# Jan Nieuwenhuijs

Johannes Theodorus (Jan) Nieuwenhuijs (Amsterdam, 8 januari 1922 – aldaar, 28 december 1986) was een Nederlands kunstschilder.

## Opleiding

Nieuwenhuijs volgde de Rijksnormaalschool en Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. Hij was samen met zijn broer, Constant Nieuwenhuijs, Corneille en Karel Appel een van de oprichters in 1948 van de Experimentele Groep in Holland en van de internationale groep CoBrA, maar verliet die groep in de zomer van 1949. Nieuwenhuijs paste bijzonder goed in die groepering, juist omdat hij noch abstracte kunst, noch de non-figuratieve kunst aanhing. Dat dreigde zijns inziens naar een te veel esthetiseren te leiden en dat heeft Nieuwenhuijs nooit gewild, ook niet toen andere leden van de Cobra-groep later toch wat meer estheten zijn geworden. Om zijn eigen woorden te gebruiken: Ik schilder zoals ik schrijf, zoals ik lach. Ik schilder ook niet een bepaald geval, maar ik probeer expressief te zijn en daarvoor heb ik beelden nodig. Iets van deze tijd wil ik weergeven en in de abstracte kunst mis ik de hartslag, het felle van deze tijd. De abstracten bouwen alleen een schijnwereld op.
Hij was lid van de Amsterdamse Kring van Kunstenaars "Stuwing", Arti et Amicitiae en van de Federatie van Verenigingen van Beroeps Beeldende Kunstenaars.
In de periode voor 1948 maakte hij vooral stillevens, maar daarna begon hij composities te maken met vissen en fantasiewezens. Ed Wingen schreef over Nieuwenhuijs: Het vroege werk van Nieuwenhuijs stond onder invloed van Matisse en Braque. Hij experimenteert met surreële dierfiguren, half mens, half vis en ontwikkelt zijn bijdrage aan het internationale Cobra-avontuur. Zijn ervaringswereld bezit een kinderlijke spontaniteit. Dit impulsieve uitgangspunt veroorzaakt in zijn schilderijen, aquarellen en tekeningen een sprookjesachtige rijkdom aan vormen en kleuren, die afwisselend figuratief en abstract is. De beeldtaal van Nieuwenhus verwijst naar de fantasiewereld van kinderen, de wonderlijke dromen van krankzinnigen en de fabels van primitieven. Ook bezit zijn semiautomatische schrift verwantschap met de kunst van figuren als Klee en Kandinsky en surrealisten als Mirò en André Masson.
Tot aan zijn dood in 1986 is Nieuwenhuijs trouw gebleven aan het credo van de Experimentele Groep. Zijn werk heeft zich dan ook binnen de mogelijkheden van het Cobra-idioom ontwikkeld tot een speelse en fantasierijke variatie van het naoorlogse surreële expressionisme.
Nieuwenhuijs heeft geëxposeerd in verschillende Europese musea en het Stedelijk Museum te Amsterdam heeft verschillende werken in eigen collectie. Een kunstenaar bovendien die in tal van landen zich heeft georiënteerd op kunstgebied en ook heeft geschilderd, onder meer in Italië, Frankrijk, Marokko, Tunesië, Algerije, Duitsland, enz. Een kunstenaar ten slotte wiens naam onverbrekelijk verbonden blijft aan een soort kunstvernieuwing die direct na de Tweede Wereldoorlog van zich deed spreken.
Wie nu de schilderijen van Nieuwenhuijs ziet zal er inderdaad iets van de spanning van zijn tijd in terugvinden.
    Over Nieuwenhuijs schrijft Gerrit Kouwenaar in een gedicht uit 1974:
    Hij heeft een deftige snor
    Hij is vrolijk als een mens
    Hij is niet vrolijk hij is ernstig
    Hij is ernstig als een huis vol speelgoed
    Hij bewoont zijn huis en zijn tijd
    Hij is een schilder die schildert
    Hij schildert geen verhalen
    Hij vult wit in
    Hij maakt kleuren alsof hij kan zien in het donker
    Hij maakt vormen alsof hij kan maken
    Hij is een zwijger die doof maakt
    Hij maakt dingen die bestaan
    Hij maakt wat hij waarmaakt
    Hij heeft een verleden'
    Hij is aanwezig

## Solotentoonstellingen

1952 Galerie Le Canard, Amsterdam
1962 Galerie Brebaum, Düsseldorf
1966 Kunstzaal Vlieger, Amsterdam
1967 Twentse Schouwburg, Enschede
1971 Galerie Moderne, Silkeborg
1972 Galerie Nicolas, Amsterdam
1998 Cobra Museum voor Moderne Kunst Amstelveen

## Groepstentoonstellingen

1948 Jan Nieuwenhuijs/Anton Rooskens, Galerie Melchers, Amsterdam Amsterdamse schilders van nu, Stedelijk Museum, Amsterdam Schilders onder de dertig, Arti et Amicitiae, Amsterdam Høstudstillingen. Den Frie Udstillings Bygning, Kopenhagen
1949 Amsterdamse schilders van nu, Stedelijk Museum Amsterdam De Keerkring, Museum Fodor, Amsterdam
1955 Jonge Nederlandse Schilders OKW, Pictura, Amsterdam
1960 Stuwing, Stedelijk Museum, Amsterdam
1961 Stuwing, Stedelijk Museum, Amsterdam
1966 Cobra 1948/51, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam Cobra, Louisiana, Humblebaek
1973 Cobra '73: Nieuwenhuijs/Brands/Corneille, Galerie Nicolas, Amsterdam
1983 Informele Kunst, Rijksmuseum Twenthe/Dordrechts Museum
1988 Cobra 40 jaar later, Nieuwe Kerk, Amsterdam
1993 Cobra LIEGE 93, Musée d'Art Moderne, Luik
1995 De taal van Cobra, Cobra Museum voor Moderne Kunst, Amstelveen

## Externe link

* Website
* 1 2 3 4 5 6 P.A. Scheen, 1970. Lexicon Nederlandse Beeldende Kunstenaars 1750-1950. Volume M-Z en supplement. Kunsthandel Pieter A. Scheen N.V. 's-Gravenhage, Nederland.
* ↑ Biografische gegevens bij het RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis
* ↑ W. Stokvis, 2016. COBRA The history of a European Avant-Garde Movement 1948-1951. nai010 Publishers. 400 p.
* Biografisch Portaal: 68911306
* Gemeinsame Normdatei: 1035385910
* International Standard Name Identifier: 0000 0003 9260 5623
* Library of Congress Control Number: no2013094110
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 070852049
* RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 59536
* Système universitaire de documentation: 240486730
* Virtual International Authority File: 286670300
* WorldCat (via VIAF): 286670300