OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Going back in time (Fools)

Going back in time is de enige single van de Volendamse band Fools, die de Nederlandse hitparade wist te halen. Het is een nummer van Pete Jozef, die verder onbekend bleef. De muziek verscheen voor wat betreft albums alleen op het verzamelalbum Veronica bedankt...en tot ziens.

## Hitnotering
### Nederlandse Top 40

Hitnotering: week 5 t/m 9 in 1974 :
| Week: | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |
| Positie: | 29 | 23 | 21 | 23 | 37 | uit |

### Nederlandse Daverende 30

Hitnotering: 9-2-1974 t/m 1-3-1974 :
| Week: | 1 | 2 | 3 | |
| Positie: | 26 | 20 | 25 | uit |
* muziekencyclopedie.nl
* dutchcharts, Top40, BRT Top30 (geen notering)
* YouTube alleen muziek
# Korstmoskruiper

De korstmoskruiper (Harpalus neglectus) is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1821 gepubliceerd door Jean Guillaume Audinet Serville.
# Korst

Een korst is een harde buitenkant om iets heen dat zachter is. Bij iets dat gebakken is, wordt de korst veroorzaakt door het bakproces. Korst kan verwijzen naar:
* Aardkorst, de buitenste laag van de vaste Aarde, die bestaat uit gesteenten met een relatief lage dichtheid en rijk in silica (SiO2)
* Kaaskorst, een beschermende om een kaas
* Rhytidoma of korst (in het dagelijks spraakgebruik: schors): de buitenste kurklaag en de daardoor geïsoleerde, daarbuiten liggende, dode weefsel
* Wondkorst; een korst op een wond is het resultaat van hemostase; bijvoorbeeld ontstaan in de herstelfase na schaafwonden
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Korst en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Goede tijden, slechte tijden (seizoen 23)

Het drieëntwintigste seizoen van Goede tijden, slechte tijden startte op 3 september 2012. Het seizoen werd elke werkdag uitgezonden op RTL 4. In maart 2019 werd het volledige seizoen uitgebracht op dvd.

## Rolverdeling
### Aanvang

Het drieëntwintigste seizoen telde 220 afleveringen (aflevering 4526–4745)
| Acteur | Personage | Afleveringen |
| Jette van der Meij | Laura Selmhorst | Hele seizoen |
| Bartho Braat | Jef Alberts | Hele seizoen |
| Caroline De Bruijn | Janine Elschot | Hele seizoen |
| Erik de Vogel | Ludo Sanders | Hele seizoen |
| Inge Schrama | Sjors Langeveld | 4526–4684 (Onderbreking i.v.m. zwangerschap) |
| Everon Jackson Hooi | Bing Mauricius | Hele seizoen |
| Marly van der Velden | Nina Sanders | Hele seizoen |
| Mark van Eeuwen | Jack van Houten | 4526–4575 |
| Ruud Feltkamp | Noud Alberts | 4585–4745 (Onderbreking i.v.m. Flexwet) |
| Gigi Ravelli | Lorena Gonzalez | 4566–4745 (Onderbreking i.v.m. Flexwet) |
| Ferri Somogyi | Rik de Jong | Hele seizoen |
| Marjolein Keuning | Maxime Sanders | 4526–4535 • 4577–4745 (Onderbreking i.v.m. pauze) |
| Ferry Doedens | Lucas Sanders | Hele seizoen |
| Joep Sertons | Anton Bouwhuis | Hele seizoen |
| Cynthia Abma | Bianca Bouwhuis | Hele seizoen |
| Guido Spek | Sjoerd Bouwhuis | 4526–4743 (Onderbreking i.v.m. Flexwet) |
| Robin Martens | Rikki de Jong | Hele seizoen |
| Toprak Yalçiner | Nuran Baydar | Hele seizoen |
| Dilan Yurdakul | Aysen Baydar | Hele seizoen |
| Louis Talpe | Mike Brandt | Hele seizoen |
| Beau Schneider | Tim Loderus | Hele seizoen |

### Nieuwe rollen

De rollen die in de loop van het seizoen werden geïntroduceerd als belangrijke personages
| Acteur | Personage | Afleveringen |
| Pip Pellens | Wiet van Houten | 4630–4745 |
# Globster

Een globster is een ongeïdentificeerde organische massa die is aangespoeld aan land of drijft in de zee. Deze organische massa's missen dikwijls botten en ogen en zijn daarom lastig identificeerbaar.
Mogelijke verklaringen zijn dat de globsters restanten zijn van reuzeninktvissen, walvissen en haaien. Gezien de onduidelijkheid over de levensvorm zijn globsters een gewild studieobject voor de Cryptozoölogie.
De term globster werd geïntroduceerd door Ivan T. Sanderson in 1962 om een onidentificeerbaar karkas uit 1960 in Tasmanië te beschrijven.

