OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1607

Het jaar 1607 is het 7e jaar in de 17e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

## Gebeurtenissen
### januari

* 30 - Het zuidwesten van Engeland, en met name het graafschap Somerset, wordt getroffen door overstromingen, waarbij 3000 doden vallen.

### februari

* 5 - Eerste dienst in de Engelse Hervormde Kerk op het Begijnhof in Amsterdam in de voormalige kloosterkerk van het Begijnhof.
* 7 februari - Aanval op Erkelenz - Frederik Hendrik graaf van Nassau, neemt de stad bij verrassing in, en neemt zijn katholieke neef Hendrik van den Bergh gevangen. De stad wordt geplunderd en in brand gestoken.

### maart

* maart - In de Staten van Holland staat Amsterdam alleen in zijn verzet tegen het bestand van Oldenbarnevelt.
* 30 - Het graafschap Nassau-Siegen wordt verdeeld door de vijf broers die het gezamenlijk bezitten: Dillenburg komt aan Willem Lodewijk, Siegen aan Johan VII, Beilstein aan George, Diez aan Ernst Casimir en Hadamar aan Johan Lodewijk.

### april

* 25 - Slag bij Gibraltar - Nederlandse oorlogsschepen overvallen de Spaanse schepen in de haven van Gibraltar.
* 26 - Jamesfort wordt gesticht, het latere Jamestown in het huidige Virginia, de eerste permanente Engelse nederzetting in de Nieuwe Wereld.

### mei

* 21 - Octrooi verleend door de Staten van Holland om het Beemstermeer droog te maken.

### november

* 26 - De kantoorboekhandel John Busby & Nathaniel Butter in Londen verkrijgt het recht om het toneelstuk King Lear van William Shakespeare in druk uit te geven.

## Muziek

* Claudio Monteverdi componeert zijn eerste opera L'Orfeo.
* Uitgave van Gradualia II van William Byrd.

## Beeldende kunst

* Het Voorjaar, Abel Grimmer, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten

## Bouwkunst

* Koepelkerk, Willemstad
* Admiraliteitspoortje, Hoorn (Noord-Holland)

## Geboren
### februari

* 21 - Étienne de Flacourt, Frans wetenschapper en gouverneur van Madagaskar (overleden 1660)

### maart

* 10 - Thomas Wriothesley, Engels adellijke (overleden 1667)
* 24 - Michiel Adriaenszoon de Ruyter, Nederlands admiraal en zeeheld (overleden 1676)

### juni

* 23 - Willem Otto van Nassau-Siegen, Duits officier in het Zweedse leger (overleden 1641)

### oktober

* 24 - Jan Lievens, Nederlands kunstschilder (overleden 1674)

### november

* 5 - Anna Maria van Schurman, eerste studente aan een Nederlandse universiteit (overleden 1678)
* 15 - Ernst Casimir van Nassau-Weilburg, graaf van Nassau-Weilburg (overleden 1655)
* 26 - John Harvard, stichter van Harvard University (overleden 1638)

### datum onbekend

* Frances Wolfreston, Britse boekenverzamelaar (overleden 1677)

## Overleden
### april

* 25 - Jacob van Heemskerck (40), sneuvelt in de slag bij Gibraltar

### juni

* 28 - Domenico Fontana (64?), Italiaans-Zwitsers architect

### datum onbekend

* Kasuya Takenori (45), Japans daimyo, een van de Zeven Speren van Shizugatake
# Satubinha

Satubinha is een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Maranhão. De gemeente telt 8.715 inwoners (schatting 2009).
# Malthaca eromena

Malthaca eromena is een vlinder uit de familie van de bloeddrupjes (Zygaenidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1924 door Hering.
# Dicranomyia (Dicranomyia) semicuneata

Dicranomyia (Dicranomyia) semicuneata is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Australaziatisch gebied.
# Pentium Pro

De Pentium Pro is een zesde-generatie x86 architectuur microprocessor, door Intel gepland om de originele Pentium te vervangen in een volledig spectrum van toepassingen, maar later teruggebracht tot een meer beperkte rol als een server en high-end desktop chip. De Pentium Pro werd geïntroduceerd in november 1995 en is in 1998 opgevolgd door de Xeon.

