OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Spoorlijn aansluiting Walzwerk - Essen West

De spoorlijn aansluiting Walzwerk - Essen West is een Duitse spoorlijn en is als spoorlijn 2280 onder beheer van DB Netze.

## Geschiedenis

Het eerste gedeelte tussen Osterfeld en Schönebeck werd door de Rheinische Eisenbahn-Gesellschaft in fases geopend:
* Osterfeld - Frintrop: 1 juli 1879
* Frintrop - Schönebeck: 1 december 1872
De Preußische Staatseisenbahnen openden op 25 maart 1912 de gedeeltes Walzwerk - Osterfeld en Schönebeck - Essen West.

## Treindiensten

De NordWestBahn verzorgt het personenvervoer op dit traject met RE treinen.
| Serie | Treinsoort | Route | Bijzonderheden |
| RE 14 | Regional-Express (NordWestBahn) | Essen Hbf – Bottrop Hbf – Gladbeck West – Dorsten – Hervest-Dorsten – Borken (Westf) | Der Borkener Zondagmorgen 1x per twee uur tussen Dorsten en Borken |

### S-Bahn Rhein-Ruhr

Op het traject rijdt de S-Bahn Rhein-Ruhr de volgende routes:
| Serie | Treinsoort | Route | Bijzonderheden |
| S 9 | S-Bahn (DB Regio NRW) | Haltern am See – Marl Mitte – Bottrop Hbf – Essen Hbf – Essen-Kupferdreh – Velbert-Langenberg – Wuppertal-Vohwinkel – Wuppertal Hbf | |

## Aansluitingen

In de volgende plaatsen is of was er een aansluiting op de volgende spoorlijnen:

### aansluiting Walzwerk

    DB 2320, spoorlijn tussen Duisburg-Wedau en Oberhausen-Osterfeld Süd
    DB 2331, spoorlijn tussen aansluiting Meerbeck en aansluiting Walzwerk

### aansluiting Osterfeld (nieuw)

    DB 2262, spoorlijn tussen Oberhausen en Bottrop Nord

### aansluiting Osterfeld (oud)

    DB 2261, spoorlijn tussen Oberhausen-Osterfeld Nord en aansluiting Osterfeld

### Essen-Frintrop

    DB 2277, spoorlijn tussen Oberhausen en Essen-Altenessen

### aansluiting Essen-Dellwig Ost

    DB 2248, spoorlijn tussen aansluiting Essen-Dellwig Ost en Bottrop Hauptbahnhof

### Essen-Borbeck

    DB 2174, spoorlijn tussen Essen-Borbeck en Essen-Altendorf

### aansluiting Schönebeck

    DB 2182, spoorlijn tussen Mülheim-Heißen en aansluiting Schönebeck

### Essen-Borbeck Süd

    DB 2186, spoorlijn tussen aansluiting Borbeck Süd en Essen West

### Essen West

    DB 2181, spoorlijn tussen Mülheim-Heißen en Essen West
    DB 2186, spoorlijn tussen aansluiting Borbeck Süd en Essen West
    DB 2291, spoorlijn tussen Mülheim-Styrum en Bochum
    DB 2300, spoorlijn tussen Duisburg-Ruhrort en Essen

## Elektrische tractie

Het traject werd tussen 1976 en 1980 geëlektrificeerd met een wisselspanning van 15.000 volt 16 2/3 Hz.

## Literatuur

* Eisenbahnatlas Deutschland. Schweers + Wall, Aachen 2014, ISBN 978-3-89494-145-1.
* http://nrwbahnarchiv.bplaced.net/strecken/2280.htm
* http://www.sporenplan.nl/figuren/tekeningen/db_normaal/db_nrw/oberhausen.pdf
* http://www.sporenplan.nl/figuren/tekeningen/db_normaal/db_nrw/duisburg-essen.pdf
# Haploniscus retrospinis

Haploniscus retrospinis is een pissebed uit de familie Haploniscidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1908 door Harriet Richardson.
# Mallory Magnant

Mallory Magnant (15 februari 1998) is een Belgisch hockeyer.

