OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# S.P.Q.R. (vereniging)

S.P.Q.R. is een Nederlandstalige vereniging van liefhebbers van Rome, gevestigd te Leuven. Ze werd opgericht in 2002.

## Organisatie

De naam is ontleend aan de afkorting SPQR, wat staat voor de Latijnse woorden "Senatus Populusque Romanus" en betekent "de senaat en het volk van Rome". Ook in moderne tijden gebruikt de stad deze afkorting. Het logo van de vereniging toont de Capitolijnse wolvin met op de achtergrond de officiële kleuren van de stad Rome: purper en oranje.
In juni 2024 telde de vereniging 419 leden, zowel Vlamingen, Nederlanders als Italianen. Het werkjaar van de vereniging start op 21 april, de dag waarop de stad Rome in 753 v.C. volgens de legende zou zijn gesticht door Romulus en Remus. Juridisch gezien is het een feitelijke vereniging.

## Activiteiten

De vereniging verspreidt informatie over Rome via een nieuwsbrief, een website en een Facebookgroep.
Frequent worden bijeenkomsten georganiseerd, waaronder lezingen, boekvoorstellingen, museumbezoek, rondleidingen in Rome en de jaarlijkse receptie op 21 april.

### Romulusprijs

Sinds 2005 reikt S.P.Q.R. jaarlijks de Romulusprijs uit. Tijdens de jaarlijkse receptie wordt deze trofee geschonken aan een persoon, organisatie of bedrijf die het voorgaande jaar een opmerkelijke inspanning heeft geleverd voor de promotie van Rome of Italië in het algemeen. Deze prestatie kan gesitueerd zijn op cultureel, gastronomisch, literair, toeristisch of ander vlak. De winnaar ontvangt een 2,6 kg wegend bronzen duplicaat van de Capitolijnse wolvin.
* Hageland zet Italiaanse wijn op het schavotje, De Standaard, 14 januari 2009
* Een passie voor Rome, De Standaard, 26 februari 2008
* De vereniging S.P.Q.R., Het Nieuwsblad, 12 november 2014
* Carine Cuypers wint eerste Romulus-prijs, Gazet van Antwerpen, 22 april 2005
* S.P.Q.R., website van de vereniging
# S.P.O.C.K

S.P.O.C.K, afkorting voor Star Pilot On Channel K, is een Zweedse synthpopband, die uit Trekkies bestaat en in 1988 opgericht werd.
De groep ontstond veeleer bij wijze van grap op een verjaardagsfeestje voor Finn Albertsson; Alexander Hofman, de zanger, gaf er samen met songschrijver Eddie Bengtsson enkele liederen ten beste. Het drietal koesterde een grote voorliefde voor sciencefiction en noemde zich Mr. Spock, naar de gelijknamige Star Trekfiguur. Hun nummers sloegen aan, en na op nog een aantal andere privéfeestjes gespeeld te hebben, legden ze contacten in het professionele milieu. In 1989 eiste Paramount Pictures echter een schadevergoeding voor het onrechtmatige gebruik van de naam Mr. Spock, waarop de groep zich tot S.P.O.C.K omdoopte.
Op het Zweedse label Accelerating Blue Fish brachten ze in 1990 de single Silicon Dreams uit, hetgeen hun eerste commerciële succes betekende. Ze scoorden vervolgens in 1992, met 'Never Trust a Klingon', een grote clubhit. Verdere hits waren onder andere 'Astrogirl', 'Alien Attack' en 'Dr. McCoy'.
Van de drie stichtende leden bleef uiteindelijk enkel zanger Hofman over; keyboardspelers Christer Hermodsson en Johan Malmgren kwamen in respectievelijk 1997 en 1999 bij de band. Zij noemen zich Crull-E en Yo-Haan; de pseudoniemen van Hofman, Bengtsson en Albertsson waren respectievelijk Android, Captain Eddie B. Kirk en Cybernoid. Johan Billing, alias Plasteroid, was eveneens vroeger lid.
Muzikaal gezien is S.P.O.C.K zeer vlot en melodisch: het is een soort electropop met een newwave-trekje. De nummers hebben allemaal op een of andere manier met de ruimte te maken, en de groep treedt ook steevast in sciencefictionpakjes op, die aan de uniformen uit Star Trek doen denken.