## Nieuwe eigenschappen

* Mogelijkheid tot quad-processor configuratie
* On-die Level 2 cache-geheugen — De secundaire cache was geïntegreerd in de CPU transistoren. Hierdoor was het veel sneller benaderbaar. De keerzijde was dat er door de toegenomen complexiteit meer productie-uitval was waardoor de Pentium Pro erg duur was. Bij de opvolger (de Pentium II) werd daarom aanvankelijk gekozen om de secundaire cache niet meer met de processor te integreren.
* Out-of-order executie — De Pentium Pro was in staat om van elkaar onafhankelijke instructies in een andere volgorde uit te voeren. Als de processor bijvoorbeeld moest wachten op gegevens uit het geheugen, voerde hij alvast de daaropvolgende instructie uit.
* Speculatieve executie — Als gevolg van de out-of-order executie kan het voorkomen dat 'alvast' uitgevoerde instructie helemaal niet uitgevoerd had moeten worden. Dit kan als de voorgaande instructie (die dus nog niet is uitgevoerd) er in resulteert dat er een sprong wordt gemaakt (bijvoorbeeld door een lus of if-statement). De Pentium Pro beschikte daarom over eenheden die de programma-flow probeerden te voorspellen (Branch Prediction).
* RISC en μ-ops — De instructieset van Intel processoren werd steeds complexer. Andere fabrikanten kwamen met RISC processoren, die veel beter presteerden. De Pentium Pro werd daarom ook RISC gemaakt. Maar de processor moest natuurlijk wel compatible blijven met zijn voorgangers. Daarom werden de traditionele (CISC) instructies intern eerst vertaald in één of meerdere μ-ops. Deze werden dan intern op RISC-achtige wijze verwerkt.

## Externe link

* Pentium Pro op cpu-collection.de
# Dr. Heckle and Mr. Jive (England Dan & John Ford Coley)

Dr. Heckle and Mr. Jive is het zevende studioalbum van England Dan & John Ford Coley. Het was tevens hun laatste album, al werd een jaar later nog een verzamelalbum uitgebracht van het duo. Het album verkocht matig; het haalde niet als voorgaande drie albums de top 100 van de Billboard 200. De succesvolle single Love is the answer, geschreven door Todd Rundgren dat de tiende plaats haalde in de Billboard Hot 100 kon daar geen verandering in brengen. Andere tracks werden hits van andere artiesten. Zo zong Anne Murray Broken hearted me en Michael Martin Murphey What's forever for de Amerikaanse hitparades in.
Het album werd in 2005 uitgebracht op compact disc.

## Musici

Opnieuw een lijst met gastmusici, waaronder Steve en Jeff Porcaro en Lukather uit Toto:
* Dan Seals – (achtergrond-)zang, akoestische gitaar
* John Ford Coley – (achtergrond-)zang, piano, akoestische gitaar
* Dan Ferguson – akoestische gitaar (1, 3, 5)
* Steve Gibson – twaalfsnarige elektrische gitaar (1), elektrische gitaar (7, 11)
* Steve Lukather – elektrische gitaar (1, 3, 9, 11), arrangementen (3), gitaar (5, 7)
* Lee Ritenour – gitaar (2, 7)
* Wah Wah Watson – gitaar (2)
* Richie Zito – gitaar (2, 4), elektrische gitaar (8, 9, 11)
* Ovid Stevens – gitaar (6), elektrische gitaar (10)
* Gary Torps – elektrische gitaar (6)
* Jai Winding – piano (1, 3), clavinet (3)
* Bill Payne – synthesizer (2)
* Greg Phillinganes – piano (2), elektrische piano (4, 7)
* Michael Boddicker – synthesizer (3)
* Steve Porcaro – synthesizer (5, 9)
* Shane Keister – elektrische piano (8, 11)
* Joey Carbone – elektrische piano (9)
* Michael Vernacchio – synthesizer (10)
* Leland Sklar – basgitaar (1, 3, 4, 5, 8, 11)
* Wilton Felder – basgitaar (2, 7)
* John Leland – basgitaar (6, 10)
* Dee Murray – basgitaar (9)
* Jeff Porcaro – drumstel (1, 4)
* Ed Greene – drumstel (2, 7)
* Gary Mallaber – drumstel (3, 9)
* Ralph Humphrey – drumstel (5, 8, 11)
* Danny Gorman – drumstel (6, 10)
* Steve Forman – percussie (2, 7, 9)
* Bubba Keith – harmonica
* Ernie Watts – sopraansaxofoon (7), tenorsaxofoon (9), baritonsaxofoon (10)
* Gene Page – arrangementen (2, 7), strijkarrangementen (4)
* Bergen White – strijkarrangementen (8)
* Kelly Bulkin, Leslie Bulkin – achtergrondzang (1, 5, 8, 10)
* The Jim Gilstrap Singers – koortje (7)