## Levensloop

Magnant is actief bij Royal Uccle Sport.
Daarnaast is hij actief bij het Belgisch zaalhockeyteam. Met de Indoor Red Lions nam hij onder meer deel aan de Europese kampioenschappen van 2018, 2020 en 2022. Ook maakte hij deel uit van de selectie voor het wereldkampioenschap van 2023. Op het EK van 2018 te Antwerpen won hij zilver met de nationale equipe.
* ↑ (en) Fiche Mallory Magnant, ION Hockey League. Gearchiveerd op 29 mei 2023.
* ↑ (en) 2018 EuroHockey Indoor Championship Team Details, EHF, 12 januari 2018. Gearchiveerd op 8 september 2023.
* ↑ EuroHockey Indoor Championship 2020 - Selectie Indoor Red Lions, Hockey.be, 7 januari 2020. Gearchiveerd op 6 juni 2023.
* ↑ VAN DAMME, Michael, Belgische selectie voor EK indoor hockey in Hamburg bekend, Het Nieuwsblad, 30 november 2022. Gearchiveerd op 23 januari 2023.
* ↑ (fr) La sélection des Indoor Red Lions pour le Mondial en Afrique du Sud est connue, RTL Info, 25 januari 2023. Gearchiveerd op 10 mei 2023.
* ↑ Red Lions verliezen nipt de finale van het EK tegen Oostenrijk, Sporza, 14 januari 2018. Gearchiveerd op 31 mei 2023.
* ↑ BARREVELD Merel, België grijpt opnieuw naast hoofdprijs; Oostenrijk wint EK Zaal, Hockey.nl, 14 januari 2018. Gearchiveerd op 29 mei 2023.
# Lower East Side

Lower East Side is een buurt in het zuidoosten van het New Yorkse stadsdeel Manhattan. Het gebied ligt in de wijk Lower Manhattan en grenst aan de zuidwest- en westkant aan de buurten Chinatown, Little Italy en de Bowery en aan de noordkant aan de East Village. De oost- en zuidkant van de Lower East Side liggen aan de East River.
Via de Manhattan Bridge en de Williamsburg Bridge is de Lower East Side verbonden met Brooklyn.
* Cooperative Village
* Katz's Delicatessen
* Lower East Side Tenement Museum
* Sara Delano Roosevelt Park.
* Seward Park
# Scaphocalanus acuminatus

Scaphocalanus acuminatus is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Scolecitrichidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1970 door Park.
# Liotrichus subopacus

Liotrichus subopacus is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1982 door Kishii.
# Rakantrechus nomurai

Rakantrechus nomurai is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1960 door Ueno.
# Spoorlijn aansluiting Saardamm - Bous

De spoorlijn aansluiting Saardamm - Bous is een Duitse spoorlijn in Saarland en is als spoorlijn 3232 onder beheer van DB Netze.

## Geschiedenis

Het traject werd door de Preußische Staatseisenbahnen geopend tussen 1907 en 1908. Het gedeelte tussen Hostenbach en Bous werd in 1945 gesloten na het opblazen van de brug over de Saar. In 1983 werd het reguliere personenvervoer opgeheven.

## Treindiensten

De lijn is alleen in gebruik voor goederenvervoer

## Aansluitingen

In de volgende plaatsen is of was er een aansluiting op de volgende spoorlijnen:

### aansluiting Saardamm

    DB 3231, spoorlijn tussen Rémilly en Saarbrücken
    DB 3233, spoorlijn tussen de aansluiting Saarbrücken West en aansluiting Saardamm
    DB 3234, spoorlijn tussen de aansluiting Saardamm en Saarbrücken Rangierbahnhof

### Fürstenhausen

    DB 3226, spoorlijn tussen Fürstenhausen en Kraftwerk Fenne
    DB 3236, spoorlijn tussen Fürstenhausen en Grube Warndt
    DB 3237, spoorlijn tussen Fürstenhausen en Kokerei Saarbergwerke

### Hostenbach

    DB 3290, spoorlijn tussen Überherrn en Völklingen
    DB 3294, spoorlijn tussen Hostenbach Kohlenbahnhof en Völklingen

### Bous (Saar)

    DB 3230, spoorlijn tussen Saarbrücken en Karthaus
    DB 3296, spoorlijn tussen Röhrenwerke Bous en Bous

## Elektrificatie

Het traject werd in 1962 geëlektrificeerd met een wisselspanning van 15.000 volt 16 2/3 Hz. In 1990 werd de bovenleiding tussen Fürstenhausen en Hostenbach weer afgebroken.

