OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lodewijk van Oettingen-Wallerstein

Lodewijk Kraft Ernst Karel (Wallerstein, 31 januari 1791 - Luzern, 22 juni 1870) was de laatste regerende vorst van Oettingen-Wallerstein en later een Beiers politicus.
Hij volgde in 1802 zijn vader Kraft Ernst op als vorst, vanwege zijn minderjarigheid onder regentschap van zijn moeder Wilhelmina Frederika van Württemberg. Omdat hij in 1806 weigerde in Franse dienst te treden, werd zijn vorstendom gemediatiseerd en aan Beieren toegekend.
Hij studeerde te Landshut rechten bij Friedrich Carl von Savigny en Johann Michael Sailer en werd vervolgens in Beieren Kronobersthofmeister en rijksraad. In 1813 leidde hij de algemene bewapening in Zwaben, Zuid-Franken en een deel van Oud-Beieren. In de Württembergse landdag droeg hij veel bij aan de voltooiing van de grondwet, later ook aan het ontwerp van die van Beieren. Het aan de kaak stellen van de bureaucratie kostte hem in 1823 zijn posten, toen hij om de niet-adellijke Maria Crescentia Bourgin (1806-1853) te kunnen huwen afstand deed van zijn rechten en het bestuur van de familiegoederen overliet aan zijn jongere broer Frederik Kraft.
Hij werd door koning Lodewijk I in 1825 echter weer aangesteld. In 1828 werd hij Regierungspräsident van Augsburg en in 1831 minister van Binnenlandse Zaken. Zijn vermeende liberale gezindheid maakte hij in dit ambt niet waar. Na een conflict met de minister van Financiën trad hij in 1837 af en gaf hij zijn ordes terug. Hij werd in 1846 buitengewoon gezant te Parijs, maar keerde na de val van Karl von Abel (1847) terug om een nieuwe regering te vormen. Aan deze instabiele regering, door tegenstanders spottend Lola-ministerie genoemd, kwam op 12 maart 1848 een einde toen de koning hem ontsloeg omdat hij zich in de Maartrevolutie te solidair met de opstandelingen had getoond.
Als publicist bepleitte hij de Groot-Duitse oplossing. In 1849 legde hij zijn ambt van Kronobersthofmeister neer en werd hij lid van de Kamer van Afgevaardigden, waar hij tot de oppositie behoorde totdat hij zich in 1862 door financiële problemen uit de openbaarheid terugtrok. Na vanwege deze schulden gevangen te hebben gezeten ging hij naar Zwitserland, waar hij op 22 juni 1870 stierf.
* Gemeinsame Normdatei: 118589555
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 5536 112X
* Library of Congress Control Number: n85379427
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: uk20201071092
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007445434805171
* Nationale Bibliotheek van Polen: a0000003436604
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 176710787
* SNAC: w6wq0jjx
* Virtual International Authority File: 75318062
* WorldCat (via VIAF): 75318062
# Llers

Llers is een gemeente in de Spaanse provincie Girona in de regio Catalonië met een oppervlakte van 21 km². Llers telt 1.210 inwoners (1 januari 2016).

## Demografische ontwikkeling

    Bron: INE, 1857-2011: volkstellingen
* (en) Spaans bureau voor statistiek (1 januari 2016)
# Llawhaden Castle

Llawhaden Castle (Castell Llanhuadain) is een kasteel in Llawhaden, Pembrokeshire (Zuidwest-Wales). Het kasteel is van de 12e tot de 14e eeuw gebouwd door de bisschoppen van St. David. Het eerste (houten) kasteel werd in 1115 door de Normandische bisschop Bernard gebouwd. Onder invloed van Rhys ap Gruffydd van het koninkrijk Deheubarth werd het kasteel versterkt met steen. Het merendeel van de huidige ruïnes stamt uit de periode 1362-1389 toen Bisschop Adam de Houghton het kasteel verder uitbouwde.
# Lokapala

Lokapala kan verwijzen naar:
* Hindoeïsme: Lokapala (hindoeïsme), een beschermheilige van de vier windrichtingen
* Boeddhisme: een van de Vier Hemelse Koningen
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Lokapala en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Marionia elongoviridis

Marionia elongoviridis is een slakkensoort uit de familie van de Tritoniidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2007 door Smith & Gosliner.
# Marionia hawaiiensis

Marionia hawaiiensis is een slakkensoort uit de familie van de Tritoniidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1860 door Pease.
# Jichișu de Jos

