OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Happy Anniversary and Goodbye

Happy Anniversary and Goodbye is een Amerikaanse televisiefilm uit 1974 met Lucille Ball en Art Carney als Norma en Malcolm Michaels, een echtpaar van middelbare leeftijd.

## Verhaallijn

Norma en Malcolm Michaels zijn een echtpaar van middelbare leeftijd, die zich in een midlife-crisis bevinden. Ze besluiten van elkaar te scheiden en een nieuw leven te beginnen. Maar ze krijgen problemen als ze ontdekken dat ze niet meer zo jong zijn als ze dachten.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Lucille Ball | Norma Michaels |
| Art Carney | Malcom Michaels |
| Nanette Fabray | Fay |
| Peter Marshall | Greg Carter |
| Don Porter | Ed "Mad Dog" Murphy |
| Arnold Schwarzenegger | Rico |
# Heaven and Hell (1956)

Heaven and Hell is een essay uit 1956 geschreven door Aldous Huxley.
Huxley ontleende de titel aan William Blake's boek The Marriage of Heaven and Hell (1790). Het essay bediscussieert kunst, psychoactieve drugs en andere duidelijke en onduidelijke gebeurtenissen. Heaven and Hell refereert metaforisch aan wat er gebeurt als men de zintuigen 'oppoetst' zodat men ongehinderd de 'ware wereld' kan waarnemen.
# Heaven Sent (INXS)

Heaven Sent is een nummer van de Australische rockband INXS uit 1992. Het is de eerste single van hun achtste studioalbum Welcome to Wherever You Are.
Toetsenist Andrew Farriss, die het nummer schreef, bedoelde de plaat aanvankelijk als ballad. Maar toen hij het aan de andere bandleden liet horen, werd besloten om er iets meer gitaren aan toe te voegen en er een rockplaat van te maken. "Heaven Sent" werd in een aantal landen een (bescheiden) hit. Het bereikte de 13e positie in Australië, het thuisland van INXS. In de Nederlandse Top 40 werd de 35e positie gehaald, terwijl het in de Vlaamse Radio 2 Top 30 de 24e positie behaalde.
* ↑ Nederlandse Top 40. Gearchiveerd op 13 februari 2023.
* ↑ Zweden. Gearchiveerd op 22 juli 2023.
* ↑ Vlaamse Radio 2 Top 30). Gearchiveerd op 2 januari 2023.
* ↑ Australië. Gearchiveerd op 22 juli 2023.
* ↑ Verenigd Koninkrijk
* ↑ Duitsland. Gearchiveerd op 14 april 2023.
* ↑ Zwitserland
* ↑ Portugal. Gearchiveerd op 26 juni 2023.
* ↑ Canada
* ↑ Griekenland. Gearchiveerd op 27 april 2023.
# Hedychridium hyalitarse

Hedychridium hyalitarse is een vliesvleugelig insect uit de familie van de goudwespen (Chrysididae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1978 door Perraudin.
# Heidehaaroogkever

De heidehaaroogkever (Dicheirotrichus cognatus) is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1827 gepubliceerd door Leonard Gyllenhaal. Het ondergeslacht Trichocellus waarin deze soort wordt geplaatst, wordt door sommige auteurs opgewaardeerd tot een zelfstandig geslacht.
# Heidehoen

Het heidehoen (Tympanuchus cupido cupido) is de nominale ondersoort van het prairiehoen. De ondersoort stierf uit in 1932.
Het hoen werd zo'n 43 centimeter groot en woog zo'n 900 gram. Het kwam voor van New Hampshire tot Virginia, voorheen misschien zelfs tot Florida. In het koloniale tijdperk kwam het hoen veelvuldig voor, maar werd toen al snel bejaagd voor zijn vlees. Er wordt gezegd dat bij de eerste Thanksgivings heidehoenders geserveerd in plaats van kalkoenen. Tegen 1870 waren de hoenders uitgeroeid op het vasteland. Op het eiland Martha's Vineyard waren er toen nog zo'n 300. Door stroperij en roofdieren daalde dit aantal tot 120 à 200 in 1890. Aan het einde van de negentiende eeuw waren er nog zo'n 70 over. Deze werden beschermd door een jachtverbod en in 1908 werd een reservaat geopend op het eiland, enkel en alleen met het doel om het hoen te beschermen. De populatie groeide al snel weer naar zo'n 2000 hoenders. Echter kwamen er tegenslagen zoals een zware brand tijdens het broedseizoen in 1916, enkele strenge winters, aanvallen door haviken, inteelt en de vogelziekte blackhead. In 1920 waren er nog zo'n 600 maar hierna begon de soort aan zijn uiteindelijke ondergang.
In 1927 waren er nog maar twaalf over, waarvan twee wijfjes. Ondanks de beste bescherming die in die tijd gegeven kon werden, halveerde dit aantal tegen het einde van het jaar en er bleven enkel mannetjes over. Na 8 december 1928 bleef er nog maar één mannetje over. Hij werd het laatst gezien op 11 maart 1932 en is waarschijnlijk kort daarna gestorven.
Het heidehoen was een van de eerste vogelsoorten die de Amerikanen probeerden te redden van uitsterven.
# Heidehangmatspin

