OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sjoerd Wilhelm Soeters

Sjoerd Wilhelm Soeters (Vlissingen, 10 juni 1919 - Haarlem, 2 juli 1947) was een Nederlands vliegenier en Engelandvaarder.
Soeters ging naar de HBS in Gouda, hij voetbalde bij Olympia en speelde biljart bij Ter Gouw. Na zijn eindexamen ging hij naar de Rijksopleiding voor Verkeersvliegers in Amsterdam. Daarna, in 1940, trad hij in dienst van de KLM.

## Engelandvaart

Sjoerd Wilhelm Soeters werd op 10 juni 1919 in Vlissingen geboren aan de Boulevard Evertsen 38. Later verhuisde het gezin Soeters naar de Crabethstraat 8 in Gouda.
Op woensdag 14 mei 1941 worden examinandi, waaronder Soeters, en examinatoren van het examen navigator der 1e klasse welk te 10.00 uur in Café-Restaurant Muller, Zocherstraat 72 te Amsterdam, wordt gehouden, door de Duitse Autoriteiten gearresteerd. Ze worden overgebracht naar het Interneeringskamp te Schoorl. Het is onduidelijk of Soeters later is vrijgelaten of is ontsnapt.
In september 1944 verliet Soeters zijn woonplaats Gouda. Bij Keizersveer zwom hij de Bergsche Maas over en brak in de buurt van Goirle door de vijandelijke linies. Via Brussel ging hij naar Engeland. In Wolverhampton kreeg hij een opleiding tot jachtvlieger en haalde zijn brevet. Zijn beste vrienden daar waren Fred van Eendenburg en Jan van Kuyk. Voordat hij in dienst trad vond de Duitse capitulatie plaats.
Soeters ging vervolgens bij de Marine Luchtvaartdienst voor opleiding tot jachtvlieger op vliegkampschepen om tegen Japan te vechten. Hij werd ‘acting leading aircraftsman’. Tot vechten kwam het niet want ook aan die oorlog kwam een einde.

## Na de oorlog

Na beëindiging van zijn militair dienstverband keerde hij terug naar Nederland en kwam weer in dienst van de KLM. Hij werd gezagvoerder 3de klasse en hij werd al gauw op de trans-Atlantische routes ingezet.
Hij trouwde op 13 april 1946 met Johanna Hillegonda Boekamp. Tijdens de oorlog had zij in het verzet gezeten en had zij, samen met haar moeder, neergeschoten piloten verstopt. Ze hielp ook joden aan voedselbonnen. Het echtpaar Soeters woonde samen met de echtparen Van Eendenburg en Van Kuyk in een groot huis aan de Wagenweg, op nummer 65, in de Haarlemmerhout.
Zes weken nadat hun zoontje Cornelis Antonius werd geboren, en vier dagen nadat hij uit de Verenigde Staten was teruggekeerd, overleed Sjoerd Wilhelm Soeters op 2 juli 1947 in Haarlem aan een hersenvliesontsteking. Hij werd in het graf van zijn vader bijgezet op begraafplaats Zorgvlied in Amstelveen. Een KLM vlag bedekte zijn kist. De weduwe hertrouwde op 4 september 1954 met de kunstschilder Ties Egge Allersma en kreeg nog twee zonen.
Zie ook de Lijst van Engelandvaarders.
* Goudse Courant, 3 en 7 juli 1947
# Zwelghaaien en snavelhaaien

De zwelghaaien en snavelhaaien (Centrophoridae) vormen een familie van haaien uit de orde van doornhaaiachtigen (Squaliformes). Ze komen voor in de Atlantische, Indische en Grote Oceaan in warme tot tropische wateren.

## Eigenschappen

Opvallend aan de soorten uit deze familie is dat de tanden in de onderkaak groter zijn dan de tanden in de bovenkaak.

