# Tijdlijn van de Europese staatsschuldencrisis (2013)

* Andorra
* Bulgarije
* Tsjechië
* Denemarken
* E U R O Z O N E
* Hongarije
* Kosovo
* Monaco
* Montenegro
* Polen
* Roemenië
* San Marino
* Zweden
* Vaticaanstad
* ■ Eurozone
* ■ ERM II
* ■ Mogelijk toekomstig lid
* ■ Niet-EU-lidstaat, gebruikt euro met overeenkomst
* ■ Niet-EU-lidstaat, gebruikt euro zonder overeenkomst
Onderstaand overzicht bevat een chronologische opsomming van de voornaamste gebeurtenissen rond de Europese staatsschuldencrisis in 2013.

## Januari

* In de week van 31 december 2012 daalde op woensdag 2 januari 2013 de Spaanse rente naar het laagste niveau in negen maanden; Duitse en andere "core"-staatsleningen daalden sterk na het bereiken van een akkoord omtrent de Amerikaanse begrotingsafgrond. Nederland kondigde een driejarige staatslening aan met een coupon van 0%. Het percentage dubieuze leningen in de portefeuilles van Griekse banken bleek eind 2012 te zijn gestegen tot 24% (eind december 2011 was het 16%): er was een bedrag van € 55 miljard mee gemoeid. De voormalige Griekse minister van Financiën Papaconstantinou kwam in problemen nadat gebleken was dat van de "Lagarde list" zoals die aan het parlement was gestuurd drie namen, alle van familieleden van hem, waren verdwenen.
* In de week van 7 januari 2013 kondigde Ierland een "tap" aan van de staatslening tot 2017: de tweede uitgifte van staatsleningen sinds de bail-out van Ierland. De Japanse minister van Financiën Taro Aso kondigde aan dat Japan obligaties van het ESM en eurozone staatsleningen zou gaan kopen. Nederland emitteerde € 3,2 miljard van de 0% staatslening per 2016, tegen een rendement van 0,32%. Op donderdag daalde, na een geslaagde veiling van Spaanse staatsleningen, het rendement op de 10-jarige Spaanse staatslening tot beneden 5%, voor het eerst sinds maart 2012. De Griekse werkloosheid bleek in oktober 2012 te zijn gestegen tot 26,8%. Diverse Duitse politici bleken bedenkingen te hebben tegen de voorgenomen steun aan Cyprus. Moody's verlaagde de rating van Cyprus met drie notches van B3 naar Caa3. De Griekse regering bleek over 2012 een tekort te hebben gehad van € 15,9 miljard, iets beter dan het begrote tekort van € 16,3 miljard. Op vrijdag 11 januari bereikten de Franse werkgeversorganisaties en (drie van de vijf) Franse vakbonden een akkoord over hervorming van de arbeidsmarkt; de Franse regering had hun daartoe tot die datum de tijd gegeven, bij gebreke waarvan men met wetgeving zou komen.
* In de week van 14 januari 2013 berichtte het Handelsblatt dat de Cypriotische centrale bank Cypriotische banken inmiddels voor € 9,4 miljard aan Emergency Liquidity Assistance had voorzien. Spanje leende op donderdag zonder problemen € 4,5 miljard tot 2015, 2018 en 2041. Op donderdag besloot het Griekse parlement om een onderzoek in te stellen naar het knoeien met de "Lagarde list" door ex-minister van Financiën Papaconstantinou; de mogelijke rol van andere politici (Venizelos, Papandreou en Papademos) werd niet onderzocht. Het percentage dubieuze leningen in de portefeuilles van Spaanse banken steeg in november van 11,23% tot 11,38%.
* In de week van 21 januari 2013 keurde het IMF de uitbetaling van € 3,24 miljard aan Griekenland goed; men constateerde dat er in 2015-2016, bij de gehanteerde prognoses, een tekort van € 5,5 miljard tot € 9,5 miljard zou bestaan doch sprak de verwachting uit dat de eurozone-lidstaten hierin zouden voorzien; er hoefden gedurende zes maanden geen verdere bezuinigingen plaats te vinden. ECB-bestuurder Weidmann zei in een interview met de Zweedse Dagens Nyheter en de Finse Helsingin Sanomat dat de eis van de ECB dat gebruik van het OMT-programma gepaard diende te gaan met economische hervormingen in de betrokken eurozone-lidstaten de ECB afhankelijk maakte van die staten, waardoor de onafhankelijkheid van de ECB in gevaar zou kunnen komen. De Spaanse huizenprijzen bleken in het vierde kwartaal van 2012 te zijn gedaald met 9,8% op jaarbasis. Spanje plaatste op dinsdag een 10-jaars lening bij een bankensyndicaat, waarvoor grote belangstelling bleek te bestaan. ECB-president Draghi zei dat "de donkerste wolken over de eurozone waren verdwenen". Het Griekse openbaar ministerie kondigde aan Andreas Georgiou, hoofd van het statistische bureau, te vervolgen ter zake dat hij het overheidstekort over 2009 te hoog had gerapporteerd waardoor de Griekse nationale belangen waren geschaad; Georgiou stelde slechts de methodologie te hebben aangepast aan de eisen van Eurostat. Portugal kondigde een heropening van de staatslening tot 2017 aan: de eerste emissie van langlopende schuld sinds twee jaar. De emissie werd een groot succes: er werd voor € 12 miljard ingeschreven, en voor € 2,5 miljard geplaatst op een rendement van 4,89%, voor 93% (!) bij buitenlandse beleggers. Fitch herzag de outlook van België van "negative" tot "stable". De regio Madrid leende € 1 miljard voor 5 jaar en € 1 miljard tot 2026. De Spaanse werkloosheid bleek in het vierde kwartaal van 2012 te zijn gestegen van 25% tot 26%; de jeugdwerkloosheid was zelfs gestegen tot 55,1% (was 52,3%). De Griekse regering vaardigde "civil mobilisation orders" uit tegen stakend personeel van de Atheense metro om een einde te maken aan een reeds een week durende staking. De ECB maakte bekend dat op 30 januari 2013 door 278 banken in totaal € 137 miljard zouden terugbetalen van leningen van het eerste LTRO-programma. Fitch verlaagde de rating van Cyprus met twee notches tot B.
* In de week van 28 januari 2013 leende Italië op maandag in totaal € 6,6 miljard voor diverse kortere looptijden, tegen tarieven die op de laagste niveaus lagen in drie jaar tijd. De Spaanse detailhandelsverkopen bleken in december te zijn gedaald met 10,2% op jaarbasis. Het Spaanse GDP bleek in het vierde kwartaal te zijn gedaald met 0,7% op kwartaalbasis. Catalonië vroeg voor 2013 € 9 miljard aan het steunfonds voor Spaanse regio's. Op donderdag staakte het Griekse openbaar vervoer en Griekse artsen. De nationalisatie van SNS Reaal bleek de Nederlandse staat € 3,7 miljard te kosten; de kans dat de begrotingsdoelstelling van 3% gehaald zou worden nam hiermee duidelijk af. De Spaanse krant El Pais berichtte dat de regerende Partido Popular vanaf 2002 illegale donaties had aangenomen en aan onder meer de huidige premier Rajoy had doorbetaald; Rajoy ontkende de beschuldigingen. De oppositie drong aan op zijn aftreden.

## Februari

* In de week van 4 februari 2013 publiceerde El Pais details omtrent de beweerde illegale donaties. Spaanse en Italiaanse staatsleningen daalden in koers, de laatste naar aanleiding van stijgende populariteit van Berlusconi in diverse polls. Berlusconi beloofde de door de regering-Monti ingevoerde onroerendgoedbelasting met terugwerkende kracht af te schaffen: de Italianen zouden dan € 4 miljard terugkrijgen. Fitch verlaagde de outlook van Nederland tot "negative", voornamelijk op een verwachte verdere daling van huizenprijzen. Bemanningen van Griekse veerdiensten hervatten op woensdag hun werk nadat de Griekse regering op dinsdag een civil mobilisation order had uitgevaardigd. De Franse president Hollande riep op tot maatregelen tegen de zijns inziens te sterke euro. Spanje leende op donderdag € 4,6 miljard voor diverse looptijden, tegen iets hogere rentes dan de keer ervoor. De Ierse regering besloot tot de liquidatie van de Irish bank Resolution Corporation (belast met de verkoop van bezittingen van de insolvente banken Anglo Irish en Irish Nationwide), in samenhang met de wijziging van de financiering van IBRC; de bestaande oorspronkelijk 10-jarige "promissory note" zou moeten worden vervangen door een nieuwe lening die van 2038 tot 2053 zou worden afgelost. Draghi zei bij de maandelijkse persconferentie van de ECB dat de koers van de euro geen beleidsdoel ("policy target") was maar wel belangrijk was voor de groei en de prijsstabiliteit. De euro daalde direct hierop in koers.
* In de week van 11 februari vergaderden de EU-ministers van Financiën over Cyprus, doch schoven beslissingen op tot na de verkiezingen in Cyprus. Wel werd besloten om een onderzoek te doen instellen naar de mogelijke betrokkenheid van Cypriotische banken bij witwassen, hetgeen door de Cypriotische president Christofias werd aangemerkt als "pesterij". S&P verhoogde de outlook van Ierland van negative tot stable. Het Spaanse bankensaneringsfonds FROB zei dat houders van aandelen en achtergestelde leningen in de genationaliseerde Banco de Valencia verliezen van 85% tot 90% zouden moeten verwachten. Het Franse Cour des comptes waarschuwde dat de financiële doelstellingen van de Franse regering voor 2013 vermoedelijk niet gehaald zouden worden. De Griekse bouwsector bleek in november 2012 te zijn gekrompen met circa twee derde op jaarbasis. De Griekse werkloosheid bleek in november 2012 te zijn gestegen tot 27%, de jeugdwerkloosheid zelfs tot 62%. De Europese banken kondigden aan € 3,8 miljard aan LTRO-leningen terug te betalen. De eerste ronde van de Cypriotische verkiezingen werd gewonnen door de conservatief Nikos Anastasiades met 45% van de stemmen; op 24 februari zou een tweede ronde worden gehouden tussen Anastasiades en Stavros Malas.
* In de week van 18 februari berichtte El Pais dat de Spaanse staatsschuld in 2012 was toegenomen met € 146 miljard tot € 882 miljard: circa 84% van het GDP. Het aandeel dubieuze leningen in de portefeuilles van Spaanse banken daalde in december van 11,38 tot 10,44% als gevolg van het overhevelen van dergelijke leningen naar de "bad bank" SAREB. In Griekenland werd op woensdag gestaakt in havens, scholen en ziekenhuizen. De Franse bank Crédit Agricole rapporteerde over het vierde kwartaal van 2012 een verlies van € 4 miljard, onder meer veroorzaakt door een verlies van € 706 miljoen op de verkoop van hun Griekse dochter Emporiki. Spanje leende op donderdag € 4,2 miljard 2- en 10-jaars tegen duidelijk lagere rentes dan de keer ervoor. De Portugese minister van Financiën Gaspar zei in 2013 een krimp van 2% te verwachten. Berlusconi bleek een groot aantal kiezers een brief te hebben gestuurd dat de teruggave van de onroerendgoedbelasting kon worden afgehaald op het postkantoor: daar bleek dat dit onjuist was. De ECB publiceerde zijn eigen jaarcijfers over 2012: men had een nettowinst gemaakt van € 998 miljoen, vooral door rente en koerswinsten op aangekochte staatsleningen onder het SMP-programma. Ultimo 2012 had men staatsleningen in portefeuille met een marktwaarde van € 208,7 miljard: € 99 miljard Italiaanse, € 43,7 miljard Spaanse, € 30,8 miljard Griekse, € 21,6 miljard Portugese en € 13,6 miljard Griekse. De onderhandelingen over het steunpakket aan Cyprus duurden voort; volgens het Handelsblatt zou overwogen worden om van niet-Cypriotische rekeninghouders een bijdrage te verlangen. De EU publiceerde aanmerkelijk lagere groeiramingen voor de eurozone en de lidstaten; ook verwachtte men een stijgende werkloosheid. Tevens werden ramingen van begrotingstekorten over 2012 gepubliceerd. het Spaanse tekort werd geraamd op 10,2% van het GDP, overigens inclusief de kosten van de sanering van de bankensector, wat 3,2% van het GDP had gekost. De initiële reactie op de markten was beperkt. De ECB berichtte dat de Europese banken eind februari € 61 miljard vervroegd zouden terugbetalen van de tweede LTRO-faciliteit. De tweede ronde van de Cypriotische verkiezingen werden, zoals verwacht, gewonnen door Nicos Anastasiades.
* In de week van 25 februari 2013 leidden de Italiaanse verkiezingen tot een duidelijke overwinning voor Pier Luigi Bersani in het parlement, doch een vermoedelijk verdeelde Senaat; Italiaanse staatsleningen stegen, na het bekend worden van de eerste exit polls, eerst zeer sterk doch gaven later terrein prijs. De uitslag was dat Bersani een meerderheid had in het Kamer van Afgevaardigden (Italië), maar dat de Senaat geheel verdeeld was; ook een coalitie van Bersani en Monti zou daar geen meerderheid hebben. De mogelijkheid van nieuwe verkiezingen werd reeds op dinsdag besproken. Italiaanse staatsleningen daalden op dinsdag sterk. Italië leende op woensdag € 4 miljard 10-jaars tegen 4,83%, wat een maand ervoor nog 4,17% was; gegeven de omstandigheden werd de veiling als een succes beschouwd. Op dinsdag herstelden Italiaanse en Spaanse staatsleningen zich weer gedeeltelijk. Bankia rapporteerde over 2012 een verlies van € 21,2 miljard. veroorzaakt door € 26,8 miljard aan voorzieningen op dubieuze leningen. De Spaanse economie bleek in het vierde kwartaal van 2012 te zijn gekrompen met 0,8%; over heet 2012 met 1,4%. Het IMF en de EU bleken in een in januari uitgebracht rapport kritiek te hebben geuit op de organisatie van de Griekse belastingdienst: sommige functionarissen hadden geen pc of zelfs maar een bureau. In Portugal werd gedemonstreerd tegen de op bezuinigingen gerichte politiek van de regering.