Jichișu de Jos (Hongaars: Alsógyékényes, Duits: Unter-Rohrbach) is een gemeente in Cluj. Jichișu de Jos ligt in de regio Transsylvanië, in het westen van Roemenië.
Steden met gemeentestatus: Cluj-Napoca · Turda · Câmpia Turzii · Dej · Gherla Stad zonder gemeentestatus: Huedin Gemeenten: Aghireșu · Aiton · Aluniș · Apahida · Așchileu Mare · Baciu · Băișoara · Beliș · Bobâlna · Bonțida · Borșa · Buza · Căianu · Călățele · Cămărașu · Căpușu Mare · Cășeiu · Cătina · Câțcău · Ceanu Mare · Chinteni · Chiuiești · Ciucea · Ciurila · Cojocna · Cornești · Cuzdrioara · Dăbâca · Feleacu · Fizeșu Gherlii · Florești · Frata · Gârbău · Geaca · Gilău · Iara · Iclod · Izvoru Crișului · Jichișu de Jos · Jucu · Luna · Măguri-Răcătău · Mănăstireni · Mărgău · Mărișel · Mica · Mihai Viteazu · Mintiu Gherlii · Mociu · Moldovenești · Negreni · Pălatca · Panticeu · Petreștii de Jos · Ploscoș · Poieni · Râșca · Recea-Cristur · Săcuieu · Săndulești · Săvădisla · Sânncraiu · Sânmartin · Sânpaul · Someșeni · Sic · Suatu · Tritenii de Jos · Tureni · Țaga · Unguraș · Vad · Valea Ierii · Viișoara · Vultureni
# Itata isabellina

Itata isabellina is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de springspinnen (Salticidae).
Het dier behoort tot het geslacht Itata. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1878 door Władysław Taczanowski.
# Itata

Itata kan verwijzen naar:
* Itata (provincie), een provincie van de Chileense regio Ñuble
* Itata-incident, een diplomatiek conflict en militair incident tussen Chili en de Verenigde Staten uit 1891
* Itata (geslacht), een geslacht van spinnen uit de familie springspinnen (Salticidae)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Itata en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# John Dykstra

John Charles Dykstra (Long Beach, 3 juni 1947) is een Amerikaanse speciale effecten-specialist, het meest bekend van zijn baanbrekende werk aan Star Wars: Episode IV: A New Hope, waarvoor hij een Oscar won.
Na een studie tot industrieel ontwerper werkte hij samen met Douglas Trumbull aan de special effects van de film Silent Running, gemaakt met schaalmodellen. Toen George Lucas mensen nodig had voor de effecten van zijn sciencefictionfilm Star Wars benaderde hij aanvankelijk Trumbull, maar die verwees hem naar Dykstra. Dykstra mocht aan de slag voor Lucas bij zijn nieuwe visuele effectenbedrijf Industrial Light & Magic. Hij ontwikkelde daar de Dykstraflexcamera, waarmee hij vele baanbrekende effecten kon realiseren. George Lucas was echter van mening dat een te groot deel van het budget, bedoeld voor de effecten, werd uitgegeven aan het ontwikkelen van nieuwe camerasystemen. Desondanks wist Dykstra een definitieve plaats in de visuele effectenwereld te bemachtigen door in 1978 een Oscar te winnen voor zijn werk aan Star Wars.
Dykstra produceerde de visuele effecten voor de sciencefictionserie Battlestar Galactica, die in 1978 en 1979 werd uitgezonden. In vergelijking met de visuele effecten in Star Wars vielen de effecten nogal tegen. Universal Pictures, producent van Battlestar Galactica, stond niet toe dat Dykstra voor Star Wars: Episode V: The Empire Strikes Back opnieuw de special effects verzorgde.
In 1979 tekende Dykstra voor de effecten van Star Trek: The Motion Picture. Dezelfde effecten zouden later nog worden gebruikt in de vervolgen, hoewel hij daar zelf niet aan meewerkte.
Dykstra's volgende grote prestatie was zijn werk aan de film Firefox in 1982. Dykstra werkte met miniaturen, fotoachtergronden en speciale chromakey-effecten die nog nooit eerder gebruikt waren. De film won meerdere prijzen maar was maar een bescheiden financieel succes.
In 1992 regisseerde Dykstra het videospel Sewer Shark. Het spel was zeer onsuccesvol en een commerciële flop. Daarna maakte hij een arcadespel van de film Firefox, dat wel een succes werd.
In de jaren 90 verzorgde Dykstra onder andere de effecten voor de films Batman Forever, Batman and Robin en Stuart Little. In 2002 had hij een groot aandeel in de effecten van Spider-Man. Voor zijn werk aan het vervolg won hij opnieuw een Oscar. Aan het derde deel van Spider-Man werkte hij niet mee. Dykstra nam ook de effecten voor X-Men: First Class onder zijn hoede.

