# Braunschweig (stad)

Braunschweig (Nederlands: Brunswijk, in historische context nog gebruikelijk; Nedersaksisch: Broenswiek) is een Duitse stad en kreisfreie Stadt in de deelstaat Nedersaksen (in het voormalige Regierungsbezirk Braunschweig). Het was tot 1946 de hoofdstad van de staat Brunswijk.
De stad is gelegen aan de rivier de Oker en telt 248.561 inwoners (31 december 2020) op een oppervlakte van 192,70 km². Op 31 december 2020 had 12,45% van de inwoners een niet-Duits staatsburgerschap (30.950 niet-Duitsers) en hadden 185 inwoners het Nederlandse staatsburgerschap. Het is de op een na grootste stad van de deelstaat.

## Geschiedenis

* De brandende stad Braunschweig na het bombardement in de vroege morgen van 15 oktober 1944
Braunschweig werd in 1017 gesticht en kwam tot grote bloei toen de Saksische hertog Hendrik de Leeuw uit de Welfen-dynastie er in de 12e eeuw zijn residentie bouwde. De bronzen leeuw die hij in 1166 liet gieten is het symbool van de stad. De dom dateert eveneens uit deze periode. Deze kerk behoort tot het weinige cultuurhistorische erfgoed dat de luchtbombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog (15 oktober 1944) heeft overleefd.
Tot de Duitse hereniging was Braunschweig het eindpunt van veel treinen uit Nederland.

## Indeling gemeente

* Stadsindeling (districten), stand: 2011
Het stadsgebied is sinds 2011 ingedeeld in 19 stadsdistricten. In november 2021 vond een herindeling plaats, zodat 12 districten overbleven.
De stadsdistricten met hun nummer zijn:
* 111 – Hondelage-Volkmarode (voorheen: 113 Hondelage en 114 Volkmarode)
* 112 – Wabe-Schunter-Beberbach
* 120 – Östliches Ringgebiet
* 130 – Mitte (voorheen: 131 Innenstadt en 132 Viewegsgarten-Bebelhof)
* 211 – Braunschweig-Süd (voorheen: 211 Stöckheim-Leiferde en 212 Heidberg-Melverode)
* 212 – Südstadt-Rautheim-Mascherode
* 221 – Weststadt
* 222 – Südwest (voorheen: 222 Timmerlah-Geitelde-Stiddien, 223 Broitzem en 224 Rüningen)
* 310 – Westliches Ringgebiet
* 321 – Lehndorf-Watenbüttel
* 322 – Nördliche Schunter-/Okeraue (voorheen: 322 Veltenhof-Rühme en 323 Wenden-Thune-Harxbüttel)
* 330 – Nordstadt-Schunteraue (voorheen: 331 Nordstadt en 332 Schunteraue)
De indeling van 2011 is ook nog vermeld, daar die met bovenstaand plattegrondje overeenstemt; een voor 2021 aangepaste versie is nog niet beschikbaar.
Voor statistische doeleinden in het stadsgebied van Braunschweig in 74 statistische districten ingedeeld. Deze zijn:
| 01 Stadtkern 02 Hagen 03 Altewiek 04 Hohetor 05 Neustadt 06 Altes Hochschulviertel 07 Am Hagenring 08 Prinzenpark 09 Viewegs Garten 10 Bürgerpark 11 Wilhelmitor-Süd 12 Wilhelmitor-Nord 13 Petritor-Ost 14 Petritor-West 15 Petritor-Nord | 16 Nordbahnhof 17 Neues Hochschulviertel 18 Gliesmarode 19 Riddagshausen 20 Hauptfriedhof 21 Hauptbahnhof 22 Bebelhof 23 Zuckerberg 24 Am Südsee 25 Gartenstadt 26 Hermannshöhe 27 Rothenburg 28 Weinberg 29 Alt-Lehndorf 30 Lehndorf-Siedlung | 31 Ölper Holz 32 Kanzlerfeld 33 Bundesanstalten 34 Völkenrode 35 Watenbüttel 36 Ölper 37 Schwarzer Berg 38 Veltenhof 39 Hafen 40 Rühme-West 41 Rühme-Ost 42 Vorwerksiedlung 43 Siegfriedviertel 44 Schuntersiedlung 45 Kralenriede | 46 Bienrode 47 Querumer Forst 48 Querum 49 Pappelberg 50 Naturschutzgebiet 51 Mastbruch 52 Lindenberg 53 Südstadt 54 Heidberg 55 Melverode 56 Broitzem 57 Geitelde 58 Stiddien 59 Timmerlah 60 Lamme | 61 Wenden 62 Harxbüttel 63 Thune 64 Waggum 65 Bevenrode 66 Hondelage 67 Dibbesdorf 68 Volkmarode 69 Schapen 70 Rautheim 71 Mascherode 72 Stöckheim 73 Leiferde 74 Rüningen |