## Galerij

* S.P.O.C.K 2018.
* Alexander Hofman.
* Valdi Solemo.
* Johan Malmgren.

## Discografie
### Albums

* 1993 Five Year Mission
* 1995 Alien Worlds
* 1995 A Piece of the Action (verzameling singles)
* 1997 Assignment: Earth
* 1997 Earth Orbit: Live
* 1999 S.P.O.C.K: 1999
* 2001 2001: A S.P.O.C.K Odyssey

### Singles

* 1990 Silicon Dreams
* 1992 Never Trust a Klingon
* 1993 Strange Dimensions
* 1994 Never Trust a Klingon [2294 AD]
* 1994 Astrogirl
* 1995 All E.T.'s Aren't Nice
* 1997 Alien Attack
* 1997 E.T. Phone Home
* 1998 Speed of Light
* 1998 Dr. McCoy
* 2000 Klingon 2000
* 2000 Where Rockets Fly
* 2001 Queen of Space
* 2001 Satellites
# Ruud Sesink Clee

Rudolf Albert (Ruud) Sesink Clee (Den Haag, 24 juli 1931 - Johannesburg, 31 juli 2015) was een Nederlandse roeier. Hij vertegenwoordigde Nederland eenmaal op de Olympische Spelen, maar won bij die gelegenheid geen medaille.
Hij maakte op 20-jarige leeftijd zijn olympisch debuut op de Olympische Spelen van 1952 in Helsinki. Hij nam deel bij het roeien aan het onderdeel vier zonder stuurman. De roeiwedstrijden zouden initieel plaatsvinden in speciaal hiervoor gebouwde kano- en roeistadion bij Taivallahti, maar door de Internationale Roeifederatie was deze accommodatie in verband met de windgevoeligheid afgekeurd. Hierdoor moest er uitgeweken worden naar een tijdelijk aangelegd roeibaan bij Meilahti, op circa 3 km afstand van het Olympisch Stadion. Het Nederlandse viertal werd in de eerste ronde vierde en laatste met een tijd van 6.56,9. In de herkansing tegen Italië werd het tweede in 6.50,3 en waren zodoende uitgeschakeld.
In zijn actieve tijd was hij aangesloten bij studentenroeivereniging Laga in Delft. Hij was ingenieur mijnbouw. Hij werkte in de goudmijnen bij Witwatersrand en bezat later een forellenkwekerij in Zuid-Afrika.

## Palmares
### Roeien (vier zonder stuurman)

* 1952: herkansing OS - 6.50,3
* (en) Profiel van Ruud Sesink Clee op sports-reference.com (gearchiveerd)
* Bijkerk, T. (2004) Olympisch Oranje De Vrieseborch ISBN 90 6076 522 2
Jan op den Velde · Frits de Voogt · Kees van Vugt · Ruud Sesink Clee
# SEN

SEN kan verwijzen naar:
* Master SEN, een Masteropleiding Special Educational Needs.
* SEN Magazine, een tijdschrift gericht op de mediterrane vrouw in Nederland.
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van SEN en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Sabrinellidae

Sabrinellidae zijn een uitgestorven familie van weekdieren uit de klasse van de Gastropoda (slakken).
# Sabro Herred

Sabro Herred was een herred in het voormalige Århus Amt in Denemarken. Sabro wordt in Kong Valdemars Jordebog vermeld als Saghæbrokhæreth. Bij de bestuurlijke reorganisatie in 1970 ging het gebied over naar de nieuwe provincie Aarhus.

