OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Leo Kurpershoek

Leendert Hendrik (Leo) Kurpershoek (Rotterdam, 7 november 1885 – Enschede, 5 oktober 1970) was een Nederlandse kunstschilder en tekenaar.

## Leven en werk

Kurpershoek was een zoon van Theodorus Lambertus Kurpershoek en Klazina Waterman. Hij trouwde met Hendrika Johanna Bollenkamp, uit welk huwelijk onder anderen Theo Kurpershoek werd geboren.
Kurpershoek behaalde de akte M.O. tekenen aan de Academie van Beeldende Kunsten te Rotterdam, waar hij een leerling was van Nicolaas Bastert. Hij schilderde en tekende in de trant van de Haagse School, onder meer stillevens, landschappen en stadsgezichten.
# Mi-parti (Lutosławski)

Mi-parti is een compositie van Witold Lutosławski. Het werk is geschreven op verzoek van het Concergebouworkest en werd voltooid op 15 juni 1976. De titel verwijst naar dezelfde basis als Mi-parti in de kledingindustrie. De compositie is tweedelig (aaneengesloten) en bestaat uit twee even belangrijke delen. De delen verschillen onderling sterk van elkaar. Ook de omschrijving van de componist was tweedelig. Hij heeft het werk niet geschreven op basis van wat hij van het Concertgebouw wist, maar hield toch wel rekening met de klank van de houtblazers van dat orkest. De componist gaf leiding aan de eerste uitvoering. Hij gaf leiding aan het Concertgebouworkest, niet in het Concertgebouw, maar in De Doelen in Rotterdam. Bernard Haitink heeft ooit dit werk samen met zijn Concertgebouworkest uitgevoerd voor een radioprogramma in 1977, een officiële plaatopname maakte die combinatie nooit van het werk.
Het werk bestaat uit een mysterieus begin, met wat de componist omschreef als “warme klanken”. De muziek voert naar een climax, die uitmondt in een “ijzig geluid” (omschrijving componist) en chaos in de tiende minuut. Dit houdt even aan, maar na verloop van tijd keren de “warme klanken” terug.
Lutosławski schreef het voor groot orkest:
* 3 dwarsfluiten (III ook piccolo), 3 hobo’s, 3 klarinetten (III ook basklarinet), 3 fagotten
* 4 hoorns, 3 trompetten, 3 trombones, 1 tuba
* pauken, 3 man/vrouw percussie, 1 harp, 1 piano, 1 celesta
* violen (8 eerste, 7 tweede), 6 altviolen, 6 celli, 4 contrabassen

## Discografie

* Uitgave Naxos : Pools Nationaal Radio-Symfonieorkest o.l.v. Antoni Wit (opname 1997)
* Uitgave EMI Classics: idem o.l.v. componist (opname 1976/77)
* Uitgave Chandos: BBC Symphony Orchestra o.l.v. Yan Pascal Tortelier
* Uitgave Naxos
* ChesterNovello muziekuitgeverij
# Amphithyrus glaber

Amphithyrus glaber is een vlokreeftensoort uit de familie van de Platyscelidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1924 door Spandl.
# Victoria Park (Hartlepool)

Victoria Park is het thuisstadion van de Engelse voetbalclub Hartlepool United, die in het seizoen 2017/18 uitkomt in National League. Het stadion ligt in de plaats Hartlepool en beschikt over 7833 plaatsen, waarvan 4402 zitplaatsen. Het werd geopend in 1886 en is sinds 1908 de thuishaven van Hartlepool United.
Victoria Park beschikt over de volgende tribunes:
| Naam | Zitplaatsen | Staanplaatsen | Capaciteit |
| Cyril Knowles Stand | 1.775 | | 1.775 |
| Town End | | 1.599 | 1.599 |
| Niramax Stand | 1.592 | 1.832 | 3.424 |
| Rink End | 1.035 | | 1.035 |
| Totaal | 4.402 | 3.431 | 7.833 |
# Vestdijktunnel

