OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jos Andriessen

Jos Andriessen (Ekeren, 2 december 1917 - Heverlee, 23 augustus 2007) was een Belgisch jezuïet en hoogleraar aan de Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius Antwerpen.

## Levensloop

Andriessen was een zoon van de Antwerpse brouwer Ludovicus Andriessen. Hij volbracht zijn middelbare studies aan het Sint-Jozefscollege in Turnhout. Hij trad in bij de jezuïetenorde in september 1936 en werd priester gewijd op 22 augustus 1949. In 1955 promoveerde hij tot doctor in de Wijsbegeerte en Letteren, afdeling geschiedenis aan de Katholieke Universiteit Leuven.
Hij werd hoogleraar aan de Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius Antwerpen (UFSIA). Hij werd lid van het Ruusbroecgenootschap en was bibliothecaris van het genootschap (1961-1985) en redactiesecretaris (1970-1985) van het tijdschrift van het genootschap, Ons Geestelijk Erf. Naast artikels publiceerde hi er talrijke recensies in. Hij zette zich in voor de uitbreiding van de bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap en verleende medewerking aan verschillende binnen- en buitenlandse verzamelwerken en tijdschriften. Zijn aandeel was aanzienlijk in de redactie van de cataloog bij de Ruusbroectentoonstelling in 1981.

## Publicaties

* Het culturele leven in het Zuiden, 1953.
* De Jezuïeten en het samenhorigheidsbesef der Nederlanden 1585-1648, 1957.
* Joannes David, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, Deel I, Brussel, 1964.
* Geschiedenis van de middeleeuwen, De Nederlandsche Boekhandel, 1967.
* Jan van Ruusbroec, 1293-1381, tentoonstellingscatalogus, Brussel, 1981.
* (samen met Frans Hendrickx), Johannes Gerson: Epistola prima ad fratrem Bartholomaeum Carthusiensem, Brussel, 1981.
* Het Ruusbroecgenootschap, in: Vlaanderen, 1981.
* De plaats van het boexken in de liturgie en vroomheidsgeschiedenis, Antwerpen, 1982.
* Alphonse Antoine de Sarasa, jésuite, 1617-1667, in: Dictionnaire de spiritualité.
* De hemel op aarde: Vlaamse devotieprenten uit de 17de en 18de eeuw, Tielt, Lannoo, 1992.

## Literatuur

* Raymond VAN UYTVEN (uitg.), Cultuurgeschiedenis in de Nederlanden. Liber amicorum J. Andriessen, A. Keersmaekers, P. Lenders, 1986.
* Guido DE BAERE s.j., In memoriam Jos Andriessen s.j. (1917-2007), in: Ons Geestelijk Erf, 2008.
* Jos Andriessen, in: Jezuïeten uit Vlaanderen, 2007.
# Lawrence County (Pennsylvania)

Lawrence County is een van de 67 county's in de Amerikaanse staat Pennsylvania.
De county heeft een landoppervlakte van 934 km² en telt 94.643 inwoners (volkstelling 2000). De hoofdplaats is New Castle.

## Bevolkingsontwikkeling

Adams County · Allegheny County · Armstrong County · Beaver County · Bedford County · Berks County · Blair County · Bradford County · Bucks County · Butler County · Cambria County · Cameron County · Carbon County · Centre County · Chester County · Clarion County · Clearfield County · Clinton County · Columbia County · Crawford County · Cumberland County · Dauphin County · Delaware County · Elk County · Erie County · Fayette County · Forest County · Franklin County · Fulton County · Greene County · Huntingdon County · Indiana County · Jefferson County · Juniata County · Lackawanna County · Lancaster County · Lawrence County · Lebanon County · Lehigh County · Luzerne County · Lycoming County · McKean County · Mercer County · Mifflin County · Monroe County · Montgomery County · Montour County · Northampton County · Northumberland County · Perry County · Philadelphia County · Pike County · Potter County · Schuylkill County · Snyder County · Somerset County · Sullivan County · Susquehanna County · Tioga County · Union County · Venango County · Warren County · Washington County · Wayne County · Westmoreland County · Wyoming County · York County
# Phytomyza saximontana

Phytomyza saximontana is een vliegensoort uit de familie van de mineervliegen (Agromyzidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1974 door Griffiths.
# Schloss Lebenberg

