OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Graftrommel

Een graftrommel is een met een glasplaat afgesloten trommel die als grafgift op een graf wordt geplaatst. De trommels zijn vaak van metaal (ijzer, blik, koper, staal) maar ook exemplaren van beton en hout kwamen voor. In de trommel bevindt zich een krans met bladeren en bloemen waarvan de kleuren en symbolen vaak verwijzen naar de overleden persoon. Soms werd een graftrommel geplaatst bij wijze van grafsteen, maar vaak ook als een extra aandenken door anderen dan de familie.
De trommels werden ambachtelijk vervaardigd door een blikslager, koperslager of smid. Zoals aangegeven is de trommel meestal gevuld met een krans of tak van beschilderde zinken bladeren en bloemen van steengoed. Soms is een foto toegevoegd maar vaker is over de krans een wens aangebracht met behulp van aluminium letters die vastgezet zijn op een band. Graftrommels zijn gemiddeld 20 centimeter hoog en hebben een doorsnede die kan variëren van 10 tot 120 centimeter. Graftrommels werden in veel Europese landen vanaf circa 1870 tot ongeveer 1940 in groten getale geplaatst. Hoewel veel trommels inmiddels zijn verwijderd zijn ze toch nog wel aan te treffen. Op Nederlandse begraafplaatsen zijn er naar schatting 25.000 aanwezig geweest, in 2014 waren er daarvan nog zo'n 1.000 over.
Op de Algemene Begraafplaats van het Overijsselse Goor werden in 2007 nog ongeveer 35 exemplaren geteld. Bijna alle waren in ernstige staat van verval. Enkele vrijwilligers hebben de restauratie ervan ter hand genomen. Op de begraafplaats zijn ze nu in een voormalige aula te bezichtigen.
Sinds 2008 worden er ook weer nieuw gemaakte graftrommels aangeboden.

## Literatuur

* Bok, Leon, en Evert Jan Halkus (2013). Graftrommels en (kunst)grafkransen in Nederland : historie van een bijzonder funerair object. Stichting Dodenakkers.nl, z.pl. 96 p. ISBN 978-90-809316-0-2.
* Bok, Leon (2012). Rust zacht lieve vriendin: graftrommels op begraafplaatsen en kerkhoven in de provincie Groningen / tekstred.: Ekkers & Paauw. Stichting Oude Groninger Kerken, Groningen. 32 p. ISBN 978-90-73453-37-1. (Groninger kerkhoven ; 12)
# Sinopodisma protrocula

Sinopodisma protrocula is een rechtvleugelig insect uit de familie veldsprinkhanen (Acrididae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Zheng.
# Silsombos

Het Silsombos (ook Silsembos) is een naar Vlaamse normen relatief groot natuur- en bosgebied (tussen 50 en 100 ha) in de Belgische gemeenten Kortenberg (Erps-Kwerps) en Kampenhout (Nederokkerzeel). Het Silsombos vormt het westelijke deel van een groot boscomplex dat zich ook uitstrekt over het grondgebied van de gemeente Herent. Volgende dorpen liggen rond het bos: Kwerps, Nederokkerzeel, Wilder, Buken, Veltem-Beisem. Het Silsombos is bekend voor zijn bosorchissen. Silsom (of Silsem) verwijst naar een oud toponiem dat even ten noorden van de buurt Olmenhoek (Kwerps) gelegen is, de huidige Silsomstraat. Het gebied is Europees beschermd als onderdeel van Natura 2000-gebied 'Valleigebied tussen Melsbroek, Kampenhout, Kortenberg en Veltem (BE2400010).
Het Silsombos maakt deel uit van een fossiele oost-west georiënteerde rivierbedding, mogelijk van de Dijle/Demer, die verder via het Torfbroek (watert nu af via de Weesbeek), Hellebos (watert nu af via de Barebeek) en de vallei van de Trawool (Floordambos, Peutiebos, Vilvoorde-Broek) naar de Zenne bij het huidige Vilvoorde stroomde. Het Silsombos vormt vandaag een deel van De Groene Vallei, een complex van natuurgebieden in het gebied tussen Brussel, Mechelen en Leuven. Sinds 2016 is er aan de westelijke rand van het Silsombos een bezoekerscentrum van de Groene Vallei gevestigd. Er bestaan drie wandelingen in het Silsombos, aangeduid met bordjes. Het Silsombos beslaat voornamelijk de natte vallei van de Weesbeek, even voordat deze samenvloeit met de Molenbeek. In het oosten sluit het bos aan op het Kareelbos (Kampenhout) en het Langenbos (Herent). De afwatering van het Silsombos gebeurt via de Weesbeek (via Kampenhout) en via de Molenbeek (via Wilder en Relst) naar de Dijle tussen Rijmenam en Hever.

