OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Chas Newby

Charles (Chas) Newby (Blackpool, 18 juni 1941 – 22 mei 2023) was een Britse bassist. In december 1960 was hij korte tijd actief bij The Beatles als vervanger van Stuart Sutcliffe, die in Hamburg was vanwege zijn kunststudie.

## Carrière

Toen The Beatles voor het eerst terugkeerden uit het Duitse Hamburg, hadden zij een bassist nodig, aangezien Stuart Sutcliffe was achtergebleven. Drummer Pete Best stelde voor dat zij Chas Newby zouden inlijven. Newby speelde eerder met Best in de band The Black Jacks en studeerde destijds aan de universiteit. Hij had op dat moment echter vakantie en besloot om met The Beatles te gaan spelen.
Newby speelde in december 1960 vier concerten met The Beatles. Op 17 december stonden zij in de Casbah Club in Liverpool, op 24 december in de Grosvenor Ballroom in Liscard, op 27 december in de Town Hall in Litherland en op 31 december opnieuw in de Casbah Club. John Lennon vroeg aan Newby of hij mee wilde gaan naar Duitsland voor hun tweede concertreeks in dit land, maar Newby sloeg dit aanbod af en keerde terug naar de universiteit. Nadat Lennon en George Harrison allebei weigerden om basgitaar te gaan spelen, werd Paul McCartney, die daarvoor al gitaar en piano speelde, met tegenzin de nieuwe bassist van de groep.

## Privéleven

Newby was wiskundedocent op de Droitwich Spa High School in Droitwich Spa. Later ging hij in de benefietband The Racketts spelen. Van 2016 tot aan zijn dood in 2023 was hij lid van The Quarrymen, de band die begon als voorloper van The Beatles.
Bron
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Chas Newby op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
Referentie
# Macrorhynchia philippina

Macrorhynchia philippina is een hydroïdpoliep uit de familie Aglaopheniidae. De poliep komt uit het geslacht Macrorhynchia. Macrorhynchia philippina werd in 1872 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Kirchenpauer.
# Romankenkius retrobursalis

Romankenkius retrobursalis is een platworm (Platyhelminthes). De worm is tweeslachtig. De soort leeft in of nabij zoet water.
Het geslacht Romankenkius, waarin de platworm wordt geplaatst, wordt tot de familie Dugesiidae gerekend. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 2006 door Sluys & Grant.
# Cyclomilta melanolepia

Cyclomilta melanolepia is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1899 door Hampson.
# Grote Prijs Raf Jonckheere 1982

De 32e editie van de Belgische wielerwedstrijd Grote Prijs Raf Jonckheere werd verreden op 26 juli 1982. De start en finish vonden plaats in Westrozebeke. De winnaar was Alain Desaever, gevolgd door Dirk Demol en Gary Wiggins.

## Uitslag

Grote Prijs Raf Jonckheere 1982 :
| Plaats | Naam | Ploeg |
| | Alain Desaever | Safir-Marc |
| 2 | Dirk Demol | DAF Trucks-TeVe Blad |
| 3 | Gary Wiggins | Van de Ven Olen-Moser |
1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022
# Stadsprijs Geraardsbergen 1965

De 34e editie van de Belgische wielerwedstrijd Stadsprijs Geraardsbergen werd verreden op 1 september 1965. De start en finish vonden plaats in Geraardsbergen. De winnaar was Jaak De Boever, gevolgd door Rémi Van Vreckom en Piet Rentmeester.

## Uitslag

Stadsprijs Geraardsbergen 1965 :
| Plaats | Naam | Ploeg |
| | Jaak De Boever | Wiel's-Groene Leeuw |
| 2 | Rémi Van Vreckom | Solo-Superia |
| 3 | Piet Rentmeester | Televizier-Batavus |
1912 · 1913 · 1914–1926 · 1927 · 1928–1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022
# Avemetatarsalia

