# Mana (gemeente in Frans-Guyana)

Mana is een plaats en gemeente in Frans-Guyana. De gemeente telde 11.764 inwoners op 1 januari 2021.
De plaats ligt in het westen van Frans Guyana in de buurt van de rivier de Mana in de buurt van de monding van de Marowijne. De plaats kende een bloeiperiode als vertrekpunt voor goudzoekers op de rivier Mana. In de gemeente wordt er veel rijst verbouwd.
De naamgevende hoofdplaats is in 1828 gesticht door zuster Anne-Marie Javouhey. Het Hmong-dorpje Javouhey is in 1978 gesticht voor vluchtelingen van de Laotiaanse Burgeroorlog. In 1988 is Awala-Yalimapo, twee dorpen die bewoond worden door Kari’na inheemsen, afgesplitst als zelfstandige gemeente.
Het natuurreservaat Amana bevindt zich aan de Atlantische kust en is samen met naburige natuurreservaat Galibi in Suriname één van 's werelds belangrijkste broedplaatsen van de lederschildpad.

## Geschiedenis

In 1828 werd zuster Anne-Marie Javouhey (1779-1851) door het ministerie van Marine en Koloniën naar Frans-Guyana gestuurd om een kolonie te stichten, nadat een poging tot kolonisatie in 1763 was mislukt. Er verbleven oorspronkelijk 33 blanken in het dorp, en Javouhey nodigde inheemsen en creolen uit om zich in het dorp te vestigen en de gemeenschap te versterken. Ook zorgde ze ervoor dat 477 Afrikanen, die van illegale slavenschepen waren gehaald, in het dorp kwamen wonen. In 1833 stichtte Javouhey een leprozerie in Acarouany. Haar houding tegenover slavernij bracht haar vaak in conflict met de autoriteiten. In 1843 verliet ze de kolonie nadat een plan om slavenkinderen op te leiden was geweigerd, en keerde ze terug naar Frankrijk. In 1950 werd Javouhey zalig verklaard door Paus Pius XII.

## Economie

De economie van Mana is voornamelijk gebaseerd op landbouw en met name de rijstteelt, en goudwinning. Montagne d'Or was gepland als de grootste goudmijn van Frankrijk en was gesitueerd naast het natuurreservaat Lucifer Dékou-Dékou. In 2019 heeft Emmanuel Macron zich gedistantieerd van het project. De status van het project is nog onbekend, omdat het gevecht zich heeft verplaatst naar de rechtbank.

## Dorpen
### Acarouany

Acarouany (5° 36′ NB, 53° 49′ WL) was een leprozerie opgericht in 1833 door Javouhey, die tot 1979 heeft bestaan. In 1986 werd een vluchtelingenkamp opgericht in Acarouny voor de Binnenlandse Oorlog in Suriname, en bood plaats aan 1.465 vluchtelingen. Het kamp werd in 1992 gesloten, en Acarouany was voor een korte periode een spookstad, echter illegale Surinaamse, Braziliaanse vluchtelingen tezamen met naburige Hmong namen bezit van het dorp.

### Charvein

Charvein (5° 34′ NB, 53° 54′ WL) was een bagne (strafkolonie) voor de incorrigibles, de "onverbeterlijke" gevangenen. Het kamp was in 1896 geopend, en had een bijzonder slechte reputatie; vele gevangenen hebben het kamp niet overleefd. In 1938 is het kamp gesloten. In 1986 werd een Surinaams vluchtelingenkamp opgericht in Charvein voor 1.063 vluchtelingen. Vele vluchtelingen zijn in het dorp blijven wonen, en het is uitgegroeid tot één van de grotere dorpen van de gemeente met ongeveer 2.000 inwoners in 2019. Vanuit Charvein liep er een 22km lange spoorlijn op meterspoor naar Saint-Laurent-du-Maroni.

### Javouhey

Javouhey (5° 36′ NB, 53° 49′ WL) is in 1978 opgericht als tweede vestigingsplaats na Cacao, voor Hmong vluchtelingen die tijdens de Laotiaanse Burgeroorlog of Geheime Oorlog aan de kant van de Fransen en Amerikanen hadden gevochten. De locatie was eerder in 1822 gebruikt door Anne-Marie Javouhey als landbouwkolonie. Frans-Guyana was uitgekozen, omdat het klimaat en omstandigheden vergelijkbaar zijn met Laos. In 2019 telde Javouhey ongeveer 1.500 inwoners.

## Demografie

Mana was dunbevolkt met 1.429 inwoners in een gebied van 6,333 km² in 1982, maar is gestegen naar 11.675 inwoners in 2019.