## Galerij

* Saarbrücken Messebahnhof

## Literatuur

* Eisenbahnatlas Deutschland. Schweers + Wall, Aachen 2014, ISBN 978-3-89494-145-1.
* http://bahnarchiv.de/streckendaten/saarland/saarland.php
* http://www.eisenbahn-tunnelportale.de/lb/inhalt/tunnelportale/3232.html
* http://www.sporenplan.nl/figuren/tekeningen/db_normaal/db_saarland/saarland.pdf
# Malcolm Esajas

Malcolm Roland Esajas (Amsterdam, 13 juli 1986) is een voormalig Nederlands profvoetballer die bij voorkeur als aanvaller speelde.

## Clubcarrière

Esajas werd in de zomer van 2009 door MVV Maastricht gescout bij amateurclub AFC. Hij maakte op 7 augustus 2009 zijn debuut in het betaald voetbal tijdens een uitwedstrijd tegen FC Eindhoven, waarin hij direct scoorde. Hij stond vervolgens tot medio 2013 onder contract in Maastricht. Daarna werd hij overgenomen door ADO Den Haag, dat hem voor twee seizoenen vastlegde. Na in het seizoen 2014–2015 te zijn verhuurd aan RKC Waalwijk, werd op 19 juni 2015 bekend dat Esajas voor één seizoen had getekend bij FC Den Bosch. Zijn eerste goal voor FC Den Bosch maakte Esajas op 21 september 2015 in de met 3-0 gewonnen wedstrijd tegen FC Emmen. Hij wist in de 80e minuut een strafschop te benutten.

## Statistieken

| Seizoen | Club | Land | Competitie | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Play-offs | Play-offs | Totaal | Totaal |
| Seizoen | Club | Land | Competitie | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. |
| 2009/10 | MVV Maastricht | Nederland | Eerste divisie | 26 | 6 | 1 | 0 | — | — | 27 | 6 |
| 2010/11 | MVV Maastricht | Nederland | Eerste divisie | 31 | 8 | 1 | 0 | 2 | 1 | 34 | 9 |
| 2011/12 | MVV Maastricht | Nederland | Eerste divisie | 32 | 9 | 2 | 1 | 2 | 0 | 36 | 10 |
| 2012/13 | MVV Maastricht | Nederland | Eerste divisie | 30 | 5 | 1 | 0 | 2 | 0 | 33 | 5 |
| 2013/14 | ADO Den Haag | Nederland | Eredivisie | 2 | 0 | 0 | 0 | — | — | 2 | 0 |
| 2014/15 | → RKC Waalwijk | Nederland | Eerste divisie | 28 | 5 | 0 | 0 | — | — | 28 | 5 |
| 2015/16 | FC Den Bosch | Nederland | Eerste divisie | 26 | 2 | 1 | 1 | — | — | 27 | 3 |
| Carrièretotaal | Carrièretotaal | Carrièretotaal | Carrièretotaal | 175 | 35 | 6 | 2 | 6 | 1 | 187 | 38 |
| Bijgewerkt op 7 mei 2016 ||||||||||||
# Ludweis-Aigen

Ludweis-Aigen is een gemeente in de Oostenrijkse deelstaat Neder-Oostenrijk, gelegen in het district Waidhofen an der Thaya (WT). De gemeente heeft ongeveer 1000 inwoners.

