OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Thornton Wilder

Thornton Niven Wilder (Madison (Wisconsin) 17 april 1897 - Hamden (Connecticut), 7 december 1975) was een Amerikaans schrijver van romans en toneelstukken.

## Leven en werk
#### Tot 1938

Wilder bracht een deel van zijn jeugd door in Sjanghai, waar zijn vader consul-generaal was. Op school was hij vaak een buitenbeentje, met hoogbegaafde trekjes. Hij studeerde aan de Yale-universiteit te New Haven, begin jaren twintig aan de American Academy in Rome (archeologie) en vervolgens te Princeton (Franse taal en letterkunde). Eind jaren twintig doceerde hij Frans aan een jongensschool te New Jersey en van 1930 tot 1937 was hij hoogleraar literatuur (toneel en klassieken) aan de Universiteit van Chicago.
Tussen deze activiteiten door had Wilder inmiddels naam gemaakt als romanschrijver, met name met The Bridge of San Luis Rey (1927), een reeks aaneengeschakelde karakterstudies die zich ontwikkelen naar een bedoeling achter de ogenschijnlijk willekeurige dood van vijf mensen na de ineenstorting van een hangbrug in Lima, Peru, 1714. Wilder ontving hiervoor de Pulitzerprijs. In 1930 had hij veel succes met het toneelstuk The Woman of Andros (zich afspelend in het decadente Griekenland, kort voor de christelijke jaartelling) en in 1935 behaalde zijn satirische roman Heaven's My Destination grote oplagen. Vervolgens bleef het in literair opzicht een paar jaar stil rondom zijn persoon.

#### Vanaf 1938

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Wilder inlichtingenofficier bij de luchtmacht in Noord-Afrika en Italië. Vanaf 1938 was hij inmiddels weer druk bezig met schrijven en maakte vooral naam met zijn toentertijd als vernieuwend te boek staand toneelwerk, met een ‘brechtiaanse’ vervreemdende, anti-realistische benadrukking van het toneelelement en acteurs die uit hun rol stappen. Bekende voorbeelden zijn Our Town (1938, waarin hij zoekt naar een transcendente waarde in het dagelijks leven van een archetypisch Amerikaans stadje), The Skin of Our Teeth (1942, een satire met veel symboliek en loodzware humor over de familie Antrobus) en The Matchmaker (1954), welke laatste in 1964 weer het uitgangspunt vormde voor de bekende musical Hello Dolly. Voor The Skin of Our Teeth en The Matchmaker ontving Wilder zijn tweede en derde Pulitzerprijs (voor toneel). Ook ontving hij onder andere de Vredesprijs van de Duitse Boekhandel in 1957 en de National Book Award in 1968 (voor zijn populaire lange roman The eight day).
Wilder bleef ook na de oorlog doceren aan diverse scholen en Universiteiten. Zo doceerde hij van 1950 tot 1951 poëzie op de Harvard University en gaf hij les op de Universiteit van Hawaï. Hij trad nooit in het huwelijk en stierf in 1975 in Hamden (Connecticut). Aldaar werd hij begraven op de Mount Carmel Cemetery.

## Trivia

* Van The bridge of San Luis Rey werd in 1988 een bibliofiele editie uitgegeven door Stichting De Roos, geïllustreerd met etsen van Simon Koene.
# Rijksbeschermd gezicht Termunterzijl

Gezicht Termunterzijl is een van rijkswege beschermd dorpsgezicht in Termunterzijl in de Nederlandse provincie Groningen. De procedure voor aanwijzing werd gestart op 4 augustus 1988. Het gebied werd op 27 september 1991 definitief aangewezen. Het beschermd gezicht beslaat een oppervlakte van 17,1 hectare.
Panden die binnen een beschermd gezicht vallen krijgen niet automatisch de status van beschermd monument. Wel zal de gemeente het bestemmingsplan aanpassen om nieuwe ontwikkelingen in het gebied te reguleren. De gezichtsbescherming richt zich op de stedenbouwkundige en cultuurhistorische waardering van een gebied en wil het toekomstig functioneren daarvan veiligstellen.

