OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Iwris Kelly

Iwris Kelly (Den Haag, 29 november 1972) presenteerde van 2002 tot 2006 bij het NOS Journaal. Voor die tijd werkte zij 3,5 jaar als verslaggeefster en presentatrice bij de Amsterdamse tv-zender AT5. In Amsterdam werd zij bekend als een van de gezichten van het AT5 Nieuws en het zomerprogramma De Zwoele Stad.
De journalistieke carrière van Iwris begon na het afronden van de School voor Journalistiek in Utrecht met een baan als redacteur bij het actualiteiten programma Netwerk. Daarna werkte zij onder andere als verslaggeefster bij de Wembley Observer in Londen en als redacteur bij het praatprogramma Barend & Witteman.
In 2002 was Iwris een van de drie genomineerden voor de Philip Bloemendal Prijs, een stimuleringsprijs voor jonge talentvolle presentatoren. Iwris heeft niet alleen ervaring in televisie journalistiek: in de periode dat zij presenteerde bij het NOS Journaal schreef zij als freelancer diverse artikelen voor de weekbladen Margriet en Grazia. Ook heeft zij als nieuwslezer gewerkt bij radio 3FM en BNR Nieuwsradio.
In 2007 besloot Iwris te stoppen met haar journalistieke carrière en richtte zij zich op haar studie psychologie. In 2014 behaalde Iwris haar master Klinische Psychologie aan de Universiteit van Amsterdam.
Privé: Iwris is getrouwd en woont met haar man en twee kinderen in Het Gooi.
# Izatha

Izatha is een geslacht van vlinders van de familie sikkelmotten (Oecophoridae), uit de onderfamilie Oecophorinae.

## Soorten

* I. acmonias Philpott, 1921
* I. amorbas (Meyrick, 1910)
* I. apodoxa (Meyrick, 1888)
* I. attactella Walker, 1864
* I. austera (Meyrick, 1884)
* I. balanophora (Meyrick, 1897)
* I. caustopa (Meyrick, 1892)
* I. convulsella (Walker, 1864)
* I. copiosella (Walker, 1864)
* I. epiphanes (Meyrick, 1884)
* I. florida Philpott, 1927
* I. griseata Hudson, 1939
* I. heroica Philpott, 1926
* I. huttoni (Butler, 1880)
* I. mesoschista Meyrick, 1931
* I. metadelta (Meyrick, 1905)
* I. mira Philpott, 1913
* I. oleariae Dugdale, 1971
* I. peroneanella (Walker, 1864)
* I. phaeoptila (Meyrick, 1905)
* I. picarella (Walker, 1864)
* I. plumbosa Philpott, 1927
* I. prasophyta (Meyrick, 1884)
* I. rigescens Meyrick, 1929
* I. toreuma Clarke, 1926
# Izatha convulsella

Izatha convulsella is een vlinder uit de familie van de sikkelmotten (Oecophoridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1864 door Walker.
# Jaera istri

Jaera istri is een pissebed uit de familie Janiridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1979 door Veuille.
# Jacobus Adrianus Franken