## Geografie

Ludweis-Aigen heeft een oppervlakte van 51,18 km². Het ligt in het noordoosten van het land, ten noordwesten van de hoofdstad Wenen.
Dietmanns · Dobersberg · Gastern · Groß-Siegharts · Karlstein an der Thaya · Kautzen · Ludweis-Aigen · Pfaffenschlag bei Waidhofen · Raabs an der Thaya · Thaya · Vitis · Waidhofen an der Thaya · Waidhofen an der Thaya-Land · Waldkirchen an der Thaya · Windigsteig
* Gemeinsame Normdatei: 4800787-0
* Virtual International Authority File: 243210540
* WorldCat (via VIAF): 243210540
# Scarabaeolus funebris

Scarabaeolus funebris is een keversoort uit de familie bladsprietkevers (Scarabaeidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1857 door Boheman.
# Liotrichus tengu

Liotrichus tengu is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1934 door Miwa.
# Waterschoen

Een waterschoen of zwemschoen is een schoen die speciaal is vervaardigd om gedragen te worden in het water. Zowel bij het zwemmen, bij waterspel en watersport, als bij canyoning worden ze gebruikt.
Waterschoenen zijn gemaakt van waterbestendige kunststoffen, met een stevige zool. In waterschoenen zijn vaak openingen gemaakt zodat water er gemakkelijk kan uit lopen. Ze worden vaak gedragen als bescherming van de voeten: als de (water)bodem scherpe uitsteeksels bevat of als de (zand)bodem erg verhit aanvoelt.
Duikers dragen weleens waterschoenen in hun zwemvinnen ter bescherming tegen scherpe voorwerpen of een rotsachtige ondergrond bij het te water gaan aan de kant en ook om hun voeten te beschermen tegen afkoeling. Snorkelaars daarentegen vaak niet.
* Verloren waterschoen
* 3 paar waterschoenen
* Bioscoopjournaal uit 1975. Uitvinder Pieter Mulder heeft een soort houten waterschoenen ontwikkeld, waardoor het mogelijk is om over het water te lopen.
# Raggophyllum

Raggophyllum is een geslacht van rechtvleugeligen uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Nickle.

## Soorten

Het geslacht Raggophyllum is monotypisch en omvat slechts de volgende soort:
* Raggophyllum spinosum (Nickle, 1967)
* Eades, D.C.; D. Otte; M.M. Cigliano & H. Braun. Orthoptera Species File. Version 5.0/5.0. http://Orthoptera.SpeciesFile.org [bezocht 15 april 2013]
# Spinoblesthis

Spinoblesthis is een kevergeslacht uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van het geslacht werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1987 door Galileo & Martins.

## Soorten

Spinoblesthis is monotypisch en omvat slechts de volgende soort:
* Spinoblesthis acuta Galileo & Martins, 1987
* ↑ (fr) Tavakilian, G. (auteur) & Chevillotte, H. (software) (2012) Base de données Titan sur les Cerambycidés ou Longicornes. (bezocht 30 januari 2014)
# Hans Bogaerts

Hans Bogaerts (Brussel, 2 oktober 1924) is een Belgisch schilder.

## Levensloop

Hij was de zoon van auteur en journalist Theo Bogaerts sr. en Miesje Steenhoff, de broer van auteur en journalist Theo Bogaerts jr. en de kleinzoon van kunstcriticus en schilder Willem Steenhoff.
Bogaerts genoot zijn opleiding aan het Atelier Sint-Lukas te Brussel en was actief als onder meer aquarellist van 1952 tot 1986.
* Fiche Hans Bogaerts; RKD
* Fiche Hans Bogaerts; Letterenhuis (Anet)
* ↑ VERSTRAETE H.; Bekende of beroemde Lakenaars. De schrijver Theo Bogaerts (p.6-12); Laca Tijdingen; juni 1994. Gearchiveerd op 19 maart 2022.
# Ludwich Moritz Gottschalk

