OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zwaarddrager

De zwaarddrager (Xiphoporus helleri) is een subtropische aquariumvis, afkomstig uit Guatemala en zuid Mexico. Hij hoort als 'eierlevendbarende' (ovovipaire) soort tot de familie eierlevendbarende tandkarpers.

## Kenmerken

De soort dankt zijn naam aan het "zwaard", het gonopodium, dat het mannetje draagt, Xiphophorus is Grieks voor zwaarddrager. Dit gonopodium wordt gevormd door de voorste vinstralen van de aarsvin, die bij vrouwtjes niet vervormt.
Echter, aangezien het gonopodium een kenmerk is voor alle soorten uit de familie, wordt in de praktijk het staartzwaard, gevormd uit de onderste staartvinstralen als het 'zwaard' beschouwd. Dit is echter niet het zwaard dat de naam heeft gegeven.
Afhankelijk van de herkomst worden mannetjes tot 8 cm lang, het staartzwaard niet meegerekend, sommige vrouwtjes wel 12 cm. Bevruchte vrouwtjes zijn te herkennen aan de donkere "drachtigheidsvlek" en aan de gespannen buik. Zodra het mannetje zijn gonopodium vormt, groeit het dier niet meer, en daarom zijn in een groep zwaarddragers altijd grotere en kleinere mannetjes te vinden. De nakweek van kleine mannetjes is kleiner dan van grote mannen, een reden om de kweek met kleine mannen te voorkomen.

## Aquarium

De bekende kweekvormen van zwaarddragers zijn makkelijk te houden en doen het goed bij heel veel andere vissoorten. De beste watertemperatuur is rond de 24°C, niet warmer. Wildvormen zijn echter veel moeilijker te verzorgen en dienen kouder gehouden te worden, net als verwante soorten uit het geslacht Xiphophorus.
Een zwaarddrager is een levendige vis en houdt van gezelschap; veel zwemruimte en een dichte beplanting. Daarom is een aquarium met een minimumlengte van 80 cm vereist.
# Életot

Életot is een gemeente in het Franse departement Seine-Maritime (regio Normandië) en telt 537 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Le Havre.

## Geografie

De oppervlakte van Életot bedraagt 6,8 km², de bevolkingsdichtheid is 79,0 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Életot met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Éleu-dit-Leauwette

Éleu-dit-Leauwette is een gemeente in het Franse departement Pas-de-Calais (regio Hauts-de-France). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Lens. De plaats heeft een uitgebreid spoorwegemplacement voor goederentreinen en een station. Éleu-dit-Leauwette telde op 1 januari 2021 2.829 inwoners.

## Geografie

De oppervlakte van Éleu-dit-Leauwette bedroeg op 1 januari 2021 1,17 vierkante kilometer; de bevolkingsdichtheid was toen 2.417,9 inwoners per km².

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Zwarthaar-bandzweefvlieg

De zwarthaar-bandzweefvlieg (Epistrophe nitidicollis) is een insect uit de familie zweefvliegen (Syrphidae).

## Algemeen

De zwarthaar-bandzweefvlieg is een vrij algemene soort die onder andere in Nederland en België voorkomt. Vaak tref je ze in bossen.

## Uiterlijk

De zwarthaar-bandzweefvlieg is een gele vlieg met 3 zwarte banden op het achterlijf. Gemiddeld worden ze 11 mm groot. Het borststuk is dof koper gekleurd en de poten zijn geheel geel. Het achterlijf is vrij puntig gevormd en heeft vaak een wat rode glans. Zoals bij vele andere vliegensoorten is het geslacht te onderscheiden door de ogenstand (mannetje heeft ogen aan elkaar, vrouwtje staan iets verder uit elkaar).

## Vliegtijd

De vliegtijd van de zwarthaar-bandzweefvlieg is vrij kort en is meestal tussen april en juni.
# Zwarthalsbaardvogel

De zwarthalsbaardvogel (Lybius torquatus) is een vogel uit de familie Lybiidae (Afrikaanse baardvogels).
De vogel eet graag vruchten, bijvoorbeeld van de doppruim.

