# Lijst van afkortingen in het onderwijs

Dit is een lijst van afkortingen in het onderwijs.

## A

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| AAO | aanvullende academische opleiding |
| AB | ambulante begeleiding |
| ACTB | Advies Commissie Toelating en Begeleiding |
| ADHD | attention deficit hyperactivity disorder |
| adm. | administratie |
| afd. | afdeling |
| aio | assistent in opleiding |
| ak. | aardrijkskunde |
| alg. | algemeen |
| AMC | Algemene Muzikale Cultuur |
| AMV | Algemene Muzikale Vorming |
| AN | Algemeen Nederlands, maar officieel Standaardnederlands (het vroegere Algemeen Beschaafd Nederlands (ABN)) |
| ANIOS | Arts niet in opleiding tot specialist |
| ANSI | American National Standards Institute |
| AOB | Adviesbureau opleiding en beroep |
| AOb | Algemene Onderwijsbond |
| AOc | Agrarisch Opleidingscentrum |
| AKA | Arbeidsmarkt Kwalificerende Assistentenopleiding |
| apcg | armoedeprobleemcumulatiegebied |
| apk. | Aanpassingsklas |
| aps. | Algemeen pedagogisch studiecentrum |
| ARA | Algemeen Rijksarchief |
| ARIE | Aanvullend risico-inventarisatie en -evaluatie |
| aso | algemeen secundair onderwijs |
| ASM | Algemene salarismaatregel |
| ASPV | Algemene, Sociale en Persoonlijkheidsvorming (ASPV-leerkracht) |
| AV | Algemene Voorschriften |
| avo | algemeen vormend onderwijs |

## B

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| BA | Baccalaureus Artium |
| ba-ma | bachelor-master |
| banaba | bachelor na bachelor |
| bapo | Bevordering arbeidsparticipatie ouderen |
| bavo | basisvorming |
| bb | basisberoep(sgericht) |
| BBA | Bachelor of Business Administration |
| bbb | Beter Bestuurlijk Beleid |
| bbl | beroepsbegeleidende leerweg |
| bnp | bruto binnenlands product |
| bc. | baccalaureus |
| BEd | Baccalaureus Educationis |
| BEng | Bachelor of Engineering |
| bi | biologie |
| bgvg | Bedrijfsgebonden Verzuimbegeleiding |
| bijl. | bijlage |
| BIS | Begeleid individueel studeren |
| buko | Buitengewoon kleuteronderwijs |
| BLL | Legum Baccalaureus |
| bulo | buitengewoon lager onderwijs |
| bo | basisonderwijs, bijzonder onderwijs |
| boa | buitengewoon opsporingsambtenaar |
| bol | beroepsopleidende leerweg |
| BON | Beter Onderwijs Nederland |
| BoVO | Basisonderwijs Voortgezet Onderwijs |
| BPO | Begeleider passend onderwijs |
| bpv | Beroepspraktijkvorming (in het mbo en vmbo) |
| BSc | Baccalaureus Scientiae |
| bso | beroepssecundair onderwijs |
| BTK | Bijzonder Tijdelijk Kader |
| buo | buitengewoon onderwijs |
| buso | buitengewoon secundair onderwijs |
| bevo | beeldende vorming |
| bve | beroepsonderwijs en volwasseneneducatie |
| bvl | beroepsvoorbereidend leerjaar |
| bwv | bijzondere wetenschappelijke vorming |
| bzl | begeleid zelfstandig leren |

## C

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| CABO | Commissie Advies Buitengewoon Onderwijs |
| cao | collectieve arbeidsovereenkomst |
| cat. | catalogus |
| CBR | Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen |
| CBS | Centraal Bureau voor de Statistiek |
| CCEP | Comité consultatif d'études postales |
| cdo | Centrum voor Deeltijds Onderwijs |
| centr. | centraal |
| CFI | Centrale Financiën Instellingen |
| c.i. | civiel ingenieur |
| cito | Centraal Instituut voor Toetsontwikkeling |
| CIUF | Conseil interuniversitaire de la Communauté française |
| ckv | Culturele en kunstzinnige vorming |
| c.l. | cum laude (met lof) |
| CLB | Centrum voor Leerlingenbegeleiding |
| CLIL | "Content and Language Integrated Learning", een vorm van tweetalig onderwijs |
| CM | Cultuur & Maatschappij |
| CNV | Christelijk Nationaal Vakverbond |
| colo | Centraal Orgaan van Landelijke Opleidingsorganen (bedrijfsleven) |
| COO | Commissie voor Openbare Onderstand, voorloper van OCMW |
| cpb | Centraal Planbureau |
| CROHO | Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (Nederland) |
| CSg | Christelijke Scholengemeenschap |
| cvb | College van bestuur (Nederland) |
| cvo | Centrum Volwassenenonderwijs |
| CVS | Chronischevermoeidheidssyndroom |
| CWI | Centrum voor Werk en Inkomen |