## Globsters (selectie)

* 1808 - Stronsay-beest (mogelijk een reuzenhaai)
* 1896 - Monster van St. Augustine (later geïdentificeerd als blubber van een potvis)
* 1924 - Trunko (mogelijk een walvis)
* 1960 - Eerste Tasmaanse globster (later geïdentificeerd als een walvis)
* 1965 - Nieuw-Zeelandse globster
* 1970 - Tweede Tasmaanse globster
* 1977 - Zuiyo-marukarkas (Geen echte globster, aangezien deze niet was aangespoeld, maar opgevist. Later geïdentificeerd als een walvishaai)
* 1983 - Gambo (mogelijk een dolfijn of walvishaai)
* 1988 - Bermuda Blob I (mogelijk blubber)
* 1990 - Hebrides Blob
* 1996 - Nantucket Blob (later geïdentificeerd als blubber)
* 1997 - Bermuda Blob II (later geïdentificeerd als blubber)
* 1997 - Four Mile Globster
* 2001 - Newfoundland Blob (later geïdentificeerd als het karkas van een potvis)
* 2003 - Chileense Blob (later geïdentificeerd als blubber van een potvis)
* 2017 - Filipijnse globster
* 2017 - Inktvis van Seram Island
# Globočdol

Globočdol is een plaats in Slovenië en maakt deel uit van de gemeente Mirna Peč in de NUTS-3-regio Jugovzhodna Slovenija. De plaats telde 52 inwoners op 1 januari 2020.
# Kubuli

Kubuli is een biermerk uit Dominica. Het bier wordt gebrouwen in Dominica Brewery & Beverages Ltd te Loubiere.
Het is een blonde lager met een alcoholpercentage van 5%. De brouwerij is operationeel vanaf 31 oktober 1995. Het bier wordt geëxporteerd naar St. Thomas, St. Croix, Tortola, Anguilla, Antigua, St. Kitts, Montserrat, Martinique, Guadeloupe, St Lucia en Barbados.
# Gleichenella pectinata

Gleichenella pectinata is een varen uit de familie Gleicheniaceae.
Het is een algemeen voorkomende soort van verstoorde bodems uit Zuid-Amerika.

## Naamgeving

* Synoniem: Mertensia pectinata Willd. (1804), Dicranopteris pectinata (Willd.) Underwood (1907)

## Kenmerken

Gleichenella pectinata is een overblijvende plant met een lange, cilindrische rizoom waaruit verspreid staande bladstelen ontspringen. De bladen vertakken zich meermaals dichotoom en eindigen op twee identieke deelblaadjes, die talrijke lancetvormige bladslipjes dragen.
De sporendoosjes of sporangia staan in twee rijen langs de nerven aan de onderzijde van de bladen.

## Habitat en verspreiding

Gleichenella pectinata is een terrestrische varen die voorkomt op verstoorde bodems, zoals zonnige rivieroevers, wegbermen en steile hellingen.
De soort komt voor in Midden- en Zuid-Amerika, van Mexico en de Antillen tot Chili, Argentinië, Uruguay en Brazilië. Het is de meest algemene varen in zuidelijk Brazilië.
* (en) Roger Graveson's The Plants of Saint Lucia
* (en) E.P. G. dos Santos, D.R.M. Lehmann; M. Santos; Á.M. Randi, 2010: Spore germination of Gleichenella pectinata (Willd.) Ching (Polypodiopsida-Gleicheniaceae) at different temperatures, levels of light and pH. Braz. arch. biol. technol. vol.53 no.6 Curitiba Nov./Dec. 2010
* (en) Tropicos
Geslachten: Dicranopteris · Diplopterygium · Gleichenella · Gleichenia · Microphyllopteris † · Sticherus · Stromatopteris
# Gleichenella

Gleichenella is een monotypisch geslacht van varens uit de familie Gleicheniaceae.
De enige soort in dit geslacht, Gleichenella pectinata, is afkomstig uit Venezuela.