## Verspreiding en leefgebied

Deze soort komt voor in het zuidelijke deel van centraal en zuidoostelijk Afrika en telt zeven ondersoorten:
* L. t. zombae: van zuidelijk Tanzania tot zuidelijk Malawi en noordoostelijk en centraal Mozambique.
* L. t. pumilio: van oostelijk Congo-Kinshasa tot westelijk Tanzania, noordelijk Malawi, oostelijk Zambia en noordwestelijk Mozambique.
* L. t. irroratus: van oostelijk Kenia tot centraal Tanzania.
* L. t. congicus: van het zuidelijke deel van Centraal-Congo-Kinshasa en noordelijk Angola tot noordelijk Zambia.
* L. t. vivacens: van oostelijk Zimbabwe tot zuidelijk Malawi en het zuidelijke deel van Centraal-Mozambique.
* L. t. bocagei: van zuidelijk Angola en noordelijk Namibië tot zuidwestelijk Zambia, westelijk Zimbabwe en noordwestelijk Botswana.
* L. t. torquatus: zuidoostelijk Botswana en Zuid-Afrika.

## Status

De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd maar de soort wordt omschreven als algemeen in het grootste deel van zijn verspreidingsgebied. Op de Rode lijst van de IUCN heeft deze soort de status niet bedreigd.
* 1 2 (en) Zwarthalsbaardvogel op de IUCN Red List of Threatened Species.
* ↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2023. IOC World Bird List (v13.2).
# Zwachtel

Een zwachtel (of windsel) is een lange smalle strook textiel die om een lichaamsdeel gewikkeld kan worden.
Zwachtels worden gebruikt als verbandmiddel, veelal na gebruik van gaas op de wond, maar ook bij aanleggen van een compressieverband.
# Örsjö

Örsjö is een plaats in de gemeente Nybro in het landschap Småland en de provincie Kalmar län in Zweden. De plaats heeft 373 inwoners (2005) en een oppervlakte van 73 hectare.

## Verkeer en vervoer

Bij de plaats lopen de Riksväg 25 en Länsväg 120.
* ↑ (sv) Tätort (17-02-2006). Zweeds Bureau voor Statistiek. Tätorter 2005. Bezocht op 13 april 2009.
# Øyestad

Øyestad is een voormalige gemeente in de toenmalige provincie Aust-Agder in Noorwegen. In 1992 ging Øyestad op in de uitgebreide gemeente Arendal. De gemeente ontstond in 1837 als Formannskapsdistrikt, de bestuursvorm die in 1853 werd omgevormd tot gemeente. Uit de oorspronkelijke gemeente werden in de loop der jaren meerdere delen verzelfstandigd. Uiteindelijk werd Øyestad in 1992 samen met Hisøy, Moland en Tromøy bij Arendal gevoegd.
De gemeente lag ten zuiden van Arendal. Het grootste dorp in de voormalige gemeente was Rykene waar ook de parochiekerk staat. De stenen kerk dateert uit het begin van de 13e eeuw. Het gemeentehuis van Øyestad stond in Bjorbekk waar in 1884 ook een nieuwe kerk werd gebouwd. Ook in Nedenes staat een kerk.
# Zweekhorst

Zweekhorst is een buurtschap in de Nederlandse gemeente Zevenaar, gelegen in de provincie Gelderland. Het ligt tussen Zevenaar en noordelijker gelegen Bingerden.
Stad: Zevenaar Dorpen: Aerdt · Angerlo · Babberich · Giesbeek · Herwen · Lathum · Lobith · Oud-Zevenaar · Pannerden · Spijk · Tolkamer Buurtschappen: Aerdenburg · Bahr · Bevermeer · Bingerden · Geitenwaard · Holthuizen · Kijfwaard · Kwartier · Ooy · Oud-Dijk (deels) · Tuindorp · Veldhuizen · Zweekhorst Voormalige gemeenten: Angerlo · Rijnwaarden Gelderland: Steden en dorpen in Gelderland Nederland: Provincies · Gemeenten
# Zádor (Hongarije)