Heidehangmatspin kan verwijzen naar:
* Grote heidehangmatspin
* Kleine heidehangmatspin
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Heidehangmatspin en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Hatsumermolen

De Hatsumermolen (Fries: Hatsumermûne) is een poldermolen in Hatsum, in de buurt van het Friese dorp Dronrijp, dat in de Nederlandse gemeente Waadhoeke ligt.

## Beschrijving

De Hatsumermolen, een maalvaardige grondzeiler, staat ongeveer anderhalve kilometer ten zuidwesten van Dronrijp. Hij werd in 1878 gebouwd voor de bemaling van de 60 ha grote polder Sikma, als opvolger van een spinnenkopmolen. De Hatsumermolen werd in 1988/1989 gerestaureerd en in 2003 van een nieuwe kap voorzien. De wipstok van de molen is versierd met een eenhoorn, een dier dat ook in het gemeentewapen is te vinden. De Hatsumermolen, die eigendom is van de Stichting Molens in Menaldumadeel, maalt tegenwoordig in circuit en is op afspraak te bezichtigen.
# Trichocerca ripli

Trichocerca ripli is een raderdiertjessoort uit de familie Trichocercidae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1973 door Bērzinś.
# Rogerpetersoniaceae

De Rogerpetersoniaceae is een monotypische familie van schimmels, die behoren tot de roesten. Het bevat alleen het geslacht Rogerpetersonia.
# Slotkapel Bückeburg

De Slotkapel Bückeburg (Duits: Schlosskapelle Bückeburg) is de kapel van het Slot Bückeburg in Bückeburg in het Landkreis Schaumburg (Nedersaksen). De kapel maakt deel uit van het historische slotgebouw en komt voor het eerst in het jaar 1396 in de annalen voor. Ondanks alle verbouwingen en veranderingen bleef de kapel altijd op dezelfde plaats. De huidige bijzonder weelderige inrichting in de stijl van het maniërisme dateert pas uit het eerste kwart van de 17e eeuw. De kapel wordt door de hervormde gemeente van Bückeburg-Stadthagen gebruikt.

## Geschiedenis

De kapel van de gotische burcht uit de 14e eeuw zou ooit een eenvoudige ruimte geweest zijn. In het kader van de vergroting van het slot door Otto IV kreeg de kerk vier kruisribgewelven, te verdelen in drie smalle traveeën en één breder altaartravee. Tezelfdertijd werd de kapel met de invoering van de reformatie in het graafschap Schaumburg luthers.
Graaf Ernst (regeringsperiode 1601-1622), die de rang van rijksvorst nastreefde en in 1619 ook verkreeg, deed zijn uiterste best om zijn claim in gebouwen en kunstwerken van hoge kwaliteit naar Italiaanse voorbeelden visueel te maken. Zo ontstond het vorstenmausoleum bij de Sint-Martinikerk in Stadthagen, maar voor alles liet hij zijn residentie naar Bückeburg verplaatsen en het slot planmatig uitbouwen. Hij liet een pronkvolle parochie- en residentiekerk in de plaats bouwen en richtte ook de slotkapel met kostbare kunstwerken volgens de laatste mode in.
Met de deling van het graafschap en het aantreden van Filips I uit het Huis Lippe in 1647 werd de calvinistische leer ingevoerd. Een kleine hervormde gemeente van het hof en nieuwkomers maakten nu gebruik van de kapel. Dat was het begin van een onafhankelijke calvinistische kerk in het gebied van Schaumburg-Lippe. Met het inwisselen van de lutherse leer werden de muurbeschilderingen in 1648 overgeschilderd, maar vanaf 1886 werden de fresco's weer blootgelegd. Tevens werd toen het gehele interieur gerestaureerd en een tweemanualig orgel achter de kanselwand ingebouwd.