De Vestdijktunnel is een spoorviaduct in de binnenstad van de Nederlandse stad Eindhoven. Het verbindt het Stationsplein met de Fellenoord. De tunnel is vernoemd naar de straat Vestdijk, die op de tunnel aansluit.
De plannen voor het viaduct dateren al van vlak na Tweede Wereldoorlog in het kader van wederopbouw. In eerste instantie was het idee om grond tot drie meter af te graven en het spoor 1,5 meter boven het maaiveld aan te leggen. In 1946 kwam men daar op terug. Het spoor werd verder (tot circa 3 meter) opgetild, de tunnel werd minder diep (circa 1,5 meter) zodat er af- en toeritten van de tunnel een beperkte lengte konden krijgen. Er werd vervolgens vanaf december 1947 gebouwd aan meerdere tunnels bij het "Eindhovens Hoogspoor". In maart 1952 werd de Vestdijktunnel opgeleverd, op de brug is het jaar 1953 te zien. Het zou nog tot 28 november 1953 voordat het werk in haar geheel afgerond kon worden, er werd nog wel gewerkt aan het nieuwe station van Eindhoven.
Bovenop de tunnel staan langs het spoor zes beelden; drie aan de zuidzijde en drie aan de noordzijde. Deze beelden uit de beeldenserie Nijverheid van Eindhoven zijn personificaties van de Eindhovense industrie en werden ontworpen door Joop Hekman.
Bij hevige regenval ondervindt de Vestdijktunnel regelmatig wateroverlast. Het is meerdere keren voorgekomen dat ze zodanig onder water stond, dat er geen verkeer mogelijk was.
* ↑ Eindhoven bouwt zeven tunnels. Het Parool (6 oktober 1951).
* ↑ Redactie, Eindhoven verzoent zich met NS. Eindhovensch Dagblad (27 november 1953). Geraadpleegd op 29 maart 2024 – via delpher.nl.
* ↑ Nijverheid van Eindhoven. Spoorbeeld (2018).
* ↑ Nagtzaam Pepijn, Tunnels vol met water na flinke regenbui: natte fietsen en natte voeten. Omroep Brabant (13 juni 2016).
* ↑ Wim Heesterbeek, Tunnels die door de hevige regen veranderen in een badkuip: 'Het is onvermijdelijk'. Omroep Brabant (18 juni 2020).
# Dorndorf (Krayenberggemeinde)

Dorndorf is een Ortsteil van de Duitse gemeente Krayenberggemeinde in Thüringen. De gemeente fuseerde op 31 december 2013 met Merkers-Kieselbach tot de gemeente Krayenberggemeinde.
# Leo Lashley

Leonard Archibald Gerhardus Othniel (Leo) Lashley (Nieuw-Nickerie, 24 maart 1903 – Amsterdam, 1 augustus 1980) was een oogarts en verzetsman uit Suriname, die geruime tijd actief was in Rotterdam.

## Biografie

Leo Lashley werd op 24 maart 1903 geboren in Nieuw-Nickerie, Suriname. Hij verhuisde naar Nederland, studeerde medicijnen in Utrecht, en promoveerde in 1930 als oogheelkundige. Iets later huwde hij en vestigde zich met zijn gezin in Rotterdam als oogarts.
Bij de start van de Tweede Wereldoorlog was Lashley voorzitter van de 'Rotterdamsche artsenvereniging'. In die rol protesteerde hij tegen de oprichting van de Nazistische Artsenkamer, een organisatie die door Seyss-Inquart in 1941 opgezet werd om meer controle uit te oefenen op de gezondheidszorg in Nederland.
Tijdens de oorlog ging Lashley in het verzet en hielp een aantal mensen onderduiken in Rotterdam; hij haalde ook voedsel voor onderduikers in de Hoeksche Waard. In de Breepleinkerk op Rotterdam-Zuid begeleidde hij in 1944 met succes een bevalling bij een ondergedoken Joodse vrouw. Lashley verdiepte zich in verloskunde omdat geen andere arts de vrouw wilde helpen. In 1943 werd hij gearresteerd.
Na de Tweede Wereldoorlog bleef Lashley kort actief in Rotterdam en in het Surinaamse verenigingsleven, maar teleurgesteld door racisme en discriminatie verhuisde hij in 1948 naar Curaçao. Hij overleed in 1980.
Lashley was Officier in de Orde van Oranje-Nassau. Op Rotterdam-Zuid, in een wijk bij het Zuiderziekenhuis, is een straat naar hem vernoemd en aan de Breepleinkerk bevindt zich een gedenkplaat.