## Andere natuurgebieden in de buurt

Even ten zuiden van het Silsombos, tussen Beisem en de wijk Zonnewoud (Kortenberg), ligt de Molenbeekvallei, een ander natuurgebied. Ten noordoosten van Veltem ligt het Kastanjebos. Ten noordwesten van het Silsombos, tussen Nederokkerzeel en Kampenhout-Berg, ligt het Torfbroek, een verlengde van het Silsombos.

## Afbeeldingen

* ↑ Toponymie Nationaal Geografisch Instituut
* 1 2 Silsombos, Natuurpunt
* ↑ Ferrariskaarten
* ↑ Natuurreservaat Torfbroek en Ter Bronnen, Inventaris Onroerend Erfgoed, Agentschap Onroerend Erfgoed, Vlaamse overheid
* Informatieve videorondleiding in het Silsombos door Ewoud L' Amiral.
# Siltabeek

Siltabeek (Zweeds – Fins: Siltaoja) is een beek, die stroomt in de Zweedse gemeente Pajala. De rivier verzorgt de afwatering van een plaatselijke moeras, stoomt naar het oosten en stroomt na drie kilometer de Merasrivier in.
Afwatering: Siltabeek → Merasrivier → Muonio → Torne → Botnische Golf
# Gros-Chêne

Gros-Chêne kan verwijzen naar:
* Gros-Chêne (Luik), een plaats in de gemeente Flémalle in de Belgische provincie Luik.
* Gros-Chêne (Namen), een plaats in de gemeente Havelange in de Belgische provincie Namen.
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Gros-Chêne en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Singnapur

Singnapur is een census town in het district Ahmednagar van de Indiase staat Maharashtra.

## Demografie

Volgens de Indiase volkstelling van 2001 wonen er 10858 mensen in Singnapur, waarvan 55% mannelijk en 45% vrouwelijk is. De plaats heeft een alfabetiseringsgraad van 68%.
* ↑ Volkstelling van India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional). Census Commission of India. Gearchiveerd op 16 juni 2004. Geraadpleegd op 20 februari 2013.
# Singleyrac

Singleyrac is een gemeente in het Franse departement Dordogne (regio Nouvelle-Aquitaine) en telt 290 inwoners (2005). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Bergerac.

## Geografie

De oppervlakte van Singleyrac bedraagt 7,1 km², de bevolkingsdichtheid is 40,8 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Singleyrac met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Singlish

