OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Koperstaarttrogon

De koperstaarttrogon (Trogon elegans) is een vogel uit de familie Trogonidae.

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor van de zuidwestelijke Verenigde Staten tot Costa Rica en telt vijf ondersoorten:
* T. e. canescens: zuidelijk Arizona en noordwestelijk Mexico.
* T. e. ambiguus: zuidelijk Texas en oostelijk en centraal Mexico.
* T. e. elegans: Guatemala.
* T. e. lubricus: Honduras, Nicaragua en Costa Rica.
* T. e. goldmani: Três Marias (nabij westelijk Mexico).

## Externe link

* Avibase
* ↑ (en) Koperstaarttrogon op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2023. IOC World Bird List (v13.1). Gearchiveerd op 21 augustus 2023.
# Trirhabda tomentosa

Trirhabda tomentosa is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1767 gepubliceerd door Linnaeus.
* ↑ Linnaeus, C. (1767). Systema naturae per regna tria naturae, 12e herziene druk Stockholm, 1(2): 533–1327
* ↑ Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World, 13 december 2008. Gearchiveerd op 27 september 2013.
# Stenoptilodes xylopsamma

Stenoptilodes xylopsamma is een vlinder uit de familie van de vedermotten (Pterophoridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1907 door Meyrick.
# Taleh

Taleh is een historische stad gelegen in de regio Sool, Somalië.

## Geschiedenis

De stad kreeg haar bekendheid doordat ze diende als hoofdstad van de Somalische Derwisjstaat tijdens hun strijd tegen de Ethiopiërs, Britten, Italianen en de Fransen in het begin van de 20e eeuw. De derwisjen bouwden een groot aantal forten in de Sanaag regio. De Britten bombardeerden ten slotte Taleh in 1920, om zo het 20-jarige conflict met de Somaliërs te stoppen en Somaliland volledig te kunnen bezetten.
# Campeonato Amapaense 2001

In 2001 werd het 56ste Campeonato Amapaense gespeeld voor voetbalclubs uit de Braziliaanse staat Amapá. De competitie werd gespeeld van 17 april tot 12 augustus en werd georganiseerd door de FAF. Independente werd kampioen.
Clubs die scoreloos gelijkspeelden kregen geen punten. Clubs die gelijkspeelden met doelpunten namen strafschoppen, de winnaar kreeg dan twee punten en de verliezer één punt.

## Eerste toernooi
### Groep A

| Plaats | Club | Wed. | W | G+2 | G+1 | G+0 | V | Saldo | Ptn. |
| 1. | Independente | 5 | 3 | 0 | 1 | 0 | 1 | 11:7 | 10 |
| 2. | Aliança | 5 | 1 | 1 | 1 | 0 | 2 | 6:9 | 6 |
| 3. | Cristal | 5 | 1 | 1 | 0 | 1 | 2 | 4:7 | 5 |
| 4. | Amapá | 5 | 1 | 1 | 0 | 1 | 2 | 3:6 | 5 |
| 5. | Santos | 5 | 1 | 0 | 1 | 1 | 2 | 4:5 | 4 |

### Groep B

| Plaats | Club | Wed. | W | G+2 | G+1 | G+0 | V | Saldo | Ptn. |
| 1. | São José | 5 | 4 | 0 | 0 | 0 | 1 | 10:4 | 12 |
| 2. | Ypiranga | 5 | 3 | 1 | 0 | 0 | 1 | 8:4 | 11 |
| 3. | Mazagão | 5 | 1 | 1 | 2 | 1 | 0 | 8:5 | 7 |
| 4. | São Paulo | 5 | 1 | 0 | 1 | 1 | 2 | 5:6 | 4 |
| 5. | Oratório | 5 | 0 | 0 | 1 | 1 | 3 | 3:9 | 1 |

### Finale
## Tweede toernooi
### Groep A

| Plaats | Club | Wed. | W | G+2 | G+1 | G+0 | V | Saldo | Ptn. |
| 1. | Independente | 4 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 10:2 | 11 |
| 2. | Cristal | 4 | 2 | 0 | 1 | 1 | 0 | 5:2 | 7 |
| 3. | Amapá | 4 | 2 | 0 | 0 | 1 | 1 | 4:1 | 6 |
| 4. | Santos | 4 | 1 | 0 | 0 | 0 | 3 | 4:10 | 3 |
| 5. | Aliança | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 1:9 | 0 |