## Maart

* In de week van 4 maart 2013 bleek het aantal Spaanse werklozen te zijn gestegen tot boven de 5 miljoen; het tempo van de toename was echter wel verminderd. Op de vergadering van de eurogroep van maandag 4 maart werd een principe-akkoord bereikt over het verlengen van de steunpakketten voor Ierland en Portugal; definitieve besluitvorming kon niet in dat gremium plaatsvinden omdat deze leningen ook door niet-eurozone landen waren verstrekt. Omtrent de steun aan Cyprus liet men de mogelijkheid open depositohouders te laten meebetalen. Op woensdag stegen Spaanse en Italiaanse staatsleningen verder in koers. S&P verhoogde de outlook van Portugal van negative naar stable (BB). De Griekse werkloosheid bleek in december 2012 26,4% te bedragen, 0,2% lager dan in november 2012.
* In de week van 11 maart 2013 bleken de Spaanse huizenprijzen in het vierde kwartaal van 2012 te zijn gedaald met 12,8% op jaarbasis. Besprekingen tussen de trojka en de Griekse regering over hervormingen, vereist voor het vrijgeven van de volgende tranche van de steunpakketten, werden zonder resultaat afgebroken. Ierland plaatste € 5 miljard aan 10-jaars leningen: de eerste keer dat sinds de crisis dergelijke lange leningen werden geëmitteerd. De Spaanse overheidsschuld (centrale overheid en regio's) bleek eind 2012 te zijn gestegen tot € 884 miljard, 84,1% van het GDP. Portugal kreeg van de trojka een jaar extra voor het doorvoeren van bezuinigingen ter waarde van 2,5% van het GDP. De trojka verwachtte in zijn zevende kwartaalrapport dat de Portugese werkloosheid (16,9% eind 2012) zou stijgen tot 18,2% in 2013 en 18,5% in 2014. Het Hof van Justitie van de EU wees een arrest dat de mogelijkheden van Spaanse rechterlijke instanties om veiling van woningen met hypotheekachterstanden te verbieden, uitbreidde. Op zaterdagochtend 16 maart 2013 bereikte de eurogroep na 10 uur vergaderen een akkoord over het steunpakket voor Cyprus. De eigenlijke steun bedroeg € 10 miljard; voorts werd overeengekomen dat depositohouders bij Cypriotische banken een eenmalige belasting zouden betalen over de waarde van hun tegoeden, hetgeen € 5,8 miljard zou moeten opbrengen. Tegoeden tot € 100.000 zouden belast worden met 6,75%; tegoeden daarboven met 9,9%. De banken op Cyprus werden op zaterdag 16 maart en de dagen daarna gesloten; geldautomaten waren leeg en overboekingen bleken niet te worden uitgevoerd.
* In de week van 18 maart 2013 bleek het percentage dubieuze leningen in de portefeuilles van Spaanse banken in januari te zijn gestegen tot 10,78%, was 10,44%. Op dinsdag keurde het Cypriotische parlement met 36 stemmen tegen, 19 onthoudingen en 0 stemmen voor, het steunpakket af. Op dinsdag onderhandelde de Cypriotische minister van Financiën Sarris in Moskou over steun, doch zonder concrete resultaten. Cypriotische banken bleven tot dinsdag 26 april gesloten (25 april was een "bank holiday"). De ECB liet weten de noodsteun ("Emergency Liquidity Assistance") aan Cypriotische banken voort te zetten tot maandag 25 maart; indien er dan geen definitief akkoord bestond zou de steun beëindigd worden, wat tot een faillissement van in elk geval de Bank of Cyprus en de Laiki Bank zou leiden. Het gebruik van geldautomaten op Cyprus bleek op beperkte schaal mogelijk. Spanje leende € 4,5 miljard voor 3, 5 en 10 jaar tegen iets lagere tarieven dan de keer ervoor. Op donderdag verlaagde S&P de rating van Cyprus van CCC+ tot CCC, met negatief vooruitzicht. Rusland bleek niet genegen Cyprus financiële steun te verlenen: de Cypriotische minister van Financiën keerde onverrichter zake terug. Het Handelsblatt berichtte dat de ECB restricties op het financiële verkeer op Cyprus voorbereidde. De Cypriotische regering kondigde een "plan B" aan dat, voor zover bekend, voorzag in een opsplitsing van één of meer banken in een "bad bank" en een "good bank" en de vorming van een solidariteitsfonds dat geld zou moeten lenen met opbrengsten van toekomstige gaswinning als onderpand; er werd op donderdag nog niet over gestemd daar men eerst de voorstellen (61 pagina's) wilde bestuderen. Het "plan B" werd op zaterdagochtend vroeg door het Cypriotische parlement goedgekeurd (met 26 stemmen voor, 2 tegen en 25 onthoudingen). Laiki Bank (in de media ook aangeduid als Cyprus Popular Bank) werd opgedeeld in een "good bank" en een "bad bank", hetgeen vermoedelijk tevens impliceerde dat depositohouders met meer dan € 100.000 al het meerdere zouden kwijtraken; depositohouders van Bank of Cyprus boven die grens zouden 25% verliezen.
* In de week van 25 maart 2013 werd in de vroege ochtend van maandag 25 maart, na ruim 10 uur vergaderen, een gewijzigd akkoord tussen de trojka en Cyprus. Cyprus Popular Bank (alials Laiki Bank) werd omgevormd tot een "bad bank" waar de deposito's bij die bank van meer dan € 100.000 in werden ondergebracht (en vermoedelijk geheel zouden verloren gaan); kleinere deposito's werden overgeheveld naar Bank of Cyprus. In hoeverre grotere depositohouders van Bank of Cyprus verliezen zouden moeten incasseren was niet direct duidelijk: hun deposito's zouden worden omgezet in aandelen in Bank of Cyprus. Cyprus Popular Bank (voornamelijk eigendom van de Cypriotische overheid) zou daarna geliquideerd worden, waarbij ook de obligatiehouders hun vorderingen vermoedelijk geheel zouden verliezen. Voorts zouden (als tijdelijk aangekondigde) restricties op het kapitaalverkeer plaatsvinden. Cyprus diende de omvang van zijn bankensector in 2018 te hebben teruggebracht tot het Europese gemiddelde. De noodsteun van de ECB aan het Cypriotische bankwezen zou voorlopig gehandhaafd blijven. De Cypriotische regering verbond zich tot de (bij steunverlening inmiddels gebruikelijke) fiscale consolidatie, structurele hervormingen en privatiseringen. Een en ander zou in de weken daarna nog uitgewerkt moeten worden. In de middag van 25 maart zei eurogroep-voorzitter Dijsselbloem dat de aanpak van de Cypriotische bankencrisis een model ("template") zou zijn voor volgende gevallen. De obligatiemarkten reageerden hier negatief op. Enkele uren later ontkende de woordvoerder van Dijsselbloem dat hij dit gezegd had. De banken op Cyprus bleven tot donderdag gesloten. Er werden zorgen geuit over de situatie in Slovenië, dat kampte met een reeds enkele jaren durende recessie en banken met dubieuze leningen ter grootte van circa 20% van het GDP. Aan de vooravond van de invoering van capital controls op Cyprus werd de veronderstelling geuit dat deze aanzienlijk langer zouden kunnen duren dan de door de minister van Financiën genoemde "enkele weken". De Spaanse detailhandelsverkopen bleken in februari te zijn gedaald met 10,6% op jaarbasis. Op woensdag werden de restricties op het geldverkeer op Cyprus bekendgemaakt, met onder meer een beperking van geldopnamen tot € 300 per dag; per overmaking mocht slechts € 5000 naar het buitenland worden overgemaakt; bij reizen buiten Cyprus mocht slechts € 3000 per persoon worden meegenomen; termijn deposito's mochten niet voortijdig beëindigd worden. De ECB liet een aanzienlijk bedrag aan bankbiljetten (naar verluidt € 5 miljard) naar Cyprus overbrengen. Bij de heropening van de Cypriotische banken bleven ongeregeldheden uit. Malta en Luxemburg, beide kleine landen met een grote (Malta) respectievelijk extreem grote (Luxemburg) bankensector, gaven verklaringen uit waarin gesteld werd dat zij niet met Cyprus te vergelijken waren.

## April

* In de week van 1 april 2013 bleek de werkloosheid in de eurozone (licht) te zijn gestegen tot 12%. Op maandag werden de capital controls op Cyprus enigszins versoepeld: het overmaken van geld naar elders zonder voorafgaande toestemming kon voor bedragen tot € 25.000. De Cypriotische minister van Financiën nam ontslag nadat de president kritiek had geuit op zijn optreden gedurende de crisis. Het bezuinigingspakket voor Cyprus waarover op hoofdlijnen overeenstemming leek te bestaan, bleek onder meer te voorzien in forse kortingen op ambtenarensalarissen en pensioenen, en belastingverhogingen. De ECB hield op donderdag de refi rate op 0,75% en kondigde geen nieuwe maatregelen aan. Het Portugese constitutionele hof wees een deel van de kortingen op ambtenarensalarissen en pensioenen af omdat zij in strijd waren met de Portugese grondwet.
* In de week van 8 april 2013 daalden op maandag Portugese staatsleningen aanmerkelijk; Spaanse en Italiaanse staatsleningen stegen echter. Op woensdag waarschuwde de Europese Commissie dat een aantal landen verdere maatregelen dienden te nemen in het kader van de excessive deficit procedure, op straffe van mogelijke boetes. Het betrof Spanje en Slovenië (met "excessive risks") alsmede 11 andere landen. De Portugese regering kondigde een onmiddellijke stop op het aangaan van nieuwe verplichtingen aan. De Europese Commissie drong aan op verdere hervormingen van de Spaanse arbeidsmarkt en het pensioenstelsel. Op donderdag versoepelde Cyprus de capital controls verder; de beperking van geldopnames tot € 300 per dag bleef gehandhaafd. Op vrijdag zei de Cypriotische regering dat het totale steunpakket niet op € 17,5 miljard doch op € 23 miljard zou uitkomen: de vorige regering had de ernst van de situatie onderschat. De Nederlandse regering bereikte een akkoord met de sociale partners, dat voorzag in minder hervormingen en bezuinigingen. De eurogroep en de EU-ministers van Financiën vergaderden op vrijdag over o.a. een verlenging van de leningen aan Portugal en Ierland: deze werden met 7 jaar verlengd. EU-commissaris Barnier zei dat in juni 2013 een concreet plan zou worden gepresenteerd voor het saneren van banken, waarbij eerst de aandeelhouders, dan de obligatiehouders en daarna de spaarders (boven € 100.000) een bijdrage zouden moeten leveren. Eerst daarna zou het ESM en andere EU-regelingen in beeld komen.
* In de week van 15 april 2013 bereikten de Griekse regering en de trojka een akkoord over vrijgave van een termijn van € 2,8 miljard voor Griekenland zelf en € 7,2 miljard voor de herkapitalisatie van Griekse banken; in het kader van dit akkoord zouden in 2013 circa 4000 ambtenaren ontslagen worden en circa 10.000 in 2014. Spaanse rechters bleken, vooruitlopend op wetgeving, zelfstandig gedwongen huizenveilingen op te schorten na de uitspraak van het Europese Hof van Justitie (zie week 11 maart 2013). Op woensdag plaatste Slovenië € 500 miljoen 18-maands schatkistpapier, waarop voor ruim € 1,1 miljard was ingeschreven; tevens werd € 510 miljoen aan schatkistpapier, vervallend in juni 2013 teruggekocht. El Pais berichtte dat het IMF verwachtte dat de Spaanse werkloosheid in 2013 zou oplopen tot 27%. El Economista berichtte dat Spaanse banken genoopt zouden worden extra voorzieningen te treffen voor leningen aan Spaanse ondernemingen. Op donderdag verlaagde het kleinere ratingbureau Egan-Jones de rating van Duitsland van A+ tot A, wegens de gestaag toenemende betrokkenheid van Duitsland bij de financiële problemen in andere eurozone-landen. Bundesbank-president Weidmann zei in een interview met de Wall Street Journal dat de crisis rond de Europese staatsschulden nog een decennium zou kunnen duren. Spanje leende op donderdag € 4,7 miljard voor diverse looptijden; het rendement op Spaanse staatsleningen daalde tot het laagste niveau sinds september 2010. DNB waarschuwde in het halfjaarlijkse Overzicht Financiële Stabiliteit dat een hernieuwde escalatie van de schuldencrisis een bedreiging zou vormen voor de Nederlandse financiële stabiliteit, en drong aan op het uitvoeren van de ingezette hervormingsagenda van de Europese overheden, met name de vorming van een effectieve bankenunie. De Bundestag keurde op donderdag de Duitse deelname aan het steunpakket voor Cyprus goed; ook de verlenging van de leningen aan Ierland en Portugal werd goedgekeurd.
* In de week van 22 april 2013 bleek dat de schulden van de 27 EU-landen in 2013 waren toegenomen met € 576 miljard: in totaal bedroegen de schulden € 11 biljoen. EU-commissievoorzitter Barroso zei dat de grens van bezuinigingsmaatregelen bereikt was; na kritiek van Duitse zijde zwakte hij zijn uitlatingen af. Op dinsdag stegen Spaanse en Italiaanse staatsleningen sterk in koers. Op woensdag keurde het ESM het steunpakket voor Cyprus goed; de eerste tranche zou reeds in mei kunnen worden uitbetaald. De Spaanse werkloosheid bleek in het eerste kwartaal te zijn gestegen van 26,02% tot 27,16%. Spaanse en Italiaanse staatsleningen verloren op donderdag weer een deel van de winsten van de dagen ervoor. In de aanloop naar de ECB-vergadering van 2 mei 2013 zei bondskanselier Merkel op donderdag dat Duitsland eigenlijk hogere ECB-rentes nodig had. Op vrijdag berichtte het Handelsblatt dat de Bundesbank in een advies aan het Duitse Bundesverfassungsgericht (waar een procedure aanhangig was omtrent de verenigbaarheid van het OMT-programma van de ECB met de Duitse grondwet) dat dit programma de risico's van de ECB zou doen toenemen en de onafhankelijkheid van de ECB in gevaar zou kunnen brengen; ook uitte de Bundesbank kritiek op de omvang van de noodsteun ('ELA") aan de Griekse centrale bank: op dat tijdstip was een verlaten van de eurozone door Griekenland "geenszins als onwaarschijnlijk te beschouwen". Op vrijdag versoepelde de Cypriotische regering de restricties op het betalingsverkeer verder. De Spaanse regering kondigde een vertraging van het tempo van schuldreductie aan: het beoogde tekort van 3% zou eerst in 2016 in plaats van in 2014 bereikt worden. Het aantal Franse werklozen bleek een historisch hoogtepunt bereikt te hebben. Het Griekse parlement ging akkoord met verdere bezuinigingen, onder meer het ontslag van 15.000 ambtenaren; deze wetgeving was een voorwaarde voor het vrijgeven van verdere termijnen van de beide steunpakketten van de trojka. Italië slaagde erin een nieuwe regering te vormen, twee maanden na de verkiezingen van eind februari 2012; Moody's handhaafde de rating van Italië op Baa2, met negative outlook.

## Mei

* In de week van 29 april 2013 leende Italië voor 5 en 10 jaar tegen de laagste rente sedert oktober 2010. De ECB reageerde op de kritiek van de Bundesbank op het OMT-programma: men meende dat de ECB haar mandaat niet te buiten zou gaan. De werkloosheid in de eurozone bleek in maart 2013 te zijn gestegen tot 12,1%. Op dinsdag verlaagde Moody's de rating van Slovenië van Baa2 tot Ba1. Het Cypriotische parlement keurde de steunaanvraag (met de daaraan verbonden bezuinigingen) goed met 29 tegen 27 stemmen. Griekenland verkocht zijn aandeel van 33% in het staatsloterijbedrijf OPAP voor € 712 miljoen: de eerste grote privatisering sinds het begin van de crisis. Op donderdag verlaagde de ECB de refi rate met ingang van 8 mei met 0,25% tot 0,50%; het tarief van de "marginal lending facility" werd verlaagd van 1,50% tot 1,00%; de "deposit rate" bleef ongewijzigd op 0%. Draghi benadrukte tijdens de persconferentie de noodzaak om voort te gaan met fiscale consolidatie. De Europese Commissie kondigde een uitbreiding aan van het programma voor het financieren van het Europese MKB.
* In de week van 6 mei kondigde de Portugese regering verdere bezuinigingen aan, nodig geworden nadat het Constitutionele Hof kort daarvoor eerdere bezuinigingen had afgekeurd: er zouden onder meer 30.000 ambtenaren worden ontslagen en de pensioenleeftijd zou van 65 tot 66 jaar worden verhoogd. Het IMF bracht een voortgangsrapport over Griekenland uit: men constateerde dat te weinig voortgang was gemaakt bij de aanpak van belastingontduiking, en men waarschuwde dat de Griekse staatsschuld nog steeds te hoog was: mogelijk zou "additional relief if needed" nodig blijken te zijn. Portugal kondigde een (ruim) 10-jarige staatslening aan, de eerste emissie sinds Portugal om steun gevraagd had. De Spaanse "bad bank" SAREB bleek inmiddels 83.000 woningen in de portefeuille te hebben, warvan slechts 6.000 bewoond waren. Zowel Frankrijk als Nederland emitteerden schatkistpapier tegen een minimale respectievelijk een negatieve rente. Spaanse banken bleken eind 2012 € 208 miljard aan leningen te hebben geherstructureerd. De Portugese emissie was een succes: er werd voor € 10,2 miljard ingeschreven op een lening van € 3,5 miljard, met een rendement van circa 5,7%. Volgens Die Welt zou binnen de ECB een discussie gevoerd worden over het opkopen van zogenaamde asset-backed securities (bundelingen van gedekte leningen aan het MBK ("SME's"). De Griekse werkloosheid bleek in februari te zijn gestegen tot 27%; de jeugdwerkloosheid tot 64,2%. De Sloveense regering presenteerde een bezuinigingspakket met onder meer een verhoging van de btw en de verkoop van staatsdeelnemingen, om in 2014 op een begrotingstekort van 3,3% uit te komen. De Spaanse senaat nam een wet aan die huisuitzettingen van "kwetsbare huishoudens" gedurende twee jaar zou opschorten. Italië leende € 7 miljard 1-jaars tegen 0,70%: het laagste niveau ooit.
* In de week van 13 mei 2013 keurde de eurogroep de vrijgave van € 7,5 miljard aan leningen aan Griekenland goed, alsmede de vrijgave van de eerste tranche van € 2 miljard aan Cyprus. De discussie over het tempo van de vorming van een bankenunie ging verder. Volgens Cinco Dias zouden Spaanse huizenprijzen in 2013 nog verder dalen. Fitch verhoogde de rating van Griekenland van CCC naar B-. De eurozone bleek in het eerste kwartaal van 2013 wederom in een recessie te zijn beland. Volgens El Confidencial zou het Spaanse bankwezen aanvullende EU-steun behoeven wegens onvoldoende voorzieningen op geherstructureerde leningen. Het Nederlandse kadaster had in april 6554 woningverkopen geregistreerd, wat een sterke daling was ten opzichte van april 2012 (−20,4%) en maart 2013 (−26,6%). Op vrijdag 17 mei verlaagde Fitch de rating van Slovenië van A- tot BBB+.
* In de week van 20 mei 2013 kondigde Duitsland plannen aan om gezamenlijk met perifere landen de financiering van het MKB te verbeteren teneinde de jeugdwerkloosheid te bestrijden. Aan het eind van de week daalden met name Spaanse staatsleningen in koers. De Duitse bondskanselier Merkel zei dat de Europese jeugdwerkloosheid op een "onvoorstelbaar" hoog niveau lag.
* In de week van 27 mei 2013 kondigde de Europese Investeringsbank plannen aan om in drie jaar € 70 miljard aan leningen aan het MKB te verstrekken op voorwaarde dat dit gebruikt worden voor opleidingsplaatsen voor jongeren. S&P waarschuwde dat Frankrijk concrete stappen moest nemen teneinde een ratingverlaging te voorkomen. Volgens Die Welt zou binnen de ECB meer weerstand bestaan tegen "unconventional measures" (waaronder in ieder geval verstaan leek te worden kwantitatieve versoepeling), doch mogelijk ook alle andere maatregelen dan een (verdere) verlaging van de refi rate). Op woensdag gaf de Europese Commissie Spanje en Frankrijk twee jaar extra tijd om tot een begrotingstekort van 3% te komen, en Nederland één jaar extra tijd; dit ging vergezeld van diverse eisen ten aanzien van hervormingen.