Zádor is een plaats (község) en gemeente in het Hongaarse comitaat Baranya. Zádor telt 394 inwoners (2001).
# Zádor (okres Rimavská Sobota)

Zádor is een Slowaakse gemeente in de regio Banská Bystrica, en maakt deel uit van het district Rimavská Sobota. Zacharovce telt 139 inwoners.
Abovce · Babinec · Barca · Bátka · Belín · Blhovce · Bottovo · Budikovany · Cakov · Čerenčany · Čierny Potok · Číž · Dolné Zahorany · Dražice · Drienčany · Drňa · Dubno · Dubovec · Dulovo · Figa · Gemerček · Gemerské Dechtáre · Gemerské Michalovce · Gemerský Jablonec · Gortva · Hajnáčka · Hodejov · Hodejovec · Horné Zahorany · Hostice · Hostišovce · Hrachovo · Hrušovo · Hubovo · Hnúšťa · Husiná · Chanava · Chrámec · Ivanice · Janice · Jesenské · Jestice · Kaloša · Kesovce · Klenovec · Kociha · Konrádovce · Kráľ · Kraskovo · Krokava · Kružno · Kyjatice · Lehota nad Rimavicou · Lenartovce · Lenka · Lipovec · Lukovištia · Martinová · Neporadza · Nižný Skálnik · Nová Bašta · Orávka · Ožďany · Padarovce · Pavlovce · Petrovce · Poproč · Potok · Radnovce · Rakytník · Ratkovská Lehota · Ratkovská Suchá · Riečka · Rimavská Baňa · Rimavská Seč · Rimavská Sobota · Rimavské Brezovo · Rimavské Janovce · Rimavské Zalužany · Rovné · Rumince · Slizké · Stará Bašta · Stránska · Studená · Sútor · Šimonovce · Širkovce · Španie Pole · Štrkovec · Tachty · Teplý Vrch · Tisovec · Tomášovce · Uzovská Panica · Valice · Včelince · Večelkov · Veľké Teriakovce · Veľký Blh · Vieska nad Blhom · Vlkyňa · Vyšné Valice · Vyšný Skálnik · Zacharovce · Zádor · Žíp
# Zádiel

Zádiel (Hongaars: Szádelő) is een Slowaakse gemeente in de regio Košice, en maakt deel uit van het district Košice-okolie. Zádiel telt 167 inwoners.
In 2021 was 83% van de inwoners behorend tot de Hongaarse minderheid in Slowakije.
# Zádolí

Zádolí (Duits: Zadoly) is een Tsjechische gemeente in de regio Pardubice, en maakt deel uit van het district Ústí nad Orlicí. Zádolí telt 93 inwoners.
Albrechtice · Anenská Studánka · Běstovice · Bošín · Brandýs nad Orlicí · Bučina · Bystřec · Cotkytle · Čenkovice · Červená Voda · Česká Rybná · Česká Třebová · České Heřmanice · České Libchavy · České Petrovice · Damníkov · Dlouhá Třebová · Dlouhoňovice · Dobříkov · Dolní Čermná · Dolní Dobrouč · Dolní Morava · Džbánov · Hejnice · Helvíkovice · Hnátnice · Horní Čermná · Horní Heřmanice · Horní Třešňovec · Hrádek · Hrušová · Choceň · Jablonné nad Orlicí · Jamné nad Orlicí · Javorník · Jehnědí · Kameničná · Klášterec nad Orlicí · Koldín · Kosořín · Králíky · Krasíkov · Kunvald · Lanškroun · Leština · Letohrad · Libecina · Libchavy · Lichkov · Líšnice · Lubník · Lukavice · Luková · Mistrovice · Mladkov · Mostek · Nasavrky · Nekoř · Nové Hrady · Orlické Podhůří · Orličky · Ostrov · Oucmanice · Pastviny · Petrovice · Písečná · Plchovice · Podlesí · Přívrat · Pustina · Radhošť · Rudoltice · Rybník · Řepníky · Řetová · Řetůvka · Sázava · Seč · Semanín · Skořenice · Slatina · Sobkovice · Sopotnice · Sruby · Stradouň · Strážná · Studené · Sudislav nad Orlicí · Sudslava · Svatý Jiří · Šedivec · Tatenice · Těchonín · Tisová · Trpík · Třebovice · Týnišťko · Újezd u Chocně · Ústí nad Orlicí · Velká Skrovnice · Verměřovice · Vinary · Voděrady · Vraclav · Vračovice-Orlov · Výprachtice · Vysoké Mýto · Zádolí · Záchlumí · Zálší · Zámrsk · Zářecká Lhota · Žamberk · Žampach · Žichlínek
# Çakmak

