# Bertelsmann

Bertelsmann AG is een Duits mediaconglomeraat, opgericht in 1835 door Carl Bertelsmann uit Gütersloh.

## Activiteiten

Bertelsmann is een grote uitgever en mediabedrijf. In 2019 realiseerde het bedrijf een omzet van € 18 miljard en werkten er 117.249 mensen. De activiteiten zijn ondergebracht in diverse dochterbedrijven, waarvan de volgende het belangrijkst zijn:
* RTL Group, radio- en televisienetwerk (90,4%)
* Penguin Books en Random House zijn gefuseerd tot Penguin Random House, uitgeverij
* Gruner + Jahr, drukkerij/uitgeverij
* Arvato, mediadienstengroep
* Direct Group, boekhandels
Bertelsmann is oprichter van Bol.com (Bertelsmann On-Line), maar verkocht dit bedrijf in 2002 als gevolg van een gewijzigde strategie.

## Aandeelhouders

Bertelsmann is eigendom van diverse Bertelsmann-stichtingen en de Duitse familie Mohn. De familie Mohn is de aangetrouwde tak van de familie Bertelsmann, die tegenwoordig de mediagroep in 5e generatie leidt. Van de aandelen is 80,9% in handen van: Bertelsmann Stiftung, Reinhard Mohn Stiftung en BVG-Stiftung en de laatste 19,1% is in bezit van de familie Mohn.

## Geschiedenis

In 1835 werd de uitgever C. Bertelsmann Verlag in Gütersloh opgericht door Carl Bertelsmann. Het bedrijf was vooral gericht op theologische werken, maar later werden ook schoolboeken toegevoegd. In 1944 werden de activiteiten gestaakt. De schaarse grondstoffen werden ingezet voor de oorlogsindustrie en drukpapier werd niet meer geleverd.
In 1950 richtte het bedrijf een boekenclub, Bertelsmann Lesering, op om de afzet van publicaties te stimuleren. Leden kochten de boeken met korting, maar werden wel verplicht een minimumaantal publicaties af te nemen. In 1956 werd Bertelsmann actief op het gebied van de muziek met de oprichting van Bertelsmann Schallplattenring, een soort boekenclub maar nu voor platen. Twee jaar later werd de eigen platenmaatschappij Ariola opgericht. In 1969 kocht het bedrijf het eerste pakket aandelen in Gruner + Jahr.
In de jaren tachtig werd het bedrijf ook actief op het gebied van de televisie door een aandelenbelang te nemen in RTL Television. In 1986 breidde Bertelsmann uit in de muziek met de overname van RCA Records in de Verenigde Staten. Ariola en RCA werden samengebracht in de Bertelsmann Music Group. Door teruglopende verkopen fuseerden BMG en de muziekactiviteiten van Sony Corporation. Beide bedrijven kregen de helft van de aandelen in de joint-venture Sony BMG. In 2008 werd Sony de enige aandeelhouder en de oude joint-venture ging verder onder de naam Sony Music Entertainment.
In 2013 fuseerden Penguin Books van de Britse uitgever Pearson en Random House. Met zo’n 10.000 medewerkers en een jaaromzet van 3 miljard euro was het toen de grootste boekuitgever ter wereld. De combinatie had een kwart van de boekenmarkt in handen in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Bertelsmann kreeg 53% van de aandelen. In 2017 kocht Bertelsman een aandelenbelang van 22% in Penguin Random House voor ongeveer 1 miljard dollar van partner Pearson en bracht daarmee het belang op 75%. In december 2019 maakte Pearson bekend het resterende belang in Penguin Random House te verkopen aan Bertelsmann voor 675 miljoen dollar. In april 2020 werd de overname afgerond, waarmee Bertelsmann de enige eigenaar is van de uitgeverij.
In november 2020 werd een overnamebod bekendgemaakt op uitgever Simon & Schuster door Penguin Random House. Het bod was zo'n 2,2 miljard dollar en met de overname zou de positie in Noord-Amerika aanzienlijk worden versterkt. Op 31 oktober 2022 besloot een Amerikaanse rechter de overname te verbieden. De reden voor het verbod is de vermindering van de concurrentie in de boekenmarkt. Penguin Random House en Bertelsmann overwegen in beroep te gaan tegen de uitspraak.

## Rol tijdens de Tweede Wereldoorlog

In 1998 beging de toenmalig topman van het bedrijf, Thomas Middelhoff de fout te verklaren dat Bertelsmann een verzetsuitgeverij in de Tweede Wereldoorlog was. Het bedrijf trachtte zijn eigen verleden daarmee schoon te poetsen en schroomde niet om onderzoekers onder druk te zetten.
Na Amerikaanse druk alsmede maatschappelijke verontwaardiging heeft het bedrijf een onderzoekscommissie ingesteld om haar eigen verleden te onderzoeken. De commissie publiceerde een 800 pagina's tellend rapport gemaakt over de daden van Bertelsmann voor en tijdens de oorlog. Bertelsmann was tijdens deze periode niet alleen de belangrijkste uitgeverij voor de NSDAP, alsmede voor het Hitler-regime, maar het was ook de meest verdienende uitgeverij dankzij deze zwarte periode in de geschiedenis. Indirect gebruikte het bedrijf Joden als slavenarbeiders. Eigenaar Heinrich Mohn was lid van de SS. Reinhard Mohn was enige tijd Amerikaans krijgsgevangene, maar werd in 1946 vrijgelaten en nam de leiding van het bedrijf over. In 1947 kreeg het bedrijf een kans opnieuw te starten onder leiding van de familie Mohn.