## Juni

* In de week van 3 juni 2013 verlaagde Fitch de rating van Cyprus van B tot CCC. De Duitse staatsbank KfW kondigde aan € 800 miljoen te lenen aan de Spaanse staatsbank ICO voor de financiering van het Spaanse MKB. Het IMF constateerde in een evaluatie van het steunverleningsproces dat er enerzijds positieve resultaten waren bereikt (met name dat Griekenland in de eurozone was gebleven) maar dat er was uitgegaan van de optimistische aannames omtrent de Griekse staatsschuld en de verwachte ontwikkeling van de Griekse economie. Het IMF zou ook eigen richtlijnen overschreden hebben. Ook werd geconstateerd dat men "meer sceptisch" diende te zijn ten aanzien van officiële Griekse cijfers. De Franse werkloosheid bleek in het eerste kwartaal te zijn gestegen tot 10,4%: het hoogste niveau in 15 jaar. De Griekse werkloosheid bleek in maart 2013 te zijn gestegen tot 26,8% (de jeugdwerkloosheid zelfs tot 58,3%. De ECB liet op donderdag de refi rate en de deposit rate ongewijzigd op 0,50% en 0,00%; ook andere maatregelen werden achterwege gelaten.
* In de week van 10 juni 2013 bleek voor de privatisering van het Griekse staatsgasbedrijf Depa geen belangstelling te bestaan, dat het Russische gasbedrijf Gazprom zich had teruggetrokken. Op 11 en 12 juni behandelde het Duitse Bundesferfassungsgericht klachten van een aantal Duitsers tegen het OMT-programma, dat zou neerkomen op (verboden) financiering van overheden door centrale banken. ECB-bestuurder Asmussen betoogde dat dit niet het geval was: het OMT-programma was bedoeld voor het beteugelen van onterecht hoge yields van staatsleningen van perifere landen, zou (hoewel in theorie in omvang onbeperkt) in de praktijk wel beperkt zijn, en doordat leningen op de secundaire markt zouden worden gekocht in plaats van uit emissie zou niet van directe financiering sprake zijn. Bundesbank-president Weidmann betoogde dat feitelijk wel van financiering sprake zou zijn, en dat de centrale banken van het Eurosysteem hiermee omvangrijke kredietrisico's op de betreffende landen zouden krijgen. Een uitspraak van het Hof werd eerst na de zomer verwacht. De Griekse regering sloot staatsomroep ERT tijdelijk, teneinde circa 2700 medewerkers te kunnen ontslaan; journalisten bezetten het gebouw en zetten de uitzendingen voort. De Griekse vakbonden hielden op donderdag een 24-uurstaking. De Spaanse huizenprijzen bleken in het eerste kwartaal van 2013 te zijn gedaald met 14,3% op jaarbasis. S&P handhaafde de rating van Spanje op BBB-, met negative outlook. De Spaanse staatsschuld bleek eind maart 2013 te zijn gestegen tot 88,2% van het GDP.
* In de week van 17 juni bleken de dubieuze leningen in de portefeuilles van Spaanse banken in april te zijn gestegen van 10,47% tot 10,87%. De Spaanse premier Rajoy riep de ECB op een bank voor het verstrekken van leningen aan kleinere ondernemingen op te richten. De Cypriotische president Anastasiades vroeg de trojka om een complete herziening van het bail-out-pakket, dat volgens hem de Cypriotische economie grote schade had toegebracht. Op donderdag bereikte de eurogroep overeenstemming over de omvang van directe bankensteun door het ESM: dit werd beperkt tot € 60 miljard. Alleen systeemrelevante banken zouden in aanmerking kunnen komen De centrale overheid van het betreffende land zou ook een bijdrage moeten leveren; gebruik voor het saneren van oude schulden ("legacy debts") werd niet bij voorbaat uitgesloten. Gebruik van deze faciliteit zou eerst kunnen plaatsvinden als het uniforme bankentoezicht in werking zou zijn getreden. Moody's zei dat de hoger dan verwachte Nederlandse begrotingstekorten "credit negative" waren, hetgeen uitgelegd werd als een toename van de kans op een ratingverlaging. De Griekse coalitiepartijen ruzieden over de heropening van staatsomroep ERT nadat de Griekse bestuursrechter de sluiting had toegestaan, doch het staken van de uitzendingen onrechtmatig had geoordeeld. Op vrijdag 21 juni trok Democratisch Links, de kleinste Griekse coalitiepartij, zich terug uit de regering. Griekse staatsleningen daalden sterk in koers. Eveneens op vrijdag slaagde de eurogroep er na 20 uur vergaderen niet in overeenstemming te bereiken over een uniform bankensaneringsmechanisme ("SRM", ofwel Single Resolution Mechanism").
* In de week van 24 juni openden de Europese obligatiemarkten fors lager. De BIS schreef in zijn jaarverslag dat centrale banken hun steunprogramma's zouden moeten gaan beëindigen: voortgaan met stimuleren zou een toename van de daaraan inherente risico's betekenen zonder dat daar veel nuttigs tegenover stond. Het Griekse kabinet werd herschikt, met als voornaamste wijziging dat PASOK-leider Venizelos vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken werd. De voormalige Italiaanse premier Berlusconi werd (in eerste aanleg) wegens prostitutie en ambtsmisbruik veroordeeld tot zeven jaar celstraf (na een eis van zes jaar); hij kon in afwachting van hoger beroep op vrije voeten blijven. ECB-bestuurder Cœuré zei dat het bestaande ruime monetaire beleid nog geruime tijd zou worden voortgezet, doch dat rentes uiteindelijk ("eventually") zouden stijgen. De leningen van het EFSF aan Ierland werden verlengd van 12,5 jaar tot 19,5 jaar. De FT berichtte dat Italië uit hoofde van derivatencontracten, afgesloten in de late jaren 90 en heronderhandeld op het hoogtepunt van de staatsschuldencrisis, circa € 8 miljard zou kunnen verliezen. Het Portugese begrotingstekort voor 2013 zou inclusief bankensteun kunnen uitkomen op 10%, waarschuwde minister van Financiën Gaspar. Op donderdag 27 juni bereikten de EU-regeringsleiders (alsnog) een akkoord omtrent de sanering van noodlijdende banken: allereerst zouden aandeelhouders hun geld kwijtraken, dan obligatiehouders, dan depositohouders; spaarders met tegoeden tot € 100.000 zouden beschermd worden; voorts werd € 6 miljard of € 8 miljard (diverse bronnen noemden verschillende bedragen) beschikbaar gesteld om de jeugdwerkloosheid in perifere landen te bestrijden.

## Juli

* In de week van 1 juli 2013 nam de Portugese minister van Financiën Gaspar onverwacht ontslag; in de volgende weken werd getracht de coalitie overeind te houden. De ECB hield op 4 juli de beleidsrentes ongewijzigd en zei te verwachten dat deze gedurende langere tijd ("extended period of time") op deze of lagere niveaus zouden blijven.
* In de week van 8 juli 2013 betichtte Luis Bárcenas, voorheen penningmeester van de regerende Spaanse Partido Popular, dat men gedurende vele jaren illegale donaties had ontvangen en daaruit onder meer betalingen aan premier Rajoy gedaan had; de PP ontkende de beschuldigingen. De Spaanse huizenprijzen bleken in juni te zijn gedaald met 10,6% op jaarbasis. S&P verlaagde de rating van Italië met één notch tot BBB, met negative outlook. De Griekse regering legde een omvangrijk pakket aan wetgeving voor aan het parlement, een vereiste voor het vrijgeven van volgende tranches aan steunverlening. S&P bevestigde de AAA-rating van Duitsland; de outlook van Ierland werd verhoogd van "stabiel" tot positief".
* In de week van 15 juli 2013 gaf Luis Bárcenas toe dat de handgeschreven notities omtrent de beweerde illegale donaties en betalingen van zijn hand waren; partijvoorzitter Rajoy en partijsecretaris De Cospedal zouden in 2010 ieder € 25.000 als bonus ontvangen hebben. De heer Schäuble zei bij een bezoek aan Griekenland dat men niet moest aansturen op een tweede "haircut" van Griekse staatsleningen. De Portugese coalitie bleek in stand te kunnen blijven (na enige personele wijzigingen) nadat president Cavaco Silva had geweigerd vervroegde verkiezingen uit te schrijven. Het Griekse parlement nam het pakket wetswijzigingen aan.
* In de week van 22 juli 2013 stegen op maandag Portugese staatsleningen, die fors terrein hadden verloren in de weken ervoor, sterk in koers. De staatsschuld in de gehele eurozone bleek medio 2013 te zijn gestegen tot 92,2% van het GDP. Griekenland bleef koploper met 160,5%. Op woensdag hield de eurogroep de uitbetaling van de voor eind juli voorziene tranche van het steunpakket aan Griekenland op: men was niet tevreden over de wijze waarop een aantal categorieën Griekse ambtenaren waren vrijgesteld van overheveling naar een arbeidspool, en droeg Griekenland op om de desbetreffende wetgeving aan te passen. De Spaanse werkloosheid bleek in het tweede kwartaal te zijn gedaald van 27,2% to 26,3%; dit was naar verluidt deels het gevolg van het toeristenseizoen. De Spaanse banken Bankia, Sabadell en Bankinter rapporteerden, na grote verliezen in 2012, over het eerste halfjaar van 2013 positieve resultaten. De Bank Lending Survey van de ECB, juli 2013, liet een daling zien van de verslechtering van de financieringsmogelijkheden van ondernemingen en huishoudens in de eurozone. In de jaarlijkse Article IV Consultation omtrent de eurozone riep het IMF de eurozone-lidstaten op krachtig voort te gaan met de vorming van een bankenunie en het bevorderen van de werkgelegenheid, en riep de ECB op de beleidsrentes verder te verlagen (inclusief een negatieve deposit rate) en een nieuwe LTRO in te zetten (van 3 tot 5 jaar); voorts werden een "targeted LTRO" (kredietverlening aan banken voor kredietverlening voor specifieke doeleinden) en het rechtstreeks opkopen van assets door de ECB genoemd. Op vrijdag keurde de EU de vrijgave van € 2,5 miljard aan Griekenland goed; tevens zou Griekenland € 1,8 miljard van het IMF ontvangen, en zou € 1,5 miljard aan koerswinsten op Griekse staatsleningen aan Griekenland uitgekeerd worden. (Opgemerkt wordt dat van de € 4 miljard aan steun die eind juli werd uitbetaald, € 2,226 miljard bestemd was voor het aflossen van op 20 augustus vervallende staatsleningen in handen van de ECB, die ze in het kader van het SMP had gekocht. Deze leningen waren bij de "PSI" van 2011 ongemoeid gelaten.)

## Augustus

* In de week van 29 juli 2013 bleek de "haircut" op de deposito's bij de Bank of Cyprus (boven € 100.000) uit te komen op 47,5% in plaats van 38,5%. De trojka constateerde in een voortgangsrapport dat Griekenland "gestage, hoewel vaak langzame" voortgang maakte met de hervormingen; met name de hervorming van het belastingstelsel en de afslanking van het overheidsapparaat ging traag. De geraamde opbrengst van de Griekse privatiseringen werd neerwaarts bijgesteld: tot eind 2016 van € 11,1 miljard naar € 10,7 miljard, tot eind 2022 van € 50 miljard naar € 24,2 miljard. ECB-bestuurders Cœuré and Asmussen spraken zich uit voor publicatie van de notulen van de vergaderingen van het ECB-bestuur, in navolging van andere centrale banken. ECB-president Draghi bleek hier welwillend tegenover te staan. De werkloosheid in de eurozone bleek in juni fractioneel te zijn gedaald, voor het eerst in twee jaar. Het IMF schreef dat een deel van de (door de eurozone/lidstaten) aan Griekenland verstrekte leningen in 2014 en 2015 zou moeten worden kwijtgescholden als de beoogde schuldquote van 124% in 2020 gehaald zou moeten worden. Het Italiaanse Hof van Cassatie bekrachtigde de veroordeling van Berlusconi wegens belastingfraude; de beslissing tot ontzetting uit publieke ambten werd terugverwezen. Griekse ambtenaren staakten na publicatie van namen van ambtenaren die zouden worden overgeplaatst naar de arbeidspool.
* In de week van 5 augustus 2013 publiceerde het IMF de (jaarlijkse) beoordeling van de Spaanse economie; men verwachtte dat de Spaanse werkloosheid nog enkele jaren slechts weinig zou dalen. De Griekse belastingschulden bleken de € 60 miljard te zijn genaderd. ECB-bestuurder Praet schreef dat de ECB nog niet "al zijn kruit verschoten had" en dat een verdere verlaging van de beleidsrentes nog steeds mogelijk was. De Spaanse "bad bank" SAREB kondigde de eerste grotere verkoop van onroerend goed aan, ten bedrage van € 100 miljoen. Voormalig ECB-bestuurder Bini Smaghi waarschuwde dat publicatie van de notulen van vergaderingen van het ECB-bestuur weinig toegevoegde waarde zou kunnen hebben, daar signalen van verschillen van inzicht tussen bestuurders de slagvaardigheid van de ECB zou kunnen aantasten. Om die reden verwachtte hij dat de notulen niet veel inzicht zouden bieden. De Griekse werkloosheid bleek in mei te zijn gestegen tot 27,6%, en de jeugdwerkloosheid tot 64,9%.
* In de week van 12 augustus 2013 berichtte Der Spiegel dat de Bundesbank in een vertrouwelijk rapport had geschreven dat het steunpakket voor Griekenland eind 2013, doch uiterlijk begin 2014, ingrijpend herzien zou moeten worden, waarbij aan (omvangrijke) kwijtschelding door de eurozone-lidstaten niet ontkomen zou kunnen worden; het Duitse ministerie van Financiën zei niet van enig rapport te weten. De Griekse economie bleek in het tweede kwartaal van 2013 te zijn gekrompen met 4,6% op jaarbasis; dit was in het eerste kwartaal een krimp van 5,6%. Het rendementsverschil tussen Duitse en Spaanse en Duitse en Italiaanse staatsleningen daalde tot het laagste niveau in twee jaar. De Italiaanse president Napolitano zei Berlusconi geen gratie te zullen verlenen. De Franse en Duitse economie bleken in het tweede kwartaal van 2013 duidelijk te zijn gegroeid; de Nederlandse economie bleek echter nog te zijn gekrompen met 0,2%. De Nederlandse werkloosheid bleek (volgens de definitie van het CBS) in juli te zijn gestegen van 8,5% tot 8,7%. Ook de Portugese economie was in het tweede kwartaal gegroeid. De eurozone als geheel bleek in het tweede kwartaal een groei van 0,3% te hebben behaald, en was daarmee uit de recessie gekomen.
* In de week van 19 augustus 2013 werd Stelios Stavridis, hoofd van het Griekse privatiseringsagentschap, ontslagen nadat gebleken was dat hij een lift had geaccepteerd in het privévliegtuig van een zakenman wiens onderneming kort daarvoor een overheidsbedrijf had overgenomen; Stavridis noemde zijn ontslag "hypocriet". De Griekse regering kondigde aan het moratorium op executoriale verkopen van woningen met hypotheekachterstanden na eind 2013 niet te zullen verlengen. Het percentage dubieuze leningen in de portefeuilles van Spaanse banken bleek in juni te zijn gestegen van 11,21 tot 11,62%. Nederlandse koopwoningen stegen in juli 2013 1,2% in prijs ten opzichte van juni 2013; ten opzichte van juli 2012 was er een prijsdaling van 2012. De heer Schäuble zei dat een derde steunprogramma voor Griekenland onontkoombaar zou zijn. Fitch bevestigde de AAA-rating van Nederland; de "negative watch" bleef gehandhaafd. De Süddeutsche Zeitung berichtte dat een derde steunpakket voor Griekenland niet van de eurozone-lidstaten zou komen maar uit EU-structuurfondsen (die daartoe al dan niet door de eurozone-lidstaten zouden moeten worden aangevuld). ECB-bestuurder Nowotny zei dat na de recente positieve ontwikkelingen er geen reden meer was voor een verlaging van de beleidsrentes; ten aanzien van publicatie van ECB-notulen zei hij publicatie van hoe individuele bestuurders gestemd hadden onwenselijk te achten. De heer Schäuble zei tegen het Handelsblatt dat een derde steunpakket voor Griekenland "aanzienlijk kleiner" zou zijn dan de eerste twee.
* In de week van 26 augustus 2013 berichtten diverse media dat Griekenland een derde steunpakket, van circa € 10 miljard, nodig zou hebben; de Griekse minister van Financiën zei evenwel te verwachten dat Griekenland aan het eind van 2014 weer toegang tot de financiële markten zou hebben. Italiaanse staatsleningen daalden in koers op toenemende politieke onrust: de Senaat zou in september beginnen met een besluit over ontzetting van Silvio Berlusconi uit het passieve kiesrecht. De Franse regering kondigde hervormingen van het pensioenstelsel aan die door commentatoren als bescheiden werden beschouwd. De Spaanse gemeente Buñol kondigde aan voor het jaarlijkse Tomatina-festival een toegangsprijs van € 10 te gaan heffen. De Nederlandse regering kondigde aan overeenstemming bereikt te hebben met pensioenfondsen over de oprichting van een Nationaal Hypotheek Instituut, dat (met overheidsgarantie) geld van pensioenfondsen zou lenen ter financiering van Nederlandse woninghypotheken. De Italiaanse coalitie besloot de onroerendgoedbelasting af te schaffen, waarmee een bedrag van € 4 miljard per jaar gemoeid was; hiermee werd een dreigende regeringscrisis afgewend. Het Portugese constitutionele hof verwierp plannen voor het ontslag van een aantal ambtenaren; Portugese staatsleningen daalden hierop in koers. ECB-bestuurder Nowotny zei op vrijdag dat een verlaging van de beleidsrentes, ook gegeven de verbeterende conjunctuur, onder de bestaande "forward guidance" nog steeds mogelijk was. De werkloosheid in de eurozone bleek in juli stabiel te zijn gebleven op 12,1%.