## Inrichting

De muren zijn volledig met Bijbelse scènes en ornamentiek bedekt, met o.a. een passiecyclus in de vensternissen. Het altaar is een door twee engelen gedragen tafel. Centraal achter het altaar, boven een door korinthische zuilen afgewisselde rij nissen, bevindt zich conform de reformatorische traditie de kansel op een prominente plaats. De uit hout gesneden kansel is verguld en rijkelijk met reliëfs voorzien, waaronder de Verkondiging aan Maria, de Aanbidding van het Jezuskind en de Kruisiging van Christus. De eveneens rijk gesneden en vergulde vorstenloge bevindt zich aan de muur tegenover de kansel. Het wordt versierd met een groot schilderij van het Jongste Gericht. Voor de trappen van het altaar zijn onder de vloer de harten van enkele leden van het vorstenhuis bijgezet; de lichamen rusten in het mausoleum te Stadthagen respectievelijk Bückeburg.
# Scraptia fusconotata

Scraptia fusconotata is een keversoort uit de familie bloemspartelkevers (Scraptiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door Champion.
# Hodolany

Hodolany (Duits: Hodolein) is een wijk en kadastrale gemeente in het zuiden van de Tsjechische statutaire stad Olomouc. Gedurende enkele jaren, vanaf 1913, gold het als een stad, Maar in 1919 besloot de regering van het pas onafhankelijke Tsjechoslowakije om Hodolany en enkele andere gemeentes met de toen nog vrij kleine stad Olomouc samen te voegen. In de wijk bevindt zich het belangrijkste station van de stad, Olomouc hlavní nádraží. Aan de oostkant van het station is in een voormalige locomotiefloods het Muzeum ČD v Olomouci gevestigd. Vlak na de Tweede Wereldoorlog was er een interneringskamp voor Duitsers (1945-1946).

## Geschiedenis

* 1228 – Eerste vermelding van Hodolany.
* 1913 – Hodolany krijgt van keizer Frans Jozef I van Oostenrijk stadsrechten.
* 1919 – Hodolany wordt opgeslokt door de stad Olomouc.

## Geboren in Hodolany

* David Weinstein (1874 – 1939)

## Aanliggende (kadastrale) gemeenten

Aanliggende (kadastrale) gemeenten$^1$ :
| Olomouc-město | Bělidla | Chválkovice |
| | | Bystrovany |
| Nové Sady | Nový Svět | Holice |
$^1$De cursief geschreven namen zijn andere kadastrale gemeenten in Olomouc.
Bělidla · Černovír · Droždín · Chomoutov · Chválkovice · Hejčín · Hodolany · Holice · Klášterní Hradisko · Lazce · Lošov · Nedvězí · Nemilany · Neředín · Nová Ulice · Nové Sady · Nový Svět · Olomouc-město · Pavlovičky · Povel · Radíkov · Řepčín · Slavonín · Svatý Kopeček · Topolany · Týneček
* ↑ Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Hodolany op de Tsjechischtalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ Olomouc.idnes.cz (Tsjechisch)
# Siborna

Siborna kan verwijzen naar:
* Siborna (Panei), een plaats in het bestuurlijke gebied Simalungun in de Indonesische provincie Noord-Sumatra
* Siborna (Siboris Bunut), een plaats in het bestuurlijke gebied Padang Lawas in de Indonesische provincie Noord-Sumatra
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Siborna en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Kleine gevlekte langlijf

De kleine gevlekte langlijf (Sphaerophoria fatarum) is een vliegensoort uit de familie van de zweefvliegen (Syrphidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1989 door Goeldlin.
# Kleine goudsprinkhaan

De kleine goudsprinkhaan (Euthystira brachyptera) is een rechtvleugelig insect uit de familie veldsprinkhanen (Acrididae), onderfamilie Gomphocerinae.