Schloss Lebenberg kan verwijzen naar:
* Schloss Lebenberg (Tirol), een kasteel in Tirol
* Schloss Lebenberg (Zuid-Tirol), een kasteel in Zuid-Tirol
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Schloss Lebenberg en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Habrotrocha annulata

Habrotrocha annulata is een raderdiertjessoort uit de familie Habrotrochidae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1905 door Murray.
# Veniamin Symeonidis

Veniamin Symeonidis (26 augustus 1963) is een Griekse darter die uitkomt voor de Professional Darts Corporation (PDC). Hij is woonachtig in Duitsland.

## Carrière
### BDO

Symeonidis bereikte in 2016 de kwartfinales van de Romanian Classic.

### PDC

De Griek nam in 2018 deel aan de PDC Qualifying School. Daarnaast vertegenwoordigde hij samen met John Michael Griekenland op de World Cup of Darts in 2018, 2019 en 2020. Nadat het duo in 2018 en 2019 verloor in de eerste ronde, wist het door te stoten naar de tweede ronde in 2020. Ze versloegen de Zweden Daniel Larsson en Dennis Nilsson. In de tweede ronde werden Symeonidis en Michael verslagen door de Duitsers Max Hopp en Gabriel Clemens.
In 2021 nam Symeonidis opnieuw deel aan de PDC Qualifying School en bereikte daarbij de laatste fase. Hij slaagde er echter niet in een tourkaart te bemachtigen. Hij neemt sindsdien deel aan de Challenge Tour.
In september 2021 vormde Symeonidis weer samen met John Michael het Griekse koppel op de World Cup of Darts. In de eerste ronde verloren zij met 5-2 in legs van het Belgische koppel, bestaande uit Kim Huybrechts en Dimitri van den Bergh.
* ↑ (de) Dart Profis - Veniamin Symeonidis. Dartn.de. Geraadpleegd op 18 augustus 2022.
* ↑ (en) Josh Phillips, Q Schools Final Stage fields confirmed as Stage 1B concludes. Professional Darts Corporation (13 februari 2021). Geraadpleegd op 18 augustus 2022.
* ↑ Mastercaller - Veniamin Symeonidis. Mastercaller.nl. Geraadpleegd op 26 juli 2021.
* ↑ (en) Dave Allen, England avoid Brazil upset in Cazoo World Cup of Darts opener. Professional Darts Corporation (10 september 2021). Geraadpleegd op 18 augustus 2022.
# Diana Munz

Diana Marie Munz (Cleveland (Ohio), 19 juni 1982) is een Amerikaanse zwemster.

## Carrière

Munz won tijdens de Olympische Zomerspelen van 2000 in het Australische Sydney de gouden medaille op de 4×200m vrije slag en de zilveren medaille op de 400m vrije slag. Op de wereldkampioenschappen won zij drie zilveren medailles op de 800m vrije slag, één bronzen medaille op de 400m vrije slag en de wereldtitel op de 4×200m vrije slag
Individueel won Munz titels op de Pan-Pacifische kampioenschappen zwemmen 2002 door het winnen van de 400m en 800m vrije slag. In 2004 won Munz de bronzen medaille op de 800m vrije slag.

## Internationale toernooien

| Jaar | Olympische Spelen | WK langebaan | PanPacs |
| 1997 | | | 9e 200m vrije slag 3 400m vrije slag 2 800m vrije slag 2 1500m vrije slag |
| 1998 | | 6e 400m vrije slag 2 800m vrije slag | |
| 1999 | | | |
| 2000 | 2 400m vrije slag 1 4×200m vrije slag | | |
| 2001 | | 2 800m vrije slag 3 1500m vrije slag DSQ 4×200m vrije slag | |
| 2002 | | | 5e 200m vrije slag 1 400m vrije slag 1 800m vrije slag 1 4×200m vrije slag |
| 2003 | | 3 400m vrije slag 2 800m vrije slag 5e 1500m vrije slag 1 4×200m vrije slag | |
| 2004 | 3 800m vrije slag | | |
* (en) Profiel van Diana Munz op olympedia.org
* (en) Records en resultaten van Diana Munz op Swimrankings.net
* (en) Profiel van Diana Munz op fina.org
1996: Jackson, Teuscher, Taormina, Thompson · 2000: Arsenault, Munz, Benko, Thompson · 2004: Coughlin, Piper, Vollmer, Sandeno · 2008: Rice, Barratt, Palmer, Mackenzie · 2012: Franklin, Vollmer, Vreeland, Schmitt · 2016: Schmitt, Smith, Dirado, Ledecky · 2020: Yang, Tang, Zhang, Li · 2024: O'Callaghan, Pallister, Throssell, Titmus
# Anoxycalyx

