OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vytautas de Grote

Vytautas (Wit-Russisch: Вітаўт, Vitawt; ook: Witoldes, Middelnederduits: Witaut, Litouws: Vytautas Didysis, vanaf de 15e eeuw ook vaak Vytautas de Grote genoemd; circa 1350 – 27 oktober 1430) was een van de bekendste grootvorsten van het grootvorstendom Litouwen. Hij regeerde van 1392 tot 1430. Verder was hij prins van Hrodna (1370–1382) en prins van Loetsk (1387–1389).

## Biografie

Vytautas werd geboren als de zoon van Litouwse co-vorst Kęstutis en diens tweede vrouw Birutė. Deze raakte in 1381 in conflict met hun neef en nieuwe groothertog Jogaila. Uiteindelijk werden Vytautas en zijn vader gevangen genomen en vastgehouden op het Kasteel van Krevo (Litouws: Krėva). Na de dood van zijn vader wist Vytautas de sympathie te winnen van de bojaren en wist hij te ontsnappen en bescherming te krijgen bij de Duitse Orde. Toch besloot hij om trouw te zweren aan Jogaila en tekende hij in 1385 de Unie van Krewo. In 1386 werd hij gedoopt en kreeg de christelijke naam Alexander.
Het duurde niet lang voor Vytautas weer vervreemd raakte van Jogaila. Dit keer raakten ze in conflict omdat het hertogdom Trakai niet aan Vytautas werd gegeven. Opnieuw vluchtte Vytautas naar Pruisen. Hij zou in de jaren negentig van de veertiende eeuw een gevaarlijke dissident blijven voor het groothertogdom, maar zijn tegenstand werd pas gebroken toen hij verslagen werd door de Tataren. In 1401 sloot hij met Jogaila het Pact van Vilnius en Radom waardoor hij leider werd in Litouwen en Jogaila koning in Polen. Twee jaar eerder leidde hij een groothertogelijk leger in de strijd tegen de Gouden Horde om de positie van het groothertogdom bij de Krim te verstevigen, maar zijn leger werd in de Slag bij de Vorskla verslagen.
Na vier pogingen slaagde Vytautas er in 1408 in om Smolensk te veroveren. Tijdens zijn regering zou hij trouw de afzonderlijke status van Litouwen blijven bewaken, waardoor hij zijn bijnaam "de Grote" verwierf. Tijdens zijn regering dwong hij schatting af van Novgorod en knoopte hij diplomatiek betrekkingen aan met de Duitse keizer en de paus. Hij stimuleerde de economische ontwikkeling van Litouwen en voerde veel veranderingen door. Hij liet bijvoorbeeld lokale prinsen die via hun dynastie banden hadden met de troon vervangen door gouverneurs.
In het hedendaagse Litouwen wordt Vytautas vaak gezien als een volksheld. Hij was een belangrijk symbool van de nationale hervorming van Litouwen in de 19e eeuw. Onder andere de Vytautas Magnus-universiteit is naar hem vernoemd, en in Litouwen vindt men veel beelden en monumenten ter ere van hem.
# Waglers oropendola

De Waglers oropendola (Psarocolius wagleri) is een zangvogel uit de familie Icteridae (troepialen).

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort telt 2 ondersoorten:
* P. w. wagleri: van zuidoostelijk Mexico tot noordoostelijk Nicaragua.
* P. w. ridgwayi: van zuidelijk Nicaragua tot zuidwestelijk Ecuador.

## Externe link

* Avibase
* ↑ (en) Waglers oropendola op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Waglers papegaaiduif

De Waglers papegaaiduif (Treron fulvicollis) is een vogel uit de familie Columbidae (duiven). De Nederlandse naam verwijst naar de Duitse zoöloog Johann Georg Wagler die deze vogel in 1827 heeft beschreven.

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor op het schiereiland Malakka en de eilanden Sumatra en Borneo en telt vier ondersoorten:
* T. f. fulvicollis: het schiereiland Malakka en Sumatra.
* T. f. melopogenys: Nias (nabij westelijk Sumatra).
* T. f. oberholseri: de Natuna-eilanden (tussen Borneo en het schiereiland Malakka).
* T. f. baramensis: noordelijk Borneo en de nabijgelegen eilanden.