## September

* In de week van 2 september 2013 kondigde de Spaanse regering aan de hoogte van pensioenen te willen koppelen aan de levensverwachting en de conjunctuur. De Griekse vakbond GSEE zei te verwachten dat het ten minste 20 jaar zou duren voordat het banenverlies dat in de crisis was opgetreden hersteld zou zijn; het ministerie van Arbeid bestreed dit. Volgens La Republicca zou Berlusconi besloten hebben het Italiaanse kabinet ten val te brengen indien de Senaat hem zijn passief kiesrecht zou ontnemen. De Griekse advocaten kondigden een staking aan tegen het opheffen van hun minimumtarieven. De Griekse minister van Financiën kondigde aan de voorwaarden van de steunpakketten te gaan heronderhandelen zodra Griekenland een "primary surplus" zou hebben. De ECB hield op 5 september de beleidsrentes ongewijzigd; men maakte gewag van de geleidelijke afname van de "excess liquidity". Eurogroep-voorzitter Dijsselbloem zei in het Europees Parlement te verwachten dat Griekenland een derde steunpakket zou behoeven. Ierland zou overeenstemming hebben bereikt over een kredietfaciliteit als "achtervang" bij het aflopen van de bestaande steunpakketten in december 2013; het zou waarschijnlijk gaan om een Enhanced Conditions Credit Line.
* In de week van 9 september 2013 begon een commissie uit de Italiaanse senaat het debat over de vraag of Berlusconi uit zijn ambt ontzet diende te worden na zijn veroordeling. De Portugese regering zei geen problemen te verwachten indien de volgende tranche van het steunpakket (van € 2,8 miljard euro) zou worden opgehouden in afwachting van verdere beslissingen van het Constitutionele Hof over de rechtsgeldigheid van een aantal bezuinigingen. 136 Duitse hoogleraren economie riepen de Duitse Bundesverfassungsgericht op om het aankoopprogramma van de ECB in strijd met het EU-verdrag te verklaren. De onderhandelingen in de Italiaanse senaatscommissie duurden de gehele week. De Griekse werkloosheid bleek in juni te zijn gestegen tot 27,9%. De Spaanse huizenprijzen bleken in het tweede kwartaal van 2013 te zijn gedaald met 0,8%, wat in het eerste kwartaal nog −6,6% was. De Portugese regering besloot pensioenen boven € 600 per maand met 10% te korten. De Spaanse staatsschuldquote bleek aan het eind van het tweede kwartaal te zijn gestegen tot 92,2%. Het Europese Parlement verdaagde aanvankelijk een stemming over de bankenunie wegens een verschil van inzicht over de hoeveelheid informatie die men van de ECB verlangde over diens werkwijze: het EP wilde inzage in notulen van de Supervisory Board; de ECB wilde die geheim houden. Op donderdag bereikten het EP en de ECB overeenstemming over de hoeveelheid informatie die de ECB het EP zou moeten verstrekken bij bankensaneringen, waarna het EP akkoord ging met de voorstellen van de EC: de ECB zou ten minste een "betekenisvolle" samenvatting van de notulen van vergaderingen van de supervisory board verstrekken. EC-commissaris Rehn liet zich kritisch uit over omvang en tempo van de Franse hervormingen. De stemming omtrent het verlies van de senaatszetel van Berlusconi zou op woensdag 18 september plaatsvinden; daarna zou Berlusconi de gelegenheid hebben zich te verdedigen. De Griekse regering bleek moeite te hebben om ultimo september de overeengekomen 12.500 ambtenaren in de arbeidspool te plaatsen. Het Chinese rating agency Dagong verlaagde de rating van Nederland van AA+ stable naar AA+ negative.
* In de week van 16 september 2013 schafte de Griekse regering de bonus (1 extra vrije dag per 2 maanden) voor ambtenaren die computers gebruikten af. Het Griekse onderwijspersoneel hield een serie "rolling strikes" tegen de aangekondigde ontslagen. Grieks treinpersoneel staakte op woensdag uit protest tegen de voorgenomen privatisering van de Griekse spoorwegen; vuilnisophalers, artsen en advocaten staakten eveneens. Het IMF en de eurogroep gaven de volgende tranche van het steunpakket aan Cyprus vrij (eurogroep € 1,5 miljard, IMF € 84,7 miljoen). Le Figaro berichtte dat de Franse staatsschuld in 2014 zou oplopen tot 95% van het GDP. IMF chief economist Blanchard zei de door de Franse regering aangekondigde hervorming van de pensioenplannen teleurstellend te vinden. De Griekse premier Samaras zei na een ontmoeting met EC-commissaris Barroso dat er geen nieuwe bezuinigingen nodig zouden zijn om het begrotingstekort in 2015 en 2016 te dekken. Hij verwees naar een besluit van de eurogroep van 27 november 2012, dat de geldgevers zou verplichten om extra geld ter beschikking te stellen zodra Griekenland een "primary surplus" had bereikt. De Cypriotische president Anastasiades zei te verwachten dat alle restricties op het kapitaalverkeer in januari 2014 zouden kunnen worden opgeheven. ECB-bestuurder Cœuré zei dat de ECB "puur juridisch" gezien niet gebonden zou zijn aan de (komende) uitspraak van het Duitse Bundesverfassungsgericht omtrent het OMT-programma; de ECB zou te snel stijgende geldmarktrentes niet accepteren, en eventuele "asset bubbles" bestrijden door liquiditeit aan het systeem te onttrekken, doch geen van beide ontwikkelingen deden zich op dat moment voor. De Nederlandse regering kondigde de oprichting van een Nationaal Hypotheekinstituut aan, dat de financiering van hypotheken zou moeten faciliteren (vooral door de betrokkenheid van Nederlandse pensioenfondsen bij de Nederlandse woningmarkt te bevorderen); Fitch liet zich in kritische termen uit. Het IMF publiceerde een "policy paper" over de effecten van fiscale stimuleren versus bezuinigen in ontwikkelde landen. De Griekse current account had in juli 2013 een overschot van € 2,7 miljard, grotendeels door bestedingen van buitenlandse toeristen. Het aandeel non-performing loans in de portefeuilles van Spaanse banken bleek in juli te zijn gestegen tot € 178,7 miljard: een nieuw record van 11,97%. S&P plaatste Portugal op "negative watch". De eerste stemming in de Italiaanse senaatscommissie bleek slechts betrekking te hebben op een voorstel van Berlusconi's partij af te zien van verwijdering: dit werd afgewezen; Berlusconi riep op tot verzet tegen zijn tegenstanders en kondigde een herstart van zijn vroegere partij Forza Italia aan.
* In de week van 23 september zei de heer Draghi in het Europese Parlement dat de ECB bereid was "any instrument" te gebruiken om de korte rente op de bestaande lage niveaus te houden, inclusief een nieuwe LTRO. De Griekse regering vroeg de trojka om meer tijd om de 12.500 ambtenaren in de arbeidspool te plaatsen (wat eind september afgerond zou hebben moeten zijn); Griekse ambtenaren kondigden verdere stakingen aan. De Griekse vicepremier Venizelos zei dat Griekenland geen derde bail-out zocht maar een "herprofilering" van de leningen ("debt reprofiling"). In aanmerking nemende dat de looptijd van de eerste steunpakketten reeds verlengd was tot circa 30 jaar, met verlaging van de coupon, was het de financiële markten niet direct duidelijk hoe dit veel soelaas zou kunnen bieden; ook Der Spiegel had bedenkingen. De Duitse staatsschuld bleek aan het eind van het eerste halfjaar van 2013 met € 34 miljard te zijn gedaald ten opzichte van een jaar eerder. Een bond van Griekse militaire reservisten riep op zijn website op tot een aftreden van de regering; een nieuwe regering zou moeten opereren "onder de bescherming van het leger"; voorts werd onder meer kwijtschelding van de aan Griekenland verstrekte leningen geëist alsmede confiscatie van Duitse bezittingen. Een aantal Italiaanse PdL-parlementsleden dreigden op te stappen als Berlusconi uit zijn ambt ontzet zou worden. Het Portugese constitutionele gerechtshof verklaarde een deel van de wijzigingen in de arbeidswetgeving ongrondwettig. De Spaanse detailhandelsverkopen daalden in augustus met 4,2% op jaarbasis. De Griekse regering arresteerde op zaterdag diverse leden van de extreemrechtse partij Gouden Dageraad, nadat de linkse rapper Pavlos Fyssas enkele weken daarvoor door een aanhanger van Gouden Dageraad was vermoord. Op zondag trok Berlusconi zijn ministers terug uit het kabinet-Letta: de opgegeven reden was dat de regering niet genoeg deed om een verhoging van de btw tegen te houden. Bij gemeenteraadsverkiezingen in Portugal leed de zittende regering een nederlaag. De Europese Commissie ontkende dat er met Portugal onderhandeld werd over een tweede steunpakket.

## Oktober

* In de week van 30 september 2013 kondigde de Italiaanse premier Letta een vertrouwensstemming aan voor woensdag 2 oktober. De Griekse detailhandelsverkopen bleken in juli te zijn gedaald met 14,2% op jaarbasis, was −7,7%. Bundesbank-president Weidmann schreef in de Financial Times dat banken zouden moeten stoppen (onbeperkt) staatsleningen van hun nationale overheden op te kopen; dit zou de betrekkingen tussen banken en overheden slechts versterken; bij de bepaling van hiervoor aan te houden vermogensbuffers zouden staatsleningen niet (meer) een voorkeursbehandeling moeten krijgen. (De heer Weidmann had eerder uitspraken van die strekking gedaan.) De ECB hield de beleidsrentes ongewijzigd en kondigde ook geen andere maatregelen aan. Op woensdag overleefde de regering-Letta een vertrouwensstemming in de Senaat nadat een groot aantal PdL-senatoren -op advies van Berlusconi!- hun vertrouwen in Letta uitspraken. De inspecteurs van de trojka formuleerden zes opdrachten die Griekenland zou moeten uitvoeren voordat volgende tranches van de steunpakketten zouden worden uitbetaald. De Griekse vakbond GSEE schreef te verwachten dat in 2016 de Griekse werkloosheid zou zijn gestegen tot 34%. Volgens El Economista zou SAREB er niet in slagen om de voor 2013 beoogde 7500 woningen te verkopen: men had tot dan circa 3000 woningen verkocht. Op vrijdag 4 oktober stemde de Italiaanse senaatscommissie met 15 tegen 8 stemmen voor de aanbeveling aan de senaat Berlusconi af te zetten.
* In de week van 7 oktober 2013 werd de gedeeltelijke privatisering (33%, voor € 622 miljoen) van het Griekse staatsgokbedrijf Opap afgerond. Tussen het IMF en de Europese leden van de trojka bleek verschil van mening te bestaan over de vraag of de door hen aan Griekenland verstrekte leningen moesten worden geherstructureerd (inclusief een gedeeltelijke kwijtschelding). Het ESM plaatste voor het eerst een langer lopende lening: een 5-jaars emissie leverde € 7 miljard op tegen 1,29%; de lening werd 3 keer overtekend. Het IMF waarschuwde dat Griekenland in 2014 € 6,7 miljard extra zou moeten bezuinigen om aan de doelstellingen voor 2020 te voldoen; voorts zou een "haircut" op de officiële leningen onvermijdelijk zijn. De Griekse regering sprak dit daags erop tegen. ESM-directeur Regling zei te verwachten dat Griekenland in 2014 een derde bail-out nodig zou hebben; het ESM had daarvoor ruim voldoende capaciteit.
* In de week van 14 oktober kondigde de Ierse premier Kenny aan medio december 2013 het steunprogramma te verlaten; een overbruggingssteun achtte hij niet nodig. EU-commissaris Rehn zei na een vergadering van de eurogroep op maandag 14 oktober 2013 dat de steunprogramma's voor Spanje en Ierland binnen enkele maanden zouden kunnen worden afgesloten. Besluiten over Griekenland werden doorgeschoven naar december 2013. Spanje leende op dinsdag € 3,75 miljard 1-jaars tegen 0,96%: het laagste niveau sedert de eerste Griekse bail-out in april 2010. De EU-ministers van Financiën besloten op dinsdag het eurozone-brede bankentoezicht (door de ECB, op de 130 belangrijkste banken) in november 2014 van start te laten gaan. Onbeantwoord bleef de vraag of het ESM direct zou kunnen deelnemen in het aandelenkapitaal van een te redden bank: Ierland en Spanje waren voorstanders, Duitsland tegenstander; het geschil betrof met name de kosten van saneringen als gevolg van vroegere dubieuze leningen ("legacy assets") die volgens o.a. Duitsland door de nationale regeringen zouden moeten worden gedragen. De discussie tussen de Griekse regering en de trojka over de begroting voor 2014 ging voort: de trojka verlangde € 2 miljard aan extra bezuinigingen (voor € 4 miljard aan reeds geplande bezuinigingen); de Griekse regering achtte dit onmogelijk. Voorts bestond verschil van mening over het al dan niet "doorrollen" van in 2014 vervallende Griekse staatsleningen die door de ECB en nationale centrale banken waren aangekocht. Op 17 oktober publiceerde de ECB enige details over Emergency Liquidity Assistance, een tot dan toe met enige geheimzinnigheid omgeven noodsteunprogramma voor banken die acute liquiditeitstekorten hadden. In het weekend werd in Rome, Lissabon en Porto gedemonstreerd tegen de bezuinigingen. De Griekse minister van Financiën Stournaras zei dat Griekenland een derde bail-out zou weigeren als de trojka verdere bezuinigingen zou eisen.
* In de week van 21 oktober berichtten diverse media dat de heer Draghi op 30 juni 2013 EU-commissaris Almunia had gewaarschuwd bij bankensaneringen obligatiehouders (ook van achtergestelde obligaties) niet te hard aan te pakken: dit zou het vertrouwen in de bankensector ondermijnen. De staatsschuld van de totale eurozone ultimo 2012 bleek volgens de "second notification" van Eurostat te zijn uitgekomen op 90,6%. Sharon Bowles, voorzitter van het Economic and Monetary Affairs Committee van het Europese parlement, distantieerde zich van de opstelling van de heer Draghi. De ECB publiceerde op 23 oktober 2013 details over de Comprehensive Assessment. Er zouden 124 banken onderzocht worden: (1) de 3 grootste banken in ieder land; (2) banken die staatssteun ontvingen of aangevraagd hadden; (3) banken met een balanstotaal van 20% of meer van het GDP van het land van vestiging; (4) banken met een balanstotaal van € 30 miljard of meer. De uitslag van de test zou eerst in november 2014 gepubliceerd worden. De Spaanse centrale bank zei te verwachten dat de langdurige recessie, door een (kleine) groei in het derde kwartaal van 2013, tot een einde was gekomen. De Italiaanse staatsschuld bleek aan het eind van het tweede kwartaal te zijn gestegen tot 133,3% van het GDP. Fitch verhoogde de outlook van Spanje van "negative" naar "stable" (met een rating van BBB).
* In de week van 28 oktober 2013 riep eurogroep-voorzitter Dijsselbloem de Spanjaarden op om langer te werken en de pensioenleeftijd te verhogen, doch prees de in gang gezette hervormingen. Die Welt berichtte dat het Europese Parlement plannen had de werkwijze van de trojka te onderzoeken. De Spaanse detailhandelsverkopen waren in september 2013 voor het eerst in ruim drie jaar gestegen. De economic confidence in de eurozone bleek in oktober te zijn gestegen tot 97,8 (bij een neutrale waarde van 100).

## November

* In de week van 4 november 2013 publiceerde de Europese Commissie betrekkelijk sombere macro-prognoses: men verwachtte dat de werkloosheid in de eurozone in 2014 niet of nauwelijks zou dalen, ondanks een toename van de groei. In Griekenland werd op woensdag gestaakt door spoorweg- en ziekenhuispersoneel. Italië plaatste een 4-jarige inflation-linked bond, gericht op de retailmarkt, voor het recordbedrag van € 22,3 miljard. De ECB verlaagde op 7 november 2013 de refi rate met 0,25% tot 0,25%. Voorts kondigde de heer Draghi aan ruimhartig goedkope leningen te blijven verstrekken tot medio 2015 (was medio 2014). Op donderdag verlaagde S&P de rating van Frankrijk van AA+ tot AA. Ierland slaagde voor de zesde en laatste review door de trojka, waarmee een "exit" uit het steunprogramma in zicht kwam. Moody's verhoogde de rating van Portugal op vrijdag van Ba3 negative tot Ba3 stable. Fitch bevestigde de rating van Slovenië op BBB+ met negative outlook. De trojka toonde zich tevreden met de voortgang van het steunprogramma voor Cyprus. Ook Portugal kwam door de periodieke toets van de trojka.
* In de week van 11 november 2013 bleken salarissen in recent afgesloten Spaanse cao's te voorzien in loondalingen in de komende jaren. Volgens de Irish Times zou de Ierse regering geen reden zien voor het vragen van een kredietlijn ("PCCL") aan het ESM na het einde van het steunprogramma. ECB-bestuurder Asmussen zei in een interview met de Neue Osnabrücker Zeitung zeer terughoudend te staan tegenover een negative deposit rate maar dit ook niet principieel uit te sluiten. Een verlaging van de minimum reserve requirements behoorde ook tot de mogelijkheden. Italië leende op woensdag € 3 miljard 3-jaars tegen 1,79%: het laagste niveau sedert maart 2010. De Europese Commissie kondigde op donderdag aan een onderzoek in te stellen naar de hoogte van de Duitse handelsbalansoverschotten. Deze zouden de Europese stabiliteit in gevaar brengen; bij een overschot van meer dan 6% van het GDP zouden sancties opgelegd kunnen worden. De Ierse regering besloot geen precautionary credit line aan te vragen ter gelegenheid van het einde van het steunprogramma. De Eurogroup ging hier op 14 november 2013 mee akkoord, en liet zich in lovende termen uit over de Ierse inspanningen. Ook Spanje besloot geen steun aan te vragen voor na het einde van het programma in januari 2014; ook dit werd ondersteund door de Eurogroup. De OECD publiceerde een kritisch rapport over het gebrek aan voortgang van hervormingen in Frankrijk. De Europese Commissie uitte kritiek op de begrotingen van diverse EU-lidstaten: Duitsland had geen vooruitgang geboekt bij het stimuleren van de binnenlandse vraag, Italië en Spanje liepen het risico met te grote tekorten te eindigen, terwijl Nederland en Frankrijk net binnen de toegestane grenzen bleven, maar "zonder marge". Slovenië plaatste een onderhandse emissie van € 1,5 miljard 3-jaars, waarmee de financiering voor 2014 reeds voor een deel werd ingevuld. Berlusconi herlanceerde zijn Forza Italia-partij en hief de voortzetting daarvan, PdL, op. Angelino Alfano, secretaris van PdL, kondigde aan een nieuwe partij op te richten.
* In de week van 18 november 2013 bleek het percentage dubieuze leningen in de portefeuilles van Spaanse banken in september te zijn gestegen tot 12,68% van het totaal, als gevolg van strengere eisen van de Spaanse centrale bank. Bij besprekingen met Spaanse bankiers zei de heer Draghi dat banken met "excessive" beleggingen in staatsleningen daarvoor mogelijk gestraft zouden worden. De groei van dubieuze leningen in de portefeuilles van Griekse banken leek af te vlakken: van 30% eind juni tot 32% eind september 2013. Besprekingen tussen de Troika en de Griekse regering over vrijgave van de volgende tranche van de steunpakketten liepen vertraging op: partijen bleken € 1 miljard van elkaar verwijderd te zijn. Het hoofd van het Italiaanse debt management agency zei te verwachten dat Italiaanse banken hun beleggingen in staatsleningen zouden moeten terugbrengen als gevolg van de komende AQR, doch verwachtte dat buitenlandse beleggers dit zouden kunnen opvangen. De OECD riep de ECB op over te gaan tot kwantitatieve versoepeling om een deflationaire spiraal zoals zich in Japan had voorgedaan te voorkomen. Eurogroup-voorzitter Dijsselbloem zei dat Griekenland "dringend" zijn verplichtingen moest nakomen. ECB-president Draghi waarschuwde op donderdag 21 november 2013 voor "nationalistische tendensen in Europa". Op vrijdag 22 november 2013 bezocht de Griekse premier Samaras mevrouw Merkel, naar aangenomen werd om steun te zoeken voor verdere versoepeling van de officiële leningen. Het Duitse Bundesverfassungsgericht liet weten dat de uitspraak in het geschil over de verenigbaarheid met de Duitse grondwet van het OMT-programma van de ECB eerst in 2014 zou worden gedaan. Mevrouw Merkel wees de recente beschuldigingen omtrent het Duitse handelbalansoverschot van de hand. Italië kondigde privatiseringen aan ten bedrage van € 10 miljard tot € 12 miljard. De Italiaanse premier Letta maakte bezwaar tegen verdere bezuinigingen; voorstanders daarvan duidde hij aan als "ayatollahs". De Spaanse staatsbank ICO en de Europese Investeringsbank kondigden aan samen € 2 miljard aan Spaanse ondernemingen in het MKB te gaan verstrekken.
* In de week van 25 november 2013 berichtte Die Welt dat de Zuid-Europese landen druk uitoefenden op de ECB om over te gaan tot kwantitatieve versoepeling. Bundesbank-vicepresident mw. Lautenschläger zei dat "enige banken" niet door de stresstest van de ECB zouden kunnen komen. Bundesbank-president (en ECB-bestuurslid) Weidmann zei dat centrale banken ervoor dienden te waken te veel taken op zich te nemen; met name het bankentoezicht zou slechts tijdelijk door de ECB uitgeoefend moeten worden; ook was hij voorstander van adequate "risk weighting" van staatsleningen. Op woensdag ontnam de Italiaanse Senaat Berlusconi zijn zetel. S&P verlaagde op donderdag de rating van Nederland van AAA naar AA+ wegens matige groeivooruitzichten; de outlook van Spanje werd verlaagd van negatief naar stabiel; de rating van Cyprus werd verhoogd van CCC+ tot B-. De werkloosheid in de eurozone bleek in november voor het eerst in ruim twee jaar te zijn gedaald, van 12,2% tot 12,1%. Griekse artsen in staatsziekenhuizen staakten op vrijdag; volgens de Griekse regering behandelden de stakende artsen wel patiënten in hun privé-praktijk. Op vrijdag verhoogde Moody's de rating van Griekenland met 2 notches van C tot Caa3, nog steeds duidelijk lager dan "investment grade". De Spaanse regering besloot tot een wijziging van de fiscale behandeling van "deferred tax assets" van Spaanse banken, wat tot een versterking van hun kapitaalspositie met in totaal circa € 30 miljard zou kunnen leiden.

