OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Higinio Benitez

Higinio Benitez (Manilla, 11 januari 1851 - 8 mei 1928) was een Filipijns rechter en lid van het Malolos Congres.

## Biografie

Higinio Benitez werd geboren op 11 januari 1851 in de Filipijnse hoofdstad Manilla. Benitez was een mestizo. Zijn ouders waren Antonia Ortega en Francisco Benitez, een instrumenten- en orgelmaker. Higinio studeerde aan het Colegio de San Juan de Letran en behaalde in 1881 zijn bachelor-diploma rechten aan de University of Santo Tomas. Nadien werkte hij als advocaat en was hij registrador mercantile van Laguna.
Tijdens de Filipijnse revolutie was Benitez afgevaardigde van Laguna op het Malolos Congres en fungeerde hij als notaris bij het opstellen van de Filipijnse Grondwet. Nadat het Spaanse koloniale bewind ten einde was gekomen keerde hij terug naar Manilla, waar hij op 7 januari 1899 werd benoemd tot secretaris van het hooggerechtshof. In juni van dat jaar volgde een benoeming tot rechter van het Land Registration Court. In juli 1901 werd hij fiscal (openbaar aanklager) van Laguna. In 1907 volgde een benoeming tot fiscal van Rizal. Van 1911 tot 1914 was Benitez rechter van het Court of First Instance, waarna hij werd benoemd tot rechter van het 17e rechtspraakdictrict. Deze functie bekleedde hij tot hij op 1 oktober 1916 met pensioen ging.
Benitez overleed in 1928 op 77-jarige leeftijd. Hij trouwde tweemaal. Met zijn eerste vrouw Salome Francia kreeg hij zes kinderen: Ceferino, Teofilo, Francisco, Conrado, Eulogio en Antonia. Met zijn tweede vrouw Nicasia Cosme kreeg hij vijf kinderen: Jose, Luis, Amanda, Higinio II en Manuel. Zijn kleindochter Helena Benitez, een dochter van Conrado, werd in 1968 gekozen tot senator.

## Bron

* Carlos Quirino, Who's who in Philippine history, Tahanan Books, Manilla (1995)
* National Historical Institute, Filipinos in History, vol 1-3, Manilla, NHI (1992)
# Billy Henderson

Billy Henderson (Indianapolis, 9 augustus 1939 – Daytona Beach, 2 februari 2007) was een Amerikaanse zanger.

## Loopbaan

Met vier andere vrienden van de highschool vormde hij in 1954 in Ferndale (bij Detroit) de soul zanggroep The Spinners. Ze scoorden vooral in de jaren zeventig diverse hits zoals het uit 1972 daterende "I'll Be Around". Andere hits van de groep waren onder andere "Could It Be I'm Falling in Love", "Then Came You" en "The Rubberband Man".
The Spinners werden zes keer voor een Grammy Award genomineerd en waren de tweede zwarte muziekgroep die een ster op de Hollywood Walk of Fame kregen.
In 2004 werd hij uit The Spinners gezet nadat hij de muziekmaatschappij van de groep en de manager om financiële redenen een proces had aangedaan.
Billy Henderson overleed op 67-jarige leeftijd aan de gevolgen van diabetes.
* MusicBrainz: 6d451359-1982-4ebd-b026-39e0dc902c41
* Virtual International Authority File: 9730154260368424480004
* WorldCat (via VIAF): 9730154260368424480004
# Gravigny

Gravigny is een gemeente in het Franse departement Eure (regio Normandië). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Évreux. Gravigny telde op 1 januari 2021 4.005 inwoners.

## Geografie

De oppervlakte van Garennes-sur-Eure bedroeg op 1 januari 2021 9,98 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 401,3 inwoners per km².