## Externe link

* Avibase
* ↑ (en) Waglers papegaaiduif op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gill, F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2022. IOC World Bird List (v12.2).
# Wageningen Economic Research

Wageningen Economic Research, opgericht als "Landbouw Economisch Instituut", is een van de onderzoeksinstituten van Wageningen University & Research. Het heeft zijn hoofdvestiging in Den Haag. Wageningen Economic Research doet in Nederland en daarbuiten sociaal-economisch onderzoek op het gebied van land- en tuinbouw en visserij, het beheer van het landelijk gebied, de agribusiness en de productie en consumptie van voedingsmiddelen, natuur en landschap. Met dit onderzoek ondersteunt het de keuzes die overheden en bedrijven moeten maken op het gebied van concurrentie, besturing van productieketens, ruimtelijke ordening, milieuzorg, natuurlijke hulpbronnen, het Europese landbouwbeleid en het mondiale handelsverkeer.
Naast strategisch onderzoek voor beleid op lange termijn, verricht het instituut ook toegepast onderzoek voor het beheer van sector, landelijk gebied en agragrische onderneming.
Wageningen Economic Research verricht daarnaast veel wettelijke en dienstverlenende taken voor het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Het Landbouw-Economisch Bericht en diverse andere rapporten geven ieder jaar een beeld van de financieel-economische positie van bedrijven en sectoren.

## Geschiedenis

Wageningen Economic Research is, als "Landbouw Economisch Instituut", aan het eind van de jaren dertig opgericht door landbouworganisaties. Het doel was om data te verzamelen waar het landbouwbeleid op gebaseerd kon worden. Inmiddels maakt het deel uit van Wageningen University & Research, waar het samen met het departement voor maatschappijwetenschappen de Social Sciences Group vormt.

## Kantoren

Het eerste kantoor van het LEI stond aan de Parkweg en het tweede aan de Conradkade. Daarna hield het kantoor aan de Burgemeester Patijnlaan en aan het Alexanderveld. Bij de opening van het kantoor aan de Conradkade is de 'eerste steen', die op 20 juli 1956 was gelegd, onthuld met de tekst: DE LANDBOUW REKENT OP ZIJN L.E.I.
# Wanna Make It Happen

Wanna Make It Happen is de twintigste single van rockband Kane en de derde van het negende studioalbum Everything You Want.

## Release

Op de Hyves-pagina van Kane kon men stemmen welk van de nummers op Everything You Want als derde single uitgebracht moest worden. De ballad I Belong to You kreeg de meeste stemmen maar toch werd er gekozen voor Wanna Make It Happen omdat deze een beter vervolg zou zijn op de voorgaande Shot of a Gun.
Na de uitslag van de poll werd er niet meteen gesproken over een singlerelease. Wel werd er een videoclip vrijgegeven.
   "Goed omdat we enthousiasme nooit willen temperen, vaag omdat wij zeker geen plannen hadden voor een echte singlerelease totdat we terug waren van vakantie! Wat we wel wilden doen was een filmpje op ons YouTube-kanaal zetten van een gepimpte versie van Wanna Make It Happen voor de fans." - Dinand Woesthoff
De band wilde nog wachten met de release in verband met het feit dat Shot of a Gun nog van veel airplay genoot, maar TMF pakte de videoclip meteen op en de release werd opgeschoven.
Er was veel verwarring over welk nummer de derde single zou worden. Op TMF kreeg de live showcaseversie van Everything You Want airplay en in week 30 kwam deze de tipparade binnen op 25. De week erop werd het gecorrigeerd en steeg Wanna Make It Happen door van 25 naar 20. De uitverkiezing tot Alarmschijf bevestigde dat Wanna Make It Happen de derde single zou zijn. Het nummer werd vernieuwd en digitaal uitgebracht.
Uiteindelijk bleef Wanna Make It Happen steken op plaats 34 en bleef het nummer maar drie weken staan in de Nederlandse Top 40. Daarmee is Wanna Make It Happen een van de slechtst scorende Alarmschijven aller tijden.

## Tracklist

* "Wanna Make It Happen" (Radio Edit) - 03:58

## Hitnotering

Wanna Make It Happen in de Nederlandse Top 40 binnen: 16 augustus 2008 :
| Week | 1 | 2 | 3 | |
| Nummer | 36 | 34 | 34 | uit |

## Videoclip

De videoclip is deels in de Verenigde Staten en deels in Nederland opgenomen in grotendeels zwart-wit. Het bestaat uit achter-de-schermen opnames bij het opnemen van het album en bij het opnemen van de videoclip Catwalk Criminal. Ook zijn er enkele scènes te zien van de TMF Showcase.
# Walsham-le-Willows

