OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rooküla

Rooküla is een plaats in de Estlandse gemeente Anija, provincie Harjumaa. De plaats heeft de status van dorp (Estisch: küla).

## Bevolking

Het dorp had 93 inwoners op 31 december 2011 en 75 inwoners op 31 december 2021.
* ↑ (en) Population by Place of Residence (Settlement), Sex and Age, 31 December 2011. Estisch bureau voor de Statistiek (31 december 2011). Geraadpleegd op 31 augustus 2023. Tik boven het middelste vak ‘Rooküla village’ in.
* ↑ (en) Population by Place of Residence (Settlement), Sex and Age, 31 December 2021. Estisch bureau voor de Statistiek (31 december 2021). Geraadpleegd op 31 augustus 2023. Tik boven het voorlaatste vak ‘Rooküla village’ in.
# Rückersdorf

Rückersdorf kan verwijzen naar:
* Rückersdorf (Middel-Franken), een plaats in de Duitse deelstaat Beieren
* Rückersdorf (Niederlausitz), een gemeente in de Duitse deelstaat Brandenburg
* Rückersdorf (Thüringen), een gemeente in de Duitse deelstaat Thüringen
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Rückersdorf en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# S. Epatha Merkerson

S. (Sharon) Epatha Merkerson (Detroit, 28 november 1952) is een Amerikaans actrice. Zij won voor haar rol als Rachel 'Nanny' Crosby in de televisiefilm Lackawanna Blues (2005) onder meer een Golden Globe, een Emmy Award en een Screen Actors Guild Award. Voor laatstgenoemde prijs werd Merkerson negen keer eerder genomineerd samen met de gehele cast van Law & Order. Daarin verscheen ze sinds september 1993 in meer dan 375 afleveringen als Luitenant Anita Van Buren.
Merkerson trouwde in 1994 met Toussaint L. Jones Jr., maar hun huwelijk liep na twaalf jaar op de klippen.

## Filmografie

*Exclusief tien televisiefilms
* The Challenger (2015)
* The Gabby Douglas Story (2014)
* Peeples (2013)
* Lincoln (2012)
* Mother and Child (2009)
* The Six Wives of Henry Lefay (2009)
* Slipstream (2007)
* Girl, Positive (2007, televisiefilm)
* Black Snake Moan (2006)
* Jersey Girl (2004)
* Radio (2003)
* The Rising Place (2001)
* Random Hearts (1999)
* Terminator 2: Judgment Day (1991)
* Jacob's Ladder (1990)
* Navy Seals (1990)
* Loose Cannons (1990)
* She's Gotta Have It (1986)

## Televisieseries

*Exclusief eenmalige gastrollen
* Chicago Med - Sharon Goodwin (2015-nu, 96 afleveringen )
* Deception (2013, 4 afleveringen)
* Law & Order - Lt. Anita Van Buren (1993-2010, 390 afleveringen)
* The Closer - Dr. Rebecca Dioli (2007, drie afleveringen)
* Here and Now - Ms. St. Marth (1992-1993, twaalf afleveringen)
* Mann & Machine - Capt. Margaret Claghorn (1992, negen afleveringen)
* Pee-wee's Playhouse - Reba - Mail Woman (1987-1989, drie afleveringen)
* Bibliothèque nationale de France: cb157259098 (data)
* Gemeinsame Normdatei: 1014493501
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 7850 3469
* Library of Congress Control Number: no2001079978
* MusicBrainz: b5e7a14b-524f-438b-80cd-22c7683011f2
* Nationale bibliotheek van Australië: 42513017
* Nationale Bibliotheek van Israël: 987007425098905171
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 333248406
* SNAC: w63j4fr1
* Trove: 1458118
* Virtual International Authority File: 95128124
* WorldCat (via VIAF): 95128124
# S. Darko

S. Darko is een Amerikaanse film onder regie van Chris Fisher, die op 12 mei 2009 in Amerika direct op video uitkwam. De film is het vervolg op Donnie Darko (2001).