## Naamgeving

* Synoniem: Dicranopteris sect. Acropterygium (Diels) Underw., Dicranopteris subgen. Acropterygium (Diels) Holttum, Gleichenia sect. Acropterygium Diels

## Kenmerken

Aangezien Gleichenella een monotypisch geslacht is, wordt het volledig beschreven door zijn enige vertegenwoordiger, Gleichenella pectinata.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Gleichenella op de Spaanstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
Geslachten: Dicranopteris · Diplopterygium · Gleichenella · Gleichenia · Microphyllopteris † · Sticherus · Stromatopteris
# Glossotrophia benigna

Glossotrophia benigna is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1941 door Brandt.
# Gniewkowo (gemeente)

De gemeente Gniewkowo is een stad- en landgemeente in het Poolse woiwodschap Koejavië-Pommeren, in powiat Inowrocławski.
De zetel van de gemeente is in Gniewkowo.
Op 30 juni 2004 telde de gemeente 14 782 inwoners.

## Oppervlaktegegevens

In 2002 bedroeg de totale oppervlakte van gemeente Gniewkowo 179,44 km², waarvan:
* agrarisch gebied: 63%
* bossen: 25%
De gemeente beslaat 14,65% van de totale oppervlakte van de powiat.

## Demografie

Stand op 30 juni 2004:
| Omschrijving | Totaal | Totaal | Vrouwen | Vrouwen | Mannen | Mannen |
| eenheid | aantal | % | aantal | % | aantal | % |
| inwoners | 14.782 | 100 | 7451 | 50,4 | 7331 | 49,6 |
| bevolkingsdichtheid (inw./km²) | 82,4 | 82,4 | 41,5 | 41,5 | 40,9 | 40,9 |
In 2002 bedroeg het gemiddelde inkomen per inwoner 1243,64 zł.

## Administratieve plaatsen (sołectwo)

De stad Gniewkowo en 22 sołectwo:
* Gąski
* Godzięba
* Kaczkowo
* Kawęczyn
* Kijewo
* Klepary
* Lipie
* Markowo
* Murzynko
* Murzynno
* Ostrowo
* Perkowo
* Skalmierowice
* Suchatówka
* Szadłowice
* Szpital
* Wielowieś
* Wierzbiczany
* Wierzchosławice
* Więcławice
* Zajezierze
* Żyrosławice
Andere plaatsen:
* Bąbolin
* Branno
* Buczkowo
* Chrząstowo
* Dąblin
* Kępa Kujawska
* Warzyn

## Aangrenzende gemeenten

Aleksandrów Kujawski, Dąbrowa Biskupia, Inowrocław, Rojewo, Wielka Nieszawka
# Glenea univitticollis

Glenea univitticollis is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1959 door Breuning.
# Glyphochilus leptus

Glyphochilus leptus is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1859 door Candèze.
# Glyphochilus montanus

Glyphochilus montanus is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1892 door Blackburn.
# Gołoszyce

Gołoszyce is een plaats in het Poolse district Opatowski, woiwodschap Święty Krzyż. De plaats maakt deel uit van de gemeente Baćkowice en telt 280 inwoners.
# Gołuchów (Groot-Polen)

Gołuchów is een dorp in de Poolse woiwodschap Groot-Polen. De plaats maakt deel uit van de gemeente Gołuchów en telt 2000 inwoners.
# Gnophomyia orientalis

Gnophomyia orientalis is een tweevleugelige uit de familie steltmuggen (Limoniidae). De soort komt voor in het Oriëntaals gebied.
# Kryptopterus piperatus

Kryptopterus piperatus is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de echte meervallen (Siluridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2004 door Ng, Wirjoatmodjo & Hadiaty.
* ↑ (en) Kryptopterus piperatus op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Kryptopterus piperatus. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Gobiobotia jiangxiensis

Gobiobotia jiangxiensis is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de eigenlijke karpers (Cyprinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1995 door Zhang & Liu.
* ↑ (en) Gobiobotia jiangxiensis op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gobiobotia jiangxiensis. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Gobiobotia brevibarba

Gobiobotia brevibarba is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de eigenlijke karpers (Cyprinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1935 door Mori.
# Kryptopterus minor