### Groep B

| Plaats | Club | Wed. | W | G+2 | G+1 | G+0 | V | Saldo | Ptn. |
| 1. | São José | 4 | 3 | 0 | 0 | 0 | 1 | 10:1 | 9 |
| 2. | Ypiranga | 4 | 3 | 0 | 0 | 0 | 1 | 8:6 | 9 |
| 3. | Mazagão | 4 | 2 | 0 | 0 | 0 | 2 | 7:6 | 6 |
| 4. | São Paulo | 4 | 2 | 0 | 0 | 0 | 2 | 7:9 | 6 |
| 5. | Oratório | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 3:13 | 0 |

### Finale
## Finale

In geval van gelijkspel werd er een verlenging gespeeld, tussen haakjes weergegeven.

### Kampioen

* Campeonato Amapaense de 2001
* INDEPENDENTE Kampioen (5° titel)

## Externe link

* RSSSF
# Echinoaesalus matsuii

Echinoaesalus matsuii is een keversoort uit de familie vliegende herten (Lucanidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Araya.
# Les Magnils-Reigniers

Les Magnils-Reigniers is een gemeente in het Franse departement Vendée (regio Pays de la Loire) en telt 1433 inwoners (2004). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Fontenay-le-Comte.

## Geografie

De oppervlakte van Les Magnils-Reigniers bedraagt 17,9 km², de bevolkingsdichtheid is 80,1 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Les Magnils-Reigniers met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
* ↑ Populations légales 2021.
# Tuzluca (district)

Tuzluca is een stad en Turks district in de provincie Iğdır en telt 25.682 inwoners (2007). Het district heeft een oppervlakte van 1253,5 km². Hoofdplaats is Tuzluca.
De bevolkingsontwikkeling van het district is weergegeven in onderstaande tabel.
| 1997 | 2000 | 2007 |
| 26.491 | 25.954 | 25.682 |

## Geboren

* Servet Çetin (1981), voetballer
* ↑ Nationaal Bureau voor Statistiek Turkije, Volkstelling 2000/2007. Data geraadpleegd via GeoHive
# Koperslager

Een koperslager is een ambachtsman die platen koper, messing, zink of andere zachte metalen bewerkt. Dit bewerken omvat verschillende bewerkingen, zoals knippen, buigen, solderen en felsen. Een koperslager kan ketels maken en metalen dakbedekkingen produceren en monteren, maar ook sierlijk bewerkt koperen keukengerei wordt door koperslagers geproduceerd.
Siervoorwerpen ontstaan wanneer de koperslager een plaat koper in een houten mal (of vorm) slaat (drijft) en daarmee omvormt tot een sier- of gebruiksvoorwerp. Op deze manier konden grote gebruiksvoorwerpen zoals borden betrekkelijk snel in serie worden geproduceerd, zonder gebruik te maken van speciale ovens. Tijdens de industriële revolutie is dit ambacht in onbruik geraakt door de opkomst van persen, die het werk waar een ervaren koperslager enkele uren over deed, in enkele seconden konden uitvoeren.
# Trirhabda obscurovittata

Trirhabda obscurovittata is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1886 gepubliceerd door Martin Jacoby.
# Station Wacquemoulin

Station Wacquemoulin is een spoorwegstation in de Franse gemeente Wacquemoulin aan de spoorlijn Ormoy-Villers - Boves.
# São Sebastião do Passé

São Sebastião do Passé is een gemeente in de Braziliaanse deelstaat Bahia. De gemeente telt 41.758 inwoners (schatting 2009).

## Aangrenzende gemeenten

De gemeente grenst aan Amélia Rodrigues, Candeias, Catu, Dias d'Ávila, Mata de São João, Pojuca, Santo Amaro en Terra Nova.
* Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística, Inwonertallen 2009
# Calosota halyomorphae

Calosota halyomorphae is een vliesvleugelig insect uit de familie Eupelmidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1951 door Risbec.
# Economische politiek

Economische politiek is het geheel aan maatregelen waarmee de staat regulerend en scheppend in de economie optreedt. Economisch beleid bepaalt de spelregels waarbinnen de grotendeels privaat georganiseerde economie zich met al haar verschillende agenten kan ontwikkelen.
De maatregelen die de staat in het kader van de economische politiek neemt, kunnen betrekking hebben op meerdere terreinen: het vaststellen van overheidsbegrotingen, belastingpolitiek, regulering van de arbeidsmarkt, monetaire politiek, de mate van vrijhandel, de combinatie van privé en/of staatseigendom van productiemiddelen, het bevorderen van innovatie, onderwijspolitiek en vele andere terreinen waar de overheid in de economie intervenieert.
* Media op Commons
* Bronnen op Wikisource
# Liagore rubromaculata

Liagore rubromaculata is een krabbensoort uit de familie van de Xanthidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1835 door De Haan.
# Tettigoniopsis tosaensis

Tettigoniopsis tosaensis is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Befu.
# Kjersti Grini

Kjersti Elizabeth Grini (Oslo, 7 september 1971) is een voormalige Noorse handbalspeler.