Singlish, ook Colloquial Singaporean English genoemd, is een creooltaal gebaseerd op het Engels die in Singapore gesproken wordt.
Singlish heeft maar weinig prestige in Singapore. De Singaporese regering alsook veel inwoners keuren het gebruik ervan af en verkiezen standaardtalig Engels. De regering heeft zelfs een jaarlijkse Speak Good English Movement opgericht om het gebruik van Singlish te ontmoedigen. Ook in de media en in scholen wordt het gebruik ervan ontraden.
De woordenschat van het Singlish is gekleurd door het Engels, Maleis, Hokkien, Chaozhouhua, Kantonees, Tamil, Bengaals, Punjabi, en in mindere mate ook andere Europese, Indische en Chinese talen. Door de invloed van televisie en film zijn er ook elementen uit Amerikaans en Australisch slang in het Singlish aanwezig.
Singlish heeft een aantal varianten die soms lastig te volgen kunnen zijn voor westerlingen van buiten Singapore. Er zijn nog al wat eigen toevoegingen ontstaan door de Singaporezen, waardoor er verschillende varianten in het Singlish zijn ontstaan, voorbeeld:
* Engels: "This person's Singlish is very good."
* Mesolect: "Dis guy Singrish si bey powdehfoo wan. Hoh seh!"
* Acrolect ("Standard"): "Dis guy Singlish very powerful one."
# Singletrack

De term singletrack (ook: singel track) wordt gebruikt om een bepaald type mountainbike-pad te beschrijven.
De essentie van een singletrack is dat deze smal is en vaak slingerend maar wel in een vloeiende beweging wegloopt. Veel boomstronken en -wortels, rotsen en scherpe krappe bochten tussen bomen door maken een singletrack vaak technisch moeilijk.
# Simulacala

Simulacala is een geslacht van haften (Ephemeroptera) uit de familie Leptophlebiidae.

## Soorten

Het geslacht Simulacala omvat de volgende soorten:
* Simulacala massula
* Simulacala milleti
* Simulacala notialis
# Simulacala milleti

Simulacala milleti is een haft uit de familie Leptophlebiidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1990 door Peters, Peters & Edmunds. De soort komt voor op eilanden in de Grote Oceaan.
# Simulamerelina corruga

Simulamerelina corruga is een slakkensoort uit de familie van de Rissoidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1956 door Laseron.
# Simon Pieter Hendrik Noordendorp

Simon Pieter Hendrik Noordendorp (Den Haag, 11 november 1830 – Schoonhoven, 25 april 1891) was een Nederlands burgemeester.

## Leven en werk

Noordendorp was een zoon van Adrianus Noordendorp, architect der koninklijke paleizen en landsgebouwen, en Hendrika Kros.
Noordendorp diende bij de schutterij in Leiden, waar hij achtereenvolgens werd benoemd tot tweede luitenant (1856), zes jaar later tot eerste luitenant en in 1865 tot kapitein. In 1866 volgde zijn benoeming tot burgemeester van Rozenburg. In 1874 werd Schoonhoven zijn nieuwe standplaats. Hij was tot 1885 ook plaatsvervangend kantonrechter in Schoonhoven. Hij maakte zich onder andere sterk voor de aanleg van een treinverbinding tussen Gouda en Schoonhoven. De eerste trein op dit traject zou pas in 1914 rijden.
De burgemeester overleed op 60-jarige leeftijd. De begrafenisstoet, vier dagen later, reed langs de Haven, door de Koestraat tot aan de gemeentegrens bij de Voornebrug. Hier werden toespraken gehouden door de waarnemend burgemeester en de gemeentesecretaris. Vervolgens werd zijn lichaam overgebracht naar Den Haag, waar hij werd begraven in een familiegraf op begraafplaats Oud Eik en Duinen.
* ↑ Muilwijk, P. (1989) "Burgemeesters van Schoonhoven sedert 1814" in Gens Nostra jaargang 44, nr. 4/5
* ↑ Nederlandsche Staatscourant, 14 februari 1856
* ↑ Dagblad van Zuidholland en 's-Gravenhage, 28 juni 1862
* ↑ Dagblad van Zuidholland en 's-Gravenhage, 9 mei 1865
* ↑ De spoorlijn Gouda - Schoonhoven (1914 - 1942)
* ↑ Nieuwe Gorinchemsche Courant, 3 mei 1891
# Sint-Bernarduskerk (Utrecht)

De Sint-Bernarduskerk was een rooms-katholieke parochiekerk gevestigd aan het Camminghaplantsoen 18 in de Nederlandse stad Utrecht. De kerk was gewijd aan Sint-Bernardus.