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Allerescha dubia

Allerescha dubia is een mosdiertjessoort uit de familie van de Romancheinidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1989 door Gordon.
* ↑ Bock, P. (2012). Allerescha dubia Gordon, 1989. In: Bock, Phil; Gordon, D. (2012) World list of Bryozoa. Geraadpleegd via: World Register of Marine Species
* ↑ Gordon, D. P. (1989). The marine fauna of New Zealand: Bryozoa: Gymnolaemata (Cheilostomida Ascophorina) from the western south Island continental shelf and slope. New Zealand Oceanographic Institute Memoir, 97: 1-158
# Elaphropus exaratus

Elaphropus exaratus is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1873 door Bates.
# Barbourisia

Barbourisia is een monotypisch geslacht van straalvinnige vissen uit de familie van bamburisiden (Barbourisiidae). Het geslacht is voor het eerst wetenschappelijk beschreven in 1945 door Parr.

## Soort

* Barbourisia rufa Parr, 1945 – Rode walviskopvis
* ↑ (en) Barbourisia. FishBase. Ed. Rainer Froese and Daniel Pauly. 12 2011 version. N.p.: FishBase, 2011.
# Heterochrosis molybdophora

Heterochrosis molybdophora is een vlinder uit de familie van de snuitmotten (Pyralidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1903 door Lower.
# Friedländer-synthese

De Friedländer-synthese (ook wel Friedländer-chinolinesynthese genoemd) is een organische reactie, waarbij een 2-aminobenzaldehyde met een keton reageert tot een chinolinederivaat. De reactie werd vernoemd naar de Duitse scheikundige Paul Friedländer, die ze in 1882 beschreef:
De reactie wordt gekatalyseerd door trifluorazijnzuur, p-tolueensulfonzuur, di-jood en lewiszuren.

## Reactiemechanisme

Er bestaan twee mogelijke reactiemechanismen voor deze reactie. Bij het eerste mechanisme reageren 2-aminocarbonylverbinding 1 en de carbonylverbinding 2 tot een aldoladduct (3), middels een snelheidsbepalende stap. Dit intermediair verliest water via een eliminatiereactie, waarbij de onverzadigde carbonylverbinding 4 ontstaat. Dit verliest opnieuw een molecule water, waarbij een cyclisatie optreedt tot het chinoline 7. Deze stap wordt een cyclocondensatie genoemd.
Bij het tweede mechanisme ontstaat in de eerste stap een Schiff-base (5), dat via een aldol-reactie reageert tot het cyclisch intermediair 6. Dit verliest een molecule water, waardoor het chinoline 7 ontstaat.
# Billy Harper

Billy Harper (Houston, Texas, 17 januari 1943) is een Amerikaanse jazzsaxofonist, bandleider en muziekpedagoog.

## Biografie

Harpers kindertijd werd sterk beïnvloed door de African Methodist Episcopal Church en haar muziek. Toen hij veertien was richtte hij als leerling van de Evan E. Worthing High School zijn eerste jazzgroep op, een kwintet. Hij studeerde van 1961 tot 1965 jazz aan North Texas State University en ging daarna naar New York. Hier werd hij al snel opgemerkt door jazzreuzen als Max Roach, Thad Jones, Mel Lewis en Lee Morgan. In 1967 nam Gil Evans hem aan voor zijn bigband en hij werkte hierin mee aan onder andere het album Svengali. Art Blakey rekruteerde hem als lid van diens Jazz Messengers.
Met deze groepen en zijn eigen kwintet (waarmee hij muziek in de traditie van John Coltrane speelde) reisde hij door Amerika, Europa, Japan en Afrika. In 1976 kwam zijn grote internationale doorbraak met de plaat Black Saint, een album dat door de Modern Jazz League of Tokyo tot Jazz Record of the Year - Voice Grand Prix werd uitgeroepen.
Harper trad internationaal op. Tijdens de Jazz Jamboree in Warschau leerde hij de jonge Poolse trompettist Piotr Wojtasik kennen, die later lid van zijn band werd. In 2000 gaf hij een concert in Gewandhaus in Leipzig. Harper ging aan meerdere highschools les in improvisatie geven, aan Livingston College en Rutgers University. Sinds 2007 werkt hij met de all star-groep The Cookers.