Walsham-le-Willows is een civil parish in het bestuurlijke gebied Mid Suffolk, in het Engelse graafschap Suffolk.
# Nani Roma

Nani Roma (Folgueroles (Barcelona), 17 februari 1972) is een Spaanse auto- en motorcoureur die voornamelijk bekend is vanwege zijn optredens in Parijs-Dakar.
Roma maakte jarenlang deel uit van het KTM team dat aan de grootste woestijnrally ter wereld meedoet. In 2004 wist hij het eindklassement bij de motoren op zijn naam te schrijven.
In 2005 maakte hij de overstap naar de auto's en kwam hij terecht in het Mitsubishi team waarmee hij als 6e eindigde. Tijdens Parijs-Dakar 2006 verkeert hij in een wisselvallige vorm, maar bevindt zich wel voortdurend in de top 10; hij had zelfs één dag de leiding van de wedstrijd. Uiteindelijk haalt hij dat jaar de 3e plaats in het eindklassement zijn tot dan toe beste resultaat. Vanaf 2009 rijdt hij in de X-Raid BMW waarmee hij in 3 jaar twee etappes wint, 2 keer uitvalt en een 10e plaats algemeen behaald. In 2012 start Roma in een Mini eveneens van het X-Raid team waarmee hij 3 etappes wint en 2e algemeen eindigt na teamgenoot Stéphane Peterhansel. In 2013 eindigt hij als 4e. In 2014 wint hij het autoklassement in de Mini.
# Anisodes parvidens

Anisodes parvidens is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Warren.
# Opistognathus cyanospilotus

Opistognathus cyanospilotus is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de kaakvissen (Opistognathidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2009 door Smith-Vaniz.
# Agrotis india

Agrotis india is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1961 door Köhler.
# Opselater costae

Opselater costae is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2004 door Rosa.
# Ptilocodiidae

Ptilocodiidae is een familie van neteldieren uit de klasse van de Hydrozoa (hydroïdpoliepen).

## Geslachten

* Hansiella Bouillon, 1980
* Hydrichthella Stechow, 1909
* Ptilocodium Coward, 1909
* Thecocodium Bouillon, 1967
* Tregoubovia Picard, 1958
# Anne Parillaud

Anne Parillaud (Parijs, 6 mei 1960) is een Franse actrice.
Ze is internationaal het meest bekend voor haar rol als Nikita in de gelijknamige film.

## Biografie

Als kind wilde ze advocaat worden, maar haar moeder schreef haar in voor ballet- en toneellessen. In 1977 krijgt ze een kleine rol in Un amour de sable van Christian Lara. Daarop volgt al gauw een andere kleine rol in L'hôtel de la plage van Michel Lang welke film een groot succes wordt. Ze heeft een dochter met regisseur Luc Besson, maar het koppel ging uit elkaar kort nadat zij in zijn film Nikita speelde.
Na het internationale succes van Nikita ging Parillaud weg uit Frankrijk om in drie buitenlandse films te spelen: Map of the Human Heart, Innocent Blood en Frankie Starlight.

### Privé

Ze was getrouwd met Jean Michel Jarre tussen 2005 en 2010. Ze heeft een dochter met ex-man Luc Besson, Juliette, en twee zonen, Lou en Theo met filmproducer Mark Allan.

## Filmografie

* Un amour de sable (1977)
* L'Hôtel de la plage (1978)
* Écoute voir (1979)
* Girls (1980)
* Patrizia (1980)
* Pour la peau d'un flic (1981)
* Le Battant (1983)
* Juillet en septembre (1988)
* Che ora è? (1989)
* Nikita (1990)
* Innocent Blood (1992)
* Map of the Human Heart (1993)
* À la folie (1994)
* Frankie Starlight (1995)
* Passage à l'acte (1996)
* Dead Girl (1996)
* The Man in the Iron Mask (1998) als Queen Anne
* Shattered Image (1998)
* Une pour toutes (1999)
* Gangsters (2002)
* Sex Is Comedy (2002)
* Deadlines (2004)
* Promised Land (2004)
* Tout pour plaire (2005)
* Demandez la permission aux enfants (2007)
* Une vieille maîtresse (2007)
* L'Imbroglio Nel Lenzuolo (2009)
* Dans ton sommeil (2010)

## Prijzen

* César voor Beste Actrice in 1991 voor Nikita
* David di Donatello voor Beste Buitenlandse Actrice in 1991 voor Nikita
* Tokyo International Film Festival, speciale vermelding in 1993 voor Map of the Human Heart
* Filmfestival van Parijs, Beste Actrice in 2004 voor Deadlines
# Anne Osmont

Anne Osmont (Toulouse, 2 augustus 1872 - Parijs, 13 mei 1953), was een Frans esoterica uit het entourage van Papus. Later werd ze de rechterhand van Henri Durville in zijn Ordre Eudiaque. Zij was een leerlinge van Barlet die ze als haar meester beschouwt. Haar werk en haar filosofie zijn zowel esoterisch als christelijk geïnspireerd.