## Carrière
### Club

Grini begon in 1980 met handbal. De Noorse speelde in haar vroege jaren voor Lunner, Bækkelagets SK, Toten en opnieuw voor Bækkelagets SK, waar ze doorstroomde naar het eerste team. In 1997 maakte ze de overstap naar de Noorse eersteklasser Tertnes IL, waarmee ze in seizoen 1998/99 de halve finale van de EHF European League bereikte. In 2000 werd ze door de Deense topclub Ikast-Bording Elite Håndbold gecontracteerd. Met die club won ze in 2000 de Deense beker en een jaar later de EHF European League. In 2003 beëindigde ze haar loopbaan wegens een blessure. In oktober 2012 maakte ze haar rentree in het handbal bij Gjøvik HK. Eerst in het tweede team, maar later in seizoen ook in het eerste team, dat uitkomt op het hoogste niveau in Noorwegen.

### Nationaal team

Grini speelde 201 wedstrijden voor het Noorse nationale handbalteam. Met een indrukwekkend totaal van 1003 goals is ze topscorer aller tijden van Noorwegen. Met de Noorse selectie won ze in 1999 de wereldkampioenschappen en in 2001 behaalde ze zilver op het WK. Bij de Europese kampioenschappen behaalde ze medailles in alle kleuren: brons op het EK van 1994 in Duitsland, zilver op het EK van 1996 in Denemarken en goud op het EK 1998 in Nederland. In 2000 voegde ze ook nog een olympische bronzen medaille toe aan haar palmares. Op dat olympische toernooi werd de doelgevaarlijke opbouwspeelster topscorer van het toernooi. Iets wat ze ook bereikte bij het EK van 1996 en drie keer in de Noorse competitie.

### Trainer

Na haar spelersloopbaan coachte ze in 2004 de Deense eersteklasser Randers HK. Na een onderbreking van enkele jaren nam Grini in 2012 een functie over in de technische staf van de Noorse eersteklasser Gjøvik HK, waar ze ook als sportdirecteur werkte.

## Trivia

In 2005 nam Grini deel aan een pokertoernooi op de European Poker Tour in Baden. Ze eindigde op de 23e plaats en won ongeveer 4000 euro. Op 29 maart 2012 won ze een toernooi in Dublin met een prijzengeld van 2560 euro.
# Trirhabda pilosa

Trirhabda pilosa is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1931 gepubliceerd door Blake.
# Port Authority Bus Terminal

De Port Authority Bus Terminal is het belangrijkste busstation voor bussen naar Manhattan in New York. Het station wordt geëxploiteerd door de Port Authority of New York and New Jersey.
Het busstation is een groot gebouw in Midtown Manhattan, een blok ten westen van Times Square, tussen 8th en 9th Avenue en 40th en 42nd Street op het adres 625 8th Avenue. Het is het grootste busstation in de Verenigde Staten en het drukste in de wereld naar reizigersaantallen. Op een gemiddelde doordeweekse dag stoppen er 7.200 bussen en maken ongeveer 200.000 passagiers gebruik van het station.
Tijdens het spitsuur komen bussen via een 3 kilometer lange busbaan, door de Lincoln Tunnel, het gebouw in. Er zijn directe ondergronds verbindingen met de metro van New York, met de lijnen A, C, E, 1, 2, 3, N, Q, R, W, 7 en <7>, en S.
# Sönam Rinchen (Sakya)

Sönam Rinchen (1705-1741) was van 1711 tot 1741 de dertigste sakya trizin, de hoogste geestelijk leider van de sakyatraditie in het Tibetaans boeddhisme.
# Caloca saneva

Caloca saneva is een schietmot uit de familie Calocidae. De soort komt voor in het Australaziatisch gebied.
# Echenais thelephus