## Externe link

* Aanwijzingsbesluit en andere documenten
* Kaart met stads- en dorpsgezichten, www.cultureelerfgoed.nl/www.kich.nl, 2012
# Leiophron adamantina

Leiophron adamantina is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Papp in 1992.
# Kabelbaan van Namen

De kabelbaan van Namen (Frans: Téléphérique de Namur) is een toeristisch vervoermiddel dat de voet van de Citadel van Namen (aan de voet van het Kasteel van Namen) langs de flank van de vallei van de Maas verbond met het Belvédère. Er waren in de loop der tijd verschillende realisaties.

## Oude kabelbaan

De eerste kabelbaan werd gebouwd in 1956 en kwam in dienst op 31 maart 1957. De kabelbaan vervoerde jaarlijks circa 80.000 mensen.
In januari 1962 werd de kabelbaan getroffen door een brand in het bovenstation. Deze vernielde de machinekamer, het grootste deel van de 62 gondels en de kabel. Drie maanden later was de ravage hersteld en kwamen er 35 nieuwe cabines in dienst.
Het gevaar op het loskomen van een rots van 53 ton was de reden voor de sluiting op 25 maart 1997. In 2002 werd het benedenstation vernield door een opzettelijk incident waardoor de kans op een heropening tot nul herleid werd. Twee cabines bleven bewaard en staan op diverse plaatsen in de stad opgesteld.

## Huidige kabelbaan

In 2021 werd een nieuwe kabelbaan in gebruik gesteld. Het traject is verschillend van de eerste kabelbaan, en verbindt de Place Maurice Servais via een tocht over de Samber in drie minuten met de Esplanade bovenop de Citadel. Het eindpunt wordt geïntegreerd in het heropgebouwde Belgische paviljoen van de Expo 2015, de wereldtentoonstelling van 2015 in Milaan. Dit paviljoen was een werk van de Naamse architect Patrick Genard. Het traject van de huidige kabelbaan houdt rekening met de aanwezigheid op de site van de Citadel van talrijke ondergrondse bouwwerken en van de bomen. Gezien de motor zich in het bovenstation bevindt, is de geluidshinder tot een minimum beperkt. Er is plaats voor 6 passagiers per cabine, bij de eerste kabelbaan was dit slechts 2.
De gemeenteraad van Namen wees eind juni 2017 de opdracht voor de bouw van de kabelbaan toe aan het consortium Franki - Poma - Labellemontagne.De bouw verliep in een recordtempo. De kabelbaan werd op 8 mei 2021 ingehuldigd.

## Externe link

* Officiële website
* ↑ Mamuroises au fil des temps, le téléphérique
* ↑ www.rtbf.be, Arrêt du téléphérique de Namur (archive du 12-09-1997)
* ↑ La Libre Belgique 1-2 juillet 2017, page 22, Le téléphérique namurois arrive
* ↑ www.rtbf.be, Téléphérique de Namur : le marché est attribué (JT 13h, 30-06-2017)
* ↑ VRT NWS, 8 mei 2021, Namen heeft opnieuw een kabelbaan. Gearchiveerd op 7 oktober 2022.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Téléphérique de Namur op de Franstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Tipula (Lunatipula) trifasciculata

Tipula (Lunatipula) trifasciculata is een tweevleugelige uit de familie langpootmuggen (Tipulidae). De soort komt voor in het Palearctisch gebied.
# Guarani d'Oeste

Guarani d'Oeste is een gemeente in de Braziliaanse deelstaat São Paulo. De gemeente telt 2.017 inwoners (schatting 2009).

## Religie

Het christendom is als volgt in de stad aanwezig:

### Katholieke Kerk

De katholieke kerk in de gemeente maakt deel uit van het bisdom Jales.

### Protestantse Kerk

De meest uiteenlopende evangelische overtuigingen zijn aanwezig in de stad, voornamelijk pinkstergelovigen, waaronder onder meer de Assemblies of God in Brazilië (de grootste evangelische kerk van het land) en de Christelijke Congregatie in Brazilië. Deze denominaties groeien steeds meer in heel Brazilië.

