# De Knorhof

De Knorhof was een van de grootste varkenshouderijen van Nederland, gevestigd in Erichem, gemeente Buren. Tijdens een verwoestende stalbrand kwamen daar op 27 juli 2017 ten minste twintigduizend varkens om. Niet eerder stierven in Nederland zoveel varkens bij één brand.

## Geschiedenis

De vroegere eigenaar Adriaan Straathof houdt varkens op bedrijven in Nederland, Hongarije en Roemenië. Zijn concern Sebava (Veghel) fokt anderhalf miljoen biggen per jaar voor de slacht.
In 1996 kocht Straathof in Erichem een pluimveebedrijf van twee verdiepingen en schakelde over op varkens. In de "varkensflat" stalde hij meer dan twintigduizend dieren: beneden vleesvarkens en boven de zeugen met biggen. Jarenlang lag hij onder vuur wegens stankoverlast en overtredingen van de dierenbeschermingswet. De gemeente Buren voerde tientallen procedures die hij steeds lang wist te rekken. Hij weigerde medewerking te verlenen aan een verzoek van de gemeente te investeren in geurmaatregelen. Formeel was hij daartoe niet verplicht, omdat de wet uitging van bedrijven met maximaal vijfduizend varkens en de statistieken met geuremissies daarom niet golden voor de Knorhof.
Na een uitspraak van de Raad van State werd provincie Gelderland het bevoegd gezag en in 2004 kwam gedeputeerde Aalderink in actie tegen de misstanden op het bedrijf. Een aanvraag voor een nieuwe milieuvergunning voor het houden van dertienduizend varkens werd afgewezen; volgens de provincie was er hoogstens plaats voor 4500 dieren. In 2010 werd een vergunning afgegeven voor ruim negentienduizend varkens, op voorwaarde dat er luchtwassers zouden worden geïnstalleerd. Daarna nam het aantal klachten sterk af.
In 2014 kreeg Straathof in Duitsland een beroepsverbod wegens de slechte omstandigheden in zijn stallen. In Nederland legde de NVWA hem tussen 2012 en 2014 in totaal tweehonderdduizend euro aan boetes op. In 2019 werd hij in Duitsland wegens dierenmishandeling veroordeeld tot acht maanden voorwaardelijke gevangenisstraf. Naar aanleiding van deze uitspraak eiste Animal Rights dat de Nederlandse overheden de Wet Bibob inzetten om Sebava de verleende vergunningen in Nederland te ontnemen.
In 2019 heeft Straathof Sebava verkocht aan zijn partner Maarten Verdoorn.

## De brand

Op 27 juli 2017 brak in de stal brand uit. De brand werd ontdekt door een voerleverancier. Door de gebruikte brandbare materialen, zoals purschuim, verspreidde de brand zich razendsnel en kwamen alle varkens om het leven. De eigenaar van de stal was in Hongarije toen de brand uitbrak en keerde meteen terug naar Nederland.
Bij de brand kwamen roetdeeltjes, verbrandingsresten en asbest vrij. De eigenaar was verantwoordelijk voor het opruimen van het puin, asbest en de kadavers, maar weigerde de opdracht aan het saneringsbedrijf te tekenen dat door de Omgevingsdienst Rivierenland was ingezet. Nadat hij met de verzekeraar tot overeenstemming was gekomen, kon een door hem gekozen saneerder aan het werk gaan. Het afvoeren van de kadavers duurde ruim twee weken. Omwonenden stuurden een petitie naar de gemeente Buren en de provincie Gelderland om de ruiming te versnellen, geen vergunningen meer af te geven voor megastallen, en verscherpt toezicht te houden op het houden van dieren in stallen.

