# Lijst van tijdperken

Deze lijst van tijdperken bevat officiële en inofficiële tijdperken uit de geochronologie en eenheden uit de chronostratigrafie. Veel van de lagere eenheden uit de stratigrafie zijn regionaal gedefinieerd, waarbij de tijdperken overlappen met tijdperken uit andere regio's. Het orgaan dat zich bezighoudt met de standaardisering van namen van tijdperken is de International Commission on Stratigraphy (ICS). Ondanks dat in sommige gevallen een naam is vastgesteld door de ICS, wordt vaak lokaal een oude, regionale naam gebruikt.

## Lijst

| Naam (Nederlands) | Naam (Engels) | basis/begin (Ma) | top/einde (Ma) | status | gebruik | vernoemd naar | auteur en jaar |
| A ||||||||
| Aalenien | Aalenian | 175,6 ± 2,0 | 171,6 ± 3,0 | tijdsnede (Jura) | ICS | Aalen (Duitsland) | |
| | Aegean | 245 | 243 | tijdsnede (Trias) | ??? regionaal (Alpen i.i.g.) | Egeïsche Zee | |
| Aeronien | Aeronian | 439,0 ± 1,8 | 436,0 ± 1,9 | tijdsnede (Siluur) | ICS | Cwm-coed-aeron (Wales) | Cocks et al, 1971 |
| | Alaunian | 216 | 211 | tijdsnede (Trias) | ??? | | |
| Albien | Albian | 112,0 ± 1,0 | 99,6 ± 0,9 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Albia, Latijn voor de Aube | d'Orbigny, 1842 |
| | Aldingian | 36 | 33 | tijdsnede (Eoceen) | Australië | | |
| Allerød | Allerød | 13.350 BP | 12.700 BP | chron (Weichselien) | onder andere Noord-Europa | Allerød (Denemarken) | |
| Alluvium: synoniem voor Holoceen ||||||||
| | Altonian | 17,5 | 16,5 | tijdsnede (Mioceen) | Nieuw-Zeeland | | |
| | Amazonian | ~1.800 | heden | Martiaans tijdvak | Mars | Amazonis Planitia | |
| Amstelien | | 2,588 | 2,40 | super-tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland | de Amstel | Harmer, 1896 |
| Anisien | Anisian | 245,0 ± 1,5 | 237,0 ± 2,0 | tijdsnede (Trias) | ICS | Anisus, Latijn voor de Enns (Oostenrijk) | |
| Antwerpiaan | Antwerpian | ± 21 | ± 12 | tijdsnede (Mioceen) | België (verouderd) | Antwerpen | Gogels, 1879 |
| Aptien | Aptian | 125,0 ± 1,0 | 112,0 ± 1,0 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Apt (Frankrijk) | d'Orbigny, 1840 |
| Aquitanien | Aquitanian | 23,03 | 20,43 | tijdsnede (Mioceen) | ICS | Aquitanië | |
| Archeïcum | Archean | geen | 2.500 | eonotheem | ICS | | |
| Arenig(-ien) | Arenig(-ian) | | | tijdvak (Ordovicium) | Europa | | |
| | Arikareean | 30,5 | 19 | tijdsnede (Oligo-Mioceen) | Noord-Amerika | | |
| Artinskien | Artinskian | 284,4 ± 0,7 | 275,6 ± 0,7 | tijdsnede (Perm) | ICS | Arti (Rusland) | Karpinski, 1874 |
| Ashgill(-ien) | Ashgill(-ian) | | | tijdvak (Ordovicium) | Europa | Ashgill (Schotland) | |
| Asselien | Asselian | 299,0 ± 0,8 | 294,6 ± 0,8 | tijdsnede (Perm) | ICS | de Assel (Kazachstan) | Roezjentsjev, 1954 |
| Atlanticum | Atlantic | 5.660 BP | 9.220 BP | chron (Holoceen) | onder andere Noord-Europa | de Atlantische Oceaan | Blytt, 1876 |
| Autunien | Autunian | ~300 | ~275 | tijdsnede (Carboon, Perm) | Europa (verouderd) | Autun (Frankrijk) | |
| Azoïcum zie Archeïcum ||||||||
| B ||||||||
| Badenien | Badenian | 16,0 | 13,3 | tijdsnede (Mioceen) | Paratethys | Baden (Oostenrijk) | Papp & Cicha, 1968 |
| Bajocien | Bajocian | 171,6 ± 3,0 | 167,7 ± 3,5 | tijdsnede (Jura) | ICS | Bayeux (Frankrijk) | d'Orbigny |
| Barremien | Barremian | 130,0 ± 1,5 | 125,0 ± 1,0 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Barrême (Frankrijk) | Coquand, 1873 |
| Bartonien | Bartonian | 37,2 ± 0,1 | 40,4 ± 0,2 | tijdsnede (Eoceen) | ICS | Barton-on-Sea (Zuid-Engeland) | Mayer-Eymar, 1857 |
| Bashkirien | Bashkirian | 318,1 ± 1,3 | 311,7 ± 1,1 | tijdsnede (Carboon) | ICS | Basjkirostan | |
| Bathonien | Bathonian | 167,7 ± 3,5 | 164,7 ± 4,0 | tijdsnede (Jura) | ICS | Bath (Engeland) | |
| Bavel Interglaciaal | | 1,03 | 0,96 | tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland | Bavel | Zagwijn & de Jong, 1984. |