## Muziek

* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Dr. Heckle and Mr. Jive (England Dan & John Ford Coley album) op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* exemplaar van het album (Wounded Bird Records)
# Roodkerk

Roodkerk (officieel, Fries: Readtsjerk, [’rɪ.ətsjɛrk]) is een dorp in de gemeente Dantumadeel, in de Nederlandse provincie Friesland.
Het ligt ten zuidwesten van Dokkum, net ten noorden van Molenend. In 2023 telde het dorp 195 inwoners.
Sinds 2009 is de Friese naam de officiële. Waar voorheen op de plaats- en straatnaamborden zowel de Friese als de Nederlandse namen werden vermeld, worden sindsdien alleen nog de officiële Friese namen vermeld.
Roodkerk ontstaan uit de buurtschap De Weerburen, het landhuis De Healbird, en de boerderij De Seijewier. In vroeger tijden stond in Roodkerk een State: de Siccama State. De state is voor 1700 gesloopt. Ten noordoosten van Roodkerk staat de poldermolen De Hoop.
* Poldermolen De Hoop in 2007
* Het Roodkerkje in 2021
De Friese Aukje Wijbenga schreef een boek over de geschiedenis van Roodkerk.

## Geboren

* Ale de Boer (1987), voetballer
# Chelymorpha aculeata

Chelymorpha aculeata is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2000 gepubliceerd door Borowiec.
# Satu Mare

Satu Mare kan verwijzen naar:
* Satu Mare (stad), stad in het Roemeense district Satu Mare
* District Satu Mare, district in Roemenië
* Viile Satu Mare, gemeente in het Roemeense district Satu Mare
* Satu Mare (Harghita), gemeente in het Roemeense district Harghita
* Satu Mare (Suceava), gemeente in het Roemeense district Suceava
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Satu Mare en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Dicranomyia (Dicranomyia) seducta

Dicranomyia (Dicranomyia) seducta is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Australaziatisch gebied.
# Pero rectisectaria

Pero rectisectaria is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1855 door Herrich-Schäffer.
# Donker

Donker kan verwijzen naar:

## Nederlandse personen

| voor 20e eeuw Hendrik Donker (1760-1821), predikant Willem Boudewijn Donker Curtius van Tienhoven (1778-1858), politicus Dirk Donker Curtius (1792-1864), advocaat en politicus Johannes Donker Hendrikszoon (1802-1855), politicus en notaris (predikantenzoon) Leendert Antonie Donker (1899-1956), politicus | voor de tweede wereldoorlog Greetje Donker (1906-1993), balletdanseres Gonne Donker (1918-2005), langebaanschaatsenrijdster Robbert Jan F. Donker (1943-2016), beeldhouwer | na de tweede wereldoorlog Gijs Donker (1964), schilder Birgit Donker (1965), journalist en hoofdredacteur Justus Donker (1966), kunstschilder Aad Donker (1967-1998), kunstschilder |

## overige

* Duisternis dat wil zeggen met weinig of geen licht
* Weinig licht terugkaatsend, somber, niet licht van kleur
* Kwaad
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Donker en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Rudolf van Tiefenbach

Rudolf baron van Tiefenbach (ook gespeld Teuffenbach) (1582 - 1653) was een Oostenrijks veldheer in dienst van de Habsburgse keizer tijdens de Dertigjarige Oorlog. Hij werd in 1631 benoemd tot veldmaarschalk. Hij was een tegenstander van Albrecht van Wallenstein en na diens val verkreeg hij diens residentiestad Jičin in Bohemen.
# Chelonus microchelonoides

Chelonus microchelonoides is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Tobias in 2000.
# Universität Duisburg-Essen

De Universiteit Duisburg-Essen (Duits: Universität Duisburg-Essen) is een universiteit in de Duitse steden Duisburg en Essen in Noordrijn-Westfalen. De universiteit ontstond in 2003 toen de Gerhard-Mercator Universität Duisburg met de Universität-Gesamthochschule Essen fuseerde. Met ongeveer 30.000 studenten behoort de universiteit tot de grootste universiteiten van Duitsland.