Jacobus Adrianus Franken (Delft, 10 december 1860 – Ginneken, 24 september 1927) was een Nederlands militair en politiefunctionaris.
Hij werd geboren als zoon van Adrianus Franken die kapitein was bij het zevende regiment infanterie. Na zijn studie aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda in de richting "infanterie hier te lande" begon hij aan een militaire carrière. In juli 1882 werd hij benoemd tot tweede luitenant en kort na ingedeeld te zijn bij het 6e regiment van de infanterie werd hij geplaatst bij het 2e bataljon van dat korps in Breda. Eind november 1885 trouwde hij in Den Haag met de in Vlissingen geboren Maria Francisca Pfeiffer. In 1886 werd Franken die intussen bij het 8e regiment van de infanterie zat, voor de periode van 5 jaar gedetacheerd bij de infanterie van het leger in Nederlands-Indië. Aangekomen in Nederlands-Indië werd hij ingedeeld bij het 2e depôt bataljon. Franken werd in mei 1887 gepromoveerd tot eerste luitenant. Tijdens de expeditie in Atjeh in 1889 en 1890 (zie Atjehoorlog) verwierf hij het Erekruis voor belangrijke krijgsverrichtingen. Eind 1890 kwam hij vanwege ziekte vervroegd terug naar Nederland.
In de rang van eerste luitenant verliet hij het leger waarna hij ging werken bij het centraal bureau van politie te Rotterdam. Eind 1894 werd hij commissaris van politie in Maastricht en een jaar later in december 1895 volgde zijn benoeming tot hoofdcommissaris van politie te Amsterdam. De voorkeur ging eerst uit naar W. Voormolen, de toenmalig hoofdcommissaris van politie te Rotterdam die sinds 1893 met succes het Rotterdamse korps aan het moderniseren was, maar deze wees het aanbod af.
Toen Franken hoofdcommissaris was, werd binnen het Amsterdamse korps 48-uren dienst afgeschaft en werden de salarissen opgeschroefd. In februari 1903 eindigde zijn carrière bij de Amsterdamse politie waarna hij enkele maanden later werd opgevolgd door H.S. Hordijk die tot dan kapitein bij de infanterie was.
In september 1927 overleed hij op 66-jarige leeftijd in hetzelfde dorpje ten zuiden van Breda waar ook zijn voorganger Steenkamp overleden was. Zijn echtgenote, Maria Francisca Pfeiffer, zou hem nagenoeg tien jaar overleven: zij overleed op 26 juli 1937 in Bandung.
* Leeuwarder Courant; 15 juli 1882, 25 juli 1882, 2 augustus 1886, 14 februari 1887, 28 mei 1887, 4 november 1890, 21 december 1894
* Wie is dat? 1902, Vivat, Amsterdam, 1902
* Het Vaderland; 27 september 1927, 30 oktober 1942
* Genealogisch informatie over J.A. Franken
* De Indische Courant juli 1937
# Hednota bivittella

Hednota bivittella is een vlinder uit de familie van de grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1805 door Donovan.
# Hansagård

Hansagård is een plaats in de gemeente Falkenberg in het landschap Halland en de provincie Hallands län in Zweden. De plaats heeft 69 inwoners (2000) en een oppervlakte van 13 hectare.
# Hausdorff-dimensie

In de wiskunde is de hausdorff-dimensie, of hausdorff-besikovitsj-dimensie, een niet-negatief reëel getal of eventueel oneindig (uitgebreid reëel getal). De hausdorff-dimensie veralgemeent het begrip dimensie van een reële vectorruimte en kent aan elke metrische ruimte een dimensie toe. Daarmee krijgen bijvoorbeeld ook fractalen een dimensie, zij het niet een geheel getal.
Voor gewone objecten als een punt, een lijn of een vlak komt de hausdorff-dimensie overeen met de gebruikelijke dimensie. Er zijn echter vele onregelmatige verzamelingen die niet een gewone dimensie hebben, maar wel een niet-geheeltallige hausdorff-dimensie.
Het begrip werd in 1918 geïntroduceerd door de Duitse wiskundige Felix Hausdorff. Veel van de technische ontwikkelingen die worden gebruikt om de hausdorff-dimensie voor zeer onregelmatige-verzamelingen te berekenen, werden ontwikkeld door Abram Besikovitsj.