## Externe link

* (en) John Dykstra in de Internet Movie Database
# John Durkin

John Anthony Durkin (Portsmouth (New Hampshire), 29 maart 1936 – Concord (New Hampshire), 16 oktober 2012) was een Amerikaans politicus van de Democratische Partij.
Durkin was senator voor New Hampshire van 1975 tot 1980. Hij verloor die verkiezing in eerste instantie van de Republiek Louis Wyman, die 355 meer stemmen haalden. Na een door Durkin geëiste hertelling kwam hij echter met een verschil van tien stemmen als winnaar uit de bus. Daarop vroeg op zijn beurt Wyman een hertelling, waaruit vervolgens zou blijken dat niet Durkin, maar hij met twee stemmen verschil had gewonnen. Durkin stapte als laatste redmiddel naar de Senaat, waar eerst de Senate Committee on Rules and Administration tevergeefs over de zaak zou beraadslagen (de stemmen staakten in de uit acht leden samengestelde commissie) en vervolgens de volledige Senaat 3.500 dubieuze stembiljetten onderzocht. De Senaat kwam er echter niet uit en Durkin aanvaardde een voorstel van Wyman voor een herverkiezing. Die zou hij uiteindelijk, inmiddels acht maanden later, met een verschil van 27.000 stemmen winnen.
Durkin overleed op 16 oktober 2012 op 76-jarige leeftijd.
* International Standard Name Identifier: 0000 0003 7321 1338
* Library of Congress Control Number: n81020372
* SNAC: w63f835r
* Biographical Directory of the United States Congress: D000574
* Virtual International Authority File: 30854313
* WorldCat (via VIAF): 30854313
# Joel Wyler

Joel P. Wyler (Washington D.C., Verenigde Staten, 9 juni 1949) is een Amerikaans-Nederlandse zakenman. Wyler studeerde landbouwkunde aan de McGill-universiteit in Montreal, Canada en economie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.
Na zijn studies liep Wyler stage bij een Zwitsers graanhandelsbedrijf. In 1976 ging hij werken voor familie- en graanhandelsbedrijf Granaria (Latijn voor 'graanhuizen'), waar zijn vader Martin en grootvader Louis aan het hoofd stonden. In 1982 werd hij er directeur.
In 1998 werd Wyler voorzitter van Amerikaans bedrijf Eagle-Picher.
Wyler was commissaris bij verschillende bedrijven, zoals bij World Online waar hij door Nina Brink medeverantwoordelijk werd gehouden voor de misluke beursnotering.
In 2010 stond Wyler met broer Danny met een geschat vermogen van 253 miljoen euro op plaats 109 in de Quote 500. In 2001 bekleedden zij nog plaats 18.

## Huidige functies

* Voorzitter Granaria Holdings B.V.
* Voorzitter Fashion Fund2 B.V.
* Voorzitter World Forsight Forum
* Bestuurslid Cocon Vastgoed B.V
* Bestuurslid Apollo Hotels and Resorts B.V.
* Voorzitter International Advisory Board of Wimco
* Lid Raad van Advies SGN (Social Gaming Network)
* Lid Raad van Advies Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS)

## Onderscheidingen

* 2001: Officier in de Orde van Oranje Nassau
* 2009: Chevalier de la Legion d’Honneur
* ↑ publieke terechtstelling van Joel Wyler, De Pers, 27 april 2007
* ↑ Quote 500
* ↑ About. joelwyler.com.
# John F. Kennedyweg (Suriname)

De John F. Kennedyweg is een weg in Suriname van Onverwacht naar de Johan Adolf Pengel International Airport. De weg is vernoemd naar de Amerikaanse president John F. Kennedy (1917-1963)

## Geschiedenis

Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren Amerikaanse soldaten in Suriname om de bauxietwinning te beschermen. Vanaf Onverwacht liep geen weg naar de internationale luchthaven bij Zanderij, maar alleen de Landsspoorweg. Om de verbinding te verbeteren werd het Pad van Wanica verlengd tot aan de luchthaven. Later werd het Pad van Wanica hernoemd naar de Indira Gandhiweg en werd het verlengde gedeelte naar president John F. Kennedy genoemd.

