# Dodelijk autonoom wapen

Een dodelijk autonoom wapen is een autonoom wapen of wapensysteem dat zelfstandig kan zoeken naar doelen, en die kan aanvallen, op basis van geprogrammeerde regels en methodes. Vaak wordt naar deze systemen verwezen met Engelse benamingen als lethal autonomous weapon systems (LAWS), autonomous weapon systems (AWS), in de omgangstaal "killer robots". Dergelijke wapens kunnen ingezet worden in de lucht (drones), op het land, op of onder water, of in de ruimte.
Waar het vroeger ging om telegeleide wapens, heeft de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie geleid tot een moeilijk te stuiten wapenwedloop, gestuwd door geopolitieke concurrentie, wetenschappelijke doorbraken en op winst gerichte militaire technologiebedrijven.

## Voorgeschiedenis

Een van de oudste voorlopers van autonome wapens zijn de land- en zeemijnen. Eind 20e eeuw verschenen de eerste militaire robots, zoals TALON, die in 2002 ingezet werd in de Bosnische oorlog. Een dergelijke robot werd ook door de politie gebruikt bij de aanslag op politieagenten in Dallas op 7 juli 2016. Deze tuigen zijn wel vrij gesofistikeerd, maar niet echt te beschouwen als autonome wapens omdat ze in de regel gewoon op afstand worden bestuurd door mensen. Nadien kwamen tal van geleide wapens die na afvuren nog bijgestuurd konden worden.

## Definities

Voor werkelijk autonome wapens is het autonoom handelen in alle definities essentieel, maar daarom niet het autonoom beslissen.
Het Rode Kruis publiceerde in 2016 een vrij brede definitie als "elk wapensysteem met autonomie in zijn kritieke functies, dat wil zeggen een wapensysteem dat een doel kan selecteren (zoeken naar of detecteren, identificeren, volgen, en selecteren) en aanvallen (geweld gebruiken tegen, neutraliseren, beschadigen of vernietigen), en dit zonder menselijke interventie."
Jurist Heather M. Roff heeft het over "wapensystemen die kunnen leren flexibel te reageren op veranderende omstandigheden in de omgeving waarin ze worden ingezet, en in staat zijn om zelf beslissingen te nemen." Maar voor polemoloog Mark Gubrud volstaat het wanneer het systeem minstens een deel van de offensieve taak zelfstandig uitvoert.
Het Britse leger noemt het "systemen die in staat zijn om intenties en richting [van de tegenpartij] te begrijpen. Vanuit dit inzicht en zijn perceptie van de omgeving is zo'n systeem in staat om passende actie te ondernemen om een gewenste staat te bereiken. Het systeem is in staat een plan op te stellen, te kiezen uit een aantal alternatieven, zonder afhankelijk te zijn van menselijk toezicht en controle – al is menselijk ingrijpen nog steeds mogelijk. De activiteit van een autonoom onbemand vliegtuig is in zijn geheel genomen voorspelbaar, maar daarom niet elke individuele actie.

## Toepassingen

Militaire operaties worden in toenemende mate uitgevoerd met autonome wapens, en nog meer naarmate kunstmatige intelligentie (AI) wordt ingebouwd in de tuigen. Sommige analisten voorspellen zelfs "dat in toekomstige oorlogen geen mensen meer zullen vechten" en dat de inzet van autonome tuigen "onvermijdelijk" is. Anderen noemen het de "derde revolutie in oorlogsvoering, na buskruit en kernwapens".
Minstens 381 types (gedeeltelijk) autonome wapensystemen en militaire robots zouden in 2019 in ontwikkeling zijn. Waar het tot nu toe meer om statische geautomatiseerde systemen ging, gaat de ontwikkeling nu richting vol-autonome systemen zoals loitering missiles die een tijd rondhangen, op zoek naar het doel.

### Voorbeelden van autonome wapens

Vroege toepassingen zijn de kruisvluchtwapens, en autonome defensiesystemen zoals CIWS voor de luchtverdediging van schepen tegen zeedoelraketten en vijandelijke vliegtuigen. Van 2011 tot 2017 werd de Northrop Grumman X-47B ontwikkeld en getest als een intelligente drone-jager voor gebruik vanuit vliegdekschepen van de United States Navy. In 2017 begon de ontwikkeling van het Europese Future Combat Air System, een super-wapensysteem met meerdere autonome subsystemen.
Voorbeelden van loitering missiles zijn de draagbare AeroVironment Switchblade (2012), de Poolse WB Electronics Warmate (2016), en de Israëlische IAI Harop.

### Inzet in conflictgebieden

In 2017 zouden in het opnieuw oplaaiende conflict rond Nagorno-Karabach Israëlische autonome wapens van het type IAI Harop zijn ingezet tegen Armeense soldaten.

## Producenten

Vooraanstaande producenten van autonome wapens zijn het Britse Qinetiq (TALON) en BAE Systems (Corax/Raven drones), de Amerikaanse bedrijven General Atomics (Predator) en Northrop Grumman (drones), en in China Norinco (drones). In Europa zijn onder meer Airbus Defence and Space en Dassault Aviation (Future Combat Air System) actief.