De Avemetatarsalia zijn een groep reptielen behorend tot de Archosauria.
In 1999 zag de Britse paleontoloog Michael Benton de behoefte aan een begrip dat de Archosauria sensu Gauthier strikt zou onderverdelen in de Crurotarsi en een andere groep, waartoe de dinosauriërs behoren. Er bestond voor dat laatste al een begrip met ongeveer hetzelfde bereik, Ornithodira, maar dat was mede verankerd op de Pterosauria — waarvan het nog niet zeker is dat ze archosauriërs zijn — en het was een nodusklade, zodat het theoretisch mogelijk (en waarschijnlijk) was dat er basale soorten bestonden op de ontwikkelingslijn naar de dinosauriërs die geen Ornithodira waren. Daarom gaf Benton een (nieuwe) naam aan het gewenste begrip: de Avemetatarsalia, genoemd naar een vermeend onderscheidend kenmerk: het bezit van tegen elkaar liggende middenvoetsbeenderen zoals bij de vogels (Aves).
Omdat Benton echter het begrip Archosauria niet in de zin opvatte van Gauthier, als kroongroep verankerd op de nog levende vogels en krokodillen, maar in de oude ruimere betekenis die overeenkwam met Gauthiers Archosauriformes, schiep Benton meteen een nieuw begrip dat overeenkwam met Archosauria sensu Gauthier: de Avesuchia. Avemetatarsalia definieerde hij nu als: alle Avesuchia die dichter bij de Dinosauria staan dan bij de Crocodilia. Een nadeel van deze definitie is dat Avesuchia in dezelfde publicatie gedefinieerd werd met een verwijzing naar de Avemetarsalia, zodat de definitiestructuur circulair werd: uit de context is echter duidelijk wat er bedoeld wordt.
Benton beschouwde Scleromochlus als een basale avemetatarsaliër; een publicatie over deze soort was de aanleiding voor de conceptvorming. In het rijtje dat de taxonomische positie van Scleromochlus weergaf, was Avemetatarsalia aangeduid als een infradivisie, meer een gelegenheidsrang dan een echte taxonrang in Linneaanse zin.
In 2005 gaf Paul Sereno een verbeterde definitie: de groep bestaande uit de huismus Passer domesticus (Linnaeus 1758) en alle soorten nauwer verwant aan Passer dan aan de nijlkrokodil Crocodylus niloticus (Laurenti 1768).
De oudste bekende Avemetatarsalia zijn Lagerpeton en Marasuchus uit het Anisien, 237 miljoen jaar geleden. Nog levende soorten zijn de vogels.

## Literatuur

* Michael J. Benton, 1999, "Scleromochlus taylori and the origin of dinosaurs and pterosaurs", Philosophical Transactions of the Royal Society of London 354 1423-1446
# Charles Bouvier

Charles Bouvier (28 augustus 1898 - 1964) was een Zwitsers bobsleeremmer en voetballer. Bouvier debuteerde in 1922 voor het Zwitsers voetbalelftal in een wedstrijd het Nederlands voetbalelftal. Bouvier won met zijn club Servette FC in 1925 en 1926 het Zwitsers landskampioenschap. Bouvier was onderdeel van het Zwitsers voetbalelftal tijdens de Olympische Zomerspelen 1924, maar Bouvier kwam tijdens het toernooi niet in actie. Bouvier won in 1935 de zilveren medaille in de viermansbob tijdens het wereldkampioenschappen bobsleeën. Een jaar later tijdens de Olympische Winterspelen 1936 won Bouvier de gouden medaille in de viermansbob.

## Resultaten

* Wereldkampioenschappen bobsleeën 1935 in Sankt Moritz 2 in de viermansbob
* Olympische Winterspelen 1936 in Garmisch-Partenkirchen 7e in de tweemansbob
* Olympische Winterspelen 1936 in Garmisch-Partenkirchen in de viermansbob
* (en) Profiel van Charles Bouvier op sports-reference.com (gearchiveerd)
* Lijst van medaillewinnaars op de wereldkampioenen bobslee in de viermansbob sinds 1930
1924: Scherrer / Neveu / A.Schläppi / H.Schläppi · 1928: Fiske / Tucker / Mason / Gray / Parke · 1932: Fiske / Eagan / Gray / O'Brien · 1936: Musy / Gartmann / Bouvier / Beerli · 1948: Tyler / Martin / Rimkus / D'Amico · 1952: Ostler / Kuhn / Nieberl / Kemser · 1956: Kapus / Diener / Alt / Angst · 1964: V.Emery / Kirby / Anakin / J.Emery · 1968: Monti / De Paolis / Zandonella / Armano · 1972: Wicki / Leutenegger / Camichel / Hubacher · 1976: Nehmer / Babock / Germeshausen / Lehmann · 1980: Nehmer / Musiol / Germeshausen / Gerhardt · 1984: Hoppe / Wetzig / Schauerhammer / Kirchner · 1988: Fasser / Meier / Fässler / Stocker · 1992: Appelt / Schroll / Winkler / Haidacher · 1994: Czudaj / Brannasch / Hampel / Szelig · 1998: Langen / Zimmermann / Jakobs / Hampel · 2002: Lange / Kühn / Kuske / Embach · 2006: Lange / Hoppe / Kuske / Putze · 2010: Holcomb / Mesler / Tomasevicz / Olsen · 2014: Melbārdis / Dreiškens / Vilkaste / Strenga · 2018: Friedrich / Bauer / Grothkopp / Margis · 2022: Friedrich / Margis / Bauer / Schüller
# Macrorhynchia hawaiensis

