OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kanton Les Aix-d'Angillon

Les Aix-d'Angillon is een voormalig kanton van het Franse departement Cher. Het kanton maakte deel uit van het arrondissement Bourges. Het werd opgeheven bij decreet van 21 februari 2014 met uitwerking op 22 maart 2015.

## Gemeenten

Het kanton Les Aix-d'Angillon omvatte de volgende gemeenten:
* Les Aix-d'Angillon (hoofdplaats)
* Aubinges
* Azy
* Brécy
* Morogues
* Parassy
* Rians
* Saint-Céols
* Saint-Germain-du-Puy
* Saint-Michel-de-Volangis
* Sainte-Solange
* Soulangis
# Kanton Les Abymes-2

Kanton Les Abymes-2 is een kanton van het Franse departement Guadeloupe. Kanton Les Abymes-2 maakt deel uit van het arrondissement Pointe-à-Pitre en telt 21.339 inwoners (2019).

## Gemeenten

Het kanton Les Abymes-2 omvat de volgende gemeente:
* Les Abymes (deels)
* 1 2 (fr) INSEE, Téléchargement du fichier d'ensemble des populations légales en 2019. Gearchiveerd op 5 maart 2023.
# Kandersteg International Scout Centre

Het Kandersteg International Scout Centre (KISC), gelegen in het Zwitserse plaatsje Kandersteg, is opgericht in 1923 door de WOSM (World Organisation of Scout Movement). Het is een kampeercentrum waar ongeveer 10000 scouts van over de hele wereld jaarlijks kamperen of in een van de gebouwen overnachten. Het eerste gebouw, het oude chalet, is een gebouw waar de arbeiders aan de Lötschbergtunnel konden overnachten.

## Geschiedenis

De in 1907 door Robert Baden-Powell opgerichte scoutingbeweging groeide de eerste 13 jaren gestaag. In 1920 werd de eerste Wereldjamboree in Londen gehouden. Baden Powell zag dat dit een goed idee was, en bedacht dat er een plek moest komen waar scouts van over de hele wereld elkaar permanent konden ontmoeten.
De Zwitserse scoutingleider Walther von Bonstetten was in 1921 op vakantie in Kandersteg. Hij zag hier het chalet waar de bouwers aan de Lötschbergtunnel konden overnachten al jarenlang leegstond. Hij voelde dat dit de goede plek was voor het scoutingcentrum dat Baden Powell bedacht had, en bracht hem op de hoogte. Twee jaar later, in 1923, werd het chalet en het land eromheen gekocht voor 15.100 Zwitserse Franken.
# Monochamus laevis

Monochamus laevis is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1903 door Jordan.
# Katholieke Kerk in Malawi

De Katholieke Kerk in Malawi is een onderdeel van de wereldwijde Katholieke Kerk, onder het geestelijk leiderschap van de paus en de curie in Rome.
In 2005 waren ongeveer 2.873.000 (24%) inwoners van Malawi katholiek. Malawi bestaat uit acht bisdommen, waaronder twee aartsbisdommen, verdeeld over twee kerkprovincies. De bisschoppen zijn lid van de bisschoppenconferentie van Malawi. President van de bisschoppenconferentie is Joseph Mukasa Zuza, bisschop van Mzuzu. Verder is men lid van de Association of Member Episcopal Conferences in Eastern Africa en de Symposium des Conférences Episcoaples d’Afrique et de Madagascar.
Apostolisch nuntius voor Malawi is aartsbisschop Gian Luca Perici, die tevens nuntius is voor Zambia.