## Verloop

De weg begint bij de Meursweg in Onverwacht. Op de hoek van beide wegen bevindt zich het Gonggrijpbos dat in 2017 ingericht zou worden als een educatie- en pretpark. De aannemer legde het werk echter stil vanwege betaalachterstanden. Sindsdien wordt het gebruikt als taxiparkeerplaats.
De weg verloopt zuidwaarts en heeft onderweg een afslag naar de Desiré Delano Bouterse Highway, die in verbinding staat met de Avobakaweg. Na Witsanti komt de weg aan in Zanderij en splitst zich in de Zuidelijke Oost-Westverbinding en de Krakaweg.
# John Gollings

John Gollings (Melbourne, 1944) is een Australische fotograaf, gespecialiseerd in architectuurfotografie. Hij is vooral bekend vanwege zijn nachtfotografische projecten, met gebruik van gedeeltelijk kunstlicht, en een lange belichtingstijd.
Gollings heeft een master in architectuur, behaald aan de RMIT Universiteit. Hij werkt voornamelijk in Zuidoost-Azië en Oceanië, aan langdurige projecten in met name India, Cambodja, China, Libië en Nieuw-Guinea. Samen met Ivan Rijavek was Gollings creatief directeur van het Australische paviljoen tijdens de Biennale van 2010.

## Externe link

* Officiële website
* Bibsys: 90594071
* Gemeinsame Normdatei: 139420207
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 7886 1012
* Library of Congress Control Number: n88055209
* Nationale Bibliotheek van Letland: 000034825
* National Gallery of Victoria: 2512
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007276462205171
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 078198232
* PIC: 280436
* SNAC: w6zk5p0j
* Système universitaire de documentation: 109580311
* Union List of Artist Names: 500036983
* Virtual International Authority File: 101162377
* WorldCat (via VIAF): 101162377
# Jeroen Maes

Jeroen Maes (Ieper, 4 september 1970) is een Vlaams acteur.

## Opleiding

Maes volgde kleinkunst aan Studio Herman Teirlinck en volgde ook zang bij Maria Verhaert aan Zangschool Talent.

## Biografie

Maes' bekendste rollen waren die van Steven (Thuis), Freek (Wat nu weer?!), Cyriel Gregorius (Nonkel Jef) en Eddy (Lebbegem). Hij speelde ook gastrollen in De Kotmadam, Wittekerke, Familie, Gilliam & De Bie, Spoed en Samson en Gert (autoverkoper). Ook was hij te zien als laborant in F.C. De Kampioenen 3: Forever.
Ook speelde hij de prins in de Vlaamse en Nederlandse musical 'Romeo en Julia van haat tot liefde'.

## Televisie

* Zomerrust (1993) - als krantenjongen
* Familie (1993) - als Kurt
* Wittekerke (1995) - als Sven
* Wat nu weer?! (1995-1998) - als Frederik 'Freek' De Zutter
* Thuis (1996) - als Steven
* De Kotmadam (1997) - als Erik
* Lebbegem (1999) - als Eddy Schietecatte
* Gilliams & De Bie (1999) - als Wouter Mercelis
* Nonkel Jef (2000-2001) - als Cyriel Gregorius
* Verschoten & Zoon (2002) - als David
* Droge voeding, kassa 4 (2003)
* The Fairytaler (2003-2005) - verschillende rollen
* De Wet volgens Milo (2004) - als politieagent
* Samson en Gert (2005) - als leverancier
* Mega Mindy (2006) - als Ysbrand Deltuit
* Zone Stad (2007) - als Bert Alens
* Familie (2008-2009) - als Patrick Holemans
* Familie (2013) - als Frederik De Meyer
* ROX (2014) - als Ronny

## Film

* K3 Dierenhotel (2014) - als Paco (stem)
* F.C. De Kampioenen 3: Forever (2017) - als laborant

## Privé

* Maes is de zoon van acteur Oswald Maes, die eveneens in Thuis speelde.
* MusicBrainz: 532bdd1d-f1ff-4b76-8aa1-2b3eceeca2ba
* Virtual International Authority File: 16146095289000372123
* WorldCat (via VIAF): 16146095289000372123
# Isocapnia spenceri

Isocapnia spenceri is een steenvlieg uit de familie Capniidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1943 door Ricker.
* Joel Hallan (2008) Synopsis of Capniidae of the World
* DeWalt, R. E., U. Neu-Becker & G. Stueber (2013) Plecoptera Species File Online. Version 1.0/4.1. Bezocht: 4-3-2013.
# John Duff

John Francis Duff (Jiujiang, China, 17 januari 1895 - Epping, Engeland, 8 januari 1958) was een Canadees autocoureur en een van de beroemde "Bentley Boys" uit de jaren '20. In 1924 won hij, samen met Frank Clement, de 24 uur van Le Mans.