| Bavelien | | 1,03 | 0,85 | super-tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland | Bavel | W.H. Zagwijn, J. de Jong, 1984. |
| Bekken Groepen 1-9 | Basin Groups 1-9 | 4.150 | 3.850 | tijdvak (Prenectarium) | Maan (inofficieel) | groepen inslagbekkens | |
| Bedoulien | Bedoulian | | | sub-tijdsnede (Krijt) | regionaal | | |
| Belvédère Interglaciaal | | 0,338 | 0,324 | tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland | groeve Belvédère (Maastricht) | |
| Berriasien | Berriasian | 145,5 ± 4,0 | 140,2 ± 3,0 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Berrias (Frankrijk) | |
| Biber Glaciaal | | ~2,35 | | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | de Biber (Duitsland) | |
| Biber-Donau | | | | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | | |
| Bolderiaan | Bolderian | <21 | >16 | tijdsnede (Mioceen) | België (verouderd) | Bolderberg | Dumont, 1850 |
| Boreaal | Boreal | 10.640 BP | 9.220 BP | chron (Holoceen) | Noord-Europa | Engels: boreal forest = taiga | Blytt, 1876 |
| Buntsandstein | Buntsandstein | 251,0 ± 0,4 | 246,6 | tijdvak/subperiode (Trias) | Europa | Duits: bunte Sandstein = gekleurde zandsteen | Von Alberti, 1834 |
| Burdigalien | Burdigalian | 20,43 | 15,97 | tijdsnede (Mioceen) | ICS | Latijn: Burdigala = Bordeaux | Depéret, 1892 |
| Bølling | Bølling | 13.730 BP | 13.480 BP | chron (Weichselien) | Noord-Europa | Bølling Sø (Denemarken) | |
| C ||||||||
| Calabrien | Calabrian | 1,806 | 0,781 | tijdsnede (Pleistoceen) | Zuid-Europa | Calabrië | |
| Callovien | Callovian | 164,7 ± 4,0 | 161,2 ± 4,0 | tijdsnede (Jura) | ICS | Kellaway (Engeland) | d'Orbigny |
| Calymmium | Calymmian | 1.600 | 1.400 | periode (Proterozoïcum) | ICS | | |
| Cambrium | Cambrian | 542,0 ± 1,0 | 488,3 ± 1,7 | periode (Paleozoïcum) | ICS | Cambria (Latijn voor Wales) | Sedgwick, 1835 |
| Campanien | Campanian | 83,5 ± 0,7 | 70,6 ± 0,6 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Champagne (Frankrijk) | Coquand, 1857 |
| Capitanien | Capitanian | 265,8 ± 0,7 | 260,4 ± 0,7 | tijdsnede (Perm) | ICS | Capitan Reef (Texas, V.S.) | |
| Caradoc(-ien) | Caradoc(-ian) | | | tijdvak (Ordovicium) | Europa | | |
| Carboon | Carboniferous | 359,2 ± 2,5 | 299,0 ± 0,8 | periode (Paleozoïcum) | ICS | steenkool | Conybeare & Phillips, 1822 |
| Carixien | Carixian | 189,6 ± 1,5 | | sub-tijdsnede (Jura) | regionaal | | |
| Carnien | Carnian | 228,0 ± 2,0 | 216,5 ± 2,0 | tijdsnede (Trias) | ICS | Karnische Alpen (Oostenrijk) | Mojsisovics, 1869 |
| Cenomanien | Cenomanian | 99,6 ± 0,9 | 93,5 ± 0,8 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Latijn: Cenomanium = Le Mans | d'Orbigny, 1847 |
| Cenozoïcum | Cenozoic | 65,5 ± 0,3 | heden | era | ICS | nieuwe leven | Phillips, 1847 |
| | Cincinnatian | ~450 | ~440 | tijdsnede (Ordovicium) | Noord-Amerika | Cincinnati | |
| Cisuralien | Cisuralian | 299,0 ± 0,8 | 270,6 ± 0,7 | tijdvak (Perm) | ICS | | |
| Changhsingien | Changhsingian | 253,8 ±0,7 | 251,0 ± 0,4 | tijdsnede (Perm) | ICS | Changxing (China) | |
| Chattien | Chattian | 28,4 ± 0,1 | 23,03 | tijdsnede (Oligoceen) | ICS | Chatte (Frankrijk) | Fuchs, 1894 |
| Coniacien | Coniacian | 89,3 ± 1,0 | 85,8 ± 0,7 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Cognac (Frankrijk) | Coquand, 1857 |
| Copernicum | Copernican | 1.100 | heden | periode | Maan | Copernicus | |
| Couvinien: synoniem voor Eifelien ||||||||
| Cromerien | Cromerian | 0,85 | 0,465 | super-tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland | | |
| Cryogenium | Cryogenian | 850 | 635,5 ± 1,2 | periode (Proterozoïcum) | ICS | bevroren oorsprong | |
| Crypticum | Cryptic | 4.567 | 4.150 | tijdvak (Prenectarium) | Maan (inofficieel) | verborgen | |
| D ||||||||
| Dacien | Dacian | 5,332 ± 0,005 | 3,600 ± 0,005 | tijdsnede (Plioceen) | Paratethys | Dacia (Romeinse provincie) | |