## Bisdommen

* Aartsbisdom
* Bisdom
* Blantyre
** Chikwawa
** Mangochi
** Zomba
* Lilongwe
** Dedza
** Karonga
** Mzuzu

## Nuntius

* Apostolisch pro-nuntius
** Aartsbisschop Alfredo Poledrini (21 mei 1966 – 1970)
** Aartsbisschop Luciano Angeloni (24 december 1970 – 25 november 1978)
** Aartsbisschop Giorgio Zur (5 februari 1979 – 3 mei 1985)
** Aartsbisschop Eugenio Sbarbaro (14 september 1985 – 7 februari 1991)
** Aartsbisschop Giuseppe Leanza (4 juni 1991 – 29 april 1999)
* Apostolisch nuntius
** Aartsbisschop Orlando Antonini (24 juli 1999 – 16 november 2005)
** Aartsbisschop Nicola Girasoli (24 januari 2006 – 29 oktober 2011)
** Aartsbisschop Julio Murat (27 januari 2012 – 24 maart 2018)
** Aartsbisschop Gianfranco Gallone (8 mei 2019 - 3 januari 2023)
** Aartsbisschop Gian Luca Perici (5 juni 2023 - heden)
# Katholieke Kerk in Martinique

De Katholieke Kerk in Martinique is een onderdeel van de wereldwijde Katholieke Kerk, onder het geestelijk leiderschap van de paus en de curie in Rome.
In 2005 waren er in Martinique ongeveer 351.000 (88%) katholieken. Het land bestaat uit een aartsbisdom, Saint-Pierre et Fort-de-France. Het aartsbisdom heeft twee suffragane bisdommen op andere eilanden, bisdom Basse-Terre in Guadeloupe en bisdom Cayenne in Frans-Guyana. Aartsbisschop van Saint-Pierre et Fort-de-France is David Macaire O.P. Men is lid van de bisschoppenconferentie van de Antillen, president van de bisschoppenconferentie is Patrick Christopher Pinder, aartsbisschop van Nassau (Bahama's). Verder is men lid van de Consejo Episcopal Latinoamericano.
Apostolisch gedelegeerde voor de Antillen is aartsbisschop Santiago De Wit Guzmán, die tevens apostolisch nuntius is voor Antigua en Barbuda, de Bahama's, Barbados, Belize, Dominica, Grenada, Guyana, Jamaica, Saint Kitts en Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent en de Grenadines, Suriname en Trinidad en Tobago.

## Indeling

* Aartsbisdom Saint-Pierre et Fort-de-France
** Bisdom Basse-Terre (Guadeloupe)
** Bisdom Cayenne (Frans-Guyana)

## Nuntius

* Apostolisch delegaat voor de Antillen
** Aartsbisschop George Joseph Caruana (22 december 1925 - 1938)
** Aartsbisschop Luigi Conti (1 augustus 1975 - 9 februari 1980)
** Aartsbisschop Paul Fouad Tabet (9 februari 1980 - 11 februari 1984)
** Aartsbisschop Manuel Monteiro de Castro (16 februari 1985 - 21 augustus 1990, later kardinaal)
** Aartsbisschop Eugenio Sbarbaro (7 februari 1991 - 26 april 2000)
** Aartsbisschop Emil Paul Tscherrig (8 juli 2000 - 22 mei 2004)
** Aartsbisschop Thomas Edward Gullickson (2 oktober 2004 - 21 mei 2011)
** Aartsbisschop Nicola Girasoli (29 oktober 2011 - 16 juni 2017)
** Aartsbisschop Fortunatus Nwachukwu (4 november 2017 - 17 december 2021)
** Aartsbisschop Santiago De Wit Guzmán (sinds 30 juli 2022)
# Monarch Mill

Monarch Mill is een plaats (census-designated place) in de Amerikaanse staat South Carolina, en valt bestuurlijk gezien onder Union County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 1930.