Anoxycalyx is een geslacht van sponsdieren uit de klasse van de Hexactinellida.

## Soorten

* Anoxycalyx (Anoxycalyx) ijimai Kirkpatrick, 1907
* Anoxycalyx (Anoxycalyx) laceratus Koltun, 1967
* Anoxycalyx (Scolymastra) joubini (Topsent, 1916)
# Jonge Gouden Uil

De Jonge Gouden Uil was een literaire publieksprijs, uitgereikt door leerlingen van de hoogste twee jaren in het secundair onderwijs (Vlaanderen) en het voortgezet onderwijs (Nederland). Dit samenwerkingsproject voor het Nederlands taalgebied liep van 1996 tot 2000 en is in 2002 opgevolgd door De Inktaap.

## Geschiedenis

Het initiatief kwam van twee leraressen Nederlands in Vlaanderen, Janien Benaets en Chris De Commer, die de Franse Prix Goncourt des Lycéens hadden leren kennen, en voor Nederlandstalige scholieren een gelijkaardig leesbevorderingsproject wilden opzetten. Tijdens het schooljaar 1995-1996 organiseerden ze op hun school in nauwe samenwerking met cultuurminister Luc Martens en zijn kabinetsmedewerker Jooris Van Hulle bij wijze van test de allereerste Jonge Gouden Uil. Deze proefeditie werd in 1996 gewonnen door De blinde passagiers van Jan Brokken.
Ieder jaar koos een jongerenjury uit de voor de Belgische literatuurprijs Gouden Uil genomineerde boeken een boek dat bij hen het best in de smaak viel. De prijs was een initiatief van Vlaamse Gemeenschapsdepartementen van Onderwijs en Cultuur, Stichting Lezen en de Nederlandse Taalunie. In de organisatie van het evenement wisselden het Vlaamse Villanella en het Nederlandse Bulkboek elkaar af.
Het ontwerp van deze literaire jongerenprijs ligt aan de basis van de De Inktaap die van start ging in 2002. In het jureringssysteem en de juryhandleiding is hun methode nog altijd zichtbaar. Sinds schooljaar 2017-2018 vindt deze evenwel enkel plaats in Nederland. In 2017 probeerde Vlaanderen met De Inktvinger! nog snel een nieuw project op poten te zetten, maar mocht slechts één schooljaar duren.

## Winnaars

* 1997: Iep!, Joke van Leeuwen
* 1998: Mariken, Peter van Gestel
* 1999: Vos en Haas, Sylvia Vanden Heede
* 2000: Voor altijd samen, amen, Guus Kuijer
* Kjoek, winnaars 1997-2000.
* Archief Janien Benaets en Chris De Commer.
* Verwijzingen in The Sausage Machine: en .
* Petitie 2017 voor het behoud van een Vlaams-Nederlandse Inktaap:
* De Inktvinger! (2017-2018):
# Picrospora amalthea

Picrospora amalthea is een vlinder uit de familie Eriocottidae. De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1937 door Meyrick.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Nightingale (software)

Nightingale is een vrije audiospeler en webbrowser gebaseerd op de broncode van de mediaspeler Songbird. Hierdoor is Nightingale gebaseerd op de XULRunner-technologie van Mozilla in combinatie met GStreamer en libtag (een bibliotheek die gebruikt wordt voor het bewerken van metadata). In april 2010 liet Songbird officieel de ondersteuning vallen voor de Linuxversie, wat aanleiding gaf tot het ontstaan van het gemeenschapsproject Nightingale. Op 15 december 2011 kwam de eerste versie van Nightingale uit.
De thema's voor Nightingale zijn in tegenstelling tot de thema's van Songbird vrijgegeven onder een opensourcelicentie. Nightingale wordt vrijgeven onder de GPL versie 2 met delen die onder de MPL en BSD-licentie vallen. Het programma wordt ontwikkeld in de programmeertaal C++.