| Danien | Danian | 65,5 ± 0,3 | 61,7 ± 0,2 | tijdsnede (Paleoceen) | ICS | Denemarken | Desor, 1847 |
| Dapingien | Dapingian | 471,8 ± 1,6 | 468,1 ± 1,6 | tijdsnede (Ordovicium) | ICS | Daping (China) | |
| Darriwilien | Darriwilian | 468,1 ± 1,6 | 460,9 ± 1,6 | tijdsnede (Ordovicium) | ICS | Darriwil (Australië) | Hall, 1899 |
| | Deerparkian | | | tijdsnede (Devoon) | Noord-Amerika | | |
| | Delamaran | | | tijdsnede (Cambrium) | | |
| Deurniaan | Deurnian | | | tijdsnede (Mioceen) | België (verouderd) | Deurne | de Heinzelin (1955) |
| Devoon | Devonian | 416,0 ± 2,8 | 359,2 ± 2,5 | periode (Paleozoïcum) | ICS | Devon | Murchison & Sedgwick, 1839 |
| Dinantien | Dinantian | 359,2 ± 2,5 | 326,4 ± 1,6 | tijdvak/sub-periode (Carboon) | Noord-Europa | Dinant | |
| Dogger | Dogger | 175,6 ± 2,0 | 161,2 ± 4,0 | tijdvak (Jura) | Noord-Europa | Engels: dogger=ijzerrijk sediment | |
| Domerien | Domerian | | 183,0 ± 1,5 | sub-tijdsnede (Jura) | regionaal | | |
| Donau Glaciaal | | | >2,35 | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | de Donau | |
| Donau-Günz | | | >2,35 | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | | |
| Drenthien: synoniem voor Saalien ||||||||
| Drumien | Drumian | 506,5 | 503 | tijdsnede (Cambrium) | ICS | Drum Mountains (Utah, V.S.) | |
| | Dyeran | | | tijdsnede (Cambrium) | regionaal | | |
| E ||||||||
| Eburonien | | 1,80 | 1,45 | super-tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland | Eburonen, Germaanse stam | W.H. Zagwijn, 1957. |
| Ectasium | Ectasian | 1.400 | 1.200 | periode (Proterozoïcum) | ICS | | |
| Ediacarium | Ediacaran | 635,5 ± 1,2 | 542,0 ± 1,0 | periode (Proterozoïcum) | ICS | Ediacara Hills (Australië) | |
| Eemien | Eemian | 0,128 | 0,116 | tijdsnede (Pleistoceen) | Noord-Europa | de Eem (Nederland) | Harting, 1875 |
| Eifelien | Eifelian | 397,5 ± 2,7 | 391,8 ± 2,7 | tijdsnede (Devoon) | ICS | de Eifel | Beyrich, 1837 |
| Egerien | Egerian | 25,8 | 20,3 | tijdsnede (Oligoceen, Mioceen) | Paratethys | Eger (Hongarije) | Báldi & Seneš, 1968 |
| Eggenburgien | Eggenburgian | 20,8 | 18,3 | tijdsnede (Mioceen) | Paratethys | Eggenburg (Oostenrijk) | Steininger & Seneš, 1968 |
| Elsterien | | 0,465 | 0,418 | tijdsnede (Pleistoceen) | Noord-Europa | de Weißen Elster (Duitsland) | |
| Emsien | Emsian | 407,0 ± 2,8 | 397,5 ± 2,7 | tijdsnede (Devoon) | ICS | Bad Ems (Duitsland) | de Dorlodot, 1900 |
| Eoarcheïcum | Eoarchean | geen | 3.600 | era | ICS | | |
| Eoceen | Eocene | 55,8 ± 0,2 | 33,9 ± 0,1 | tijdvak (Paleogeen) | ICS | "vroege recent" | Lyell, 1847 |
| Eratosthenium | Eratosthenian | 3.200 | 1.100 | periode | Maan | Eratosthenes | |
| F ||||||||
| Famennien | Famennian | 374,5 ± 2,6 | 359,2 ± 2,5 | tijdsnede (Devoon) | ICS | Famenne (België) | Dumont, 1855 |
| Fanerozoïcum | Phanerozoic | 542,0 ± 1,0 | heden | eon | ICS | zichtbare leven | |
| Flandrien | Flandrian | 0,01 | heden | tijdsnede (Holoceen) | West-Europa (verouderd) | Vlaanderen | Rutot & Van den Broeck, 1885 |
| Floien | Floian | 478,6 ± 1,7 | 471,8 ± 1,6 | tijdsnede (Ordovicium) | ICS | Flo, Zweden | |
| Fortunien | Fortunian | 542,0 ± 1,0 | 528 | tijdsnede (Cambrium) | ICS | Fortune Head (Canada) | |
| Frasnien | Frasnian | 385,3 ± 2,6 | 374,5 ± 2,6 | tijdsnede (Devoon) | ICS | Frasne (België) | d'Omalius d'Halloy, 1862 |
| Furongien | Furongian | 501,0 ± 2,0 | 488,3 ± 1,7 | tijdvak (Cambrium) | ICS | Furong (China) | |
| G ||||||||
| Gallic | Gallic | 130,0 ± 1,5 | 89,3 ± 1,0 | tijdvak (Krijt) | inofficieel | | |
| Gargasien | Gargasian | | | sub-tijdsnede (Krijt) | regionaal | | |
| Gaultien | Gaultian | | | sub-tijdsnede (Krijt) | regionaal | | |
| Gedinien: synoniem voor Lochkovien ||||||||
| Gelasien | Gelasian | 2,588 | 1,806 | tijdsnede | ICS | Gela (Italië) | Rio et al, 1998 |
