# Canon van Zuid-Holland

De Canon van Zuid-Holland is een geschiedschrijving van de Nederlandse provincie Zuid-Holland in vijftig verhalen, samengesteld door het Provinciaal Historisch Centrum van het Erfgoedhuis Zuid-Holland. Het boek is op 5 juli 2011 ten doop gehouden in de Gevangenpoort in Den Haag. Online is een verkorte versie te raadplegen.
Na de Canon van Nederland, die in oktober 2006 werd gepresenteerd, volgden de provincies met hun eigen regionale canons van (meestal vijftig) bepalende of representatieve historische gebeurtenissen. De Canon van Zuid-Holland kwam als laatste gereed. Het voorwoord opent met een relativerende observatie die de geschiedenis van Zuid-Holland in een groter kader plaatst: "Van alle Nederlandse provincies is het 'provinciegevoel' in Zuid-Holland waarschijnlijk het slechtst ontwikkeld. Terwijl inwoners van Zeeland, Limburg of Groningen graag Zeeuwen, Limburgers of Groningers zijn, noemen maar weinigen in onze provincie zich Zuid-Hollander." De gegeven verklaring voor deze gebrekkige Zuid-Hollandse identiteit is dat de geschiedenis van de provincie "vaak parallel" met de geschiedenis van Nederland loopt en dat er "veel grote steden" zijn waarmee de Zuid-Hollanders zich eerder associëren. In 2008 verscheen al de Leidse Canon. De Goudse Canon, de Canon Leidschendam-Voorburg en de Canon van Voorne-Putten en Rozenburg kwamen uit in 2009. In 2010 werd ook een Canon van het Rijnland uitgebracht. In 2020 volgde de canon van Hollands oudste stad, Dordrecht en in 2024 die van de grootste stad, Rotterdam.
De geïllustreerde Canon van Zuid-Holland is in het bijzonder bedoeld voor gebruik in het onderwijs. Een van de voornaamste samenstellers, Johan Knoester, was jarenlang docent geschiedenis aan het Rotterdamsch Lyceum.

## Vensters

De titels van de vijftig kaders, vensters geheten in het canonjargon, zijn:
* Trijntje uit de prehistorie, 5500 v.Chr.
* Vlaardingencultuur, 3500-2500 v.Chr.
* Romeinen in Zuid-Holland, 50 v.Chr.-300
* De komst van het christendom, 690
* Het Hollandse Gravenhuis, ca. 900-1300
* De Leidse Burcht, ca. 1000: Het eerste kasteel
* Priester Hendrik, ca. 1100: Het ontstaan van het 'cope landschap'
* Van polderbestuur naar hoogheemraadschap, 13e-14e eeuw
* Dordrecht krijgt stadsrechten, 1220: Hollandse steden
* Jacoba van Beieren, 1401-1436
* Sint Elizabethsvloeden, 1421 en 1424
* Haringvisserij, Vanaf de middeleeuwen
* Erasmus en Coornhert, 16e eeuw: Hollandse verdraagzaamheid
* Jan de Bakker, 16e eeuw: Oprukkend protestantisme
* De Goudse Glazen, 1555-1603
* De Opstand, Belangrijke momenten tussen 1572 en 1584
* Universiteit Leiden, vanaf 1575
* Cornelis de Houtman en Olivier van Noort, ca. 1600: Ontdekkingsreizigers
* Zuid-Hollandse buitenplaatsen, 17e-18e eeuw
* Anthonie van Leeuwenhoek en Christiaan Huygens, 17e-eeuwse wetenschappers
* Spinoza en Bayle, 17e eeuw: Invloedrijke filosofen
* De onthoofding van Johan van Oldenbarnevelt, 1619
* De Statenvertaling van de Bijbel, 1635
* De Lakenhal van Leiden, 1640
* De Trekvaart Haarlem-Leiden, 1657
* Vermeers Gezicht op Delft, ca. 1660: Hollandse meesters
* De moord op de gebroeders (Cornelis en Johan) De Witt, 1672
* Oude Hollandse Waterlinie en Fort Wierickerschans, 1672-1673
* Molens van Kinderdijk, ca. 1740
* De uitleenbibliotheek van Hendrik Scheurleer, 1757: Verlichting voor het individu
* Exercitiegenootschap 'De Vrijheid' uit Dordrecht en de komst van de 'groene bankjes', 1783: Verlichte politieke idealen
* De Bollenstreek, 19e eeuw
* De Kruitschipramp van Leiden 1807: De eerste 'Nationale Ramp'
* Willem Frederik van Oranje landt bij Scheveningen, 1813
* Eerste badhuis in Scheveningen, 1818: De opkomst van het strandtoerisme
* De droogmaking van de Zuidplas, 1839
* De splitsing van Holland, 1840
* Technische Universiteit Delft, 1842
* Gerrit Lalleman, 1855: Protest tegen kinderarbeid
* De Haagse School, ca. 1860-1880
* De Nieuwe Waterweg en de groei van Rotterdam, 1872
* Den Haag en Nederlands Indië, 20e eeuw
* De Kuip, 1937
* Zuid-Holland in de Tweede Wereldoorlog, 1940-1945
* Watersnoodramp, 1953
* De eerste moskee, 1955
* Popcultuur: Haagse 'beats' en Kralingen, Jaren 1960-1970
* Opkomend milieubewustzijn, ca. 1963
* Van Brienenoordbrug, 1965: Symbool van een dichtslibbende infrastructuur
* Maeslantstormvloedkering, 1997: De Deltawerken voltooid

## Gegevens

    J. Knoester, R. Pots, K. de Vries en M. Wellenberg (2011) Canon van Zuid-Holland, de geschiedenis van Zuid-Holland in 50 verhalen, Erfgoedhuis Zuid-Holland. ISBN 9789077842591
* ↑ Geschiedenisvanzuidholland.nl
* ↑ Regiocanons.nl: Canons van Zuid-Holland. Gearchiveerd op 6 juli 2017.