# Vakkenpakket

Een vakkenpakket is de verzameling van vakken die een Nederlandse leerling in het voortgezet onderwijs in een bepaalde richting in een bepaald leerjaar heeft.

## Vakkenpakket in Nederland

Voor de komst van de tweede fase in 1999 bestond het vakkenpakket van het vwo uit minstens 7 vakken, en bij de havo en vmbo uit 6 vakken, waarbij Nederlands en één vreemde taal, bijna altijd Engels, verplicht was. Op veel scholen was het mogelijk om eindexamen te doen in meer dan dit minimale aantal vakken, op enkele scholen was het verplicht om een vak meer te kiezen dan het minimale aantal.

## Havo en vwo

Op havo en vwo bestaat het vakkenpakket uit 3 delen. Het algemene deel, de vakken die gevolgd moeten worden ongeacht de gekozen richting, en het vrije deel, dat zelf ingevuld mag worden. Daarnaast moeten de leerlingen een van de vier profielen kiezen en de daarbij verplichte vakken volgen, het profieldeel.
Bij elk vak wordt aangegeven hoeveel uur er minstens aan besteed moet worden, de studielasturen. Leerlingen moeten gemiddeld 40 studielasturen per week hebben. Een schooljaar telt 40 weken, een havo-leerling zal dus in 2 jaar 3200 studielasturen moeten halen, een vwo-leerling respectievelijk 4800 in 3 jaar.

### Vwo

Voor gymnasium-leerlingen zijn Griekse en/of Latijnse taal- en letterkunde en Klassieke culturele vorming verplicht.
| Gemeenschappelijk deel | Gemeenschappelijk deel | Vrij deel |
| atheneum | gymnasium | Algemene natuurwetenschappen$^3$ - 120 |
| Nederlandse taal en literatuur - 480 Engelse taal en literatuur - 400 Moderne vreemde taal$^2$ - 480 Maatschappijleer - 120 Culturele en kunstzinnige vorming of Klassieke culturele vorming - 160 Lichamelijke opvoeding - 160 | Nederlandse taal en literatuur - 480 Engelse taal en literatuur - 400 Latijnse of Griekse taal en literatuur - 600 Maatschappijleer - 120 Klassieke culturele vorming - 160 Lichamelijke opvoeding - 160 | Algemene natuurwetenschappen$^3$ - 120 |
| Totaal gemeenschappelijk deel: 1800 studielasturen$^1$ | Totaal gemeenschappelijk deel: 1920 studielasturen$^1$ | Algemene natuurwetenschappen$^3$ - 120 |
| Profielen | Profielen | Aardrijkskunde Bewegen, sport en maatschappij Biologie Duitse taal en literatuur Economie Franse taal en literatuur Filosofie Geschiedenis Griekse taal en literatuur Informatica Kunst (algemeen, beeldende vorming, dans, muziek, drama) Latijnse taal en literatuur Maatschappijwetenschappen Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ Natuur, leven en technologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde D |
| Cultuur en Maatschappij | Natuur en Gezondheid | Aardrijkskunde Bewegen, sport en maatschappij Biologie Duitse taal en literatuur Economie Franse taal en literatuur Filosofie Geschiedenis Griekse taal en literatuur Informatica Kunst (algemeen, beeldende vorming, dans, muziek, drama) Latijnse taal en literatuur Maatschappijwetenschappen Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ Natuur, leven en technologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde D |
| Wiskunde C (eventueel A of B) - 480 Geschiedenis - 480 Kunstvakken - 480, filosofie - 480, Moderne vreemde taal$^2$ - 480 of Grieks of Latijn - 600 Aardrijkskunde - 440, maatschappijwetenschappen - 440 of economie - 480 | Wiskunde A (eventueel B) - 520 Biologie - 480 Scheikunde - 440 Natuur, leven en technologie - 440, aardrijkskunde - 440 of natuurkunde - 480 | Aardrijkskunde Bewegen, sport en maatschappij Biologie Duitse taal en literatuur Economie Franse taal en literatuur Filosofie Geschiedenis Griekse taal en literatuur Informatica Kunst (algemeen, beeldende vorming, dans, muziek, drama) Latijnse taal en literatuur Maatschappijwetenschappen Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ Natuur, leven en technologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde D |
| Economie en Maatschappij | Natuur en Techniek | Aardrijkskunde Bewegen, sport en maatschappij Biologie Duitse taal en literatuur Economie Franse taal en literatuur Filosofie Geschiedenis Griekse taal en literatuur Informatica Kunst (algemeen, beeldende vorming, dans, muziek, drama) Latijnse taal en literatuur Maatschappijwetenschappen Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ Natuur, leven en technologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde D |
| Wiskunde A (eventueel B) - 520 Economie - 480 Geschiedenis - 440 Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ - 440, aardrijkskunde - 440, maatschappijwetenschappen - 440 of een moderne vreemde taal$^2$ - 480 | Wiskunde B - 600 Natuurkunde - 480 Scheikunde - 440 Natuur, leven en technologie - 440, informatica - 440, biologie - 480 of wiskunde D - 440 | Aardrijkskunde Bewegen, sport en maatschappij Biologie Duitse taal en literatuur Economie Franse taal en literatuur Filosofie Geschiedenis Griekse taal en literatuur Informatica Kunst (algemeen, beeldende vorming, dans, muziek, drama) Latijnse taal en literatuur Maatschappijwetenschappen Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ Natuur, leven en technologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde D |
| Totaal profieldeel: 1880 tot 2040 studielasturen | Totaal profieldeel: 1880 tot 2040 studielasturen | |
| Totaal: minimaal 4800 studielasturen |||
* De gegeven studielasturen zijn het totaal aantal lesuren van een periode van drie lesjaren.
* Frans, Duits, Spaans, Russisch, Italiaans, Arabisch, Turks, Chinees, Papiaments (Caribisch Nederland) of Fries (Europees Nederland).
* Algemene natuurwetenschappen is een extra keuzevak en is dus niet in plaats van een ander vak uit het vrije deel.
* Met ingang van schooljaar 2018/2019 zal het vak management en organisatie vervangen worden door het vak 'bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid'.