## Galerij

* Woning in Mana
* Brug op de weg naar Mana
* Natuurreservaat Amana
* De rivier Mana

## Externe link

* (fr) Officiele site
* Bernard Ruff, La Guyane aujourd'hui, ISBN 2 86950 287 7, p. 113
* 1 2 Populations légales 2021.
* 1 2 3 Petit Futé, Mana (in Frans). Gearchiveerd op 7 april 2023.
* 1 2 Institut d’Emission des Départements d’Outre-Mer (2007), La filière rizicole de Guyane (in Frans). Gearchiveerd op 19 oktober 2020.
* ↑ Canopi, Le Hmong (in Frans). Gearchiveerd op 8 september 2023.
* ↑ Petit Futé, L'Histoire (in Frans). Gearchiveerd op 19 juni 2023.
* ↑ Sabrina Fossettea et al. (2008), The world's largest leatherback rookeries: A review of conservation-oriented research in French Guiana/Suriname and Gabon, Journal of Experimental Marine Biology and Ecology (#356, Issues 1–2) (in Engels). Gearchiveerd op 9 juli 2023.
* ↑ Curtis, S. A. (2010). Civilizing habits: Women missionaries and the revival of French empire, p. 215. OUP USA. Gearchiveerd op 6 juni 2024.
* 1 2 3 Anne-Pauline Serre, Acarouany, Une Saison en Guyane (in Frans). Gearchiveerd op 8 februari 2023.
* ↑ Philippe Delisle (1998), Colonisation, christianisation et émancipation. Les sœurs de Saint-Joseph de Cluny à Mana (Guyane française), 1828-1846, Outre-Mers. Revue d'histoire (320), pp 7-32 (in Frans). Gearchiveerd op 26 juni 2022.
* ↑ Pontifical missionary societies, Anne-Marie Javouhey (in Engels). Gearchiveerd op 3 juni 2023.
* ↑ Chloé Farand (27 April 2018), Paris to decide fate of 'mega' gold mine in forests of French Guiana, The Guardian (in Engels). Gearchiveerd op 26 juni 2022.
* ↑ Sauvons la Foret (2020), Non à la mine d’or industrielle en Guyane ! (in Frans). Gearchiveerd op 4 augustus 2023.
* ↑ Assma Maad (27 May 2019), « Montagne d’or » en Guyane : le gouvernement est-il vraiment clair sur sa position ? Le Monde (in Frans). Gearchiveerd op 10 april 2023.
* ↑ Ministère de la Transition écologique (3 Februari 2021), Projet montagne d’or, en Guyane : un recours contre la décision du tribunal administratif de Cayenne a été déposé (in Frans). Gearchiveerd op 9 juni 2023.
* 1 2 Wim Hoogbergen & Thomas Polimé, Oostelijk Suriname 1986-2002, OSO. Tijdschrift voor Surinaamse taalkunde, letterkunde en geschiedenis, pagina 228. Gearchiveerd op 26 juni 2022.
* ↑ Crimino Corpus (2014), Le bagne en relief (in Frans). Gearchiveerd op 7 juni 2023.
* ↑ Trussel, "Le Bagne" (in Engels). Gearchiveerd op 6 juni 2024.
* ↑ Fier de Tre Guyanais, Saint-Laurent du Maroni, Histoire d’une commune (in Frans). Gearchiveerd op 8 juni 2023.
* 1 2 Commune de Mana (2018), Mana : une histoire, une géographie, un territoire (schatting op pagina 7) (in Frans). Gearchiveerd op 21 september 2021.
* ↑ ANAI (National Association of Elders and Friends of Indochina), Des Hmongs en Guyane via archive.org (in Frans)
* ↑ Simon Romero (21 december 2008), From a Hinterland, Hmong Forge a Home, New York Times (in Engels). Gearchiveerd op 26 juni 2022.
* ↑ INSEE, Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2018 (1990 à 2018 pour les DOM) (ZIP file) (in Frans). Gearchiveerd op 10 juni 2023.
* ↑ INSEE, Populations légales 2019. Gearchiveerd op 17 januari 2022.
* Gemeinsame Normdatei: 7687069-8
* Library of Congress Control Number: no97020333
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007542630205171
* Virtual International Authority File: 133999446
* WorldCat (via VIAF): 133999446
Apatou · Awala-Yalimapo · Camopi · Cayenne · Grand-Santi · Iracoubo · Kourou · Macouria · Mana · Maripasoula · Matoury · Montsinéry-Tonnegrande · Ouanary · Papaichton · Régina · Rémire-Montjoly · Roura · Saint-Élie · Saint-Georges · Saint-Laurent-du-Maroni · Saül · Sinnamary