## Taxonomie

De familie kent de volgende geslachten:
* Centrophorus - Müller & Henle, 1837
* Deania - Jordan & Snyder, 1902
* ↑ Nelson, J.S. 1994 Fishes of the world. Third edition. John Wiley & Sons, Inc., New York. 600 p.
* ↑ (en) Centrophoridae. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. Februari 2009 version. N.p.: FishBase, 2009.
Centrophoridae · Dalatiidae · Echinorhinidae · Etmopteridae · Oxynotidae · Somniosidae · Squalidae
# Jezuïetenkerk (Lier)

De Jezuïetenkerk is een voormalige kerk in de stad Lier, in de Belgische provincie Antwerpen. De kerk dateert uit de 18e eeuw. In de Jezuïetenkerk worden geregeld concerten en andere evenementen georganiseerd.

## Geschiedenis

De Jezuïetenkerk werd tussen 1749 en 1752 opgericht op basis van de plannen van Jezuïeten-broeder Albert del Plancken van Ename. Het is de laatste Jezuïetenkerk die in België gebouwd werd. Het kerkgebouw is een eenbeukige longitudinale laat-barokke kerk in kruisvorm, opgetrokken uit baksteen met verwerking van natuursteen (zandsteen en arduin).
In 1906 werd een witmarmeren hoofdaltaar in het koor aangebracht, van de hand van Napoleon Daems uit Turnhout. Het kreeg een plaats in het koor onder het met een stralenkrans omringde bronzen kruis. Er werden toen ook zes nieuwe, gekleurde kerkramen geplaatst. Maar op 29 december 1914 viel een obus in de tuin van de residentie waardoor alle ruiten van het gebouw sneuvelden. Het altaar werd toen ook door brand vernield. In 1924 werd de kerk heropgebouwd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de kerk gespaard.
Tot 1972 vormde de kerk samen met het klooster, het retraitehuis en de tuin één geheel. In 1972 werd het retraitehuis en de ommuurde parktuin aan de stad Lier verkocht om er de Stedelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans in onder te brengen. In 1986 kwamen de kerk en het klooster in particuliere handen. Het klooster werd (en is nog steeds) een privé-woonst. De kerk verviel tot een stapelruimte. Na enkele decennia van leegstand werd er onder invloed van een nieuwe vzw geld ingezameld voor de restauratie. In 2008 volgde dan de restauratie van de gevels, ramen en dak.

## Externe link

* Jezuïetenkerk (Lier) in de inventaris van het agentschap Onroerend Erfgoed
* ↑ Jezuïetenkerk onroerenderfgoed.be. Gearchiveerd op 21 mei 2022.
* ↑ https://web.archive.org/web/20131013072200/http://jezuietenkerk.be/index.php/ons-project/geschiedenis-van-de-kerk
# Achylie

Achylie (Grieks a geen chylos sap) beschrijft een falen van spijsverteringssappen in de maag en/of het pancreas.

## Soorten

De ziekte kan twee vormen aannemen:
* Achylia gastrica:waarbij geen maagzuur wordt gemaakt (achloorhydrie)
* Achylia pancreatica: waarbij het pancreas niet functioneert

## Oorzaken

Achylie kan worden veroorzaakt door een tumor in de maag of het pancreas, of door een chronische gastritis.

## Symptomen en behandeling

De symptomen zijn in overeenstemming met die van de oorzaak: een tumor of gastritis. Ook de behandeling hangt af van de oorzaak van de ziekte.

## Literatuurverwijzingen

* ↑ Schuurmans Stekhoven, W. (1932). Nolst Trénité’s nieuw verpleegsters zakwoordenboekje (9de druk). Amsterdam: J.M. Meulenhoff.
# Heerlijkheid Westenschouwen

De heerlijkheid Westenschouwen is een voormalige heerlijkheid in de Nederlandse gemeente Schouwen-Duiveland.

## Geschiedenis

De heerlijkheid lag op het voormalig eiland Schouwen en grenst aan de heerlijkheid Burgh. Deze beide heerlijkheden zijn lang eigendom geweest van dezelfde heren. In de 17e eeuw werd de heerlijkheid eigendom van leden van het geslacht De Huybert, vervolgens kwam zij aan het geslacht De Witte om vanaf 1759 tot 1908 te worden bezeten door leden van het geslacht Van Vrijberghe waarna zij overging naar het aangetrouwde geslacht De Crane. Begin 19e eeuw bestond ook de gemeente Westenschouwen die in 1816 bij de gemeente Burgh werd gevoegd.