| Givetien | Givetian | 391,8 ± 2,7 | 385,3 ± 2,6 | tijdsnede (Devoon) | ICS | Givet (Frankrijk) | d'Omalius d'Halloy, 1839 |
| Gorstien | Gorstian | 422,9 ± 2,5 | 421,3 ± 2,6 | tijdsnede (Siluur) | ICS | Gorsty (boerderij bij Ludlow, Engeland) | Holland et al, 1980 |
| Guadalupien | Guadalupian | 270,6 ± 0,7 | 260,4 ± 0,7 | tijdvak (Perm) | ICS | Guadalupe Mountains (Texas, V.S.) | |
| Günz Glaciaal | Günz | 2,35 | | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | de Günz (Duitsland) | |
| Günz-Mindel | | | | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | | |
| Guzhangien | Guzhangian | 499 | 503 | tijdsnede (Cambrium) | ICS | Guzhang (China) | |
| Gzhelien | Gzhelian | 303,9 ± 0,9 | 299,0 ± 0,8 | tijdsnede (Carboon) | ICS | Gzjel (Rusland) | |
| H ||||||||
| Hadeïcum | Hadean | geen | 3.800 | eon | inofficieel | Hades, hel | Cloud, 1972 |
| Hauterivien | Hauterivian | 136,4 ± 2,0 | 130,0 ± 1,5 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Hauterive (Zwitserland) | Renevier, 1873 |
| | Hesperian | ~3.500 | ~1.800 | Martiaans tijdvak | Mars | Hesperia Planum | |
| Hettangien | Hettangian | 199,6 ± 0,6 | 196,5 ± 1,0 | tijdsnede (Jura) | ICS | Hettange-Grande (Frankrijk) | Renevier, 1864 |
| Hirnantien | Hirnantian | 445,6 ± 1,5 | 443,7 ± 1,5 | tijdsnede (Ordovicium) | ICS | Cwm Hirnant (Wales) | Bancroft, 1933 |
| Holoceen | Holocene | 11.800 BP | heden | tijdvak (Kwartair) | ICS | Grieks: helemaal nieuw | Gervais, 1867 |
| Holsteinien | | 0,418 | 0,386 | tijdsnede (Pleistoceen) | Noord-Europa | Holstein (Duitsland) | |
| Homerien | Homerian | 426,2 ± 2,4 | 422,9 ± 2,5 | tijdsnede (Siluur) | ICS | Homer (Wales) | Bassett et al, 1975 |
| Houthaleniaan | Houthalenian | <21 | >16 | tijdsnede (Mioceen) | België (verouderd) | Houthalen | Hirsch, 1952 |
| J ||||||||
| | Ibexian | ~505 | ~480 | tijdsnede (Ordovicium) | Noord-Amerika | | |
| Icenien | Icenian | 2,4 | ~2 | tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland, Engeland (verouderd) | | Pannekoek, 1956 |
| Imbrium | Imbrian | 3.850 | 3.200 | periode | Maan | Mare Imbrium | |
| Indien | Induan | 251,0 ± 0,4 | 249,7 ± 0,7 | tijdsnede (Trias) | ICS | de Indus | Kiparisova & Popov, 1956 |
| Ionien | Ionian | 0,781 | 0,126 | tijdsnede (Pleistoceen) | Zuid-Europa | Ionië | |
| J ||||||||
| Jonge Dryas | Younger Dryas | 12.700 BP | 11.560 BP | chron (Weichselien) | Noord-Europa | Dryas octopetala (plantje) | |
| Jura | Jurassic | 199,6 ± 0,6 | 145,5 ± 4,0 | periode (Mesozoïcum) | ICS | Jura (gebergte) | Brongniart |
| K ||||||||
| Karoo | Karoo | ±350 | ±300 | ijstijd | wereldwijd | Karoo (Zuid-Afrika) | |
| Karpatien | Karpatian | 17,0 | 16,0 | tijdsnede (Mioceen) | Paratethys | de Karpaten | Cicha et al, 1967 |
| Kasimovien | Kasimovian | 306,5 ± 1,0 | 303,9 ± 0,9 | tijdsnede (Carboon) | ICS | Kasimov (Rusland) | |
| Kasterliaan | Kasterlian | ~4,7 | ~3,6 | tijdsnede (Plioceen) | België (verouderd) | Kasterlee | Dumont, 1882 |
| Katien | Katian | 455,8 ± 1,6 | 445,6 ± 1,5 | tijdsnede (Ordovicium) | ICS | Lake Katy (Oklahoma, V.S.) | |
| Kattendijkiaan | Kattendijkian | ~5 | ~3,6 | tijdsnede (Plioceen) | België (verouderd) | Kattendijke | Glibert & de Heinzelin, 1957 |
| | Kazanian | | | tijdsnede (Perm) | Rusland | | |
| Kenozoïcum zie Cenozoïcum ||||||||
| Keuper | Keuper | ±230 | 199,6 | tijdvak (Trias) | Europa | | Von Alberti, 1834 |
| Kimmeridgien | Kimmeridgian | 155,7 ± 4,0 | 150,8 ± 4,0 | tijdsnede (Jura) | ICS | | d'Orbigny |
| Kiscellien | Kiscellian | | 25,8 | tijdsnede (Oligoceen) | Paratethys | | |
| Krijt | Cretaceous | 145,5 ± 4,0 | 65,5 ± 0,3 | periode (Mesozoïcum) | ICS | Kreta (eiland); Latijn creta=krijtgesteente | d'Omalius d'Halloy, 1822 |
| Kungurien | Kungurian | 275,6 ± 0,7 | 270,6 ± 0,7 | tijdsnede (Perm) | ICS | Kungur (Rusland) | |