## December

* In de week van 2 december 2013 kondigde Portugal een omwisselingsprogramma aan waarbij beleggers staatsleningen vervallend in 2014 en 2015 konden omruilen voor leningen vervallend in 2017 en 2018. Bij de privatisering (van 70%) van het Portugese postbedrijf CTT werd de emissieprijs vastgesteld op € 5,52 per aandeel, wat tot een opbrengst van € 580 miljoen zou moeten leiden. Moody's verhoogde de outlook van Spanje (Baa3) van negative naar stable. De ECB hield op 5 december de beleidsrentes ongewijzigd; een verandering werd, zo kort na de verlaging van de refi rate begin november, ook niet verwacht. De Troika brak onderhandelingen over de vrijgave van de volgende tranche van het Griekse steunpakket af wegens onvoldoende voortgang van de hervormingen.
* In de week van 9 december zei ECB-bestuurder Mersch dat kwantitatieve versoepeling de ECB voor "immense economische, juridische en politieke opgaven" zou stellen. De Griekse industriële productie bleek in oktober 2013 te zijn gedaald met 5,2% op jaarbasis. De Griekse consumentenprijzen bleken in november te zijn gedaald met 2,9% op jaarbasis: de sterkste deflatie sedert deze cijfers in 1960 werden bijgehouden. ECB-bestuurder Coeuré zei dat de ECB nieuwe LTRO's slechts zou overwegen indien de ontvangende banken de gelden zouden aanwenden voor kredietverlening aan huishoudens en ondernemingen. Op dinsdag en woensdag bereikten de EU-ministers van Financiën na 15 uur vergaderen slechts op onderdelen een akkoord omtrent de bankenunie; de discussie werd doorgeschoven naar de Eurotop van 19 en 20 december 2013. ECB-bestuurder Praet hintte in een interview met de Financial Times erop dat in de AQR staatsleningen in de portefeuilles van banken niet als risicoloos zouden worden beschouwd. (Opmerkelijk was dat de heer Draghi diezelfde dag zei dat het vaststellen van "risk weightings" voor staatsleningen op een mondiaal niveau zou moeten plaatsvinden.) De Troika keerde terug naar Athene; naar verluidt betrof het voornaamste meningsverschil de afslanking van defensieleverancier Ellinika Amyntika Systimata. Slovenië publiceerde de resultaten van de stresstest van 8 Sloveense banken: voor herkapitalisering was € 4,7 miljard nodig. S&P bevestigde de BBB-rating van Italië; de outlook bleef negative. De Griekse regering zei over geheel 2013 een "primary surplus" te verwachten (een begrotingsoverschot indien rentelasten buiten beschouwing werden gelaten). De Portguese premier Coelho zei te verwachten dat Portugal geen tweede (complete) steunpakket nodig zou hebben; hooguit zou een "precautionary conditioned credit line" (met een looptijd van 1 jaar) wenselijk zijn. Ierland besloot na het einde van het steunprogramma geen nieuwe steun te vragen.
* In de week van 16 december bleken de Spaanse huizenprijzen, voor het eerst sinds medio 2010, te zijn gestegen, met 0,7% op kwartaalbasis. ECB-bestuurder Asmussen kondigde aan ontslag te nemen: hij werd staatssecretaris van Arbeid in de nieuwe Duitse regering. De Europese Commissie schreef in de vijfde review van het Spaanse steunprogramma dat Spanje aan alle opdrachten voldaan had en het programma op 23 januari 2014 kon verlaten. De Duitse regering droeg mevrouw Lautenschläger voor als opvolger van de heer Asmussen. De Euro Working Group gaf een tranche van € 1 miljard van de steunpakketten aan Griekenland vrij ndat plannen voor de afslanking van EAS waren goedgekeurd. In de vroege ochtend van woensdag 18 december boekten de EU-ministers van Financiën weer enige voortgang over de bankenunie: banken zouden, gespreid over een periode van circa 10 jaar, in totaal € 55 miljard in een reddingsfonds storten. In de tussentijd zouden de desbetreffende nationale overheden in eerste instantie de kosten van een bankensanering moeten dragen, waartoe ze geld zouden kunnen lenen van het ESM. De procedure bij een feitelijke sanering bleef nog onopgelost. Voorts werd besloten dat de bescherming van spaarders (met tegoeden tot € 100.000) verbeterd diende te worden. De "bad loans" van Spaanse banken stegen in oktober van 12,67% tot 13,00%. Op donderdag 18 december bereikten de EU-ministers van Financiën alsnog overeenstemming over het bankensaneringsmechanisme. Het saneringsfonds van uiteindelijk € 55 miljard zou in 10 jaar worden opgebouwd. Deze regeling zou in een aapart verdrag worden vastgelegd (dus niet via een wijziging van het EU-verdrag). Het Europese Parlement dient een en ander nog goed te keuren. De Griekse werkloosheid daalde in het derde kwartaal van 27,1% tot 27,0%. De Ierse economie bleek in het derde kwartaal te zijn gegroeid met 1,7% op jaarbasis.S&P verlaagde de rating van de EU van AAA tot AA+ met stable outlook. Het Portugese Constitutionele Hof oordeelde dat een verlaging van ambtenarenpensioenen met 10% in strijd met de Portugese grondwet was.
* In de week van 23 december 2013 vonden op het gebied van de Europese staatsschuldencrisis geen noemenswaardige gebeurtenissen plaats.
* ↑ Spaanse rente naar laagste peil in 9 maanden
* ↑ (de) Kurse deutscher Staatsanleihen brechen ein
* ↑ De Nederlandse Staat introduceert een nieuwe 3-jaars lening
* ↑ (en) Bad loans increase by 50 percent in 2012
* ↑ Dit was ongeveer even veel als het bedrag dat in december 2012 was uitgetrokken voor de herkapitalisatie van het Griekse bankwezen.
* ↑ (en) Government braces for clash over list
* ↑ Dit was een lijst van circa 2000 Griekse houders van rekeningen bij de vestiging van HSBC in Genève. In oktober 2010 overhandigde IMF-president Christine Lagarde Papaconstantinou een cd met deze gegevens. Deze raakte vervolgens geruime tijd zoek. Eerst later werd een USB-stick met de inhoud van de cd (doch blijkbaar niet compleet) teruggevonden in de la van het bureau van de secretaresse van Evangelos Venizelos, opvolger van Papaconstantinou. Op 28 oktober 2012 publiceerde de Griekse journalist Kostas Vaxevanis in het tijdschrift Hot Doc de namen van 2056 personen die op deze lijst zouden staan. Hij werd gearresteerd en vervolgd wegens het overtreden van privacywetgeving, doch vrijgesproken. Zie en:Lagarde list.
* ↑ (en) NTMA Announces Syndicated Tap of 2017 Bond
* ↑ Ierland had reeds eerder een ruiloperatie uitgevoerd waarbij leningen tot 2013 konden worden geruild voor leningen tot 2020, doch het totaal geleende bedrag was daardoor niet vergroot. Het belang van deze emissie was hierin gelegen dat daarmee aangetoond kon worden dat Ierland "market access" had, hetgeen een voorwaarde zou zijn voor eventuele toepassing van het OMT van de ECB.
* ↑ (en) Japan to Buy ESM Bonds as Abe Steps Up Bid to Weaken Yen
* ↑ Japan investeert in euronoodfonds ESM
* ↑ Japan had reeds eerder obligaties van het EFSF gekocht.
* ↑ Japan beoogde hiermee overigens tevens een daling van de yen ten opzichte van de euro te bewerkstelligen.
* ↑ Nieuwe 3-jaars lening brengt € 3,2 miljard op
* ↑ (en) Spain Beats Maximum Target in First 2013 Debt Sale
* ↑ (en) Greek unemployment rises to 26.8 pct in October
* ↑ (de) SPD sträubt sich gegen Rettungspaket
* ↑ Moody's verlaagt rating staatsleningen Cyprus
* ↑ (de) Moody's stuft Zyperns Bonität deutlich herab
* ↑ (en) Budget beats the targets set for 2012
* ↑ (fr) Emploi: les points clefs d'un accord qui change la donne
* ↑ (en) Milliarden für Zyperns Banken
* ↑ (de) Spanien-Bonds übertreffen Erwartungen
* ↑ (en) Greek MPs vote to probe ex-Finance Minister Papaconstantinou over Lagarde list 'tampering'
* ↑ (de) Steuersünder-Affäre: Athener Parlament ermittelt gegen Ex-Minister
* ↑ Slechte Spaanse leningen nemen verder toe
* ↑ (en) Six-month break from austerity
* ↑ (en) IMF Executive Board Completes First and Second Reviews Under Extended Fund Facility Arrangement for Greece and Approves €3.24 Billion Disbursement, Press Release No.13/13
* ↑ (en) ECB's Weidmann says bond buy conditions problematic: paper
* ↑ (fi) Pankkiiri patistaa poliitikkoja: Saksan keskuspankin pääjohtajan Jens Weidmannin mielestä euroalueen velkakriisin ratkaisu on poliitikoista kiinni.
* ↑ (en) Speech by Mario Draghi, President of the ECB, Frankfurt am Main, 22 January 2013
* ↑ (en) Draghi Says ‘Darkest Clouds’ Over Europe Have Subsided
* ↑ (en) Greece's statistics chief faces charges over claims of inflated 2009 deficit figure
* ↑ (pt) Portugal regressa aos mercados com emissão de dois mil milhões
* ↑ (pt) Portugal coloca 2500 milhões nos mercados com forte procura do estrangeiro
* ↑ (en) Fitch revises Belgium's credit outlook to stable
* ↑ (en) Spanish Jobless Rate Hits Record After Rajoy’s First Year
* ↑ (en) España acaba 2012 al borde de los seis millones de parados
* ↑ (en) Spain unemployment rate hit a record: youth rate at 55%
* ↑ (en) Unions rally behind transit workers as PM issues orders to return to work
* ↑ (de) Griechenland: Regierung will streikende U-Bahn-Fahrer verhaften
* ↑ (de) Entspannung an den Märkten: Banken zahlen EZB 137 Milliarden Euro zurück
* ↑ (en) Cyprus Rating Cut Two Steps to B by Fitch on Bank-Bailout Costs
* ↑ (de) Italien kann am Kapitalmarkt landen
* ↑ Krimp Spaanse economie neemt toe
* ↑ (de) Euro-Krise: Spanien rutscht noch tiefer in die Rezession
* ↑ (en) Catalonia seeks 9 bn euros from Spanish bailout fund
* ↑ (en) Greek transport workers, doctors strike over austerity cuts
* ↑ (en) SNS Nationalized in Netherlands After Real Estate Losses
* ↑ (de) Milliardenrettung: Niederlande verstaatlichen systemrelevante Bank
* ↑ Oppositie roept om aftreden Rajoy
* ↑ (es) Bárcenas cobró 600.000 euros de un constructor y anotó solo 144.000 al PP
* ↑ (de) Anleger misstrauen Südeuropa
* ↑ (en) Berlusconi’s $5.4 Billion Giveaway Vow Draws Monti’s Scorn
* ↑ (en) Seamen return to work
* ↑ (de) Erstarkende Währung: Hollande fordert Wechselkurspolitik für den Euro
* ↑ (de) } Investoren verlangen höhere Zinsen von Spanien
* ↑ (en) Kenny says ECB deal could cut borrowing by €20 billion
* ↑ (en) Deal reached with ECB over Anglo promissory notes
* ↑ (en) Draghi’s Powerful Weapon Is Words as Euro Heeds His Voice
* ↑ (en) Christofias unhappy with EU decision to probe Cypriot banks
* ↑ (en) S&P Revises Outlook on Ireland to Stable After Bank Agreement
* ↑ (en) Bondholders in Spain's Banco de Valencia to suffer 90 pct loss
* ↑ (en) Finances publiques: la Cour des comptes juge le gouvernement français trop optimiste
* ↑ (en) Construction activity is crumbling
* ↑ (en) Schuldenkrise: 62 Prozent der jungen Griechen haben keinen Job
* ↑ (en) More gloom for Greece as unemployment, GDP figures released
* ↑ (en) Anastasiades stops short of outright majority
* ↑ (es) La deuda crece en 146.000 millones
* ↑ (de) Rekord: Spanien macht so viele neue Schulden wie noch nie
* ↑ Record stijging staatsschuld Spanje
* ↑ (en) Spanish Non-Performing Loans Decline After Transfers to Bad Bank
* ↑ (en) Anti-austerity strike brings Greece to a standstill
* ↑ (en) Credit Agricole Posts Record Fourth-Quarter Loss
* ↑ (de) Crédit Agricole türmt Rekordverlust auf
* ↑ (en) Spain Borrowing Costs Fall as Rajoy Sees Worst of Crisis End
* ↑ (pt) Governo já espera recessão de 2% e mais um ano para cumprir défice
* ↑ (it) Caos code alle Poste dopo la lettera sull’Imu
* ↑ Belastinggeld terug? Nee, weer een Berlusconi-truc
* ↑ (de) Kauf von Staatsanleihen: EZB macht Milliardengewinn mit Euro-Rettung
* ↑ (en) ECB Press Release, 21 February 2013 - Details on securities holdings acquired under the Securities Markets Programme
* ↑ De nettowinst werd aan de nationale centrale banken overgemaakt, die zelf konden beslissen hoe ze dit zouden gebruiken.
* ↑ (de) Rettungspaket für Zypern soll schrumpfen
* ↑ Met name Russen hadden grote bedragen bij Cypriotische banken gestald.
* ↑ (en) European Economic Forecast Winter 2013
* ↑ (en) EU Says Euro Zone to Shrink in 2013 as Unemployment Rises
* ↑ (de) EU-Prognose: Wirtschaft in der Euro-Zone schrumpft auch 2013
* ↑ (en) Spain’s Deficit Widened to 10.2% on Bank-Rescue Cost: EU
* ↑ (en) ECB Says Banks to Repay Less Than Forecast of Second Loan
* ↑ (en) Anastasiades faces bailout talks after victory in Cyprus elections
* ↑ (en) Italy Projections Show Hung Parliament on Berlusconi
* ↑ Impasse dreigt na verkiezingen Italië
* ↑ (en) Italy Renews Market Concerns as Voters Reject Monti
* ↑ (de) Italien wählt das Chaos
* ↑ (de) Patt in Rom: Italiener denken schon wieder an Neuwahl
* ↑ De verwachting van een moeizaam politiek proces werd door een analist van een grote Amerikaanse bank in een research note omschreven als "Parliament Hung, Drawn and Quartered".
* ↑ Italiaanse rente schiet omhoog
* ↑ Italiaanse rente loopt verder op
* ↑ (de) Schuldenauktion: Italien bezahlt Wahlchaos mit höheren Zinsen
* ↑ (en) Bankia Posts Record 21.2 Billion Euros After-Tax Loss
* ↑ (de) Rekordminus bei Bankia: Spanische Krisenbank macht gigantischen Verlust
* ↑ (en) Spain Recession Enters Seventh Quarter on Domestic Demand
* ↑ Spaanse recessie dieper dan verwacht
* ↑ (en) Creditors blast Finance Ministry for tax and debt collection record
* ↑ (en) Fehlende Computer und Büros: Griechenland lässt Steuereintreiber im Stich
* ↑ (de) Portugal: Hunderttausende protestieren gegen Sparpolitik
* ↑ (de) Wirtschaftskrise: Mehr als fünf Millionen Spanier sind arbeitslos
* ↑ (en) Ireland, Portugal May Get Debt Relief Signal in April
* ↑ (de) Zittern in Zypern
* ↑ Spaanse rente daalt tot minder dan 5 procent
* ↑ (en) Portugal Rating Outlook Raised to Stable by S&P on Budget Plan
* ↑ (en) Greek unemployment rate reached 26.4 pct in December
* ↑ (es) La deuda pública española marcó un récord en 2012 al llegar al 84,1% del PIB
* ↑ (en) Fragile Portugal gets more time on bailout goals
* ↑ (es) El PSOE y la plataforma de afectados exigen la parlizacion inmediatia de todos los desahucios
* ↑ ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer) 14 maart 2013, zaak C-415/11, Aziz tegen Caixa d’Estalvis de Catalunya, Tarragona i Manresa (Catalunyacaixa)
* ↑ (en) Cypriots Reel After Euro Finance Ministers Choose Deposit Losses
* ↑ (de) Gipfel in Brüssel: Euro-Länder einigen sich auf Milliarden-Hilfe für Zypern
* ↑ (de) Einigung in Brüssel: So müssen die Bankkunden Zypern retten
* ↑ De spaarders zouden in ruil hiervoor aandelen in hun banken krijgen, die op dat moment echter geen enkele waarde hadden.
* ↑ Banken op Cyprus langer dicht
* ↑ (en) Cyprus Rejects Deposit Levy in Blow to European Bailout Plan
* ↑ (de) Hilfsgeldsuche in Moskau: Zypern pokert mit Russland um Banken und Gas
* ↑ (de) Euro-Krise: EZB stellt Zypern Ultimatum
* ↑ (en) ECB to Cut Cypriot Bank Funding Next Week Unless Bailout
* ↑ In de financiële wereld werd er echter van uitgegaan dat dit "ultimatum" wel verlengd zou worden.
* ↑ (de) Zypern-Krise: Im Land der toten Banken
* ↑ (de) Spanien kommt günstiger an frisches Geld