## Eigenaars heerlijkheid

Cecilia de Witte, vrouwe van Westenschouwen; trouwde met mr. Jan de Huybert, heer van Westenschouwen
* Isabella Johanna de Huybert (1703-1750); trouwde in 1738 met Johan François van Vrijberghe (1685-1750)
** Mr. Jan van Vrijberghe, heer van Westenschouwen (1745-1789)
** Jhr. Johan François van Vrijberghe, heer van Westenschouwen (1776-1845)
*** Jhr. mr. Jan Wilhelmus Christianus van Vrijberghe van Westenschouwen, heer van Westenschouwen (1814-1903)
*** Jkvr. Maria Sophia van Vrijberghe (1817-1869); trouwde in 1837 met mr. Wilhelmus Christianus de Crane (1810-1885)
**** Pieter Paul de Crane, heer van Westenschouwen (1851-1923), zoutzieder
*** Jhr. mr. Pieter Paul van Gelre van Vrijberghe van Westenschouwen, heer van Westenschouwen (1818-1908)

## Literatuur

* Plaatsingslijst van het archief van de ambachtsheerlijkheid Westenschouwen 1754-1933 (1940) [bij gemeente Schouwen-Duiveland].
* A.J. van der Aa, Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden. Deel 12. Gorinchem, 1849, p. 289.
* Nederland's Adelsboek 97 (2012), p. 98-101.
# Dingling

De Dingling (Chinees: 丁零) was een volk in het zuiden van Siberië en Mongolië. Zij woonden oorspronkelijk aan de bovenloop van de Jenisej, waar ze door Russische archeologen geïdentificeerd worden met de Tagarcultuur. In de 3e eeuw v.Chr. begonnen ze zich naar het oosten uit te breiden. Ze maakten deel uit van het rijk van de Xiongnu.

## Geschiedenis

De Dingling worden voor het eerst vermeld in de Chinese beschrijving van de veroveringen van Mao Dun ongeveer 202 v.Chr. Nadat de Dingling door de Xiongnu werden veroverd, waren ze lange tijd een deel van hun rijk. In 71 voor Christus was er een opstand van de Dingling samen met andere stammen, die vervolgens onafhankelijk werden. In 60 v.Chr. vielen ze samen met de Wusun en Wuhuan de Xiongnu aan. In 51 v.Chr. werden ze opnieuw veroverd door de Xiongnu onder Zhi Yu.
Sommige groepen van Dingling vestigden zich tijdens het bewind van Wang Mang in China.
In 85 AD waren ze betrokken bij het omverwerpen van de Xiongnu door de Xianbei. Ze werden al snel een deel van de noordelijke Xiongnu en de Xianbei onder Tanshihuai. Daar waren ze ofwel een deel van de stam van de Toba of identiek met hen. Nadat de noordelijke Xiongnu werden verslagen door andere stammen en de heersers van de Xianbei waren gestorven, trokken vele Dingling naar het zuiden.

## Tiele

Omstreeks 487 na Christus vormden de overgebleven Dingling een confederatie van 12 stammen, geleid door de twee broers Afoetsjzjilo en Tsjoentsi. Het ethnoniem Dingling werd nog steeds gebruikt, maar tegelijkertijd ook andere benamingen zoals Gaoche - "hoge wagens", en Tiele.

## Cultuur

De cultuur van de Dingling werd voornamelijk onderzocht in de opgravingen van de graven in Noin-Ula in het noorden van Mongolië. Er zijn meer dan 212 graven. In deze bevinden zich drie groepen van grafgiften:
* Ingevoerde goederen uit China, in het bijzonder zijde. Deze hebben taoïstische elementen en ideogrammen, met inbegrip van uitbeeldingen van Taoïstische legenden en verhalen.
* Goederen uit het Westen, uit Bactrië en Perzië, die werden beïnvloed door de Hellenistische cultuur. Hiervandaan kwamen in het bijzonder luxegoederen.
* Producten van lokale ambachtslieden. Onder de grafvondsten bevinden zich ook borduurwerken van wol met afbeeldingen van stamhoofden en scènes uit het dagelijks leven alsook hellenistische plantenmotieven.
De vorsten werden begraven in twee doodskisten, een binnen- en een buitenkist. De kleding was gemaakt van bont, versierd met goud en zilver.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Dingling op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Sitkaspar