## Verhaal

De film speelt zich af in 1995. Samantha Darko, de jonge zus van Donnie, is nu 18 jaar oud. Sinds de dood van haar oudere broer is de familie in een neerwaartse spiraal beland. Samantha heeft nauwelijks nog contact met haar familie en besteedt haar tijd met haar beste vriendin Corey.
Wanneer ze last krijgen van bizarre visioenen, wordt het hun te veel. Ze besluiten om op vakantie te gaan naar Los Angeles. Onderweg komen ze aan in een stad waar daarvoor een meteoriet is ingeslagen. Hier worden ze geplaagd door bizarre visioenen.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Chase, Daveigh Daveigh Chase | Samantha Darko |
| Evigan, Briana Briana Evigan | Corey |
| Berkley, Elizabeth Elizabeth Berkley | Trudy |
| Westwick, Ed Ed Westwick | Randy |
| Lafferty, James James Lafferty | Iraq Jack |
| Rathbone, Jackson Jackson Rathbone | Jeremy |
| Davis, Matthew Matthew Davis | Pastoor John |
| John Hawkes | Phil |

## Productie

In mei 2008 werd aangekondigd dat een vervolg op Donnie Darko in de planning stond en de verwachtingen waren onmiddellijk laag. Hierbij werd het grote gedeelte van de acteurs al bevestigd. Daveigh Chase speelt de titelrol. Ze speelde hetzelfde personage ook in de voorganger.
Op 18 mei 2008 begonnen de opnames in Utah. Toen waren Chase, Westwick, Evigan en Chatwin de enige acteurs. Bijna twee weken later werd ook Berkley aan de acteurs toegevoegd.
De film kreeg na de aankondiging meteen kritiek. Richard Kelly, de regisseur van het eerste deel, verklaarde geen behoefte te hebben om mee te werken aan dit deel en sprak er enkel neerbuigend over.
* ↑ (en) Cinematical Donnie Darko Sequel Coming -- Unfortunately
* 1 2 (en) Digital Spy Actress defends 'Darko' sequel
* ↑ (en) Coming Soon Donnie Darko Sequel Starts Filming May 18
* ↑ (en) Guardian In brief: Berkley to star in Donnie Darko sequel
# Sabatieria rota

Sabatieria rota is een rondwormensoort uit de familie van de Comesomatidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1957 door Gerlach.
# SV 07 Braunschweig

SV 07 Braunschweig was een Duitse voetbalclub uit Braunschweig.

## Geschiedenis

De club werd op in 1907 opgericht als FC Britannia 07 Braunschweig. De club ging in de Braunschweigse stadscompetitie spelen, een onderdeel van de Noord-Duitse voetbalbond. In 1911 speelde de club voor het eerst in de hoogste klasse en werd tweede achter Eintracht Braunschweig. Het volgende seizoen eindigde de club in de middenmoot. Tijdens het seizoen 1918/19 fuseerde de club met Sportfreunde 04 en werd zo VfB 04 Braunschweig.
# Sabia Boulahrouz

Sabia Boulahrouz, geboren als Sabia Engizek (Hamburg, 31 maart 1978), is een Duitse socialite, televisiepersoonlijkheid en voormalige voetbalvrouw.
Boulahrouz is uit een Turks gastarbeidersgezin afkomstig en werd bekend door haar huwelijk met voetballer Khalid Boulahrouz. Na de scheiding in 2012 had ze een in de media veelbesproken relatie met Rafael van der Vaart. Eind 2013 beviel Engizek na 19 weken zwangerschap van een doodgeboren dochter. Uit een eerder huwelijk heeft ze een dochter, uit het huwelijk met Boulahrouz twee dochters en een zoon.
Eind 2015 was ze korte tijd jurylid in het Nederlandse televisieprogramma Mindmasters Live. In 2016 was ze te zien in het programma Ranking the Stars op de Nederlandse televisie.

## Naam

Boulahrouz heeft ervoor gekozen om na de scheiding met Khalid Boulahrouz diens achternaam te behouden, hetgeen volgens Duits familierecht mogelijk is.
* ↑ Bio van Engizek
* ↑ Nach Liebesgeständnis Sylvie bricht den Kontakt zu Sabia Boulahrouz ab, Mopo.de, 8 april 2013.
* ↑ Sabia beleeft vuurdoop in Mindmasters Live, RTL Nieuws, 21 november 2015.
* ↑ Artikel in De Telegraaf
* ↑ (de) Artikel over de familienaam na een scheiding
# Saint-Brice (Orne)

Saint-Brice is een gemeente in het Franse departement Orne (regio Normandië) en telt 151 inwoners (2005). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Alençon.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Brice bedraagt 4,6 km², de bevolkingsdichtheid is 32,8 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Brice (Orne) met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
* ↑ Populations légales 2021.
# Saint-Denis-d'Augerons

Saint-Denis-d'Augerons is een gemeente in het Franse departement Eure (regio Normandië) en telt 84 inwoners (2009). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Bernay.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Denis-d'Augerons bedraagt 4,2 km², de bevolkingsdichtheid is dus 20 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Denis-d'Augerons met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Saint-Bonnet-du-Gard

Saint-Bonnet-du-Gard is een gemeente in het Franse departement Gard (regio Occitanie) en telt 579 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Nîmes.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Bonnet-du-Gard bedraagt 6,9 km², de bevolkingsdichtheid is 83,9 inwoners per km².