## Parochies

Sabro was verdeeld in acht parochies.
* Foldby
* Fårup
* Over og Neder Hadsten
* Haldum
* Lading
* Lyngå
* Sabro
* Vitten
# Saint-Yrieix-les-Bois

Saint-Yrieix-les-Bois is een gemeente in het Franse departement Creuse (regio Nouvelle-Aquitaine) en telt 333 inwoners (2005). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Guéret.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Yrieix-les-Bois bedraagt 15,5 km², de bevolkingsdichtheid is 21,5 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Yrieix-les-Bois met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Saint-Angel (Puy-de-Dôme)

Saint-Angel is een gemeente in het Franse departement Puy-de-Dôme (regio Auvergne-Rhône-Alpes) en telt 389 inwoners (2004). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Riom.
In het gehucht Montoute van deze gemeente werd ooit begonnen met de uitbouw als kuuroord rondom een thermale bron. Dit is evenwel geen groot succes geweest.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Angel bedraagt 17,6 km², de bevolkingsdichtheid is 22,1 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Angel (Puy-de-Dôme) met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
* ↑ Populations légales 2021.
# Sagenotriphora

Sagenotriphora is een geslacht van slakken uit de familie van de Triphoridae. De wetenschappelijke naam van het geslacht werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1983 door Marshall.

## Soorten

* Sagenotriphora albocaput M. Fernandes & Pimenta, 2020
* Sagenotriphora ampulla (Hedley, 1903)
* Sagenotriphora candidula Rolán & H. G. Lee, 2008
* Sagenotriphora osclausum (Rolán & Fernández-Garcés, 1995)
* ↑ Marshall B.A. (1983) A revision of the Recent Triphoridae of southern Australia. Records of the Australian Museum supplement 2: 1-119
# Sagenotriphora candidula

Sagenotriphora candidula is een slakkensoort uit de familie van de Triphoridae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2008 door Rolán en Fernández-Garcés.
# Sagenocrinites

Sagenocrinites is een geslacht van uitgestorven crinoïde stekelhuidigen, dat leefde tijdens het Midden-Siluur.
Tijdens het Siluur lag een met zee bedekt Groot-Brittannië, dat ondieper was in het zuiden en dieper in het noorden ten zuiden van de evenaar met een tropisch tot subtropisch klimaat. Daarom kunnen in het Verenigd Koninkrijk onder Silurische fossielen, zoals brachiopoden, trilobieten en graptolieten, koraalachtige organismen zoals Sagenocrinites worden gevonden.
Omdat deze soort behoort tot een geslacht van crinoïden dat zeer gevoelig is voor omgevingsinvloeden, kunnen hun versteende overblijfselen daarom worden gezien als indicatoren van de klimaatomstandigheden. Door een geologische wereldkaart te gebruiken, zullen deze fossielen helpen bij het creëren van een complex klimaatmodel, dat meer dan 400 miljoen jaar teruggaat tot de oude aarde. Met een hoge nauwkeurigheid zal het mogelijk zijn om de klimaatgeschiedenis van onze planeet te reconstrueren.

## Beschrijving

Deze zeelelie had een met veelhoekige kalkplaten bezette kelk met duidelijke groeilijnen en een ronde steel, die was samengesteld uit meerdere platte stengelleedjes (columnalia). De zeer wijde kroon had een ovale vorm. Het korte, vrije gedeelte van de armen was samengesteld uit een grote hoeveelheid kleine plaatjes. De normale kelkdiameter bedroeg ongeveer 2,5 centimeter.

## Leefwijze

Dit geslacht bewoonde turbulente wateren.
Literatuur
* Cyril Walker & David Ward (1993) - Fossielen: Sesam Natuur Handboeken, Bosch & Keuning, Baarn. ISBN 90-246-4924-2
Noten
* ↑ Fossilworks: Sagenocrinites. www.fossilworks.org. Geraadpleegd op 27-01-2023.
* Sagenocrinites in de Paleobiology Database
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Sagenocrinites op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Salebria pleurosaris

Salebria pleurosaris is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1932 door Meyrick.
# Salebria placoxantha

Salebria placoxantha is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1898 door Lower.
# Saliana placens

Saliana placens is een vlinder uit de familie van de dikkopjes (Hesperiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1874 door Arthur Gardiner Butler.
# Saliana fusta

Saliana fusta is een vlinder uit de familie van de dikkopjes (Hesperiidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1955 door William Harry Evans.
# SV Preußen Waldenburg-Altwasser

SV Preußen Waldenburg-Altwasser was een Duitse voetbalclub uit Altwasser, een stadsdeel van Waldenburg, dat sinds 1945 het Poolse Wałbrzych is.

