# Trambus (De Lijn)

In Vlaanderen wordt de term trambus gebruikt voor een gelede bus, die ingezet wordt op routes met vrije busbanen, als HOV-bus.
De trambus wordt meestal genoemd als het gaat over HOV-projecten waar ook een tramlijn een optie is. Omdat de aanleg van een nieuwe tramlijn duur is en veel tijd vergt, wil de Vlaamse regering op korte termijn een aantal HOV-projecten exploiteren met deze dubbelgelede bussen, om eventueel later alsnog een tramlijn aan te leggen.

## Materieel

In het wagenpark van De Lijn wordt de naam trambus gebruikt voor:
* 14 dieselhybride dubbelgelede ExquiCity lagevloerbussen voor stadsvervoer van Van Hool (sinds 2019)
* 17 VDL Citea SLFA Electric elektrische gelede bussen van 18 meter (besteld begin 2023), maar deze leverancier gebruikt hiervoor zelf niet de naam trambus.
Daarnaast sloot De Lijn in mei 2024 een raamcontract voor de mogelijke levering van Irizar ie tram gelede HOV-bussen van 18 meter.

## Inzet
### Ringtrambus

De ringlijn van het Brabantnet is sinds 2020 de eerste in Vlaanderen waar deze dubbelgelede bussen ingezet worden. Deze lijn 820 Jette-Vilvoorde-Brussels Airport heet sindsdien dan ook Ringtrambus. Hier werd eerder een tramlijn overwogen.

### Geplande inzet
#### Spartacusplan

In het kader van het Spartacusplan voor hoogwaardig openbaar vervoer in Limburg (België) is in 2021 beslist om op de toekomstige lijnen 2 (Hasselt-Maasmechelen) en 3 (Hasselt-Pelt) een elektrische trambus te laten rijden, in tegenstelling tot eerdere plannen voor een sneltram. In 2022 heeft de Vlaamse regering voor lijn 1 Hasselt-Maastricht hetzelfde beslist,

### Voorgestelde inzet
#### Gent

De trambus is genoemd in een aantal OV-dossiers in Gent. Zo werd in 2016 door De Lijn een trambus voorgesteld als alternatief voor het eerdere plan voor een verlenging van tramlijn 1 in een lus rond The Loop. Verder wilde de Vlaamse overheid het bestaande voorstel van het vertrammen van buslijn 7x afwegen tegenover een trambus, maar later besliste ze toch tot aanleg van deze tramlijn met het project Gentspoort. Tijdens de lokale verkiezingen in 2018 werd de trambus door partij N-VA voorgesteld ter vervanging van de bestaande tramlijnen in Gent, wat evenwel niet tot een concreet project leidde.

## Trambus versus tram

In de discussie tussen exploitatie met een trambus of met een (snel)tram (zoals in verschillende projecten in Vlaanderen) worden volgende argumenten aangehaald:

### Voordelen

De Vlaamse overheid en De Lijn noemen als voordeel van een trambus tegenover een tram:
* de prijs voor aanleg van de lijn
* de flexibiliteit van exploitatie bij omleidingen en werken.
* Een (tram)bus kan al beginnen rijden terwijl er (op deeltrajecten) specifieke infrastructuur ontbreekt of in voorbereiding is.
* Een HOV-aanbod met een dubbelgelede lagevloerbus lokt op zich al 54% meer reizigers dan een gewone buslijn.