## Bronnen, noten en referenties

* ↑ Antilliaanse en Surinaamse verzetsstrijders in WOII. Rijnmond (2 april 2013). Gearchiveerd op 18 april 2021. Geraadpleegd op 18 april 2021.
* ↑ Anja Matser schrijft boek over onderduikers in de Breepleinkerk. OPEN Rotterdam (19 april 2017). Gearchiveerd op 25 september 2022. Geraadpleegd op 18 april 2021.
* ↑ Zoeken in archieven. Stadsarchief Rotterdam. Geraadpleegd op 18 april 2021.
* ↑ Leonard A. Lashley. Oorlogslevens. Gearchiveerd op 18 april 2021. Geraadpleegd op 18 april 2021.
* ↑ Leo Lashley: een Surinaamse verzetsheld die Joodse mensen hielp onderduiken, maar vervolgens zelf werd gediscrimineerd. The Black Archives (5 juli 2020). Geraadpleegd op 18 april 2021.
* ↑ Persoonskaart stadsarchief Amsterdam.
* ↑ Gevonden in Delpher - De Telegraaf. www.delpher.nl. Geraadpleegd op 18 april 2021.
* ↑ Potters, Marcel, Heldhaftige oogarts hielp bij bevalling in kerk na lezen boek over verloskunde. ad.nl. Algemeen Dagblad (11 april 2019). Gearchiveerd op 19 april 2021. Geraadpleegd op 18 april 2021.
# Mi'kmaq (taal)

Het Mi'kmaq is een Algonkische taal met ca. 10.000 sprekers, verspreid over het zuidoosten van Canada en de Amerikaanse staat Maine. Het Mi'kmaq is de taal van het gelijknamige volk, al wordt het door slechts een gedeelte van hen nog gesproken.
Het Mi'kmaq is een erkende minderheidstaal in alle drie de Maritieme Provincies van Canada, namelijk Nova Scotia, New Brunswick en Prince Edward Island. Daarnaast wordt de taal ook gesproken in de Gaspésie (zuidoostelijk Québec), op het eiland Newfoundland en in het noorden van de Amerikaanse staat Maine.

## Aantal sprekers

In 2016 woonden er in Canada naar schatting 9.025 mensen die het Mi'kmaq machtig waren, waaronder 6.690 moedertaalsprekers. Ruim 96% onder hen woonde in de provincies Nova Scotia (5.540), New Brunswick (2.265) en Québec (880). In Prince Edward Island (70 sprekers) en Newfoundland en Labrador (50 sprekers) is de taal nagenoeg uitgestorven.
Volgens de volkstelling van 2021 telde Canada dat jaar naar schatting 9.245 mensen die het Mi'kmaq machtig waren, waaronder 4.910 moedertaalsprekers. Dat jaar woonden 93% van de Canadezen die de taal machtig waren in het kerngebied bestaande uit Nova Scotia (5.650), New Brunswick (2.605) en Québec (370). In Prince Edward Island (135 sprekers) en Newfoundland en Labrador (75 sprekers), waar de taal nagenoeg uitgestorven is, was er een beperkte aangroei tegenover vijf jaar eerder.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Mi'kmaq language op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* 1 2 3 (en) Statistics Canada, 'Census Profile, 2016 Census', Statistics Canada Catalogue no. 98-316-X2016001, Ottawa, 2017.
# Amphithyrus sculpturatus

Amphithyrus sculpturatus is een vlokreeftensoort uit de familie van de Platyscelidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1879 door Claus.
# Verovering van Melilla

De verovering van Melilla vond plaats in september 1497, toen een door de hertog van Medina Sidonia gezonden vloot (de precieze betrokkenheid van de Katholieke Koningen bij de operatie is een twistpunt in de geschiedschrijving) de Noord-Afrikaanse stad Melilla innam.

## Geschiedenis

In de 15e eeuw raakten de mediterrane steden van het sultanaat Fez (waaronder Melilla) in verval in tegenstelling tot steden aan de Atlantische kust, waar zich het grootste deel van de economische activiteit concentreerde. Tegen het einde van de 15e eeuw was de haven van Melilla, die in het verleden vaak betwist werd tussen de heersers van Fez en die van Tlemcen, praktisch verlaten.
Al meteen na de val van het koninkrijk Granada in 1492 ontstonden er plannen voor de verovering van Melilla. De Spaanse kapiteins Lezcano en Lorenzo Zafra bezochten de kust van Noord-Afrika om mogelijke locaties te vinden waar de Spanjaarden gebied konden annexeren, en Melilla werd geïdentificeerd als een uitstekende kandidaat. Melilla bevond zich echter sinds 1479 in de Portugese invloedssfeer vanwege het Verdrag van Alcáçovaz, maar in 1494 stemde de Portugese koning Johan II in Tordesillas ermee in een uitzondering te maken en stond hij de Spanjaarden toe Melilla te veroveren.
De hertog stuurde Pedro Estopiñán. Estopiñán veroverde de stad in 1497 vrijwel zonder slag of stoot, omdat er door interne conflicten bijna geen soldaten meer aanwezig waren en de vesting verzwakt was.
# Venezillo phylax

Venezillo phylax is een pissebed uit de familie Armadillidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Willard Gibbs Van Name.
# Dominique Pitsaer

Marie Joseph Dominique Pitsaer (Tienen, 30 mei 1853 - Rumsdorp, 3 juni 1912) was een Belgisch volksvertegenwoordiger en burgemeester.