### Havo

| Gemeenschappelijk deel | Gemeenschappelijk deel | Vrij deel |
| Nederlandse taal en letterkunde - 400 Engelse taal en letterkunde - 360 Maatschappijleer - 120 Culturele en kunstzinnige vorming - 120 Lichamelijke opvoeding - 120 Rekenen | Nederlandse taal en letterkunde - 400 Engelse taal en letterkunde - 360 Maatschappijleer - 120 Culturele en kunstzinnige vorming - 120 Lichamelijke opvoeding - 120 Rekenen | Algemene natuurwetenschappen$^3$ - 120 |
| Algemene natuurwetenschappen$^3$ - 120 ||
| Profielen | Profielen | Aardrijkskunde Bewegen, sport en maatschappij Biologie Duitse taal en literatuur Economie Franse taal en literatuur Filosofie Geschiedenis Informatica Kunst (algemeen, beeldende vorming, dans, muziek, drama) Maatschappijwetenschappen Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ Natuur, leven en technologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde D |
| Cultuur en Maatschappij | Natuur en Gezondheid | Aardrijkskunde Bewegen, sport en maatschappij Biologie Duitse taal en literatuur Economie Franse taal en literatuur Filosofie Geschiedenis Informatica Kunst (algemeen, beeldende vorming, dans, muziek, drama) Maatschappijwetenschappen Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ Natuur, leven en technologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde D |
| Geschiedenis - 320 Moderne vreemde taal$^2$ - 400 Kunstvakken - 320, filosofie - 320 of een moderne vreemde taal$^2$ - 400 Aardrijkskunde - 320, maatschappijwetenschappen - 320 of economie - 400 | Wiskunde A (eventueel B) - 320 Biologie - 400 Scheikunde - 320 Natuur, leven en technologie - 320, aardrijkskunde - 320 of natuurkunde - 400 | Aardrijkskunde Bewegen, sport en maatschappij Biologie Duitse taal en literatuur Economie Franse taal en literatuur Filosofie Geschiedenis Informatica Kunst (algemeen, beeldende vorming, dans, muziek, drama) Maatschappijwetenschappen Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ Natuur, leven en technologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde D |
| Economie en Maatschappij | Natuur en Techniek | Aardrijkskunde Bewegen, sport en maatschappij Biologie Duitse taal en literatuur Economie Franse taal en literatuur Filosofie Geschiedenis Informatica Kunst (algemeen, beeldende vorming, dans, muziek, drama) Maatschappijwetenschappen Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ Natuur, leven en technologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde D |
| Wiskunde A (of eventueel B) - 320 Economie - 400 Geschiedenis - 320 Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ - 320, aardrijkskunde - 320, maatschappijwetenschappen - 320 of een moderne vreemde taal$^2$ - 400 | Wiskunde B - 360 Natuurkunde - 400 Scheikunde - 320 Natuur, leven en technologie - 320, informatica - 320, biologie - 400 of Wiskunde D - 320 | Aardrijkskunde Bewegen, sport en maatschappij Biologie Duitse taal en literatuur Economie Franse taal en literatuur Filosofie Geschiedenis Informatica Kunst (algemeen, beeldende vorming, dans, muziek, drama) Maatschappijwetenschappen Management en organisatie / bedrijfseconomie$^4$ Natuur, leven en technologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde D |
| Totaal profieldeel: 1360 tot 1520 studielasturen | Totaal profieldeel: 1360 tot 1520 studielasturen | |
| Totaal: minimaal 3200 studielasturen |||
* De gegeven studielasturen zijn het totaal aantal lesuren van een periode van twee lesjaren.
* Frans, Duits, Spaans, Russisch, Italiaans, Arabisch, Turks, Papiaments (Caribisch Nederland) of Fries (Europees Nederland).
* Algemene natuurwetenschappen is een extra keuzevak en is dus niet in plaats van een ander vak uit het vrije deel.
* Met ingang van schooljaar 2018/2019 zal het vak management en organisatie vervangen worden door het vak 'bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid'.