## D

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| db | Dagelijks Bestuur |
| dbso | deeltijds beroepssecundair onderwijs |
| Dep(t) | departement |
| dg. | doopsgezind |
| dir. | directeur |
| dra. | doctoranda |
| drs. | doctorandus |
| Dr. | doctor |
| dr | drama |
| ds. | dominee |
| dvo | Dienst voor onderwijsontwikkeling |

## E

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| EAJ | Experimentele Arbeidsplaatsen Jeugdigen |
| ebb | Enquête Beroepsbevolking |
| ecabo | economisch en administratief beroeps onderwijs |
| ECTS | European Credit Transfer System (een systeem van studiepunten in het Hoger onderwijs) |
| EER | Europese Economische Ruimte |
| EDO | Educatie voor duurzame ontwikkeling |
| EFTA | European Free Trade Association (Europese Vrijhandelsassociatie) |
| EgO | Ervaringsgericht onderwijs |
| ehbo | Eerste hulp bij Ongelukken |
| EHOKT | Economisch Hoger Onderwijs Korte Type |
| elo | elektronische leeromgeving |
| EM | Economie & Maatschappij |
| EMS | Europees Monetair Stelsel |
| EMU | Economische en Monetaire Unie |
| EQUIS | European Quality Improvement System, voor het hoger onderwijs |
| Erasmus | European Community Action Scheme for the Mobility of University Students |
| EU | Europese Unie |
| EU-15/EU-25 | De vijftien respectievelijk 25 EU-landen |
| EUR | Erasmus Universiteit Rotterdam/euro |
| eurostat | het Europees Statistiekenbureau |
| EVA | Europese Vrijhandelsassociatie |
| EVV | Europees Verbond van Vakverenigingen |

## F

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| flo | functioneel leeftijdsontslag |
| FNV | Federatie Nederlands Vakverbond |
| FPU | Flexibel Pensioen en Uittreden |
| fte | fulltime equivalent |

## G

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| gab | Gewestelijk Arbeidsbureau |
| GAF | Global Assessment of Functioning (een test voor psychisch en sociaal functioneren in de psychiatrie) |
| gak | Gemeenschappelijk Administratiekantoor |
| G.G. | gouverneur-generaal |
| GGD | Gemeentelijke gezondheidsdienst |
| gip | Geïntegreerde proef |
| GIT | Groninger Intelligentietest |
| gl | gemengde leerweg |
| glo | Gewoon Lager Onderwijs |
| gmr | Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad |
| GND | Groot Nederlands Dictee |
| gk | gelijke onderwijskansen(-beleid) |
| gon | geïntegreerd onderwijs |
| GPB | Getuigschrift Pedagogische Bekwaamheid |
| gvo | gezondheidsvoorlichting en -opvoeding |
| gym | gymnasium; gymnastiek |

## H

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| havo | hoger algemeen voortgezet onderwijs |
| hbo | hoger beroepsonderwijs |
| HBO5 | hoger beroepsonderwijs (België) |
| hbs | hogereburgerschool |
| heao | hoger economisch en administratief onderwijs |
| hiva | nog gehanteerd letterwoord voor het Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving, het vroegere hoger instituut voor de arbeid |
| HLO | Hoger Laboratorium Onderwijs |
| HO | hoger onderwijs |
| hobu | Hoger onderwijs buiten de universiteit |
| HO GENT | Hogeschool Gent |
| hosp | hoger onderwijs sociale promotie |
| howest | Hogeschool West-Vlaanderen |
| HHs | De Haagse Hogeschool |
| hsp | Hoogsensitief persoon (van highly sensitive person) |
| HTI | Herman Teirlinck Instituut |
| hts | hogere technische school |

