OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hippolyte Daeye

Hippolyte Adhemar Daeye (Gent, 16 maart 1873 - Antwerpen, 18 september 1952) was een Vlaamse expressionistische schilder.
Hippolyte Daeye groeide op te Gent in een rijke familie en bleef zijn hele leven gefortuneerd. Hij besloot op zijn drieëntwintigste kunstenaar te worden en studeerde aan de Gentse academie. De Eerste Wereldoorlog bracht hij door in Londen, waar hij nauwe vriendschappen ontwikkelde met Gustave Van de Woestijne, Edgar Tytgat en Constant Permeke. Hij ontdekte er Whistler, Constable en Turner, maar ook de Franse fauvisten en Modigliani, van wie hij veel invloed onderging. Maar hoewel een verdediger van het modernisme, werd hij zelf geen groot vernieuwer. Hij beperkte zich vooral tot het portret, vaak nog het kinderportret, en poogde daar een verstilde en bezonken expressie in te leggen. Hij zocht de fragiliteit van de persoonlijkheid te karakteriseren. In 1942 bedacht de kunstcriticus Paul Haesaerts er de term 'animisme' voor (van animus, ziel). Het animisme geldt als typisch voor de jaren 1930, toen na de zogenaamde 'excessen' van het expressionisme, kubisme en dadaïsme een 'retour à l'humain' aan de orde was. Ook Albert Van Dyck, die zich eveneens toelegde op het kinderportret, wordt vaak een animist genoemd.
* Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren: daey001
* Gemeinsame Normdatei: 130135933
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 6685 2928
* Library of Congress Control Number: n91124965
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 070420785
* RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 19654
* Système universitaire de documentation: 086324721
* Union List of Artist Names: 500041380
* Virtual International Authority File: 3571977
* WorldCat (via VIAF): 3571977
# Adenopterus rouxi

Adenopterus rouxi is een rechtvleugelig insect uit de familie krekels (Gryllidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1915 door Lucien Chopard.
# Lake Boga

Lake Boga is een plaats in de Australische deelstaat Victoria en telt 725 inwoners (2006).
In de Tweede Wereldoorlog was het een belangrijke en geheime basis voor watervliegtuigen.
# Filogelos

Filogelos (Φιλόγελως, "Liefde voor het lachen") is een verzameling grappen uit de Griekse oudheid. Het om een compilatie van ongeveer 260 grappen, die vermoedelijk in de vierde eeuw na Christus werd samengesteld. Vermoedelijk bevat de verzameling wel verschillende grappen die al van voor die tijd dateren. Dit is de enige soortgelijke verzameling die is overgeleverd uit de Griekse oudheid.

## Onderwerpen

Bijna de helft van de grappen gaat over wereldvreemde geleerden. Maar ook eunuchen, kaalkoppen, kappers en waarzeggers vormen onderwerp van grappen. Een ander populair onderwerp in de Filogelos zijn de inwoners van enkele Griekse steden, Abdera, Kyme en Sidon, die als erg dom worden afgeschilderd.
* ↑ Beard, Mary, Confronting the Classics, Profile Books, Londen, 2013, p 54-64
* ↑ Steve Mirsky, A new book examines what laughter was all about in ancient Rome. Scientificamerican.com (1 oktober 2014). Gearchiveerd op 2 augustus 2018. Geraadpleegd op 1 augustus 2018.
# Udziejek

Udziejek (Litouws Udziejekas) is een plaats in het Poolse woiwodschap Podlachië, in het district Suwałki. De plaats, nabij de rivier (daar een beekje) Šešupė, maakt deel uit van de landgemeente Jeleniewo. In 2011 woonden er 116 mensen.

## Geschiedenis

Van de 8e tot de 19e eeuw maakte deze plaats deel uit van het leefgebied van de Baltische stam van de Jatvingen. Vanaf de 13e eeuw behoorde het tot het Grootvorstendom Litouwen. Met de Poolse Delingen kwam het gebied achtereenvolgens vanaf 1795 eerst in Pruisische en in 1806 in Russische handen. Na de Pools-Russische Oorlog (1919-1921) werd het onderdeel van Polen. Sindsdien woont er in dit gebied nog wel een Litouwse minderheid.