| Kwartair | Quarternary | 2,588 | heden | periode (Cenozoïcum) | wereldwijd | vierde deel | Arduino, 1760 |
| L ||||||||
| Ladinien | Ladinian | 237,0 ± 2,0 | 228,0 ± 2,0 | tijdsnede (Trias) | ICS | Ladinen, volk in Noord-Italië | Bittner, 1892 |
| Landenien | Landenian | <60 | >55 | tijdsnede (Paleoceen) | West-Europa (verouderd) | Landen | Dumont, 1839 |
| Langhien | Langhian | 15,97 | 13,65 | tijdsnede (Mioceen) | ICS | Serravalle Langhe (Italië) | Pareto, 1864 |
| Lias | Lias | 199,6 ± 0,6 | 175,6 ± 2,0 | tijdvak (Jura) | Noord-Europa | onduidelijk | |
| Liviaan | Livian | 335 | 331 | tijdsnede (Carboon) | België (verouderd) | Lives | |
| Llandeilo (Llandeilean) | Llandeilo | | | tijdvak/tijdsnede (Ordovicium) | Europa | | |
| Llandovery | Llandovery | 443,7 ± 1,5 | 428,2 ± 2,3 | tijdvak (Siluur) | ICS | Llandovery (Wales) | Murchison, 1859 |
| Llanvirn(-ien) | Llanvirn(-ian) | | | tijdvak (Ordovicium) | Europa | | |
| Lochkovien | Lochkovian | 416,0 ± 2,8 | 411,2 ± 2,8 | tijdsnede (Devoon) | ICS | Lochkov (Tsjechië) | |
| Lopingien | Lopingian | 260,4 ± 0,7 | 251,0 ± 0,4 | tijdvak (Perm) | ICS | Loping (China) | |
| Ludfordien | Ludfordian | 421,3 ± 2,6 | 418,7 ± 2,7 | tijdsnede (Siluur) | ICS | Ludford (Engeland) | Holland et al, 1980 |
| Ludlow | Ludlovian | 422,9 ± 2,5 | 418,7 ± 2,7 | tijdsnede (Siluur) | ICS | Ludlow | |
| Lutetien | Lutetian | 48,6 ± 0,2 | 40,4 ± 0,2 | tijdsnede (Eoceen) | ICS | Latijn: Lutetia=Parijs | de Lapparent, 1883 |
| M ||||||||
| Maastrichtien | Maastrichtian | 70,6 ± 0,6 | 65,5 ± 0,3 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Maastricht | Dumont, 1849 |
| Malm | Malm | 161,2 ± 4,0 | 145,5 ± 4,0 | tijdvak (Jura) | Europa | Oudengels: malm = kalkbodem | |
| | Marjuman | | | tijdsnede (Cambrium) | Noord-Amerika | | |
| Menapien | | | 1,03 | super-tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland | Menapii, Germaans stam | W.H. Zagwijn, 1957. |
| Merksemiaan | Merksemian | ~2,5 | ~2 | tijdsnede (Pleistoceen) | België (verouderd) | Merksem | de Heinzelin, 1958 |
| Mesoarcheïcum | Mesoarchean | 3.200 | 2.800 | era | ICS | | |
| Mesoproterozoïcum | Mesoproterozoic | 1.600 | 1.000 | era | ICS | | |
| Mesozoïcum | Mesozoic | 251,0 ± 0,7 | 65,5 ± 0,3 | era | ICS | midden-leven | |
| Messinien | Messinian | 7,246 | 5,332 | tijdsnede (Mioceen) | ICS | Messina (Italië) | Mayer-Eymar, 1867 |
| Mindel | Mindel | 0,85 | 0,465 | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | de Mindel (Duitsland) | |
| Mindel-Riss | Mindel-Riss | 0,465 | 0,238 | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | | |
| Mioceen | Miocene | 23,03 | 5,332 | tijdvak (Neogeen) | ICS | Grieks: minder nieuw | Lyell, 1847 |
| Mississippien | Mississippian | 359,2 ± 2,5 | 318,1 ± 1,3 | tijdvak (Carboon) | ICS | Mississippi (V.S.) | |
| | Mohawkian | ~455 | ~450 | tijdsnede (Ordovicium) | Noord-Amerika | | |
| | Montezuman | | | tijdsnede (Cambrium) | regionaal | | |
| Montien | Montian | ~65 | ~61 | tijdsnede (Paleoceen) | Europa (verouderd) | Mons, Frans voor Bergen | Dewalque, 1868 |
| Moscovien | Moscovian | 311,7 ± 1,1 | 306,5 ± 1,0 | tijdsnede (Carboon) | ICS | Moskou (Rusland) | |
| Muschelkalk | Muschelkalk | 243 ± 2 | 235 ± 2 | tijdvak (Trias) | Europa | Duits: kalksteen met mosselen | Füchsel, 1761 |
| N ||||||||
| Namurien | Namurian | 326,4 | 313,0 | tijdsnede (Carboon) | Europa | Namur, Frans voor Namen | |
| Nectarium | Nectarian | 3920 | 3850 | periode | Maan | Mare Nectaris | |
| Needien | Needian | 0,42 | 0,38 | etage (Pleistoceen) | Nederland (verouderd) | Neede | |
| Neoarcheïcum | Neoarchaen | 2.800 | 2.500 | era | ICS | | |
| Neocomien | Neocomian | 145,5 | 125,0/130,0 | tijdvak | inofficieel | Neocomium, Latijn voor Neuchâtel | |
| Neogeen | Neogene | 23,0 | 2,588 | periode (Cenozoïcum) | ICS | | Hörnes, 1856 |
| Neoproterozoïcum | Neoproterozoic | 1.000 | 542,0 ± 1,0 | era | ICS | | |