## Geschiedenis

In 1962 werd de nieuwe parochiekerk gebouwd voor de wijk Nieuw Hoograven. Het was ontworpen door W.M. Weerkamp. Wegens teruglopend kerkbezoek fuseerde de parochie in 1992 met de Johannes de Doperparochie en betrokken het nieuwe kerkgebouw aan de Oranje-Nassaulaan. Het oude kerkgebouw werd vervolgens gesloopt.
* Beeldmateriaal van de Bernarduskerk - Het Utrechts Archief
Historische kerkgebouwen: Sint-Augustinuskerk · Buurkerk · Sint-Catharinakathedraal · Domkerk · Doopsgezinde kerk · Geertekerk · Jacobikerk · Jacobuskerk · Janskerk · Kerkenkruis · Lutherse Kerk · Mariakerk · Maria Minor · Nicolaïkerk · Pieterskerk · Sint-Gertrudiskathedraal · Sint-Martinuskerk · Sint-Salvatorkerk · Sint-Willibrordkerk · Westerkerk
Overige kerkgebouwen: Adventkerk · Bethelkerk · Blijde Boodschapkerk · Gerardus Majellakerk · Heilig Hartkerk · Holy Trinity Church · H. Johannes de Doper en H. Bernarduskerk · Johanneskerk · Mattheüskerk · Nieuwe Kerk · Sint-Aloysiuskerk ·Sint-Antoniuskerk · Sint-Dominicuskerk · Sint-Gertrudiskerk · Sint-Jacobuskerk · Sint-Josephkerk · Sint-Rafaëlkerk · Stefanuskerk · Tuindorpkerk · Wederkomst des Herenkerk · Wilhelminakerk · Willem de Zwijgerkerk
Deels gesloopte kerken: Oranjekerk
Gesloopte kerken: Christus Koningkerk · Begijnekerk · Heilig Kruiskapel · Johannes de Doperkerk · Julianakerk · Lucaskerk · Onze-Lieve-Vrouw-van-Goede-Raadkerk · Onze-Lieve-Vrouw-ten-Hemelopnemingkerk · Oosterkerk · Sint-Bernarduskerk · Sint-Dominicuskerk (Walsteegkerk) · Sint-Ludgeruskerk · Sint-Monicakerk · Sint-Nicolaaskerk · Sint-Pauluskerk · Sint-Salvatorkerk · Vaartkerk · Zuiderkerk
Voormalige kerken: Emmaüskerk · Noorderkerk · Leeuwenbergkerk · Sint-Isidoruskerk Lijst van kerken in Utrecht
# Sinadelius nigricans

Sinadelius nigricans is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door He & Chen in 2000.
# Grote glansslak

De grote glansslak (Oxychilus draparnaudi) is een slakkensoort uit de familie van de Oxychilidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1837 voor het eerst geldig gepubliceerd door H. Beck en is vernoemd naar de Franse malacoloog Jacques Draparnaud.