## Basisgedachte

Om een idee te krijgen van de hausdorff-dimensie, kijken we naar een eenvoudig, begrensd object in drie dimensies. We overdekken het object met bolletjes met straal r en kijken hoeveel bolletjes N(r) daarvoor minimaal nodig zijn. Als we de straal r kleiner nemen, zullen we meer bolletjes nodig hebben. Het is niet moeilijk in te zien dat voor een lijnstuk het aantal bolletjes omgekeerd evenredig is met r. Voor een vlakke figuur zal het aantal benodigde bolletjes omgekeerd evenredig zijn met het kwadraat van r en voor een ruimtelijke figuur met de derde macht. Het lijkt er op dat de macht van de straal van de bolletjes, waarmee het benodigde aantal omgekeerd evenredig is, de dimensie van het object voorstelt. In formule: als
    $N(r)\sim {\frac {1}{r^{d}}}$
dan is d de hausdorff-dimensie, dus:
    $d=-\lim _{r\to 0}{\frac {\log(N(r))}{\log(r)}}$.
In plaats van bolletjes kunnen we ook vierkantjes of andere figuurtjes nemen voor de overdekking. In het geval van een vierkant zien we dan gemakkelijk dat er 4 vierkantjes nodig zijn van de halve afmeting en 9 met afmeting 1/3 van de oorspronkelijk, enz. Er geldt dus N(r) = 1/r$^2$, dus d = 2.
Nu kunnen we ook inzien hoe sommige figuren een niet-geheel getal als hausdorff-dimensie hebben. Een bepaalde fractal, de koch-kromme is opgebouwd uit 4 kleinere koch-krommen die een factor 3 kleiner zijn. De hausdorff-dimensie van deze koch-kromme is dus:
    $d={\frac {\log 4}{\log 3}}$.
Het boven afgebeelde tapijt van Sierpiński is opgebouwd uit 8 kleinere tapijten die een factor 3 kleiner zijn, dus:
    $d={\frac {\log 8}{\log 3}}$.
De precieze definitie maakt gebruik van het begrip hausdorffmaat en bepaalt de hausdorff-dimensie als het kleinste (uitgebreide) reële getal waarvoor de hausdorffmaat van het betrokken object 0 is.

## Definitie

Onder de hausdorff-dimensie van een begrensde deelverzameling X van de $\mathbb {R} ^{n}$ verstaan we het getal
    $\dim _{H}(X)=\inf\{s\mid H^{s}(X)=0\},$
of equivalent:
    $\dim _{H}(X)=\sup\{s\mid H^{s}(X)=\infty \}.$
Daarin stelt H$^s$ de hausdorffmaat van dimensie s voor.
# Hausbreitenbach

Hausbreitenbach is een dorp in de Duitse gemeente Werra-Suhl-Tal in het Wartburgkreis in Thüringen.

## Geschiedenis

Tot 1994 was het deel van de gemeente Herda. Op 1 januari 2019 ging de gemeente Berka/Werra, waar Hausbreitenbach onder viel, op in de gemeente Werra-Suhl-Tal.
Abteroda · Auenheim-Rienau · Berka/Werra · Dankmarshausen · Dippach · Fernbreitenbach · Gasteroda · Gospenroda · Großensee · Hausbreitenbach · Herda · Horschlitt · Kratzeroda · Vitzeroda · Wünschensuhl
# Hazuki Watanabe

Hazuki Watanabe (Mie, 7 augustus 2004) is een Japanse gymnaste. In 2022 werd ze wereldkampioen op balk.