## Gepubliceerde werken
### Algemeen

* Nocturnes (gedichten)
* Le sequin d'or (roman)
* Le mouvement symboliste (kunstgeschiedenis)

### Esoterie

* Le symbolisme du sceptre
* Le symbolisme de la croix
* Le symbolisme du glaive
* Le symbolisme du disque
* Le symbolisme de la colombe
* Le symbolisme du serpent
* Le symbolisme de la coupe
* L'art dêtre heureuse
* Mes souvenirs
* Le rythme, créateur de forces et de formes
* Les plantes médicinales et magiques
* Traité de physiognomonie
* Clarté sur l'occultisme
* Le Pater
* Envoûtements et exorcismes à travers les äges. Rituel de défense.

## Medewerking aan tijdschriften

* Initiation et Science
* Jeunesse -Santé - Beauté
* L'Art Méridional
* Le Messager de Toulouse
* Eudia

## Journaliste voor kranten

* La Fronde (Frankrijk)
* Le Matin (België)
* Bibliothèque nationale de France: cb12814401f (data)
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 1732 7390
* MusicBrainz: 43df2040-f49a-4c99-b918-f709f550eed6
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 26604915X
* Système universitaire de documentation: 10159447X
* Virtual International Authority File: 122136882
* WorldCat (via VIAF): 122136882
# Pyncostola pentacentra

Pyncostola pentacentra is een vlinder uit de familie tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1912 door Meyrick.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Pyncostola tanylopha

Pyncostola tanylopha is een vlinder uit de familie tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Janse.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Andrew Wilson

Andrew Wilson kan verwijzen naar:
* Andrew Wilson (kanovaarder), Australisch kanovaarder
* Andrew Wilson (zeiler), Maltees zeiler
* Andrew Wilson (zwemmer), Amerikaans zwemmer
* Andrew Wilson (regisseur), Amerikaans acteur/regisseur
* Andrew Wilson (1880), Schots voetballer uit 1880
* Andrew Wilson (1896), Amerikaans voetballer uit 1896
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Andrew Wilson en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Andrew Wilson (zwemmer)

Andrew Wilson (Bethesda (Maryland), 16 september 1993) is een Amerikaanse zwemmer.

## Carrière

Bij zijn internationale debuut, op de Pan-Pacifische kampioenschappen zwemmen 2018 in Tokio, eindigde Wilson als vierde op de 100 meter schoolslag. Op de 4×100 meter wisselslag veroverde hij samen met Ryan Murphy, Caeleb Dressel en Nathan Adrian de gouden medaille. Op de wereldkampioenschappen kortebaanzwemmen 2018 in Hangzhou eindigde de Amerikaans als achtste op de 100 meter schoolslag, daarnaast werd hij uitgeschakeld in de series van zowel de 50 als de 200 meter schoolslag. Samen met Ryan Murphy, Caeleb Dressel en Ryan Held werd hij wereldkampioen op de 4×100 meter wisselslag. Op de 4×50 meter wisselslag zwom hij samen met Matt Grevers, Jack Conger en Michael Chadwick in de series, in de finale legden Ryan Murphy, Michael Andrew, Caeleb Dressel en Ryan Held beslag op de zilveren medaille. Voor zijn aandeel in de series van deze estafette werd Wilson beloond met de zilveren medaille.
In Gwangju nam hij deel aan de wereldkampioenschappen zwemmen 2019. Op dit toernooi eindigde hij als zesde op zowel de 100 als de 200 meter schoolslag. Samen met Ryan Murphy, Caeleb Dressel en Nathan Adrian behaalde hij de zilveren medaille op de 4×100 meter wisselslag. Op de 4×100 meter wisselslag gemengd zwom hij samen met Matt Grevers, Kelsi Dahlia en Mallory Comerford in de series, in de finale sleepten Ryan Murphy, Lilly King, Caeleb Dressel en Simone Manuel de zilveren medaille in de wacht. Voor zijn inspanningen in de series van deze estafette ontving hij eveneens de zilveren medaille.