## Geschiedenis

De club werd in 1915 opgericht als SV Preußen 1915 Altwasser. Nadat het dorp Altwasser in 1919 een stadsdeel werd van Waldenburg wijzigde de naam in SV Preußen Waldenburg-Altwasser. In 1921 speelde de club voor het eerst in de Neder-Silezische competitie, een van de competities van de Zuidoost-Duitse voetbalbond. Na dit seizoen werd de Bezirksliga ingevoerd als nieuwe hoogste klasse, waarvoor de club zich niet kwalificeerde. In 1924 promoveerde de club weer en eindigde nu in de middenmoot. Na dit seizoen werd de club overgeheveld naar de nieuwe Berglandse competitie. Na een tweede plaats in het eerste seizoen eindigde de club de volgende jaren in de middenmoot.
Na seizoen 1932/33 werd de competitie in Duitsland grondig geherstructureerd. De Zuidoost-Duitse bond werd ontbonden en de competities vervangen door de Gauliga Schlesien. De clubs uit de Berglandse competitie werden niet sterk genoeg bevonden om zich hiervoor te kwalificeren. Door de plaats in de middenmoot plaatste de club zich ook niet voor de Bezirksliga Mittelschlesien, maar moesten ze in de Kreisklasse gaan spelen, de derde klasse.
De club werd meteen kampioen en nam deel aan de eindronde om te promoveren, maar verloor daarin van SpVgg 1908 Reichbenbach. Twee jaar later wist de club wel promotie af te dwingen. In 1937 werd de club zowaar vicekampioen achter SV 33 Klettendorf. Na een plaats in de middenmoot werd de club in 1939 opnieuw tweede, nu met slechts één punt achterstand op traditieclub VfB Breslau. Door de uitbraak van de Tweede Wereldoorlog werd de competitie het volgende seizoen in twee reeksen gesplitst. De club eindigde nu samen met DSV Schweidnitz eerste, maar door een beter doelsaldo mocht Schweidnitz naar de finale om de titel. Het volgende seizoen werd de club dan wel groepswinnaar en speelde de finale om de titel tegen Reichsbahn SG Oels, die ze in twee wedstrijden verloren. Na dit seizoen werd de Gauliga opgesplitst en ging de club in de 1. Klasse Niederschlesien spelen, waar de club slechts zevende werd. Het volgende seizoen werd de club tweede achter STC Hirschberg. Hierna werd de tweede divisie opgeheven en alle clubs die nog speelden werden het volgende seizoen in de Gauliga ingedeeld. De competitie was in meerdere reeksen verdeeld en de club werd tweede in zijn reeks. Het laatste seizoen voor het einde van de oorlog werd niet meer voltooid.
Na het einde van de oorlog werd Waldenburg een Poolse stad. De Duitsers werden verdreven en alle Duitse voetbalclubs werden ontbonden.
# Safeway Inc.

Safeway Inc. is een Amerikaanse beursgenoteerde supermarktketen. Het is, na Kroger, de grootste supermarktketen in Noord-Amerika, met zo'n 1700 winkels in het westen en centrum van de Verenigde Staten en in het westen van Canada. Er is ook een aantal Safeways in de Midden-Atlantische staten.
Safeway staat op de Fortune 500-ranglijst en is genoteerd aan de New York Stock Exchange. De hoofdzetel bevindt zich in Pleasanton (Californië).
# Saffier Biada

Saffier Biada (6 juni 1999) is een Nederlandse acteur. Saffier Biada heeft onder andere een rol vertolkt in het 13e seizoen van Flikken Maastricht als Ryan Lapré. Verder is hij te zien in de serie Vakkenvullers en in de film Project X.