## I

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| ICT | informatie- en communicatietechnologie |
| ID-bewijs | Identiteitsbewijs |
| IEA | International Association for the Evaluation of Educational Achievement |
| ing. | niet-universitair geschoold ingenieur in Nederland; Industrieel ingenieur in Vlaanderen |
| IOn | Inclusief onderwijs |
| IPTO | Integrale Personeelstellingen Onderwijs |
| ir. | universitair ingenieur in Nederland; Burgerlijk ingenieur in Vlaanderen |
| ISC | InternettenSamenwerkingsCel op het Vlaamse departement Onderwijs |
| ISCED | International Standard Classification of Education |
| ISO | International Organization for Standardization |
| IT | informatietechnologie |
| ITG | Instituut voor Tropische Geneeskunde, Antwerpen |
| ITO | Individueel Technisch Onderwijs |
| IWO | Instituut voor Wetenschappelijk Onderwijs |
| IWT | Instituut voor de aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen |

## J

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| JAC | Jongeren Advies Centrum |
| JCU | Junior College Utrecht |
| JD | Juridische Dienst |

## K

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| Kadoc | Katholiek Documentatie- en Onderzoek Centrum (Leuven) |
| KASK | Koninklijke Academie voor Schone Kunsten |
| KATHO | Katholieke Hogeschool Zuid-West-Vlaanderen |
| KB | kaderberoepsgerichte leerweg |
| kcv | klassieke culturele vorming |
| KHBO | Katholieke Hogeschool Brugge-Oostende |
| KHLim | Katholieke Hogeschool Limburg |
| KIvI | Koninklijk Instituut van Ingenieurs |
| KMA | Koninklijke Militaire Academie |
| KMS | Koninklijke Militaire School (Nederland), Koninklijke Militaire School (België) |
| KOPP | Kinderen van ouders met psychiatrische problemen |
| kso | kunstsecundair onderwijs |
| KUB | Katholieke Universiteit Brabant, Katholieke Universiteit Brussel |
| KU Leuven | Katholieke Universiteit Leuven |
| Kulak | Katholieke Universiteit Leuven Afdeling Kortrijk |
| kvot | kunst, vorming, overdragen en techniek |

## L

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| lab. | laboratorium |
| LAKS | Landelijk Aktie Komitee Scholieren |
| LAS | Leerling Administratie Systeem |
| lavo | lager algemeen voortgezet onderwijs |
| LB | Levens Beschouwing |
| lbo | lager beroepsonderwijs |
| lco | lager commercieel onderwijs |
| leao | lager economisch en administratief onderwijs |
| LEI | Universiteit Leiden |
| LERU | League of European Research Universities |
| lgf | leerlinggebonden financiering |
| lhno | lager huishouds- en nijverheidsonderwijs (huishoudschool) |
| lic. | licentiaat |
| lio | leraar in opleiding |
| LLB | Legum Baccalaureus |
| LLL | Levenslang leren (voor het pedagogenjargon: Life long learning) |
| LLM | Legum Magister; Master of Laws |
| llt | lager land- en tuinbouwonderwijs |
| LNV | Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit |
| lo | lager onderwijs; lichamelijke opvoeding |
| lom | leer- en opvoedingsmoeilijkheden |
| LOOA | Limburgs overlegplatform Onderwijs-Arbeid |
| LPA | Leerplichtambtenaar |
| lts | lagere technische school |
| lvs | leerlingvolgsysteem |
| lwoo | leerwegondersteunend onderwijs |

## M

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| MA | Magister Artium |
| MANAMA | master na master |
| MaVo | Maatschappelijke vorming |
| mavo | middelbaar algemeen voortgezet onderwijs |
| MBA | Master of Business Administration |
| mba | Moderne Bedrijfsadministratie |
| mbo | middelbaar beroepsonderwijs |
| MC | multiple choice |
| mco | middelbaar commercieel onderwijs |
| MD | Medicinæ Doctor |
| mdgo | middelbaar dienstverlenings- en gezondheidszorgonderwijs |
| meao | middelbaar economisch en administratief onderwijs |
| MEd | Magister Educationis |
| MLO | Middelbaar Laboratorium Onderwijs |
| mms | middelbare meisjesschool |
| MPhil | Magister Philosophiae |
| mr. | meester (in de rechten) |
| mr | Medezeggenschapsraad |
| MSc | Master of Science |
| MSOG | Meetkundige - schatter van onroerende goederen |
| MTRO | middelbaar toeristisch en recreatief onderwijs |
| Mts | maatschap |
| mts | middelbare technische school |
| mulo | meer uitgebreid lager onderwijs |

