# Mere (België)

Mere is een dorp in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente van Erpe-Mere, het was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977. Mere is gelegen aan de Molenbeek-Ter Erpenbeek. Het wordt omringd door Erpe, Ottergem, Bambrugge, Aaigem, Haaltert en Nieuwerkerken (deelgemeente Aalst). Mere ligt in de Denderstreek. Op de grens van Erpe, Mere en de Aalsterse deelgemeente Nieuwerkerken bevindt zich het gehucht Edixvelde.

## Geografie

Het hoogste punt van de deelgemeente Mere bevindt zich op de Gotegemberg, deze top haalt net geen 68 meter hoogte. In de Diepestraat (naast de windmolen) werden tanden van diverse zeevissen, waaronder haaien gevonden. Zij tonen aan dat in de prehistorie het land de bodem van een zee vormde.

## Geschiedenis

In de Jeruzalemstraat (aan de overzijde van de windmolen) zijn restanten van een Romeinse villa gevonden (de heuvel tegenover de Merelputstraat).
In 1003 werd Mere in een document genoemd als Meren. Wellicht stamt de naam af van de vele moerassen (meren) in de buurt van het dorp. Waren er aan het begin van de 19de eeuw nog zo'n 1874 inwoners in het dorp, tegen het eind van diezelfde eeuw had het 2942 inwoners. Toentertijd bestond de voornaamste bedrijvigheid uit een windmolen, drie watermolens en een fabriek die aan 1000 inwoners werk bood. Jaarlijks trokken zo'n 300 bewoners naar Frankrijk als seizoensarbeider om daar te helpen met de oogst.
* Het wapenschild van Mere is een rechtstaand zwaard en drie gouden bollen op een zwarte achtergrond.
* De bekendste bijnaam voor de Merenaars was de Papeters, minder bekend waren de bijnamen Mere-rot, De Papboeren en De Vechters.

## Demografische ontwikkeling

* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

## Bezienswaardigheden

* De Sint-Bavokerk. Aan de kerk staat een standbeeld van de hand van de kunstenaar Herman De Somer, de patroonheilige van de kerk (Bavo van Gent) afbeeldend. In de Sint-Bavokerk heeft men ook een beeld van de Sedes Sapientiae.
* De Dikke kapel of "Grote Kapel" staat aan het kruispunt van de Kruiskouterstraat en de Ommegangstraat. Het is een vrij grote, barokke kapel. Het jaartal 1640 staat er vermeld, maar het vermoeden bestaat dat de kapel een bevestiging van een nog oudere bidplaats is. Reeds in 1571 wordt het toponiem "Aen de capelle" teruggevonden (in de twintigste penningcohieren). In 1419 bestond al het toponiem "Cruyscauter" , wat het vermoeden doet ontstaan dat er aanvankelijk enkel een kruis stond. De Kruiskouterstraat is pas vrij recent (eeuwwisseling 19de-20ste eeuw) ontstaan doordat boeren te voet een kleine wegel tussen twee eigendommen begonnen te maken. De Kruiskouterstraat is vrijwel volledig uit de eigendommen aan de zuidzijde van de straat genomen. Dit gebeurde andermaal op het einde van de 20° eeuw op basis van een onteigening van de aan de zuidzijde gelegen percelen. De Dikke Kapel is de tiende kapel in een "ommegang". In de maand mei vindt de al eeuwenoude Rozenkransommegang plaats. De kapel werd gebouwd toen het dorp slechts 660 inwoners telde. Dit betekent dat de inwoners de bouw van deze kapel niet kunnen betaald hebben. Wellicht werd dit uitgevoerd met giften van bedevaarders. Zij was dus een bedevaartkapel waar bedevaarders uit de grote omtrek heen gingen. De kapel en de onmiddellijke omgeving zijn beschermd.
* Er zijn nog drie watermolens op de Molenbeek-Ter Erpenbeek in Mere: de De Graevesmolen, de Gotegemmolen en de Molen te Broeck.
* De Kruiskoutermolen, een houten, drie verdiepingen tellende windmolen met twee maalstenen. Hij werd in 2006 volledig gerestaureerd.

## Natuur en landschap

Mere ligt in Zandlemig Vlaanderen op een hoogte van 20-67 meter. De Molenbeek-Ter Erpenbeek stroomt door Mere in noordelijke richting. Mere ligt aan de autoweg A10.
* Van de Dikke kapel naar de kouter loopt een voetweg. Deze wegel loopt door een rijke fauna (vlinders, libellen, vogels, daarna weidevogels, egels, veldmuizen, spechten, vossen) en agrarisch gebied. Via die wegel bereikt men de beschermde Molenbeekvallei die zich tot daar uitstrekt.
* Er is een wandelpad langs de Molenbeek.
* Tussen de Kruiskouterstraat en de Molenbeek ligt een kouter in agrarisch gebied met een rijke fauna. De Molenbeekvallei is een beschermd natuurgebied.

## Galerij

* Zijaanzicht van de "De Graevesmolen"
* Gotegemmolen
* Kruiskoutermolen
* Molen te Broeck
* Sint-Bavokerk
* Dikke Kapel Mere
* De pastorie
* Sperwer in Kruiskouter Mere (nabij Blauwbos - Molenbeekvallei)
* Bavo van Herman De Somer (1923-2008)

## Evenementen

* Aan de kerk start jaarlijks in de maand augustus de Paardenommegang.
* Er is een "oogstkermis" rond de eerste zondag na 15 augustus. De vrijdag voor deze kermis is er een avondmarkt. De hele week zijn er ook wielerwedstrijden voor alle categorieën.
* In oktober is er een "kleine" kermis.

## Verkeer en vervoer

* Door het noorden van Mere loopt de snelweg A10/E40, die er een op- en afrit heeft. Op de grens tussen Erpe en Mere is er ook een spoorweghalte Erpe-Mere.
* Er zijn enkele wegels in het trage wegennetwerk van Erpe-Mere opgenomen. Eén ervan loopt van de visvijver aan het "Blauwbos" tussen een boerderij en de weide naar de Diepestraat.

## Sport

* Voetbalclub FC Mere is aangesloten bij de KBVB en speelt er in Vierde Provinciale.
* Er zijn 2 basketclubs in Mere.
* Grote Prijs Lucien Van Impe is een wielerwedstrijd voor eliterenners georganiseerd door de Meerse wielervrienden.

## Bekende inwoners

* Lucien Van Impe, winnaar van de Ronde van Frankrijk in 1976.
* Koen De Graeve, acteur en toneelspeler.
* Kenneth Vanbaeden, acteur uit de film de helaasheid der dingen uit 2009.
* Jimmy Samijn, zanger van Get Ready!
In 2018 maakten De Wanzeelse Kineasten voor Erfgoedcel Denderland video-opnames van verschillende dialecten in de Denderstreek, waaronder het Meers.

## Nabijgelegen kernen

Erpe, Bambrugge, Edixvelde, Aaigem, Ede
* ↑ Website Erpe-Mere
* ↑ Dialectopname - Mere - Luc vertelt over enkele dorpsfiguren uit Mere. madeindenderland.be. Gearchiveerd op 14 september 2024. Geraadpleegd op 23 oktober 2023.
Deelgemeenten: Aaigem · Bambrugge · Burst · Erondegem · Erpe · Mere · Ottergem · Vlekkem Gehuchten: Edixvelde (deels) · Egem Belgische gemeenten · Arrondissement Aalst · Oost-Vlaanderen · Vlaanderen