## Internationale toernooien

| Jaar | Olympische Spelen | WK langebaan | WK kortebaan | PanPacs | Pan-Amerikaanse Spelen |
| 2018 | | | 17e 50m schoolslag 8e 100m schoolslag 9e 200m schoolslag 2 4×50m wisselslag Wilson zwom enkel de series 1 4×100m wisselslag | 4e 100m schoolslag serie 200m schoolslag 1 4×100m wisselslag | |
| 2019 | | 6e 100m schoolslag 6e 200m schoolslag 2 4×100m wisselslag 2 4×100m wisselslag gemengd Wilson zwom enkel de series | | | geen deelname |

## Persoonlijke records

Bijgewerkt tot en met 14 juni 2021

### Kortebaan

| Afstand | Tijd | Datum | Plaats |
| 50m schoolslag | 26,58 | 15 december 2018 | Hangzhou |
| 100m schoolslag | 56,92 | 11 december 2018 | Hangzhou |
| 200m schoolslag | 2.04,02 | 13 december 2018 | Hangzhou |

### Langebaan

| Afstand | Tijd | Datum | Plaats |
| 50m schoolslag | 27,15 | 27 juli 2018 | Irvine |
| 100m schoolslag | 58,74 | 14 juni 2021 | Omaha |
| 200m schoolslag | 2.07,77 | 4 augustus 2019 | Tokio |
# Ptinus vergrandis

Ptinus vergrandis is een keversoort uit de familie klopkevers (Ptinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1905 gepubliceerd door Henry Clinton Fall.
# Ptinus villiger

Ptinus villiger is een keversoort uit de familie klopkevers (Ptinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1884 gepubliceerd door Edmund Reitter.
# Walshia pentapyrga

Walshia pentapyrga is een vlinder uit de familie van de tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1922 door Meyrick.
# NGC 714

NGC 714 is een spiraalvormig sterrenstelsel in het sterrenbeeld Andromeda. Het hemelobject werd op 2 december 1863 ontdekt door de Duits-Deense astronoom Heinrich Louis d'Arrest.

## Synoniemen

* PGC 7009
* UGC 1358
* MCG 6-5-37
* ZWG 522.47
# Agrotis innocens

Agrotis innocens is een vlinder uit de familie van de uilen (Noctuidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1968 door Boursin.
# Onderscheiding van de Canadese Strijdkrachten

De Onderscheiding van de Canadese Strijdkrachten (Engels: Canadian Forces Decoration) werd in 1951 ingesteld ten behoeve van de strijdkrachten van Canada. Dragers mogen de letters "CD" achter hun naam plaatsen.
Men ontvangt de medaille voor 12 jaar trouwe dienst in de Canadese strijdkrachten. De gouverneur-generaal van Canada, feitelijk opperbevelhebber als vertegenwoordiger van Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk, Koningin van Canada, ontvangt de medaille bij zijn aantreden. De leden van de Britse Koninklijke familie ontvangen de medaille ook wanneer zij korter dan 12 jaar dienst in de Canadese strijdkrachten dienstdeden.
# Walram van Gulik (bisschop)

Walram van Gulik (ca.1304 - Parijs, 14 augustus 1349) was een vooraanstaand geestelijke in de 14e eeuw in het Maas- en Rijnland. Hij was proost van een aantal belangrijke kapittelkerken en aartsbisschop van Keulen.

## Biografische schets

Walram van Gulik was een zoon van Gerard V van Gulik en Elisabeth van Aarschot. Hij studeerde in Parijs en Orléans en werd in 1327 kanunnik aan het Domkapittel in Keulen en een jaar later proost van het kapittel van Sint-Servaas in Maastricht. Diezelfde waardigheid bekleedde hij bij het kapittel van Maria ad Gradus in Keulen en het kapittel van Sint-Lambertus in Luik. Daarnaast was hij aartsdiaken van Luik.
In 1332 werd hij verkozen tot aartsbisschop van Keulen. Walrams broer, graaf Willem VI van Gulik spendeerde enorme sommen geld aan de verkiezing van Walram, wat hij bij zijn dood nog niet allemaal had terugbetaald. Hoewel het Keulse domkapittel de Fransgezinde bisschop van Luik Adolf II van der Mark als aartsbisschop prefereerde, slaagde de graaf van Gulik er in de verkiezing van zijn broer door te zetten. Walram leefde op dat moment nog in Frankrijk.
Een van de dingen die hij bereikte tijdens zijn regeerperiode is dat de spanningen tussen het aartsbisdom Keulen en het graafschap Gulik verminderden. In Westfalen raakte de aartsbisschop echter verwikkeld in een conflict met de graven van Mark. Pas aan het einde van zijn regeerperiode, in 1347-49, werd vrede gesloten.
Walram stichtte in Keulen onder meer het Kartuizerklooster. Door de financiële problemen waarmee hij het keurvorstendom opzadelde, moest hij veel toegeven aan het Domkapittel. Zijn stem bij de verkiezing van Karel IV tot rooms-koning, liet hij dan weer duur betalen. Daarmee kon hij de gebieden van het keurvorstendom uitbreiden. In 1346 kroonde hij Karel IV tot keizer. De door paus Clemens VI uitgesproken ban over de vorige keizer, Lodewijk de Beier, liet hij in het hele aartsbisdom afkondigen. Diens aanhangers maakten het Walram zo moeilijk, dat hij moest vluchten naar Parijs, waar hij in 1349 overleed.