## N

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| NG | Natuur & gezondheid |
| NGT | Nederlandse Gebarentaal |
| NIOD | Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie |
| NLO | Nieuwe Lerarenopleiding |
| NMa | Nederlandse Mededingingsautoriteit |
| NME | natuur- en milieueducatie |
| NOB | Nederlands Onderwijs in het Buitenland |
| NPP | Norm post propedeuse |
| NT | Natuur & techniek |
| NUHO | Niet-Universitair Hoger Onderwijs |

## O

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| OBP | Ondersteunend en beheerspersoneel |
| OCMW | Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn |
| OCW | Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap |
| OESO | Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling |
| oio | Onderzoeker in opleiding |
| OLP | onderwijsleerpakket |
| O.L.S. | openbare lagere school |
| OOO | objectgeoriënteerd onderwijs |
| OR | Ouderraad |
| OSG | openbare scholengemeenschap |
| OV | opleidingsvorm (zie Buitengewoon onderwijs) |

## P

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| PAB | persoonlijke-assistentiebudget |
| pabo | pedagogische academie voor het basisonderwijs |
| PAV | Project Algemene Vakken in het BSO |
| PDB | Praktijkdiploma Boekhouden |
| PDI | Praktijkdiploma Informatica |
| penn. | penningmeester |
| PGGM | Pensioenfonds voor de Gezondheid, Geestelijke en Maatschappelijke belangen |
| PhD | Philosophiæ Doctor |
| PHL | Provinciale Hogeschool Limburg |
| PIH | Provinciale Industriële Hogeschool (Kortrijk) |
| PISA | Programme for international Student Assessment |
| PMT en PMT-k | Prestatiemotivatietest (-voor kinderen) van H. Hermans |
| PO | praktische opdracht |
| po | primair onderwijs |
| POP | Persoonlijk Ontwikkelings Plan |
| ppc | psycho-pedagogisch consulent |
| Pres. | president, voorzitter |
| pro | praktijkonderwijs |
| prof. | professor |
| prof.em. | professor emeritus |
| PTA | Programma van Toetsing en Afsluiting; schoolexamen |
| pws | profielwerkstuk |

## Q

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| QUB | Queens University Belfast |

## R

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| RA | Rijksarchief |
| R&D | Research & Development |
| red. | redactie / redacteur |
| RKD | Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie |
| ROA | Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt |
| roc | regionaal opleidingencentrum |
| r.s.g. | Rijksscholengemeenschap |
| RTC | Remedial Teaching Center |
| RUG | Rijksuniversiteit Groningen, Rijksuniversiteit Gent |
| RUL | afkorting van de voormalige naam van de Universiteit Leiden: Rijksuniversiteit Leiden |
| RVV | Ruimtelijk voorstellingsvermogen |

## S

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| sbao | speciaal basisonderwijs |
| SBO | Studie- en Beroepsoriëntering |
| SBO | Speciaal Basis Onderwijs |
| SBU | Studiebelastingsuur |
| Secr. | secretaris |
| SER | Sociaal-Economische Raad |
| SERV | Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen |
| SGP | Staatkundig Gereformeerde Partij |
| SH | Slechthorend |
| SI | Système International |
| SIOD | Sociale Inlichtingen en Opsporingsdienst |
| SIS | Sociaal Informatiesysteem |
| SKEPP | Studiekring voor de Kritische Evaluatie van Pseudowetenschap en het Paranormale |
| SMART | opvoedings- of management-principe; Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch Tijdsgebonden |
| so | speciaal onderwijs |
| SOG | Studie Ontwijkend Gedrag |
| SON | Snijders-Oomen niet-verbale intelligentietest |
| StuFi | studiefinanciering |
| STV | Sociale en technische vorming |
| SVT | schoolvorderingentest |
| SWP | School Werk Plan |
| sws | sectorwerkstuk |