| | Noachian | geen | ~3.500 | Martiaans tijdvak | Mars | Noachis Terra | |
| Norien | Norian | 216,5 ± 2,0 | 203,6 ± 1,5 | tijdsnede (Trias) | ICS | Norische Alpen (Oostenrijk) | |
| O ||||||||
| Olenekien | Olenekian | 249,5 | 245,9 | tijdsnede (Trias) | ICS | de Olenyok (Siberië) | |
| Oligoceen | Oligocene | 33,9 ± 0,1 | 23,03 | tijdvak (Paleogeen) | ICS | "minder recent" | Beyrich, 1857 |
| Oostermeer Interglaciaal | | 0,243 | 0,238 | tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland | Oostermeer | |
| Ordovicium | Ordovician | 488,3 ± 1,7 | 443,7 ± 1,5 | periode (Paleozoïcum) | ICS | Ordovices, Keltische stam | Lapworth, 1879 |
| Orosirium | Orosirian | 2.050 | 1.800 | periode (Proterozoïcum) | ICS | | |
| Oude Dryas | Older Dryas | 13.480 BP | 13.350 BP | chron (Weichselien) | Europa | Dryas octopetala (plantje) | |
| Oudste Dryas | Oldest Dryas | 13.860 | 13.780 | chron (Weichselien) | Europa | Dryas octopetala (plantje) | |
| Ottnangien | Ottnangian | 18,3 | 17,0 | tijdsnede (Mioceen) | Paratethys | Ottnang am Hausruck (Oostenrijk) | Papp & Rögl, 1967 |
| Oxfordien | Oxfordian | 161,2 ± 4,0 | 155,0 ± 4,0 | tijdsnede (Jura) | ICS | Oxford | d'Orbigny |
| P ||||||||
| Paibien | Paibian | 501,0 ± 2,0 | 496 | tijdsnede (Cambrium) | ICS | Paibi (China) | |
| Paleoarcheïcum | Paleoarchean | 3.600 | 3.200 | era | ICS | | |
| Paleoceen | Paleocene | 65,5 ± 0,3 | 55,8 ± 0,2 | tijdvak (Paleogeen) | ICS | "oudste recent" | Schimper, 1847 |
| Paleofyticum | Paleophytic | ~450 | ~270 | era | paleobotanie | "oude flora" | |
| Paleogeen | Paleogene | 65,5 ± 0,3 | 23,0 | periode (Cenozoïcum) | ICS | | Hörnes, 1856 |
| Paleoproterozoïcum | Paleoproterozoic | 2.500 | 1.600 | era | ICS | | |
| Paleozoïcum | Paleozoic | 542,0 ± 1,0 | 251,0 ± 0,7 | era | ICS | oude leven | |
| Pannonien | Pannonian | 11,608 ± 0,005 | 7,246 ± 0,005 | tijdsnede (Mioceen) | Paratethys | Pannonië | Roth von Telegd, 1879 |
| Pennsylvanien | Pennsylvanian | 318,1 ± 1,3 | 299,0 ± 0,8 | tijdvak (Carboon) | ICS | Pennsylvania | |
| Perm | Permian | 299,0 ± 0,8 | 251,0 ± 0,4 | periode (Paleozoïcum) | ICS | Perm (Rusland) | Murchison, 1849 |
| Phanerozoïcum zie Fanerozoïcum ||||||||
| Piacenzien | Piacenzian | 3,600 | 2,588 | tijdsnede (Plioceen) | ICS | Piacenza | Mayer-Eymar, 1858 |
| Pleistoceen | Pleistocene | 2,588 | 0,0117 | tijdvak (Kwartair) | ICS | "jongste recent" | |
| Pleniglaciaal | | 73.000 BP | 14.500 BP | sub-tijdsnede (Pleistoceen) | Noord-Europa | | |
| Pliensbachien | Pliensbachian | 189,6 ± 1,5 | 183,0 ± 1,5 | tijdsnede (Jura) | ICS | Pliensbach (Duitsland) | Oppel, 1858 |
| Plioceen | Pliocene | 5,332 | 2,588 | tijdvak (Neogeen) | ICS | "nieuwer recent" | Lyell, 1847 |
| Poederliaan | Poederlian | ~3,5 | ~2,5 | tijdsnede (Plioceen) | België (verouderd) | Poederlee | Vincent, 1889 |
| Pontien | Pontian | 7,246 ± 0,005 | 5,332 ± 0,005 | tijdvak (Mioceen) | Paratethys | Pontus Euxinus, Latijn voor de Zwarte Zee | Le Play, 1842 |
| | Portlandian | | | tijdsnede (Jura) | Britse Eilanden | |
| Pragien | Pragian | 411,2 ± 2,8 | 407,0 ± 2,8 | tijdsnede (Devoon) | ICS | Praag | |
| Preboreaal | Preboreal | 11.560 BP | 10.640 BP | chron | Noord-Europa | "voor het Boreaal" | |
| Precambrium | Precambrian | geen | 542,0 ± 1,0 | geen (vroeger: eon) | wereldwijd | voor het Cambrium | |
| Preglaciaal | | geen | 0,386 | geen | Nederland | voor het glaciaal (Saalien) | |
| Prenectarium | Prenectarian | 4567 | 3850 | periode | Maan | "voor het Nectarium" | |
| Pretiglien | Pretiglian | 2,588 | 2,40 | super-tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland | "voor het Tiglien" | Van der Vlerk, 1948 |
| Priabonien | Priabonian | 37,2 ± 0,1 | 33,9 ± 0,1 | tijdsnede (Eoceen) | ICS | Priabona (Italië) | Munier-Chalmas & De Lapparent, 1893 |