De sitkaspar (Picea sitchensis) is een boom uit de dennenfamilie (Pinaceae). De plant komt van nature voor in de kuststreken van westelijk Noord-Amerika, van Alaska tot Noord-Californië. In de regel komt de sitkaspar niet verder dan 60 km uit de kust voor, maar soms komt deze tot 200 km uit de kust in valleien voor. In Amerika wordt de boom tot 90 m hoog, in Europa is dat 50 m.
De snelgroeiende sitkaspar werd veel aangeplant in Noord-, West- en Midden-Europa. Het areaal in Nederland besloeg in 1983 zo'n 2000 hectare. De soort heeft daar, als gevolg van droogte, te kampen met aantasting door de letterzetter, een schorskever.
Op Campbelleiland staat een sitkaspar die geldt als de meest eenzame boom ter wereld.

## Botanische beschrijving

De kroon is slank, kegelvormig en heeft een zeer smalle spits. Bij oudere bomen gaan de takken hangen en wordt de kroon breder. De twijgen zijn meestal kaal. De schors is dun en geschubd, donkergrijs of grijsbruin van kleur en gevlekt of gespikkeld. Bij oudere bomen wordt de schors roodbruin/paarsachtig en gaat afschilferen.
De dwarse doorsnede van de naald is plat. Ze zijn 1,5 tot 2,5 cm lang en zeer puntig. De naalden zijn blauwgroen van boven en hebben twee blauwachtig witte strepen van huidmondjes aan de onderkant. De naalden staan aan de bovenzijde van de twijgen radiaal en aan de onderzijde gescheiden.
Rijpe vrouwelijke kegels (augustus tot september) zijn 6 tot 10 cm lang en te herkennen aan de lichtbruine of witachtige kleur, de stompheid en de cilindrische vorm. Ze hangen en zijn kortgesteeld. De schubben zijn dun en papierachtig. Ze hebben een gerimpelde rand.

## Toepassingen

De sitkaspar is van belang voor de bosbouw vanwege het hout. Het is licht en wordt gebruikt voor allerlei doeleinden, bijvoorbeeld meubels, vloeren en kisten. Ook wordt het hout gebruikt bij het bouwen van gitaren, bijvoorbeeld voor het bovenblad van akoestische gitaren.

## Afbeeldingen

* Bos van sitkasparren
* Sitkaspar in vorm van octopus in Cape Meares State Park, Oregon
* Verspreidingsgebied in Noord-Amerika
* De uitgerande schubben van de kegel van de sitkaspar
* ↑ Gert Kranenborg en Sven de Vries, Aanbevolen Deense herkomsten van Sitkaspar in Nederland, 23 mei 2004
... · P. abies (Fijnspar) · P. breweriana (Brewers treurspar) · P. glauca (Witte spar) · P. jezoensis (Jezospar) · P. mariana (Zwarte spar) · P. obovata (Siberische spar) · P. omorika (Servische spar) · P. orientalis (Kaukasische spar) · P. pungens (Blauwe spar) · P. schrenkiana (Kirgiezenspar) · P. sitchensis (Sitkaspar) · P. smithiana (Himalayaspar) · ...
# Zwelklei

Zwelklei is een bodemsoort, het is klei, met het vermogen om relatief veel water op te nemen. Het volume wordt groter en de massa klei zwelt daardoor op. Eenmaal opgezwollen klei kan in periodes van droogte het opgenomen water weer afstaan waardoor de massa klei slinkt, met als gevolg dat het volume kleiner wordt. Niet alleen het water tussen de kleideeltjes kan worden afgestaan, ook het water uit de kristalstructuur kan uit de zwelklei verdwijnen.
De discussie over zwelklei is relevant in verband met ondergrondse gasopslag, van aardgas, koolzuurgas en ondergrondse waterstofopslag, en ook in verband met bouwschadepreventie. Zwelklei, bentoniet en Dämmer worden ervoor gebruikt om bijvoorbeeld ondergrondse leidingen mee af te dichten.
# RTV Parkstad

RTV Parkstad is de lokale publieke omroep van de gemeenten Heerlen, Kerkrade en Simpelveld, onderdeel van Parkstad Limburg. De omroep werd op 16 oktober 2000 opgericht. De studio's bevinden zich in Landgraaf.