## Functies

* Ondersteuning voor Songbird-add-ons;
* Multiplatform: het programma is compatibel met Windows, Mac en Linux;
* Internationalisatie: het programma is vertaald in verschillende talen;
* De mogelijkheid tot het afspelen van volgende audioformaten: MP3, AAC, Ogg Vorbis, FLAC, Apple Lossless en WMA;
* Windows Media DRM-audio afspelen op Windows;
* Ondersteuning voor thema's;
* Webbrowserfunctie, gebaseerd op Gecko 1.9.2, waarmee websites kunnen worden bezocht;
* Mediabibliotheek om afspeelbare bestanden te beheren;
* Een grafische equalizer.
* SoundCloud-integratie.
# Dialyse (biochemie)

Dialyse is de uitwisseling van in water opgeloste stoffen door een semipermeabel membraan. Vaak wordt dialyse gebruikt als synoniem voor hemodialyse, een van de bestaande nierfunctievervangende therapieën.

## Ontdekking

In 1840 demonstreerde de Schot Thomas Graham een plantaardig perkament met semipermeabele eigenschappen. Alleen kristallijne stoffen (zouten) konden door dit membraan heen diffunderen, terwijl colloïde stoffen werden tegengehouden. Graham noemde deze eigenschap 'dialyse', een uit het Grieks afkomstig woord dat 'het verspreiden van deeltjes' betekent.
* Leerboek Dialyse-verpleegkundige, Tiggelaar & Versluijs, Elsevier, 2003
# Anoplischius mutabilis

Anoplischius mutabilis is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1904 door Schwarz.
# Larche

Larche is de naam van een aantal (voormalige) Franse gemeenten:
* Larche (Alpes-de-Haute-Provence)
* Larche (Corrèze)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Larche en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Picrospora

Picrospora is een geslacht van vlinders van de familie Eriocottidae.

## Soorten

* P. achlyota (Meyrick, 1926)
* P. amalthea (Meyrick, 1937)
* P. anastrota Meyrick, 1912
* P. araea Meyrick, 1912
* P. coniographa (Meyrick, 1928)
* P. crocostacta (Meyrick, 1912)
* P. chrysochalca (Meyrick, 1926)
* P. frigens (Meyrick, 1921)
* P. furcifera (Meyrick, 1920)
* P. inops (Meyrick, 1921)
* P. invia (Meyrick, 1921)
* P. isometra (Meyrick, 1926)
* P. lithacopa Meyrick, 1920
* P. medicata (Meyrick, 1914)
* P. monoplecta (Meyrick, 1921)
* P. ochrophragma (Meyrick, 1920)
* P. oreotrephes Mey, 2011
* P. protocentra Meyrick, 1921
* P. purgata Meyrick, 1913
* P. secura (Meyrick, 1912)
* P. selmatarcha (Meyrick, 1921)
# Scotopteryx nebulata

Scotopteryx nebulata is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Bang-Haas.
# Głuchołazy

Głuchołazy kan verwijzen naar:
* Głuchołazy (gemeente), een stad- en landgemeente in het Poolse woiwodschap Opole, in powiat Nyski
* Głuchołazy (stad), een stad in bovenstaande gemeente
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Głuchołazy en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Venus chevreuxi

Venus chevreuxi is een tweekleppigensoort uit de familie van de Veneridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1891 door Dautzenberg.
# Dialysis elongata

Dialysis elongata is een vliegensoort uit de familie van de houtvliegen (Xylophagidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1823 door Say.
# Anoplischius pallidipes

Anoplischius pallidipes is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1859 door Candèze.
# Lazi

Lazi is een gemeente in de Filipijnse provincie Siquijor op het gelijknamige eiland. Bij de laatste census in 2007 had de gemeente ruim 19 duizend inwoners.