## Discografie (selectie)

* Capra Black (Strata-East Records, 1973) met Julian Priester, Billy Cobham
* Black Saint (Black Saint Records, 1975) met Virgil Jones, Joe Bonner, David Friesen, Malcolm Pinson
* In Europe (Soul Note, 1979) met Everett Hollins, Fred Hersch, Louis Spears, Horace Arnold
* Soran-Bushi, B.H. (Denon Records, 1977) met Greg Maker, Billy Hart, Horacee Arnold, Harold Mabern, Everett Hollins
* Trying to Make Heaven My Home (MPS, 1979)
* Knowledge Of Self (Denon Records, 1979)
* The Believer (Baystate, 1980) met Armen Donelian, Everett Hollins
* Destiny Is Yours (SteepleChase Records, 1989) met Eddie Henderson, Francesca Tanksley, Clarence Seay, Newman Taylor Baker
* Live on Tour in the Far East, Vols. 1-3 (SteepleChase, 1991) met Eddie Henderson, Francesca Tanksley, Louis Spears, Newman Taylor Baker
* Jon & Billy (Storyville, 1992) met Jon Faddis, George Mraz, Motohiko Hino, Cecil Bridgewater, Roland Hanna
* Somalia (Evidence Records, 1993) met Eddie Henderson, Francesca Tanksley, Louie Spears, Newman Taylor Baker, Horace Arnold
* If Out Hearts Could Only See (DIW Records, 1998) met Francesca Tanskley, Clarence Seay, Newman Taylor Baker, Eddie Henderson
* Soul of an Angel (Metropolitan Records, 2000) met Eddie Henderson, Francesca Tanksley, Clarence Seay, Newman Taylor Baker
* The Roots of the Blues (Universal Music France, 2013) met Randy Weston
# Gravimetrie

In verschillende takken van wetenschap wordt "Gravimetrie" als aanduiding voor een deelgebied of hulpwetenschap gebruikt.
Gravimetrie kan verwijzen naar:
* Gravimetrie als geofysisch subdiscipline
* Gravimetrie als analytisch chemische bepalingswijze
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Gravimetrie en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Blauwe boog

De Blauwe boog is een stalen plastiek in Amsterdam, Osdorp.
Het is een abstract werk met een geometrische vorm van de hand van kunstenaar Cyril Lixenberg. Het werk dateert uit rond 1990 en zou model staan voor een toegangspoort van Osdorp (stadsdeel). Volgens een kunstrecensie van een jaar eerder maakte Lixenberg zich destijds los van strikt geometrische vormen. Zijn liefde ging destijds uit naar primaire kleuren, in dit geval een groot blauw vlak met kleine zwarte randen, daar waar het beeld de grond raakt. Lixenberg had het in 2003 (Beelden in de Berm) zelf over losgelaten geometrie; manipulatie van strakken vormen. De vorm van de poort doet denken aan een gedeelte van de Möbiusband. Binnen het beeld eindigt het platte vlak van metaal 90 graden gedraaid ten opzichte van het begin.
Het kunstwerk staat op het noordoostelijk landhoofd van brug 761, die het zuidelijk begin vormt van de Baden Powellweg. De plastische vormgeving van het kunstwerk staat in contrast tot de strakke lijnen van de flat Aeckerstijn van Willem Vermeer en Izaak van Herwaarden aan de overkant van de weg. Ten westen van het beeld begint het Jan van Zutphenplantsoen met het kunstwerk Vijf zitstenen.
* Buitenbeeld in Beeld
* Leeuwarder Courant, 20, januari 1989, Lixenberg verlegt grenzen
* Cyril Lixenberg.com
* Arcam over Aeckerstijn
# Allerey-sur-Saône

Allerey-sur-Saône is een gemeente in het Franse departement Saône-et-Loire (regio Bourgogne-Franche-Comté) en telt 616 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Chalon-sur-Saône. Het dorp ligt aan de Saône.