## Herbouwplannen

Kort voor de brand in Buren kreeg Straathof nog vergunning om in Mariënheem (Raalte) zijn stal uit te breiden tot 11.400 varkens. In 2019 stonden de lege stallen in Mariënheem te koop.
De vergunning van Sebava om in Buren varkens te houden bleef in principe geldig, maar herbouw zou moeten voldoen aan de strengere nieuwe veiligheidsvoorschriften. Sinds de brand onderzoeken verzekeraars en gemeenten of veestallen brandveiliger gebouwd kunnen worden, met compartimenten waardoor het vuur niet gemakkelijk kan overslaan. De oorzaak van stalbranden ligt vaak in ondeugdelijke elektra. De Partij voor de Dieren drong (opnieuw) aan op maatregelen om het risico op dit soort rampen te beperken.
Bijna zestigduizend mensen tekenden een petitie van Varkens in Nood aan de Tweede Kamer om ook in Nederland een beroepsverbod voor Straathof in te stellen. Naar aanleiding van de petitie besloot de Tweede Kamer dat er een Europese zwarte lijst moet komen voor boeren die een beroepsverbod hebben gekregen in een van de Europese lidstaten.
In juni 2018 informeerde het college van B&W de gemeenteraad over de herbouwplannen voor De Knorhof. Deze voorzagen in een groter pand, waar vijfduizend fokzeugen in zouden moeten komen.
In 2020 werd bekend dat Sebava een nieuw varkensbedrijf wilde bouwen met vooral jonge biggen. In totaal zouden er 25.668 varkens worden gehouden. De provincie moest beslissen over het verlenen van een bouwvergunning onder meer aan de hand van de verwachte geuroverlast. De commissie voor de milieueffectrapportage vond dat er informatie ontbrak om de geureffecten en geurbeperkende maatregelen van de nieuwe megastal te beoordelen. Zij adviseerde het milieueffectrapport aan te passen en daarna pas een besluit te nemen over de vergunning. In januari 2022 leverde Sebava een aangepaste aanvraag aan. De provincie stelde deze aanvraag buiten behandeling omdat het dossier niet compleet was, zodat de gemeente Buren een jaar de tijd had om de mogelijkheden voor de bestemming van het terrein te onderzoeken. Verdoorn maakte bezwaar bij de provincie maar kreeg geen gelijk, en stapte naar de rechter. In maart 2023 stelde de provincie een ontwerpbesluit op voor het intrekken van de omgevingsvergunning. Belanghebbenden hadden zes weken de tijd om op het besluit te reageren, daarna zou Gedeputeerde Staten een definitief besluit nemen.
In januari 2023 stelde de gemeente een wijziging van het bestemmingsplan voor, waardoor het terrein van de Knorhof in het vervolg alleen gebruikt mag worden als akkerland of weiland. De gemeenteraad stemde in april voor de wijziging. Sebava heeft hiertegen bezwaar gemaakt en heeft aangekondigd een planschadeclaim in te dienen.
Op 13 maart 2023 heeft de Partij voor de Dieren kamervragen aan de minister gesteld over uitbreidingen van varkensstallen midden in de stikstofcrisis, en de mogelijkheden om de provincie Gelderland en de gemeente Buren bij te staan in hun pogingen herbouw van De Knorhof onmogelijk te maken.

### Bronnen

* De Gelderlander: Dossier brand Erichem
* Animals Today 28 juli 2017: 24.000 varkens komen om bij stalbrand in Erichem
* De Volkskrant 12 augustus 2017: Verdient 'de Vleesman' ook hier een beroepsverbod?

### Noten

* ↑ De Partij voor de Dieren schatte het aantal verbrande dieren een stuk hoger, omdat jonge biggen tot 25 kg niet meetellen voor de milieuvergunning. Aannemend dat elk van de tweeduizend fokzeugen vijftien biggen had geworpen, kwam zij tot een aantal van veertig- tot vijftigduizend varkens.
* ↑ Varkensflats werden rond de eeuwwisseling als de oplossing beschouwd om de concurrentie het hoofd te bieden. Om overlast voor de omwonenden te beperken, zouden ze moeten worden uitgerust met moderne technieken als luchtwassers. Bij een brand kunnen deze echter het vuur de hele stal door trekken.
* ↑ Het bouwbesluit schrijft alleen maatregelen voor om personen te beschermen, en (dus) geen vee. Dit betekent dat brandmelders, sprinklers, nooduitgangen of brandwerende deuren niet verplicht zijn.