## Programmering en ontvangst
### Radio

De radiozender richt zich vooral op 20 tot 55-jarigen. Het station draait voornamelijk bekende popmuziek uit de jaren 90 tot nu, afgewisseld met nieuws uit de regio Parkstad op de halve uren. Daarnaast is er ieder uur een blok '20 minuten hits op een rij, non-stop en breuzelvrij', dat op het halve uur start, waarbij de dj twintig minuten niet praat en alleen muziek draait.
In de avonduren worden onder meer livesessies en sport- en cultuurprogramma's uitgezonden.
De radiozender wordt in Zuid-Limburg in de ether op de FM-band uitgezonden op de volgende frequenties:
* 89,2 FM
* 105,7 FM
* 107,0 FM
Daarnaast zendt men uit via de website van de omroep.
Sinds november 2021 zijn de radio uitzendingen ook te zien door middel van Visual Radio.

### Televisie

De televisieprogramma's van RTV Parkstad zijn dagelijks te bekijken via Ziggo kanaal 43, KPN kanaal 1495 binnen de regio Parkstad, en via de website van de omroep. Een aantal terugkerende programma's zijn:
* Smullen met Wim
* Parkstad Uitgelicht
* Beleef Kerkrade
* Kim & Eric in de wereld van
* RTV Parkstad Live Sessies

## Presentatoren
### Televisie

* Wim Frijns
* Marco Smeets & Anoek Hilt
* Wiel Beijer
* Kim Brouns
* Eric Piefer

### Radio

* Henk van Baren
* Rinie van Breugel
* Maurice Cammelot
* Stefan Collaris
* Rainier Eggen
* Erik Kerkhof
* Arno Krijnen
* Kim Krijnen
* Richard Reggers
* Theo Samson
* Roger Schepers
* Marco Smeets
* Johan de Vos
* Fer Vroomen
* Duncan Vrösch
* Kim Brouns
* Eric Piefer

## Externe link

* Officiële website
# Adoro te devote

Adoro te devote is een Eucharistische hymne die wordt toegeschreven aan de heilige Thomas van Aquino. Het is een katholieke gewoonte om deze hymne (geknield) te zingen voor het in de monstrans uitgestelde Allerheiligste: een tijdens de Heilige Mis geconsacreerde hostie, die door katholieken wordt beschouwd als het ware Lichaam van Christus.

## Latijnse tekst

    Adoro te devote, latens Deitas,
    Quæ sub his figuris vere latitas;
    Tibi se cor meum totum subjicit,
    Quia te contemplans totum deficit.
    Visus, tactus, gustus in te fallitur,
    Sed auditu solo tuto creditur.
    Credo quidquid dixit Dei Filius;
    Nil hoc verbo veritátis verius.
    In cruce latebat sola Deitas,
    At hic latet simul et Humanitas,
    Ambo tamen credens atque confitens,
    Peto quod petivit latro pœnitens.
    Plagas, sicut Thomas, non intueor:
    Deum tamen meum te confiteor.
    Fac me tibi semper magis credere,
    In te spem habere, te diligere.
    O memoriale mortis Domini!
    Panis vivus, vitam præstans homini!
    Præsta meæ menti de te vívere,
    Et te illi semper dulce sapere.
    Pie Pelicane, Jesu Domine,
    Me immundum munda tuo sanguine:
    Cujus una stilla salvum facere
    Totum mundum quit ab omni scelere.
    Jesu, quem velatum nunc aspicio,
    Oro, fiat illud quod tam sitio:
    Ut te revelata cernens facie,
    Visu sim beátus tuæ gloriæ. Amen.

