OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marie-Amélie Cogniet

Marie-Amélie Cogniet (Parijs, 5 april 1798 - aldaar, 29 april 1869) was een Frans kunstschilder, tekenlerares en de zus van de schilder Léon Cogniet.

## Biografie

Marie-Amélie Cogniet werd geboren op 5 april 1798 in Parijs en was zowel de zus als de leerling van haar broer Léon (1794-1880). Ze was zijn belangrijkste assistent en kopieerde een aantal van zijn werken. Tussen 1840 en 1860 leidde ze Léon Cogniets zeer populaire workshop "voor dames", gevestigd in de rue des Marais-Saint-Martin nr. 50. Vervolgens werd het vrouwenatelier geleid door Catherine-Caroline Thévenin (1813-1892), die haar schoonzus werd toen deze in 1865 met Léon Cogniet trouwde.
Marie-Amélie Cogniet exposeerde op de Parijse salons van 1831 tot 1843. In 1833 behaalde ze daar een medaille "2e klasse".
Haar werk Portrait d'Adélaide d'Orléans werd opgenomen in het boek Women Painters of the World uit 1905.

## Werken (selectie)

* Adélaide d'Orléans, Chantilly, musée Condé
* Une mère et son enfant
* Princesse Adélaïde d'Orléans
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Marie-Amélie Cogniet op de Franstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ Marie-Amélie Cogniet (1798-1869), data.bnf.fr, geraadpleegd op 4 april 2022. Gearchiveerd op 19 juni 2024.
* ↑ (fr) Marie Amélie COGNIET (Paris 1798 - 1869), Thierry de Maigret, geraadpleegd op 4 april 2022. Gearchiveerd op 25 april 2021.
* 1 2 (en) Royalists to Romantics: Spotlight on Marie-Amelie Cogniet, National Museum of Women in the Arts, 13 juli 2021, geraadpleegd op 4 april 2022. Gearchiveerd op 6 mei 2022.
* ↑ (en) The Project Gutenberg eBook, Women Painters of the World, Edited by Walter Shaw Sparrow. Gearchiveerd op 13 juni 2023.
* ↑ (fr) Marie-Amélie Cogniet, Joconde, Portail des collections des musées de France
* Biblioteca Nacional de España: XX5041946
* Bibliothèque nationale de France: cb14465805s (data)
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 6853 0455
* RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 17544
* Union List of Artist Names: 500044468
* Virtual International Authority File: 95973001
* WorldCat (via VIAF): 95973001
# Maricopaiet

Het mineraal maricopaiet is een sterk gehydrateerd lood-calcium-aluminium-silicaat met de chemische formule Pb$_7$Ca$_2$(Si,Al)$_{48}$O$_{100}$·32(H$_2$O). Het tectosilicaat behoort tot de zeolieten.

## Eigenschappen

Het witte maricopaiet heeft een glas- tot zijdeglans, een witte streepkleur en een imperfecte splijting volgens het kristalvlak [010]. De gemiddelde dichtheid is 2,94 en de hardheid is 1 tot 1,5. Het kristalstelsel is orthorombisch en het mineraal is niet radioactief.

## Naamgeving

Het mineraal maricopaiet is genoemd naar de plaats waar het voor het eerst beschreven is, Maricopa County in Arizona.

## Voorkomen

Maricopaiet is een zeoliet die gevormd wordt in hydrothermale lood-koper-aders. De typelocatie is de Moon Anchor mijn vlak bij Tonopah in Maricopa County, Arizona, Verenigde Staten.
# Mariola

Mariola is een geslacht van vliesvleugeligen uit de familie Encyrtidae. De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1980 door Noyes.

## Soorten

Het geslacht Mariola is monotypisch en omvat slechts de volgende soort:
* Mariola flava Noyes, 1980
* Noyes, J.S. (2012). Universal Chalcidoidea Database. World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/chalcidoids. Version as of June 2012
# Mariolaemus eichelbaumi

Mariolaemus eichelbaumi is een keversoort uit de familie dwergschorskevers (Laemophloeidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1908 gepubliceerd door Antoine Henri Grouvelle.
# Is Molas Challenge

De Is Molas Challenge was een golftoernooi van de Europese Challenge Tour. Het werd gespeeld op de Is Molas Golf op Sardinië.