## Levensloop

Landbouwer van beroep werd Pitsaer gemeenteraadslid (1885) en burgemeester (1886) van Rumsdorp. Hij werd ook provincieraadslid voor de provincie Luik van 1885 tot 1897.
Hij werd katholiek volksvertegenwoordiger voor het arrondissement Borgworm in september 1897, in opvolging van de overleden Hyacinthe Cartuyvels en vanaf 1900 tot aan zijn dood vervulde hij dit mandaat voor het arrondissement Hoei-Borgworm.

## Literatuur

* Paul VAN MOLLE, Het Belgisch Parlement, 1894-1972, Antwerpen, 1972.

## Externe link

* Fiche Dominique Pitsaer op Odis
# Weldon (Arkansas)

Weldon is een plaats (town) in de Amerikaanse staat Arkansas, en valt bestuurlijk gezien onder Jackson County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 100. In 2006 is het aantal inwoners door het United States Census Bureau geschat op 94, een daling van 6 (-6,0%).

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 0,7 km², geheel bestaande uit land.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 24 km rond Weldon.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Weldon op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Population estimates (July 2006)
# Leonard de Vries

Leonard de Vries kan verwijzen naar:
* Leonard de Vries (schrijver), Nederlands schrijver
* Leonard de Vries (beeldhouwer), Nederlands beeldhouwer
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Leonard de Vries en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Michael Vartan

Michael Vartan (Boulogne-Billancourt, 27 november 1968) is een Frans-Amerikaans acteur. Hij werd in 2004 genomineerd voor een Saturn Award voor zijn rol als Michael Vaughn in de televisieserie Alias.

## Achtergrond

Vartan is de enige zoon van Eddie Vartan, een Franse muzikant en Doris, een Amerikaanse schilder. Zijn ouders scheidden toen hij vijf jaar oud was. In zijn kindertijd leefde hij in Frankrijk, maar toen hij achttien jaar werd, verhuisde hij naar zijn moeder in de Verenigde Staten, om zo de verplichte militaire dienst in Frankrijk te ontlopen. Daar studeerde hij aan een acteerschool.

## Carrière

Zijn debuut maakte hij in de Franse film Un Homme et Deux Femmes (1990), daarna volgde Promenades d'été (1992). In 1993 maakte hij zijn internationale debuut met de Italiaanse film Fiorile, waarin hij een Franse soldaat speelde. Zijn eerste grote Amerikaanse film was The Pallbearer (1996) met Gwyneth Paltrow en David Schwimmer. In Never Been Kissed (1999) had hij een hoofdrol als leraar naast Drew Barrymore. Daarna was hij te zien in The Next Best Thing (2000) en It Had to be You (2000). Van 2001 tot 2006 speelde Vartan CIA-agent Michael Vaughn in de Amerikaanse televisiereeks Alias. Ondertussen speelde hij in enkele andere films: One Hour Photo (2002) met Robin Williams en Monster-in-Law (2004) met Jennifer Lopez. Hij speelde enkele gastrollen in televisieseries zoals Friends (1997), Ally McBeal (2000) en Kitchen Confidential (2005).