Macrorhynchia hawaiensis is een hydroïdpoliep uit de familie Aglaopheniidae. De poliep komt uit het geslacht Macrorhynchia. Macrorhynchia hawaiensis werd in 1906 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Nutting.
# Cyclomia strigifera

Cyclomia strigifera is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Warren.
# Gryon exsculptum

Gryon exsculptum is een vliesvleugelig insect uit de familie van de Scelionidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1861 door Foerster.
# Stadsprijs Geraardsbergen 1968

De 37e editie van de Belgische wielerwedstrijd Stadsprijs Geraardsbergen werd verreden op 28 augustus 1968. De start en finish vonden plaats in Geraardsbergen. De winnaar was André Hendrickx, gevolgd door Jaak De Boever en Willy Donie.

## Uitslag

Stadsprijs Geraardsbergen 1968 :
| Plaats | Naam | Ploeg |
| | André Hendrickx | Pull Over Centrale-Novy |
| 2 | Jaak De Boever | Flandria-De Clerk |
| 3 | Willy Donie | Flandria-De Clerk |
1912 · 1913 · 1914–1926 · 1927 · 1928–1932 · 1933 · 1934 · 1935 · 1936 · 1937 · 1938 · 1939 · 1940 · 1941 · 1942 · 1943 · 1944 · 1945 · 1946 · 1947 · 1948 · 1949 · 1950 · 1951 · 1952 · 1953 · 1954 · 1955 · 1956 · 1957 · 1958 · 1959 · 1960 · 1961 · 1962 · 1963 · 1964 · 1965 · 1966 · 1967 · 1968 · 1969 · 1970 · 1971 · 1972 · 1973 · 1974 · 1975 · 1976 · 1977 · 1978 · 1979 · 1980 · 1981 · 1982 · 1983 · 1984 · 1985 · 1986 · 1987 · 1988 · 1989 · 1990 · 1991 · 1992 · 1993 · 1994 · 1995 · 1996 · 1997 · 1998 · 1999 · 2000 · 2001 · 2002 · 2003 · 2004 · 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020 · 2021 · 2022
# Avempace

Ibn Bayyah (ابن باجة), beter bekend onder de verlatijnsde naam Avempace, was een moslimfilosoof uit Al-Andalus die de post-aristotelische filosofie verspreidde in Europa. Naast filosofie schreef hij over geneeskunde, natuurkunde, plantkunde en astronomie. Hij schreef ook poëzie en muziek.
Zijn volledige naam was Abu Bakr Muhammad ibn Yahya ibn al-Sa'ig ibn Bayyah (أبو بكر محمد بن يحيى بن الصايغ). Hij werd rond 1080 geboren in de hoofdstad van de Taifa Zaragoza (tegenwoordig in Spanje) en stierf vermoedelijk in 1138/1139 in Fez in hedendaags Marokko.

## Levensloop

Hij was van eenvoudige komaf. Hij raakte bevriend met de Almoravidische gouverneur van Saragossa Ibn Tifilwit en werd aangesteld als vizier (1115-1117). Saragossa werd in 1118 veroverd door koning Alfons I van Aragón. Emir Ali ibn Yusuf verdacht alle Mozaraben van collaboratie en schreef in 1126 een decreet uit waarbij velen van hen werden gedeporteerd naar Afrika, ook Avempace. Over zijn leven in de periode tussen 1118 en 1138 is alleen bekend dat hij actief was aan het hof.