## Winnaars

* 1996: Simon Burnell (-1)
* 1997: Andrew Collison (-7)
* 1998: Magnus Persson (-5)
* 1999: Bradley Dredge (-18)
* ↑ (en) Challenge Tour Resumes in Sardinia. europeantour.com (19 maart 2010). Geraadpleegd op 12 april 2022.
# Isocylindra

Isocylindra is een geslacht van vlinders uit de familie wespvlinders (Sesiidae), onderfamilie Sesiinae.
Isocylindra is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Meyrick in 1930. De typesoort is Isocylindra melitosoma.

## Soort

Isocylindra omvat de volgende soort:
* Isocylindra melitosoma Meyrick, 1930
* 1 2 Franz Pühringer & Axel Kallies: Checklist of the Sesiidae of the world (Lepidoptera: Ditrysia) -- Last modified: 23-Dec-2011. Bezocht op 8 februari 2012.. Gearchiveerd op 5 augustus 2023.
# Marapana

Marapana is een geslacht van vlinders van de familie spinneruilen (Erebidae), uit de onderfamilie Calpinae.

## Soorten

* M. angulata Bethune-Baker, 1908
* M. indistincta Rothschild, 1915
* M. pulverata Guenée, 1852
# Margueron

Margueron is een gemeente in het Franse departement Gironde (regio Nouvelle-Aquitaine) en telt 398 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Libourne.

## Geografie

De oppervlakte van Margueron bedraagt 13,6 km², de bevolkingsdichtheid is 29,3 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Margueron met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Marguerite van Rohan

Marguerite van Rohan (1617 – Parijs, 9 april 1684) was een Franse edelvrouwe en was de suo jure hertogin van Rohan.

## Biografie

Marguerite van Rohan was de dochter van Hendrik II van Rohan en Marguerite de Béthune, dochter van de Franse staatsman Maximilien de Béthune. Haar vader overleed in 1638 aan zijn verwondingen waarop ze het hertogdom Rohan van hem erfde. In 1643 was er sprake van een eventueel huwelijk met Maurits van de Palts, maar de onderhandelingen hiervoor liepen tot niets uit. Uiteindelijk huwde Marguerite in 1645 met de verarmde adellijke Henri Chabot. Het huwelijk kon niet op de goedkeuring van haar eigen moeder rekenen en door tijdgenoten werd dit huwelijk ook gezien als een uit liefde. Volgens haar huwelijkscontract had Marguerite ook zelf de zeggenschap over haar eigen financiën.
In een poging de macht van haar familie te vergroten huwelijkte ze haar favoriete dochter, Anne, uit aan haar verre neef François de Rohan, heer van Soubise.
Door haar huwelijk met Chabot was Marguerite katholiek geworden, maar in haar testament bepaalde ze dat ze wilde sterven met de religie waarmee ze geboren was: het protestantisme. Ook wilde ze niet bij haar echtgenoot begraven worden, maar op de protestantse begraafplaats van Charenton-le-Pont. Doordat alle protestantse bezittingen in 1684, het jaar van haar dood, door de staat geconfisqueerd waren kon ze daar niet begraven worden. In plaats daarvan werd Marguerite begraven naast haar protestantse grootmoeder Catherine de Parthenay in Blain.

## Nageslacht

* X de Rohan-Chabot
* Marguerite Gabrielle Charlotte de Rohan-Chabot (gestorven: 1720), getrouwd met Malo de Coëtquen, markies van Coëtquen;
* Anne de Rohan-Chabot (1648-1709), getrouwd met François de Rohan en maîtresse van Lodewijk XIV;
* Gilone de Rohan-Chabot, stierf of jonge leeftijd;
* Louis de Rohan-Chabot (1652-1727), hertog van Rohan en getrouwd met Marie Elisabeth du Bec-Crespin de Grimaldi;
* Jeanne Pelagie de Rohan-Chabot (gestorven: 1698), gehuwd met Alexandre Guillaume de Melun, prins van Epinoy.
* ↑ Jonathan Dewald, Status, Power and Identity in Early Modern France: The Rohan Family, 1550-1715 (University Park, Pa: The Pennsylvania University Press, 2015) 88.
* ↑ Nadine Akkerman, Elizabeth Stuart, Queen of Hearts (Oxford: Oxford University Press, 2021) 354.
* ↑ Dewald, Status, Power and Identity in Early Modern France, 89.
* ↑ Dewald, Status, Power and Identity in Early Modern France, 98.
* ↑ Dewald, Status, Power and Identity in Early Modern France, 101.
# Intermediair (gesteente)