## Kenmerken

Het rechtsgewonden slakkenhuisje heeft een diameter van ongeveer 7 tot 14 mm en een hoogte van 4,5 tot 6 mm bij volwassen dieren. Het is plat-conisch, de apex is van opzij gezien slechts licht verhoogd. De hoogte van de naad kan iets afwijken. Het heeft 5,5 tot 6 windingen die gelijkmatig toenemen tot de laatste winding. De laatste winding neemt dan iets meer toe en de diameter van de laatste winding is meer dan twee keer zo groot als de voorlaatste winding. Vaak is de laatste winding ook iets verlaagd ten opzichte van de as van de eerste windingen. De mond is transversaal elliptisch, afgezien van de snede door de vorige winding. Het mondoppervlak is enigszins schuin ten opzichte van de windingas. De mondrand is recht en geslepen. De navel is matig diep en breed.
De schelp is geelbruin, donkerbruin tot roodbruin en doorschijnend. Het oppervlak vertoont vage groeilijnen, die vooral naar de naad toe wat ruwer worden of een gerimpelde indruk geven. Anders is de behuizing glad en glanzend. Het lichaam van het dier is blauwgrijs of donkerblauw gekleurd. Als gevolg hiervan lijkt de anders vrij heldere behuizing ook erg donker. Antennes en bovenlichaam zijn vaak wat donkerder, de vacht is grijs. Bij aanraking of verwonding is een lichte geur van knoflook merkbaar.

### Vergelijkbare soorten

De laatste winding van de kelder-glansslak (Oxychilus cellarius) is wat smaller dan die van de grote glansslak. Ook is het huisje gemiddeld wat kleiner. De lookglansslak (Oxychilus alliarius) is beduidend kleiner en heeft een meer opstaande naad, maar ook minder windingen. Bij de even grote of zelfs grotere Oxychilus mortilleti is de navel iets kleiner en is de mond op een veel meer transversale elliptische manier afgeplat, direct van bovenaf gezien.

## Geografische spreiding en leefgebied

De soort was oorspronkelijk alleen inheems in West- en Zuidwest-Europa tot Zuidwest-Duitsland. Inmiddels is hij echter in heel Centraal-Europa aanwezig. In Scandinavië komt hij alleen voor in tuinen en kassen. Vanwege zijn antropogene verspreiding komt de grote glansslak ook voor in andere gematigde streken van de wereld. In Zwitserland is hij al gevonden op 2.000 meter boven zeeniveau, maar boven de 1.000 meter is hij zeer zeldzaam.
De soort leeft (leefde) oorspronkelijk op vochtige en beschutte plaatsen in loofbossen onder gebladerte en tussen rotsen. Het wordt nu gevonden in Centraal-Europa (geïntroduceerd) voornamelijk in cultuurgrond, in tuinen, parken, kassen, composthopen, langs bermen en groenafvalstortplaatsen.
* ↑ Taxonomische informatie over Oxychilus draparnaudi bij Fauna Europaea.
# Gretenberg

Gretenberg is een plaats in de Duitse gemeente Sehnde, deelstaat Nedersaksen, en telt 141 inwoners.
Zie voor meer informatie: Sehnde.
# Grootdiep (Oosterwolde)

Het Grootdiep is een gekanaliseerd riviertje ten noorden van de plaats Oosterwolde in de provincie Friesland. De waterloop is ongeveer tien kilometer lang.
Daar waar het water vroeger een vrije loop had is het in de loop van de tijd steeds verder gekanaliseerd. Het water ontsprong in de maden tussen Appelscha en Oosterwolde, maar door het graven van de Opsterlandse Compagnonsvaart is de oorspronkelijke bron verdwenen.
Het water stroomt achtereenvolgens westelijk langs Fochteloo, zuidelijk langs de buurtschappen Weper en Bentemaden voordat het iets ten noordwesten van Prandinga bij Oosterwolde uitmondt in de rivier de Boven Tjonger (Kuunder), de bovenloop van de Tjonger. Scheepvaart is niet mogelijk, ook door de vele vistrappen en vaste dammen met duikers.
# Grootdiep

Grootdiep kan verwijzen naar:
* Dokkumergrootdiep, rivier bij Dokkum
* Grootdiep (Oosterwolde), riviertje bij Oosterwolde (Friesland)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Grootdiep en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Simaetha

Simaetha is een geslacht van spinnen uit de familie springspinnen (Salticidae).