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Saint-Bonnet-le-Courreau

Saint-Bonnet-le-Courreau is een gemeente in het Franse departement Loire (regio Auvergne-Rhône-Alpes) en telt 739 inwoners (2005). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Montbrison.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Bonnet-le-Courreau bedraagt 50,3 km², de bevolkingsdichtheid is 14,7 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Bonnet-le-Courreau met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Saint-Christo-en-Jarez

Saint-Christo-en-Jarez is een gemeente in het Franse departement Loire (regio Auvergne-Rhône-Alpes). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Saint-Étienne. Saint-Christo-en-Jarez telde op 1 januari 2021 1.896 inwoners.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Christo-en-Jarez bedroeg op 1 januari 2021 21,77 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 87,1 inwoners per km².
De gemeente ligt in de heuvels Côteaux du Jarez.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Saint-Civran

Saint-Civran is een gemeente in het Franse departement Indre (regio Centre-Val de Loire) en telt 154 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Le Blanc.

## Geografie

De oppervlakte van Saint-Civran bedraagt 11,3 km², de bevolkingsdichtheid is 13,6 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Saint-Civran met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Sabinea sarsii

Sabinea sarsii is een garnalensoort uit de familie van de Crangonidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1879 door Smith.
# Sachalin (hoorspel)

Sachalin is een hoorspel van Jan Gudmundsson. Het werd vertaald door Barbro Thunér. De AVRO zond het uit op donderdag 15 april 1976, van 22:00 uur tot 23:00 uur (met een herhaling op donderdag 6 oktober 1977). De regisseur was Jacques Besançon.

## Rolbezetting

* Jules Croiset (dr. Anton Tsjechov)
* Sacha Bulthuis (Elena Andrejevna)
* Aus Greidanus (de briefschrijver, broer van Elena)
* Ab Abspoel (de commandant)

## Inhoud

Op 21 april 1891 vertrekt Anton Tsjechov naar Sachalin, een eiland bij Siberië waar duizenden gevangenen leven. Hij wil de levensomstandigheden inventariseren en er een boek over schrijven. Hij is naast schrijver ook arts en hij voelt dat hij door zijn schrijverschap zijn idealisme uit het oog dreigt te verliezen en gaat naar Sachalin om het te behouden. Op de reis door Siberië komt hij bijna om. Pas op 10 juli 1890 bereikt hij Sachalin, waar hij drie maanden blijft. Hij had toestemming gekregen om als schrijver onderzoek te doen, en hij gaat daarbij grondig te werk. Op 10.000 kaarten inventariseert hij alles wat hij te weten kan komen over de gevangenen: leeftijd, straf, of ze konden lezen, etc. Hij werkt voornamelijk alleen, van 's ochtend vroeg tot 's avonds laat, en tussen de bedrijven door biedt hij de gevangenen materiële en immateriële steun. Door wat hij meemaakt en ziet - onder meer een publieke bestraffing met zweepslagen - wordt hij zwaar geschokt. Pas vier jaar na zijn terugkomst verschijnt zijn boek, dat ondanks de censuur in Rusland een helder beeld geeft van de erbarmelijke omstandigheden op het eiland. Het boek heeft effect: de publieke belangstelling voor Sachalin is gewekt. Anderen gaan op onderzoek in Sachalin en bevestigen de bevindingen van Tsjechov. Uiteindelijk leidt het boek tot hervormingen en verbeteringen in het leven van de dwangarbeiders. De reis verandert ook het leven en schrijverschap van Tsjechov. In een brief uit 1891 schrijft hij: "Na mijn inspanningen op Sachalin komt mijn Moskouse bestaan me zo kleinburgerlijk en vervelend voor, dat ik in staat ben om als een kettinghond te gaan bijten…"
# 331

Het jaar 331 is het 31e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

## Gebeurtenissen
### Europa

* Volgens de Ierse mythologie zou Emain Macha (County Armagh), een plaats waar de koningen van de Ulaid hun residentie hebben, door oorlogsgeweld zijn verwoest.