## Carrière

Duff werd in 1895 in China geboren. Hij had Canadese ouders, maar groeide op in Groot-Brittannië. In 1912 keerde hij terug naar China, voordat hij twee jaar later terugkeerde naar Europa om voor het British Army in dienst te gaan tijdens de Eerste Wereldoorlog. Hij raakte zwaargewond tijdens de Derde Slag om Ieper.
In 1920 begon Duff zijn autosportcarrière toen hij in een Fiat deelnam aan een race op Brooklands. Door de jaren heen sleutelde hij aan de auto, waardoor deze sneller werd en races kon winnen. In 1922 richtte hij de Bentley-dealer Duff & Aldington op en ging hij ook met Bentleys racen. In september 1922 zette hij op Brooklands een aantal snelheids- en afstandsrecords neer.
In 1923 reed Duff in de eerste editie van de 24 uur van Le Mans. Alhoewel Bentley niet met een fabrieksteam deelnam, ondersteunde het merk de inschrijving van Duff wel met monteurs en materiaal. Samen met Frank Clement eindigde hij de race als vierde. In 1924 reden de twee opnieuw samen in Le Mans en wonnen zij de race. Hiermee behaalden zij de eerste overwinning van Bentley in Le Mans. In 1925 reden zij voor een derde keer samen, maar moesten zij vanwege een brand in de auto vroegtijdig opgeven.
Tot halverwege de jaren '20 bleef Duff in Europa racen. Zo zette hij in september 1925 op het Autodrome de Linas-Montlhéry nieuwe afstandsrecords neer. In 1926 verhuisde hij naar de Verenigde Staten om voor het team Miller deel te nemen aan de Indianapolis 500. Vanwege regenval werd de race vroegtijdig afgebroken en Duff eindigde als negende. In de AAA-race in Altoona werd hij derde, voordat hij tijdens de daaropvolgende race in Salem zwaargewond raakte en zijn racecarrière moest beëindigen.
Nadat hij als autocoureur stopte, ging Duff met zijn gezin in Californië wonen. Hij was onder meer actief als stuntman in Hollywood en als schermleraar. Toen de crisisjaren aanbraken verhuisde hij naar zijn geboortestad in China. Eind jaren '30 werd hij zelf een succesvol schermer. In de jaren '50 kreeg hij ook interesse in de paardensport. Op 8 januari 1958 kwam hij op 62-jarige leeftijd om het leven bij een paardrijdongeluk in het Epping Forest nabij Epping.
# Iranoleon electus

Iranoleon electus is een insect uit de familie van de mierenleeuwen (Myrmeleontidae), die tot de orde netvleugeligen (Neuroptera) behoort.
Iranoleon electus is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hölzel in 1968.
# Iranoleon arabicus

Iranoleon arabicus is een insect uit de familie van de mierenleeuwen (Myrmeleontidae), die tot de orde netvleugeligen (Neuroptera) behoort.
Iranoleon arabicus is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hölzel in 1982.
# Iranoidricerus iranensis

Iranoidricerus iranensis is een insect uit de familie van de vlinderhaften (Ascalaphidae), die tot de orde netvleugeligen (Neuroptera) behoort.
Iranoidricerus iranensis is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Kimmins in 1938.
# Jack Anderson (wielrenner)

Jack Anderson (Brisbane, 2 juni 1987) is een Australisch wielrenner die anno 2015 rijdt voor Team Budget Forklifts.

## Overwinningen
### 2009

    1e etappe Ronde van Wellington (ploegentijdrit)
    1 Oceanisch kampioen tijdrijden, Beloften
    1e etappe Ronde van Singkarak (ploegentijdrit)

### 2011

    1e etappe Ronde van Tsjechië (ploegentijdrit)