Ludwich Moritz Gottschalk was een Duitse speelgoedfabrikant, zoon van Carl Gottlieb Gottschalk die het beroep van mijninspecteur uitoefende in het Ertsgebergte.
Ludwich begon in Marienberg in Saksen een boekbinderij. Door zijn kennis van karton kwam hij op het idee om van geperst karton speelgoedhelmen te gaan maken. Het verkoopsucces groeide uit in het vestigen in 1873 van een speelgoedfabriek in Marienberg waar hij begon met het maken van poppenhuizen, poppenkasten, poppenwinkels, poppenkeukens en alle artikelen die in dergelijke poppenhuizen konden worden opgesteld.
Dit werd zo een succes dat hij 1875 al tweehonderd mensen in dienst had en hij showrooms kon vestigen in Parijs, Amsterdam en Londen. Gottschalk overleed in 1905. De zaak werd voortgezet door zijn zoon Moritz Gottschalk (1892-1931)
# Saroba ceylonica

Saroba ceylonica is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1865 door Walker.
# Liotrichus tsukamotoi

Liotrichus tsukamotoi is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1966 door Kishii.
# Watershed

Watershed is het negende studioalbum van de Zweedse band Opeth.

## Inleiding

Het werd uitgebracht in 2008. Het album is opgenomen in de Fascination Street Studios in Örebro in de winter van 2007. Het album kwam uit in drie versies: een normale cd, een speciale editie in de vorm van een cd/dvd met een film die een blik achter de schermen bood, 3 bonusnummers en heel het album in 5.1 surround mix en een 180 gram dubbel-lp waarop één bonusnummer staat. Hierbij zat ook nog een affiche, uitgebreid artwork en een cd van het album inclusief bonusnummer.
De band kondigde voor de uitgifte aan dat er een wijziging in muziekstijl had plaatsgevonden. Dit kwam mede doordat er twee nieuwe musici te horen zijn: Martin Axenrot (Bloodbath, Witchery) en Fredrik Åkesson (Krux, ex-Arch Enemy). Nadat drummer Martin Lopez wegens gezondheidsproblemen gestopt was, heeft frontman Mikael Åkerfeldt Martin Axenrot, die hij al kende via Bloodbath, aangesteld als nieuwe drummer. Na het toeren voor Ghost Reveries heeft gitarist Peter Lindgren de handdoek in de ring gegooid. Hij en Opeth hebben op vriendschappelijke wijze hun wegen gescheiden en Åkerfeldt rekruteerde Fredrik Åkesson aan als nieuwe gitarist. Er zijn 2 videoclips gemaakt voor de nummers 'Burden' en 'Porcelain Heart'.

## Muziek

Op Watershed zijn de kenmerkende 'growls' slechts in drie nummers (vier als de bonusnummers worden meegeteld) aanwezig. Maar dit neemt niet weg dat Watershed nog steeds een zeer zwaar en donker album is. Typische Opeth-elementen zijn overal terug te vinden, maar ook enkele nieuwigheden. Zo begint het album met een nummer waarin de vriendin van Martin Axenrot een akoestisch duet zingt met Åkerfeldt. Verder zijn er aanvullingen van hobo en veel keyboard. Er zit zelfs een 'funk'-solo in. De nieuwigheden werden echter ingepast in het bekende Opeth-klankidioom. Meningen over de muzikale wijziging waren verdeeld (Progarchives).

## Tracklist

Alle muziek en teksten zijn geschreven door Mikael Åkerfeldt, uitgezonderd waar genoteerd.

## Bezetting

* Mikael Åkerfeldt - gitaar, zang, vocalen
* Frederik Åkesson - gitaar
* Martin Axenrot - slagwerk
* Martin Mendez - basgitaar
* Per Wiberg - toetsen
* Govert Krul, Operth-Watershed. ProgWereld (1 juni 2008). Geraadpleegd op 6 juli 2022.
* IO Pages 153, oktober 2017, naar aanleiding van een nieuwe elpeepersing
* Chris True, Opeth-Watershed. AllMusic (2008). Geraadpleegd op 6 juli 2022 – via allmusic.com.
* Watershed op progarchives (geraadpleegd 6 juli 2022)
* onder andere een exemplaar van Roadrunner RR 7962-2
# Rabo

Rabo kan verwijzen naar:
* Rabo (Pulo Aceh), plaats in het bestuurlijke gebied Aceh Besar in de provincie Atjeh, Indonesië.
* Rabo (Seulimeum), plaats in het bestuurlijke gebied Aceh Besar in de provincie Atjeh, Indonesië.
* Rabo (Tiro/Truseb), plaats in het bestuurlijke gebied Pidie in de provincie Atjeh, Indonesië.
* Rabobank, Nederlandse bank.

