# Franz Berwald

Franz Adolf Berwald (Stockholm, 23 juli 1796 – aldaar, 3 april 1868) was een Zweedse componist, muziekpedagoog en violist.

## Levensloop

Franz Berwald werd geboren in een Zweeds muzikantengezin van Duitse herkomst. Zijn vader Christian Friedrich Georg Berwald (1740-1825) was leerling van Franz Benda te Berlijn en van 1773 tot 1806 violist in de kapel van het Koninklijk Huis te Stockholm. Zijn broer Christian August Berwald (1798-1869) was eveneens violist en componeerde ook. Zijn neef Johan Fredrik Berwald (1787-1861) was dirigent en eveneens componist. Franz Berwald ontving de eerste vioollessen bij zijn vader en studeerde compositie bij Édouard Dupuy. Van 1821 tot 1828 was hij met twee onderbrekingen violist (later altviolist) in de kapel van het Koninklijk Theater.
De meeste vroege composities van Berwald zijn zoekgeraakt of ze zijn door hem zelf vernietigd. In zijn werken waren naar de mening van de Zweden te gedurfde harmonieën verwerkt en ze wezen de composities af. Toen zijn broer Christian August in 1821 zijn Vioolconcert ten gehore bracht, barstte het publiek zelfs in lachen uit tijdens het langzame deel. Na nog meer teleurstellingen in Zweden ging hij 1829 naar Berlijn. Daar werkte hij als orthopeed en stichtte in 1835 een orthopedisch instituut. In 1841 ging hij naar Wenen en huwde daar Mathilde Scherer. Daar schreef hij ook zijn bekendste werken, de vier symfonieën en zijn symfonische gedichten.
Ook na zijn terugkeer naar Stockholm in 1842 werd hij door de zeer conservatieve Zweedse muziekwereld teleurgesteld. Slechts een van zijn symfonieën heeft hij in zijn vaderland gehoord, de Sinfonie sérieuse, maar de uitvoering onder zijn neef Johan Fredrik Berwald was naar zijn opvatting miserabel. Van 1846 tot 1849 maakte hij een reis door Europa. In Parijs had hij geen succes, wel werd hij in 1847 erelid van het Mozarteum in Salzburg.
Na zijn terugkeer in Zweden heeft hij 15 jaar moeten wachten op een baan in het Zweedse muziekonderwijs. In deze periode was hij directeur van een glasfabriek en schreef vooral veel kamermuziek. In 1864 werd hij lid van de Koninklijke muziekacademie en in 1866 werd hij drager van de Nordstjärneorden (Orde van de Poolster) als erkenning van zijn muzikale prestaties. In 1867, één jaar voor zijn dood, kreeg hij na veel tegenwerking de titel 'professor' voor compositie. Pas na persoonlijk ingrijpen van de Zweedse koninklijke familie werd deze benoeming bekrachtigd. Hij kreeg eindelijk erkenning, maar eigenlijk te laat: aan de vele opdrachten voor composities die hij nu kreeg, kon hij door zijn dood ten gevolge van longontsteking niet meer voldoen.
Pas vele jaren na zijn dood werden de 4e, 3e en 2e Symfonie voor het eerst uitgevoerd, de laatstgenoemde zelfs pas in 1914. Ook zijn opera's werden tijdens zijn leven maar nauwelijks op de planken gebracht. Tegenwoordig wordt Berwald beschouwd als de belangrijkste Zweedse componist van de 19de eeuw.

## Composities
### Werken voor orkest
#### Symfonieën

* 1820 Symfonie in A (fragment)
* 1842 Symfonie nr.1 in g Sinfonie sérieuse
* 1842 Symfonie nr.2 in D Sinfonie capricieuse
* 1845 Symfonie nr.3 in C Sinfonie singulière
* 1845 Symfonie nr.4 in Es Sinfonie naïve

#### Concerten

* 1816 Thema en variaties in Bes majeur, voor viool en orkest
* 1817 Concert in E voor 2 violen en orkest
* 1820 Concert cis voor viool en orkest
* 1827 Concertstuk in F voor fagot en orkest
* 1855 Concert in D voor piano en orkest

#### Andere orkestwerken

* 1828 Slaget vid Leipzig
* 1841 Elfenspeel
* 1841 Fuga in Es majeur
* 1842 Ernste und heitere Grillen
* 1842 Erinnerung an die Norwegischen Alpen
* 1842 Bayaderen-Fest
* 1842 Wettlauf
* 1843 Stor polonaise (Grand polonaise)

### Werken voor harmonieorkest

* Revue-Mars

### Missen, cantates en gewijde muziek

* 1821 Kantat i anledning av högtidligheterna
* 1823 Kantat författad i anledning av HKH Kronprinsessans ankomst till Sverige och höga förmälning
* 1847 Ein ländliches Verlobungsfest in Schweden. Cantate

### Muziektheaterwerken
#### Opera's

| Voltooid in | titel | aktes | première | libretto |
| 1829 | Leonida | | | |
| 1841/1848 | Estrella de Soria | 3 aktes | 9 april 1862, Stockholm, Koninklijk Dramatisch Theater | Otto Prechtler |
| 1864 | Drottningen av Golconda (De Koningin van Golconda) | 3 aktes | 3 april 1968, Stockholm, Koninklijk Dramatisch Theater | de componist en Ludvig Josephson, naar Jean-Baptiste-Charles Vial en Edmond-Guillaume-François de Favière |

#### Operettes

| Voltooid in | titel | aktes | première | libretto |
| 1843 | Jag går i kloster (Ik ga in het klooster) | 2 aktes | 2 december 1843, Stockholm, Koninklijk Dramatisch Theater | de componist |
| 1843/1845 | Modehandlerskan | 3 aktes | 26 maart 1845, Stockholm, Koninklijk Dramatisch Theater | de componist en anderen |
| 1847 | Een verlovingsfeest op het land in Zweden | 1 akte | 26 januari 1847, Wenen, Theater an der Wien (concertante première) | Otto Prechtler |

### Kamermuziek

* 1857-1860 Duo voor viool en piano in D majeur
* 1858 Duo voor cello (of viool) en piano in Bes majeur
* 1816 Duo Concertante voor 2 violen in A majeur
* 1818 Kwartet voor strijkers Nr. 1 in g mineur
* 1849 Kwartet voor strijkers Nr. 2 in a mineur
* 1849 Kwartet voor strijkers Nr. 3 in Es majeur
* 1819 Kwartet in Es majeur voor piano, klarinet, hoorn en fagot
* 1853 Pianokwintet Nr. 1 c mineur
* 1850-1857 Pianokwintet Nr. 2 in A majeur
* 1845 Pianotrio in C majeur
* 1849 Pianotrio Nr. 1 in Es majeur
* 1851 Pianotrio Nr. 2 in f mineur
* 1851 Pianotrio Nr. 3 in d mineur
* 1853 Pianotrio Nr. 4 in C majeur
* 1828 Septet voor houtblazers, hoorn en strijkers in Bes majeur
* Enkele pianostukken

### Vocale muziek

* 1845 Gustaf Adolph den stores seger och död vid Lützen
* 1846 Nordiska fantasibilder
* 1849 Gustaf Wasas färd till Dalarna
* 1864 Apoteos
* Andere koorwerken alsook een aantal liederen