Indeling der stollingsgesteenten :
| | % SiO$_2$ | uitvloeings- gesteente | gang- gesteente | diepte- gesteente |
| felsisch | >~70 | ryoliet | granofier | graniet |
| felsisch | ~70-63 | daciet | granodioriet | granodioriet |
| intermediair | 63-52 | andesiet | dioriet | dioriet |
| mafisch | 52-45 | basalt | doleriet | gabbro |
| ultramafisch | <45 | komatiiet | peridotiet | peridotiet |
Intermediair wil in de geologie (met name petrologie) zeggen dat een gesteente of mineraal tussen de 52 en 63 normatieve massapercentage silica (SiO$_2$) bevat. Het slaat op alle chemische samenstellingen die tussen felsisch en mafisch in zitten.
Voorbeelden van intermediaire stollingsgesteenten zijn andesiet (extrusief) en dioriet (diepte- of ganggesteente). Intermediair magma heeft al enige differentiatie ondergaan ten opzichte van primair magma uit de mantel. De gemiddelde chemische samenstelling van de continentale lithosfeer is intermediair.
# Itonia

Itonia is een geslacht van vlinders van de familie spinneruilen (Erebidae), uit de onderfamilie Calpinae.

## Soorten

* I. intrahens Walker, 1858
* I. lentisinua Hampson, 1926
* I. lignaris Hübner, 1823
* I. opistographa Guenée, 1852
* I. percutiens Walker, 1858
* I. xylina Herrich-Schäffer, 1869
# Itunella muelleri

Itunella muelleri is een eenoogkreeftjessoort uit de familie van de Canthocamptidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1922 door Gagern.
# Ituna phenarete

Ituna phenarete is een vlinder uit de familie Nymphalidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1847 door Edward Doubleday.
# Isolobodon montanus

Isolobodon montanus is een uitgestorven zoogdier uit de familie van de hutia's (Capromyidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Miller in 1922.

## Voorkomen

De soort kwam voor in Haïti en de Dominicaanse Republiek.
* ↑ (en) Isolobodon montanus op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Maria Josepha van Oostenrijk (1751-1767)

Maria Josepha Gabriella Johanna Antonia Anna van Habsburg-Lotharingen (Hofburg Paleis, Wenen, 19 maart 1751 — Schloss Schönbrunn, Wenen, 15 oktober 1767) aartshertogin van Oostenrijk uit het Huis Habsburg-Lotharingen, was de negende dochter van keizer Frans I Stefan van het Heilige Roomse Rijk en keizerin Maria Theresia.
Maria Josepha was doodsbang om de pokken te krijgen. De ziekte had eerder al een eind gemaakt aan het leven van aartshertogin Johanna Gabriella en van de tweede vrouw van keizer Jozef II, keizerin Maria Josepha van Beieren. Ook haar zus Maria Elisabeth had de pokken gehad. De ziekte had bij Maria Elisabeth een einde gemaakt aan de kansen om koningin te worden van Frankrijk, als tweede vrouw van koning Lodewijk XV. De angst bleek terecht. Toen ze in 1767 naar het koninkrijk Napels wilde afreizen om te trouwen met koning Ferdinand van Napels en Sicilië, stierf ze op 15 oktober. Waarschijnlijk had Maria Josepha de ziekte gekregen van haar overleden schoonzus, toen zij het graf bezocht. Keizerin Maria Theresia stond er namelijk op dat zij haar schoonzus nog een laatste bezoek bracht. De graftombe was nog niet goed afgesloten en Maria Josepha overleed drie dagen later op haar zestiende aan de pokken.
Gelukkig voor koning Ferdinand had Maria Theresia nog een andere dochter voor hem, aartshertogin Maria Carolina. Ze huwde Ferdinand op 12 mei 1768 en werd moeder van zeventien kinderen, waaronder koning Frans I. Maria Josepha werd bijgezet in de Kapuzinergruft te Wenen. Een andere zus, Maria Antonia, werd later als Marie Antoinette koningin van Frankrijk.
# Iwaruna

Iwaruna is een geslacht van vlinders van de familie tastermotten (Gelechiidae).