## Werken

Zijn werken omvatten bijna zeventig titels, de meesten zijn verloren gegaan. Zijn commentaren op de werken van Aristoteles behoren tot de eerste fase en dateren uit zijn beginperiode in Zaragoza. Hij schreef verhandelingen over de Natuurkunde, de Logica, over de Ziel, de Voortplanting en het Verderf, de Geschiedenis van de Dieren en de Geschiedenis van de Planten.
Van zijn latere werken, zijn er drie het vermelden waard: Het eenzame regime, het Verdrag inzake de vereniging van het intellect met de mens en de Afscheidsbrief. Ze werden allemaal in het Spaans vertaald door de Aragonese arabist Miguel Asín y Palacios.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Avempace op de Spaanstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
* Biblioteca Nacional de Chile: 000264816
* Biblioteca Nacional de España: XX979867
* Bibliothèque nationale de France: cb124381704 (data)
* Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya: 981058523444606706
* CiNii: DA08510317
* Gemeinsame Normdatei: 118859803
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 1874 2991
* Library of Congress Control Number: n84022251
* MusicBrainz: 5cea0c60-23c8-4d17-a067-76292c478c78
* Nationale Bibliotheek van Tsjechië: xx0239346
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007602013005171
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 071576584
* Istituto Centrale per il Catalogo Unico: UBOV111684
* LIBRIS: 37408
* Système universitaire de documentation: 033522936
* Trove: 788856
* Virtual International Authority File: 226034628
* WorldCat (via VIAF): 226034628
# Macrorhynchia phoenicea

Macrorhynchia phoenicea is een hydroïdpoliep uit de familie Aglaopheniidae. De poliep komt uit het geslacht Macrorhynchia. Macrorhynchia phoenicea werd in 1852 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Busk.
# Aardbeiboomgroentje

Het aardbeiboomgroentje (Callophrys avis) is een vlinder uit de familie Lycaenidae. De wetenschappelijke naam is gepubliceerd in 1909 door Thomas Algernon Chapman.

## Verspreiding

De vlinder is te vinden op plaatsen waar de aardbeiboom groeit, daar worden meestal de eitjes op afgezet. Dat kan zijn in bossen met altijd groene loofbomen, maar ook op heide en in struikgewas. De vlinder kent een generatie per jaar en vliegt in april, mei en juni.
De niet-bedreigde soort komt voor in noordelijk Portugal, in Spanje onder andere in Catalonië en Baskenland, en in Frankrijk langs de Middellandse Zee.
* Taxonomische informatie over Callophrys avis bij Fauna Europaea.
* Aardbeiboomgroentje op Soortenbank.nl
# Cyclomia vinosa

Cyclomia vinosa is een vlinder uit de familie van de spanners (Geometridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1890 door Dognin.
# Gryon howardi

Gryon howardi is een vliesvleugelig insect uit de familie van de Scelionidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1931 door Mokrzecki & Oglobin.
# Stairs patrijsduif

Stairs patrijsduif (Pampusana stairi) is een vogel uit de familie van de duiven van het geslacht Alopecoenas. De vogel is genoemd naar de Engelse missionaris John Bettridge Stair (1815-1898).

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort is endemisch op Polynesië.

## Status

De grootte van de populatie wordt geschat op 2500-10.000 volwassen vogels. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status kwetsbaar.

## Externe link

* Avibase
* 1 2 (en) Stairs patrijsduif op de IUCN Red List of Threatened Species.
# Avondlied (scouting)

Het Avondlied is in Vlaanderen een lied dat door verschillende jeugdbewegingen, waaronder Scouts en Gidsen Vlaanderen, Chiro en KSA, gebruikt wordt. Het lied is een vrije bewerking door E.H. Van Durme van het Franstalige Cantique des patrouilles, een lied dat in 1919 door de jezuïet Jacques Sevin, een van de grondleggers van scouting in Frankrijk, werd geschreven op muziek van Jean-Baptiste Gravier.
Het lied heeft van oorsprong een spirituele functie en is opgevat als gebed en bezinningsmoment. Het gebruik ligt dan ook in de katholieke voorgeschiedenis van de meeste jeugdbewegingen. Het avondlied wordt over het algemeen in groep gezongen voor het slapengaan als afsluiting van de dag of bij het kampvuur.

