# Slag bij Svolder

De Slag bij Svolder (Svold, Swold) was een zeeslag die op 9, 10 of 11 september 999 of 1000 in het westelijk deel van Oostzee werd uitgevochten tussen aan de ene kant de Noorse koning Olaf Tryggvason en aan de andere kant een coalitie van zijn talrijke vijanden. De achtergrond van deze slag was de eenwording van Noorwegen, de lang lopende Deense pogingen om controle over delen van Noorwegen te verkrijgen, en de verspreiding van het christendom in Scandinavië.
Koning Olaf was op weg naar huis na een expeditie naar Wendland (het huidige Pommeren), toen hij in een hinderlaag terechtkwam en werd overvallen door een alliantie van Sven Gaffelbaard, de koning van Denemarken, Olof Skötkonung (ook bekend als Olaf Eríksson), de koning van Zweden, en Erík Hákonsson, jarl Lade. Tryggvason stond tegen een grote overmacht. Hij had tijdens de slag slechts elf oorlogsschepen (drakkars) tot zijn beschikking, terwijl zijn vijanden beschikten over ten minste 70 schepen. De Noorse koninklijke schepen werden een voor een uitgeschakeld, als laatste van allen het grootste schip, de Ormen Lange (de "Lange Slang"), die door Jarl Erik buiten gevecht werd gesteld. Daarop zou Olaf Tryggvason zichzelf in volle wapenuitrusting in zee hebben geworpen. Zijn lijk werd niet teruggevonden. Na de slag bij Svolder werd het grootste deel van Noorwegen geregeerd door de twee jarls van het bij Trondheim gelegen schiereiland Lade als een leengoed van respectievelijk Denemarken en Zweden.

## Context

In de vroegste geschreven geschiedenis van Noorwegen is sprake van een aantal kleine koninkrijkjes, die soms met elkaar strijden. Er bestond nog geen centrale autoriteit. In de traditionele geschiedschrijving begon de opkomst van Harald Mooihaar in de 9e eeuw het proces van eenwording van het land en de consolidatie van de koninklijke macht.
Haralds afstammelingen en andere rechthebbenden op de troon hadden te maken met sterke regionale leiders, zoals de Jarls van Lade en de heersers over de Vingulmark in het oosten, terwijl de koningen van Denemarken regio's in het zuiden opeisten en stonden te popelen om Noorse vazallen te verwerven om zo hun invloed te vergroten. De verspreiding van het Christendom werd in de late 10e eeuw ook een steeds belangrijker politiek thema
In de jaren 970 werd Haakon Sigurdsson, de jarl van Lade, de machtigste man in Noorwegen. Hij werd in eerste instantie gesteund door Harald Blauwtand van Denemarken. Sigurdsson betaalde tribuut aan Blauwtand. Later kregen de twee een conflict over religieuze zaken. Harald had zich tot het christendom bekeerd en stond te popelen om Noorwegen kerstenen, terwijl Haakon een fervent heiden bleef. In 995 werd Haakon afgezet en kwam de jonge christelijke leider Olaf Tryggvason op de troon.
Hoewel hij de Deense autoriteit verwierp, maakte Olaf het zijn missie om Noorwegen en de Noorse kolonies in het westen zo snel en zo volledig mogelijk te bekeren. Hij gebruikte daarvoor alle mogelijke middelen zoals bedreigingen, martelingen en executies. Olaf brak de heidense weerstand en binnen een paar jaar was Noorwegen, althans in naam, een christelijk land. In dit proces had koning Olaf natuurlijk de nodige verschillende vijanden gemaakt. De meest prominente daarvan waren jarl Erik, zoon van jarl Haakon, en Sven Gaffelbaard, de koning van Denemarken, die beiden het gevoel hadden dat Olaf hen had beroofd van hun aanspraken in Noorwegen.
Dezelfde belangen die in de slag bij Svolder botsten zouden Noorwegen nog decennia verdelen, wat leidde tot verdere grote slagen, waaronder de slag bij Nesjar en de slag bij Stiklestad. De oplossing kwam pas in 1035 toen de Noorse koning Magnus de Goede de troon van een onafhankelijk en christelijk Noorwegen besteeg.