## Geboren

* Julianus Apostata, keizer van het Romeinse Rijk (overleden 363)
# 4 Elementen

4 Elementen is het vierde studioalbum van de Nederlandse groep 3JS. Het werd uitgebracht op 27 januari 2012. De eerste single van dit album was De weg. In het nummer Geef mij een naam zingt Elske DeWall mee.

## Hitnotering
### Nederlandse Album Top 100

Hitnotering: (Week 1 t/m 16) 04-02-2012 t/m 19-05-2012 Hitnotering: (Week 17) 09-06-2012 :
| Week: | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| Positie: | 3 | 9 | 10 | 12 | 17 | 28 | 24 | 27 | 43 | 41 | 66 | 82 | 92 | 88 |
| Week: | 15 | 16 | | 17 | | 18 | 19 | 20 | 21 | | 22 | 23 | | |
| Positie: | 79 | 82 | uit | 98 | uit | 90 | 67 | 55 | 68 | uit | 82 | 74 | uit | |
# 1687

Het jaar 1687 is het 87e jaar in de 17e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

## Gebeurtenissen
### januari

* 27 - De Franse schrijver Charles Perrault leest in de Académie française zijn gedicht "Poème sur le siècle de Louis Le Grand" voor, waarin hij de Franse dichters minstens even goed noemt als de klassieke voorgangers. Deze stelling leidt tot een jarenlange verhitte strijd die bekendstaat als de Querelle des anciens et des modernes.

### mei

* 2 - De Japanse keizer Reigen treedt af ten gunste van zijn zoon Higashiyama.

### juli

* 5 - Newton publiceert zijn Philosophiae Naturalis Principia Mathematica, met onder andere de Theorie van de Zwaartekracht.

### augustus

* 12 - In de Slag bij Mohacs verslaat het keizerlijke leger de Ottomanen. De slag is een vernederende nederlaag voor de Ottomanen en betekent een praktisch einde aan hun ambities verder uit te breiden richting Europa.

### september

* 13 - De 68 stellingen van de mysticus Miguel de Molinos worden veroordeeld door Paus Innocentius XI. Het boek wordt verworpen en op de index van verboden boeken geplaatst.
* 26 - Het middenstuk van het Parthenon in Athene wordt verwoest tijdens een aanval van de Venetianen o.l.v. Francesco Morosini, met het doel de Turken uit de stad Athene te verjagen.

### november

* november - Sultan Mehmet IV van het Osmaanse Rijk wordt afgezet en verbannen naar de streek rond Edirne waar hij naar hartenlust de jacht kan bedrijven.

## Muziek

* Heinrich Ignaz Franz Biber componeert de opera Chi la dura la vince
* Georg Muffat componeert de opera Le fatali felicità di Plutone die in december in Salzburg in première gaat

## Bouwkunst

* De gekroonde Bijenkorf, woonhuis Amersfoort (1687)
* Vm. dorpshuis, Durgerdam (1687)

## Geboren
### januari

* 30 - Johann Balthasar Neumann, Duits architect (overleden 1753)

### juli

* 23 - Amalia Louise van Koerland, regentes van Nassau-Siegen (overleden 1750)

### augustus

* 4 - Johan Willem Friso van Nassau-Dietz, prins van Oranje en stadhouder van Friesland en Groningen (overleden 1711)
* 26 - Willem de Fesch, Nederlands componist en violist (overleden 1757)

### oktober

* 12 - Sylvius Leopold Weiss, Duits componist en luitspeler (overleden 1750)

### december

* 5 - Francesco Geminiani, Italiaans vioolvirtuoos, muziekleraar en componist (overleden 1762)

## Overleden
### januari

* 28 - Johannes Hevelius (76), Duits-Pools astronoom

### maart

* 22 - Jean-Baptiste Lully (54), Italiaans componist
* 28 - Constantijn Huygens (90), Nederlands dichter, geleerde en componist

### november

* 4 (begraven) – Johannes van Wijckersloot (ca. 60), Nederlands schilder
# 52e Rue Est

52e Rue Est was een platenlabel in Frankrijk dat in de jaren zeventig en tachtig jazz, jazz soul en blues uitbracht. De grootste ster die op het label uitkwam was Chet Baker. Ook van Archie Shepp verschenen er albums.