## Externe link

* Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística, Inwonertallen 2009
* ↑ Sul 1 Region of Brazil [Catholic-Hierarchy]. www.catholic-hierarchy.org. Geraadpleegd op 26 augustus 2024.
* ↑ (pt) Campos Eclesiásticos. CONFRADESP (10 december 2018). Geraadpleegd op 26 augustus 2024.
* ↑ (pt) Arquivos: Locais. Assembleia de Deus Belém – Sede. Geraadpleegd op 26 augustus 2024.
* ↑ (pt) Localidade - Congregação Cristã no Brasil. congregacaocristanobrasil.org.br. Geraadpleegd op 26 augustus 2024.
# Etnocide

Etnocide is het bewust vernietigen van een cultuur. Het is gerelateerd aan genocide, maar anders dan bij genocide zijn er geen internationale wetten tegen. Etnologen zijn het nog niet eens wat de correcte omschrijving is. Het is echter (in de praktijk) altijd een meerderheid die een etnische minderheid onderdrukt en ervoor zorgt dat de cultuur verloren gaat. Dit kan gedaan worden door het verbieden van de cultuur door wetten aan te maken, zoals het verbieden van een bepaalde taal. Ook kan een bepaalde groep zoveel druk uitoefenen op de minderheid dat men de cultuur niet meer durft te uiten.
# Zhob

Zhob (Pasjtoe: ږوب) is een district in de Pakistanse provincie Beloetsjistan. De hoofdplaats is Zhob met ongeveer 46.000 inwoners.

## Bevolking

In maart 2017 telde het district Zhob 310.544 inwoners, bestaande uit 168.358 mannen en 142.186 vrouwen. Er werden geen transgenders geteld. Van de bevolking leefde het overgrote deel op het platteland: 264.296 inwoners (85,1%). De urbanisatiegraad bedroeg 14,9% (oftewel 46.248 personen). Het district wordt voornamelijk bevolkt door Pasjtoens. Het district heeft enkele religieuze minderheden, zoals christenen, hindoes, sikhs en zoroastriërs.
| Bevolking (1972) | Bevolking (1981) | Bevolking (1998) | Bevolking (2017) |
| 74.519 | 134.660 | 193.458 | 310.544 |
In 1998 kon slechts 16% van de bevolking lezen en schrijven: 25% van de mannen en 7% van de vrouwen. In 2012 werd de alfabetismegraad op 31% geschat door de Pakistaanse autoriteiten: 51% onder mannen en 12% onder vrouwen.

## Tehsils

| Tehsil | Bevolking (2017) |
| Ashwat | 20.794 |
| Kashatoo | 5.180 |
| Qamar Din Karez | 13.849 |
| Sambaza | 17.089 |
| Zhob | 253.632 |
* ↑ The population development of Zhob as well as related information and services.
* ↑ PROVINCE WISE PROVISIONAL RESULTS OF CENSUS - 2017
* ↑ (en) Zhob summary, sur pbscensus.gov.pk.
# Thiotricha xanthaspis

Thiotricha xanthaspis is een vlinder uit de familie van de tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1918 door Meyrick.
# Rhynchopyga discalba

Rhynchopyga discalba is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1918 door Kaye.
# Leiophron adelphocoridis

Leiophron adelphocoridis is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Loan in 1979.
# Kabelbaan van Madrid

De kabelbaan van Madrid (Spaans Teleférico de Madrid) is een kabelbaan in de Spaanse hoofdstad Madrid. Het beginstation ligt bij Paseo del Pintor Rosales vlak bij het metrostation Argüelles en eindigt in het stadspark Casa de Campo.
In 1967 werd het perceel aangekocht door het bedrijf Rosales Cable Car Company waarna de bouw van de kabelbaan van start ging. Het Zwitserse bedrijf Von Roll was verantwoordelijk voor de bouw van de kabelbaan. Op 26 Juni 1969 werd de kabelbaan officieel in gebruik genomen. De eerste rit werd gemaakt door de toenmalig burgemeester van Madrid, Carlos Arias Navarro, samen met zijn vrouw. In eerste instantie zou de kabelbaan al in de maand Mei worden geopend, maar dit werd toen uitgesteld omdat omwonenden bang waren voor schending van hun privacy.
De kabelbaan is nog steeds in gebruikt en telt 80 gondels die een ronde maken over twee kabels met een snelheid van 3,5 meter per seconde. Een gondel biedt plaats voor maximaal 6 passagiers. De gondels hangen op het hoogste punt 40 meter boven de grond en de baan is bijna 2,5 kilometer lang. De maximale capaciteit is 1200 passagiers per uur.
# Tipula (Lunatipula) truculenta

Tipula (Lunatipula) truculenta is een tweevleugelige uit de familie langpootmuggen (Tipulidae). De soort komt voor in het Nearctisch gebied.
# HV Alfa Schinnen