## Sport en recreatie

Door deze plaats loopt de Europese wandelroute E11. De E11 loopt van Den Haag naar het oosten, naar de grens Polen/Litouwen. Ter plaatse komt de route van het noordwesten van Dzierwany en vervolgt in zuidoostelijke richting naar Kazimirówka.
* ↑ http://www.polskawliczbach.pl/wies_Udziejek Website "Polen in cijfers" (pl) ]
# Tân Liễu

Tân Liễu is een xã in huyện Yên Dũng, een district in de Vietnamese provincie Bắc Giang.
Tân Liễu ligt op de zuidelijke oever (rechter oever) van de Thương.
# Hodgsons duif

De Hodgsons duif (Columba hodgsonii) is een vogel uit de familie van duiven (Columbidae). De vogel is genoemd naar de Britse natuuronderzoeker Brian Houghton Hodgson.

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor van de Himalaya tot Myanmar.

## Externe link

* Avibase
* ↑ (en) Hodgsons duif op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Aderus alboornatus

Aderus alboornatus is een keversoort uit de familie schijnsnoerhalskevers (Aderidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1922 gepubliceerd door Maurice Pic.
# Labeo trigliceps

Labeo trigliceps is een straalvinnige vissensoort uit de familie van eigenlijke karpers (Cyprinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1926 door Pellegrin.
De soort staat op de Rode Lijst van de IUCN als Kwetsbaar, beoordelingsjaar 2006.
* 1 2 (en) Labeo trigliceps op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Labeo trigliceps. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Schermbloembladgalmug

De schermbloembladgalmug (Macrolabis heraclei) is een muggensoort uit de familie van de galmuggen (Cecidomyiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1862 door Kaltenbach.
# Filogranula revizee

Filogranula revizee is een borstelworm uit de familie Serpulidae. Het lichaam van de worm bestaat uit een kop, een cilindrisch, gesegmenteerd lichaam en een staartstukje. De kop bestaat uit een prostomium (gedeelte voor de mondopening) en een peristomium (gedeelte rond de mond) en draagt gepaarde aanhangsels (palpen, antennen en cirri).
Filogranula revizee werd in 2009 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Nogueira & Abbud.
# Udzima wa ya Masiwa

Udzima wa ya Masiwa is het volkslied van de Comoren vanaf de onafhankelijkheid in 1978. Het is geschreven door Said Hachim Sidi Abderemane, die samen met Kamildine Abdallah ook de muziek erbij maakte.
       Shimasiwa
    I béramu isi pépéza
    i nadi ukombozi piya
    i daula ivénuha
    tasiba bu ya i dini voya trangaya hunu Komoriya
    Narikéni na mahaba ya huveindza ya masiwa
    yatruwasiwa Komoro damu ndzima
    wasiwa Komoro dini ndzima
    Ya masiwa radzali wa
    ya masiwa yarileya
    Mola né ari sayidiya
    Narikéni ha niya
    riveindzé uwataniya
    Mahaba ya dine na duniya.
    I béraba ya huveindzar ya masiwa.
    mu isi pépéza
    rang mwési sita wa Zuiye
    i daula ivénuha
    zisiwa zatru zi pangwi ha
    Maoré na Nzuani, Mwalina Ngaziya
    Narikéni na mahaba.

## Franse tekst

    Au faîte le Drapeau flotte
    Apelle a là Liberté totale.
    La nation apparaît,
    Force d'une meme religion au sein des Comores.
    Vivons dans l'amour rèciproque dans nos îles.
    Les Comoriens issue de même sang,
    Nous embrassons la même idéologie réligieuse.
    Les îles où nous somme nés!
    Les îles qui nous ont prodigués la bonne éducation.
    Dieu ya apporté son aide.
    Conservons notre unité pour l'amour de la patrie,
    Amour pour la réligion
    Et pour l'évolution.
    Au faîte le Drapeau flotte
    Depuis le 6 du mois de Juillet
    La nation apparaît,
    Les îles devenues souveraines;
    Maore - N'Dzouani - Mouwali - et N'Gazidja.
    Gardons notre amour pour les îles.
Onafhankelijke staten: Algerije · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Centraal-Afrikaanse Republiek · Comoren · Congo-Brazzaville · Congo-Kinshasa · Djibouti · Egypte · Equatoriaal-Guinea · Eritrea · Ethiopië · Gabon · Gambia · Ghana · Guinee · Guinee-Bissau · Ivoorkust · Kaapverdië · Kameroen · Kenia · Lesotho · Liberia · Libië · Madagaskar · Malawi · Mali · Marokko · Mauritanië · Mauritius · Marokko · Mozambique · Namibië · Niger · Nigeria · Oeganda · Rwanda · Sao Tomé en Principe · Senegal · Seychellen · Sierra Leone · Somalië · Soedan · Swaziland · Tanzania · Tsjaad · Togo · Tunesië · Zambia · Zimbabwe · Zuid-Afrika · Zuid-Soedan
Niet algemeen erkende landen: Somaliland · Westelijke Sahara
Afhankelijke gebieden: Mayotte · Réunion (onofficieel) · Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha (onofficieel)
# Uralaphorura schilovi