## Geschiedenis

In 1655 werd in Duisburg een universiteit opgericht. Deze werd echter in 1818 weer gesloten, waarbij het universiteitszegel en de bibliotheek aan de in datzelfde jaar opgerichte Universiteit van Bonn overgedragen werden.
In 1972 werden, in het kader van plannen van de regering van Noordrijn-Westfalen om het academische landschap te regionaliseren, zowel in Duisburg als in Essen Gesamthochschulen opgericht. In 1994 verwierf de Universität-Gesamthochschule Duisburg de naam Gerhard-Mercator-Universität en in 2003 fuseerden de Gerhard-Mercator-Universität en de Universität-Gesamthochschule Essen tot de Universiteit Duisburg-Essen.

## Faculteiten

De universiteit bestaat uit de volgende faculteiten:
* Geesteswetenschappen
* Sociale wetenschappen
* Onderwijs
* Kunst en design
* Economie
* Mercator School of Management - Bedrijfskunde
* Scheikunde
* Natuurkunde
* Wiskunde
* Biologie en geografie
* Technische wetenschappen
* Geneeskunde

## Alumni

* Tanja Lange
# Samoapapegaaiamadine

De samoapapegaaiamadine is een zangvogel uit de familie Estrildidae (prachtvinken). De soort is endemisch op Samoa.

## Kenmerken

De vogel is ongeveer 10 tot 11 cm lang. Het is een opvallende en veelkleurige vinkachtige. Volwassen vogels zijn blauw op de buik en borst en groenblauw van boven, met rood op de kop en een rode staart. De ondersoort E. c. gaughrani is helemaal groen op de buik en borst.

## Taxonomie

De vogel werd in 1848 door Titian Ramsay Peale als aparte soort beschreven als Erythrospiza cyaneovirens maar later werd het taxon uitgebreid met gelijkende soorten op andere eilanden in de Grote Oceaan (de Fiji-papegaaiamadine en koningspapegaaiamadine) die aanvankelijk als aparte soorten werden beschouwd. Op de IOC World Bird List en de Rode Lijst van de IUCN wordt de soort die op Samoa voorkomt echter weer als aparte soort vermeld.

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort is endemisch op Samoa en telt twee ondersoorten:
* E. c. gaughrani: Savai'i (westelijk Samoa).
* E. c. cyaneovirens: Upolu (westelijk Samoa).
De vogel is het meest algemeen in het beboste heuvelland. Het leefgebied bestaat uit dicht bos, vooral de aanwezigheid van wilde vijgenbomen is belangrijk.

## Status

De grootte van de wereldpopulatie is niet gekwantificeerd. Men veronderstelt dat de soort in aantal stabiel is. Om deze redenen staat de samoapapegaaiamadine als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.
* 1 2 3 (en) Samoapapegaaiamadine op de IUCN Red List of Threatened Species.
* 1 2 3 (en) Payne, R., 2015. Red-headed Parrotfinch (Erythrura cyaneovirens). In: del Hoyo, J. et al. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from http://www.hbw.com/node/61158 on 18 December 2015).
* ↑ (en) F. Gill, M. Wright D. & Donsker (2015) - IOC World Bird Names (version 5.4)
# Maglóca

Maglóca is een plaats (község) en gemeente in het Hongaarse comitaat Győr-Moson-Sopron. Maglóca telt 102 inwoners (2001).
# Disphragis sexnotata

Disphragis sexnotata is een vlinder uit de familie van de tandvlinders (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1924 door William James Kaye.
# Pero rapta

Pero rapta is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1928 door Prout.
# Donker c-smalsnuitje

Het donker c-smalsnuitje (Aethes rubigana) is een vlinder uit de familie bladrollers (Tortricidae). De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1830 door Treitschke.
De soort komt voor in Europa.
# Roodvlekweekkever

De roodvlekweekkever (Malachius bipustulatus), ook wel roodtipbasterdweekschild genoemd, is een keversoort uit de familie van de bloemweekschilden (Melyridae).

## Uiterlijke kenmerken

De roodvlekweekkever heeft een lengte van vijf tot zeven millimeter. Hij heeft een zacht, metaalgroen exoskelet dat is bedekt met fijne haartjes (setae). Net als de meeste bloemweekschilden heeft de kever een relatief grote kop en borststuk. Aan het einde van elk dekschild zit een opvallende rode vlek.