## Resultaten

| Jaar | Plaats | Resultaten |
| 2022 | Wereldkampioenschap Liverpool | 1 balk 7e team |
* ↑ (en) WATANABE Hazuki - FIG Athlete Profile. www.gymnastics.sport. Gearchiveerd op 6 november 2022. Geraadpleegd op 18 mei 2024.
* ↑ (en) Author, No, Hazuki Watanabe becomes youngest Japanese woman to win title at artistic gymnastics world championships. The Japan Times (7 november 2022). Gearchiveerd op 15 november 2022. Geraadpleegd op 18 mei 2024.
1938: Vlasta Děkanová
· 1950: Helena Rakoczy
· 1954: Keiko Tanaka
· 1958: Larissa Latynina
· 1962: Eva Bosáková
· 1966: Natalja Koetsjinskaja
· 1970: Erika Zuchold
· 1974: Ljoedmila Toerisjtsjeva · 1978: Nadia Comăneci · 1979: Věra Černá · 1981: Maxi Gnauck
· 1983: Olga Mostepanova
· 1985: Daniela Silivaș
· 1987: Aurelia Dobre
· 1989: Daniela Silivaș
· 1991: Svetlana Boginskaja
· 1992: Kim Zmeskal
· 1993: Lavinia Miloșovici
· 1994: Shannon Miller
· 1995: Mo Huilan
· 1996: Dina Kochetkova
· 1997: Gina Gogean
· 1999: Ling Jie
· 2001: Andreea Răducan
· 2002: Ashley Postell
· 2003: Fan Ye
· 2005: Nastia Liukin · 2006: Iryna Krasnianska
· 2007: Nastia Liukin
· 2009: Deng Linlin
· 2010: Ana Porgras
· 2011: Sui Lu · 2013: Aliya Mustafina · 2014: Simone Biles · 2015: Simone Biles · 2017: Pauline Schäfer · 2018: Liu Tingting · 2019: Simone Biles · 2021: Urara Ashikawa · 2022: Hazuki Watanabe · 2023: Simone Biles
# Hazuregyra

Hazuregyra is een geslacht van weekdieren uit de klasse van de Gastropoda (slakken).

## Soort

* Hazuregyra watanabei Shikama, 1962
* ↑ Mindat.org. www.mindat.org. Gearchiveerd op 9 maart 2022. Geraadpleegd op 09-03-2022.
# Hazrat Sulton

De Hazrat Sulton (Russisch: Хазрет-Султан, Chazret-Soeltan) is met een hoogte van 4643 meter boven de zeespiegel het hoogste punt van Oezbekistan. De berg ligt in 's lands zuidelijkste provincie Surxondaryo op de grens met Tadzjikistan en is eveneens het hoogste punt van het Hisorgebergte.
In de communistische periode stond hij bekend als de Berg van het 22e Congres van de Communistische Partij.
# Hanse-Viertel

De Hanse-Viertel is een winkelgalerij in de binnenstad van Hamburg, tussen de Poststrasse en de Große Bleichen. Het werd geopend op 14 november 1980 en biedt op 9000 m² ruimte aan 60 winkels. De opdrachtgeverklant en eigenaar was Allianz Lebensversicherungs-AG, die het pand in augustus 2018 verkocht aan de Amerikaanse CBRE-groep. Het gebouwencomplex omvat ook een hotel, kantoren, appartementen en een parkeergarage en telt in totaal 45.000 m².
De winkelgalerij wordt beschouwd als een belangrijk voorbeeld van het postmodernisme. De architectuur is gebaseerd op de baksteentraditie van Hamburg en, in tegenstelling tot andere moderne winkelcentra, op klassieke zaken- en galerijgebouwen zoals de Mellinpassage in de Alsterarkaden. De Hanse-Viertel staat sinds januari 2018 op de monumentenlijst. Er waren sloopplannen voor het gebied, wat leidde tot publieke protesten.

## Geschiedenis

Het pannenbier voor de Hanse-Viertel werd geschonken op 27 juni 1980. De opening vond plaats op de 14 november 1980 na een bouwperiode van twee en een half jaar. Een jaar later werd het hotel opgeleverd, gevolgd door de parkeergarage in 1983. Volgens de Kamer van Koophandel van Hamburg bedroeg het aantal passanten in 1983 ongeveer 20.000 per dag.
In november 2017 werd bekend dat de Hanse-Viertel zou worden afgebroken in de komende jaren omdat het economisch niet meer levensvatbaar zou zijn. Er werd een nieuw veel hoger complex gepland met winkels, kantoren en circa 100 woningen, waaronder circa 30 sociale woningen. De monumentenstatus kan de sloop echter voorkomen.