### Nadelen

Onder andere de Vlaamse OV-reizigersorganisatie TreinTramBus, Grootouders voor het Klimaat en mobiliteitsdeskundige Willy Miermans noemden als nadelen van een trambus bij de voorgestelde exploitatie:
* Bij het Spartacusplan haalt de "veel te trage trambus" de vereiste snelheid niet tussen de knooppunten om overstappen mogelijk te maken. Dit omdat hij met een topsnelheid van 67 km/u niet kan profiteren van hogere snelheden op de snelweg E314 of gewestwegen N702 en de N76. De trambus die men voor ogen heeft (de ExquiCity) is namelijk bedoeld voor stadsvervoer. De in het Vlaams Parlement voorgestelde proefrit op de trajecten om de snelheid te testen werd geweigerd. De Werkvennootschap spreekt zelf van 56 minuten reisduur over het traject station Hasselt - Maasmechelen Village.
* Een vrije busbaan voor een (tram)bus moet breder zijn dan een bedding voor een tram, omdat die eerste een veiligheidsafstand nodig heeft, plus eventuele vangrails.Dubbelgelede bus moeilijk uit te lijnen aan een perron
* Een dubbelgelede trambus kan wel scherpere bochten nemen dan een tram, maar neemt daarbij meer breedte in omdat de achterste wielen een ander traject volgen dan de voorste. Als de trambus gebruikt wordt zonder dat er rechte beddingen aangelegd zijn, heeft dit volgende nadelen in vergelijking met een gewone bus:
** Deze lange dubbelgelede bus manoeuvreert breed en daardoor traag rond rotondes, S-bochten of andere obstakels. Dergelijke trambus "kan op een traject met de nodige hindernissen nooit excelleren".
** Bij haltes raakt een dubbelgelede (tram)bus moeilijker uitgelijnd aan het perron. Dat zorgt voor een drempel voor minder-mobielen.
* De lagere kostprijs tegenover trams valt tegen doordat de (tram)bussen accu's en eventueel een hybride motor hebben en daardoor sneller afgeschreven zijn dan trams.
* Schommelen van een (gelede) bus en eventuele wagenziekte bij reizigers
* Ruim interieur
* ↑ De Lijn bestelt eerste 17 elektrische bussen voor Spartacusproject. www.hbvl.be. Geraadpleegd op 3 februari 2023.
* ↑ De Lijn gaat futuristische elektrische bussen met extra comfort voor reiziger bestellen. vrtnws.be. VRT NWS (6 mei 2024). Geraadpleegd op 7 mei 2024.
* ↑ www.ringtv.be, 21 augustus 2016. Vanaf 2019 trambus in Vilvoorde.
* 1 2 VRT NWS, Vlaamse regering kiest voor trambussen tussen Hasselt en Maasmechelen en traject via Grote Ring in Hasselt. vrtnws.be (20 juli 2021). Geraadpleegd op 14 februari 2022.
* ↑ SNELLE, ELEKTRISCHE TRAMBUS IN EIGEN BEDDING VAN NOORD-LIMBURG TOT HASSELT. Noord-Zuid Limburg. Geraadpleegd op 14 februari 2022.
* ↑ 'Trambus' voor The Loop. HLN.be (14 mei 2016).
* ↑ Geen tram, maar trambus op lijn 7 in Gent?. Het Nieuwsblad (7 maart 2017).
* ↑ Anneleen Van Bossuyt (N-VA) na het 'uitlach-debat': "Is kijken naar alternatieven voor tram fout?". HLN.be (20 september 2018). “het N-VA-programmapunt 'een tramvrij centrum'”
* ↑ N-VA verdedigt 'tramspoorvrij' Gent: "Trams zijn niet heiligmakend. Het kan goedkoper en veiliger". Het Nieuwsblad. Geraadpleegd op 22 maart 2022. “"Trams zijn niet heiligmakend. In een stad als Gent moeten we durven nadenken over de alternatieven, als die veiliger, goedkoper en flexibeler zijn, zoals een trambus." N-VA-lijsttrekker Anneleen Van Bossuyt verdedigt haar voorstel om de Gentse binnenstad "op lange termijn tramspoorvrij te maken."”
* ↑ De Lijn bestelt 14 trambussen voor Brusselse Noordrand bij Van Hool. delijn.prezly.com. Geraadpleegd op 14 februari 2022.
* ↑ Voorkeursalternatief voor HOV. Noord-Zuid Limburg. Geraadpleegd op 14 februari 2022.
* ↑ Liesbet Croughs, Spartacus Limburg: Sterk vervoersplan + politiek geklungel = blunderboek. Grootouders voor het Klimaat (24 februari 2022).
* ↑ Meukens, P. (juli, aug, sep 2021). [https://treintrambus.be/wp-content/uploads/2021/09/MoMo137_Spartacus_laat-het-verstand-alsnog-zegevieren.pdf Opinie: Spartacus: laat het verstand alsnog zegevieren!]. Mondig Mobiel 137
* 1 2 Spartacus met tram of bus: een wereld van verschil! (28 april 2021).
* ↑ TreinTramBus, Spartacusplan: waarom weigert minister Peeters proefrit met trambus? (13 april 2021).
* ↑ Vernietigende kritieken over Vlaams-Brabantse ringtrambus van De Lijn – Nieuwssite Duurzaam Mobiel. Geraadpleegd op 14 februari 2022.
* ↑ Peeters, J. (jul-aug-sep 2020). De bus die een tram wilde zijn. Mondig Mobiel 133