### Gelijkende soorten

De volwassen kever kan worden verward met andere sympatrische bloemweekschilden. Cordylepherus viridis is ook een algemene kever. Hij is iets kleiner, doffer groen met vaak een blauwige glans en heeft geen rode hoeken op het halsschild, een minder duidelijke rode rand aan de achterzijde van de dekschilden en anders gevormde antennes. De roodvlekweekkever lijkt ook sterk op soorten uit het geslacht Clanoptilus. C. barnevillei heeft gele tarsi, C. marginellus heeft een halsschild met lichtgekleurde randen en C. strangulatus is relatief doffer en heeft gladde dekschilden.

## Habitat en levenswijze

De roodvlekweekkever leeft in laaggelegen graslanden in veel delen van Europa. Het is een dagactieve kever die het actiefst is bij zonlicht en warmte. Hij voedt zich met kleine insecten en stuifmeel en nectar van diverse plantensoorten, met name soorten uit de schermbloemen-, composieten- en rozenfamilie.
Bij verstoring scheidt de kever een geurende secretie af uit de helrode uitsteeksels onder de dekschilden. Het mannetje lokt vrouwtjes met geurklieren op zijn antennes.
De larven leven onder boomschors, in dood hout, de strooisellaag of in de grond in graswortels. Ze jagen op kleine insecten(larven) en slakken.
# Chlaenius lissoderus

Chlaenius lissoderus is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1876 door baron Maximilien de Chaudoir. De soort komt voor in Gabon.
* ↑ Anichtchenko A. et al., (editors): Carabidae of the World (bezocht: 20 tot 28 maart 2013)
* ↑ Baron M. de Chaudoir. Monographie des chléniens. Genève, 1876, blz. 172
# 80 (getal)

80 (tachtig) is het natuurlijke getal volgend op 79 en voorafgaand aan 81.
De schrijfwijze 'tachtig' met voorgevoegde t vindt z'n oorzaak in een systeem waarvan de t een overblijfsel is van de aanduiding van 'tiental', dus tachtig is 'acht tientallen'. Ook de getallen zestig, zeventig en negentig hadden deze voorgevoegde t: tsestig, tseventig en tnegentig. Het is de reden dat zestig en zeventig met stemloze s uitgesproken worden.

## In de wiskunde

Tachtig is een Harshadgetal.

## Overig

80 is ook:
* Het jaar A.D. 80 en 1980.
** De literaire beweging: de Tachtigers, was actief rond 1880.
* Het atoomnummer van het scheikundige element Kwik (Hg).
* De Beweging van Tachtig, ook Tachtigers.
* De roman Tachtig van Jaap Scholten.
* ↑ Tachtig op Etymologiebank.nl
# Maksim Lajoesjkin

Maksim Viktorovitsj Lajoesjkin (Russisch: Максим Викторович Лаюшкин) (Moskou, 22 augustus 1972) is een Russisch voormalig voetbalscheidsrechter. Hij was in dienst van FIFA en UEFA tussen 2009 en 2014. Ook leidde hij tussen 2007 en 2014 wedstrijden in de Premjer-Liga.
Op 5 mei 2007 leidde Lajoesjkin zijn eerste wedstrijd in de Russische nationale competitie. Tijdens het duel tussen Amkar Perm en Koeban Krasnodar (0–0) trok de leidsman zesmaal de gele kaart. In Europees verband debuteerde hij op 23 juli 2009 tijdens een wedstrijd tussen Rode Ster Belgrado en Rudar Velenje in de tweede voorronde van de UEFA Europa League; het eindigde in 4–0 en Lajoesjkin trok eenmaal de gele kaart. Zijn eerste interland floot hij op 8 oktober 2010, toen Servië met 1–3 verloor van Estland. Nikola Žigić zette het thuisland nog op voorsprong, maar door treffers van Tarmo Kink, Konstantin Vassiljev en een eigen doelpunt van Aleksandar Luković won Estland het duel. Tijdens deze wedstrijd deelde Lajoesjkin zes gele kaarten uit. Aan het einde van het kalenderjaar 2014 zette de Rus een punt achter zijn actieve loopbaan als scheidsrechter.