### Referenties

* ↑ Margreet Terpstra, "Buren blijft af van Knorhof na verwoestende stalbrand", De Gelderlander, 19 september 2017. Gearchiveerd op 28 september 2017. Geraadpleegd op 27 september 2017.
* ↑ Erik Ordelman, "Ongeveer 24.000 varkens omgekomen bij stalbrand", Boerderij, 28 juli 2017. Geraadpleegd op 22 augustus 2017.
* ↑ Roeland Segeren, "20.000 varkens dood in Erichem door grootste stalbrand ooit", De Gelderlander, 27 juli 2017 bezochtdatum=21 augustus 2017.
* ↑ Sjoerd Klumpenaar & Marije Willems, "Vroeger stonken de varkens hier nog", NRC Handelsblad, 28 juli 2017. Gearchiveerd op 6 mei 2019. Geraadpleegd op 21 augustus 2017.
* ↑ NOS 13 december 2014: Dierenleed nekt grootste varkenshouder
* 1 2 Omroep Gelderland 1 augustus 2017: De Knorhof in Erichem: een lange geschiedenis van rechtszaken en overtredingen
* ↑ Reformatorisch Dagblad 2 augustus 2017: De droom was groot: varkensflats zijn ideaal
* 1 2 Polderpers februari 2004: "Een gedeputeerde in actie tegen een conglomeraat van bedrijven dat illegale praktijken in stand houdt"
* ↑ NRC 23 november 2004: "De Knorhof is een vrijstaat waar de ME op af moet"
* ↑ Animals Today 15 december 2014: Duitse varkensfabrieken Straathof moeten sluiten wegens ernstig dierenleed
* ↑ Varkens in nood 10 november 2016:' Duitsland weert beruchte Nederlandse varkensboer
* ↑ Algemeen Dagblad 28 juli 2017: Varkenshouder stalbrand omstreden: 'Hij lapt al jaren alle regels aan zijn laars'
* 1 2 De Volkskrant 12 augustus 2017: Verdient 'de Vleesman' ook hier een beroepsverbod?
* 1 2 Straathof veroordeeld tot 8 maanden voorwaardelijke gevangenisstraf. Animal Rights (30 oktober 2019). Gearchiveerd op 13 december 2019. Geraadpleegd op 30 oktober 2019.
* 1 2 Saskia Wassenaar, Provincie en gemeente zetten eigenaar De Knorhof de voet dwars, maar die pikt het niet: ‘Dan zijn wij ons bedrijf definitief kwijt’. De Gelderlander (5 maart 2023). Gearchiveerd op 24 maart 2023. Geraadpleegd op 24 maart 2023.
* ↑ Brabants Dagblad 28 juli 2017: Brand waarbij 20.000 varkens dood gingen, verspreidde zich razendsnel
* ↑ "Eigenaar varkensschuur 'helemaal kapot' van grote brand", Omroep Gelderland, 28 juli 2017. Gearchiveerd op 26 augustus 2017. Geraadpleegd op 26 augustus 2017.
* ↑ Omroep Gelderland 27 juli 2017: 20.000 varkens dood na grote brand bij Erichem; asbest neergekomen in omgeving
* ↑ Omroep Gelderland 31 juli 2017: Eigenaar voormalige Knorhof wil niet tekenen: sloop varkensflat Erichem ligt stil
* ↑ De Volkskrant 4 augustus 2017: 20.000 dode varkens ruimen: 'Dit is geen boer, maar een industrieel'
* 1 2 Animals Today 1 augustus 2017: Nog steeds dode varkens op terrein afgebrande megastal de Knorhof
* ↑ NOS 19 augustus 2017: Laatste varkens vandaag geruimd bij verwoeste megastal Knorhof
* ↑ Stad Tiel 5 augustus 2017: Petitie voor snellere ruiming
* ↑ Partij voor de Dieren Buren 28 juli 2017: Varkensdrama in de gemeente Buren: de hoge prijs voor goedkope karbonades
* ↑ Pig Business 28 juli 2017: Brand bij King Size Knorhof krijgt een staartje. Gearchiveerd op 11 augustus 2017. Geraadpleegd op 11 augustus 2017.
* ↑ Brabants Dagblad 28 juli 2017: Partij voor de Dieren wijst naar raadspartijen na enorme stalbrand: 'Zij mogen zich heel diep schamen'
* ↑ De Gelderlander 8 augustus 2017: 40.000 handtekeningen: Petitie tegen varkensbaron naar Tweede Kamer
* ↑ Vroege Vogels 29 september 2017: Bezwaar tegen vergunning megastal Knorhof
* ↑ Boeddhistisch Dagblad 15 september 2017: Tweede Kamer – zwarte lijst boeren met een beroepsverbod
* ↑ Terpstra, Margreet, "Nieuwe Knorhof krijgt er toch weer een verdieping op", De Gelderlander, 29 juni 2018. Geraadpleegd op 19 augustus 2018.
* ↑ Albert Heller, Nieuwe megastal Knorhof stap dichterbij: plan voor bijna 26.000 varkens. De Gelderlander (17 januari 2020). Geraadpleegd op 18 januari 2020.
* ↑ Komt er ooit een nieuwe Knorhof? 'Ik had de megastal graag allang herbouwd'. Omroep Gelderland (25 maart 2021). Geraadpleegd op 25 maart 2021.
* ↑ Eric Wijnacker, Buren krijgt jaar de tijd om na te denken over de Knorhof. De Gelderlander (16 februari 2022). Geraadpleegd op 16 februari 2022.
* ↑ Pieter Hotse Smit, Gelderland wil geen herbouw van megastal Knorhof en koerst op intrekken vergunning. volkskrant.nl (8 maart 2023). Geraadpleegd op 9 maart 2023.
* ↑ Albert Heller, Gemeente Buren blokkeert terugkeer van megavarkensstal Knorhof. gelderlander.nl (26 januari 2023). Geraadpleegd op 27 januari 2023.
* ↑ Gemeente wil megavarkensstal niet meer hebben. NOS.nl (27 januari 2023). Geraadpleegd op 27 januari 2023.
* ↑ Eric Wijnacker, Streep door Knorhof, maar niet unaniem. gelderlander.nl (26 april 2023). Geraadpleegd op 4 mei 2023.
* ↑ Carolien Krouwel, Partij voor de Dieren stelt kamervragen aan minister van Natuur en Stikstof. SRC rgio-nieuws (13 maart 2023). Geraadpleegd op 24 maart 2023.
* Media op Commons
* Nieuws op Wikinieuws