# Österreichische Nationalbibliothek

De Österreichische Nationalbibliothek (ÖNB) is de wetenschappelijke bibliotheek in Wenen. De verzameling van bijna 8 miljoen boeken is ondergebracht in de Weense Hofburg en in de Neue Hofburg aan de Heldenplatz. Daarnaast zijn er een negental dependances, waaronder Papyrusmuseum en het Paleis Mollard-Clary met het Globemuseum en Esperantomuseum en een verzameling muziekinstrumenten en autografen.

## Geschiedenis

De geschiedenis van de ÖNB gaat terug tot de hofbibliotheek van de hertogen van Oostenrijk. Hertog Albrecht III van Oostenrijk liet de boeken uit de Weense schatkamer in een bibliotheek plaatsen. Via keizer Maximiliaan I kwamen boeken uit Bourgondië en de Lage Landen naar Wenen. Zijn vrouw Bianca Maria Sforza bracht boeken uit Italië met haar mee. De boeken werden deels in Wenen, in Wiener Neustadt of in Innsbruck bewaard.
In 1722 liet keizer Karel VI de pronkzaal van de bibliotheek bouwen als onderdeel van de Hofburg. De zaal, ontworpen door Johann Fischer von Erlach is 80 meter lang en 20 meter hoog en bevat ongeveer 200.000 boeken en behoort tot de fraaiste voorbeelden van historische bibliotheken. De zaal diende als trefpunt voor het hof en Mozart voerde er in 1787 diverse werken van G.F. Händel uit. De initiatiefnemer, de hofbibliothecaris en muziekliefhebber Gottfried van Swieten, die een aangrenzend appartement bewoonde, bracht veel boeken op het gebied van de natuurwetenschappen in. In 1780 introduceerde hij als een van de eersten een catalogus op fiches.
De benaming "Österreichische Nationalbibliothek" ontstond in 1920 na het uitroepen van de republiek Oostenrijk. Tussen 1933 en 1945 kwam uit in beslag genomen inboedels van vervolgde Joden vele kostbare boeken in de ÖNB terecht. Na de Tweede Wereldoorlog weigerde de bibliotheek om boeken te restitueren aan de rechtmatige eigenaren en hun erfgenamen. Op basis van nieuwe wetgeving uit 1998 werden er tussen 2003 en 2010 uiteindelijk alsnog 35.217 objecten gerestitueerd. De ruim 8.000 objecten waarvan de eigenaren niet meer te traceren bleken, werden in 2010 overgedragen aan het in 1995 opgerichte nationale fonds voor de slachtoffers van het nationaalsocialisme en daarvan vervolgens teruggekocht.

## Collectie

De collecties van de ÖNB zijn bijzonder gevarieerd en rijk. Er worden circa 130.000 papyri bewaard. De verzameling van achtduizend incunabelen is een van de grootste ter wereld. Tot de collectie behoort onder meer de Atlas Blaeu - Van der Hem, opgenomen in de werelderfgoedlijst voor documenten.
Een van de belangrijkste aanwinsten vormde midden 18e eeuw 15.000 boeken uit het bezit van Eugenius van Savoye. In het Palais Mollard-Clary wordt sinds 2005 de verzameling oude globes en armillaria bewaard. Ook is daar de Collectie Kunstmatige Talen & Esperantomuseum gevestigd. Tot de ÖNB behoort bovendien het Österreichisches Literaturarchiv met nalatenschappen en handschriften van Oostenrijkse auteurs.
De bibliotheek omvat in totaal ongeveer 7,4 miljoen boeken. Als nationale bibliotheek van Oostenrijk verkrijgt de ÖNB op grond van een wettelijke depotplicht een exemplaar van iedere in Oostenrijk uitgegeven publicatie.

## Externe link

* Website van de ÖNB
* ↑ (de) Nationalbibliothek restituiert NS-Raubgut an den Nationalfonds der Republik Österreich für Opfer des Nationalsozialismus - Nationalfonds der Republik Österreich für Opfer des Nationalsozialismus. www.nationalfonds.org. Geraadpleegd op 11 oktober 2021.