Handbalvereniging Alfa Schinnen was een handbalvereniging uit het Limburgse dorp Schinnen. In 1956 werd de handbalvereniging opgericht onder de naam R.K.H.V. Schinnen, als onderafdeling van het overkoepelende orgaan S.V. Schinnen. Op 17 maart 1973 werd Alfa Brouwerij hoofdsponsor van de vereniging, de naam H.V. Schinnen werd omgedoopt in Alfa Schinnen.
In april 1991 fuseerde HV Alfa Schinnen met HV Zwart-Wit Oirsbeek tot HV Zwart-Wit Schinnen.
# Etnografisch Museum

Etnografisch Museum kan verwijzen naar:
* Etnografisch Museum (Antwerpen)
* Etnografisch Museum (Berat)
* Etnografisch Museum (Boedapest)
* Etnografisch Museum (Cetinje)
* Etnografisch Museum (Elbasan)
* Etnografisch Museum (Kavajë)
* Etnografisch Museum (Krujë)
* Etnografisch Museum (Riga)
* Etnografisch Museum (Sofia)
* Etnografisch Museum (Tirana)
* Museum van Antalya, een archeologisch museum dat als etnografisch museum begon
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Etnografisch Museum en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Zdenci Brdovečki

Zdenci Brdovečki is een plaats in de gemeente Brdovec in de Kroatische provincie Zagreb. De plaats telt 1.097 inwoners (2001).
# Thiounn Thioeunn

Thiounn Thioeunn (1919/1920 – Phnom Penh, 16 juni 2006) was een Cambodjaans politicus. Hij was minister van volksgezondheid tijdens het regime van de Rode Khmer.
Thiounn studeerde medicijnen in Frankrijk en keerde na zijn afstuderen terug naar zijn vaderland, waar hij zich aansloot bij de communistische beweging die later bekend zou worden als de Rode Khmer. Zijn broer Thiounn Prasith was van 1978 tot 1992 de ambassadeur van Cambodja bij de Verenigde Naties.
Hij beëindigde pas in 1998 zijn lidmaatschap van de Rode Khmer, toen leider Pol Pot in datzelfde jaar overleed.
Thiounn Thioenn overleed op 86-jarige leeftijd. Op 19 juni 2006 werd zijn overlijden door zijn nabestaanden bekendgemaakt.
# Rhynchopyga garleppi

Rhynchopyga garleppi is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1926 door Gaede.
# Lee Tamahori

Lee Tamahori (Wellington, 17 juni 1950) is een Nieuw-Zeelands filmregisseur.
Tamahori is van Maorische afkomst via zijn vader en van Britse afkomst via zijn moeder. Nadat hij fotograaf was en assistent-regisseur bij meerdere reclames was kwam zijn doorbraak als filmmaker met de door hem geregisseerde film Once Were Warriors, uitgebracht in 1994. De film vertelt het verhaal van een Maori familie, de Hekes, en hun problemen rondom armoede, alcoholisme en huiselijk geweld, met name veroorzaakt door de vader, Jake Heke. Once Were Warriors werd zeer goed ontvangen door critici en was met name in Nieuw-Zeeland een groot succes. Tamahori zette zijn carrière als filmregisseur verder in Hollywood, waar hij in 1996 de slecht ontvangen film Mulholland Falls uitbracht. In 1997 kwam zijn film The Edge uit, en in 2002 Die Another Day, de 20ste James Bondfilm. Met name die laatste film was financieel gezien een enorm succes, maar er was veel commentaar van fans, met name door de matige CGI-effecten.
Naast het regisseren van films regisseerde Tamahori ook meerdere televisie-afleveringen, waaronder een aflevering uit het tweede seizoen van The Sopranos.
Tamahori's film uit 2007 was Next, met Jessica Biel, Julianne Moore en Nicolas Cage. Het is een sciencefiction/actiefilm, losje gebaseerd op het korte verhaal The Golden Man van Philip K. Dick.