## Filmografie

* Colombiana (2011) - Danny Delanay
* Hawthorne (tv) (2009) - Thomas Wakefield M.D.
* Jolene (2007) - Brad
* Rogue (2007) - Pete McKell
* Kitchen Confidential (tv) (2005) - Michel Valentine
* Monster-in-Law (2005) - Kevin
* One Hour Photo (2002) - Will Yorkin
* Alias (tv) (2001-2006) - Michael Vaughn
* The Mists of Avalon (tv) (2001) - Lancelot
* Sand (2000) - Tyler Briggs
* Ally McBeal (tv) (2000) - Jonathan Basset
* The Next Best Thing (2000) - Kevin Lasater
* It Had to Be You (2000) - Charlie Hudson
* Never Been Kissed (1999) - Sam Coulson
* Dead Man's Curve (1998) - Chris
* Friends (tv) (1997) - Dr. Tim Burke
* The Myth of Fingerprints (1997) - Jake
* Touch Me (1997) - Adam
* The Pallbearer (1996) - Scott
* To Wong Foo Thanks for Everything, Julie Newmar (1995) - Tommy
* Fallen Angels - Harry Stone
* Fiorile (1993) - Jean/Massimo
* Spender - Paul Ducheyne
* Promenades d'été (1992) - Thomas
* Stringer (1992) - Chris
* Un homme et deux femmes (1991) - Fred
# Amara aidereensis

Amara aidereensis is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2002 door Hieke.
# Verdrag van Sint-Petersburg

Verdrag van Sint-Petersburg of Vrede van Sint-Petersburg kan verwijzen naar:
* Vrede van Sint-Petersburg (1723), tussen Rusland en Perzië
* Vrede van Sint-Petersburg (1762)
* Verdrag van Sint-Petersburg (1805)
* Verdrag van Sint-Petersburg (1812)
* Verdrag van Sint-Petersburg (1825)
* Verdrag van Sint-Petersburg (1834)
* Verklaring van Sint-Petersburg (1868)
* Verdrag van Sint-Petersburg (1875)
* Verdrag van Sint-Petersburg (1881), een overeenkomst tussen Rusland en China over de bestuurlijke situatie van de Ili-vallei
* Verdrag van Sint-Petersburg (1907) (Engels-Russische Entente)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Verdrag van Sint-Petersburg en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Venezillo polythele

Venezillo polythele is een pissebed uit de familie Armadillidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1932 door Barnard.
# Djana Mata

Djana Mata (13 augustus 1960) is een Albanees voormalig sportschutster, actief in de onderdelen 10 meter luchtpistool en 25 meter sportpistool. Ze nam tweemaal deel aan de Olympische Zomerspelen en behaalde hierbij geen medailles.

## Carrière

In 1981 eindigde Mata op de vierde plaats tijdens de 25m sportpistool op de Europese kampioenschappen in Podgorica. In 1982 en 1989 eindigde ze ook twee keer op de vijfde plaats op de Europese kampioenschappen. Op de wereldkampioenschappen was een vijfde plaats in 1985 haar beste resultaat.
In 1996 kon Mata zich kwalificeren voor de Olympische Zomerspelen in Atlanta. In het onderdeel 25 meter sportpistool eindigde ze op de 20e plaats, op de 10 meter luchtpistool eindigde ze 38e. Ook vier jaar later nam Mata deel aan de Olympische Zomerspelen. In Sydney eindigde 11e op de 25 meter sportpistool, haar beste Olympisch resultaat. Op de 10 meter luchtpistool eindigde ze op de 21e plaats.

## Resultaten

| Jaar | Olympische Spelen | Wereldkampioenschappen | Europese kampioenschappen |
| 1981 | | | 4e 25m sportpistool |
| 1982 | geen deelname | geen deelname | 5e 25m sportpistool |
| 1983 | | | 7e 25m sportpistool |
| 1984 | geen deelname | | geen deelname |
| 1985 | | | geen deelname |
| 1986 | | 5e 25m sportpistool | geen deelname |
| 1987 | | | geen deelname |
| 1988 | geen deelname | | geen deelname |
| 1989 | | | 5e 25m sportpistool |
| 1990 | | geen deelname | geen deelname |
| 1991 | | | geen deelname |
| 1992 | geen deelname | | geen deelname |
| 1993 | | | geen deelname |
| 1994 | | 33e 25m sportpistool 74e 10m luchtpistool | geen deelname |
| 1995 | | | 33e 25m sportpistool |
| 1996 | 20e 25m sportpistool 38e 10m luchtpistool | ' | 15e 10m luchtpistool |
| 1997 | | | geen deelname |
| 1998 | | 11e 25m sportpistool 17e 10m luchtpistool | geen deelname |
| 1999 | | | 6e 25m sportpistool |
| 2000 | 11e 25m sportpistool 21e 10m luchtpistool | | geen deelname |
| 2001 | | | 9e 10m luchtpistool |
| 2002 | | 13e 25m sportpistool | 27e 10m luchtpistool |
| 2003 | | | geen deelname |
* (nl) Profiel van Djana Mata op sportuitslagen.org
* (en) Profiel van Djana Mata op de website van de International Shooting Sport Federation
* (en) Profiel van Djana Mata op sports-reference.com (gearchiveerd)
# Weldon (Iowa)

Weldon is een plaats (city) in de Amerikaanse staat Iowa, en valt bestuurlijk gezien onder Decatur County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 145. In 2006 is het aantal inwoners door het United States Census Bureau geschat op 146, een stijging van 1 (0,7%).

