Frankfurter Driekoningenkerk. De kerk werd in de destijds in zwang zijnde neoromaanse stijl opgericht en aan de heilige Adalbero gewijd, die tijdens de investituurstrijd als bisschop in Wúrzburg werkzaam was. De uitvoerende architect was Joseph Schmitz, die de kerk liet bouwen in kalksteen. Het gebouw kreeg strenge neoromaanse vormen met een dwarsschip, een vieringoctagon en een indrukwekkende gevel met tweelingtorens. Alle destijds in Würzburg woonachtige kunstschilders en beeldhouwers hebben tijdens de bouw aan het interieur meegewerkt.

## Verwoesting en herstel

Door het bombardement op Würzburg op 16 maart 1945 werd de kerk zeer zwaar beschadigd. De altaren, kruisweg en andere waardevolle kunstwerken bleven echter bewaard. Na de oorlog werd de kerk provisorisch gerestaureerd. Pas in de jaren 1980-1990 werden de provisorische herstelwerken door een omvangrijke renovatie gecorrigeerd. De vieringtoren werd met de dakkapellen en de lantaarn in de oorspronkelijke toestand teruggebracht. Het eveneens provisorisch aangebracht vlakke plafond werd vervangen door een nieuw tongewelven. Tevens werden de oorlogsbeschadigingen aan stenen buiten verholpen. De kerk kreeg in de jaren 1992-1993 nieuwe vensters die door Wladimir Olenburg werden ontworpen.

## Orgel

Het Rensch-orgel werd in 1995 in het zijschip gebouwd. Het orgel bezit 52 registers verdeeld over drie manualen. De speeltracturen zijn mechanisch, de registertracturen elektrisch.

## Externe link

* (de) De website van Sint-Adalberokerk
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Marienkapelle (Würzburg) op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Trachusa manni

Trachusa manni is een vliesvleugelig insect uit de familie Megachilidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1917 door Crawford.
# Spinacopia menziesi

Spinacopia menziesi is een mosselkreeftjessoort uit de familie van de Sarsiellidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1969 door Kornicker.
# Unciaal 098

Unciaal 098 (Gregory-Aland), α 1025 (Soden), is een van de Bijbelse handschriften in de Griekse taal. Het dateert uit de 7e eeuw en is geschreven met uncialen op perkament.

## Beschrijving

Het bevat de tekst van het Tweede brief van Paulus aan de Korintiërs (11,9-19). De gehele codex bestaat uit 1 blad (22,2 × 16 cm) en werd geschreven in twee kolommen per pagina, 24 regels per pagina.
Het is een palimpsest, de bovenste tekst is de tekst van de Ilias.
De codex is een representant van het Alexandrijnse tekst. Kurt Aland plaatste de codex in Categorie I.

## Geschiedenis

Het handschrift bevindt zich in de Biblioteca della Badia (Z' a' 24), in Grottaferrata.
# Monte Moro

De Monte Moro is een 2984 meter hoge berg op de grens van Italië en Zwitserland.
De berg is vooralbekend vanwege de historische Monte Moropas (2868 m) die aan de voet van de berg ligt. Deze bergpas vormt de verbinding tussen het Walliser Saastal en Macugnaga in het het Piëmontese Valle Anzasca. Vanuit de Italiaanse zijde gaat een kabelbaan omhoog tot net onder de pas. Vanaf een panoramaterras is bij helder weer de Monte Rosa te zien.
De route van de pas naar de top is goed gemarkeerd en op verschillende plaatsen voorzien van kabels. Op de top van de berg staat een goudkleurig Mariabeeld, de Madonna della Neve.