Kryptopterus minor is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de echte meervallen (Siluridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1989 door Roberts.
* ↑ (en) Kryptopterus minor op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Kryptopterus minor. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Gobiobotia longibarba

Gobiobotia longibarba is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de eigenlijke karpers (Cyprinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door Fang & Wang.
* ↑ (en) Gobiobotia longibarba op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gobiobotia longibarba. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Gobiobotia macrocephala

Gobiobotia macrocephala is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de eigenlijke karpers (Cyprinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1935 door Mori.
* ↑ (en) Gobiobotia macrocephala op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gobiobotia macrocephala. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Kroning van Maria

De Kroning van Maria werd vanaf de dertiende eeuw een geliefd thema in de Italiaanse schilderkunst. Het meest bekend zijn afbeeldingen van de Drie-eenheid God de Vader, God de Zoon, en God de Heilige Geest (in de vorm van een duif), die in de hemel een kroon plaatsen op het hoofd van Maria. Soms zijn ze omringd door engelen. De kroning van Maria kan ook worden afgebeeld in combinatie met Maria Hemelvaart.
Dat Maria, de moeder van Jezus na hun beider overlijden door haar zoon tot "Koningin van de Hemel en de Aarde" werd gekroond is een deel van de katholieke leer. Een aan de kroning gewijd religieus feest, Maria Koningin geheten, wordt op 22 augustus gevierd. Aanvankelijk werd het als feest gevierd op 31 mei. Toen echter het feest van Maria-Visitatie na het Tweede Vaticaans Concilie van 2 juli naar 31 mei verschoven werd, verplaatste men de gedachtenis van Maria als Koningin van hemel en aarde van 31 mei naar 22 augustus. De gedachtenis van dit feest correspondeert ook met het vijfde glorievolle geheim van de heilige Rozenkrans.
# La Manga Cup

De La Manga Cup is een voetbaltoernooi dat sinds 1999 elke winter wordt gehouden in La Manga del Mar Menor (Murcia, Spanje). Meestal zijn de deelnemers clubs uit zomercompetities, zoals de Noord- en Oost-Europese landen en de Verenigde Staten.

## Winnaars

* 2011 Viking FK
* 2010 Molde FK
* 2009 FC Honka
* 2008 Kalmar FF
* 2007 Sjachtar Donetsk
* 2006 Roebin Kazan
* 2005 Roebin Kazan
* 2004 New York Red Bulls
* 2003 Rosenborg BK
* 2002 Helsingborgs IF
* 2001 Rosenborg BK
* 2000 Brøndby IF
* 1999 Rosenborg BK

## Overwinningen per land

| Aantal | Land |
| 5 | Noorwegen |
| 2 | Zweden |
| 2 | Rusland |
| 1 | Verenigde Staten |
| 1 | Finland |
| 1 | Oekraïne |
| 1 | Denemarken |

## Externe link

* (en) Overzicht en uitslagen van alle toernooien
# Moxico

Moxico is met 223.000 vierkante kilometer veruit de grootste provincie van Angola. De provincie grenst in het noorden aan buurland de Democratische Republiek Congo en in het zuiden aan buurland Zambia. De hoofdstad van Moxico is Luena.

## Gemeenten

* Luau
* Luacano
* Alto Zambeze
* Lumege
* Léua
* Camanongue
* Moxico
* Luchazes
* Lumbala N'guimbo

## Economie

In Moxico worden maïs, gierst, cassave, aardappelen, citrusvruchten en zonnebloemen verbouwd. Ook wordt aan houtkap gedaan in de droge regenwouden. De grond is rijk aan steenkool, koper, magnesium, ijzer, diamant, goud, tin, molybdeen, uranium en bruinkool.
# Godfrey Brown

Arthur Godfrey Kilner (Godfrey) Brown (Bankura (district), 21 februari 1915 - Coneyhurst, 4 februari 1995), was een Brits atleet.

## Biografie

Brown was de slotloper van de Britse 4x400 meter ploeg die tijdens de Olympische Zomerspelen 1936 de gouden medaille won in een Europees record van 3.09,0 en won achter zijn landgenoot Godfrey Rampling de zilveren medaille op de 400 meter.
Brown won tijdens de Europese kampioenschappen atletiek 1938 de titel op de 400 meter en de zilveren medaille op de 4x400 meter achter de Duitse ploeg en de bronzen medaille op de 4x100 meter.
Brown zijn zuster Audrey won in 1936 olympisch zilver op de 4x100 meter estafette.