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 14,6 km², geheel bestaande uit land.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 20 km rond Monarch Mill.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Monarch-Mill op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
# Kegelsilene

Kegelsilene (Silene conica) is een eenjarige plant, die behoort tot de anjerfamilie (Caryophyllaceae). De plant komt van nature voor in Eurazië en in Nederland komt de plant ook als adventief voor.
De plant wordt 15-45 cm hoog en heeft behaarde stengels en bladeren. De stengel heeft bovenaan klierharen. De bladeren zijn lancetvormig. Kegelsilene bloeit in mei en juni met bleekroze of dieppaarsrode, tweeslachtige bloemen. De kort behaarde kelk is groen of roodbruin en de kelkslippen zijn smal driehoekig. Op de kelk zitten dertig nerven die niet met elkaar verbonden zijn. De plaat van de bloembladen is iets ingesneden en de bloem heeft drie stijlen.
De vrucht is een openspringende (dehiscente) doosvrucht.
Kegelsilene komt voor op open plaatsen op voedselarme, droge, kalkrijke zandgrond, zoals in duinen.

## Plantengemeenschap

Kegelsilene is een kensoort voor de kegelsilene-associatie (Sileno-Tortuletum ruraliformis), een plantengemeenschap van droge graslanden op kalkrijke, matig voedselrijke duinen.

## Externe link

* Kegelsilene (Silene conica) op SoortenBank.nl (gearchiveerd) (gebaseerd op de Heukels$^{23}$, dit is de voorlaatste uitgave)
... · S. acaulis (Stengelloze silene) · S. chalcedonica (Brandende liefde) · S. conica (Kegelsilene) · S. coronaria (Prikneus) · S. dichotoma (Gaffelsilene) · S. dioica (Dagkoekoeksbloem) · S. flos-cuculi (Echte koekoeksbloem) S. gallica (Franse silene) · S. latifolia subsp. alba (Avondkoekoeksbloem) · S. noctiflora (Nachtkoekoeksbloem) · S. nutans (Nachtsilene) · S. otites (Oorsilene) · S. stenophylla · S. uniflora · S. viscaria (Rode pekanjer) · S. vulgaris (Blaassilene) · ...
# Kegelpoederparasol

De kegelpoederparasol (Cystolepiota pulverulenta) is een meercellige schimmel behorende tot de familie Agaricaceae. Hij leeft saprotroof op losse met verterende takjes of grof strooisel vermengde rijkere grond. Hij komt voor in randen van hellingbossen met mergel in de ondergrond (Stellario-Carpinetum).

## Verspreiding

De kegekpoederparasol komt met name voor in Europa. Deze soort staat op de Nederlandse rode lijst in de categorie 'Gevoelig'.

## Taxonomie

De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1960 voor het eerst geldig gepubliceerd door Huijsman als Lepiota pulverulenta. De soort werd door Bon in 1978 in het geslacht Leucoagaricus geplaatst en door dezelfde auteur in 1993 in het geslacht Pulverolepiota. In 1992 plaatste Vellinga de soort echter al in het geslacht Cystolepiota, en dat is volgens Species fungorum de geaccepteerde positie.
* ↑ GBIF.org. Gearchiveerd op 30 oktober 2022.
* ↑ NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen. Gearchiveerd op 10 oktober 2022.
* ↑ Cystolepiota pulverulenta in Species fungorum, geraadpleegd 18 februari 2014
# Monocerophora

Monocerophora is een geslacht van rechtvleugeligen uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door Francis Walker.

## Soorten

Het geslacht Monocerophora omvat de volgende soorten:
* Monocerophora longispina Burmeister, 1838
* Monocerophora spinosa Karny, 1907
* Eades, D.C.; D. Otte; M.M. Cigliano & H. Braun. Orthoptera Species File. Version 5.0/5.0. http://Orthoptera.SpeciesFile.org [bezocht 15 april 2013]
* ↑ Francis Walker. Catalogue of the specimens of Dermaptera Saltatoria and supplement to the Blattariae in the collection of the British Museum. Londen, 1869, blz. 157
# Kegalle (district)