| Pridoli(en) | Pridoli(an) | 418,7 ± 2,7 | 416,0 ± 2,8 | tijdvak (Siluur) | ICS | Přidoli (Tsjechië) | |
| | Priscoan zie Hadeicum | Priscoan zie Hadeicum | Priscoan zie Hadeicum | Priscoan zie Hadeicum | Priscoan zie Hadeicum | Priscoan zie Hadeicum | Priscoan zie Hadeicum |
| Proterozoïcum | Proterozoic | 2.500 | 542,0 ± 1,0 | eon | ICS | | |
| R ||||||||
| Rhaetien | Rhaetian | 203,6 ± 1,5 | 199,6 ± 0,6 | tijdsnede (Trias) | ICS | Rhetische Alpen | |
| Rhuddanien | Rhuddanian | 443,7 ± 1,5 | 439,0 ± 1,8 | tijdsnede (Siluur) | ICS | Cwm-Rhuddian (Wales) | |
| Rhyacium | Rhyacian | 2.300 | 2.050 | periode (Proterozoïcum) | ICS | | |
| | Riphean | 1650 | 650 | tijdsnede (Proterozoïcum) | wereldwijd (verouderd) | | |
| Rissglaciaal | Riss | 0,238 | 0,128 | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | Riss | |
| Riss-Würm Interglaciaal | Riss-Würm | 0,128 | 0,116 | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | | |
| Roadien | Roadian | 270,6 ± 0,7 | 268,0 ± 0,7 | tijdsnede (Perm) | ICS | | |
| Romanien | Romanian | 3,6 | 1,8 | tijdsnede (Plioceen, Pleistoceen) | Paratethys | | |
| Rotliegend(-es) | Rotliegend(-es) | 299 | 270,6 | sub-periode (Perm) | inofficieel | | |
| Rupelien | Rupelian | 33,9 ± 0,1 | 28,4 ± 0,1 | tijdsnede (Oligoceen) | ICS | de Rupel (België) | Dumont, 1850 |
| S ||||||||
| Saalien | Saalian | 0,238 | 0,128 | tijdsnede (Pleistoceen) | Noord-Europa | de Saale (Duitsland) | |
| Sakmarien | Sakmarian | 294,6 ± 0,8 | 284,4 ± 0,7 | tijdsnede (Perm) | ICS | de Sakmara (Rusland) | Karpinski, 1874 |
| Sandbien | Sandbian | 460,9 ± 1,6 | 455,8 ± 1,6 | tijdsnede (Ordovicium) | ICS | Södra Sandby, Zweden | |
| Santonien | Santonian | 85,8 ± 0,7 | 83,5 ± 0,7 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Saintes (Frankrijk) | Coquand, 1873 |
| Sarmatien | Sarmatian | 12,7 | 11,6 | tijdsnede (Mioceen) | Paratethys | de Sarmaten | Suess, 1866 |
| Saxonien | Saxonian | ~290 | ~255 | tijdsnede (Perm) | Europa (verouderd) | Saksen | |
| Scaldisiaan | Scaldisian | ~4 | ~2,5 | tijdsnede (Plioceen) | België (verouderd) | Scaldus, Latijn voor de Schelde | Dumont, 1850 |
| Selandien | Selandian | 61,7 ± 0,2 | 58,7 ± 0,2 | tijdsnede (Paleoceen) | ICS | Seeland (Denemarken) | Rosenkrantz, 1924 |
| Senonien | Senonian | 89,3 | 65,5 | tijdvak (Krijt) | inofficieel | Sens (Frankrijk) | d'Orbigny |
| Serpukhovien | Serpukhovian | 326,4 ± 1,6 | 318,1 ± 1,3 | tijdsnede (Carboon) | ICS | Serpoechov (Rusland) | |
| Serravallien | Serravallian | 13,65 | 11,608 | tijdsnede (Mioceen) | ICS | Serravalle Scrivia (Italië) | Pareto, 1864 |
| Sheinwoodien | Sheinwoodian | 428,2 ± 2,3 | 426,2 ± 2,4 | tijdsnede (Siluur) | ICS | Sheinwood (Engeland) | Basset et al, 1975 |
| Siderium | Siderian | 2.500 | 2.300 | periode (Proterozoïcum) | ICS | | |
| Silesien | Silesian | 326,4 | 299,0 | subperiode (Carboon) | Europa | Silezië | |
| Siegenien | Siegenian | | | tijdsnede (Devoon) | Noord-Amerika, Europa | | |
| Siluur | Silurian | 443,7 ± 1,5 | 416,0 ± 2,8 | periode (Paleozoïcum) | ICS | Silures, Keltische stam | Murchison, 1835 |
| Sinemurien | Sinemurian | 196,5 ± 1,0 | 189,6 ± 1,5 | tijdsnede (Jura) | ICS | Semur-en-Auxois (Frankrijk) | d'Orbigny, 1842 |
| Statherium | Statherian | 1.800 | 1.600 | periode (Proterozoïcum) | ICS | | |
| Stenium | Stenian | 1.200 | 1.000 | periode (Proterozoïcum) | ICS | | |
| Stephanien | Stephanian | 303,9 | 299,0 | tijdsnede (Carboon) | Europa | Saint-Étienne (Frankrijk) | |
| | Steptoan | | | tijdsnede (Cambrium) | regionaal | | |
| Subatlanticum | Subatlantic | 2400 BP | 0 | chron (Holoceen) | onder andere Noord-Europa | | |
| Subboreaal | Subboreal | 5660 BP | 2400 BP | chron (Holoceen) | onder andere Noord-Europa | | |
| | Sunwaptan | | | tijdsnede (Cambrium) | regionaal | | |
| T ||||||||
| Tarantien | Tarantian | 0,15 | 0,0115 | tijdsnede (Pleistoceen) | Zuid-Europa | Tarante (Italië) | |