Echenais thelephus is een vlindersoort uit de familie van de prachtvlinders (Riodinidae), onderfamilie Riodininae.
Echenais thelephus werd in 1775 beschreven door Cramer.
# Liagonum vakoanae

Liagonum vakoanae is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1951 door Jeannel.
# Tettigoniopsis ryomai

Tettigoniopsis ryomai is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1999 door Kano & Tominaga.
# Knooppunt Fredericia

Knooppunt Fredericia (Deens: Motorvejskryds Fredericia) is een knooppunt in Denemarken tussen de Østjyske Motorvej richting Aarhus en Odense en de Taulovmotorvejen richting Kolding. Het knooppunt is genoemd naar de stad Fredericia, waar het knooppunt ligt.
Het knooppunt is uitgevoerd als een splitsing. Alleen vanaf Odense zijn alle richtingen te bereiken.
Aansluitende wegen :
| Østjyske Motorvej richting Aarhus | |
| E20 richting Kolding | E20 richting Odense |
Aalborg Centrum · Aalborg Nord · Aalborg Syd · Århus Nord · Århus Syd · Århus Vest · Avedøre · Ballerup · Brøndby · Fredericia · Gladsaxe · Herning · Herning Syd · Ishøj · Kliplev · Køge Vest · Kolding · Kolding Vest · Kongens Lyngby · Nørresundby Centrum · Odense · Rødovre · Skærup · Taastrup · Vallensbæk · Vendsyssel
# Prairiehaas

De prairiehaas (Lepus townsendii) is een haas die voorkomt in het zuiden van Canada, het Amerikaanse Middenwesten en de Rocky Mountains. De prairiehaas is uitgestorven in het nationaal park van Yellowstone. Zoals alle hazen behoort de prairiehaas tot de familie van de hazen en konijnen Leporidae. Er zijn twee beschreven ondersoorten: L. townsendii townsendii en L. townsendii campanius. De vacht is geel- tot grijsbruin gekleurd aan de bovenzijde, aan de onderzijde wit. Een opvallend onderscheid met andere hazen is de witte staart, in het Engels spreekt men daarom ook van de "white-tailed jackrabbit". In het noorden van zijn verspreidingsgebied en in het gebergte krijgt deze haas in de winter een witte vacht, net zoals andere hazensoorten. De prairiehaas voedt zich met gras, kruiden, twijgen en schors. Hij leeft solitair en is vooral 's nachts actief, overdag trekt hij zich terug. In de vlucht bereikt de haas tot 55 km/h. De paartijd ligt tussen februari en juli. In koudere streken werpt deze haas eenmaal per jaar, in warmere streken tot viermaal per jaar.
* ↑ (en) Prairiehaas op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ Berger J (2008). Undetected species losses, food webs, and ecological baselines: a cautionary tale from the Greater Yellowstone Ecosystem, USA. Oryx 42 (1): 139.
# Sönam Gyaltsen

Lama Dampa Sönam Gyaltsen (1312-1375) was van 1344 tot 1347 de veertiende sakya trizin, de hoogste geestelijk leider van de sakyatraditie in het Tibetaans boeddhisme. Hij was een van de meest vooraanstaande sakyageleerden van de 14e eeuw.
Als sakya trizin volgde hij zijn broer Jamyang Donyö Gyaltsen op. Zijn zetel was de Shitog-residentie in het klooster Sakya.
In een van de biografieën die er over hem geschreven werden, wordt hij aangeduid als de nationaal leermeester voor de Mongoolse keizer. Hij was een leerling van Butön Rinchen Drub en zelf leermeester van lama's die later een groot aanzien verwierven, waaronder Tsongkhapa, Longchenpa, and Tai Situ Changchub Gyaltsen.
Gyaltsen was schrijver van een belangrijke vroege tekst in de Sakya Lamdre-traditie en steunde de eerste uitgave van de verzameling van werken van de Gongma Nga, de eerste voorvaders van de Sakya: Sachen Künga Nyingpo (1092-1158), Sönam Tsemo (1142-1182), Dragpa Gyaltsen (1147-1216), Sakya Pandita (1182-1251) en Phagspa (1235-1280).
Zijn belangrijkste werk was De heldere spiegel: Een koninklijke genealogie dat sinds het verschijnen tot in de huidige tijd een belangrijke rol is blijven spelen in de Tibetaanse geschiedschrijving.
Hij werd als sakya trizin opgevolgd door zijn neef (oomzegger) Tawen Lodrö Gyaltsen.