## Trivia

* De tekst komt voor in het slot van De Jossen, een toneelstuk van Tom Lanoye.
* ↑ Tekst en digitale versie van het avondlied op Scouts en Gidsen Vlaanderen, geconsulteerd op 21 maart 2017. Gearchiveerd op 27 januari 2021.
* 1 2 Diverse lokale afdelingswebsites melden de tekst en het gebruik
* ↑ Beknopte biografie Gerard Van Durme
* ↑ (fr) Cahiers d'histoire du temps présent, nummer 8-9, pagina 77. Uitgave door Centre d'études guerres et sociétés contemporaines, 2001
* ↑ Vermelding Cantique des patrouilles in diverse geschreven documenten in de jaren '20
* ↑ Samenvattende biografie Jean-Baptiste Gravier, thesis door Benoît Michel. Gearchiveerd op 2 december 2021.
* ↑ Toneelstuk De Jossen, de val en revival der saamhorigheid, Tom Lanoye, ISBN 90-446-0443-0
# Aardbeiganzerik

De aardbeiganzerik (Potentilla sterilis) is een plant uit de rozenfamilie (Rosaceae). De soort staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als tamelijk in aantal afgenomen en zeldzaam. De plant komt in Nederland voornamelijk voor in Zuid-Limburg.
De plant wordt 5-20 cm hoog en bloeit met witte bloemen van maart tot in mei. De bladeren zijn drietallig met een zilverwit gewimperde rand. De onderkant van het blad heeft een blauwgroene kleur. De aardbeiganzerik vormt korte dikke uitlopers.
De aardbeiganzerik groeit op kalkrijke, vochtige grond en komt voor op hellingen en in loofbossen.

## Plantengemeenschap

Aardbeiganzerik is een kensoort voor het eiken-haagbeukenbos (Stellario-Carpinetum).

## Externe link

* Aardbeiganzerik (Potentilla sterilis) op SoortenBank.nl (gearchiveerd) (gebaseerd op de Heukels$^{23}$, dit is de voorlaatste uitgave)
* Mediabestanden
* Commons heeft mediabestanden op de pagina Potentilla sterilis.
... · P. anglica (Kruipganzerik) · P. anserina (Zilverschoon) · P. argentea (Viltganzerik) · P. erecta (Tormentil) · P. indica (Schijnaardbei) · P. intermedia (Middelste ganzerik) · P. norvegica (Noorse ganzerik) · P. palustris (Wateraardbei) · P. recta (Rechte ganzerik) · P. reptans (Vijfvingerkruid) · P. sterilis (Aardbeiganzerik) · P. sterneri · P. supina (Liggende ganzerik) · P. tabernaemontani (Voorjaarsganzerik) · ...
# Crocomela latimargo

Crocomela latimargo is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1912 door Dognin.
# Halicreion aequicornis

Halicreion aequicornis is een vlokreeftensoort uit de familie van de Oedicerotidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1869 door Norman.
# Spoorlijn Olten - Aarau

De spoorlijn Olten - Aarau is een Zwitserse spoorlijn tussen Olten in kanton Solothurn en Aarau in kanton Aargau.

## Geschiedenis

In de 19e eeuw lieten de Zwitserse staat de organisatie de concessie voor de bouw en exploitatie van spoorwegen over aan de kantons. Voor de verbinding tussen Zürich en Bazel werden twee trajecten ontwikkeld. Het een traject zou over de Bötzberg (Variant Aargau) lopen en het andere traject zou over Waldshut langs de Rijn bij Duitsland (Variant Zürich). Vanuit het spoorwegknooppunt - station Olten - zouden spoorlijnen naar Bazel, Zürich, Luzern, Bern en Biel gaan lopen. Omstreeks het jaar 1850 werd de deskundigheid ingeroepen van de Engelse spoorweg ingenieurs Robert Stephenson en Henry Swinburne.
Door financiële problemen bij de Spanisch Brötli Bahn werden diverse varianten werden niet uitgevoerd.
De Schweizerische Centralbahn kreeg de concessie voor het traject tussen Olten en Wöschnau aan de grens van kanton Solothurn en kanton Aarau. De Schweizerische Nordostbahn legde het traject tussen Wöschnau en Aarau aan.
Het traject werd in fases geopend:
* 9 juni 1856: Olten tot Tore Aaraus
* juni 1858: hele traject
* 16 juli 1872: Het tweede spoor

## Aansluitingen

In de volgende plaatsen was of is er een aansluiting van de volgende spoorlijnen:

### Olten

* Hauensteinlinie, spoorlijn tussen Olten en Bazel
* Jurafusslinie, spoorlijn tussen Olten en Genève
* Mittellandlinie, spoorlijn tussen Olten en Lausanne
* Olten - Luzern, spoorlijn tussen Olten en Luzern

### Aarau

* Baden - Aarau, spoorlijn tussen Baden en Aarau
* Heitersberglinie, spoorlijn tussen Killwangen en Aarau
* Aarau-Schöftland-Bahn, spoorlijn tussen Aarau en Schöftland
* Wynentalbahn, spoorlijn tussen Arrau en Menziken

## Elektrische tractie

Het traject werd door Schweizerische Bundesbahnen op 21 januari 1925 geëlektrificeerd met een spanning van 15.000 volt 16 2/3 Hz wisselstroom.