## Geografie
### Bestuurlijke indeling

Lazi is onderverdeeld in de volgende 18 barangays:
| Campalanas Cangclaran Cangomantong Capalasanan Catamboan Gabayan Kimba Kinamandagan Lower Cabangcalan | Nagerong Po-o Simacolong Tagmanocan Talayong Tigbawan Tignao Upper Cabangcalan Ytaya |

## Demografie

Lazi had bij de census van 2007 een inwoneraantal van 19.440 mensen. Dit zijn 1.126 mensen (6,1%) meer dan bij de vorige census van 2000. De gemiddelde jaarlijkse groei komt daarmee uit op 0,83%, hetgeen lager is dan het landelijk jaarlijks gemiddelde over deze periode (2,04%). Vergeleken met de census van 1995 is het aantal mensen met 3.101 (19,0%) toegenomen.
De bevolkingsdichtheid van Lazi was ten tijde van de laatste census, met 19.440 inwoners op 70,64 km², 275,2 mensen per km².
# Pieris lathyri

Pieris lathyri is een vlinder uit de familie van de witjes (Pieridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1834 door Duponchel.
# Scotopteryx peringueyi

Scotopteryx peringueyi is een vlinder uit de familie spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1917 door Prout.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Głupczów

Głupczów is een plaats in het Poolse district Miechowski, woiwodschap Klein-Polen. De plaats maakt deel uit van de gemeente Racławice en telt 180 inwoners.
# Venus crebrisulca

Venus crebrisulca is een tweekleppigensoort uit de familie van de Veneridae. De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1818 voor het eerst geldig gepubliceerd door Jean-Baptiste de Lamarck.
# Desis martensi

Desis martensi is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de Desidae.
Het dier behoort tot het geslacht Desis. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1872 door Ludwig Carl Christian Koch.
# Anthophila nubicincta

Anthophila nubicincta is een vlinder uit de familie van de glittermotten (Choreutidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1938 door Meyrick.
# Lazen

De Lazen of Lazaren (Lazisch: ლაზი Lazi of ლაზეფე Lazepe) zijn een Kaukasisch volk waarvan het merendeel aan de oostelijke zijde van de Zwarte Zee in Turkije en Georgië leeft. Een groot deel van de Lazen heeft zich in de loop der jaren over heel Turkije verspreid, door de slechte economische vooruitzichten in het oostelijke deel van het Zwarte Zeegebied.
In de historische regio Lazistan leven naast Lazen mensen met een andere etnische afkomst, zoals Abchazen, Armenen, Hamshenis, Georgiërs, Pontische Grieken en Turken. Samen met het feit dat veel Lazen nu buiten hun oorspronkelijke woongebieden wonen, zorgt dit ervoor dat het aantal Lazen in Turkije alleen geschat kan worden. Dergelijke schattingen lopen uiteen van 45.000 tot 500.000:
* Feurstein (1983) spreekt van 250.000 Lazen;
* Andrews (1989) spreekt van 45.000 Lazen;
* Holisky (1991) spreekt van meerdere schattingen oplopend tot een half miljoen Lazen.
In de Sovjet-Unie werden bij de volkstelling van 1926 643 Lazen geregistreerd. Tegenwoordig wonen er in de opvolgstaten van de Sovjet-Unie (met name in de regio Adzjarië van Georgië) ongeveer 30.000 Lazen. Het aantal Lazen in de Europese Unie, waar hun etniciteit niet wordt geregistreerd (alleen de nationaliteit wordt geregistreerd), wordt geschat op 5.000 tot 50.000. De meeste Lazen in de EU wonen in Duitsland, waar Lazen zich in de jaren 1970 vestigden als gastarbeiders.
De huidige Turkse president Erdogan komt uit hun leefgebied. Oorspronkelijk komt het volk uit het zuidwesten van Georgië.
De meerderheid van de Lazen is islamitisch, een minderheid is georgisch-orthodox. De taal van de Lazen is het Lazisch, een Zuid-Kaukasische taal.
# Pieris lutea

Pieris lutea is een vlinder uit de familie van de witjes (Pieridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1925 door Oberthür.
# Scotopteryx miljanovskii

Scotopteryx miljanovskii is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1977 door Viidalepp.
# Habronattus tuberculatus

Habronattus tuberculatus is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de springspinnen (Salticidae).
Het dier behoort tot het geslacht Habronattus. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Willis J. Gertsch & Mulaik.
# Venus declivis