Çakmak is een dorp in het Turkse district Çerkeş en telt 95 inwoners (2000).
Centrale districtsplaats (İlçe Merkezi): Çerkeş
Gemeenten (Beldeler): Saçak
Dorpen (Köyler): Afşar · Ağaca · Ahırköy · Akbaş · Akhasan · Aliözü · Aydınlar · Balkavak · Bayındır · Bedil · Beymelik · Bozoğlu · Çakmak · Çalcıören · Çaylı · Çördük · Dağçukurören · Dikenli · Dodurga · Fındıcak · Gelik · Gökçeler · Göynükçukuru · Hacılar · Halkaoğlu · Kabakköy · Kadıköy · Kadıözü · Karacahüyük · Karamustafa · Karaşar · Karga · Kısaç · Kiremitçi · Kuzdere · Kuzören · Meydanköy · Örenköy · Örenli · Saraycık · Șeyhdoğan · Taşanlar · Turbaşı · Uluköy · Yakuplar · Yalakçukurören · Yalaközü · Yeniköy · Yıprak · Yoncalı · Yumaklı
# Đồng Lạc (Bắc Giang)

Đồng Lạc is een xã in het district Yên Thế, een van de districten in de Vietnamese provincie Bắc Giang. De provincie Bắc Giang ligt in het noordoosten van Vietnam, dat ook wel Vùng Đông Bắc wordt genoemd.
Đồng Lạc ligt in het zuiden van de huyện.
# Đồng Nai (provincie)

Đồng Nai (uitspraak: [ɗoŋ$_{21}$ nɐːj$_{33}$]) is een provincie van Vietnam. Het ligt in de Dông Nam Bô, het zuidoosten van Vietnam. De hoofdstad van de provincie is Biên Hòa. De oppervlakte van de provincie bedraagt 5.894,8 km$^2$ en had in 2004 ruim 2,1 miljoen inwoners. Dat komt neer op een bevolkingsdichtheid van 368 inwoners per km$^2$.

## Geografie

Đồng Nai ligt in het economisch centrum van het zuiden van Vietnam. De aangrenzende provincies zijn in het oosten Bình Thuận, Lâm Đồng in het noordoosten, Bình Dương en Bình Phước in het noordwesten, Bà Rịa-Vũng Tàu in het zuiden en Ho Chi Minhstad in het westen.
In de provincie ligt het nationaal park Cát Tiên dat internationaal in het nieuws kwam, omdat ontdekt werd dat de Vietnamese Javaanse neushoorn hier endemisch is. Van deze ondersoort waren in 2007 voor zover bekend nog maar 2 tot 7 exemplaren in leven.
Đồng Nai ligt in een economische driehoek in het zuiden van Vietnam, dat gevormd wordt door Bình Dương, Đồng Nai en Ho Chi Minhstad.

## Naam

De provincie heeft de naam te danken aan de rivier de Đồng Nai.

## Geschiedenis

Het land van Đồng Nai was vroeger een onderdeel van het vroegere Koninkrijk Đồng Nai. Hier woonden een aantal verschillende volkeren, zoals de Mạ, Ch'ro, K'ho en de Khmer. Dit Koninkrijk was een poort naar het zuiden toe, omdat het grensde aan het Koninkrijk Champa.
# Đồng Nai