## Filmografie

* 2019 - Vakkenvullers (Vakkenvuller)
* 2018 - Flikken Maastricht (Ryan Lapré)
* 2016 - De Dromer, de Denker, de Doener & de Durfal (Leerling)
* 2016 - Project X (Kind)
* ↑ "Flikken Maastricht" Schorpioen (TV Episode 2019). Geraadpleegd op 20 maart 2020.
* ↑ Vakkenvullers (AVROTROS). Geraadpleegd op 20 maart 2020.
* ↑ Project X (Short film 2016). Geraadpleegd op 20 maart 2020.
# Saint-Jean-Saint-Maurice-sur-Loire

Saint-Jean-Saint-Maurice-sur-Loire is een gemeente in het Franse departement Loire (regio Auvergne-Rhône-Alpes). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Roanne. Saint-Jean-Saint-Maurice-sur-Loire telde op 1 januari 2021 1.155 inwoners.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Jean-Saint-Maurice-sur-Loire bedroeg op 1 januari 2021 23,57 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 49 inwoners per km².

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
* 1 2 Populations légales 2021.
# Saint-Vaast-en-Chaussée

Saint-Vaast-en-Chaussée is een gemeente in het Franse departement Somme (regio Hauts-de-France) en telt 522 inwoners (2005). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Amiens.
* Kerk van Saint-Vaast-en-Chaussée
* Gemeentehuis

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Vaast-en-Chaussée bedraagt 4,7 km², de bevolkingsdichtheid is 111,1 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Vaast-en-Chaussée met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
* ↑ Populations légales 2021.
# Salentia fuscipennis

Salentia fuscipennis is een vliegensoort uit de familie van de viltvliegen (Therevidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1857 door Costa.
# Salentia nigripes

Salentia nigripes is een vliegensoort uit de familie van de viltvliegen (Therevidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1912 door Krober.
# Salenstein

Salenstein is een gemeente en plaats in het Zwitserse kanton Thurgau, en maakt deel uit van het district Kreuzlingen. In Salenstein bevindt zich, gelegen aan de Bodensee, het Schloß Arenenberg dat gekocht werd door Hortense de Beauharnais en waar ze tot haar dood in 1837 woonde. In 1906 werd het kasteel door haar schoondochter en laatste keizerin van Frankrijk Eugénie de Montijo geschonken aan het kanton Thurgau. In het kasteel is tegenwoordig het Napoleonmuseum gevestigd.
Salenstein telt 1212 inwoners.

## Externe link

* Statistische gegevens over deze gemeente bij Bundesamt für Statistik
Altnau · Bottighofen · Ermatingen · Gottlieben · Güttingen · Kemmental · Kreuzlingen · Langrickenbach · Lengwil · Münsterlingen · Raperswilen · Salenstein · Tägerwilen · Wäldi
* Gemeinsame Normdatei: 4381706-3
* Historisch woordenboek van Zwitserland: 001985
* MusicBrainz: c5f0c491-b9c9-4220-988c-c8c255075c91
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: ge1131673
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007484738505171
* Virtual International Authority File: 153409213
* WorldCat (via VIAF): 153409213
# Salomėja Zaksaitė

Salomėja Zaksaitė (Kaunas, 25 juli 1985) is een Litouws schaakster met de titels internationaal meester bij de vrouwen (WIM, sinds 2003). Ze was twee keer nationaal vicekampioen.

## Trainer

* Vaidas Sakalauskas (* 1971), IM.

## Persoonlijk leven

Zaksaitė is meester in de rechten en behaalde de graad van doctor (criminologie, strafrecht, sportrecht) aan de Universiteit van Vilnius. Behalve haar moedertaal Lets spreekt ze ook Russisch, Engels en Duits.
# Salpis sticte

Salpis sticte is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1971 door Rindge.
# Salpis tuberata

Salpis tuberata is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1971 door Rindge.
# Salvelinus colii

Salvelinus colii is een straalvinnige vissensoort uit de familie van de zalmen (Salmonidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1863 door Günther.
* ↑ (en) Salvelinus colii op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Salvelinus colii. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 02 2013 version. N.p.: FishBase, 2013.
# Salvelinus confluentus

Salvelinus confluentus is een straalvinnige vissensoort uit de familie van zalmen (Salmonidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1859 door Suckley.
S. confluentus komt voor in het het noordwesten van Noord-Amerika waar hij bekendstaat als de Bull Trout.
De soort staat op de Rode Lijst van de IUCN als Kwetsbaar, beoordelingsjaar 1996.
* 1 2 (en) Salvelinus confluentus op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Salvelinus confluentus. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 10 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Salacca