### 2014

    Puntenklassement Herald Sun Tour

## Ploegen

* 2008 – Team Budget Forklifts (vanaf 1-9)
* 2009 – Team Budget Forklifts
* 2010 – Team Sprocket
* 2011 – Endura Racing
* 2012 – Endura Racing
* 2013 – Team Budget Forklifts
* 2014 – Drapac Professional Cycling
* 2015 – Team Budget Forklifts
* (en) Profiel op ProCyclingStats
Anderson · Bourke · England · Hughes · Jennings · Ladd · Manion · Milostic · Roselund · Rudolph · Turner · Windsor
Anderson · Bourke · England · Hughes · Irwyn · Jennings · Ladd · Lang · Manion · Roselund · Rudolph · Stevenson · Turner · Windsor
Anderson · Bauer · Blain · Camaño · Clarke · Hayles · de Jonge · Mandri · Moss · Oliphant · Partridge · Pritchard · Thwaites · Voss · Wetterhall · C. Wilkinson · I. Wilkinson
Anderson · Bibby · Blain · Camaño · Dempster · Downing · Mandri · McEvoy · Partridge · Rowsell · Thwaites · Tiernan-Locke · Voss · Wetterhall · Wilkinson · Windsor
Anderson · Evans · Horgan · Juel · Kauffmann · Kerrison · Loft · McCarthy · Ockerby · Prete · Vink · Williams · Windsor · Wohler
Anderson · Cantwell · Clarke · Crawford · Goesinnen · Hucker · Johnson · Kerby · Lapthorne · Meyer · Norris · Palmer · Phelan · Rudolph · W.Sulzberger · B.Sulzberger · Wippert · Canty (stagiair)
# Leptachirus lorentz

Leptachirus lorentz is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de eigenlijke tongen (Soleidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2007 door Randall.
* ↑ (en) Leptachirus lorentz op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Leptachirus lorentz. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Koninklijke trein

Een koninklijke trein is een trein bestemd voor koninklijke passagiers, bestaande uit een of meerdere speciale koninklijke rijtuigen.

## Geschiedenis

Vanaf de opkomst van de spoorwegen halverwege de 19e eeuw werd het reizen per trein door vorsten als een aantrekkelijke, snelle en comfortabele manier van reizen ervaren. Daarom werden al spoedig speciale koninklijke rijtuigen voor vorstelijke personen gebouwd. Vaak waren dit salonrijtuigen en/of slaaprijtuigen, alsmede begeleidende rijtuigen, zoals bagagerijtuigen.
In het Duitse Keizerrijk en het Verenigd Koninkrijk hadden de vorsten begin 20e eeuw beschikking over vele tientallen koninklijke rijtuigen, waarmee lange koninklijke treinen werden gevormd, die voor grote treinreizen werden gebruikt.
Omdat tegenwoordig vaak gebruik wordt gemaakt van auto's of vliegtuigen, worden koninklijke treinen minder ingezet.

## België

België heeft geen officiële koninklijke treinen meer. Voor het vervoer van staatshoofden tijdens staatsbezoeken aan België wordt een verbouwd I11-rijtuig gebruikt. Hierin zijn een aantal van de stoelen verwijderd en vervangen door fauteuils. Dit rijtuig werd voor de eerste keer gebruikt op 30 mei 2002 tijdens het staatsbezoek van Margrethe II van Denemarken voor de reis van Brugge naar Brussel-Zuid. Het rijtuig werd ook gebruikt op 22 juni 2006 tijdens een staatsbezoek van Beatrix der Nederlanden voor de afstand Schaarbeek naar Luik-Guillemins.

## Nederland

De Nederlandse koninklijke familie beschikte sinds halverwege de 19e eeuw over eigen rijtuigen. De koninklijke familie heeft decennialang veel gebruikgemaakt van de trein. Al in 1839 reisden de eerste Oranjes per spoor. Sinds die tijd zijn verschillende rijtuigen voor hen gebouwd. Het laatste Nederlands koninklijk rijtuig (SR-10) is een verbouwd rijtuig ICR-4. Het werd vooral gebruikt voor officiële bezoeken in het land en voor reizen naar buitenlandse wintersportbestemmingen.
Op 15 juni 2023 maakte de NS bekend dat de koninklijke trein 'met pensioen' ging. Na het staatsbezoek aan België van 20 t/m 22 juni 2023 wordt het aangeboden aan het Spoorwegmuseum. De koninklijke familie zal in de toekomst gebruik maken van reguliere treinen. Op 12 juli 2024 werd het rijtuig opgenomen in de collectie van het Spoorwegmuseum.
* ↑ Koningshuis de reguliere trein in: koninklijk rijtuig na 160 jaar met pensioen. nos.nl (15 juni 2023). Gearchiveerd op 15 juni 2023. Geraadpleegd op 15 juni 2023.
* ↑ Koninklijke trein maakt allerlaatste rit naar Spoorwegmuseum in Utrecht, www.nos.nl; 12 juli 2024