Uralaphorura schilovi is een springstaartensoort uit de familie van de Onychiuridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1976 door Martynova.
# Hoeve Krekelberg

Hoeve Krekelberg is een carréboerderij in de gemeente Beekdaelen en ligt aan het kruispunt van de wegen Schinnen-Amstenrade en Thull-Oirsbeek. De hoeve uit 1890 ligt aan de Altaarstraat 120 in Schinnen op de gelijknamige heuvel de Krekelberg, op de rand van het plateau van Doenrade. De Altaarstraat vormt de toegangsweg tot dit plateau. Aan de zuidzijde van de Krekelberg bevinden zich de glooiende hellingen van het Geleenbeekdal. Op deze hellingen bevindt zich naast de hoeve Krekelberg een gelijknamige natuurcamping. Het bouwwerk is aangewezen als gemeentelijk monument.

## Geschiedenis

De geschiedenis van hoeve Krekelberg is door Vonk (2012) beschreven. De hoeve is ontstaan in de dertiende eeuw toen het plateau van Doenrade ontgonnen werd. Waarschijnlijk is de hoeve vanuit Schinnen gesticht, aangezien zij later een bezitting is van de heren van Schinnen en eveneens tot de schepenbank van dat dorp behoort. Het leenrecht op de hoeve behoorde tot het leenhof van kasteel Terborgh. Vanaf de vijftiende eeuw behoort de hoeve aan de familie Huyn van Amstenrade en haar erfgenamen. Waarschijnlijk heeft de hoeve in deze tijd de benaming Krekelberg gekregen. De benaming kan naar het gelijknamig insect verwijzen, maar Vonk (2012) vermoedt dat de naam iets te maken heeft met het woord ‘krakeel’. Dat verwijst naar onenigheid of een conflict. Dat conflict zou volgens Vonk een geschil kunnen zijn tussen de familie Huyn van Amstenrade en Hendrick van Randenraedt van Merkelbeek. Beide families wilden de hoeve in leen houden. Van Randeraedt was heer van het Duitse Suggerath en commissaris van het Land van Valkenburg. Van Randenraedt heeft helaas pech, want de hoeve Krekelberg wordt in leen gegeven aan de familie Huyn van Amstenrade. Aan de hoeve Krekelberg was een laathof verbonden, waarvan de goederen vooral op het plateau van Doenrade lagen. De huidige hoeve Krekelberg is gebouwd in 1890. Toen werd de oude vakwerkhoeve vervangen. Pijls (1928) beschrijft dat daarbij onderaardse gangen of ‘aagten’ werden aangetroffen onder het gebouw. Deze gangen dienden in de zestiende en zeventiende eeuw als schuil- en vluchtplaats in tijden van oorlog.

## Voetbalveld

Tot halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw lag naast de hoeve het windscheve voetbalterrein van SV Schinnen. Na de verhuizing van de voetbalclub naar het sportpark Terborgh in de nabijheid van het Kasteel Terborgh is het terrein nog enkele jaren in gebruik door een voetbalclub van een van de cafés in het dorp. Tegenwoordig wordt dit voetbalveld niet meer gebruikt, en is het toegevoegd aan de natuurcamping van de nabijgelegen Hoeve Krekelberg. Sinds de zomer van 2016 wordt 400 meter naar het noorden gespeeld door VV Alfa Sport, waarin SV Schinnen, VV Puth en het Oirsbeekse ADVEO zijn gefuseerd.
# Aderus angusticollis

Aderus angusticollis is een keversoort uit de familie schijnsnoerhalskevers (Aderidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1904 gepubliceerd door Maurice Pic.
# Lalanne

Lalanne is de naam van een aantal (voormalige) Franse gemeenten:
* Lalanne (Gers)
* Lalanne (Hautes-Pyrénées)
ook:
    Lalanne-Arqué, Gers
    Lalanne-Trie, Hautes-Pyrénées
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Lalanne en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Schermbloemdwergspanner

De schermbloemdwergspanner (Eupithecia tripunctaria) is een nachtvlinder uit de familie van de spanners, de Geometridae. De voorvleugellengte bedraagt tussen de 10 en 12 millimeter. De soort komt vooral voor in Europa en Noord-Amerika. Hij overwintert als pop.