## Discografie

| Disc No. | Artiest | Album | Jaar |
| 001 | Bob Dorough | Devil May Care II | 1982 |
| 002 | Jimmy Gourley | Jimmy Gourley and the Paris Heavyweights | 1972 |
| 003 | Jean-Loup Longnon Big Band | Torride | 1984 |
| 004 | Pip Pyle | L'Équipe Out | 1986 |
| 005 | Karim Abdul Alim | Dance | 1983 |
| 006 | Philippe Gaillot | Concept | 1986 |
| 015 | Archie Shepp and Horace Parlan | En concert: 1st set | 1987 |
| 016 | Archie Shepp and Horace Parlan | En concert: 2nd set | 1987 |
| 017 | Archie Shepp and Chris McGregor | En concert à Banlieues Bleues | 1989 |
| 018 | Archie Shepp and Michel Marre Quintet | Passion | 1985 |
| 019 | Chet Baker and Steve Houben | Chet Baker & Steve Houben | 1980 |
| 020 | Jimmy Gourley/Richard Galliano | Flyin' the Coop | 1991 |
| 021 | – | – | – |
| 022 | – | – | – |
| 023 | Screamin' Jay Hawkins | The Night and Day of Screamin' Jay Hawkins | 1965 |
| 024 | Orchestre de Jazz Languedoc-Roussillon | Dialogues |
| 025 | Mamdouh Bahri | From Tunisia With Love | 1991 |
| 026 | – | – | – |
| 027 | Michel Bastet/Frédéric Folmer | Nostalgia n' Barbès | 1992 |
Opmerkingen:
* 006 & 025 niet bevestigd
* 018 is een uitgebreide versie van de LP Vent du Sud 105 (getiteld You're My Thrill)
* 023 is een reissue van Planet PLL-1001
* ↑ 52e Rue Est. Jazz Labels. Gearchiveerd op 27 maart 2016. Geraadpleegd op 29 October 2016.
# 1Time

1Time was van 2004 tot 2012 een lagekostenluchtvaartmaatschappij gevestigd in Johannesburg, Zuid-Afrika. De hoofdbasis is gevestigd in OR Tambo International Airport, in Johannesburg, met andere vestigingen op Durban International Airport, East London Airport en Cape Town International Airport.
De naam van het bedrijf, "one time!", is een Zuid-Afrikaanse uitdrukking voor "echt waar!".
Het bedrijf vroeg in november 2012 het faillissement aan.
# 1QIsa a

1QIsa a of de grote Jesajarol is de bekendste van de Dode Zee-rollen. De rol is geschreven op perkament en bevat de vrijwel volledige tekst van het Bijbelboek Jesaja. De rol is geschreven tussen 150 en 100 voor Christus.

## Vondst

1QIsa a was een van de eerste boekrollen die gevonden werden in de grotten bij Qumran in de woestijn van Judea. De rol was ter bescherming gewikkeld in linnen en bevond zich in een aardewerken kruik. De bedoeïenen die de rol gevonden hadden, verkochten hem aan een christelijke antiquair die hem doorverkocht aan Mar Samuel, het hoofd van de Syrisch-orthodoxe Kerk van Antiochië in Jeruzalem. Deze bracht ze naar Amerika, waar hij hem met nog enkele rollen in 1954 verkocht aan de Israëlische archeoloog Yigael Yadin, die ze terug bracht naar Israel. De rol bevindt zich nu, met meer dan 200 andere fragmenten van de Dode Zeerollen, in de Schrijn van het Boek in het Israel Museum.

## Beschrijving

De rol bestaat uit 17 vellen perkament, die samen 54 kolommen tekst bevatten. De afmetingen zijn enorm; ruim zeven meter lang en ongeveer 28 cm hoog. C14-datering laat zien dat het perkament dateert van tussen 350 en 107 voor Christus. Handschriftdeskundigen concluderen dat de rol tussen 150 en 100 voor Christus geschreven is.