## Filmografie

* 1994: Once Were Warriors
* 1996: Mulholland Falls
* 1997: The Edge
* 2001: Along Came a Spider
* 2002: Die Another Day
* 2005: xXx: State of the Union
* 2007: Next
* 2011: The Devil's Double
* 2015: Mahana
* 2017: Emperor

## Externe link

* (en) Lee Tamahori in de Internet Movie Database
* ↑ (de) https://www.cineman.ch/entertainfo/lee-tamahori.html
* ↑ (en) https://www.imdb.com/name/nm0848414/bio. Gearchiveerd op 28 oktober 2022.
* Bibsys: 97020122
* Biblioteca Nacional de España: XX1169175
* Bibliothèque nationale de France: cb140252346 (data)
* CiNii: DA14143811
* Gemeinsame Normdatei: 129487759
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 0875 4235
* Library of Congress Control Number: no97059594
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: xx0075834
* Nationale bibliotheek van Australië: 36006175
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007367585505171
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 140985042
* Réseau des bibliothèques de Suisse occidentale: 02-A003886701
* Système universitaire de documentation: 074327283
* Union List of Artist Names: 500471002
* Virtual International Authority File: 17421402
* WorldCat (via VIAF): 17421402
# Tipula (Lunatipula) truncata truncata

Tipula (Lunatipula) truncata truncata is een ondersoort van de tweevleugelige Tipula (Lunatipula) truncata uit de familie langpootmuggen (Tipulidae). De ondersoort komt voor in het Palearctisch gebied.
# HV Apollo '70

Apollo '70 was een Nederlandse handbalclub uit het Gelderse Wehl die in 1970 werd opgericht. In 2015 maakte Apollo en De Gazellen bekend te fuseren, en samen verder te gaan onder de naam Artemis '15.
Het eerste herenteam van Apollo '70 promoveerde in het seizoen 1998/99 van de eerste divisie naar de eredivisie. Echter na één seizoen degradeerde het team weer naar de eerste divisie. Echter besloot het bestuur van Apollo '70 om het eerste team uit de eerste divisie te terugtrekken voor aanvang van het seizoen 2000/2001. Dit was omdat de hoofdsponsor, ondanks het contract, niet langer zijn verplichtingen wilde nakomen. Mede hierdoor vond het bestuur het onverantwoordelijk om het eerste herenteam op dit niveau te laten spelen.
* ↑ De Gazelle en Apollo ’70 gaan samen verder onder nieuwe naam. Handbalstartpunt (6 mei 2015). Gearchiveerd op 5 augustus 2023. Geraadpleegd op 20 april 2020.
* ↑ Persverklaring, Apollo 70, 24 augustus 2000
# Etnografisch Museum (Antwerpen)

Het Etnografisch museum in Antwerpen was een etnografisch museum waarbij de nadruk lag op niet-Europese volken. De collectie van het museum omvatte ruim 30.000 voorwerpen, waarvan er circa 2500 in de tentoonstelling stonden opgesteld. Hiertoe behoorden kunst- en gebruiksvoorwerpen van uiteenlopende culturen in Afrika, Amerika, Azië en Oceanië. Naast beelden uit de Stille Zuidzee, Afrikaanse maskers, verentooien uit het Braziliaanse regenwoud en textiel van precolumbiaanse culturen, waren er onder meer Aziatische sculpturen en schilderingen, keramiek en wapens in het museum te bezichtigen.
Het museumgebouw aan de Suikerrui 19 werd op 28 juni 2009 gesloten en de collectie werd verhuisd naar het nieuwe stedelijke museum van Antwerpen, het MAS (Museum aan de Stroom). Dit werd op 17 mei 2011 geopend voor het publiek.
# Zarečje

Zarečje is een plaats in Slovenië en maakt deel uit van de gemeente Ilirska Bistrica in de NUTS-3-regio Notranjskokraška. De plaats telde 135 inwoners op 1 januari 2020.
# Thiotricha wollastoni

Thiotricha wollastoni is een vlinder uit de familie tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1884 door Walsingham.
De soort komt voor in Europa.
# Rijkens

Rijkens kan verwijzen naar:
* Adolf Rijkens (1899-1996), Nederlands acteur
* Cock Rijkens (1952-2018), Nederlands voetballer
* Else Rijkens (1898-1953), Nederlands zangeres, zuster van Paul Rijkens
* Fokko Rijkens, Nederlands kunstschilder
* Frits Rijkens (1889-1998), Nederlands honderdplusser
* Paul Rijkens (1888-1965), Nederlands ondernemer, broer van Else Rijkens
* Roelf Gerrit Rijkens (1862-1950), Nederlands journalist, redacteur en burgemeester van Velsen
** Burgemeester Rijkenspark, park dat naar Roelf G. Rijkens is vernoemd
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Rijkens en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Tipula (Lunatipula) trunca