## Kenmerken

De kleur is metallisch groen, het halsschild heeft rechte randen aan de zijkant. De kleine goudsprinkhaan is meestal kortgevleugeld, soms komen langgevleugelde exemplaren voor. De vleugels van het mannetje reiken tot voor het midden van het achterlijf, de vleugels van het vrouwtje zijn zeer klein en meer aan de zijkanten van het halsschild gelegen, ze zijn meestal roze-achtig van kleur. Mannetjes bereiken een lengte van 14 tot 17 millimeter, de vrouwtjes zijn 19 tot 22 mm lang. Mannetjes hebben een opvallend spitse achterlijfspunt, bij de vrouwtjes zijn de lange eilegkleppen goed zichtbaar.

### Onderscheid met andere soorten

De soort is te verwarren met de gouden sprinkhaan (Chrysochraon dispar), die echter een stuk groter wordt en een zwarte achterknie heeft. Ook de vleugel heeft aan de achterzijde een soort inkeping, die bij de gouden sprinkhaan ontbreekt. Van de prairiesprinkhanen is de kleine goudsprinkhaan te onderscheiden aan de groene kleur, prairiesprinkhanen zijn geelbruin.

## Verspreiding

De kleine goudsprinkhaan komt voor in zuidelijk en Centraal-Europa, tot het zuiden van Luxemburg en uiterst zuidelijk België in Lotharingen. Niet in Nederland. De habitat bestaat uit graslanden en heide met een ruige vegetatie.

## Levenswijze

De kleine goudsprinkhaan is als volwassen insect te zien van juli tot september en is vooral actief tussen negen uur in de ochtend en zeven uur in de avond. De eitjes worden niet in de bodem afgezet maar in eipaketten die worden samengevouwen tussen bladeren. Waarschijnlijk dient dit om ze te beschermen tegen schimmels in de vochtige bodem.
Referenties
* 1 2 Roy Kleukers & René Krekels (2004). Veldgids sprinkhanen en krekels. Uitgeverij KNNV. ISBN 90 5011 193 9.
* ↑ Insecten van Europa - Kleine goudsprinkhaan - Website
Bronnen
* Roy Kleukers & René Krekels - Veldgids sprinkhanen en krekels - 2004 - Uitgeverij KNNV - ISBN 9050111939
* Mark van Veen - Kenmerkengids Sprinkhanen en krekels Website
# Kooikersgracht

De Kooikersgracht was een stadsgracht in Leusden, het was de enige gracht die de plaats bezat. In 2019 is de gracht gedempt, om ruimte te maken voor een plein. De aanleg van het plein zal echter pas in 2020 gereed zijn.
De gracht bestond uit drie delen en was gelegen in het winkelcentrum de Hamershof. Hij werd aangelegd in 1980 toen het winkelcentrum werd gebouwd, voor die tijd was de gracht een smalle sloot in een weiland.
De gracht liep uit in een lange singel die een natuurgebied vormt midden in een aantal buitenwijken van Leusden.

## Kunstwerken

Aan het begin van de stadsgracht staat het kunstwerk Scrum van Wilfried Put dat in 1987 werd ingewijd.
Om de gracht op te vrolijken, werden er in de zomer van 2011 zes moeraseilandjes aangelegd in het eerste en tweede deel van de gracht.

## Blauwalgen

In 2008 werden er blauwalgen gesignaleerd in de stadsgracht. Dat kwam doordat het zich in stilstaand en voedselrijk water bevond. Aan het begin van de gracht bevindt zich een soort sproeier die meestal in de zomermaanden werd gebruikt om deze problemen te voorkomen, maar de laatste jaren wordt er niet veel gebruik meer van gemaakt. Ook werden er hetzelfde jaar blauwalgen op meerdere plekken aangetroffen in de stad. De inwoners van Leusden werden ingelicht door middel van borden waarop stond dat ze niet in aanraking mochten komen met het water. Personen die toch in aanraking kwamen met het water werd geadviseerd om naar de huisarts te gaan, want de algen kunnen huid-, maag- en darmklachten veroorzaken. Dieren die het water drinken, kunnen ernstig ziek worden of er zelf aan overlijden.