## Persoonlijke records

| Onderdeel | Prestatie | Datum |
| 400 m | 46,7 s | 1936 |

## Palmares
### 400m

* 1936: 2 OS - 46,7
* 1938: 5e EK - 47,4

### 4x100m estafette

* 1938: 3 EK - 41,2

### 4x400m estafette

* 1936: 1 OS - 3.09,0
* 1938: 2 EK - 3.14,9
Externe links
* (en) Profiel van Godfrey Brown op olympedia.org
1912: Sheppard, Lindberg, Meredith, Reidpath · 1920: Griffiths, Lindsay, Ainsworth-Davis, Butler · 1924: Cochran, Helffrich, MacDonald, Stevenson · 1928: Baird, Alderman, Spencer, Barbuti · 1932: Fuqua, Ablowich, Warner, Carr · 1936: Wolff, Rampling, Roberts, Brown · 1948: Harnden, Bourland, Cochran, Whitfield · 1952: Wint, Laing, McKenley, Rhoden · 1956: Jenkins, Jones, Mashburn, Courtney · 1960: Yerman, Young, G. Davis, O. Davis · 1964: Cassell, Larrabee, Williams, Carr · 1968: Matthews, Freeman, James, Evans · 1972: Asati, Nyamau, Ouko, Sang · 1976: Frazier, Brown, Newhouse, Parks · 1980: Valiulis, Linge, Tsjernetski, Markin · 1984: Nix, Armstead, Babers, McKay · 1988: Everett, Lewis, Robinzine, Reynolds · 1992: Valmon, Watts, Johnson, Lewis · 1996: Harrison, Smith, Mills, Maybank · 2000: Bada, Chukwu, Monye, Udo-Obong · 2004: Harris, Brew, Wariner, Williamson · 2008: Merritt, Taylor, Neville, Wariner · 2012: Brown, Pinder, Mathieu, Miller · 2016: Hall, McQuay, Roberts, Merritt · 2020: Cherry, Norman, Deadmon, Benjamin · 2024: Bailey, Norwood, Deadmon, Benjamin
# Kreis Halberstadt

De Kreis Halberstadt was een kreis in de Duitse Democratische Republiek. De kreis ontstond in 1952 en maakte deel uit van de Bezirk Maagdenburg en ging aansluitend over verder in de Landkreis Halberstadt in de deelstaat Saksen-Anhalt na de hereniging. Kreisstadt was Halberstadt.

## Geschiedenis

Op 25 juli 1952 vond er een omvangrijke herindeling in de DDR plaats, waarbij onder andere de deelstaten hun betekenis verloren en nieuwe Bezirke werden gevormd. Uit de tot dan toe kreisfreie Stadt Halberstadt en delen van de landkreise Oschersleben (Bode) en Wernigerode werd bij deze herindeling de nieuwe Kreis Halberstadt gevormd en ondergebracht in de Bezirk Maagdenburg.
Op 17 mei 1990 werd de kreis in Landkreis Halberstadt hernoemd. Bij de Duitse hereniging later dat jaar werd de landkreis onderdeel van de nieuw gevormde deelstaat Saksen-Anhalt. Uiteindelijk werd de Landkreis Halberstadt in 2007 bij een grote bestuurlijke herindeling opgeheven.
# Kwartsiet van Tienen

Kwartsiet van Tienen is een natuursteen die, anders dan de meeste kwartsieten die metamorf zijn, tot de sedimentaire gesteenten behoort. Het is een zeer hard gesteente dat ontstond doordat zandkorrels aan elkaar klitten met als cement bijna zuiver kwarts.
Het Tiens kwartsiet ontstond in lagunes, waar het zand dat door rivieren was aangevoerd, door veen werd bedekt. Humuszuren sijpelden door in de zandlaag en losten onzuiverheden op. Zo ontstond quasi zuiver kwartszand of 'witzand' dat door de aanvoer van siliciumrijk grondwater verkiezelde en verhardde tot sedimentair kwartsiet. Geologisch behoren de kwartsieten van Tienen tot de formatie van Tienen, meer bepaald het 'Lid van Dormaal'. Zij zijn dus ongeveer 55 miljoen jaar oud (Laat-Paleoceen). Zij komen voor als steenbanken met een dikte tot 1 meter. Typisch voor deze kwartsietbanken is hun gelobde oppervlak bovenaan en onderaan. Dit is de reden waarom Franstalige geologen dit kwartsiet 'grès mamelonné' ('wulpse steen', verwijzend naar de rondingen van een vrouwenlichaam) noemen.