## Juridisch kader

Aanvallen op mensen in oorlogstijd vallen onder het internationale humanitaire recht, in het algemene kader van de Geneefse Conventies. Een dergelijke aanval moet aan drie criteria voldoen: militaire noodzaak; onderscheid tussen strijders en niet-strijders; en evenredigheid tussen de waarde van de militaire doelstelling en de kans op nevenschade, met name burgerslachtoffers. Wanneer wapensystemen autonoom beslissingen nemen, is het twijfelachtig of ze aan die criteria kunnen voldoen.
Een meer specifiek verdrag is de VN-Conventie over bepaalde conventionele wapens. Na 2010 werden in het kader van deze Conventie onderhandelingen gestart over het beperken en reglementeren van autonome wapens. Na een debat in 2019 bleken de meeste staten – en vooral die uit het zuiden – gewonnen voor ofwel een totaal verbod ofwel een strikte wettelijke regeling van de ontwikkeling en inzet van deze wapens, een standpunt dat werd gesteund door secretaris-generaal António Guterres. Er kwamen echter geen bindende internationale afspraken, vanwege verzet van Australië, Israël, Rusland, de VS en het Verenigd Koninkrijk.
Een verbod of regulering kwam ook in verschillende parlementen ter sprake. Het Europees Parlement nam in 2014, en opnieuw in 2018 een resolutie aan die oproept tot een verbod op de ontwikkeling en het gebruik van volledig autonome wapens, maar stemde in 2019 in met investeringen in het Europees Defensiefonds.

## Ethische bezwaren en verbod

Het vooruitzicht op vol-autonome wapens ("killer robots") heeft een intens debat op gang gebracht. In 2013 werd de internationale Campaign to Stop Killer Robots opgezet, en sedertdien is vanuit verschillende hoek opgeroepen tot een stopzetting van ontwikkeling en investeringen in autonome wapens. Oproepen kwamen er van wetenschappers, van het Vaticaan en andere religieuze leiders, van vredesactivisten en mensenrechtenadvocaten.
Daarnaast bestaat het gevaar dat deze tuigen in handen komen van terroristen, terwijl ze ook kwetsbaar zijn voor hacking.
Sommige ethici zijn echter integendeel voorstanders van autonome wapens. Volgens hen zullen autonome wapens niet bijdragen tot buitengerechtelijke executies, nemen ze de verantwoordelijkheid niet weg van mensen, en vergroten ze zelfs de mogelijkheid om mensen verantwoordelijk te houden voor oorlogsmisdaden. Autonome wapens zouden in oorlogstijd menselijk lijden kunnen verminderen, en in het algemeen de kans op dodelijke conflicten niet vergroten.
* Israëlische autonome Harop drone op Paris Air Show (2013)
* Northrup X-47B op testvlucht (2015)
* Poolse Warmate op een show in Kiev (2017)
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Lethal autonomous weapon op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* ↑ (en) Autonomous weapons are a game-changer. The Economist (25 januari 2018). Gearchiveerd op 11 augustus 2020. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ (en) Views of the ICRC on autonomous weapon systems. Rode Kruis (11 april 2016). Gearchiveerd op 3 juli 2018. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ (en) Lethal Autonomous Weapons and Jus Ad BellumProportionality (2015). Gearchiveerd op 30 november 2019. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ (en) Autonomy without Mystery: Where do you draw the line? (9 mei 2014). Gearchiveerd op 16 november 2018. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ (en) Unmanned Aircraft Systems. MoD (UK) (augustus 2017). Gearchiveerd op 8 februari 2020. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ (en) G.C. Allen, Understanding China's AI Strategy (6 februari 2019). Gearchiveerd op 29 juli 2020. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* 1 2 3 4 Killer robots zijn een kwalijke revolutie in oorlogsvoering van 21ste eeuw (23 januari 2019). Gearchiveerd op 15 augustus 2020. Geraadpleegd op 15 augustus 2020.
* 1 2 Autonome wapensystemen: algoritmes van de dood. MO* (21 juli 2017). Gearchiveerd op 5 september 2019. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ (en) Stuart Russell, Sabine Hauert, Russ Altman, Manuela Veloso, Robotics: Ethics of artificial intelligence. Nature (27 mei 2015). Gearchiveerd op 31 december 2019. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ (en) UK, US and Russia among those opposing killer robot ban. The Guardian (29 maart 2019). Gearchiveerd op 19 september 2020. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ Resolutie van het Europees Parlement van 12 september 2018 over autonome wapensystemen (2018/2752(RSP)). Europees Parlement (2018). Gearchiveerd op 17 juli 2019. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 18 april 2019 over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van het Europees Defensiefonds. Europees Parlement (18 april 2019). Gearchiveerd op 26 mei 2019. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ stopkillerrobots.org. Gearchiveerd op 7 juni 2023.
* ↑ Wetenschappers waarschuwen voor gevaar ‘intelligente wapens’. Het Nieuwsblad (28 juli 2015). Gearchiveerd op 4 maart 2019. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ Vaticaan waarschuwt voor killerobots (17 april 2018). Gearchiveerd op 24 juni 2023. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ Nieuw rapport toont aan: groeiende steun voor een verbod op killer robots. DeWereldMorgen.be (13 augustus 2020). Gearchiveerd op 25 september 2020. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ (en) Stopping Killer robots. Country Positions on Banning Fully Autonomous Weapons and Retaining Human Control. Human Rights Watch (10 augustus 2020). Gearchiveerd op 10 augustus 2020. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.
* ↑ (en) Vincent C. Müller, Autonomous killer robots are probably good news (2016). Gearchiveerd op 15 december 2020. Geraadpleegd op 18 augustus 2020.