## Soorten

* I. biformella (Schütze, 1902)
* I. biguttella (Duponchel, 1843)
* I. heringi Gozmany, 1957
* I. klimeschi Wolff, 1958
* I. psoralella (Millière, 1865)
# Iwanuma

Iwanuma (岩沼市, Iwanuma-shi) is een stad in de prefectuur Miyagi op het eiland Honshu, Japan. Deze stad aan de Grote Oceaan heeft een oppervlakte van 60,72 km² en telt begin 2008 bijna 45.000 inwoners. De rivier Abukuma stroomt van west naar oost door de stad.

## Geschiedenis

Iwanuma werd een stad (shi) op 1 november 1971.

## Bezienswaardigheden

In Iwanuma bevindt zich de Takekoma Inari jinja, een van de oudste heiligdommen gewijd aan de kami Inari.

## Verkeer

Het Vliegveld Sendai ligt in de steden Iwanuma en Natori ten zuiden van Sendai.
Iwanuma ligt aan de Tōhoku-hoofdlijn en de Jōban-lijn van de East Japan Railway Company.
Iwanuma ligt aan de oostelijke Sendai-snelweg en aan de autowegen 4 en 6.

## Stedenbanden

Iwanuma heeft een stedenband met
* Napa, Verenigde Staten sinds februari 1973,
* Dover, Verenigde Staten sinds november 2003,

## Geboren in Iwanuma

* Kaoru Sugayama (菅山かおる, Sugayama Kaoru), volleybalspeelster

## Aangrenzende steden

* Natori
# Marathon van Amsterdam 1989

De marathon van Amsterdam 1989 werd gelopen op zondag 7 mei 1989. Het was de veertiende editie van deze marathon.
De Nederlander Gerard Nijboer won de wedstrijd bij de mannen in 2:13.52. Dit was zijn vierde overwinning in Amsterdam, want in 1980, 1984 en 1988 kwam hij ook al als eerste aan. Voor Willy Vanhuylenbroeck was het de derde keer in vijf jaar tijd dat hij als tweede finishte. De Belg, die de wedstrijd bovendien in 1986 wist te winnen, moest een halve minuut op Nijboer toegeven. De wedstrijd bij de vrouwen werd gewonnen door de Poolse Gabriela Górzyńska in 2:47.16.

## Uitslagen
### Mannen

| rang | naam | land | tijd |
| 1 | Gerard Nijboer | NED | 2:13.52 |
| 2 | Willy Vanhuylenbroeck | BEL | 2:14.22 |
| 3 | Aart Stigter | NED | 2:15.14 |
| 4 | Kim Reynierse | NED | 2:15.15 |
| 5 | Mehmet Terzi | TUR | 2:16.04 |
| 6 | Gerard Smit | NED | 2:16.49 |
| 7 | Philbert Nada Saktay | TAN | 2:19.04 |
| 8 | Hitoshi Saotome | JPN | 2:20.10 |
| 9 | Michel de Maat | NED | 2:21.51 |
| 10 | Zimmerman | FRG | 2:23.37 |

### Vrouwen

| rang | naam | land | tijd |
| 1 | Gabriela Górzyńska | POL | 2:47.16 |
| 2 | Karla Kolenovska | TCH | 2:54.33 |
| 3 | Niesje Groenwold | NED | 2:56.20 |
* Sluis, H. van der (1989) Nijboer bijt zich vast en wint obstakelkoers Atletiekwereld nr. 7: KNAU
* (en) World Marathon Rankings for 1989 op www.arrs.run
* Gerard Nijboer redt Amsterdamse marathon (Nieuwsblad van het Noorden, 8 mei 1989, blz 15)
* (en) Info op more.arrs.run

#### Externe link

* (nl) Foto in het ANP archief
1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023
# Marathon van Amsterdam 1994

De marathon van Amsterdam 1994 werd gelopen op zondag 25 september 1994. Het was de negentiende editie van deze marathon.
De Ethiopiër Tesfaye Eticha kwam bij de mannen als eerste over de streep in 2:15.56. De Nederlandse Barbara Kamp van PAC kwam aan als eerste vrouw in 2:51.57.