## Externe link

* (en) Tibetan Lineages, biografie
# Echenais zerna

Echenais zerna is een vlinder uit de familie van de prachtvlinders (Riodinidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1872 door Hewitson.
# Leucochrysa (Nodita) virginiae

Leucochrysa (Nodita) virginiae is een insect uit de familie van de gaasvliegen (Chrysopidae), die tot de orde netvleugeligen (Neuroptera) behoort.
Leucochrysa (Nodita) virginiae is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Penny in 1998.
# U.S. Route 163

U.S. Route 163 of U.S. Highway 163 is een 103 km lange U.S. Highway die loopt tussen Bluff, Utah en Kayenta, Arizona. De weg loopt door het hart van Monument Valley en is verschenen in een verscheidene films en advertenties. De zuidelijkste 73 km, tussen Kayenta en Mexican Hat, doorkruist het indianenreservaat van de Navajo.

## Traject
### Arizona

De zuidelijke terminus van de U.S. 163 bevindt zich bij het knooppunt met de U.S. 160 in de plaats Kayenta in het reservaat van de Navajo. Ten zuiden van dit knooppunt loopt de weg verder door als de BIA 591, beheerd door het Bureau of Indian Affairs. Vanaf zijn startpunt loopt de U.S. 163 in noordelijke richting door het dorpscentrum. Eenmaal het dorp gepasseerd maakt de weg een bocht in noordoostelijke richting alvorens als snel terug zijn oorspronkelijke koers richting noorden te hervatten. Zo'n 9 km ten noorden van Kayenta maakt de weg opnieuw een S-bocht waarna hij verder loopt in noordoostelijke richting. Ter hoogte van Monument Valley steekt de weg de grens met de staat Utah over. De laatste 29 km tot aan de staatsgrens is erkend als een scenic route door de staat Arizona.

### Utah

Net voorbij de staatsgrens bevindt zich de kruising met de BIA 42 die fungeert als de toegangsweg voor het bezoekerscentrum van Monument Valley. De U.S. 163 vervolgt zijn noordoostelijke koers tot in de plaats Mexican Hat, waar hij het grondgebied van de Navajo verlaat bij het oversteken van de San Juan. Vanuit Mexican Hat loopt de weg verder oostwaarts tot aan zijn noordelijke eindpunt bij de plaats Bluff. Het volledige traject van Highway 163 in de staat Utah staat geklasseerd als scenic byway.
* 1 2 US Highways from US 1 to US 830 Robert V. Droz
* ↑ ADOT Right-of-Way Resolution 1996-06-A031. Gearchiveerd op 8 maart 2016. Geraadpleegd op 15 april 2021.
* ↑ Monument Valley - Highway 163 Scenic Drive. Gearchiveerd op 26 augustus 2021. Geraadpleegd op 15 april 2021.
1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 6 · 7 · 8 · 9 · 10 · 11 · 12 · 13 · 14 · 15 · 16 · 17 · 18 · 19 · 20 · 21 · 22 · 23 · 24 · 25 · 26 · 27 · 28 · 29 · 30 · 31 · 32 · 33 · 34 · 35 · 36 · 37 · 38 · 39 · 40 · 41 · 42 · 43 · 44 · 45 · 46 · 48 · 49 · 50 · 51 · 52 · 53 · 54 · 55 · 56 · 57 · 58 · 59 · 60 · 61 · 62 · 63 · 64 · 65 · 66 · 67 · 68 · 69 · 70 · 71 · 72 · 73 · 74 · 75 · 76 · 77 · 78 · 79 · 80 · 81 · 82 · 83 · 84 · 85 · 87 · 89 · 90 · 91 · 92 · 93 · 94 · 95 · 96 · 97 · 98 · 99 · 101 · 131 · 163 · 199 · 340 · 400 · 412 · 425
# Knooppunt Gasperich