## T

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| TAK | Taal Aktie Komitee |
| TE | tekenen |
| TEW | Toegepaste economische wetenschappen |
| TH | Technische Hogeschool |
| TIMSS | Third International Mathematics and Science Study |
| tk | techniek |
| TL | theoretische leerweg |
| TNO | Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek |
| TOA | Technisch onderwijsassistent |
| TOAH | Tijdelijk onderwijs aan huis |
| TOLEDO | Toetsen en leren doeltreffend ondersteunen, elektronische leeromgeving |
| tso | technisch secundair onderwijs |
| tto | tweetalig onderwijs |
| TUD | Technische Universiteit Delft |
| TU/e | Technische Universiteit Eindhoven |
| TSHD | Tilburg School of Humanities and Digital Sciences |
| SO | schriftelijke overhoring |

## U

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| UA | Universiteit Antwerpen |
| UGent | Universiteit Gent |
| Ub | Universiteitsbibliotheek |
| UCLL | University Colleges Leuven-Limburg |
| Ufsia | Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius Antwerpen, nu opgegaan in Universiteit Antwerpen |
| ULB | Université Libre de Bruxelles |
| ULg | Université de Liège |
| ulo | uitgebreid lager onderwijs |
| UT | Universiteit Twente |
| UU | Universiteit Utrecht |
| UvA | Universiteit van Amsterdam |

## V

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| VAO | Voortgezette Academische Opleiding |
| vavo | voortgezet algemeen volwassenenonderwijs |
| vbo | voorbereidend beroepsonderwijs |
| VCOS | Vlaams Centrum voor Onderwijsgebonden Sport |
| VCOV | Vlaamse Confederatie van Ouders en Onderwijsverenigingen |
| VDAB | Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding |
| VGST | Vereniging van Gereformeerde Studenten in Twente |
| VITO | Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek |
| VIZO | Vlaams Instituut voor het Zelfstandig Ondernemen (opleidingsinstituten: Syntra) |
| VKI | Von Karman Institute |
| VLHORA | Vlaamse Hogescholenraad |
| VLIR | Vlaamse Interuniversitaire Raad |
| VLOR | Vlaamse Onderwijsraad |
| vmbo | voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs |
| vmbo gl | vmbo gemengde leerweg |
| vmbo-t | vmbo theoretische leerweg |
| vmbo bb | vmbo basisberoepsgerichte leerweg |
| vmbo kb | vmbo kaderberoepsgerichte leerweg |
| vo | voortgezet onderwijs |
| VOET | Vakoverschrijdende eindtermen |
| VOOD | Vakoverschrijdende ontwikkelingsdoelen |
| VOT | Voorlopige Ondertoezichtstelling (jeugdrecht) |
| VSK | Vlaamse Scholieren Koepel |
| VSKO | Vlaams Secretariaat van het Katholiek Onderwijs |
| vso | voortgezet speciaal onderwijs (Nederland) |
| vso | vernieuwd secundair onderwijs (Vlaanderen); |
| VTB | Verbreding Techniek Basisonderwijs |
| Vr | Vrijstelling |
| VU | Vrije Universiteit Amsterdam |
| VUB | Vrije Universiteit Brussel |
| vve | voor- en vroegschoolse educatie |
| VVKBaO | Vlaams Verbond van het Katholiek Basisonderwijs |
| VVKBuO | Vlaams Verbond van het Katholiek Buitengewoon Onderwijs |
| VVKHO | Vlaams Verbond van het Katholieke Hogescholen |
| VVKSO | Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs |
| VVL | Vereniging van Vlaamse Leerkrachten |
| vwo | voorbereidend wetenschappelijk onderwijs; Vlaamse Wiskunde Olympiade |

## W

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| WAIS | Wechsler Adult Intelligence Scale |
| WEB | Wet Educatie en Beroepsonderwijs |
| WENK | (Hogeschool voor) Wetenschap en Kunst |
| WISC | Wechsler Intelligence Scale for Children |
| wo | wetenschappelijk onderwijs |
| WPPSI | Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence |
| WUR | Wageningen Universiteit and Researchcentre |
| WS | Wetenschappen |

## X

| Afkorting | Betekenis(sen) |

## Y

| Afkorting | Betekenis(sen) |

## Z

| Afkorting | Betekenis(sen) |
| ZMLK | zeer moeilijk lerende kinderen |
| ZMOK | zeer moeilijk opvoedbare kinderen |
| Zobest | Zelfonderzoek belangstelling en studierichtingen; een belangstellingsvragenlijst in verband met studie- en beroepskeuze |