## Architectuur

De hoofdingang bevindt zich op de hoek van de Poststraße en de Große Bleichen onder een gewelfde constructie van rode klinkers en bakstenen. Hier is een klokkenspel aangebracht met 23 bronzen klokken. Naar het ontwerp van de Hamburgse architecten Meinhard von Gerkan, Volkwin Marg en Partner werden de galerijen voorzien van lichtstraten uit glas en staal. Opvallen is de gewelfde koepel, waaronder een granieten wereldbol op het water draait. In de vloeren zijn motieven uit messing ingelegd met inscripties en wapens.

## Gebruik

Het gebouwencomplex Hanse-Viertel bestaat uit 45.000 m² en bestaat uit 60 winkels, vier restaurants, een parkeergarage met 440 parkeerplaatsen, 51 kantoorunits en 16 appartementen. De oppervlakte van de daadwerkelijke winkelgalerij is 9000m². Het Broschek-Haus behoort met zijn 10.000m² eveneens tot het complex. Het huisvest het Renaissance Hamburg Hotel van de Mariott Group.

## Trivia

Onder het klokkenspel bij de hoofdingang is een ongeveer twintig bakstenenrijen hoog lichter gedeelte, waar het woord "POLEN" in donkere klinkerstenen kan worden gelezen. Metselaars uit het Poolse Krakau hadden de stenen op kleur gesorteerd; de lichtere voor de achtergrond en de donkere voor de letters.
# Harpactea kulczynskii

Harpactea kulczynskii is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de celspinnen (Dysderidae).
Het dier behoort tot het geslacht Harpactea. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1976 door Brignoli.
# Helcystogramma meconitis

Helcystogramma meconitis is een vlinder uit de familie van de tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1913 door Meyrick.
# Helcystogramma tegulella

Helcystogramma tegulella is een vlinder uit de familie van de tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Walsingham.
# Helcystogramma spilopis

Helcystogramma spilopis is een vlinder uit de familie van de tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1927 door Meyrick.
# Helcystogramma stellatella

Helcystogramma stellatella is een vlinder uit de familie van de tastermotten (Gelechiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1914 door Busck.
# Hedotettix angustatus

Hedotettix angustatus is een rechtvleugelig insect uit de familie doornsprinkhanen (Tetrigidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1909 door Hancock.
# Harpalus fulvipennis

Harpalus fulvipennis is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1843 door Chaudoir.
# Harpalus fuscoaeneus

Harpalus fuscoaeneus is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1829 door Dejean.
# Harpalus giacomazzoi

Harpalus giacomazzoi is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1996 door Kataev & Wrase.
# Helegiu

Helegiu is een Roemeense gemeente in het district Bacău. Helegiu telt 7238 inwoners.
# Heleentje van Cappelle

Hélène Madeleine (Helen) van Cappelle (Hilversum, 13 mei 1944) is een Nederlandse zangeres die als Heleentje van Cappelle (ook wel gespeld als Capelle) vooral bekend is geworden met het liedje Naar de speeltuin.