## Vmbo

Het vmbo kent een viertal sectoren. Onafhankelijk van de gekozen sector zijn de volgende gemeenschappelijke vakken verplicht (het gemeenschappelijk deel):
* Nederlands
* Engels
* Maatschappijleer
* Kunstvakken 1 (ckv)
* Lichamelijke opvoeding 1
Er kan gekozen worden uit vier verschillende sectoren, elk met verschillende verplichte vakken (het sectordeel):
Sector Techniek
* Wiskunde
* Natuur- en scheikunde 1
Sector Zorg en welzijn
* Biologie
* Een vak kiezen uit:
** Wiskunde
** Aardrijkskunde
** Geschiedenis
** Maatschappijkunde
Sector Economie
* Economie
* Een vak kiezen uit:
** Frans
** Duits (Europees Nederland)
** Spaans (Caribisch Nederland)
** Wiskunde
Sector Landbouw
* Wiskunde
* Een vak kiezen uit:
** Natuur- en scheikunde 1
** Biologie

### Theoretische leerweg

Op de theoretische leerweg moeten naast het gemeenschappelijk deel en het sectordeel nog 1 of 2 keuzevakken gekozen worden (het vrije deel). De keuzevakken zijn:
* Wiskunde
* Natuur- en scheikunde 1
* Natuur- en scheikunde 2
* Biologie
* Maatschappijkunde
* Geschiedenis
* Aardrijkskunde
* Economie
* Frans
* Duits
* Spaans
* Turks$^1$
* Arabisch$^1$
* Fries$^1$
* Kunstvakken 2 (dans, drama, muziek of beeldende vakken)
* Informatietechnologie$^2$
* Lichamelijke opvoeding 2$^2$
* Europees Nederland.
* Mits dit vak gegeven wordt op de desbetreffende school.

### Basisberoepsgerichte en kaderberoepsgerichte leerweg

Op de basisberoepsgerichte leerweg (BB) en kaderberoepsgerichte leerweg (KB) is naast het algemene deel en het sectordeel ook nog 1 afdelingsvak verplicht. Het afdelingsvak hangt af van de gekozen afdeling binnen de sector, er kan gekozen worden uit de volgende afdelingsvakken:

#### Sector Techniek

    Bouwtechniek timmeren, Bouwtechniek metselen, Bouwtechniek schilderen, Bouwtechniek fijnhoutbewerken, Bouwtechniek Infra (experimenteel programma), Bouwtechniek-breed, Elektrotechniek, Grafische techniek, Installatietechniek, Metaaltechniek, Transport en logistiek, Voertuigentechniek, Instalektro, Metalektro, Techniek-breed, Edelsmeden.

#### Sector Zorg en welzijn

    Uiterlijke verzorging, Verzorging, Zorg en welzijn breed, Sport Dienstverlening en Veiligheid.

#### Sector Economie

    Administratie, Consumptief horeca, Consumptief bakken, Consumptief-breed, Economie, Handel en verkoop, Handel en administratie, Mode en commercie.

#### Sector Landbouw

    Landbouw en natuurlijke omgeving, Plantenteelt, Groene ruimte, Bloembinden en -schikken, Dierhouderij en -verzorging, Verwerking agrarische producten, Agrarische bedrijfseconomie, Agrarische techniek en Landbouw breed.

### Leerwerktraject

Het leerwerktraject behoort tot de basisberoepsgerichte leerweg. Op het leerwerktraject is alleen Nederlands en Engels verplicht met daarnaast een afdelingsvak.