## Geraadpleegde literatuur, verwijzingen

* Doppler, Pierre (1936): 'Lijst der proosten van het Vrije Rijkskapittel van St. Servaas te Maastricht (800-1797)'. In: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg (PSHAL), jrg. 72 (1936), pp. 141-240. LGOG, Maastricht [de hier gebruikte overdruk is genummerd pp. 1-100]
* Ubachs, Pierre J.H., en Ingrid M.H. Evers (2005): Historische Encyclopedie Maastricht. Walburg Pers, Zutphen / RHCL, Maastricht. ISBN 90-5730-399-X
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Walram von Jülich op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ Pierre Doppler vermeldt 1306.
* ↑ Volgens Doppler heette ze Elisabeth van Brabant, dochter van Godfried van Brabant, heer van Aarschot, en Johanna van Vierzen. Doppler (1936), p. 55.
* ↑ Ubachs/Evers (2005), p. 209: 'Gulik, Walram van'.
* ↑ Doppler (1936), p. 56.
* Gemeinsame Normdatei: 139141367
* Virtual International Authority File: 100444785
* WorldCat (via VIAF): 100444785
# Oratorium (gebedshuis)

Een oratorium is in de Rooms-Katholieke Kerk een bidkapel, een gebouw voor gebed en meestal ook misbediening zonder dat het een parochiekerk is. Oratorium betekent gebedsruimte, naar het Latijnse orare, bidden.
Oratoria lijken hun oorsprong te hebben in kapellen die werden gebouwd bij graftombes van martelaren zodat de gelovigen konden bidden op de plek waar de martelaren waren vermoord. In de zesde eeuw gebruikte de heilige Benedictus van Nursia in zijn Regel van Benedictus het woord oratorium voor de bidplaats van het klooster. Behalve bij kloosters werden (semi-)privé oratoria ook gebouwd bij of in bisschopspaleizen, privéscholen, kastelen, enz. Ook in en aan kerken werden voor voorname en adellijke personen privé bidkapellen gebouwd. Deze oratoria hadden vaak een opening aan de zijde van de kerk zodat ze tevens functioneerden als loge tijdens de mis.
De Codex Iuris Canonici, het wetboek van de Rooms-Katholieke Kerk, definieert oratorium sinds 1983 als volgt: "Onder kapel (Lat. oratorium) wordt verstaan een plaats die, ten behoeve van een of andere gemeenschap of groep van gelovigen die er samenkomt, met verlof van de Ordinaris tot de goddelijke eredienst bestemd is, en waar ook andere gelovigen met toestemming van de bevoegde Overste toegang hebben" (canon 1223).
Het oudste bewaard gebleven oratorium is de rond het jaar 500 gebouwde Aartsbisschoppelijke kapel in Ravenna, Italië.
De muziekstukken die oratoria worden genoemd, verwijzen met hun naam naar de bidkapel (Italiaans: oratorio) waar de congregatie van de Oratorianen voor hun bijeenkomsten van gebed en ontmoeting deze nieuwe muziekvorm ontwikkelden.

## Afbeeldingen

* Oratorio dei Quaranta Martiri, gewijd aan 40 martelaren (6e eeuw), Forum Romanum, Rome
* Oratorio dei Disciplini (14e eeuw), Clusone, Italië
* Oratoire 'le Vieux Moulin', gewijd aan Sint Antonius, Meyenheim, Frankrijk
* Oratorium van de Heilige Jozef (Montréal) (1917-1967)
* Oratorium van de Heilige Céneré, Saulges, Frankrijk