* ↑ (en) Spain Beats Auction Goal as Contagion Risk From Cyprus Fades
* ↑ (en) Cyprus’s Sarris to Leave Moscow Without Russian Financial Help
* ↑ (de) Verhandlungsabbruch: Russland zerstört Zyperns Hoffnung
* ↑ (de) EZB bereitet Kapitalverkehrs-Kontrollen für Zypern vor
* ↑ Dit zou, naar verluidt, onder meer inhouden: beperking van per dag op te nemen tegoeden, voorafgaande goedkeuring van bepaalde overboekingen, omvorming van normale spaarrekeningen in deposito's, en alle andere maatregelen die noodzakelijk mochten worden geacht.
* ↑ (de) Plan-B-Abstimmung verschoben: Nikosia lässt sich von Brüssel nicht hetzen
* ↑ (de) Rettungspaket: Zyperns Parlament billigt Aufspaltung von Banken
* ↑ (de) Staatspleite abgewendet: Minister beschließen Rettungsplan für Zypern
* ↑ (de) EU-Finanzminister billigen Rettungsplan
* ↑ (en) Eurogroup signs off on bailout agreement reached by Cyprus and troika
* ↑ (en) Cyprus Salvaged After EU Deal Shuts Bank to Get $13B
* ↑ (en) Eurogroup Statement on Cyprus, 25 March 2013
* ↑ (en) After Cyprus, eurozone faces tough bank regime - Eurogroup head
* ↑ (en) Statement by the Eurogroup President on Cyprus, 25 March 2013
* ↑ (de) Angst vor Run auf Einlagen: Zypern schließt Banken bis Donnerstag
* ↑ (de) Wird Slowenien Zyperns Schicksal ereilen?
* ↑ (en) Cyprus Capital Controls First in EU Could Last Years
* ↑ Forse krimp Spaanse detailhandelsverkopen
* ↑ (de) Kapitalkontrolle: Zyprer dürfen höchstens 5000 Euro ins Ausland überweisen
* ↑ (en) Cypriot Banks to Open for First Time in 2 Weeks With Curbs
* ↑ In de bewoordingen van een grote Britse bank: "They are draconian to say the least".
* ↑ (de) Vorbereitung auf Bankenöffnung: EZB füllt Zyperns Geldspeicher auf
* ↑ (en) Calm prevails as banks reopen in Cyprus amid continued uncertainty
* ↑ (de) Zyperns Banken normalisieren den Schalterbetrieb weiter
* ↑ (en) Small states reject Cyprus comparisons
* ↑ (de) Quote bei zwölf Prozent: Arbeitslosigkeit im Euro-Raum erklimmt neuen Rekord
* ↑ (de) Kapitalverkehrskontrollen: Zypern öffnet erste Finanzschranken für Anleger
* ↑ (en) Cyprus Finance Minister Michalis Sarris resigns
* ↑ (de) Finanzkrise: Zypern bürdet Bevölkerung heftiges Sparpaket auf
* ↑ In de financiële wereld ging daags ervoor het gerucht dat de ECB zou aankondigen de mogelijkheden onderhandse leningen aan het MKB te verruimen, wat niet het geval bleek te zijn: Draghi zei slechts dat hier "diep over nagedacht moest worden".
* ↑ (en) Portugal Court Strikes Down Cuts for State Workers, Pensioners
* ↑ (de) Investoren strafen Portugal ab
* ↑ (en) Slovenia, Spain Warned of ‘Excessive’ Economic Imbalances by EU
* ↑ (en) Commission concludes in-depth reviews as part of the Macroeconomic Imbalance Procedure
* ↑ (pt) Gaspar manda parar gastos do Estado até ordem em contrário
* ↑ (en) Cyprus partly eases capital controls with new decree
* ↑ (de) Zypern lockert Maßnahmen gegen Banken-Run
* ↑ (de) 23 Milliarden Euro: Zypern bestätigt erhöhten Finanzbedarf
* ↑ Kabinet sluit 'Mondriaanakkoord'
* ↑ De initiële reactie op de financiële markten was afhoudend. Uit het commentaar van een Nederlandse bank: "However, a shift away from austerity could potentially be seen as a negative by the markets (S&P had already warned against weakening the austerity commitment, for instance) and uncertainty over the reaction by the European Commission could also weigh on the markets. For as long as both rating agencies and the Commission do not provide guidance on this new deal, the market is likely to remain cautious." Uit de reactie van een grote Zwitserse bank: "The Dutch Govt announced with joy a deal on labour mkt measures with Unions last night. In turn, they appear to have scrapped/postponed the contentious planned €4.3bio of budget savings for 2014, as "growth is expected to return" next year, mitigating the need for such measures..... Hope never dies....". Uit de reactie van een grote Japanse bank: "In our view, while postponing additional austerity measures might favour the economy in the short term, there are risks to the budgetary implementation and to the achievement of the 3% of GDP deficit target next year, which could create some friction with Europe given that the 3% deficit target could be missed also in 2014. Moreover, the overnight agreement is clearly a significant concession made by the government to the opposition and labour unions, and could cast doubt on the government strength and its ability to deliver further fiscal cuts if necessary during the course of the year, which we think could be necessary."
* ↑ (en) Irish Bond Yields Slide on Loan Extension as Portugal Debt Rises
* ↑ (de) Sparerhaftung bei Banken soll zum Normalfall werden
* ↑ (en) Greece reaches agreement with troika, bailout tranche expected within days
* ↑ (en) About 4,000 Greek civil servants to lose jobs this year as part of troika deal
* ↑ (en) Statement by the troika on the conclusion of the review mission to Greece - Full text
* ↑ (en) Judges across Spain join forces to help homeowners facing eviction
* ↑ De week ervoor was een veiling van slechts € 100 miljoen volstrekt mislukt: er werd slechts voor € 56 miljoen ingeschreven.
* ↑ (en) Slovenia Doubles Target at Bond Sale as State Banks Buy
* ↑ (en) IMF sees Spain’s jobless rate climbing to 27 percent this year
* ↑ (es) La banca está en el punto de mira: el temor a nuevas provisiones potencia la recomendación de venta
* ↑ (en) [Germany downgraded to A from A+ by Egan-Jones http://www.marketwatch.com/story/germany-downgraded-to-a-from-a-by-egan-jones-2013-04-17?link=MW_home_latest_news]
* ↑ (en) German Banker Warns Crisis Far From Over
* ↑ EU-commissaris Barroso had daarentegen kort daarvoor gezegd dat de crisis voorbij was.
* ↑ (en) Spain Beats Upper Auction Goal as 10-Year Costs Drop to 2010 Low
* ↑ De Nederlandsche Bank, Overzicht Financiële Stabiliteit, Voorjaar 2013
* ↑ (de) Trotz Sparprogrammen: EU-Länder machen 576 Milliarden Euro neue Schulden
* ↑ (en) Euro area and EU27 government deficit at 3.7% and 4.0% of GDP respectively
* ↑ (de) Euro-Krise: EU-Kommissionschef Barroso verlangt Ende des Spardiktats
* ↑ (de) EU-Streit über Sparkurs: Wie Barroso sich kurz eine eigene Meinung erlaubte
* ↑ (de) Kampf gegen Bankenkrise: Euro-Rettungsschirm ESM segnet Zypern-Hilfen ab
* ↑ (en) Spain Jobless Rate Breaches 27% on Recession Woes
* ↑ Spaanse werkloosheid naar nieuw record
* ↑ (de) Merkel greift in EZB-Debatte ein
* ↑ Dergelijke expliciete uitspraken van politici omtrent wat een centrale bank zou moeten doen zijn zeer uitzonderlijk: dit wordt, met name in Noord-Europa, als een inmenging in het beleid van een onafhankelijke centrale bank beschouwd.
* ↑ (de) Weidmann rechnet mit der EZB ab
* ↑ Cyprus versoepelt betalingslimieten
* ↑ (en) Spain Says Deficit Target Must Wait 2 More Years Amid Recession
* ↑ (fr) Record historique pour le chômage en France
* ↑ (de) Neue Sparprogramme: 15.000 griechische Staatsdiener werden entlassen
* ↑ (de) Frischblut-Kur für Italiens Gerontokratie
* ↑ (en) Italy’s 10-Year Borrowing Costs Fall to 2 1/2-Year Low at Sale
* ↑ (de) Die EZB wehrt sich[
* ↑ (en) Euro-Area Unemployment Increases to Record 12.1% Amid Recession
* ↑ (de) Bankenkrise: Moody's kürzt Sloweniens Kreditwürdigkeit auf Ramschstatus
* ↑ Moody's verlaagt kredietstatus Slovenië
* ↑ (en) Cyprus votes loan agreement through Parliament
* ↑ (en) OPAP sale earns 712 mln for state
* ↑ (en) PRESS RELEASE 2 May 2013 - Monetary policy decisions
* ↑ (en) ECB Cuts Key Interest Rate to Record Low as Recession Lingers
* ↑ (en) Introductory statement to the press conference - Mario Draghi, President of the ECB, Vítor Constâncio, Vice-President of the ECB, Bratislava, 2 May 2013
* ↑ (en) European Commission Press release, Brussels, 2 May 2013 - Improving access to finance for SMEs: key to economic recovery
* ↑ (de) Schuldenkrise: Portugal streicht 30.000 Stellen im Öffentlichen Dienst
* ↑ (en) IMF: Greece – 2013 Article IV Consultation Concluding Statement of the IMF Mission, May 3, 2013
* ↑ (en) IMF's mixed report on Greece feeds into political row about economic recovery
* ↑ Bij de totstandkoming van het tweede steunpakket had de trojka de mogelijkheid van "haircuts" op de leningen aan Griekenland in bedekte termen genoemd.
* ↑ (en) Portugal Said to Plan Its First New Bond Offering Since Bailout
* ↑ Met een dergelijke emissie zou Portugal kunnen aantonen (wederom) over "market access" te beschikken, wat een van de voorwaarden zou zijn voor het activeren van het OMT-programma van de ECB.
* ↑ (en) Bankers whisper: Spain's bailout bill could rise
* ↑ (de) Anleihen: Frankreich verdient am Schuldenmachen
* ↑ Nederland leent opnieuw tegen negatieve rente
* ↑ (en) Spanish Banks Refinanced, Restructured $272.4 Billion in Loans
* ↑ Met deze herstructureringen, waarover verder weinig details bekend waren, werd vermoedelijk voorkomen dat die leningen als "dubieus" moesten worden geklassificeerd, zodat -op dat moment- het treffen van voorzieningen vermeden werd.
* ↑ (en) Portugal Bond Sale Attracts Demand for Three Times Deal Size
* ↑ (de) Schuldenkrise: Anleger leihen Portugal wieder langfristig Geld
* ↑ (de) Die EZB könnte zur Bad Bank für Südeuropa werden
* ↑ (en) Youth unemployment over 64 pct, as Greece jobless rate rises to 27 pct
* ↑ (de) Jobkrise: Zwei Drittel der jungen Griechen sind arbeitslos
* ↑ (de) Schuldenkrise: Slowenien beschließt hartes Sparpaket
* ↑ (es) El Senado aprueba la ley sobre desahucios con el rechazo de toda la oposición
* ↑ Rente 1-jaarsleningen Italië op dieptepunt
* ↑ (en) Eurogroup Statement on Greece, 13.05.2013
* ↑ (en) Eurogroup Statement on Cyprus, 13 May 2013
* ↑ (de) Griechenland, Portugal und Zypern: Euro-Gruppe bewilligt Kredite für Krisenländer
* ↑ (de) EU-Pläne für Banken-Union: Gefangen im Teufelskreis
* ↑ (es) El ajuste definitivo de la vivienda es el que viene ahora
* ↑ Fitch verhoogt kredietstatus Griekenland
* ↑ (de) Minus im ersten Quartal: Euro-Zone steckt in Rezession fest
* ↑ (en) Euro-Area Recession Deepens as Slowdown Exceeds Estimates
* ↑ (es) La troika recomienda a España que solicite un nuevo rescate financiero
* ↑ Minder verkochte woningen geregistreerd in april 2013
* ↑ (en) Fitch Downgrades Slovenia to 'BBB+'; Outlook Negative
* ↑ (en) Germany Seeks to Step Up Fight Against Euro Area Unemployment
* ↑ (en) Spanish Borrowing Costs Rise at Auction as EU Defers Stimulus
* ↑ (en) Merkel Says Europe’s Youth Jobless Tally at ‘Unimaginable’ Level
* ↑ (de) Jugendarbeitslosigkeit: Investitionsbank stellt Krisenländern Milliarden in Aussicht
* ↑ (en) S&P says France must deliver promised budget cuts to protect rating
* ↑ (de) Führende Notenbanker gehen auf Abstand zu Draghi
* ↑ (en) Country-specific Recommendations 2013
* ↑ (de) Brüssel lässt Krisenländer von der kurzen Leine
* ↑ (en) Germany to ease Spanish businesses financing woes
* ↑ (en) Greece: Ex Post Evaluation of Exceptional Access under the 2010 Stand-By Arrangement
* ↑ (de) Zu optimistische Annahmen: IWF räumt Fehler bei Griechenland-Rettung ein
* ↑ (en) IMF review of Greek bailout highlights a series of errors
* ↑ (de) Frankreich: Arbeitslosenquote steigt auf höchsten Stand seit 15 Jahren
* ↑ (fr) Le chômage atteint 10,4%, un record depuis 1998 en France
* ↑ (en) Greece’s jobless rate rises to 26.8 pct in March
* ↑ (en) Introductory statement to the press conference, Mario Draghi, President of the ECB, Vítor Constâncio, Vice-President of the ECB, Frankfurt am Main, 6 June 2013
* ↑ (de) Griechenland scheitert mit Privatisierungsplänen
* ↑ (de) Verhandlung über Euro-Rettung: Verfassungsrichter zweifeln an EZB-Programm
* ↑ Een opmerkelijk aspect van deze complexe zaak betrof de onafhankelijkheid van de ECB ten opzichte van "de politiek": de Bundesbank zowel als de Duitse regering waren ten tijde van de oprichting van de ECB sterk voorstander van een onafhankelijke centrale bank, doch de Bundesbank betoogde nu dat de mate van onafhankelijkheid die de ECB nu bleek te hebben -of te nemen- zich niet verdroeg met de Duitse constitutie. De president van het Bunderverfassungsgericht noemde deze zaak een van de moeilijkste van zijn loopbaan.
* ↑ (en) ERT journalists defy closing down order to continue broadcasts as coalition faces severe test
* ↑ (de) Sparkurs: Griechenland schaltet staatlichen Rundfunk ab
* ↑ (en) General strike in protest at ERT's closure to affect transport, flights
* ↑ (de) Streiks in Griechenland: "Nieder mit der Junta"
* ↑ (en) Instituto Nacional de Estadistica, The annual rate of the Housing Price Index stands at –14.3%, 13 June 2013
* ↑ (en) Spain Affirmed at BBB- by S&P on Structural Reform Commitment
* ↑ S&P bevestigt kredietwaardering Spanje
* ↑ (es) Nuevo récord: la deuda pública alcanza el 88,2% del PIB hasta marzo
* ↑ (es) La morosidad de la banca vuelve a repuntar en abril
* ↑ (en) Spain's Rajoy calls on ECB to create bank lending scheme for smaller companies
* ↑ (en) Full letter from the Cypriot President to the Troika slamming Cypriot bailout
* ↑ (de) Bankenrettung: Zypern bittet EU schon wieder um Hilfe
* ↑ (de) Zyperns Präsident will Rettungspaket nachverhandeln
* ↑ (de) Eurozone einigt sich auf ESM-Bankenrettung
* ↑ (de) Euro-Rettungsfonds ESM: Euro-Gruppe einigt sich auf Bankenhilfe light
* ↑ (en) Third meeting of party leaders in less than a week aims to clinch agreement on ERT, power-sharing
* ↑ (en) Greece coalition partner pulls out ministers in wake of ERT debacle
* ↑ (en) Greek bonds fall, underperform rebounding peripherals
* ↑ (de) Verhandlungen gescheitert: EU-Finanzminister zerstreiten sich über Pleitebanken
* ↑ In de bewoordingen van een senior bond salesperson: "vv messy!".
* ↑ (en) 83rd BIS Annual Report 2012/2013, 23 June 2013
* ↑ (en) Central banks told to head for exit
* ↑ BIZ sieht Grenze der lockeren Geldpolitik erreicht
* ↑ (en) New government is ushered in
* ↑ (de) Ruby-Prozess: Gericht verurteilt Berlusconi zu sieben Jahren Haft
* ↑ (en) Berlusconi Convicted by Milan Court in Sex-With-Minor Case
* ↑ Wetgeving aangenomen onder Berlusconi bepaalde dat gevangenisstraffen bij veroordeelden ouder dan 70 jaar niet ten uitvoer behoefden te worden gelegd; Berlusconi was ten tijde van deze veroordeling 76.
* ↑ (en) Speech by Benoît Cœuré, Member of the Executive Board of the ECB, at “The Global Borrowers & Investors Forum 2013 - A Euromoney Conference”, London, 25 June 2013
* ↑ (en) EFSF gives Ireland extra seven years to pay off €20bn in loans
* ↑ (en) Italy faces restructured derivatives hit
* ↑ (de) Euro-Krisenland: Italien drohen Milliardenverluste aus Finanzdeals
* ↑ (it) Tesoro, perdite potenziali di 8 miliardi. L'origine è nei derivati degli anni 90