## Vindplaatsen

Kwartsiet van Tienen zit, ruw geschetst, in de ondergrond tussen Kleine en Grote Gete. Overlaar en Rommersom zijn de meest gekende winplaatsen. In de literatuur wordt daarom her en der gesproken over 'kwartsiet van Rommersom' of 'kwartsiet van Overlaar' maar gemakshalve worden beide tot het kwartsiet van Tienen gerekend. Vooral het kwartsiet van Wommersom, dat omwille van zijn vuursteenachtige textuur als een aparte variëteit wordt beschouwd, was zeer gegeerd. Ook verder naar het oosten (Zoutleeuw, Landen) en naar het zuiden (Geldenaken, Huppaye) komt het gesteente voor.

## Winning en gebruik

10.000 jaar geleden werd het kwartsiet van Tienen al gewonnen om er werktuigen en wapens mee te maken. In archeologische kringen is het kwartsiet van Wommersom een begrip: de fijnste prehistorische pijlpunten en werktuigen werden ermee gemaakt. Tiens kwartsiet werd ook gebruikt als slijpsteen voor stenen bijlen en als maalsteen voor graan.
Vandaag nog treft men het kwartsiet van Tienen aan in de Hagelandse regio als vosbruine kasseien in veldwegen en als harde bouwstenen in romaanse en vroeg-gotische kerken, waar ze dikwijls samen met gobertangestenen gebruikt werden. Ook in kastelen en kapellen, en in gewone huizen vindt men kwartsietstenen van Tienen terug, dikwijls als sokkel of in kelders. Vanaf 1300 werd er steeds meer gobertangesteen en baksteen gebruikt want het harde Tiens kwartsiet was moeilijk te bewerken. Tot 1950 werd het nog gewonnen als kasseisteen om verharde wegen aan te leggen. De laatst gekende winplaats was de groeve van de gebroeders Ausloos in Groot-Overlaar, tussen Tienen en de E40. Met dit kwartsiet werd o.a. de steenweg Scherpenheuvel-Diest aangelegd in de jaren 1930. Bij de aanleg van de autosnelweg in 1972 werd de groeve Ausloos opgevuld.

## Gebouwen met kwartsiet van Tienen

* Sint-Germanustoren in Tienen
* Stadsgevangenis 'Het Toreke' in Tienen
* Toren abdij van Sint-Truiden
* Sint-Lambertuskerk in Overlaar
* Sint-Jan Evangelistkerk te Hoksem
* Kapel van Onze-Lieve-Vrouw-ten-Steen in Grimde
* Sint-Quirinustoren in Bunsbeek
# Kreis Grimmen

De Kreis Grimmen was een Kreis in de Bezirk Rostock in de Duitse Democratische Republiek van 1952 tot en met 1994.
De kreis ontstond op 25 juli 1952 en was een nagenoeg onveranderde voortzetting van de Landkreis Grimmen en behoorde na de opheffing van de deelstaten tot de nieuw gevormde Bezirk Rostock. Bij de Duitse hereniging op 3 oktober 1990 werd de kreis onderdeel van de nieuw gevormde deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren. Op 12 juni 1994 werd de kreis, die sinds 17 mei 1990 weer als landkreis werd aangeduid, opgeheven en vormde sindsdien samen met de eveneens opgeheven landkreisen Ribnitz-Damgarten en Stralsund tot de herindeling van 2011 de Landkreis Nordvorpommern.

## Steden en gemeenten

De Landkreis Grimmen had op 3 oktober 26 gemeenten, waaronder één stad:
| Bartmannshagen Behnkendorf Brandshagen Deyelsdorf Elmenhorst Glewitz Grammendorf Gransebieth Griebenow | Grimmen, stad Horst Kandelin Kirchdorf Klevenow Miltzow Neuendorf Papenhagen Poggendorf | Rakow Reinberg Splietsdorf Stoltenhagen Wendisch Baggendorf Wilmshagen Wittenhagen Zarrendorf |