Salacca is de botanische naam van een geslacht binnen de palmenfamilie (Palmae of Arececeae). Het geslacht bestaat uit ruim anderhalf dozijn soorten in Zuidoost-Azië.
De bekendste soort is de salak (Salacca zalacca, synoniem: Salacca edulis), waarvan de naar ananas smakende vruchten worden gegeten in Zuidoost-Azië. Ook de rakumsalak (Salacca wallichiana) wordt gekweekt voor zijn vruchten.
# San Salvador de Jujuy

San Salvador de Jujuy is een plaats in het Argentijnse bestuurlijke gebied Dr Manuel Belgrano in de provincie Jujuy. De plaats telt 233.754 inwoners.
De stad is sinds 1934 zetel van het rooms-katholieke bisdom Jujuy.

## Geboren

* Elena Reynaga (1953), voormalig sekswerker en vrouwenrechtenactivist

## Externe link

* (es) Website van de gemeente San Salvador de Jujuy
# San Salvador (eiland)

San Salvador (Heilige Verlosser of Santiago of in het Engels James Island vernoemd naar koning Jacobus II van Engeland) is een van de middelgrote Galapagoseilanden; het ligt in het midden van de archipel.

## Beschrijving
### Geschiedenis

San Salvador was het tweede eiland dat Charles Darwin in 1835 bezocht. Het eiland werd toen al heel lang geëxploiteerd; walvisvaarders en avonturiers haalden er zoet water, hout en schildpadden. Darwin ontmoette er Spanjaarden die hem een zoutmijn midden op het eiland lieten zien. Mijnbouw was er ook gedurende de jaren 1920 en opnieuw in de jaren 1960. In de jaren 1930 werd een poging ondernomen om het eiland blijvend te koloniseren, maar dit mislukte. Veel eerder, in de negentiende eeuw werden er geiten, varkens en ezels op het eiland los gelaten die er verwilderden. De introductie en verwildering van deze huisdieren had en heeft een groot ecologisch effect op de inheemse flora en fauna. In 1959 werd het eiland onderdeel van het Galapagos National Park. Rond het eiland liggen verschillende kleine eilanden die worden bezocht door sportduikers. Het eiland is het meest door toeristen bezochte gebied van het nationale park.

### Fauna

Op het eiland komen onder andere voor zeeleguaan, galápagoszeeleeuw, reuzenschildpad, zeeschildpadden, Amerikaanse flamingo, darwinvinken en galapagosbuizerd. Het eiland is ook leefgebied voor de kwetsbare galápagosdwergral en de ernstig bedreigde zwartborststormvogel. In 1997 werd in een klein gebiedje aan de oostkust ontdekt dat een endemisch soort knaagdier (Nesoryzomys swarthi, in het Engels: Santiago rice rat) nog aanwezig was terwijl men vermoedde dat het dier sinds het begin van de 20ste eeuw was uitgestorven.

### Ecologisch herstel

De ingevoerde zwarte ratten, geiten, varkens en ezels hadden een groot effect op de inheemse vegetatie en dierenleven. De geiten veroorzaakte overbegrazing en bodemerosie en zij vormden voedselconcurrenten voor de reuzenschildpadden. De varkens wroetten door de bodem en groeven de eieren van zowel land- als zeeschildpadden op en verder de nesten van in holen of op de grond broedende zeevogels zoals de zwartborststormvogel. De verwilderde ezels vernielden de velden met inheemse schijfcactussen. Daardoor bleef weinig over van het oorspronkelijke ecosysteem. In de jaren 1980 is men serieus begonnen met het verwijderen van de ezels, geiten en varkens. Pas in 2006 lukte het het gehele eiland te vrijwaren van deze exoten. Daarna herstelde de vegetatie zich. Een nieuw probleem worden gevormd door invasieve planten zoals de bramensoort Rubus niveus, die zich nu in hoog tempo uitbreidt over de meer vochtige delen van het eiland.

## Bron

* Santiago (San Salvador). Galapagos Conservancy. Geraadpleegd op 20 april 2015.