## Geografie

De oppervlakte van Allerey-sur-Saône bedraagt 16,4 km², de bevolkingsdichtheid is 37,6 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Allerey-sur-Saône met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
* ↑ Populations légales 2021.
# Eexterveenschekanaal

Eexterveenschekanaal is een klein dorp dat ligt in het noordoosten van de gemeente Aa en Hunze in de Nederlandse provincie Drenthe.
Het is een lintdorp, gelegen aan het Grevelingskanaal dat loopt van het Zuidlaardermeer naar Wildervank. Het dorp telde op 1 januari 2023 230 inwoners. Er staan 138 woningen, en het dorp heeft een oppervlakte van 216 hectare land. Er zijn 3 bruggen en authentieke brugwachtershuisjes en een sluis met het voormalige sluiswachtershuis.
Het dorp maakt deel uit van het beschermde dorpsgezicht Annerveenschekanaal/Eexterveenschekanaal en telt enkele rijksmonumenten.

## Dorpshuis "de Kiep"

Een belangrijk deel van het gemeenschapsleven in Eexterveenschekanaal speelt zich af in Dorpshuis "de Kiep". Activiteiten die hier plaatsvinden zijn onder andere biljarten, kaarten, darten, outdoor sporten, jeugd soos, creatief, handwerken, bingo tot spirituele bijeenkomsten en klootschieten. Er worden markten, live-muziekavonden, hondenuitlaatdagen, nationale feestdagen en buffetavonden georganiseerd. Achter Dorpshuis De Kiep is het Belevingsbos waar kinderen en volwassenen de natuur kunnen beleven.

## De Semslinie: grens tussen Groningen en Drenthe

De Semslinie is de provinciegrens tussen de provincie Groningen en Drenthe, en loopt van de stad Groningen tot Ter Apel. Deze grens is ruim 40 kilometer lang en is in 1615 uitgezet door de landmeter Johan Sems.
Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw worden in dit gebied opdrachten gegeven voor kunst in de openbare ruimte, deze zijn ontstaan in het kader van de herinrichting van de Gronings- Drentse Veenkoloniën. In 2002 is met de ‘Semslinie Kunstlijn’ het einde van dit omvangrijke initiatief ingeluid. In Eexterveenschekanaal staat het kunstwerk van Adriaan Rees wat onder meer staat als een symbool van de grens.
* 1 2 3 4 5 Tabel: Bevolking; maandcijfers per gemeente en overige regionale indelingen, 1 januari 2023, Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen
* ↑ Home – Dorpshuis de Kiep. www.dorpshuisdekiep.nl. Gearchiveerd op 26 september 2022. Geraadpleegd op 26 september 2022.
Drenthe: Steden en dorpen Nederland: Provincies · Gemeenten
# Bathythrix areolaris

Bathythrix areolaris is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Cushman in 1939.
# Hilara hirtella

Hilara hirtella is een vliegensoort uit de familie van de dansvliegen (Empididae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1927 door Collin.
# Bernes

Bernes is een gemeente in het Franse departement Somme (regio Hauts-de-France) en telt 331 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Péronne.

## Geografie

De oppervlakte van Bernes bedraagt 7,6 km², de bevolkingsdichtheid is 43,6 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Bernes met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Gouy

Gouy is de naam van een aantal (voormalige) Franse gemeenten:
* Gouy (Aisne)
* Gouy (Seine-Maritime)
ook:
    Gouy-en-Artois, Pas-de-Calais
    Gouy-en-Ternois, Pas-de-Calais
    Gouy-les-Groseillers, Oise
    Gouy-l'Hôpital, Somme, voormalige gemeente
    Gouy-Saint-André, Pas-de-Calais
    Gouy-Servins, Pas-de-Calais
    Gouy-sous-Bellonne, Pas-de-Calais
België:
    Gouy-lez-Piéton, een deelgemeente van Courcelles
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Gouy en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Blaugies