Knooppunt Gasperich (Frans: Croix de Gasperich, Duits:Gaspericher Kreuz, Luxemburgs:Gaasperecher Kräiz) is een verkeersknooppunt in Luxemburg. Hier kruist de A3 richting Luxemburg en Metz met de A1 richting Trier en de A6 richting Aarlen. Het knooppunt is uitgevoerd als een klaverturbine, waarbij de turbinebogen vanaf Trier naar Metz en vanaf Metz naar Aarlen lopen. Het is vernoemd naar de nabijgelegen wijk Gasperich van de stad Luxemburg.
Knooppunt Gasperich vormt voor Luxemburg een belangrijke schakel in het internationale wegennet. Drie belangrijke verbindingswegen komen hier samen, namelijk de A6 voor verkeer richting België, de A1 voor verkeer richting Duitsland en de A3 voor verkeer richting Frankrijk. Bovendien is er sprake van spitsverkeer vanwege de vele forenzen die vanuit met name België en Frankrijk de stad Luxemburg in moeten, met name naar het nabijgelegen bedrijventerrein La Cloche d'Or.
Aansluitende wegen :
| | A3 richting Luxemburg | |
| A6E25E44 richting Aarlen / Luik / Brussel | | A1E29E44 richting Grevenmacher / Trier |
| | A3E25E29 richting Metz / Saarbrücken | |
Bettembourg · Cessange · Esch · Gasperich · Grünewald · Lankelz
# Råstock

Råstock is een plaats in de gemeente Västerås in het landschap Västmanland en de provincie Västmanlands län in Zweden. De plaats heeft 75 inwoners (2005) en een oppervlakte van 26 hectare.
# Prairie wind

Prairie wind kan verwijzen naar:
* Prairie wind (album van Neil Young) (2005), muziekalbum van Neil Young
* Prairie wind (nummer van Neil Young) (2005), lied van Neil Young
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Prairie wind en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Sönam Wangdü

Sönam Wangdü, ook bekend als Tsoko I/Tsogo I (1889/1891 - ?), was een Tibetaans militair.

## Afkomst

Wangdü dankt zijn titel Tsoko aan het landgoed in de buurt van de Dzong van Shirka. In die tijd lag dat op een reisafstand van vijf dagen ten westen van Shigatse.

## Levensloop

Rond 1911/12 had hij de leiding over de Tibetaanse looierij in Kalimpong. In deze tijd bracht hij de berichten van de dertiende dalai lama over vanuit diens ballingschap in Darjeeling naar de regering van historisch Tibet in Lhasa.
Hierna werd hij in het Tibetaanse leger bevorderd tot Meester van het Paard (Chhikpön Chhempo) en vervolgens in 1916 tot generaal (Depön). In deze tijd was hij een van de legeraanvoerders aan het front in Oost-Tibet en had hij het commando over 500 militairen.
In 1917-18 vocht hij tegen het Chinese leger en nam hij Generaal Peng gevangen; Peng overleed in 1926 in Towa Dzong. Toen de negende pänchen lama in 1923 vanuit Shigatse vluchtte, werd Wangdü hem achterna gestuurd. Hij keerde onverrichter zake terug.
In de jaren '20 was het Tibetaanse leger veel sterker geworden en de oude generaals in Lhasa hadden plaats gemaakt voor een jongere lichting. Hiertoe behoorde Tsarong die eiste dat er een vertegenwoordiging van het leger in het Tibetaanse parlement (tsongdu) diende te zitten. Dit was ongekend in Tibetaanse begrippen en minister Lungshar zette de monnikfunctionarissen aan om er een halszaak van te maken. De paleizen Norbulingka en Potala werden door monniken zwaar bewaakt in afwachting van een militaire overname. De generaals, waaronder Tsogo, reageerden door de troepen in snel tempo te bewapenden.
Op dit moment mengde de dertiende dalai lama zich in het conflict. Hij onthief hij twee generaals (Depöns), Tsogo en Shasur, en een minister (kalön), Khemey (ook wel Kunzangtse), uit hun functie. Tsarong werd naar Yatung gezonden en deed in 1924-25 ook Brits-Indië en Nepal aan voor een pelgrimage. Bij terugkeer op één dag reizen van Lhasa, werd ook hij ontheven uit zijn functie als opperbevelhebber; hij bleef wel kalön.
Als legerofficier 6e rang slaagde Wangdü er in 1929 in de Popa's in Pome te onderwerpen. Hierna werd hij opnieuw benoemd tot de rang van Depön en uitgezonden naar de oostelijke regio Kham. In 1935 ging hij met pensioen.

## Reputatie

In Britse bronnen wordt hij omschreven als zeer pro-Brits. Hij stond verder bekend als een moedig man.
* 1 2 3 4 5 6 (en) Tibet Album, British photography in Central Tibet 1920-1950, korte persoonsbeschrijving en foto's
* 1 2 (en) Shakabpa, Tsepon Wangchuk Deden (1967) Tibet. A political history. New Haven, London, pag. 249-250