## Tekst

Er bevinden zich 19 kopieën van Jesaja onder de Dode Zeerollen. 1QIsa a is echter de enige die vrijwel de volledige tekst bevat. Hoewel de kopie zo’n duizend jaar ouder is dan de Codex Aleppo, de oudst bekende kopie van de Masoretische tekst zijn er opvallend weinig afwijkingen. Deze kleine varianten worden bestudeerd met behulp van tekstkritische methoden. De kleine varianten, die zijn aangetroffen, zijn in vier groepen in te delen:
* verzen die ontbreken in de bekende handschriften en wel in 1QISA a gevonden worden of andersom; bijvoorbeeld: 2:10 ontbreekt in de rol.
* verschillen die geen verschil maken voor de betekenis van de tekst; schrijfwijze van namen, meervoud in plaats van enkelvoud enz.
* verschillen van een of twee woorden die tussen de bovengenoemde twee in zitten wat de consequenties voor de betekenis betreft. 1QIsa a vult bijvoorbeeld 1:15 (“uw handen zijn gevuld met bloed”) aan met een parallellisme (”en uw vingers met ongerechtigheid”).
* waarschijnlijk zijn sommige varianten te herleiden tot overschrijffouten van de mensen in Qumran zelf.

## Handschriftonderzoek

In 2021 publiceerden onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen een onderzoek naar het handschrift van 1QIsa a Uit dit onderzoek, dat gebruik maakte van artificiële intelligentie, bleek dat de tekst door twee scribenten is geschreven.

## Literatuur

* ↑ Engelse Wikipedia
* ↑ De Dode Zeerollen, geschiedenis en geheimen, John Desalvo, Librero 2009 (Nederlandse editie)
* ↑ Doctrines of the Dead Sea Scrolls, Dr Gary Gromacki, Baptist Bible Seminary, Pennsylvania; 2007
* ↑ Popović M, Dhali MA, Schomaker L (2021). Artificial intelligence based writer identification generates new evidence for the unknown scribes of the Dead Sea Scrolls exemplified by the Great Isaiah Scroll (1QIsa$^a$). PLOS ONE 16 (4): e0249769. DOI: 10.1371/journal.pone.0249769.
# 1QM

1QM of 1Q33 is een handschrift dat behoort tot de Dode-Zeerollen. Het is het best bewaarde en daarom belangrijkste exemplaar van de Oorlogsrol, waarin aanwijzingen worden gegeven voor de eschatologische strijd van de 'zonen van het licht' tegen de 'zonen van de duisternis'. De volledige naam van het handschrift luidt 1QMilhama (van het Hebreeuwse מלחמה 'oorlog'), maar meestal wordt de afkorting 1QM gebruikt.

## Vondst en publicatie

1QM is in 1947 gevonden in grot 1 bij Qumran (vandaar de aanduiding 1Q) en behoort tot de eerste zeven rollen die uit de grot zijn meegenomen door de bedoeïenen die de vondst gedaan hadden. Via een antiquaar in Bethlehem kwam het handschrift (samen met 1QH en 1QIsb) in bezit van Eleazar Sukenik, professor aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Hij bereidde de eerste publicatie van de tekst voor, die in 1954 postuum verscheen. De officiële uitgave van de tekst verscheen een jaar later van de hand van J.T. Milik.

## Kenmerken

De boekrol bestaat uit vijf vellen perkament, die samen een lengte hebben van bijna drie meter. Daarop staan achttien opeenvolgende kolommen tekst, die vrij goed bewaard gebleven zijn, zij het dat van elke kolom ongeveer de onderste vijf regels verloren zijn gegaan. De negentiende kolom is gedeeltelijk gereconstrueerd aan de hand van in grot 1 gevonden fragmenten van een zesde vel perkament, dat oorspronkelijk tot dezelfde boekrol behoorde.
Het schrift van 1QM is van een vroeg-Herodiaanse stijl. Daarom wordt het handschrift gedateerd in de tweede helft van de eerste eeuw v.Chr. De tekst zelf is evenwel ouder. Vergelijking met teksten van de Oorlogsrol uit grot 4 maakt duidelijk dat 1QM een tekstversie bevat die reeds een zekere ontwikkeling heeft doorgemaakt.

## Inspiratie voor Shrine of the Book

De architect van het museum Shrine of the Book, waar permanent een aantal Dode-Zeerollen tentoongesteld wordt, heeft zich laten inspireren door de tekst van de Oorlogsrol, die destijds alleen nog bekend was uit 1QM. Het museum is gebouwd met een witte koepel, die model staat voor de 'zonen van het licht', terwijl naast het museum een zwarte, basalten muur is gebouwd, die model staat voor de 'zonen van de duisternis'.
# A4 (Tunesië)

De A4 is een autosnelweg in Tunesië. De snelweg is 51 kilometer lang en verbindt Tunis met Bizerte. De A4 werd geopend in 2002.
A1 · A2 · A3 · A4