Đồng Nai kan verwijzen naar:
* Đồng Nai (provincie), een provincie in Vietnam;
* Dong Nai (rivier), een rivier in Vietnam;
** Đồng Naibrug, een brug over deze rivier;
** Đồng Naistadion, een voetbalstadion in Biên Hòa.
* Đồng Nai (Lâm Đồng), een Thị trấn in de provincie Lâm Đồng
* Đồng Nai (Bình Phước), een xã in de provincie Bình Phước
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Đồng Nai en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Đồng Phúc

Đồng Phúc kan verwijzen naar:
* Đồng Phúc (Bắc Giang)
* Đồng Phúc (Bắc Kạn)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Đồng Phúc en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Škofi

Škofi is een plaats in Slovenië en maakt deel uit van de gemeente Komen in de NUTS-3-regio Goriška. De plaats telde 10 inwoners op 1 januari 2020.
# Áli

Áli kan verwijzen naar:
* de Oudnoordse naam voor de Zweedse koning Onela die vermeld wordt in het gedicht Beowulf
* een spellingvariant van de god Vali
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Áli en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Álmos van Hongarije

Álmos van Hongarije (ca. 1068 - Constantinopel, 1 september 1127) was een zoon van Géza I van Hongarije en vermoedelijk zijn tweede echtgenote, een dochter van de Byzantijnse generaal Theodoulos Synadenos. Maar het kan niet worden uitgesloten dat Álmos een kind was uit Géza's eerste huwelijk met Sophia van Loon.
In 1084 werd Álmos door zijn oom koning Ladislaus I van Hongarije, benoemd tot hertog van Slavonië. In 1091 begon Ladislaus een veldtocht in Kroatië en maakte hij Álmos tot koning van Slavonië en hertog van Kroatië. Toen de veldtocht op een mislukking uitliep annexeerde Ladislaus Slavonië. Ladislaus benoemde Álmos tot zijn opvolger en beval Álmos' (half)broer Koloman om bisschop te worden. Koloman wilde dit niet en vluchtte naar Polen.
Ladislaus overleed in 1095. Koloman en Álmos verzoenden zich en Koloman werd koning. Álmos kreeg het hertogdom van Nitra voor zijn persoonlijke inkomen. De spanningen tussen de paus en keizer Hendrik IV in Duitsland hadden ook hun effect op Hongarije: de paus steunde Koloman en de keizer (en de hertogen van Bohemen en Polen) steunde Álmos. Álmos trouwde in 1104 met Predslava, de dochter van Svjatopolk II van Kiev. Na een bezoek aan het Heilige Land kwam Álmos tot de ontdekking dat zijn bezittingen waren opgenomen in de koninklijke goederen. Na een oorlog sloten Álmos en Koloman opnieuw vrede in 1108. Koloman kwam het verdrag niet na maar liet Álmos gevangen zetten. In 1113 liet hij Álmos en zijn zoon Béla blind maken. Álmos en Béla werden opgesloten in het klooster van Dömös maar de monniken konden voorkomen dat ze werden geëxecuteerd. Álmos nam in 1126 deel aan een samenzwering tegen Stefanus II van Hongarije en hij moest vluchtten naar Constantinopel, naar zijn nicht die met keizer Johannes II Komnenos was getrouwd. Álmos stierf in 1129 en werd in Constantinopel begraven. In 1137 werd zijn lichaam overgebracht naar Székesfehérvár
Álmos en Predslava kregen de volgende kinderen:
* Adelheid (1105-1140), gehuwd met Soběslav I van Bohemen,
* Béla II
* Hedwig, 1132 gehuwd met Adalbert (-1138), oudste zoon van Leopold III van Oostenrijk.
* Maria (ovl. na 1190), gehuwd met Koenraad II van Moravië
# Žákava