## Soorten

De volgende soorten zijn bij het geslacht ingedeeld:
* Simaetha almadenensis Żabka, 1994
* Simaetha atypica Żabka, 1994
* Simaetha broomei Żabka, 1994
* Simaetha castanea Lessert, 1927
* Simaetha cingulata (Karsch, 1891)
* Simaetha colemani Żabka, 1994
* Simaetha damongpalaya Barrion & Litsinger, 1995
* Simaetha deelemanae Zhang, Song & Li, 2003
* Simaetha furiosa (Hogg, 1919)
* Simaetha gongi Peng, Gong & Kim, 2000
* Simaetha knowlesi Żabka, 1994
* Simaetha laminata (Karsch, 1891)
* Simaetha makinanga Barrion & Litsinger, 1995
* Simaetha paetula (Keyserling, 1882)
* Simaetha papuana Żabka, 1994
* Simaetha reducta (Karsch, 1891)
* Simaetha robustior (Keyserling, 1882)
* Simaetha tenuidens (Keyserling, 1882)
* Simaetha tenuior (Keyserling, 1882)
* Simaetha thoracica Thorell, 1881
* ↑ Platnick, N.I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
# Grote Spectrum Encyclopedie

De Grote Spectrum Encyclopedie (uitgave Het Spectrum te Utrecht en verschenen tussen 1974 en 1980) is een encyclopedie die onderwerpen in 5000 grote artikelen afgerond behandelt (zoals het 'macropaedia'-deel in de Engelstalige Encyclopaedia Britannica) met een accent op de sociale wetenschappen.
Het werk is functioneel geïllustreerd met alle illustratries in kleur, destijds iets nieuws voor een grote algemene encyclopedie in Nederland. Het werk telt twintig delen A-Z en vier registerdelen met verwijzingen naar trefwoorden binnen de behandelde onderwerpen. Het vierde registerdeel bevat tevens een uitvoerige bibliografie, die bij de artikelen zelf ontbreekt. Een supplement verscheen als deel 25 in 1984.
Inez van Eijk was van 1971-1972 redacteur en van 1972-1974 hoofdredacteur van de Grote Spectrum Encyclopedie. Een van de redacteuren was Hendrik Jan Schoo.
De encyclopedie werd door een eigen team van ongeveer 40 verkopers huis-aan-huis aan de man gebracht, doorgaans op afbetaling. De totaalprijs van 2500 gulden werd dan afgelost in 60 maandelijkse termijnen van 60 gulden. Per verkoper werden er gemiddeld 5 series per week verkocht.
De opkomst van nieuwe opslagmedia in de jaren 1990 (cd-rom, dvd) haalde een streep door de plannen voor een tweede editie van de Grote Spectrum Encyclopedie. Wel is er in 2002 nog een geactualiseerd supplement verschenen.
# Grote Sovjetencyclopedie

De Grote Sovjetencyclopedie (GSE) (Russisch: Большая советская энциклопедия (БСЭ); Bolsjaja sovetskaja entsiklopedija of BSE) is een van de grootste en meest uitgebreide encyclopedieën in het Russisch en werd uitgegeven door de staatsuitgeverij van de Sovjet-Unie.

## Edities

In de loop van der tijd zijn 3 edities verschenen:
* Eerste editie – 65 delen (65.000 lemma's en een extra deel over de Sovjet-Unie), uitgegeven van 1926 tot 1947. Hoofdredacteur was Otto Schmidt (tot 1941).
* Tweede editie – 50 delen (100.000 lemma's en een extra deel), uitgegeven van 1950 tot 1958. De hoofdredacteuren waren Sergej Vavilov (tot 1951) en Boris Vvedenski (tot 1969). Twee indexdelen voor deze editie werden uitgegeven in 1960.
* Derde editie – 30 delen (100.000 lemma's plus een indexdeel uitgegeven in 1981; ongeveer 50 miljoen woorden), uitgegeven van 1969 tot 1978. Deel 24 is verdeeld over twee boeken, waarvan een bestaat uit een volledig boek over de Sovjet-Unie). Aleksandr Prochorov was hoofdredacteur (vanaf 1969). Deze editie werd ook vanaf 1973 in het Engels vertaald, maar omdat elk deel apart vertaald werd, was de index nodig om een specifiek artikel op te zoeken. Deze editie is ook in het Grieks vertaald.
Van 1957 tot 1990 werd ook elk jaar het Jaarboek van de Grote Sovjetencyclopedie uitgegeven, waarin actuele artikelen stonden over de Sovjet-Unie en alle landen van de wereld.
De eerste webeditie, een exacte replica van tekst en afbeeldingen van de derde (ook wel genoemd "Rode") editie, werd uitgegeven door rubricon.ru in 2000.