Blaugies is een dorp in de Belgische provincie Henegouwen, en een deelgemeente van de Waalse stad Dour. Tot 1 januari 1977 was het een zelfstandige gemeente. De Saint-Aubinkerk kent enkele bijzondere zaken in het interieur, zoals een doopvont uit de 12e eeuw en een retabel uit de 16e eeuw.
* Église Saint-Aubin, doopvont
* Église Saint-Aubin, retabel
* Église Saint-Aubin, glasvenster

## Demografische ontwikkeling

* Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen, 1976= inowneraantal op 31 december

## Externe link

* Website van de gemeente
# Bathyteuthis berryi

Bathyteuthis berryi is een soort in de taxonomische indeling van de inktvissen, een klasse dieren die tot de stam der weekdieren (Mollusca) behoort. De inktvis komt enkel in zout water voor en is in staat om van kleur te veranderen. Hij beweegt zich voort door water in zijn mantel te pompen en het er via de sifon weer krachtig uit te persen. De inktvis is een carnivoor en zijn voedsel bestaat voornamelijk uit vis, krabben, kreeften en weekdieren die ze met de zuignappen op hun grijparmen vangen.
De inktvis komt uit het geslacht Bathyteuthis en behoort tot de familie Bathyteuthidae. Bathyteuthis berryi werd in 1968 beschreven door Roper.
* ↑ (en) Bathyteuthis berryi op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ World Register of Marine Species, Bathyteuthis berryi. Marinespecies.org. Geraadpleegd op 3 oktober 2011.
# Hitland

Hitland kan verwijzen naar:
* een verouderde naam voor Shetland, zie Shetlandeilanden
* Hitland (Nieuwerkerk aan den IJssel), een natuurgebied in de polder ten zuidoosten van Nieuwerkerk aan den IJssel
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Hitland en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Friedrich Löhrcke

Friedrich Löhrcke (Berlijn, 1813 – om 1900) was een Duits componist, militaire kapelmeester en hoboïst.

## Levensloop

Löhrcke was vooral een militaire muzikant en kapelmeester. Hij dirigeerde onder anderen vanaf 1842 het militaire muziekkorps van het 10e Infanterie Regiment in Breslau, nu: Wrocław. In 1850 veranderde hij zich en werd dirigent van de militaire muziekkapel van het Pruisische 1e Garde Veldartillerie Regiment. Toen had dit muziekkorps een identieke bezetting als de korpsen van de infanterie. Löhrcke schreef in 1852 een mars, die bij de compositiewedstrijd van de muziekuitgeverij Bote & Bock Berlijn een 4e prijs won. Op 18 januari 1854 werd hij onderscheiden met het algemene ereteken van het Duitse leger. In 1860 ging hij met pensioen.

## Composities
### Werken voor harmonieorkest

* 1852 Marsch, 4e prijs bij het Mars-compositie-wedstrijd van de muziekuitgave Bote & Bock Berlijn in 1852
* 1857 Marsch, in het trio is een thema verwerkt uit de pianosonate in A-groot van Ludwig van Beethoven
* Schmiegen und Biegen, Rheinländer-polka

### Werken voor piano

* Der 19.te Februar, mars
# Bernes-sur-Oise

Bernes-sur-Oise is een plaats Frankrijk, op 30 km ten noorden van het centrum van Parijs. Het ligt aan de rivier de Oise.

## Kaart

De onderstaande kaart toont de ligging van Bernes-sur-Oise met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal, bron: INSEE-tellingen.

## Websites

* (fr) Statistische informatie op de website van INSEE
* ↑ Populations légales 2021.
# Gouy-Servins Communal Cemetery

Gouy-Servins Communal Cemetery is een begraafplaats gelegen in de Franse plaats Gouy-Servins (Pas-de-Calais). De militaire graven worden onderhouden door de Commonwealth War Graves Commission.
De begraafplaats telt 2 geïdentificeerde Gemenebest graven uit de Eerste Wereldoorlog.
* The War Graves Photographic Project (coördinaten)
* Info over de begraafplaats (Commonwealth War Graves Commission)
# Aleneva

Aleneva is een plaats (census-designated place) in de Amerikaanse staat Alaska, en valt bestuurlijk gezien onder Kodiak Island Borough.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 68.