Kegalle (Singalees: Kægalla; Tamil: Kekālai) is een district in de provincie Sabaragamuwa van Sri Lanka. Kegalle heeft een oppervlakte van 1663 km². De hoofdstad is de stad Kegalle.
Centrale Provincie (Kandy · Matale · Nuwara Eliya) · Oostelijke Provincie (Ampara · Batticaloa · Trincomalee) · Noordelijke Centrale Provincie (Anuradhapura · Polonnaruwa) · Noordelijke Provincie (Jaffna · Kilinochchi · Mannar · Mullaitivu · Vavuniya) · Noordwestelijke Provincie (Kurunegala · Puttalam) · Sabaragamuwa (Kegalle · Ratnapura) · Uva (Badulla · Moneragala) · Westelijke Provincie (Colombo · Gampaha · Kalutara) · Zuidelijke Provincie (Galle · Hambantota · Matara)
# Kegalle

Kegalle (Singalees: Kægalla; Tamil: Kekālai) is een plaats in Sri Lanka en is de hoofdplaats van het district Kegalle. Kegalle telde in 2001 bij de volkstelling 17.430 inwoners.
# Kanton Le Puy-en-Velay-Sud-Est

Le Puy-en-Velay-Sud-Est is een voormalig kanton van het Franse departement Haute-Loire. Het kanton maakte deel uit van het arrondissement Le Puy-en-Velay. Het werd opgeheven door het decreet van 17 februari 2014, met uitwerking op 22 maart 2015.

## Gemeenten

Het kanton Le Puy-en-Velay-Sud-Est omvatte de volgende gemeenten:
* Arsac-en-Velay
* Coubon
* Le Puy-en-Velay (deels, hoofdplaats)
# Kanton Le Quesnoy

Kanton Le Quesnoy kan verwijzen naar:
* Kanton Le Quesnoy-Est
* Kanton Le Quesnoy-Ouest
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Kanton Le Quesnoy en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Kenny Miller

Kenneth ("Kenny") Miller (Edinburgh, 23 december 1979) is een Schots profvoetballer die doorgaans als centrumspits speelt. Sinds 2014 staat hij onder contract bij Rangers FC. Eerder kwam hij onder meer uit voor de Vancouver Whitecaps, Celtic, Bursaspor en Cardiff City.

## Interlandcarrière

Miller speelt ook voor het Schots voetbalelftal. Hij maakte op 25 april 2001 in de vriendschappelijke uitwedstrijd tegen Polen (1-1 gelijkspel) zijn debuut voor de nationale ploeg, toen hij na 80 minuten inviel voor doelpuntenmaker Scott Booth.

## Erelijst

* Wolverhampton Wanderers
** Championship: 1 (2003)
* Rangers FC
** Premier League: 2 (2009, 2010)
** Scottish Cup: 1 (2009)
** League Cup: 1 (2010)
# Kasteel van Franois

Het Kasteel van Franois (Frans: Château de Franois) is een kasteel in de Franse gemeente Franois. Het kasteel is een beschermd historisch monument sinds 2002.
# Kasteel van Fougères-sur-Bièvre

Het Kasteel van Fougères (Frans: Château de Fougères-sur-Bièvre) is een kasteel in de Franse gemeente Fougères-sur-Bièvre.

## Geschiedenis

In 1030 zetelde er een heer in Fougères. De burcht van Fougères was tijdens de Honderdjarige Oorlog in handen van de Engelsen. Toen zij de burcht in 1429 verlieten, was dit niet meer dan een ruïne. Vanaf 1470 liet Pierre de Refuge, voormalig raadsman van prins Karel van Orléans en penningmeester van koning Lodewijk XI, het kasteel heropbouwen. Tussen 1510 en 1520 liet Jean de Villebresme, kleinzoon van Pierre de Refuge, het kasteel verbouwen in renaissancestijl. Hij liet onder andere een overdekte galerij bouwen.
Na de Franse Revolutie werd het kasteel gekocht door René Lambot, die er vanaf 1812 een spinnerij in onderbracht. Dit bleef zo tot 1901.
Het kasteel is een beschermd historisch monument sinds 1912.