Tipula (Lunatipula) trunca is een tweevleugelige uit de familie langpootmuggen (Tipulidae). De soort komt voor in het Palearctisch gebied.
# Eriothrix apenninus

Eriothrix apenninus is een vliegensoort uit de familie van de sluipvliegen (Tachinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1862 door Rondani.
# Ziekte-overdracht

Ziekte-overdracht of -transmissie is het overbrengen van een infectieziekte van een besmet individu naar een vatbaar individu.

## Manieren

Er zijn verschillende manieren van overdracht, die afhankelijk van de ziekte meer of minder belangrijk zijn:
    direct of indirect
* door direct contact: aanraken (inclusief seksueel contact): gemeenschappelijk gebruik van handdoek, sokken
** voorbeelden: voetschimmel, impetigo, syfilis (zeldzaam na contact aanraken van een sjanker), wratten
* door indirect contact: via het aanraken van voorwerpen, dieren of personen
    bijzondere routes
* door vochtdruppels: hoesten, niezen, zingen, praten en ademen veroorzaken een aerosol
** voorbeelden: bacteriële meningitis, waterpokken, verkoudheid, griep, bof, streptococcale keelontsteking, tuberculose, kinkhoest, COVID-19
* door seksueel contact: anale, vaginale, orale seks kunnen kleine wondjes veroorzaken in penis, vagina of rectum waarlangs pathogenen die zich in sperma of vaginaal vocht bevinden, het lichaam binnendringen. Ook kan orale herpes (HSV-1) zich via overdracht door orale seks genitaal manifesteren (normaal HSV-2) en omgekeerd.
** voorbeelden: aids, chlamydia, genitale wratten, gonorroe, hepatitis B, syfilis
* door orale transmissie: kussen of het gemeenschappelijk gebruik van een drinkglas of sigaret
** voorbeelden: cytomegalovirus, herpes simplex (vnl. HSV-1), mononucleose
* door fecale-orale transmissie: besmet voedsel en water door het niet wassen van de handen of door riolen die drinkwater besmetten
** voorbeelden: cholera, hepatitis A, polio, rotavirus
* door lucht
* door ziektevectoren: insecten
    persoonlijk
* verticale overdracht (maternaal): van moeder op kind: in de baarmoeder (in utero), tijdens de geboorte of door borstvoeding
** voorbeelden: aids, hepatitis B, syfilis
* iatrogeen: door de arts: via injectienaalden of behandelingen
** voorbeelden: CJD (injectie van besmet groeihormoon), MRSA

## Belang
### voor de pathogeen

Voor de micro-organismen is het van belang dat ze voldoende besmettelijk zijn (anders sterven ze uit); de biologische evolutie heeft zo pathogenen bevoordeeld die niezen, hoesten of diarree veroorzaken.

### voor de epidemiologie

De verschillende overdrachtsroutes komen meer voor bij bepaalde sociaal-economische of culturele groepen. Om die ziekten in te dammen is het in de eerste plaats belangrijk te weten waar er moet ingegrepen worden. Zo zag men dat aids in de jaren 1980 vooral bij homoseksuele mannen door anale seks overgedragen werd. Weinig hygiënische omstandigheden zorgden voor fecale-orale overdracht van cholera tijdens de laatste cholera-epidemieën. Zuivere watervoorziening kon een epidemie stoppen.
Omgekeerd kunnen verschillen in incidentie tussen bevolkingsgroepen een aanwijzing zijn voor de belangrijkste infectieroutes.
# Tipula (Sinotipula) meigeniana

Tipula (Sinotipula) meigeniana is een tweevleugelige uit de familie langpootmuggen (Tipulidae). De soort komt voor in het Oriëntaals gebied.
# Rhoptrobothrium limae

Rhoptrobothrium limae is een lintworm (Platyhelminthes; Cestoda). De worm is tweeslachtig. De soort leeft als parasiet in andere dieren.
Het geslacht Rhoptrobothrium, waarin de lintworm wordt geplaatst, wordt tot de familie Phyllobothriidae gerekend. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2006 door Jensen & Caira.