## Afbeeldingen

* Bronzen beeld "Scrum"
* Laatste gedeelte van de stadsgracht
* Kooikersgracht (oude situatie)
* Gevels langs de gracht
# Kooigoed

Kooigoed of Hottentotskooigoed (Xhosa: Imphepho) (Helichrysum petiolare Hilliard & B.L.Burtt) is een endemische plant uit de Asteraceae uit de provincies West-Kaap en Oost-Kaap van Zuid-Afrika.
De plant staat als van minste zorg (LC) op de Zuid-Afrikaanse Rode Lijst.
De naam kooigoed verwijst naar het feit dat de Khoi waarmee de Nederlandse kolonisten in aanraking kwamen, dit kruid gebruikten om hun beddengoed (kooi = bed) mee op te vullen. Het rook lekker en had insectenwerende eigenschappen. De lokale bevolking heeft er nog een andere bestemming voor. Het wordt door sangoma's gebruikt als een soort wierook en verbrand bij rituelen die tot doel hebben de geesten van de voorouders op te roepen. Het inademen van de dampen leidt tot het ervaren van lucide dromen. De Engelse naam licorice plant verwijst naar de drop-achtige geur van de plant.

## Galerij

* Bloesem
* Struik
* Bloeiende struik
* ↑ Dictionary of the Common Names of Plants with List of Foreign Plants Cultivated in the Open Flora of South Africa, Rudolf Marloth, Specialty Press of South Africa, 1917
* ↑ SANBI Red List. Gearchiveerd op 3 mei 2023.
# Koos van Dijk

Koos van Dijk (Winschoten, 28 februari 1945) is bekend geworden als manager van Herman Brood.

## Biografie

Van Dijk werd geboren als zoon van een belastinginspecteur en groeide op in Winschoten. Hij luisterde onder de dekens naar Radio Luxembourg. Toen de plaatselijke lunchroom een jukebox aanschafte, ging Van Dijk daar na schooltijd werken om naar de muziek te kunnen luisteren. Hij was een tijdje drummer maar was te ongeduldig en ging dan maar muziekavondjes organiseren.
Volgens een oom moest Van Dijk advocaat worden. Leren trok hem echter niet; hij droomde over reizen naar verre landen. Hij hoefde niet in militaire dienst, en ging op z'n negentiende in het zuiden van Canada werken als silobouwer. Van Dijk keerde na negen maanden met veel geld en een koffer Amerikaanse soulplaten terug en kocht een sportwagen. Hij werd diskjockey, haalde zijn horecadiploma, en kocht vervolgens op z'n 25ste het plaatselijke café 't Pleintje.

## Carrière

In 1976 ontmoette Van Dijk Herman Brood in Groningen. Hij regelde een gelegenheidsbandje voor Brood en liet hem optreden in zijn café in Winschoten. Een paar dagen later stond Brood weer voor de deur. Zou hij misschien bij Van Dijk in bad kunnen? Van het een kwam het ander en al snel was Van Dijk de manager van Brood. Hij kreeg de bijnaam Kolonel Koos (naar Colonel Parker, de manager van Elvis Presley); later werd hij Coach van Dijk genoemd. Van Dijk zou Broods manager blijven tot diens dood in 2001. Nadien bleef hij de belangen van Broods erfgenamen behartigen en trad hij op tegen vervalsingen van Broods schilderijen. In die hoedanigheid raakte Van Dijk in januari 2016 in opspraak door een uitzending van het televisieprogramma Rambam. Daarin was te zien dat Van Dijk bereid was mee te werken aan het afgeven van certificaten van echtheid voor vervalsingen van schilderijen van Brood. Op basis van die uitzending besloten de erven van Brood verder onderzoek in te stellen.

## Trivia

* Van Dijk was ook de manager van T.I.M.
* In de film Wild Romance (2006), die gaat over het leven van Herman Brood, wordt hij gespeeld door Marcel Hensema.
* ↑ Koos van Dijk: ’Xandra heeft zich gek laten maken’, De Telegraaf, 21 januari 2016
# Krampia acropora

Krampia acropora is een rondwormensoort uit de familie van de Oncholaimidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1921 door Ditlevsen.
# Kramp

Kramp kan verwijzen naar:
* Spierkramp
* Koliekpijn (darmkramp)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Kramp en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Klutsdorp