## Afbeeldingen

* Station Olten
* Tussen Aurau en Olten
* Station Aarau

## Literatuur

* Hans G. Wägli: Schienennetz Schweiz. Bern 1980.
* Placid Weissenbach: Das Eisenbahnwesen der Schweiz. Zürich 1913.
* Eisenbahnatlas Schweiz. Schweers + Wall, Aachen 2004, ISBN 3-89494-122-7.
# Avondrood

Avondrood is de rode kleur van het hemelgewelf dat vaak in het westen te zien is als de zon bijna ondergaat of net is ondergegaan.
"Avondrood, mooi weer aan boord, morgenrood, water in de sloot." Dit bekende gezegde, waarvan alleen al de Nederlandse taal zo'n tweehonderd varianten kent, is een van de populairste en oudste weerspreuken. De Griekse geleerde Theophrastus (372-287 v.Chr.) zag het morgenrood al als de betrouwbaarste regenverwachting. Ook Jezus maakt er melding van (Matteüs 16:2-3).
Het gezegde heeft inderdaad een grond van waarheid. Uit statistisch onderzoek in België lijkt de regel dat avondrood voorafgaat aan een mooie dag iets vaker te kloppen dan de regel dat morgenrood gevolgd wordt door slecht weer. Geen van beide regels is echter onfeilbaar.
De kleuren bij schemering houden verband met de lange weg die het zonlicht van de laagstaande avondzon door de aardatmosfeer aflegt. Het zonlicht wordt tijdens deze lange route verstrooid door moleculair stikstof en zuurstof (Rayleighverstrooiing), en minuscule stofdeeltjes (Tyndall-effect ofwel Mie-verstrooiing). Daardoor wordt het witte zonlicht ontleed in verschillende kleuren die we zien in de ochtend- of avondschemering. Het rode licht komt vooral uit de richting van de zon omdat die golflengte het minst wordt verstrooid. Overdag zien we deze effecten in iets mindere mate, de zonneschijf is geel ten opzichte van de blauwe hemel.
Avondrood ontstaat voornamelijk bij verstrooiing van zonlicht door stof. Op mooie warme dagen gaat er in de regel vervuiling in de lucht omhoog. In het licht van de laagstaande avondzon leidt dit stof tot roodkleuring. Dan hangt het dus vaak samen met luchtverontreiniging en fraai weer. 's Ochtends zweeft er meestal nog niet zoveel stof in de lucht. Is de lucht dan rood dan wijst dat in de regel op waterdamp en een hoge luchtvochtigheid. Morgenrood hangt samen met uiterst kleine waterdruppeltjes en een grotere neerslagkans. Dat laatste blijkt echter niet uit statistieken.
Een roodkleuring van de atmosfeer kan ook veroorzaakt worden door vulkaanstof. Bij een explosieve uitbarsting komt het stof soms tot tientallen kilometers hoogte. Op die hoogte valt geen regen zodat het vulkaanstof zich daar verzamelt; het kan jaren duren voordat het stof goeddeels is verdwenen. Er waaien echter wel sterke winden op grote hoogte, waardoor het stof wereldwijd wordt verspreid. De rode gloed door vulkaanstof is alleen te zien bij stabiel weer en door de grote hoogte waarop het zich bevindt zo'n half uur na zonsondergang. Opmerkelijke rode schemeringskleuren in Europa kunnen dus veroorzaakt worden door vulkaanuitbarstingen in verre landen.
# Chantemerle-les-Blés

Chantemerle-les-Blés is een gemeente in het Franse departement Drôme (regio Auvergne-Rhône-Alpes). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Valence. Chantemerle-les-Blés telde op 1 januari 2021 1.325 inwoners.

## Geografie

De oppervlakte van Chantemerle-les-Blés bedraagt 15,39 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid is 84 inwoners per km² (per 1 januari 2019).

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).