## Bevolkingsontwikkeling

Bevolkingsontwikkeling 1968-heden :
| Datum | Inwoners | Buitenlanders | Buitenlanders | Buitenlanders |
| Datum | Inwoners | Totaal | % | Nederlanders |
| 31.12.2022 | 251.804 | | | |
| 31.12.2021 | 248.823 | 31.265 | 12,57% | 190 |
| 31.12.2020 | 248.561 | 30.950 | 12,45% | 185 |
| 31.12.2019 | 249.406 | 31.445 | 12,61% | 180 |
| 31.12.2018 | 248.292 | 29.730 | 11,97% | 180 |
| 31.12.2017 | 248.023 | 28.420 | 11,46% | 185 |
| 31.12.2016 | 248.667 | 28.200 | 11,34% | 190 |
| 31.12.2015 | 251.364 | 26.108 | 10,39% | 188 |
| 31.12.2014 | 248.502 | 23.055 | 9,28% | 199 |
| 31.12.2013 | 247.227 | 22.122 | 8,95% | 197 |
| 31.12.2012 | 245.798 | 20.820 | 8,47% | 178 |
| 31.12.2011 | 243.829 | 20.214 | 8,29% | 170 |
| 31.12.2010 | 248.867 | 19.660 | 7,9% | 169 |
| 31.12.2009 | 247.400 | 19.399 | 7,84% | 160 |
| 31.12.2008 | 246.012 | 19.402 | 7,89% | 160 |
| 31.12.2007 | 245.810 | 19.875 | 8,09% | 173 |
| 31.12.2006 | 245.467 | 20.282 | 8,26% | 169 |
| 31.12.2005 | 245.273 | 20.275 | 8,27% | 179 |
| 31.12.2004 | 245.872 | 19.236 | 7,82% | 170 |
| 31.12.2003 | 245.076 | 18.915 | 7,72% | 167 |
| 31.12.2002 | 245.392 | 18.340 | 7,47% | 165 |
| 31.12.2001 | 245.516 | 18.070 | 7,36% | 162 |
| 31.12.2000 | 245.816 | 17.980 | 7,31% | 160 |
| 31.12.1999 | 246.322 | 17.554 | 7,13% | 162 |
| 31.12.1998 | 247.241 | 17.392 | 7,03% | 165 |
| 31.12.1997 | 248.944 | 19.674 | 7,9% | 172 |
| 31.12.1996 | 251.320 | 20.043 | 7,98% | 159 |
| 31.12.1995 | 252.544 | 20.645 | 8,17% | 170 |
| 31.12.1994 | 254.130 | 20.930 | 8,24% | 182 |
| 31.12.1993 | 256.267 | 28.570 | 11,15% | 183 |
| 31.12.1992 | 258.347 | 30.916 | 11,97% | 179 |
| 31.12.1991 | 259.127 | 25.176 | 9,72% | 179 |
| 31.12.1990 | 258.833 | 21.253 | 8,21% | 151 |
| 31.12.1989 | 256.323 | | | |
| 31.12.1988 | 253.794 | | | |
| 31.12.1987 | 252.822 | 15.475 | 6,12% | |
| 31.12.1986 | 247.836 | 15.209 | 6,14% | |
| 31.12.1985 | 248.001 | 14.979 | 6,04% | |
| 31.12.1984 | 253.057 | 14.427 | 5,7% | |
| 31.12.1983 | 256.931 | 14.930 | 5,81% | |
| 31.12.1982 | 257.780 | 15.235 | 5,91% | |
| 31.12.1981 | 260.342 | 15.451 | 5,93% | |
| 31.12.1980 | 261.141 | 14.519 | 5,56% | |
| 31.12.1979 | 261.669 | 13.174 | 5,03% | |
| 31.12.1978 | 263.290 | 12.395 | 4,71% | |
| 31.12.1977 | 264.918 | | | |
| 31.12.1976 | 267.124 | | | |
| 31.12.1975 | 268.519 | | | |
| 31.12.1974 | 271.213 | | | |
| 31.12.1973 | 271.566 | | | |
| 31.12.1972 | 271.997 | | | |
| 31.12.1971 | 273.703 | | | |
| 31.12.1970 | 272.295 | | | |
| 31.12.1969 | 273.391 | | | |
| 31.12.1968 | 273.063 | | | |
| Datum | Inwoners | Totaal | % | Nederlanders |
| Buitenlanders ||||
* 1 2 Vanwege geheimhoudingsredenen (§ 16 Bundesstatistikgesetz) worden de statistieken van buitenlanders vanaf 2016 alleen nog maar afgerond weergegeven (veelvoud van vijf).