Klutsdorp is een buurtschap binnen de gemeente Bergen op Zoom, in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Klutsdorp is gelegen ten noordoosten van het kerkdorp Lepelstraat. Tot 1997 behoorde Klutsdorp tot de gemeente Halsteren, waarna deze bij de gemeente Bergen op Zoom werd gevoegd.
Klutsdorp ligt aan de voormalige N259. Door de opening van de A4 naar Steenbergen/Dinteloord is deze straat afgesloten. De buurtschap ligt heden ten dage direct tegen de snelweg aan, gescheiden door geluidswallen. Van 1899 tot 1937 liep de Tramlijn Steenbergen - Vogelenzang door Klutsdorp.
Stad: Bergen op Zoom Dorpen: Halsteren · Lepelstraat Buurtschappen: Heihoefke · Heimolen · Kijkuit · Kladde · Klutsdorp · Nieuwe Molen · Oude Molen · Slikkenburg · Spinolaberg · Vetterik · Waterkant · Zuidgeest Noord-Brabant: Steden en dorpen Nederland: Provincies · Gemeenten
# Kornelis Kuipers

Kornelis Kuipers (Scharmer, 21 april 1908 – 26 november 1980) was een Nederlands politicus van de VVD.
Hij werd geboren in de gemeente Slochteren als zoon van Jan Kuipers (1876-1956; landbouwer) en Kornelia Tepper (1878-1962). Hij deed de hbs in Sappemeer en werd in 1927 volontair bij de gemeentesecretarie van Slochteren. Twee jaar later ging hij werken bij de provinciale griffie van Groningen waar hij in 1936 bevorderd werd tot 1e klerk en later commies zou worden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft hij gevangen gezeten in een kamp in Wegeleben. Na de bevrijding keerde Kuipers terug naar Nederland en werd op 24 mei 1945 door de Districts Militaire Commissaris benoemd tot tijdelijk/waarnemend burgemeester van Noorddijk. Een jaar later werd hij daar benoemd tot burgemeester. Hij was aanvankelijk een partijloos burgemeester en werd in 1955 lid van de VVD. Begin 1961 volgde zijn benoeming tot burgemeester van Slochteren wat hij tot zijn pensionering in mei 1973 zou blijven. Daarnaast was hij vanaf midden 1968 een half jaar waarnemend burgemeester van Noorddijk. Kuipers overleed eind 1980 op 72-jarige leeftijd.
# Kristal (component)

In de elektronica is een kristal of kwartskristal een component bestaande uit een kwartskristal, waarmee het mogelijk is een elektrisch signaal met een zeer constante frequentie te genereren, of een bepaalde frequentie uit andere te filteren.
Het kristal is op een speciale manier geslepen waardoor het een specifieke eigentrilling krijgt. Door gebruik te maken van het piëzo-elektrisch effect kan het in een elektronische schakeling opgenomen worden. Hiervoor zijn er (meestal) twee geleiders aan bevestigd.
Door het in een elektronische schakeling op te nemen kan het in trilling gehouden worden, en ontstaat er een golfvorm met een vaste frequentie, die (vrijwel) uitsluitend bepaald wordt door het kristal en slechts in zeer geringe mate door temperatuur en spanning beïnvloed wordt. Het kenmerk van een kwartskristal is de hoge Q-factor (kwaliteitsfactor) die vele tienduizenden kan bedragen.
Een andere toepassing is een filter waarbij alleen een bepaalde frequentie wordt doorgelaten (of tegengehouden). Door de hoge Q-factor van het kristal kan een kleine bandbreedte bij een relatief hoge frequentie gerealiseerd worden.
Meestal is het kristal in een metalen behuizing geplaatst. Tegenwoordig zijn er ook miniatuur-kristallen in een kunststof behuizing, waarbij soms de elektronica voor het maken van de golfvorm geïntegreerd is.
Voor het verhogen van de nauwkeurigheid wordt het kristal soms in een klein oventje geplaatst, hiermee wordt de kleine afhankelijkheid van de omgevingstemperatuur geëlimineerd.
Er zijn vele toepassingen waarbij een constante frequentie noodzakelijk is, bijvoorbeeld bij radiozenders en -ontvangers, in computers, bij mobiele telefoons, in kwartshorloges, enz.
Benamingen voor een kristal als elektronische component:
* X-tal, xtal, X'tal (Engels)
* Crystal (Engels)
* Kristall (Duits)
Het grootste nadeel van een kristal is dat het beschadigd kan raken bij mechanische belasting. Wanneer een kristal vanaf 1 meter op een harde vloer valt, is er een redelijk grote kans dat het kapot valt.
De aanduiding Kwarts of Quartz op klokken slaat op het gebruik van een kwartskristal voor het opwekken van een stabiele en nauwkeurige tijdbasis.