## Beschrijving

Ondanks de aanpassingen in de stijl van de renaissance heeft het kasteel zijn uiterlijk van versterkte burcht behouden. Het kasteel is gebouwd met kalkstenen blokken en enkel voor de versieringen werd wit tufkrijt gebruikt.
* ↑ (fr) Connaître le château de Fougères-sur-Bièvre. fougeres-sur-bievre.fr. Gearchiveerd op 25 juni 2022. Geraadpleegd op 9 juni 2022.
# Kastro-Kyllini

Kastro-Kyllini (Grieks: Κάστρο-Κυλλήνη) was een gemeente in de Griekse bestuurlijke regio (periferia) West-Griekenland, in het departement Ilia. De gemeente telde 4486 inwoners. Zetel van de gemeente was Cyllene (Kyllini). Kastro-Kyllini is vanaf 2011 een deelgemeente (dimotiki enotita) van de fusiegemeente Andravida-Kyllini.
# Kastriot (Albanië)

Kastriot is een plaats en voormalige gemeente in de stad (bashkia) Dibër in de prefectuur Dibër in Albanië. Sinds de gemeentelijke herindeling van 2015 doet Kastriot dienst als deelgemeente en is het een bestuurseenheid zonder verdere bestuurlijke bevoegdheden. De plaats telde bij de census van 2011 1.236 inwoners.
# Karel Marinus Giltay

Karel Marinus Giltay (Rotterdam, 17 maart 1811 – Wageningen, 15 september 1891) was een Nederlandse arts. Hij was, onder andere in het Bataafsch Genootschap der Proefondervindelijke Wijsbegeerte, actief als popularisator der natuurwetenschappen.

## Biografie

Karel Marinus Giltay werd geboren te Rotterdam op 17 maart 1811. Zijn ouders waren Maria Johanna van Pesch en Karel Johannes Giltay.
Hij was gedurende een jaar leerling aan de klinische school te Rotterdam. Daarna studeerde hij geneeskunde in Leiden, van sept. 1830 tot 1834, waar hij op 10 mei 1834 promoveerde. Vervolgens vestigde hij zich als arts te Rotterdam.
In 1847 trouwde hij met Dorothea Johanna Cornelia Kerkhoven (1824-1870). Ze kregen zes kinderen.
In 1877 trouwde hij opnieuw, met Adriana Louisa Hool (1855-1931).
Karel Marinus Giltay overleed te Wageningen op 15 september 1891.
Giltay was in 1849 betrokken bij de oprichting van de Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst en in 1856 bij de uitgave van het Nederlandsch Tijdschrift voor Geneeskunde. Aan dat tijdschrift leverde hij verschillende bijdragen.
Giltay hield zich, behalve met medische activiteiten en publicaties, ook bezig met de natuurwetenschappen. In 1843 was hij al lid van het Bataafsch Genootschap geworden.
Hij trad dertig jaar lang op als "lector" van het Genootschap en ook enige tijd "directeur".
Bekend is het bezoek dat hij bracht aan Louis Pasteur.
# Keratoisis grayi

Keratoisis grayi is een zachte koraalsoort uit de familie Isididae. De koraalsoort komt uit het geslacht Keratoisis. Keratoisis grayi werd in 1869 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Wright.
# Kerkhof van Kemmel

Het Kerkhof van Kemmel is een gemeentelijke begraafplaats in het Belgische dorp Kemmel (Heuvelland). Het kerkhof ligt rond de Sint-Laurentiuskerk.