## Interlands

| Datum | Plaats | Wedstrijd | Uitslag | Competitie | | | |
| 8 oktober 2010 | Belgrado, Servië | Servië – Estland | 1 – 3 | EK 2012 kwalificatie | 6 | 0 | 0 |
# Diloxia

Diloxia is een geslacht van vlinders van de familie snuitmotten (Pyralidae), uit de onderfamilie Pyralinae.

## Soorten

* D. belohalis Marion & Viette, 1956
* D. euteles West, 1931
* D. fimbriata Hampson, 1896
* D. isocypha Meyrick, 1938
# Perdita cracens

Perdita cracens is een vliesvleugelig insect uit de familie Andrenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Timberlake.
# Dode hoek (zeilen)

Dode hoek is een zeilterm waarmee de richtingen aangeduid worden die niet bezeilbaar zijn. De dode hoek beslaat een hoek van ongeveer 45° aan weerszijden van de windrichting.
Bij koersen binnen de dode hoek is de tegendruk van de wind op de zeilen zo groot dat de boot zich niet meer voorwaarts beweegt. De zeilen kunnen zelfs gaan killen of helemaal klapperen. Je koers is dan in de wind.
De dode hoek (van totaal ongeveer 90°) wordt groter wanneer de windkracht afneemt. Ook de constructie van boot en tuigage heeft invloed op de grootte van de dode hoek. Dwarsgetuigde schepen halen zelfs een hoek van 45° ten opzichte van de wind niet, terwijl scherpe jachten een hoek van minder dan 45° kunnen halen.
# Rosalía de Castro

Rosalía de Castro (Santiago de Compostella, 24 februari 1837 – Padrón, 15 juli 1885), was een schrijfster en dichteres in de Spaanse en Galicische taal.

## Biografie

María Rosalía Rita was dochter van een ongehuwde moeder (María Teresa de la Cruz de Castro) en behoorde tot de lagere adel. Haar vader was de pastoor en kapelaan Jose Martínez Viojo, die tot haar 10e levensjaar voor haar zorgde. Haar eerste verzen schreef Rosalía toen ze 12 jaar oud was, en op haar 17e was haar literaire talent al in verschillende kringen erkend.
In 1856 verhuisde ze van Santiago de Compostella naar Madrid. In 1857 debuteerde ze met haar eerste dichtbundel in het Spaans, “La Flor” (De Bloem). Rosalía trouwde in 1858 met de schrijver en historicus Manuel Murguia, die zij in Madrid had leren kennen. Het jaar daarop werd haar eerste kind, Alejandra, geboren. Rosalía zou in totaal zeven kinderen krijgen, van wie de één-na-jongste vroeg overleed ten gevolge van een val en de jongste dood werd geboren. Het echtpaar bracht langere perioden gescheiden door. Vanwege de werkzaamheden van Murguia verhuisde het echtpaar verschillende malen en verbleef onder meer in A Coruña, Madrid, Simancas en La Mancha. Vanaf 1868 vestigde zij zich definitief in Galicië. Manuel Murguia steunde zijn vrouw bij het schrijven en het uitgeven van haar werken. Rosalía genoot tijdens haar leven nooit van een goede gezondheid. Uit haar werk blijkt een sterke persoonlijkheid, haar opstandige karakter en haar afkeer van sociale ongelijkheid. Rosalía veroordeelde sterk de emigratie waartoe vele Galiciërs zich vanwege de economische situatie gedwongen zagen.
In 1863 verschijnt haar werk “Cantares Gallegos”, hetgeen in de literatuurgeschiedenis van het Galicisch zeer belangrijk is, omdat het wordt beschouwd als de basis van de Rexuridimento, de renaissance van de cultuur en taal van Galicië.
Het werk in de Spaanse taal wordt echter beschouwd als even belangrijk als het werk in het galego. “Las orillas del Sar” (1884) wordt als haar meesterwerk beschouwd. Het zijn intieme, doordringende verzen, doortrokken van menselijk gevoel. Vanwege dit werk wordt ze ook beschouwd als een voorloper van het modernisme en existentialisme. Rosalía werd in haar werk beïnvloed door Heinrich Heine en José de Espronceda,
De laatste dagen van haar leven verbleef ze in Padrón, in een huis dat tegenwoordig is ingericht als het museum Rosalía de Castro. Op 48-jarige leeftijd overleed ze als gevolg van kanker.
# Chlamydastis inscitum

Chlamydastis inscitum is een vlinder uit de familie van de sikkelmotten (Oecophoridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1911 door Busck.