## Personen

* Álvarez Rabo (1960), Spaans cartoonist.
* Pita Rabo (1977), Fijisch voetballer.
* Ashu Rabo (1984), Keniaans hardloper.
* Hosni abd Rabo (1984), Egyptisch voetballer.
* Ali Rabo (1986), Burkinees voetballer.
* Noha abd Rabo (1987), Egyptisch taekwondoka.
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Rabo en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Spinocalanus abyssalis

Spinocalanus abyssalis is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Spinocalanidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1888 door Giesbrecht.
# Harleserbeek

De Harleserbeek is een beek in Nederlands Zuid-Limburg. Aan de voet van de Vijlenerbossen in de nabijheid ten zuiden van de buurtschap Harles ontspringt ze in de graslanden om na een paar kilometer uit te monden in de Selzerbeek ten noordwesten van het dorp Lemiers. De beek stroomt in noordoostelijke richting.
Minder dan een kilometer ten zuidoosten van de beek stroomt ongeveer evenwijdig de Hermansbeek. Ten westen ligt een hoge heuvelrug (inclusief de Vijlenberg) met daarop de Rugweg die Vijlen verbindt met de Vijlenerbossen.
Aan de noordkant van de weg in Harles staat gemetselde pilaar met daaraan een waterpomp nabij de plaats waar de Harleserbeek onder de weg doorgaat.
# Saroba costiplaga

Saroba costiplaga is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Bethune-Baker.
# Liparocephalus

Liparocephalus is een geslacht van kevers uit de familie van de kortschildkevers (Staphylinidae).

## Soorten

* Liparocephalus brevipennis (Mäklin, 1853)
* Liparocephalus cordicollis LeConte, 1880
* Liparocephalus litoralis Kirschenblatt, 1938
* Liparocephalus tokunagai Sakaguti, 1944
# Wattens

Wattens is een gemeente in het district Innsbruck Land van de Oostenrijkse deelstaat Tirol.
Wattens ligt in het Unterinntal, op de zuidelijke oever van de Inn, ongeveer twintig kilometer ten oosten van Innsbruck. Het gemeentegebied omvat een deel van het Wattental.

## Geschiedenis

Opgravingen uit de La Tène-periode op de berghelling tussen Wattens en Volders wijzen op een vroegere bewoning uit de zogenaamde Fritzens-Sanzenocultuur. Andere opgravingen laten zien dat Wattens ook reeds voor de komst van de Romeinen aan het begin van de jaartelling bewoond moet zijn geweest.
Wattens werd voor het eerst vermeld in 930.

## Economie en infrastructuur

Vanwege de grote bedrijvigheid in Wattens zijn veel werknemers in de gemeente afkomstig uit omliggende gemeenten. Wattens ligt aan de Inntal Autobahn met een afslag naar de Tiroler Straße (B171). Het station Fritzens-Wattens ligt ten noorden van de Inn in de naburige gemeente Fritzens.
De hier aanwezige, in 1559 gebouwde, papiermolen is de oudste van Noord-Tirol. De molen produceert speciaal papier voor sigaretten, filters en condensatoren. De ontwikkeling van Wattens kwam vooral op gang na de vestiging van de firma Swarovski, wat ook een grote bevolkingstoename van deze voormalige agrarische gemeente met zich meebracht. De glasslijper Daniel Swarovski uit Bohemen vestigde zich, op zoek naar waterkracht, in Wattens en begon hier met het produceren van kristalglas, dat inmiddels wereldwijd geëxporteerd wordt. Inmiddels heeft het bedrijf dochterbedrijven in Schwaz (Tyrolit Schleifmittel) en Absam (Swarovski Optik).

## Bezienswaardigheden

Ter ere van het honderdjarig bestaan van de firma Swarovski bouwde de Oostenrijkse kunstenaar André Heller in 1995 in een kunstmatige heuvel aan de oostzijde van Wattens een betoverende glaswereld, Swarovski Kristallwelten. Deze bezienswaardigheid is na het Paleis Schönbrunn de meest bezocht attractie in Oostenrijk.