Žákava is een Tsjechische gemeente in de regio Pilsen, en maakt deel uit van het district Plzeň-jih.
Žákava telt 384 inwoners (2006).
Blovice · Bolkov · Borovno · Borovy · Buková · Bukovec · Čečovice · Černovice · Čižice · Čížkov · Čmelíny · Dnešice · Dobřany · Dolce · Dolní Lukavice · Drahkov · Holýšov · Honezovice · Horní Kamenice · Horní Lukavice · Horšice · Hradec · Hradiště · Chlum · Chlumčany · Chlumy · Chocenice · Chotěšov · Jarov · Kasejovice · Kbel · Klášter · Kotovice · Kozlovice · Kramolín · Kvíčovice · Letiny · Lisov · Líšina ·Louňová · Lužany · Měcholupy · Merklín · Mileč · Milínov · Míšov · Mladý Smolivec · Mohelnice · Nebílovy · Nekvasovy · Nepomuk · Netunice · Neuměř · Neurazy · Nezdice · Nezdřev · Nová Ves · Nové Mitrovice · Oplot · Oselce · Otěšice · Polánka · Prádlo · Předenice · Přestavlky · Přeštice · Příchovice · Ptenín ·Radkovice · Roupov · Řenče · Seč · Sedliště · Skašov · Soběkury · Spálené Poříčí · Srby · Stod · Střelice · Střížovice · Štěnovice · Štichov · Tojice · Třebčice · Týniště · Únětice · Útušice · Ves Touškov · Vlčí · Vlčtejn · Vrčeň · Vstiš · Všekary · Zdemyslice · Zemětice · Žákava · Ždírec · Žinkovy · Životice
# Žárovná

Žárovná (Duits: Scharowna) is een Tsjechische gemeente in de regio Zuid-Bohemen, en maakt deel uit van het district Prachatice. Žárovná telt 113 inwoners.
Babice · Bohumilice · Bohunice · Borová Lada · Bošice · Budkov · Buk · Bušanovice · Čkyně · Drslavice · Dub · Dvory · Horní Vltavice · Hracholusky · Husinec · Chlumany · Chroboly · Chvalovice · Kratušín · Křišťanov · Ktiš · Kubova Huť · Kvilda · Lažiště · Lčovice · Lenora · Lhenice · Lipovice · Lužice · Mahouš · Malovice · Mičovice · Nebahovy · Němčice · Netolice · Nicov · Nová Pec · Nové Hutě · Olšovice · Pěčnov · Prachatice · Radhostice · Stachy · Stožec · Strážný · Strunkovice nad Blanicí · Svatá Maří · Šumavské Hoštice · Těšovice · Tvrzice · Újezdec · Vacov · Vimperk · Vitějovice · Vlachovo Březí · Volary · Vrbice · Záblatí · Zábrdí · Zálezly · Zbytiny · Zdíkov · Žárovná · Želnava · Žernovice
# Øster Tørslev

Øster Tørslev is een plaats in de Deense regio Midden-Jutland, gemeente Randers, en telt 879 inwoners (2007).
# Švenčionysoffensief

Het Švenčionysoffensief was een offensief aan het oostfront in de Eerste Wereldoorlog. Het offensief vond plaats in augustus en september 1915 bij Švenčionys (in het huidige Litouwen) en werd uitgevochten tussen het Keizerrijk Rusland en het Duitse Keizerrijk.

## Offensief

Het offensief was een operatie van het Duitse 10e Leger tegen het Russische 10e Leger. Op 9 september forceerden vier Duitse cavaleriedivisies een gat in de Russische linies. Aangevuld op 13 september door twee andere divisies vielen zij de achterzijde van het Russische 10e Leger aan. Zij waren echter verstoken van artillerie en infanterieondersteuning en op 15-16 september werden ze uiteindelijk afgestopt door het nieuw gevormde Russische 2e Leger. Op 2 oktober was het Švenčionysgat gedicht.

## Bron

* Jevsejev, I. Sventjanski proryv, Moscow, 1936
Stallupönen · Gumbinnen · Tannenberg · Lemberg · Kraśnik · 1st Mazurische Meren · Przemyśl · Wisła · Łódź · Karpaten · Bolimov · 2de Mazurische Meren · Gorlice-Tarnówoffensief · Grote Russische terugtrekking · Narotsjoffensief · Švenčionysoffensief · Broesilovoffensief · Kerenskioffensief · Operatie Albion · Operatie Faustschlag
# Żewłakow

Żewłakow kan verwijzen naar:
* Marcin Żewłakow (1976), een Pools voetballer
* Michał Żewłakow (1976), een Pools voetballer
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Żewłakow en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Đại Hiệp