## Britse oorlogsgraven

Er zijn verschillende Commonwealth begraafplaatsen in de omgeving van Kemmel maar tussen oktober 1914 en maart 1915 werd ook het kerkhof gebruikt voor bijzettingen. Kemmel lag gedurende de ganse oorlog dicht bij het front behalve tijdens het Duitse lenteoffensief toen het dorp tussen maart en september 1918 in Duitse handen viel. Er liggen 25 Britse militairen uit de Eerste Wereldoorlog begraven waaronder 3 die niet meer geïdentificeerd konden worden. Aan de noordoostzijde van de kerk bevindt zich een perk met 21 graven en aan de zuidelijke kant nog eens 4 verspreide graven. Voor 15 slachtoffers werden Special Memorials opgericht omdat hun graven niet meer gelokaliseerd konden worden. De Commonwealth War Graves Commission staat in voor het onderhoud. In de CWGC-registers staat de begraafplaats genoteerd als Kemmel Churchyard.
* ↑ Deze grafstenen dragen als bijkomende tekst: Known to be buried in this cemetery
* Kemmel Churchyard op website WO1.be
* Kemmel Churchyard op de website van de CWGC.
# Katerban

Katerban kan verwijzen naar:

## Plaats in Indonesië

* Katerban (Kutoarjo), een plaats in het bestuurlijke gebied Purworejo in de provincie Midden-Java
* Katerban (Baron), een plaats in het bestuurlijke gebied Nganjuk in de provincie Oost-Java
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Katerban en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Kattenplaat

De Kattenplaat is een van de zeven kunstmatige onbewoonde eilanden die tussen 2002 en 2006 zijn opgespoten in de IJsselmonding tussen de Nederlandse plaatsen Kampen en Dronten. De eilanden Ramspolplaat, Kamperplaat, Schokkerplaat, Kattenplaat en Ketelplaat liggen nabij het Kattendiep. In 2016 kregen de bovengenoemde eilanden een naam. Kattenplaat is het dichtst gelegen bij het oostelijk deel van Keteleiland. Via de noordelijke Strekdam zijn het oostelijke en westelijke deel van dat eiland met elkaar verbonden. De eilanden Hanzeplaat en IJsseloog behoren tot de gemeente Dronten, de andere vijf eilanden/platen maken onderdeel uit van de gemeente Kampen.
Het eiland wordt beheerd door Staatsbosbeheer en ligt in het Nationaal Landschap IJsseldelta.
In het gebied komen veel verschillende vogelsoorten voor.
* ↑ De Telegraaf: eilandjes bij Kampen krijgen een naam. Gearchiveerd op 14 mei 2019.
* ↑ Staatsbosbeheer: IJsselmonding: feest voor vogelaars
# Kattenrug rijden

Een kattenrug rijden is het laten rijden van een trein over twee overloopwissels, zodat de trein kort na elkaar tweemaal van spoor wisselt, zodanig dat hij weer op het oorspronkelijke spoor terugkeert. Een kattenrug rijden wordt meestal gedaan in het kader van roestrijden.

## Spoorspatting

De term kattenrug wordt in treinjargon ook gebruikt voor een verticale spoorspatting.
# Kattenoog (mineraal)

Kattenoog is een kwarts-variëteit en lijkt op tijgeroog en valkenoog. Maar de insluitsels bestaan uit amfiboliet of serpentienasbest, dit geeft de steen na het slijpen het fraaie kattenoogeffect met een kleurschakering van wit, grijs en groen.

## Geschiedenis

De namen van deze kwartsen zijn sinds 1876 gangbaar. Ze zijn gebaseerd op de karakteristieke kleur en de glinsterende glans. Kattenogen, werden beschouwd als de beschermers van landbouwers en boeren en dienden als talisman. In vroegere eeuwen waren kattenogen geliefde edelstenen, die men combineerde met diamanten. Na de ontdekking van de grote afzettingen in Zuid-Afrika nam de waarde snel af.
De kattenoog is een van de "negen edelstenen" in de Thaise Orde van de Negen Edelstenen.

