# Spoedeisende geneeskunde

Spoedeisende geneeskunde (Nederland) of urgentiegeneeskunde (Vlaanderen) is een tak van de geneeskunde die zich in engere zin bezighoudt met de acute hulp aan vitaal bedreigde patiënten en in bredere zin met ook alle minder urgente eerste hulp.
De plaats waar de zorg wordt geleverd is doorgaans de afdeling spoedeisende hulp (SEH) van een ziekenhuis, maar soms ook op andere plaatsen waar snelle medische behandeling van een trauma of ziekte wordt vereist, zoals bv. in een eerstehulppost op evenementen of op de locatie van een trauma waar de zorgverleners per ambulance of Mobiel Medisch Team (traumahelikopter) heen zijn gebracht.
In België wordt de arts gespecialiseerd in de urgentiegeneeskunde "urgentie-arts” of "spoedarts" genoemd. In Nederland heet de arts werkzaam in de spoedeisende geneeskunde "spoedeisendehulparts" of "SEH-arts".

## Vitaal bedreigde patiënten

Bij een vitaal bedreigde patiënt is er sprake van een bedreiging van de ademhaling, circulatie, bewustzijn, temperatuursregulatie en/of is er ernstige pijn. Deze vitale bedreiging kan veroorzaakt zijn door inwerking van "buiten", zoals een ongeval of trauma (bijvoorbeeld verbranding of verdrinking) of van "binnen" uit, een ziekte (variërend van bloedvergiftiging, longontsteking, hersenbloeding, vergiftiging tot fluxus post partum) dat direct of indirect kan leiden tot ernstige gevolgen of zelfs overlijden van de patiënt.
Hoe eerder de adequate, specialistische behandeling van de vitaal bedreigde patiënt aanvangt, des te beperkter de gevolgen vaak zullen zijn. De complexiteit en diversiteit van de aangeboden pathologie, in combinatie met de tijdsdruk om de gevolgen te beperken vereist een uitgebreide specialistische medische kennis en kunde op het gebied van de vitaal bedreigde patiënt. Artsen gespecialiseerd in spoedeisende geneeskunde dienen de eerste opvang van vitaal bedreigde patiënten te doen. Een veel gebruikte methode hierbij is de zogenaamde ABCDE-methodiek.
Indien na de eerste opvang de patiënt nog steeds ondersteuning nodig heeft bij zijn vitale functies, dient de zorg op de afdeling intensive care te worden voortgezet. De intensive-caregeneeskunde en de anesthesiologie hebben binnen de medische specialismen de meeste ervaring met het waarborgen van de vitale functies. De intensivist (die vaak ook tot anesthesioloog is opgeleid) heeft dagelijks de verantwoordelijkheid over de controle, bewaking, ondersteuning en zo nodig overname van vitale functies. Het veiligstellen van de luchtweg en ademhaling, het monitoren en sturen van de circulatie, het bewaken van de lichaamstemperatuur en het geven van adequate pijnstilling behoren tot de meest belangrijke taken van een intensivist.

## Overige spoedeisende hulp

Op de afdeling spoedeisende hulp worden alle patiënten gezien die zich met of zonder verwijzing van de huisarts presenteren met een klacht. Vaak worden patiënten die door de huisarts zijn gestuurd meteen door de betreffende medisch specialist gezien. De artsen gespecialiseerd in spoedeisende geneeskunde richten zich voornamelijk op de patiënten die zonder verwijzing komen (zogenaamde "zelfverwijzers"). In evident minder dringende gevallen wordt een patiënt vaak alsnog verwezen naar de huisarts of huisartsenpost (in de avond, nacht of weekenden). In de andere gevallen zal de arts spoedeisende geneeskunde proberen tot een diagnose en behandeling te komen, waarbij zo nodig de hulp van andere medisch specialisten kan worden ingeroepen. De spoedeisende hulpgeneeskunde biedt geen zorg of controle op lange termijn. Indien nodig worden patiënten daarvoor verwezen naar de eigen huisarts, of zo nodig naar de polikliniek van een van de medisch specialismen van het ziekenhuis.

## SEH-arts KNMG vs. SEH-arts

De Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) heeft de opleiding spoedeisende geneeskunde erkend. Deze opleiding duurt 3 jaar, met plannen tot verlenging in de toekomst tot 5 jaar. Deze opleiding vindt voornamelijk plaats op een afdeling spoedeisende hulp met opleidingsbevoegdheid, met stages in intensive care, anesthesiologie, cardiologie, kindergeneeskunde en de ambulancevoorziening. Na het voltooien van de opleiding krijgt de arts de titel "spoedeisendehulparts KNMG" of "SEH-arts KNMG". De SEH-arts KNMG was geen Medisch Specialist, zoals een chirurg of internist omdat dit vak niet als specialisme erkend was en niet was geregistreerd bij de Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten, maar een zogenaamde profielarts. Per 1 januari 2024 is de SEH-arts echter wél erkend als Medisch Specialist. Vanaf dat moment is de (vanaf dan beschermde) titel, na voltooiing van de opleiding: "spoedeisendehulparts" of "SEH-arts", zonder het achtervoegsel KNMG.
* ↑ NVSHA: visie
* ↑ Staatscourant 28 november 2023
Basisarts · Huisarts · Specialist — Acute geneeskunde · Anesthesie-reanimatie · Arbeidsgeneeskunde · Arts Maatschappij en Gezondheid · Arts voor verstandelijk gehandicapten · Beheer van gezondheidsgegevens · Cardiologie · Dermato-venereologie · Endocrino-diabetologie · Forensische of gerechtelijke geneeskunde · Fysische geneeskunde · Gastro-enterologie · Geriatrie · Gynaecologie en verloskunde · Heelkunde · Intensieve zorg · Interne of inwendige geneeskunde · Kinder- en jeugdpsychiatrie · Klinische biologie · Klinische chemie · Klinische genetica · Mond-, kaak- en aangezichtschirurgie · Nefrologie · Neurochirurgie · Neurologie · Nucleaire geneeskunde · Oncologie · Oftalmologie of oogheelkunde · Orthopedie · Otorinolaryngologie, kno-heelkunde of nko-heelkunde · Pathologische anatomie · Pediatrie · Plastische, reconstructieve en esthetische heelkunde · Pneumologie · Psychiatrie · Radiologie · Radiotherapie-Oncologie · Reumatologie · Revalidatiegeneeskunde · Sociale geneeskunde · Sportgeneeskunde · Stomatologie of kaakchirurgie · Spoedeisende of urgentiegeneeskunde · Urologie · Verzekeringsgeneeskunde en medische expertise