| | Tatarian | | | tijdsnede (Perm) | Rusland | Tatarstan | |
| Taxandrien | Taxandrian | 1,80 | 0,418 | super-tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland (verouderd) | | |
| Telychien | Telychian | 436,0 ± 1,9 | 428,2 ± 2,3 | tijdsnede (Siluur) | ICS | Pen-lan-Telych (Wales) | Cocks et al 1973 |
| Terreneuvien | Terreneuvian | 542,0 ± 1,0 | 521 | tijdvak (Cambrium) | ICS | Terre-Neuve, Frans voor Newfoundland | |
| Tertiair | Tertiary | 65,5 ± 0,3 | 2,588 | sub-era (Cenozoïcum) | inofficieel | derde deel | Arduino, 1760 |
| Thanetien | Thanetian | 58,7 ± 0,2 | 55,8 ± 0,2 | tijdsnede (Paleoceen) | ICS | Isle of Thanet (Engeland) | Renevier, 1874 |
| Thuringien | Thugingian | ~280 | 251 | tijdsnede (Perm) | Europa (verouderd) | Thüringen | |
| Tiglien | Tiglian | 2,40 | 1,80 | super-tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland | Tegelen | |
| Tithonien | Tithonian | 150,8 ± 4,0 | 145,5 ± 4,0 | tijdsnede (Jura) | ICS | Tithonos (Griekse mythologie) | Oppel, 1865 |
| Toarcien | Toarcian | 183,0 ± 1,5 | 175,6 ± 2,0 | tijdsnede (Jura) | ICS | Thouars (Frankrijk) | d'Orbigny, 1849 |
| Tonium | Tonian | 1.000 | 850 | periode (Proterozoïcum) | ICS | | |
| Tortonien | Tortonian | 11,608 | 7,246 | tijdsnede (Mioceen) | ICS | Tortona (Italië) | Mayer-Eymar, 1858 |
| Tournaisien | Tournaisian | 359,2 ± 2,5 | 345,3 ± 2,1 | tijdsnede (Carboon) | ICS | Tournai, Frans voor Doornik (België) | Dumont, 1832 |
| Tremadoc(-ien) | Tremodoc(-ian) | 488,3 ± 1,7 | 478,6 ± 1,7 | tijdvak (Ordovicium) | ICS | Tremadoc Bay, Wales | Sedgwick, 1846 |
| Trias | Triassic | 251,0 ± 0,4 | 199,6 ± 0,6 | periode (Mesozoïcum) | ICS | driedeling | Von Alberti, 1834 |
| Tubantien | Tubantian | 0,116 | 0,0115 | tijdsnede (Pleistoceen) | Nederland (verouderd) | | Van der Vlerk & Florschütz, 1950 |
| Turonien | Turonian | 93,5 ± 0,8 | 89,3 ± 1,0 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Tours (Frankrijk) | d'Orbigny, 1842 |
| U ||||||||
| Ufimien | Ufimian | 268 | 270,6 | tijdsnede (Perm) | verouderd | | |
| V ||||||||
| Valanginien | Valanginian | 140,2 ± 3,0 | 136,4 ± 2,0 | tijdsnede (Krijt) | ICS | Valangin (Zwitserland) | Desor, 1853 |
| Vendien | Vendian | ~610 | 542,0 ± 1,0 | subera (Proterozoïcum) | wereldwijd (verouderd) | | |
| Viséen | Visean | 345,3 ± 2,1 | 326,4 ± 1,6 | tijdsnede (Carboon) | ICS | Visé, Frans voor Wezet (België) | Dumont, 1832 |
| Vraconien | Vraconian | | | sub-tijdsnede (Krijt) | regionaal | | |
| Vroeg Imbrium | Early Imbrian | 3850 | 3800 | periode | Maan | Mare Imbrium | |
| W ||||||||
| Waalien | Waalian | 1,45 | 1,20 | super-tijdsnede | Nederland | de Waal | W.H. Zagwijn, 1957. |
| Weichselien | Weichselian | 0,116 | 0,0115 | tijdsnede | Noord-Europa | de Weichsel (Wisła) | |
| Wenlock(-ien) | Wenlock(-ian) | 428,2 ± 2,3 | 422,9 ± 2,5 | tijdvak (Siluur) | ICS | Much Wenlock (Engeland) | Murchison, 1833 |
| Westfalien | Westfalian | 313,0 | 303,9 | tijdsnede (Carboon) | Europa | Westfalen | |
| | Whiterockian | ~480 | ~455 | tijdsnede (Ordovicium) | Noord-Amerika | | |
| | Wolstonian | 0,238 | 0,128 | tijdsnede (Pleistoceen) | Groot-Brittannië | Wolston (Engeland) | |
| Wordien | Wordian | 268,0 ± 0,7 | 265,8 ± 0,7 | tijdsnede (Perm) | ICS | | |
| Wuchiapingien | Wuchiapingian | 260,4 ± 0,7 | 253,8 ± 0,7 | tijdsnede (Perm) | ICS | | |
| Würm Glaciaal | Würm | 0,116 | 0,0115 | tijdsnede (Pleistoceen) | Alpen | de Würm (Duitsland) | |
| Y ||||||||
| Ypresien | Ypresian | 55,8 ± 0,2 | 48,6 ± 0,2 | tijdsnede (Eoceen) | ICS | Ypres, Frans voor Ieper (België) | Dumont, 1849 |
| Z ||||||||
| Zanclien | Zanclean | 5,332 | 3,60 | tijdsnede (Plioceen) | ICS | Zancla, oude naam voor Messina (Italië) | Sequenza, 1868 |
| Zechstein | Zechstein | ±270 | ±250 | sub-periode (Perm) | Europa (inofficieel) | | |