## Nederlandse vertaling

    Ik aanbid met eerbied U, verborgen God,
    die hier onder tekens waarlijk Zich verschuilt:
    aan U onderwerpt zich heel en al mijn hart,
    want U schouwend weet ik dat het niets vermag.
    Oog en smaak en tastzin wordt in U misleid,
    het geloof steunt veilig slechts op het gehoor;
    ik geloof al wat Gods Zoon verkondigd heeft,
    niets is meer waar dan het woord der Waarheid zelf.
    Op het kruis ging slechts uw heil'ge Godheid schuil,
    hier blijft echter ook uw mensheid diep verhuld;
    toch belijdend beide met een vast geloof,
    vraag ik wat berouwvol U de rover vroeg.
    Ik zie niet uw wonden, als eens Thomas deed,
    toch wil ik belijden U als mijnen God;
    doe in U geloven mij steeds méér en meer,
    doe mij op U hopen, U beminnen slechts.
    O gedachtenisteken van des Heren dood,
    levend Brood, dat aan den mens het leven geeft,
    geef mij dat mijn geest in U zijn leven vindt,
    geef hem als zijn zoetheid U te smaken steeds.
    Pelikaan vol goedheid, Jesus onze Heer,
    reinig mij, onreine, door uw zuiver Bloed,
    waarvan éne druppel zelfs verlossen kan
    heel het wereldrond van al zijn zondigheid.
    Jesus, dien gesluierd ik hier nu aanschouw,
    moge lessen, bid ik, zich mijn grote dorst;
    dat ik ongesluierd ziende uw aangezicht,
    zalig zij door 't schouwen van uw heerlijkheid. Amen.
# Heerlijkheid Wijlre

Wijlre was een heerlijkheid binnen het Heilige Roomse Rijk, gelegen in de huidige Nederlandse provincie Limburg. De heerlijkheid was niet bij een kreits ingedeeld.
Wijlre, nu een deel van Gulpen-Wittem, wordt omstreeks 1040 vermeld. Sinds de twaalfde eeuw zijn er heren van Wijlre bekend. Omstreeks 1350 komt de halve heerlijkheid in het bezit van Frederik van Millendonk. Omstreeks 1400 is Hendrik Scheiffart van Merode de bezitter.
Gerard Scheiffart van Merode verkocht de heerlijkheid in 1489 aan Hendrik van Nesselrode, die in 1492 werd opgevolgd door Adriaan van Nesselrode. Vervolgens kwam de heerlijkheid aan Werner van Binsfeld (overleden in 1557). In 1652 stierf de familie Binsfeld met Willem Arnold uit, waarna Johan Arnold van Wachtendonk de heerlijkheid erft.
Johan Arnold werd opgevolgd door zijn zoon Willem Adolf Bertram, die regeerde van 1682 tot 1731. Vervolgens kwam diens dochter aan het bewind, Anna Catharina Elizabeth (1731-1735).
Anna werd opgevolgd door haar zoon Johan Hendrik van Bodden. De opvolging werd aangevochten door Herman Arnold van Wachtendonk, die door het rijkskamergerecht de heerlijkheid in 1755 kreeg toegewezen, waarna de macht moest worden overgedragen. Herman Arnold werd in 1768 opgevolgd door de zoon van zijn zuster: Lodewijk Antoon Joseph van Blanckart.
In 1781 komt de definitieve uitspraak van het rijkskamergerecht. De heerlijkheid werd nu toegewezen aan de erfgenamen van Johan Hendrik van Bodden, Christina de Bounam en haar tante Theodora van Bodden. De beide dames regeerden gemeenschappelijk tot de dood van Theodora in 1786. Christina regeerde nog door tot 1790 en verkocht de heerlijkheid toen aan Jacobus Josephus van Klein onder voorbehoud van het vruchtgebruik gedurende haar leven. Jacobus Josephus heeft de heerlijkheid nooit ten volle in bezit gekregen, want in 1795 werd de heerlijkheid bij Frankrijk ingelijfd.
Het Congres van Wenen voegde de voormalige heerlijkheid bij het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.
In de 20e eeuw waren heerlijkheid en kasteel eigendom van het echtpaar jhr. George Louis van der Maesen de Sombreff (1885-1955), diplomaat en Hubertine Josefine Johanna Albertine Maria Cassalette, vrouwe van Wijlre (1886-1978).
# Diochlistus nicholsoni