## Economie

Braunschweig is een centrum van machinebouw, auto-industrie en suikerindustrie. Tevens worden er piano's (o.a. Grotrian-Steinweg en Schimmel) vervaardigd.

## Cultuur
### Musea

Internationaal vermaard is het Herzog Anton Ulrich-Museum, het oudste openbare museum van Duitsland met schilderijen van o.a. Lucas van Leyden, Rubens, Vermeer, Jan Lievens en Rembrandt.

### Sport

Eintracht Braunschweig is de professionele voetbalclub van de stad en speelt in het Eintracht-Stadion. Eintracht Braunschweig werd in 1967 Duits landskampioen.

## Verkeer

Braunschweig ligt aan de Autobahn A2 Hannover-Berlijn. De Autobahn A39, Autobahn A391 die een stadssnelweg door de westelijke buitenwijken is en de Bundesautobahn 36 verbinden de stad met de zuidelijke buursteden Salzgitter en Wolfenbüttel. Ook de van noord naar zuid lopende Bundesstraße 4 is een belangrijke verkeersader.
De stad is een spoorwegknooppunt. Vanaf Braunschweig Hauptbahnhof rijden talrijke treinen in alle richtingen. Binnen de stad is daarnaast een tramnet en stadsbussen. Het aantal fietspaden in de stad is nog beperkt.
In het noordelijke stadsdeel Waggum ligt sinds 1935 een vliegveld, de Flughafen Braunschweig-Wolfsburg. Van 1939-1945 was het een militair vliegveld (Fliegerhorst). Daarna werd het weer een vliegveld voor de burgerluchtvaart. Al voor de Tweede Wereldoorlog was er een aantal wetenschappelijke instellingen gevestigd, die met de luchtvaart te maken hebben. Bij de luchthaven zijn door het Deutsche Zentrum für Luft- und Raumfahrt proeven gedaan met de toepassing van het Galileo (navigatiesysteem) voor de luchtvaart.

## Onderwijs

De stad beschikt over een technische universiteit en een internationale school.

## Partnersteden

* Bandung in Indonesië
* Nîmes, Occitanie in Frankrijk, sinds 1962
* Bath in Engeland, sinds 1971
* Sousse in Tunesië, sinds 1980
* Kirjat Tiw'on in Israël, sinds 1985/86
* Maagdenburg in Duitsland, sinds 1987
* Kazan, Tatarstan in Rusland, sinds 1988
* Omaha, Nebraska in de Verenigde Staten van Amerika, sinds 1992