## Waardplanten

De schermbloemdwergspanner heeft diverse schermbloemigen als waardplanten.

## Voorkomen in Nederland en België

De schermbloemdwergspanner is in Nederland en België een algemene soort, die verspreid over het hele gebied kan worden gezien. De vlinder kent jaarlijks twee generaties die vliegen van begin maart tot halverwege september.
# Formatie van Ruurlo

De Formatie van Ruurlo is een geologische formatie in de diepere ondergrond van Nederland. De formatie behoort tot de Caumer Subgroep van de Limburg Groep en komt uit het bovenste deel van het Carboon (Silesien). De formatie is genoemd naar het dorp Ruurlo in de Achterhoek, waar de typelocatie zich in een boorgat bevindt.

## Beschrijving

De Formatie van Ruurlo bestaat uit donkergrijze tot zwarte siltige kleisteen, met een voortdurende afwisseling van korrelgrootte. Er komen ook zeer fijnkorrelige, kleiige of siltige zandlagen in voor, maar geen massieve zandsteenbedden. Deze klastische sedimenten worden afgewisseld met steenkoollagen, die tot ongeveer 2 meter dik kunnen zijn.
De afwisselingen in de formatie zijn cyclisch van aard en kunnen beschouwd worden als cyclothemen: de ritmische herhaling in het sedimenttype werd veroorzaakt door cyclische schommelingen in het zeeniveau. De Formatie van Ruurlo bestaat voornamelijk uit rivier- en rivierdelta-afzettingen afgewisseld met zoetwaterlagen - de afzettingsfacies is fluviatiel en deltaisch of lacustrien, met enkele zeldzame incursies van de zee.

## Stratigrafie

De grootste dikte waarin de Formatie van Ruurlo is aangetroffen is 872 meter. Ze heeft een ouderdom in het Laat-Bashkirien, ongeveer 315 miljoen jaar. In de Europese indeling worden lagen van deze ouderdom ingedeeld bij het Westfalien (A en B). Aan de basis ligt de formatie concordant boven op de Formatie van Baarlo, eveneens deel van de Caumer Subgroep en het Boven-Carboon. De Formatie van Baarlo bestaat uit dikkere cycli en is zandiger dan de Formatie van Ruurlo. De Formatie van Ruurlo wordt afgedekt door de steenkoolrijke kleisteen van de Formatie van Maurits.
De Formatie van Ruurlo kan worden gecorreleerd met de Klaverbank Formatie in de ondergrond onder de Noordzee, de Formatie van Charleroi in België en de Essen-Formation en Bochum-Formation in Duitsland.
# Tóc Tiên

Tóc Tiên is een xã in het district Tân Thành, een van de districten in de Vietnamese provincie Bà Rịa-Vũng Tàu.
# Uffelse Molen

De Uffelse Molen (Limburgs: Uffelse Meule) is een onderslag watermolen in Haler in de Nederlandse provincie Limburg, ongeveer halverwege tussen Stramproy en Neeritter, bij de buurtschap Uffelse. De molen ligt aan de Abeek (of Ghoorbeek), lokaal bekend als de Uffelse Beek. Sinds de jaren 60 van de 20e eeuw is het stukje beek bij de molen gekanaliseerd. Bij de kanalisatie zijn de waterrechten afgekocht en is de waterkrachtaandrijving van de molen buiten bedrijf gesteld. Op hetzelfde moment is een nieuwe meng/maalinstallatie geplaatst, aangedreven door onder andere een oude dieselmotor. Waterkracht was niet meer nodig.