## Uitslagen
### Mannen

| rang | naam | land | tijd |
| 1 | Tesfaye Eticha | ETH | 2:15.56 |
| 2 | Nada Saktai | TAN | 2:16.01 |
| 3 | Elgin Mokale | RSA | 2:17.51 |
| 4 | Negash Dube | ETH | 2:19.02 |
| 5 | Nachumi Sasaki | JPN | 2:20.50 |
| 6 | Daniel Mutai | KEN | 2:21.03 |
| 7 | Masayoshi Nagano | JPN | 2:21.13 |
| 8 | Bruno Girard | FRA | 2:24.19 |
| 9 | Dick Bruinsma | NED | 2:27.31 |

### Vrouwen

| rang | naam | land | tijd |
| 1 | Barbara Kamp | NED | 2:51.57 |
| 2 | Agnes Hijman | NED | 2:52.23 |
* Werkgroep Statistiek KNAU (1995) Statistisch jaarboek 94 KNAU
* Sport in Cijfers (Nieuwsblad van het Noorden, 26 september 1994)
* Foto uit het ANP Historisch Archief
* (en) Info op more.arrs.run
1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022 · 2023
# J.E.C.P. de Maureillau

Luitenant-generaal J.E.C.P. Baron de Maureillau (1772-1829) was een Frans officier. Hij werd op 17 februari 1820 door Koning Willem I tot Commandeur in de Militaire Willems-Orde benoemd.
Om de vijfde verjaardag van de Militaire Willems-Orde luister bij te zetten liet de koning decoraties uitreiken aan de Franse officieren die deel uitmaakten van de commissie die de Frans-Nederlandse grens afbakende. Ook drie ondergeschikten van Maureillau kregen een Willemsorde. Zijn secretaris, de heer Perrey kreeg het ridderkruis van de Orde van de Nederlandse Leeuw.
# Isophya rodsjankoi

Isophya rodsjankoi is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Bolívar.
# Isophya salmani

Isophya salmani is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2006 door Sevgili & Heller.
# Isophya sicula

Isophya sicula is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2010 door Orci, Szövényi & Nagy.
# Isophya splendida

Isophya splendida is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1995 door Naskrecki & Ünal.
# Mariene provincie Tropische Noordwestelijke Stille Oceaan

De Mariene provincie Tropische Noordwestelijke Stille Oceaan (29) (Engels: Tropical Northwestern Pacific marine province) is een biogeografische provincie en ligt in het westen van de Grote Oceaan in het Marien rijk Centrale Indo-Pacific. De mariene provincie is vastgesteld door het World Wide Fund for Nature en The Nature Conservancy en is vernoemd naar de tropische wateren in het noordwesten van de Stille Oceaan.
In het noorden grenst het gebied aan de mariene provincie Warme Gematigde Noordwestelijke Stille Oceaan (9), in het oosten aan de mariene provincie Marshall-, Gilbert- en Ellice-eilanden (38) en in het zuidwesten aan de mariene provincie Westelijke Koraaldriehoek (30).

## Geografie

De mariene provincie ligt rond de Bonin-eilanden en vier andere eilanden van Japan, rond de eilandengroep de Marianen, met de Noordelijke Marianen en Guam, en rond de eilandengroep de Carolinen in Micronesië en Palau.

## Biogeografie

Het gebied kent zeeleven dat houdt van tropische temperaturen.

## Mariene ecoregio's

Deze mariene provincie bestaat uit 4 mariene ecoregio's:
* Mariene ecoregio Ogasawara-eilanden (122)
* Mariene ecoregio Marianen (123)
* Mariene ecoregio Oostelijke Carolinen (124)
* Mariene ecoregio Westelijke Carolinen (125)
# Mariene provincie Tropische Oostelijke Stille Oceaan

De Mariene provincie Tropische Oostelijke Stille Oceaan (43) (Engels: Tropical East Pacific marine province) is een biogeografische provincie en ligt in het oosten van de Grote Oceaan in het Marien rijk Tropische Oostelijke Stille Oceaan. De mariene provincie is vastgesteld door het World Wide Fund for Nature en The Nature Conservancy en is vernoemd naar de tropische wateren in het oosten van de Stille Oceaan.
In het noordwesten grenst het gebied aan de mariene provincie Warme Gematigde Noordoostelijke Stille Oceaan (11), in het zuidwesten aan de mariene provincie Galapagos (44) en in het zuiden aan de mariene provincie Warme Gematigde Zuidoostelijke Stille Oceaan (45).