## Geboren in Braunschweig

* Elisabeth Christine van Brunswijk-Wolfenbüttel (1691-1750), koningin- en keizerin-gemalin van het Heilige Roomse Rijk
* Conrad Friedrich Hurlebusch (1691-1765), componist
* Levin August von Bennigsen (1745-1826), Russisch generaal van Duitse afkomst
* Johann Karl Wilhelm Illiger (1775-1813), entomoloog en zoöloog
* Carl Friedrich Gauss (1777-1855), wis- en natuurkundige
* Louis Spohr (1784-1859), componist en violist
* Wilhelmine Reichard (1788-1848), ballonvaarder
* Richard Dedekind (1831-1916), wiskundige
* Emil Selenka (1842-1902), zoöloog
* Otto Harder (1892-1956), voetballer en oorlogsmisdadiger
* Otto Grotewohl (1894-1964), politicus uit de DDR
* Willy Lages (1901-1971), tijdens WO II hoofd van de SD in Amsterdam
* Gustav Knuth (1901-1987), acteur
* Norbert Schultze (1911-2002), componist, acteur, regisseur en scenarioschrijver
* Gudrun Genest (1914-2013), actrice
* Annette Birschel (1960), journaliste
* Nina Kraft (1968-2020), triatlete
* Florian Meyer (1968), voetbalscheidsrechter
* Annalena Meyer (1975), politica
* Tobias Rau (1981), voetballer
* Robin Knoche (1992), voetballer
* Jannes Horn (1997), voetballer

## Galerij

* Stadhuis
* Plattegrond, 1899. Ten dele nog actueel. Nr. 4, links = Burg Dankwarderode; nr. 1, daaronder, de Dom; nr. 28, rechts, het Herzog-Anton-Ulrich-Museum, 66, daarboven, het Staatstheater Braunschweig; 37= v.m. Residenzschloss; VI, bovenaan is de St. Catharinakerk
* Herzog-Anton-Ulrich-Museum
* Burg Dankwarderode
* Kathedraal met leeuwenstandbeeld
* Kerk (Sankt Martinikirche) vanaf de Eiermarkt
* Het Residenzschloss, onderdeel van het winkelcentrum Schloss Arkaden
* De waag van Braunschweig
* Happy Rizzi House
* Säule 2000 Jahre Christentum Domplatz
* De Kohlmarkt
* De Dom van Braunschweig, foto uit 2019

## Externe link

* (de) www.3landesmuseen-braunschweig.de/herzog-anton-ulrich-museum Website Herzog-Anton-Ulrich-Museum, vaak afgekort HAUM
* ↑ (de) Landesamt für Statistik Niedersachsen, LSN-Online Regionaldatenbank, Tabelle A100001G: Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Stand 31. Dezember 2020
* ↑ Vorwahlverzeichnis von Braunschweig. Gearchiveerd op 28 maart 2023.
* ↑ (de) Tabelle A1050001: 01 - Ausländische Bevölkerung nach Geschlecht (Kreis), Stand 31. Dezember 2020
* ↑ (de) Tabelle A1050001: 03 - Ausländische Bevölkerung nach Staatsangehörigkeit (119) und Geschlecht (Kreis), Stand 31. Dezember 2020
* ↑ (de) Regionaldatenbank für Niedersachsen. Landesamt für Statistik. Geraadpleegd op 31 augustus 2023.
* ↑ Opgericht in 1745.
* ↑ Het kasteel werd in 1717 als hertogelijk paleis gebouwd, ging echter in de Tweede Wereldoorlog in vlammen op. De ruïne werd omstreeks 1960 gesloopt om plaats te maken voor een park. In 2007 kwam een nieuw winkelcentrum gereed, waarvan de voorzijde een nauwkeurige kopie vormt van het vroegere hertogelijke paleis.
* Biblioteca Nacional de España: XX455890
* Bibliothèque nationale de France: cb11865975h (data)
* Gemeinsame Normdatei: 4008065-1
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 2238 1180
* Library of Congress Control Number: n50049852
* MusicBrainz: 5d668739-7f88-4062-9bc5-11a90e838310
* National Archives and Records Administration: 10044955
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: ge258245
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007557388905171
* Système universitaire de documentation: 148004571
* Virtual International Authority File: 134835052
* WorldCat (via VIAF): 134835052
Andere hanzen: Vlaamse Hanze van Londen · Hanze der XVII steden
Zie ook: Lijst van Landkreise en kreisfreie steden in Nedersaksen