## Geschiedenis

De Uffelse Molen is de oudste banmolen in het voormalige gebied Kessenich. Hij stamt uit de 13e of 14e eeuw en maakte deel uit van een boerderij naast de molen. In 1726 zijn de boerderij en de molen tot op de grond afgebrand en vervolgens weer opgebouwd. Het merendeel van de gebouwen dateert van na de brand in 1726. In het begin van de 19e is van de origine langgevel boerderij uitgebreid met een uitbouw aan de Sniekstraat zijde. Deze werd in 1888 door brand - na een blikseminslag - gedeeltelijk verwoest en vervolgens herbouwd in de huidige vorm met zadeldak. Eind 1800 waren de muren van de molen zo slecht dat deze opnieuw moest worden opgetrokken. De muren, oorspronkelijk opgetrokken uit baksteen met speklagen van mergel, werden vervangen door eenvoudig metselwerk. Overigens zijn de oude speklagen nog deels zichtbaar. Begin 1900 is het houten rad vervangen door het huidige metalen rad.
Aan het einde van de jaren 30 van de 20e eeuw werd een koppel maalstenen verwijderd en werd een van de twee resterende koppels verbonden met een dieselmotor. Het derde koppel bleef op waterkracht werken tot de afkoop van waterrechten in 1961 een eind hieraan maakte.
Het maalbedrijf werd gemechaniseerd en de molenstenen maakten plaats voor een hamermolen, die door een dieselmotor werd aangedreven. In 1983 werd het maalbedrijf beëindigd.
De huidige eigenaar heeft in de periode 2007 - 2016 het molencomplex inclusief kapel nagenoeg volledig en zoveel mogelijk in oorspronkelijke staat gerestaureerd. Daartoe ook de complete meng/maalinstallatie. De molen is derhalve weer maalvaardig. Zij het niet op waterkracht, maar met een hamermolen aangedreven door een stationair diesel motor uit 1939 en de menginstallatie door een elektromotor met diverse riemoverbrengingen. Het is de bedoeling het buitenaanzicht met waterrad en sluisverdeelwerk te restaureren zodat het oorspronkelijke aanzicht in ere wordt hersteld. Het is niet de bedoeling en ook niet mogelijk om de molen weer op waterkracht te laten draaien. Wel is het de bedoeling van het waterschap de beek ter hoogte van de molen in de nabije toekomst weer te laten meanderen.
# Heterocallia maculosa

Heterocallia maculosa is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Leech.
# Aderus ankavandranus

Aderus ankavandranus is een keversoort uit de familie schijnsnoerhalskevers (Aderidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1951 gepubliceerd door Maurice Pic.
# Lambert Mieszkowic

Lambert Mieszkowic (ca. 981 - na 992/95) was een Poolse prins uit het Huis der Piasten en vierde zoon van Mieszko I. Historici kunnen het er niet over eens zijn of deze Lambert dezelfde persoon is als Lambert I van Krakau, bisschop van Krakau.
Lambert wordt in de Dagome iudex van rond 991 samen met zijn ouders en broer Mieszko Mieszkowic genoemd. Oda en haar zoons (waaronder waarschijnlijk Lambert) werden na de dood van Mieszko I door Bolesław I verbannen.
Het is mogelijk dat hij de vader is van de prinsen Dytryk en Siemomysł Pomorski.

## Literatuur

* Labuda, G., Mieszko II, Wydanie II, Poznań (2008)
* Rymar, E., Rodowód książąt pomorskich (2005)
* Jasiński, K., Rodowód pierwszych Piastów, Wrocław - Warszawa (1992)

## Referenties

* 1 2 Jasiński 1992, blz. 105, 114
* ↑ Labuda 2008, blz. 171-172
* ↑ Rymar 2005, blz. 72-73,79
# Schotse voetbalbeker 2015/16

De Scottish Cup 2015–16 was de 131ste editie van het meest prestigieuze voetbaltoernooi in Schotland, dat sinds 1874 wordt georganiseerd door de Scottish Football Association (SFA). Het toernooi begon op 26 september 2015 en eindigde op zaterdag 21 mei 2016 met de finale op Hampden Park in Glasgow, die onder leiding stond van scheidsrechter Steven McLean. Hibernian won de beker voor de derde keer in het bestaan van de club. Het beslissende doelpunt kwam in de 90ste minuut op naam van David Gray (2-3).

## Schema

| kwartfinale | kwartfinale | kwartfinale | kwartfinale | halve finale | halve finale | finale | finale |
| Rangers | | | 4 |
| Dundee | | | 0 |
| Dundee | | | 0 | Rangers | 2 (5) |
| | | | | Celtic | 2 (4) |
| Celtic | | | 3 | Celtic | 2 (4) |
| Greenock Morton | | | 0 | | |
| Greenock Morton | | | 0 | | | Rangers | 2 |
| | | | | | | Hibernian | 3 |
| Hibernian | 1 | 2 | 3 | | | Hibernian | 3 |
| Inverness CT | 1 | 1 | 2 | | |
| Inverness CT | 1 | 1 | 2 | Hibernian | 0 (4) |
| | | | | Dundee United | 0 (2) |
| Ross County | | | 2 | Dundee United | 0 (2) |
| Dundee United | | | 3 |
# Fistulobalanus klemmi

Fistulobalanus klemmi is een zeepokkensoort uit de familie van de Balanidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1984 door Zullo.
# Tófej

Tófej is een plaats (község) en gemeente in het Hongaarse comitaat Zala. Tófej telt 710 inwoners (2001).
# Uffenheim

Uffenheim is een plaats in de Duitse deelstaat Beieren, gelegen in het Landkreis Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim. De stad telt 6.564 inwoners.