## Levensloop

Haar vader was Frans van Cappelle, accordeonist en muzikaal leider van het musette-orkest Les Gars de Paris. In 1951 zong ze samen met Kinderkoor de Karekieten en het Orkest Zonder Naam het lied Naar de speeltuin; ze was toen 7 jaar. Het lied is de Nederlandstalige versie van Pack die Badehose ein, dat werd gezongen door het Duitse kindsterretje Conny Froboess. Ger de Roos van het Orkest Zonder Naam en Willy François van Kinderkoor de Karekieten konden geen geschikte soliste vinden onder de leden van het koor, zodat Heleentje werd gevraagd als zangeres.
Volgens de oudste hitparade van Nederland, die door de KRO op de radio werd uitgezonden, stond het op 1 februari 1952 op de hoogste positie, waar het 3 maanden bleef staan. Het nummer werd gevolgd door een gelijknamige lp. In 1952 werd er een korte film gemaakt eveneens getiteld Naar de speeltuin met opnieuw Heleentje in de hoofdrol.
Naast het kinderliedje Naar de speeltuin nam Heleentje van Cappelle ook nog het nummer Meisje klein op met Annie de Reuver en in 1955 volgde nog een hitsingle Het tuintje. Ongeveer twee jaar na haar doorbraak verdween ze uit de publiciteit.
In de jaren zestig werkte ze in Max van Praags platenspeciaalhuis. Eind jaren zestig ging ze bij Philips werken. Begin jaren zeventig werkte ze onder andere als receptioniste van een hotel in Parijs. Ze trouwde in 1972 met een Franse Antilliaan uit Guadeloupe. Ze opende in Parijs een restaurant met cabaret. In 1973 was ze nog een keer op televisie te zien in een programma dat terugblikte op de jaren 50.
Op vrijdag 30 september 2011 besteedde het televisieprogramma Vermist aandacht aan Heleentje van Cappelle. Onder meer met behulp van Annie de Reuver en Marga van Praag werd geprobeerd om te achterhalen waar Van Cappelle was gebleven. Ze bleek een woonadres te hebben op Guadeloupe en ze werkte in Frankrijk in een hotel in Grasse. Ze had ervoor gekozen om uit Nederland weg te gaan om niet steeds opnieuw met het kinderliedje Naar de speeltuin geconfronteerd te worden. Voor het programma kwam ze naar Nederland terug om in de studio aanwezig te zijn.

## Discografie

| Single met eventuele hitnotering(en) in de Nederlandse Top 40 | Datum van verschijnen | Datum van binnenkomst | Opmerkingen |
| Naar de speeltuin | 1951 | - | |
| Luilekkerland | 1951 | - | B-kant |
| Het tuintje | 1955 | - | |
| Naar het vuurwerk | 1955 | - | B-kant |
| Naar de speeltuin | 2011 | - | met Jo Benna |
* Kranten in het Regionaal Archief Leiden
* Archief van Leeuwarder Courant
* Naar de Speeltuin (Mortierorgel)
* ↑ De Gooi- en Eemlander, 13 mei 1944
* ↑ Zie bijvoorbeeld de hoes van een heruitgave uit 1963. Gearchiveerd op 21 februari 2021.
# Hegemony (computerspelserie)

Hegemony is een serie computerstrategiespellen ontwikkeld door de studio Longbow Games in Toronto (Canada). De spellen combineren een historische wereldwijde strategie met realtime-gevechten op een en dezelfde kaart. De naam verwijst naar het concept van hegemonie, dat wil zeggen politieke, economische of militaire superioriteit of controle van de ene staat over anderen.

## Spellen

* Hegemony Gold: Wars of Ancient Greece
* Hegemony Rome: The Rise of Caesar
* Hegemony III: Clash of the Ancients

## Gameplay

De spellen draaien om imperiumbeheer, verovering en resource-beheer. De speler kan op elk moment in- en uitzoomen tussen de strategische 2D-kaart en de 3D-tactische kaart, terwijl het spel in realtime vordert (gepauzeerd). Een uniek mechanisme is het creëren van bevoorradingsketens die via de infrastructuur van de speler verbinding maken met bevoorradingscentra en zo hun legers bevoorraden. Naast historische campagnescenario's rond bijvoorbeeld Philippus van Macedonië, Julius Caesar en Pyrrhus van Epirus, hebben de games een sandbox-modus, waarvan het doel is om "hegemoniepunten" te verzamelen. Overwinning kan worden behaald door een combinatie van culturele, militaire en economische superioriteit.
In Hegemony Gold beschrijft de campagne de opkomst van Philippus van Macedonië, de vader van Alexander de Grote, die werkt aan de opbouw van een Macedonische strijdmacht die in staat is het Perzische rijk te veroveren. Hegemony Rome: The Rise of Caesar, zoals de naam al doet vermoeden, beschrijft de opkomst van Julius Caesar tijdens de Gallische oorlogen. De hegemonie van Rome bood de mogelijkheid om veldkampen te bouwen en versterkte bruggen op te richten om baaien veilig te stellen en als voorste bases te fungeren. Hegemony Rome legde veel meer nadruk op snelle campagnes en grote veldslagen, die vaak de kenmerken waren van de Gallische oorlogen. In Hegemony III staat de sandbox centraal en verschijnen missies organisch in de tijd, in plaats van als onderdeel van een gevestigd historisch verhaal (hoewel de campagne terugkomt in de Eagle King DLC).
# Hegemonie