* ↑ Deze transacties waren afgesloten om Italië in staat te stellen toe te treden tot de eurozone; de heer Draghi, destijds topfunctionaris bij het Italiaanse ministerie van Financiën, zou nauw bij deze transacties betrokken zijn geweest.
* ↑ (pt) Défice poderá superar os 10% no primeiro trimestre devido à ajuda ao Banif
* ↑ (de) Einigung der EU-Finanzminister: Aktionäre müssen Banken jetzt selber retten
* ↑ (en) EU leaders clinch deals on banks, budget, youth unemployment
* ↑ (en) EU Leaders Set to Slow Support for Ailing Banks
* ↑ (pt) Vítor Gaspar sai e queixa-se de falta de coesão do Governo
* ↑ Deze formulering vormde in die zin een breuk met het bestaande beleid dat tot dan toe de ECB zich niet placht uit te laten over mogelijke toekomstige stappen. (In de standaard-frase van de vorige ECB-president Trichet: "We never pre-commit".) De vraag wat bedoeld werd met "extended period" werd uitdrukkelijk niet beantwoord.
* ↑ (es) Cuatro horas con Bárcenas
* ↑ (en) PP: ex-treasurer cannot back up new “lies”
* ↑ (es) El precio de la vivienda cae el 10,6% en junio, según Tinsa
* ↑ (it) S&P taglia il rating italiano a tripla B, a due passi dal livello «spazzatura». Il Tesoro: scelta superata dai fatti
* ↑ (en) Gov't submits multi-bill needed to secure next bailout tranche
* ↑ (de) S&P bestätigt Deutschlands Spitzennote
* ↑ (en) Former PP treasurer admits to authorship of secret accounting ledgers
* ↑ Uit een toen gehouden enquête bleek dat 96% van de Spanjaarden van mening was dat Spaanse politici corrupt waren.
* ↑ (de) Finanzkrise: Euro-Länder häufen neue Schulden an
* ↑ (en) Euro area government debt up to 92.2% of GDP
* ↑ (en) Greek debt at 160.5% of GDP in 2013 Q1 after biggest y-o-y rise in EU
* ↑ (en) Greece to amend rules on labor mobility as tranche release put off until Monday
* ↑ (de) Griechenland: Berlin verzögert Hilfstranche für Athen
* ↑ Het betrof niet meer dan circa 80 personen.
* ↑ (en) Spanish Unemployment Falls as Rajoy Sees Growth Return
* ↑ (de) Nach Milliardenverlusten: Spaniens Krisenbanken verdienen wieder Geld
* ↑ (en) THE EURO AREA BANK LENDING SURVEY, 2ND QUARTER OF 2013, JULY 2013
* ↑ (en) IMF Country Report No. 13/231, Euro Area Politics, 2013 Articl IV Consultation, July 2013
* ↑ 'Credo voor eurozone is banken en banen'
* ↑ (en) Eurozone officials approve release of next Greek bailout tranche
* ↑ De ECB had deze staatsleningen destijds ver beneden pari gekocht en zou op 20 augustus 2013 de nominale waarde ontvangen; op een van de vele Eurotops was afgesproken dat de ECB dit, als onderdeel van haar winst, aan de nationale centrale banken, als aandeelhouders van de ECB, zou uitkeren, die dit weer aan hun nationale overheden, als hun aandeelhouder, zouden uitkeren, die dit aan Griekenland zouden doorgeleiden.
* ↑ (en) More than half of €4bln Greece is to receive next week will go straight back to lenders
* ↑ (de) Bank of Cyprus: Zypern steigert Zwangsabgabe auf 47,5 Prozent
* ↑ (en) Bank of Cyprus deposit haircut is 47.5 percent, says central bank
* ↑ (en) EC notes problems in program
* ↑ (en) The Second Economic Adjustment Programme for Greece - Third Review – July 2013
* ↑ (en) Issues with privatizations move goalposts
* ↑ (de) EZB-Direktoren wollen Sitzungsprotokolle veröffentlichen
* ↑ Dergelijke notulen plegen met een vertraging van enkele weken te worden gepubliceerd, soms in geanonimiseerde vorm.
* ↑ (de) Draghi will EZB-Protokolle offen legen
* ↑ (en) Eurozone unemployment falls for first time in two years; Greece shows highest rate
* ↑ (en) IMF staff says Greece needs more money, potential debt relief
* ↑ (en) IMF urges more debt relief, reforms and financing
* ↑ Het IMF verwachtte op dat moment dat de schuldquote in 2013 een niveau van 176% zou bereiken.
* ↑ (en) Berlusconi Tax-Fraud Conviction Threatens Italian Government
* ↑ (de) Trotz Schuldspruch für Berlusconi: Der Cavaliere bleibt im Spiel
* ↑ (de) Schuldig!
* ↑ (en) Government names public servants to be transferred as union calls strike
* ↑ (de) Proteste in Athen: Griechenlands Staatsdiener streiken gegen Sparpläne
* ↑ (en) IMF forecasts alarming Spain unemployment outlook
* ↑ Een dergelijke jaarlijkse beoordeling, bekend als "Article IV consultation", is bij alle IMF-lidstaten gebruikelijk; deze plegen (een lijst met) aanbevelingen te bevatten, ook bij die lidstaten die niet in financiële problemen verkeren. Ze zijn te vinden via
* ↑ (en) Tax owed by businesses and individuals edges towards €60 bln
* ↑ (en) Forward guidance and the ECB, Peter Praet, 6 August 2013
* ↑ De heer Praet maakte in zijn artikel onderscheid tussen Delphic forward guidance en Odyssean forward guidance. In het eerste geval spreekt de centrale bank de intentie uit om de geformuleerde beleidslijn (in casu het gedurende lange tijd zeer laag houden van de beleidsrentes) voort te zetten zolang de door de centrale bank relevant geachte macro-economische indicatoren (bijvoorbeeld inflatie, werkgelegenheid en groei) zich ontwikkelen zoals door de centrale bank verwacht, en eerst daarna van koers te veranderen. In het tweede geval spreekt de centrale bank de intentie uit om datzelfde beleid ook voort te zetten nadat die indicatoren zich zodanig ontwikkeld hebben dat, in andere omstandigheden, een beleidswijziging op zijn plaats zou zijn geweest. In concreto zou het verschil tussen beide handelswijzen gelegen (kunnen) zijn in een handhaven van de zeer lage beleidsrentes, ook nadat de inflatie duidelijk zou zijn gestegen tot boven het door de centrale bank nagestreefde doel: de doelstelling de groei (en daarmee de werkgelegenheid) te bevorderen zou dan prevaleren boven de te hoge inflatie. Dit onderscheid werd ontleend aan [Macroeconomic Effects of FOMC Forward Guidance, Jeffrey R. Campbell, Charles L. Evans, Jonas, D.M. Fisher, Alejandro Justiniano https://web.archive.org/web/20130617051254/http://www.brookings.edu/~/media/Files/Programs/ES/BPEA/2012_spring_bpea_papers/2012_spring_BPEA_campbell.pdf].
* ↑ (en) Spain’s ‘bad bank’ sells its first real estate assets
* ↑ (en) Opening up the ECB will undermine its independence
* ↑ (en) Greek jobless rate rises to 27.6 pct
* ↑ (de) Wirtschaftskrise: Arbeitslosigkeit in Griechenland steigt auf Rekordwert
* ↑ (de) Schuldenkrise in Europa: Bundesbank rechnet 2014 mit neuem Hilfspaket für Griechen
* ↑ (en) Bundesbank says Greece will need extra aid by early 2014, Der Spiegel reports
* ↑ (en) Greek economy shrank by 4.6% in 2013 Q2, 20th straight quarter of contraction
* ↑ (en) Italian, Spanish Spread Over Bunds Shrinks to Least in Two Years
* ↑ (en) Napolitano Rebuffs Requests to Spare Berlusconi His Punishment
* ↑ (en) German Economy Grows More Than Forecast Boosting Recovery
* ↑ (de) Zweites Quartal: Deutsche Wirtschaft wächst deutlich
* ↑ Grootste banenverlies in jaren
* ↑ (en) Portugal’s Economy Grows for First Time Since 2010 on Trade
* ↑ (en) Euro Area Exits Longest Recession on Record
* ↑ (de) Mini-Wachstum um 0,3 Prozent: Euro-Zone überwindet Rezession
* ↑ (en) Greek privatization agency chief quits
* ↑ (en) Sacked privatization agency chief defends flight in private jet
* ↑ (en) Gov't to lift ban on home foreclosures, FinMin insists
* ↑ (en) Spanish banks' bad loan ratio rises to record in June
* ↑ (de) Bankenkrise in Spanien: Faule Kredite steigen auf Rekordniveau
* ↑ Bestaande koopwoningen 5 procent goedkoper dan jaar eerder
* ↑ (de) Schuldenkrise: Schäuble hält neues Griechenland-Programm für nötig
* ↑ (en) Greece will need third aid deal, German Finance Minister admits
* ↑ Fitch bevestigt hoogste beoordeling Nederland
* ↑ (de) } Athen soll Geld aus dem EU-Haushalt erhalten
* ↑ (en) Nowotny Says Europe’s ‘Good News’ Removes Need for ECB Cut
* ↑ (de) Neue Griechenland-Hilfe „weit geringer“ als früher
* ↑ Dit zou ook in de rede hebben moeten liggen: het eerste pakket (mei 2010) bedroeg € 110 miljard, het tweede (oktober 2011) € 130 miljard.
* ↑ (en) Greece may need new bailout of €10 billion euros
* ↑ (en) Greece could return to debt market in late 2014, Stournaras says
* ↑ (en) Italy’s Bonds Fall Third Day on Political Concern; Bunds Advance
* ↑ (en) France avoids radical overhaul in pension reforms
* ↑ In de bewoordingen van een Franse bank: "Altogether, the glass is only 1/4 full and the drink is bitter." In de bewoordingen van een andere Franse bank: "Of course much more structural reform is needed, but for French standards (we) believes this is BOLD reform, and please dont forget that French demographics are substantially better than Germany's." Een Britse bank: "The reform is very modest, in that it does little to tackle the pensions deficit. The worse point is that it increases taxes on labour and goes in the opposite direction of what is needed." Een Franse bank echter: "This is a key milestone and it should provide strong structural support to French assets."
* ↑ Spanish austerity comes to tomato-throwing festival
* ↑ Mogelijk nationale hypotheekbank op komst
* ↑ (de) Regierungsstreit beigelegt: Italien schafft Immobiliensteuer ab
* ↑ (de) Sparmaßnahmen: Portugals Verfassungsgericht kippt Entlassung von Beamten
* ↑ (en) Bunds Advance as Retail Sales Fall; Portuguese Securities Drop
* ↑ (en) ECB’s Nowotny Says Rate Cut Possible Under Guidance
* ↑ Exact een week eerder had de heer Nowotny ongeveer het tegenovergestelde gezegd.
* ↑ (de) Schuldenkrise: Spanien will Renten an Lebenserwartung koppeln
* ↑ (en) Ministry disputes claim that jobs retrieval will take 20 years
* ↑ (de) Arbeitsmarkt-Krise könnte noch 20 Jahre dauern
* ↑ (en) Greece will need at least 10 years to bring unemployment under 20%, says union study
* ↑ (it) Berlusconi è deciso a rompere: "Ormai va staccata la spina a Letta"
* ↑ (en) Lawyers to hold strike September 18-19
* ↑ (en) Greece will negotiate after achieving primary surplus, says Stournaras
* ↑ Deze term houdt in dat de overheidsbegroting, over een bepaald jaar, een overschot vertoont indien de rentelasten over de staatsschuld buiten beschouwing worden gelaten.
* ↑ (en) Introductory statement to the press conference, Mario Draghi, President of the ECB, Frankfurt am Main, 5 September 2013
* ↑ (de) EZB lässt Leitzins auf Rekordtief
* ↑ (de) Euro-Gruppen-Chef: Dijsselbloem rechnet mit drittem Griechenland-Paket
* ↑ (en) Ireland to get bailout exit support: Eurogroup head
* ↑ (en) Kenny welcomes ‘measures to support’ Ireland’s bailout exit
* ↑ (en) Italy coalition faces risk as Senate panel meets on Berlusconi
* ↑ (de) Berlusconi will Ausschluss aus Senat abwenden
* ↑ {it} «La politica ha prevalso sulle norme» In 33pagine la strategia di Berlusconi
* ↑ (de) Arrivederci, Silvio!
* ↑ Dit zou gebaseerd zijn op wetgeving onder het kabinet-Monti; een door Berlusconi aangevoerd bezwaar was dat de gewraakte gedragingen hadden plaatsgevonden voor inwerkingtreding van die wetgeving: hij zou dit punt hebben voorgelegd aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.
* ↑ (pt) Cheque da troika suspenso por causa do Constitucional
* ↑ (de) Deutsche Ökonomen werfen der EZB Staatsfinanzierung vor
* ↑ Of het Bundesverfassungsgericht hiermee rekening zou kunnen houden, nu de behandeling ter zitting was afgerond en deze adressanten geen partij in het geding waren, werd niet duidelijk.
* ↑ (it) “A Silvio non conviene la crisi” I democratici tirano dritto
* ↑ (en) Recession-battered Greece scores yet more record unemployment
* ↑ (pt) Governo aprova corte de 10% nas pensões da função pública acima de 600 euros
* ↑ (es) La deuda rebasa el objetivo del Gobierno para todo el año al pasar del 92% del PIB
* ↑ (de) Streit mit EZB: EU-Parlament verschiebt Abstimmung über Bankenunion
* ↑ (de) Das Mammutprojekt der Bankenaufsicht
* ↑ (de) EU gibt grünes Licht für Bankenaufsicht
* ↑ PERSBERICHT - 12 september 2013 - De ECB verwelkomt de instemming van het Europees Parlement met het opzetten van een gemeenschappelijk toezichtsmechanisme
* ↑ (fr) Les réformes en France? Bien, mais "peut beaucoup mieux faire" juge Olli Rehn
* ↑ (it) Trovato l’accordo in Giunta, mercoledì voto su Berlusconi
* ↑ (el) Τα τρία μεγάλα εμπόδια στην κινητικότητα
* ↑ (de) Sparkurs: Griechenland schafft Extra-Urlaub für PC-Arbeit ab
* ↑ (de) Protest gegen Entlassungen: Streikwelle im öffentlichen Dienst in Griechenland beginnt
* ↑ (en) Week of industrial action begins
* ↑ (en) Train crews join Wednesday strike action with 4-hour stoppage
* ↑ (en) Garbage collectors, hospital doctors, lawyers start strikes
* ↑ (de) Kriseninsel: IWF überweist rund 85 Millionen Euro an Zypern
* ↑ (fr) La dette française va exploser tous les records en 2014
* ↑ (fr) France-Blanchard (FMI) juge décevante la réforme des retraites
* ↑ (en) In Brussels, Samaras says no austerity to cover fiscal gap
* ↑ (en) Samaras Says Greek Budget Success Commits Euro Area to More Aid
* ↑ (en) Cyprus to End Capital Controls in January, President Says
* ↑ (de) Euro-Krise: Zypern will Kapitalkontrollen bis Januar aufheben
* ↑ (en) Coeure: ECB won't tolerate too high money market rates
* ↑ (de) Interview mit Börsen-Zeitung
* ↑ Fitch kraakt Nationaal Hypotheek Instituut
* ↑ (en) IMF POLICY PAPER: REASSESSING THE ROLE AND MODALITIES OF FISCAL POLICY IN ADVANCED ECONOMIES, 17 September 2013
* ↑ (en) IMF backs stimulus measures but takes harder line on debt
* ↑ De teneur van het rapport was dat de merites van "uitsluitend bezuinigen" minder nadruk kregen dan volgens het beleid van het IMF van voor de crisis het geval placht te zijn.
* ↑ (en) Current account surplus widens in July, tourism helps
* ↑ (es) La morosidad de la banca escala hasta el 11,9% y marca un nuevo récord en julio
* ↑ (en) S&P piles pressure on Portugal with credit warning
* ↑ (it) Berlusconi: «Italiani reagite insieme a me Farò politica anche fuori dal Parlamento»
* ↑ (en) Hearing at the Committee on Economic and Monetary Affairs of the European Parliament, Introductory statement by Mario Draghi, President of the ECB, Brussels, 23 September 2013
* ↑ (en) Mario Draghi pledges to pump more into banks if needed
* ↑ (en) Ministry asks troika for extension to second phase of civil service mobility scheme
* ↑ (en) Unions launch new wave of strikes over public sector cuts
* ↑ (en) Public services disrupted as industrial action continues
* ↑ (en) Venizelos: Greece does not need third bailout, seeks debt 'reprofiling'
* ↑ In de bewoordingen van een obligatiehandelaar: "perpetual zero's, full face value, zero npv".
* ↑ (de) Euro-Krisenland: Warum Zinssenkungen für Griechenland verpuffen würden
* ↑ (de) Statistik: Deutsche Staatsschulden sinken um 34 Milliarden Euro
* ↑ (en) Greece probes blog post calling for government change
* ↑ (en) With 15 demands Greek Army Reservists want immediate resignation of government