## Geografie

Uffenheim heeft een oppervlakte van 59,47 km² en ligt in het zuiden van Duitsland.
* 1 2 (de) Genesis Online-Datenbank des Bayerischen Landesamtes für Statistik Tabelle 12411-001 Fortschreibung des Bevölkerungsstandes: Gemeinden, Stichtage (letzten 6) (inwonersaantallen op basis van de census 2011)
Bad Windsheim · Baudenbach · Burgbernheim · Burghaslach · Dachsbach · Diespeck · Dietersheim · Emskirchen · Ergersheim · Gallmersgarten · Gerhardshofen · Gollhofen · Gutenstetten · Hagenbüchach · Hemmersheim · Illesheim · Ippesheim · Ipsheim · Langenfeld · Marktbergel · Markt Bibart · Markt Erlbach · Markt Nordheim · Markt Taschendorf · Münchsteinach · Neuhof a.d.Zenn · Neustadt a.d.Aisch · Oberickelsheim · Obernzenn · Oberscheinfeld · Scheinfeld · Simmershofen · Sugenheim · Trautskirchen · Uehlfeld · Uffenheim · Weigenheim · Wilhelmsdorf
# Hobbya stenonota

Hobbya stenonota is een vliesvleugelig insect uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1848 door Ratzeburg.
# Acrylonitril

Acrylonitril, soms aangeduid als acrylnitril, is een kleurloze, zeer licht ontvlambare, extreem giftige, organische vloeistof met een enigszins naar amandel ruikende doch prikkelende geur. Door kleine verontreinigingen kan de vloeistof ook geel van kleur zijn. De stof is een belangrijke basis voor de vervaardiging van plastics zoals polyacrylonitril, (C$_3$H$_3$N)$_n$.
De wereldproductie in 2002 wordt geschat op 5 miljoen ton per jaar.
De IUPAC-naam is propeennitril.

## Synthese

Acrylonitril wordt verkregen door de katalytische omzetting (ammoxidatie) van propeen met ammoniak, in aanwezigheid van zuurstof.
    ${\ce {2H3C-CH=CH2 + 2NH3 + 3O2 -> 2H2C=CH-C#N + 6H2O}}$
Bij deze reactie komen diverse nevenproducten vrij, waarvan de belangrijkste waterstofcyanide is dat wegens de veiligheidsrisico's of ter plekke verwerkt wordt in andere producten, of omgezet wordt in een waterige oplossing van natriumcyanide, die wel getransporteerd kan worden.
In Nederland wordt acrylonitril onder andere op chemisch industriecomplex Chemelot in Geleen geproduceerd door AnQore, voorheen een onderdeel van DSM.

## Toepassingen

Acrylonitril wordt voornamelijk gebruikt als monomeer voor de productie van synthetische polymeren, zoals polyacrylonitril, acrylonitril-butadieen-styreen, nylon en synthetisch rubber. Het wordt ingezet bij de productie van lijm, antioxidanten, emulgatoren en als oplosmiddel.

## Giframp in Wetteren

Na een treinongeluk en de daaropvolgende bluswerken in mei 2013 kwam een grote hoeveelheid acrylonitril in het rioleringsnetwerk van Wetteren terecht. Door oxidatie en hydrolyse ontstonden cyanidebevattende dampen waarbij een inwoner uit Wetteren overleed na het inademen van deze dampen. Tientallen mensen hadden mogelijk de stof ingeademd en werden naar het ziekenhuis overgebracht.

## Toxicologie en veiligheid

Acrylonitril is zeer licht ontvlambaar, bijvoorbeeld door een vonk, of na contact met bepaalde oxidatoren. De stof is uiterst giftig en kan na opname in het menselijk lichaam cyaniden vormen. Bij ontleding ten gevolge van brand kunnen waterstofcyanide, stikstofoxiden en ethyn ontstaan. Acrylonitril is geclassificeerd als mogelijk carcinogeen.
# Lamkowo

Lamkowo (Duits: Groß Lemkendorf) is een plaats in het Poolse district Olsztyński, woiwodschap Ermland-Mazurië. De plaats maakt deel uit van de gemeente Barczewo en telt 100 inwoners.