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 0,5 km², geheel bestaande uit land. Weldon ligt op ongeveer 350 m boven zeeniveau.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 20 km rond Weldon.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Weldon op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Population estimates (July 2006)
* ↑ U.S. Board on Geographic Names. Topical Gazetteers Populated Places. Hoogtecijfers van National Elevation Dataset
# Leucoptera hemizona

Leucoptera hemizona is een vlinder uit de familie van de sneeuwmotten (Lyonetiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Meyrick.
# Amstelland

Amstelland is het gebied langs de rivier de Amstel (naar Aeme-stelle, een oud-Nederlands woord voor 'waterachtig gebied'), een gekanaliseerde rivier in het zuiden van Noord-Holland. Hoewel strikt genomen de gemeente Amsterdam tot het gebied behoort, wordt in moderne spraakgebruik Amsterdam niet (meer) tot het gebied gerekend.
Amstelland is ook de naam van het waterschap rond deze rivier. Het Hoogheemraadschap Amstelland is een voormalig hoogheemraadschap opgericht in 1525 onder Karel V. Het is op 1 januari 1991 opgegaan in het Hoogheemraadschap Amstel en Vecht. In 1997 fuseerde dit met Zuiveringsschap Amstel- en Gooiland tot hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht.

## Geschiedenis

In de Middeleeuwen werd het gebied in cultuur gebracht. De oudste nederzetting is het huidige dorp Ouderkerk aan de Amstel dat dateert uit de 11e eeuw.
In de loop der tijd begon de bevolking vanaf de rivier het veen af te graven: de afgestoken grond werd tot turf verwerkt en als brandstof gebruikt. Zo ontstond waarschijnlijk rond het begin van de 13e eeuw in het veengebied ten westen van Ouderkerk het veenwerkersgehucht Amstelveen.
Door de aanleg van een dam in de monding van de rivier ontwikkelde zich in het noordelijk deel van Nieuwer-Amstel het handels- en vissersdorpje Amstelredam, dat rond 1300 stadsrechten verwierf. Het gehucht groeide uit tot het stadje Amsteldam, dat door zijn ligging aan de Zuiderzee steeds belangrijker werd.
Het gebied Amstel werd gesplitst in Ouder-Amstel (rechteroever) en Nieuwer-Amstel (linkeroever). Amsterdam splitste zich ook af en werd een zelfstandige stad. Uit deze kleine nederzetting groeide de grote stad die in de loop der eeuwen de hele omgeving is gaan domineren.
Ten tijde van het Koninkrijk Holland was Amstelland de naam van het departement.
In 1896 en 1921 werden delen van Nieuwer-Amstel door de gemeente Amsterdam geannexeerd en langs de oevers van de Amstel verschenen woonwijken, onder andere de Rivierenbuurt. Ten zuiden van de Utrechtsebrug is het gebied langs de rivier grotendeels vrij van bebouwing gebleven. Dit vormt nu een van de groene scheggen van Amsterdam, de Amstelscheg.
Sinds 1982 werken de gemeenten uit Amstelland samen met die van Meerlanden, in het huidige bestuurskracht Amstelland-Meerlanden.
Groengebied Amstelland is een organisatie die het landelijk gebied bij Amstelveen en Ouderkerk beheert.

## Literatuur

* Amstelland. Land van water en veen. Adriaan Haartsen en Nikki Brand. Uitgeverij Matrijs, 2005. ISBN 90-5345-260-5
* Atlas Amstelland - Biografie van een landschap. Stichting Beschermers Amstelland. Uitgeverij THOTH, Bussum; december 2012. ISBN 978 90 6868 607 4
Amstelland · Beemster · Bollenstreek¹ · Het Gooi · Groene Hart¹ · Haarlemmermeer · Holland¹ · Kennemerland · Kop van Noord-Holland · Purmer · Randstad¹ · Schermer · De Streek · Texel · Utrechtse Heuvelrug¹ · Vechtstreek¹ · Waterland · West-Friesland · Zaanstreek ¹ ligt ook buiten Noord-Holland