Đại Hiệp is een xã in het district Đại Lộc, een van de districten in de Vietnamese provincie Quảng Nam.
Een belangrijke verkeersader is de Quốc Lộ 14b. Đại Hiệp ligt op de noordelijke oever van de Vu Gia en de westelijke oever van de Yên. De Yên vormt de grens met xã Điện Tiến in huyện Điện Bàn.
# Đại Cường (Quảng Nam)

Đại Cường is een xã in het district Đại Lộc, een van de districten in de Vietnamese provincie Quảng Nam.
Đại Cường ligt op de westelijke oever van de Quảng Huế, de zuidelijke oever van de Vu Gia en de noordelijke oever van de Thu Bồn.
# 1,1'-bi-2-naftol

1,1'-bi-2-naftol, vaak afgekort tot BINOL, is een organische verbinding die vaak gebruikt wordt als ligand, of als bouwsteen voor een ligand, in door overgangsmetalen gekatalyseerde asymmetrische reacties.
BINOL heeft geen asymmetrisch koolstofatoom, maar is desondanks chiraal door de in het molecule vertoonde axiale chiraliteit. De twee enantiomeren zijn eenvoudig van elkaar te scheiden en zijn stabiel tegen racemisatie. De specifieke rotatie van de twee enantiomeren is ±35,5° (c = 1 in THF). BINOL is de uitgangsstof voor een andere chirale ligand: BINAP.

## Synthese

De synthese van BINOL vormt geen uitdaging, het maken van specifiek een van de isomeren is dat echter wel.
(S)-BINOL kan bereid worden via een asymmetrische oxidatieve koppeling van 2-naftol met koper(II)chloride als oxidator. De chirale ligand in deze koppeling is (+)-amfetamine.
    Koppeling van beta-naftol met koper(II)chloride
Racemisch BINOL kan bereid worden met ijzer(III)chloride als de oxidator.

### Reactiemechanisme

De eerste stap van de reactie bestaat uit de koppeling van ijzer(III) aan de hydroxylgroepen. De volgende stap is een radicaal-koppeling van de naftol-ringen die in gang gezet wordt door de reductie van ijzer(III) naar ijzer(II).

## Optisch scheiding

Optisch actief BINOL kan ook verkregen worden door racemisch BINOL te scheiden. In een van de methoden wordt gebruikgemaakt van het alkaloïde N-benzylcinchonidiniumchloride. De kristallen die het S-enantiomer met deze stof vormt zijn oplosbaar in acetonitril, de kristallen van het R-enantiomer niet.
In een andere methode wordt met behulp van het zuurchloride van pentaanzuur, pentanoylchloride, BINOL omgezet in het corresponderende diesterderivaat. Het enzym cholesterol-esterase (uit de pancreas van runderen) is vervolgens in staat de (S)-di-ester te hydrolyseren, maar niet de (R)-di-ester. Het (R)-dipentanoaat wordt, na scheiding van het gevormde S-BINOL van de overgebleven ester, gehydrolyseerd met natriummethoxide.
Voor een derde methode wordt gebruikgemaakt van HPLC met een chirale stationaire fase.

## Externe link

* Datasheet
* ↑ "Binap: An industrial approach to manufacture"
* 1 2 "RESOLUTION OF 1,1'-BI-2-NAPHTHOL", Dongwei Cai, David L. Hughes, Thomas R. Verhoeven, and Paul J. Reider, in Organic Syntheses Coll. Vol. 10, p.93; Vol. 76, p.1
* ↑ "(S)-(−)- AND (R)-(+)-1,1'-BI-2-NAPHTHOL", Romas J. Kazlauskas in Organic Syntheses, Coll. Vol. 9, p.77; Vol. 70, p.60
* ↑ Landek, G., Vinković M., Kontrec D. and Vinković V. (2006). Influence of mobile phase and temperature on separation of 1,1 '-binaphthyl-2,2 '-diol enantiomers with brush type chiral stationary phases derived from L-leucine. Chromatographia 64: 469–473. DOI: 10.1365/s10337-006-0041-5.