Venus declivis is een tweekleppigensoort uit de familie van de Veneridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1853 door G.B. Sowerby II.
# Dicronychus variatus

Dicronychus variatus is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1875 door Desbroches des Loges.
# Anthophila ophiodesma

Anthophila ophiodesma is een vlinder uit de familie van de glittermotten (Choreutidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1915 door Meyrick.
# Julidochromis marlieri

Julidochromis marlieri is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de cichliden (Cichlidae). De soort komt voor in het Tanganyikameer. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1956 door Max Poll.
* ↑ (en) Julidochromis marlieri op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Julidochromis marlieri. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Lazec

Lazec kan verwijzen naar:
* Lazec (Cerkno), een plaats in Slovenië in de gemeente Cerkno
* Lazec (Kájov), een plaats in Tsjechië in de gemeente Kájov
* Lazec (Loški Potok), een plaats in Slovenië in de gemeente Loški Potok
* Lazec (Příbram), een plaats in Tsjechië in de gemeente Příbram
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Lazec en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Piet Hein (wetenschapper)

Piet Hein (Kopenhagen, 16 december 1905 – Middelfart, 18 april 1996) was een Deense wetenschapper, wiskundige, uitvinder, schrijver en dichter, vaak schrijvend onder het pseudoniem Kumbel, Oudnoors voor 'grafsteen'.

## Leven en werk

Piet Hein werd geboren in Kopenhagen. Hij was een achterneef van de schrijfster Karen Blixen. Hij trouwde vier keer, het eerst in 1937, en scheidde drie keer. Zijn vierde echtgenote stierf in 1968. Hij had vijf zonen uit zijn laatste drie huwelijken. Hij had in de vroege jaren veertig enige tijd een verhouding met de schrijfster Tove Ditlevsen.
Hij studeerde aan het Instituut voor Theoretische Wetenschappen aan de Universiteit van Kopenhagen (nu Niels Bohr-instituut) en de Technische Universiteit van Denemarken.
Piet Hein was wiskundige op het terrein van de speltheorie. Hij ontwierp de superellips, de superellipsoïde en het superei. Hij maakte deel uit van het team rond de Deense Nobelprijswinnaar, natuur- en scheikundige Niels Bohr. Het verhaal gaat dat zijn functie vooral erop neer kwam om met zijn geestigheid de mensen rond Niels Bohr wakker te houden. Hij pleitte sterk voor het toepassen van superellipse rondingen in stadsplanning, meubelontwerp en andere toepassingsgebieden. Hij was de uitvinder van een eeuwigdurende kalender (de Astro Kalender). Hij ontwierp marktwarenhuizen gebaseerd op de superellips en het Super-Ei. Ook vond hij allerlei spellen uit, zoals Polygon, later Hex genoemd (dat in hetzelfde jaar 1942 ook door de Amerikaan John Forbes Nash jr. werd bedacht), Tangloids, Morra, Toren, Polytaire, TacTix, Nimbi, Qrazy Kubus, Pyramystery en de Soma kubus.
Hij werd populair bij een groot publiek door zijn duizenden korte kernachtige gedichten (zinspreuken) die groek werden genoemd (Deens gruk, Engels grook). Hij schreef ze zowel in het Deens als in het Engels en maakte er geestige illustraties bij. Voorbeelden:
| Losing one glove is certainly painful but nothing compared to the pain of losing one, throwing away the other and finding the first one again | Man's a kind of Missing Link fondly thinking he can think. |
Piet Hein kreeg vele prijzen en onderscheidingen. In 1972 werd hem door Yale-universiteit een eredoctoraat toegekend. De Deense koningin onderscheidde hem in 1985 met de exclusieve medaille "Ingenio et Arti".
Hij stierf in 1996 in zijn huis op Funen.

## Naam en afkomst

Er wordt beweerd dat hij een directe afstammeling was van Piet Hein, de Nederlandse zeevaarder uit de 16e eeuw. Hierover zegt hij, in de hem typerende stijl:
    Mijn voorvader, de Nederlandse volksheld Admiraal Piet Hein, stierf — zoals Nederlandse geschiedschrijvers om de tien jaar herhalen — kinderloos. Je kunt niet veel vergen van een voorvader, maar je mag van hem aannemen dat hij niet kinderloos gestorven is.