## Foto's

* Wattens, dorpscentrum met de Laurentius Kirche
* Wattens, kerk: die Laurentskirche
* Wattens, der Marienplatz
* Wattens, straatzicht
# RaboRonde Heerlen

De RaboRonde Heerlen is een van de grootste na-Tour-criteriums in Nederland met jaarlijks 50.000 toeschouwers. De ronde was voorheen bekend als de Profronde Heerlen.
Op de eerste vrijdag na de Tour de France vindt in Heerlen het jaarlijkse profcriterium plaats. Dit criterium wordt georganiseerd door de Stichting Cyclocross Heerlen.
De organisatie legt de nadruk op een combinatie van sport (wielrennen) en amusement. Naast een criterium voor mannen en een voor vrouwen, is er ook een tijdrit voor heren, een wedstrijd voor handbikers en een BMX-evenement voor de jeugd. De wedstrijd vindt plaats in het centrum van Heerlen, het amusement vindt plaats op alle pleinen in het centrum van de stad, met o.a. bands en dj's. De toegang is gratis.
De wedstrijd staat onder auspiciën van de KNWU en UCI.

## Profronde Heerlen

De Profronde wordt sinds 1990 georganiseerd door de Stichting Profronde Heerlen en de Stichting Wielercomité Simpelveld, die vroeger onder meer de Nacht van Simpelveld organiseerde.

### Editie van 1999

Een week na zijn eerste Touroverwinning zou Lance Armstrong op 30 juli 1999 naar Heerlen komen. Hij werd echter in de parkeergarage bijna weggestuurd door een overijverige beveiliger die Armstrong niet herkende. Door ingrijpen van de organisatie kon de Amerikaan alsnog van start gaan en hij won die editie. Nadat Armstrong in 2012 zijn dopinggebruik bekende en hij geschrapt werd op veel erelijsten, besloot de organisatie van de RaboRonde om zijn naam te laten staan, omdat er anders meer namen geschrapt zouden moeten worden en "dan zou een amateur winnen".

## Lijst van winnaars

| Heren 1990 - Peter Winnen 1991 - Frans Maassen 1992 - Ad Wijnands 1993 - Danny Nelissen 1994 - Adrie van der Poel 1995 - Frans Maassen 1996 - Jeroen Blijlevens 1997 - Michael Boogerd 1998 - Max van Heeswijk 1999 - Lance Armstrong 2000 - Erik Dekker 2001 - Jans Koerts 2002 - Robbie McEwen 2003 - Servais Knaven 2004 - Marc Lotz | 2005 - Michael Rasmussen 2006 - Óscar Freire 2007 - Thomas Dekker 2008 - Mark Cavendish 2009 - Alberto Contador 2010 - Karsten Kroon 2011 - Andy Schleck 2012 - Rob Ruijgh 2013 - Lars Boom 2014 - Tom Dumoulin 2015 - Simon Geschke 2016 - Wout Poels 2017 - Ramon Sinkeldam 2018 - Tom Dumoulin 2019 - Mike Teunissen 2020 · Niet verreden (coronapandemie) 2021 · Niet verreden (coronapandemie) 2022 - Mathieu van der Poel | Dames 2013 - Liesbet De Vocht 2014 - Ellen van Dijk 2015 - Chantal Blaak 2016 - Chantal Blaak 2017 - Annemiek van Vleuten 2018 - Coryn Rivera 2019 - Roxane Knetemann | Tijdrit heren 2017 - Jos van Emden 2018 - Jaap Kooijman 2019 - Lars Boom 2022 - Jos van Emden | Para-Cycling 2019 - Mitch Valize 2022 - Mitch Valize |

## Externe link

* Website RaboRonde Heerlen
* ↑ Tour de L1mbourg: Het verhaal van Armstrong en de Heerlense RaboRonde L1.nl, 26 juli 2019
* ↑ Armstrong blijft winnaar Profronde Heerlen L1.nl, 23 januari 2013