## Geografie

De mariene provincie ligt voor de zuidwestkust van Mexico, Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Panama, de westkust van Colombia, de kust van Ecuador en de noordwestelijke kust van Peru, evenals rond het Cocoseiland, de atol Clipperton en de Revillagigedo-eilanden.

## Biogeografie

Het gebied kent zeeleven dat houdt van tropische temperaturen.

## Mariene ecoregio's

Deze mariene provincie bestaat uit 8 mariene ecoregio's:
* Mariene ecoregio Revillagigedos (164)
* Mariene ecoregio Clipperton (165)
* Mariene ecoregio Mexicaanse Tropische Stille Oceaan (166)
* Mariene ecoregio Chiapas-Nicaragua (167)
* Mariene ecoregio Nicoya (168)
* Mariene ecoregio Cocoseilanden (169)
* Mariene ecoregio Golf van Panama (170)
* Mariene ecoregio Guayaquil (171)
# Jacobus de Meerderekerk (Uithuizen)

De Jacobus de Meerderekerk is een neogotische rooms-katholieke kerk in Uithuizen in de Nederlandse provincie Groningen.
Nadat de middeleeuwse Dionysius kerk van Uithuizen, na de reductie van Groningen, protestant was geworden, werd de apostel Jacobus de Meerdere de schutspatroon van de in 1606 gestichte rooms-katholieke statie van Uithuizen. In 1710 werd het toen gebruikte gebouw vervangen door een schuurkerk, die in 1778 en 1825 werd vergroot. Rond 1860 werd een nieuwe kerk gebouwd door architect J.F. Scheepers (1818-1886) enkele honderden meters westelijker van de oude kerk aan de Hoofdstraat, waarbij de schutspatroon terugkeerde in de naam Jacobus de Meerderekerk.
De Jacobus de Meerderekerk was de eerste neogotische kerk in de provincie Groningen. De kerk is gebouwd in een vroege variant van de neogotiek en heeft gestucte gewelven.
De kerk bevat reliëfs, gemaakt in de jaren tachtig van de 19e eeuw met de kruiswegstaties. Ook bezit de kerk een 16e-eeuws Golgothareliëf van zandsteen. Dit reliëf zou afkomstig zijn uit het door de Spanjaarden verwoeste Kloosterwijtwerd.
De in 1861 geplaatste luidklok met de tekst "bij centen vergaard van groot en kleen roep ik op ter kerk en angelus/been" werd door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog geroofd. Hiervoor in de plaats zijn twee nieuwe klokken gekomen.

## Jacobspad

De Jacobus de Meerderekerk in Uithuizen is ook het startpunt van het Jacobspad, een wandel- en fietsroute naar het Overijsselse Hasselt. Het pad maakt deel uit van de pelgrimsroute naar Santiago de Compostella, de plaats waar Jacobus begraven zou zijn. Het pad werd op 17 mei 2008 geopend door kardinaal Simonis.
* Het Golghotarelief in de kerk
* Het Jacobsmonument bij de kerk
* Het interieur van de kerk vóór de tweede beeldenstorm
* Het interieur van de kerk na de tweede beeldenstorm
* ↑ Voor dat laatste: Thomas H.von der Dunk, 'De bouw van een nieuwe katholieke kerk in Uithuizen', Halfjaarlijksbericht Historische Kring Noordelijk Hunsingo, no.18 (1999), p.7-20
* ↑ Daarover: Auke van der Woud, 'J.F.Scheepers (1818-1886), architect te Groningen', Bulletin van de K.N.O.B., 74 (1975), p.61-62; Sible de Blaauw, 'Neogotiek in de provincie Groningen', Groninger Kerken, 9 (1992), p.6-9.
* ↑ Kiel, Marja Het Jacobspad (2008) ISBN 978 90 813134 1 4
* ↑ 145 jaar kerkgeschiedenis H. Jacobus de Meerdere
* ↑ Het Jacobspad