Diochlistus nicholsoni is een vliegensoort uit de familie Mydidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1928 door Mackerras.
De soort komt voor in Australië (Zuid-Australië).
# Sitkaspar van Campbelleiland

De sitkaspar van Campbelleiland (Nieuw-Zeeland) is de meest afgelegen boom ter wereld. De dichtstbijzijnde boom staat op de Aucklandeilanden, ruim 200 kilometer verderop. De boom is circa tien meter hoog, maar produceert geen dennenappels: dat wijst er op dat de boom nog steeds niet volwassen is. Rond het begin van de twintigste eeuw is de boom daar geplant door de toenmalige gouverneur van Nieuw-Zeeland, Lord Ranfurly. Deze sitkaspar komt van nature niet voor op het zuidelijk halfrond.
In de boom is een hoge concentratie radiokoolstof aangetroffen die dateert uit het jaar 1965. Deze piek houdt verband met kernproeven die in de jaren vijftig en zestig op het noordelijk halfrond werden gehouden. Zodoende zou de boom het gouden punt kunnen zijn waarop het antropocene tijdperk begint. Dit is het tijdperk waarin het Aardse klimaat en de atmosfeer voor het eerst beïnvloed worden door menselijke activiteiten. Door middel van de jaarringen van de boom zijn deze gevolgen gedocumenteerd.
De vorige recordhouder van meest eenzame boom ter wereld was de Acacia van Ténéré in Niger. In 1973 werd de boom omver gereden door een dronken vrachtwagenchauffeur.
* 1 2 (en) World's Loneliest Tree. Atlas Obscura. Geraadpleegd op 22 oktober 2020.
* ↑ Eenzaamste boom ter wereld vertelt dat Antropoceen in 1965 al is begonnen. Scientias (19 februari 2018). Geraadpleegd op 22 oktober 2020.
* ↑ (en) Jonathan Amos, 'Loneliest tree' records human epoch. BBC News (19 februari 2018). Geraadpleegd op 22 oktober 2020.
* ↑ (en) Marisa Brook, The Lonely Tree of Ténéré. Damn Interesting (17 januari 2007). Geraadpleegd op 22 oktober 2020.
# Zwelpedaal

Het zwelpedaal (ook wel zweltrede genoemd) heeft als functie het effect van het geluidsvolume van een bepaald deel van het pijporgel te regelen.
Dit effect wordt bereikt door verticale jaloezieën, die gemonteerd zijn tussen de kast van het pijporgel en de gehoorruimte, volledig te openen (volledig volume) of door (deels) te sluiten (gedempt geluidsvolume). Deze mechanische voorziening komt alleen voor bij de romantische pijporgels.
Ditzelfde effect kan ook elektronisch worden ingebouwd bij virtuele pijporgels.
# RTV Purmerend

RTV Purmerend is de lokale radio- en televisie-omroep van de Nederlandse gemeente Purmerend. De zender is in 1995 opgericht.
Radio Purmerend zendt uit op de etherfrequentie 104,9 MHz en wordt in de regio Purmerend doorgegeven via de kabel op 103,3 MHz en daarnaast via webstream.
Onderdeel van RTV Purmerend is de kabelkrant TekstTV.

## Geschiedenis

In de begin jaren 90 onderhandelde de werkgroep Paraplu met de gemeente Purmerend over de oprichting van een lokale omroep. Op 8 januari 1995 begon met een eenmalige subsidie de zondagse uitzending Nieuwsstraat. Dit programma werd gemaakt in de huidige ING-bank aan de Nieuwstraat. Elke zomer is Radio Purmerend op locatie aanwezig bij het zomerfestival Reuring.

## Externe link

* Officiële website
# Graphium rhesus

Graphium rhesus is een vlinder uit de familie van de pages (Papilionidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1836 door Jean Baptiste Boisduval.