## Opvolger

Sinds 2004 verschijnt de Grote Russische Encyclopedie (GRE).
# Grote Sluis (Harlingen)

De Grote Sluis is een schutsluis in de Friese havenstad Harlingen. Het is een rijksmonument.

## Geschiedenis

De sluis was ten tijde van de bouw (ca. 1524) een zeesluis. In 1543 en 1565 breidde men de haven van Harlingen uit en werd de Noorderhaven een binnenhaven. In de Zuiderhaven ligt de Kleine Sluis.

## Sluis met brug en wachtershuisje

De schutkolk heeft een lengte van 56 meter. Over de sluis ligt de Leeuwenbrug. Vier beelden van schildhoudende leeuwen staan op de stenen brugleuningen van de toenmalige pijpen.
Het sluiswachtershuisje uit de 18e eeuw is een rijksmonument en wordt gebruikt door de sluiswachter en heeft een openbaar toilet.
* De Leeuwenbrug
* Sluisdeuren aan de zuidoostzijde
* Het sluiswachtershuisje
# Sinaphaenops

Sinaphaenops is een geslacht van kevers uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van het geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1991 door Ueno & Wang.

## Soorten

Het geslacht Sinaphaenops omvat de volgende soorten:
* Sinaphaenops bidraconis Ueno, 2002
* Sinaphaenops gracilior Ueno et Ran, 1998
* Sinaphaenops mirabissimus Ueno et Wang, 1991
* Sinaphaenops orthogenys Ueno, 2002
* Sinaphaenops pilosulus Deuve & Tian, 2008
* Sinaphaenops pulcherrimus (Magrini, Vanni & Zanon, 1997)
* Sinaphaenops trisetiger Ueno, 2002
* Sinaphaenops wangorum Ueno et Ran, 1998
* ↑ Anichtchenko A. et al., (editors): Carabidae of the World. www.carabidae.org (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)
# Sinaphaenops pilosulus

Sinaphaenops pilosulus is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2008 door Deuve & Tian.
# Sinaphaenops pulcherrimus

Sinaphaenops pulcherrimus is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1997 door Magrini, Vanni & Zanon.
# Grot van Baume-Latrone

De Grot van Baume-Latrone is grot met prehistorische rotstekeningen in de Franse gemeente Sainte-Anastasie (Gard).
De kunst in de grot werd in 1940 ontdekt door scholieren uit Nîmes. De rotstekeningen bevinden zich op 240 meter van de ingang van de grot. Ze werden gemaakt met half-vloeibare klei. In de grot bevinden zich vijf handafdrukken gemaakt met rode klei. Verder zijn er tien mammoeten afgebeeld, door vingers gedoopt in klei over de wand van de grot te smeren. Ook andere dieren zijn op deze wijze afgebeeld: een grote katachtige, een beer, (waarschijnlijk) een neushoorn, een paard, twee steenbokken, twee herten en een rund. Verder zijn er vele ruwe inkervingen.
De kunstwerken konden nog niet precies gedateerd worden. Op basis van overeenkomsten met tekeningen in de grot van Chauvet, wordt er uitgegaan van een datering in het Aurignacien (rond 30.000 jaar geleden).