## Voorkomen

De afzetting van katten- en valkenogen in Zuid-Afrika zijn wereldberoemd. De mineralen worden hier sinds 1876 gewonnen in de omgeving van Griaquatown, Oranjerivier in het Door-massief. Ze vormen tientallen centimeters dikke lagen van massief gelaagde gesteenten Jaspislei. Later werd tijgeroog ook in andere staten bekend. Ook in Mexico en West-Australië zijn tijgerogen gevonden, maar hier zijn de insluitsels goethiet of hematiet en worden ze tijgerijzer genoemd. Recentelijk zijn tijgerogen ook gevonden in China, India en Myanmar. Bij valkenogen gaat het in wezen om niet veranderde delen Riebeckiet of crossiet. Afzettingen zijn gevonden in Sri Lanka, India, de VS, Brazilië en Duitsland (Fichtelgebergte).

## Bewerking

Facetslijpsel, cabochons, sieraden.

## Vergelijkbare mineralen

Chrysoberyl, jadeiet.

## Determinatie

Hardheid, soortelijk gewicht, optisch.
# Katjoesja (raket)

Katjoesja (Russisch: Катюша; ook wel vertaald met het Engelse Katyusha) is de aanduiding voor twee typen raketwapens en hun lanceerinstallaties, gefabriceerd in de Sovjet-Unie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vanwege het geluid van de raketten, de orgelachtige vorm - de ijzeren balken om de raketten af te schieten staan parallel net als orgelpijpen - en omdat Jozef Stalin destijds de leider van de Sovjet-Unie was, kreeg het apparaat onder de Duitse soldaten al snel de bijnaam stalinorgel.
De twee typen zijn de BM-8 (82mm) en BM-13 (132mm), waarbij BM staat voor Bojevaja Masjina – gevechtsapparaat.

## Naam

De lanceerinstallaties kregen hun onofficiële naam naar een populair Russisch lied, Katjoesja. Dit lied gaat over een meisje dat naar haar geliefde verlangt, die echter dient in het leger. Katjoesja is een koosnaam van de meisjesnaam Jekaterina (Catharina) → Katja → Katjoesja. De Russische wielerploeg Team Katjoesja was naar de raketinstallatie vernoemd.

## Gebruik

De lanceerinstallatie werd op veel manieren gebruikt: op trucks, waaronder de Studebaker US6s die door de Verenigde Staten waren geleverd in het Lend-Leaseprogramma, maar ook op tanks of op schepen. Gemodificeerde versies werden op vliegtuigen gemonteerd.
Het wapen was niet accuraat, maar het was dankzij de hoge vuurkracht en forse reikwijdte effectief bij grootschalige bombardementen en verrassingsaanvallen op grote doelen, waarmee een schokeffect bij de vijand werd teweeggebracht. Het wapen is onder meer aan het eind van de Tweede Wereldoorlog ingezet bij de slag om Berlijn.

## Ontwerp

De ontwikkeling van de Katjoesja-raket was een antwoord op de ontwikkeling door Nazi-Duitsland van de Nebelwerfer in 1936. Het Rode Leger begon met het ontwerp in 1938. Op 14 juli 1941 werd een experimentele batterij voor het eerst gebruikt in een veldslag tegen het Duitse leger bij Rudnja in Rusland.
De Katjoesja werd ontworpen door een team, bestaande uit onder anderen Georgi Langemak, Vladimir Artemiev, Boris Petropavlovski, Joeri Pobedonostsev, waarbij Langemak de leiding had. In 1937 werd Langemak gevangengezet en gemarteld. Na een schijnproces werd hij geëxecuteerd. Sergej Koroljov onderging bijna hetzelfde lot, en overleefde ternauwernood een Sovjet-goelag. Hij keerde later terug om het Russische ruimtevaartprogramma te gaan leiden.

## Katjoesja na de Tweede Wereldoorlog

De term Katjoesja werd later vooral gebruikt om kleine artillerieraketten in het algemeen te beschrijven, of ze nu van Sovjet-origine zijn, of zelfgebouwd. Zulke raketten worden vaak gebruikt in guerrillaoorlogen, bijvoorbeeld door de Vietcong, Hamas, Hezbollah en de Taliban.