* ↑ (it) Il Pdl «Dimissioni di massa dopo il 4 ottobre» Berlusconi: «La sinistra esulta, ma si sbaglia»
* ↑ (pt) Lei de despedimento por extinção de posto de trabalho vai ser mudada
* ↑ Spaanse winkelverkopen verder omlaag
* ↑ (en) Italy Coalition Teeters as Berlusconi Allies Walk Out
* ↑ (de) Kommunalwahlen: Portugiesen strafen Regierung ab
* ↑ (pt) } PS consegue o melhor resultado eleitoral de sempre com mais de 130 câmaras
* ↑ (pt) Bruxelas e Governo negam negociações para segundo resgate a Portugal
* ↑ (en) Letta Defies Berlusconi as Italian Government Nears Collapse
* ↑ (en) Greek retail sales slump shows no sign of slowing in July
* ↑ (en) Dr Jens Weidmann, President of the Deutsche Bundesbank: Striving for a stable framework for monetary union - an old debate revisited, Speech to the Ambassadors Conference in Berlin on 26 August 2013
* ↑ (de) Geldpolitik: EZB belässt Leitzins bei 0,5 Prozent
* ↑ Berlusconi steunt Letta toch
* ↑ (en) Italy’s Letta Survives Confidence Vote as Berlusconi Backs Down
* ↑ (en) Troika leaves list of six orders
* ↑ (en) Greek unemployment rate to reach 34 pct by 2016, study finds
* ↑ (es) El 'banco malo' incumplirá este año sus objetivos de venta de viviendas
* ↑ (en) Senate panel recommends Berlusconi be expelled from parliament
* ↑ (de) Privatisierung: Griechenland macht großen Wettanbieter zu Geld
* ↑ (en) EU, IMF at odds over Greek debt
* ↑ (en) IMF calls for new measures next year
* ↑ (en) Greek government rules out new measures
* ↑ (en) Regling says Greece likely to need new bailout in 2014
* ↑ (de) Euro-Krise: Irland verlässt Euro-Rettungsschirm
* ↑ (en) Euro Crisis Tentative Victory Aired Amid Irish Return
* ↑ Voor Ierland werd verwacht dat toegang tot de kapitaalmarkten geen problemen zou opleveren: 10-jaars Ierse staatsleningen hadden op dat moment een rendement van 3,65%, duidelijk lager dan Spaanse en Italiaanse leningen; Ierland had in totaal € 67,5 miljard steun gekregen. Spanje had voor de sanering van de bankensector € 100 miljard toegezegd gekregen en daarvan € 41,3 miljard gebruikt.
* ↑ (en) Spain Sells Bills at Lowest Yield Since Greece’s First Bailout
* ↑ (de) Euro-Krise: Europäische Bankenaufsicht startet im November 2014
* ↑ (de) Europäische Bankenaufsicht startet 2014
* ↑ (en) EU banking union clears first hurdle
* ↑ (en) Schäuble pours cold water over idea of ESM relief for Ireland
* ↑ (en) New cuts not possible, Greek prime minister tells euro area official
* ↑ Tot en met mei 2014 zou het hier gaan om € 6 miljard (ISIN-codes GR0108008476, GR0108014532, GR0110027290 en GR0110024263).
* ↑ In de bewoordingen van anonieme centrale bankier, geparafraseerd door een eveneens anonieme market participant: "The first law of ELA is that you don't talk about ELA."
* ↑ (en) ELA PROCEDURES (the procedures underlying the Governing Council’s role pursuant to Article 14.4 of the Statute of the European System of Central Banks and of the European Central Bank with regard to the provision of ELA to individual credit institutions), 17 October 2013
* ↑ Opmerkelijk was dat de ECB nog steeds geen inzicht gaf in het totaal van de op deze wijze verleende liquiditeitssteun.
* ↑ (de) Gegen den Sparkurs: Zehntausende demonstrieren in Portugal und Italien
* ↑ (en) No bailout if more austerity measures are demanded, says Stournaras
* ↑ Draghi ontziet belegger bankobligaties
* ↑ (en) Draghi Challenges EU Bank-Aid Rules Over Forced Losses
* ↑ (en) Tekst van de brief van de heer Draghi aan de heer Almunia d.d. 30 juni 2013
* ↑ (en) Provision of deficit and debt data for 2012 - second notification - Euro area and EU28 government deficit at 3.7% and 3.9% of GDP respectively; Government debt at 90.6% and 85.1%
* ↑ (en) EU Lawmakers Reject Draghi Call for Bank Bondholder Clemency
* ↑ (en) PRESS RELEASE - 23 October 2013 - ECB starts comprehensive assessment in advance of supervisory role
* ↑ (en) ECB: NOTE COMPREHENSIVE ASSESSMENT OCTOBER 2013
* ↑ Voor België waren dit AXA Bank Europe SA, Belfius Banque SA. Dexia NV, Investar (Holding of Argenta Bank), KBC Groep NV en The Bank of New York Mellon SA; voor Nederland ING Groep NV, Rabobank Group, ABN AMRO Group NV, Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), SNS Bank NV, Nederlandse Waterschapsbank NV en Royal Bank of Scotland NV (with superordinate holding RFS Holdings BV).
* ↑ (en) Spain Ends Two-Year Recession Amid Effort to Add Jobs
* ↑ (it) Italia, il debito più alto dopo la Grecia. Il rapporto col Pil sale al 133,3%
* ↑ (en) Fitch Revises Spain's Outlook to Stable; Affirms at 'BBB'
* ↑ (en) Fitch Revises Spain's Outlook to Stable; Affirms at 'BBB'
* ↑ (en) Eurogroup president calls on Spain to work more and adopt new labor reforms
* ↑ (de) } Das Europaparlament greift die Troika an
* ↑ (de) Umstrittene Sparauflagen: EU-Abgeordnete wollen Troika unter die Lupe nehmen
* ↑ (es) Las ventas del comercio minorista entran en positivo en septiembre tras más de tres años de caídas
* ↑ (en) Euro-Area October Economic Confidence Rise Beats Forecast
* ↑ (en) European Commission: European Economic Forecast Autumn 2013
* ↑ (de) Wirtschaftsprognose: Brüssel verkündet Trendwende für Europa
* ↑ (en) Anti-austerity strike brings Greece to a halt during troika visit
* ↑ (en) Italy Issues Record $30 Billion Retail Bonds in Two-Day Sale
* ↑ (en) Introductory statement to the press conference, Mario Draghi, President of the ECB, Frankfurt am Main, 7 November 2013
* ↑ (en) ECB Cuts Key Rate to Record Low to Fight Deflation Threat
* ↑ (de) Geldpolitik: EZB senkt Leitzins auf Rekordtief von 0,25 Prozent
* ↑ Over deze stap was in de dagen ervoor druk gespeculeerd. Recente (lage) inflatiecijfers, alsmede de (hierboven genoemde) macro-ramingen van de Europese Commissie, hadden de kans op een renteverlaging naar de mening van de financiële markten verhoogd. Daartegenover stond dat de ECB begin december met eigen macro-voorspellingen zou komen, dat de laatste inflatiecijfers ten deze door "base effects" beïnvloed waren en dat men meende dat de ECB de indruk zou willen vermijden niet onafhankelijk te zijn. Van 70 door Bloomberg (kort ervoor) geraadpleegde experts verwachtten 67 dat er geen renteverlaging zou komen.
* ↑ (en) France Credit Rating Cut to AA by S&P on Growth Outlook
* ↑ (fr) L'agence S&P abaisse d'un cran la note de la France
* ↑ (en) Ireland gets green light for bailout exit
* ↑ (en) Portugal Rating Outlook Revised to Stable by Moody’s on Economy
* ↑ (en) Slovenia Affirmed at BBB+ by Fitch, Outlook Negative
* ↑ (en) PRESS RELEASE - 7 November 2013 - Statement by the European Commission, ECB and IMF on the Second Review Mission to Cyprus
* ↑ (en) IMF Completes Eighth and Ninth Reviews Under an EFF Arrangement with Portugal, Approves €1.91 Billion Disbursement, Press Release No.13/436, November 8, 2013
* ↑ (en) Spain’s great wage freeze reaches collective bargaining accords
* ↑ (en) Decision likely soon on post-bailout credit line
* ↑ (de) Neue OZ - Gespräch mit Jörg Asmussen, Direktoriumsmitglied der Europäischen Zentralbank
* ↑ De minimum reserve requirement is het percentage aan deposito's dat banken niet mogen uitlenen maar in liquiditeiten moeten aanhouden, veelal bij de centrale bank.
* ↑ (de) Außenhandel: EU-Kommission prüft Deutschlands Exportüberschuss
* ↑ (en) Decision to exit bailout without precautionary credit ‘fully supported’ by EU-IMF
* ↑ (en) Statement by the Eurogroup on Ireland, 14 November 2013
* ↑ (en) Irish Go Commando as Noonan Draws Line Under Crisis: Euro Credit
* ↑ (en) Statement by the Eurogroup on Spain, 14/11/2013
* ↑ (es) } El Eurogrupo pone fin a un “rescate ejemplar” de la banca española
* ↑ (en) France: Reinforcing competitiveness is key to boosting jobs and growth
* ↑ (fr) FRANCE: Redresser la compétitivité, Novembre 2013
* ↑ (en) EU Criticizes Spending Plans of Biggest Euro-Area Nations
* ↑ ISIN-code XS0982712795.
* ↑ (it) Berlusconi e Alfano contano le truppe - Schifani: puntiamo ai voti persi dal Pdl
* ↑ (es) La morosidad sufre en septiembre la mayor subida de todo 2013 y toca el 12,6%
* ↑ (es) El BCE abre la puerta a penalizar las fuertes posiciones de la banca en deuda pública
* ↑ (en) Bad loan creation rate continues to slow down, bank officials say
* ↑ (el) Χάσμα 1 δισ. ευρώ μεταξύ τρόικας και κυβέρνησης
* ↑ (it) Banche, Cannata: italiane ridurranno portafoglio in titoli Stato
* ↑ (en) OECD urges ECB to buy euro zone assets to revive economy
* ↑ (en) Greece must urgently meet its commitments, Dijsselbloem says
* ↑ (en) Keynote address at the Süddeutsche Zeitung Führungstreffen Wirtschaft 2013, Speech by Mario Draghi, President of the ECB, at Führungstreffen Wirtschaft “Strategies for more growth” organised by Süddeutsche Zeitung, Berlin, 21 November 2013.
* ↑ (de) EZB-Chef: Draghi warnt vor nationalistischen Tönen in Europa
* ↑ 'Grieken wil versoepeling afbetaling EU'
* ↑ (de) Samaras in Berlin: Griechenland will mehr Hilfe von Euro-Partnern
* ↑ (en) Greek PM Samaras expected to seek debt relief from Merkel
* ↑ (de) Verfassungsgericht entscheidet erst 2014
* ↑ (de) Streit über deutsche Exportstärke: Merkel verteidigt Handelsüberschüsse
* ↑ (it) Piano da 12 miliardi - Ma solo la metà serve a ridurre il debito
* ↑ (it) Letta: "Berlusconi non più un pericolo. Basta tagli e tasse o Grillo al 51%"
* ↑ (es) El ICO y el BEI despliegan 2.000 millones de euros en créditos para pymes españolas
* ↑ (de) Schuldenkrise: Südeuropa fordert drastische Maßnahmen der EZB
* ↑ (de) Bundesbank-Vizepräsidentin: Einige Banken könnten nach Stresstest Probleme haben
* ↑ (de) Weidmann gegen Aufgabenfülle der Zentralbanken
* ↑ (en) Dr Jens Weidmann President of the Deutsche Bundesbank: Europe’s Monetary Union: making it prosperous and resilient, Speech at Harvard University in Cambridge
* ↑ (en) Italian parliament expels Berlusconi over tax fraud
* ↑ (it) Berlusconi: lotterò fuori dal Palazzo
* ↑ (en) Spain’s Outlook Raised to Stable at S&P; Netherlands Cut
* ↑ (de) Schwaches Wachstum: Rating-Agentur entzieht Niederlande die Bestnote
* ↑ (es) Standard and Poor’s eleva la perspectiva de España de “negativa” a “estable”
* ↑ (de) Leichter Aufschwung: Arbeitslosigkeit in Euro-Zone sinkt erstmals seit 2011
* ↑ (en) Greek health staff strike shuts state hospitals
* ↑ (en) Clash between gov't, EOPYY doctors intensifies with contracts threat
* ↑ (en) Moody's upgrades Greece's government bond rating to Caa3
* ↑ (en) Reform saves Spanish banks 30 billion euros in capital requirements
* ↑ (es) La banca tiene que ganar 100.000 millones hasta 2029 para que el Estado no vuelva a salir al rescate
* ↑ (pt) O IGCP, E.P.E. vai realizar uma oferta de troca de Obrigações do Tesouro no dia 3 de dezembro de 2013
* ↑ (en) Portugal Notes Rise on $9 Billion Bond Swap to Ease Debt Burden
* ↑ (de) Euro-Rettungsschirm: Portugal schafft wichtige Schritte für den Exit
* ↑ In totaal werd € 6,6 miljard aan leningen omgeruild; het beroep dat Portugal in 2014 en 2015 op de kapitaalmarkten zou moeten doen nam dus met dat bedrag af.
* ↑ (en) Portugal prices shares in postal privatisation at top of range
* ↑ In tegenstelling tot andere landen, met name Griekenland, verliep de privatisering van Portugese staatsbedrijven goed: eind 2013 was voor € 6,4 miljard verkocht, duidelijk meer dan de met de Troika overeengekomen € 5,5 miljard.
* ↑ (en) Moody’s Boosts Spain’s Credit Rating Outlook on Growth Prospects
* ↑ (es) Moody’s mejora la perspectiva de España de “negativa” a “estable”
* ↑ (de) Entscheidung der Notenbank: EZB hält Leitzins auf historischem Tiefstand
* ↑ (en) No troika deal in December as Greece falls behind with bailout pledges
* ↑ Trojka pauzeert Griekse klus en bevriest geld
* ↑ (de) Geldpolitik im Euro-Währungsgebiet: eine Standortbestimmung; Rede von Yves Mersch, Mitglied des Direktoriums der EZB, 28. Internationales ZinsFORUM 2013: Zinsen 2014, Frankfurt, den 9. Dezember 2013
* ↑ (en) Greek industrial production dips 5.2 pct in October, year-on-year
* ↑ (de) Deflation: Preise in Griechenland fallen so stark wie nie
* ↑ (en) Coeure Says ECB Would Offer More LTROs Only When Banks Can Lend
* ↑ Deze uitspraken waren in linn mer kort daarvoor gedane uitspraken van andere ECB-bestuurders: de beide vorige LTRO's, van een kleine twee jaar daarvoor, waren voor een groot gedeelte gebruikt voor het aankopen van perifere staatsleningen.
* ↑ (de) Treffen der EU-Finanzminister: Ein bisschen Bankenunion
* ↑ (en) EU States Move Toward Clash With Lawmakers on Bank Plan
* ↑ (de) Finanzminister einigen sich auf Eckpunkte für Bankenabwicklung
* ↑ (en) Interview with the Financial Times - Interview by Peter Praet, Member of the Executive Board of the ECB, conducted by Claire Jones, 12 December 2013
* ↑ Bericht op een financieel informatiesysteem: 12-Dec-2013 09:48 - DRAGHI - DIFFERENT RISK WEIGHTS FOR SOVEREIGN DEBT NOT TASK FOR NOW, SHOULD BE AGREED GLOBALLY
* ↑ (en) Gov’t sure of primary surplus by year-end
* ↑ (de) Euro-Krise: Portugiesischer Premier schließt zweites Hilfspaket aus
* ↑ (de) Ausstieg aus Euro-Rettungsprogramm: Irland feiert seine Unabhängigkeit
* ↑ (en) Bailout exit is a "very significant milestone" - Michael Noonan
* ↑ Spaanse huizenprijzen stijgen
* ↑ (en) Spanish Home Prices Register First Quarterly Gain Since 2010.
* ↑ Het aantal transacties en het aantal hypotheken daalden in het derde kwartaal nog wel.
* ↑ (en) Draghi Ally Asmussen to Leave ECB for German Government
* ↑ (en) EU Says Spain Will Exit Bailout Program After Meeting Conditions
* ↑ (de) Asmussen-Nachfolge: Regierung will Lautenschläger als EZB-Direktorin nominieren
* ↑ (en) Euro Working Group approves release of 1-billion-euro aid tranche for Greece
* ↑ (de) EU-Bankenunion: Euro-Finanzminister einigen sich bei Bankenabwicklung
* ↑ Ten aanzien van het bedrag van € 55 miljard merkte een grote Britse bank op dat dit minder was dan 0,2% van de activa van de bankensector in de eurozone. De op dat moment bekende voorstellen voorzagen in een tamelijk compleze procedure: de ECB zou bij een dreigende deconfiture een voorstel doen aan een commissie van nationale toezichthouders en de EU; de Europese Commissie zou een vetorecht hebben, in welk geval de Europese ministers van Financiën het laatste woord zouden hebben. ECB-president Draghi waarschuwde dat dit te veel tijd zou kosten.
* ↑ (de) Kompromiss in Brüssel: EU einigt sich auf Schutz von Sparern bei Bankenpleiten
* ↑ (de) Beratungen in Brüssel: EU-Finanzminister einigen sich auf Bankenunion
* ↑ EU-landen akkoord over saneringsfonds banken
* ↑ (en) Greek unemployment eases for second quarter in a row in Q3
* ↑ EU raakt hoogste kredietwaardigheid kwijt
* ↑ (de) Kreditwürdigkeit: Rating-Agentur entzieht EU die Bestnote
* ↑ (pt) Chumbo deixa Governo sem espaço de manobra no corte de pensões