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 159,3 km², geheel bestaande uit land.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont de plaatsen in een straal van 72 km rond Aleneva.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Aleneva op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
# Een ander zijn geluk

Een ander zijn geluk is een Belgische film uit 2005, geregisseerd door Fien Troch over een Vlaams dorp waarin een kind wordt doodgereden en de dader doorrijdt.
De film gaat onder meer over gebrekkige communicatie tussen mensen. Er wordt vaak weinig gezegd. Bij de enkeling die veel praat, is hetgeen gezegd wordt vrij inhoudsloos. De cinematografie van deze film door Frank van den Eeden werd bekroond met de Selection Camerimage.

## Rolverdeling

| Acteur | Personage |
| Geerts, Ina Ina Geerts | Christine |
| Van Den Begin, Peter Peter Van Den Begin | Mark |
| Broods, Natali Natali Broods | Gerda |
| Leysen, Johan Johan Leysen | Francis |
| De Pauw, Josse Josse De Pauw | Inspecteur |

## Prijzen

* (2005) - Gouden Alexander (beste film) op het 46e Internationale Filmfestival van Thessaloniki
* (2005) - prijs voor het beste scenario op het 46e Internationale Filmfestival van Thessaloniki
# Bathythrix alter

Bathythrix alter is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Kerrich in 1942.
# Hoe het groeide

Hoe het groeide (Noors: Markens Grøde) is een roman van de Noorse schrijver Knut Hamsun uit 1917. Met name voor deze roman kreeg Hamsun in 1920 de Nobelprijs voor Literatuur uitgereikt.

## Genre en verhaal

"Hoe het groeide" kan gezien worden als een soort robinsonade. Het boek vertelt over Isac, die in een woest gebied in Noord-Noorwegen een stuk land ontgint en samen met zijn vrouw Inger en hun kinderen moeizaam zwoegend een bloeiend boerenbedrijf weet op te bouwen. De roman is niet alleen het verhaal van "de zegen der aarde" en de geschiedenis van een ploeterende landbouwer, het is ook de roman van een gezin, met crises en ups en downs, dat zelfs zes jaar lang de moeder moet ontberen, maar dat onder alle omstandigheden functioneert. In het tweede deel valt de nadruk op de verstandhouding tussen de oudere en de jongere generatie, die in volle harmonie het slot van de roman beheersen. "Hoe het groeide" is verder ook een roman over het samenleven van man en vrouw, zonder romantische, idealiserende en moraliserende elementen. Met een minimum aan middelen schetst Hamsun twee mensen met feilen en gebreken, maar met een vermogen tot wederzijds begrip en een zeker weten elkaar nodig te hebben in voor- en in tegenspoed, mensen die zonder wrok leren leven met elkaar.

## Literaire kritiek

In de tijd van verschijnen werd de Hoe het groeide geprezen als een meesterwerk en hoogtepunt in Hamsuns oeuvre, met name ook in het buitenland (Duitsland). Hoewel het meesterschap van Hamsun door de hele roman herkenbaar blijft en die daardoor nog altijd lezenswaardig is, mag de thematiek heden ten dage als enigszins verouderd worden beschouwd. De eenvoudige boerenmaatschappij en het leven "dicht bij de aarde" werden na de Tweede Wereldoorlog geleidelijk als maatschappelijke ideaalbeelden achterhaald. Vandaag de dag trekt Hamsun vooral (nieuwe) lezers met zijn in een brandende intensiteit geschreven vroege lyrisch-romantische werken, zoals Mysteriën en Pan.

## Openingszin

Dat lange, lange pad, dat over het moeras en door de bossen loopt, wie heeft dat gebaand.

## Literatuur

* Amy van Marken: Knut Hamsun (1977)
* Robert Ferguson: Enigma: the Life of Knut Hamsun (1987)
* Ingar Sletten Kolloen: Knut Hamsun, dreamer and dissident (2004)