Hegemonie (uitspraak, Oudgrieks ἡγεμών, hègemoon, "aanvoerder, leider") is het overwicht op uiteenlopende gebieden als politiek, handel, cultuur en ideologie, van een partij of staat over andere partijen of staten, waardoor de eerste indirecte macht over de andere kan uitoefenen.
In de internationale betrekkingen is sprake van hegemonie bij een duidelijk overwicht van een actor op andere actoren, zonder dat direct geweld wordt gebruikt. De Griekse oudheid gebruikte de term al in deze betekenis, bijvoorbeeld de geschiedschrijver Thucydides, in zijn 'Geschiedenis van de Peloponnesische Oorlog'. Destijds had Sparta de leidende rol of hegemonie binnen het Peloponnesische verbond.

## Culturele hegemonie

In de theorieën van de Italiaanse denker Antonio Gramsci en zijn navolgers, is culturele hegemonie een cultureel leiderschap, dat wordt uitgeoefend door de bevoorrechte klassen van een maatschappij. Deze dominante klassen, bijvoorbeeld de adel in de middeleeuwen, en later de vermogende klasse in het kapitalisme, slagen erin de perceptie van de werkelijkheid, de normen en waarden, en de maatschappelijke opvattingen (ideologie) van de overige sociale klassen grotendeels te vormen. Dankzij hun controle over het onderwijs, de massamedia, wetenschap, de kerk, het verenigingsleven, kunnen de bevoorrechte klassen hun eigenbelang als tevens het belang van de andere klassen presenteren, en hun politieke tegenstanders marginaliseren.
Gramsci's idee van culturele hegemonie beïnvloedde de studentenbeweging van 1968. Met name Rudi Dutschkes idee van een "lange mars door de instituties" was erop geïnspireerd. Ook Louis Althusser gebruikte Gramsci's analyse.

## Hegemoniale stabiliteit

De hegemoniale stabiliteitstheorie is gebaseerd op het progressief liberalisme, en gaat over de totstandkoming van internationale publieke goederen. In deze theorie staan internationale regimes, of stelsels van afspraken centraal, de publieke goederen. Normaal gesproken zouden deze goederen niet tot stand komen doordat het probleem van de freeriders zich voordoet. In de hegemoniale stabiliteitstheorie echter worden de kosten voor het tot stand brengen van het publieke goed opgebracht door de hegemoon en zijn andere partijen, dus de facto allemaal freeriders. De hegemoon doet dit omdat het regime dat tot stand komt veel voordeliger voor hem is dan voor andere partijen. De totstandkoming van het Bretton Woodssysteem, waarbij internationale wisselkoersen werden gegarandeerd door de dollar-goudstandaard, is een voorbeeld hoe de hegemoon een publiek goed garandeert (internationale wisselkoersen), waarbij de voordelen (aan kunnen gaan van ongedekte internationale leningen) opwegen tegen de kosten (garantie dollar goudstandaard).
# Hegemone

Hegemone kan verwijzen naar:
* Hegemone (mythologie), een figuur in de Griekse mythologie
* Hegemone (maan), een maan van Jupiter
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Hegemone en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.