OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Atom Agency

Atom Agency (Frans: Atom Agency) is een Franse stripreeks getekend door Olivier Schwartz in atoomstijl en geschreven door Yannick Le Pennetier (Yann). De reeks wordt uitgebracht door uitgeverij Dupuis. Het is een detective- en avonturenstrip. De inkleuring wordt door Hubert Boulard (als Hubert) en Isabelle Merlet verzorgd.

## Inhoud

De verhalen spelen in de jaren vijftig van de twintigste eeuw in Parijs. Atom Vercorian heeft zijn eigen detectivebureau Atom Agency opgezet. Via zijn vader, die commissaris van politie is, krijgt hij af en toe een opdracht binnen, zoals in het eerste album het uitzoeken van een juwelendiefstal. Atom is van Armeense afkomst en dat komt ook terug in de verhalen. Zijn vader wil bijvoorbeeld dat hij met een Armeense gaat trouwen. Atom wordt bijgestaan door de vrijgevochten Mimi en Jojo de Tol, een ex-worstelaar die meer wil zijn dan alleen de domme spierbundel.

## Publicatiegeschiedenis

Schwartz en Yann wilden graag een nieuw album maken in de reeks Guus Slim van Maurice Tillieux, maar de erfgenamen van Tillieux gaven hiervoor geen toestemming. Daarop besloten ze zelf een nieuwe serie op te zetten in de stijl van Guus Slim.
Atom Agency werd direct in albumvorm uitgegeven op de Nederlandstalige markt. Het eerste album verscheen op 6 februari 2019.
Halverwege 2022 kondigde Schwartz aan dat er geen albums meer in de serie zullen verschijnen, doordat hij - zonder Yann - de reeks Robbedoes en Kwabbernoot mocht overnemen.

## Waardering

De tekenstijl van Schwartz, zijn atoomstijl en vormgeving wordt alom geprezen. De sfeer wordt beschreven als 'kleurrijke noir'. De personages worden als interessant gezien. De verhalen worden door sommigen beschouwd als dertien in het dozijn, al weet Yann wel de verhalen wat meer diepgang te geven door de achtergrond van de Armeense cultuur en terugblikken op de Tweede Wereldoorlog. De hoeveelheid feiten kunnen af en toe wel overdonderend zijn.

## Albums

De albums verschenen vanaf 2018 op de Franstalige markt en vanaf 2019 op de Nederlandstalige markt, enkel in hardcover.
| Jaar | Nr | Verhaal | Uitgever | Originele titel (jaar) |
| 2019 | 1 | De juwelen van de Begum | Dupuis | Les bijoux de la Begum (2018) |
| 2021 | 2 | Kleine kever | Dupuis | Petit hanneton (2020) |

## Externe link

* (fr) Ligne Claire, Interview : Avec Olivier Schwartz, Atom Agency embarquera les Rochambelles dans le tome 2, 26 oktober 2018. Met een paar voorbeelden uit de reeks.
# Ausaris fulvilauta

Ausaris fulvilauta is een vlinder uit de familie van de eenstaartjes (Drepanidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Warren.
# Ausaris discipunctata

Ausaris discipunctata is een vlinder uit de familie van de eenstaartjes (Drepanidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1906 door Warren.
# Aula Algemene Begraafplaats Soest

De aula van de Algemene Begraafplaats is een gemeentelijk monument op de hoek van de Veldweg en de Molenweg in de gemeente Soest in de provincie Utrecht.
De aula werd in 1933 gebouwd voor de kerkvoogdij van de Nederlands Hervormde Kerk in Soest. In 1962 vond een uitbreiding plaats aan de achterzijde door het Soester architectenbureau P. en H. Beekman.
De bakstenen aula heeft details in de stijl van de Amsterdamse School. Het bouwwerk heeft een overstekend schilddak, het gedeelte boven de entree heeft een iets lager dak. De dienstvertrekken bevinden zich in de aanbouw aan de achterzijde. In de vensters en de deur is glas in lood aangebracht.
# Atractosomus robustus

Atractosomus robustus is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1859 door Candèze.
# Augochlora iheringi

Augochlora iheringi is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1900 door Cockerell.
# Autocharis discalis

Autocharis discalis is een vlinder uit de familie grasmotten (Crambidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2007 door Shaffer J. C. & Munroe.
De soort komt voor in tropisch Afrika.
# Awbere

Awbere is een stad in de Ethiopische regio Somali. In 2005 telde Awbere 35.977 inwoners.
# Atul Gawande

Atul Gawande (Brooklyn, 1965) is een Amerikaans arts en schrijver.
Gawande is als chirurg verbonden aan het Brigham and Women's Hospital in Boston, Massachusetts en is tevens verbonden aan het Center for Surgery and Public Health. Hij is professor bij de Harvard School of Public Health en professor in de chirurgie bij de Harvard Medical School, waar hij zelf ook geneeskunde heeft gestudeerd. Als schrijver werkt hij voor de New Yorker sinds 1998 en hij heeft boeken geschreven over geneeskunde en de gezondheidszorg die in meer dan honderd landen zijn uitgegeven. In 2006 kreeg Gawande een MacArthur-prijs.
Over het boek 'Better' schreef recensent Jeremy Laurance dat het een modern meesterwerk is, en dat het verplichte kost zou moeten zijn voor artsen zowel als patiënten. Gawande werd in de schijnwerpers geplaatst door een artikel dat hij juni 2009 schreef voor de New Yorker en dat president Obama aanhaalde in de discussie over de gezondheidszorgverzekeringsplannen.
Gawande heeft aanzienlijke bijdragen geleverd aan het oplossen van de complexiteit van de moderne medische wereld. Een van die bijdragen is het invoeren van een checklist: zo is in Nederland het aantal dodelijke slachtoffers als gevolg van te voorkomen chirurgische fouten in vijf jaar tijd (2008-2013) gehalveerd.

## Persoonlijk leven

Gawande groeide op in Brooklyn, New York (NY), en Athens, Ohio als kind van ouders van Indiase afkomst die allebei werkten als dokter. Atul Gawande is getrouwd met Kathleen Hobson met wie hij drie kinderen heeft. Ze wonen in Newton, Massachusetts. Hij studeerde aan de Stanford Universiteit waar hij in 1987 afstudeerde waarna hij een Rhodesbeurs kreeg waarmee hij studeerde aan Balliol College, Oxford tot 1989. Naast zijn studie aan de Harvard Medical School haalde hij ook een 'Master of Public Health'-graad aan de Harvard School of Public Health. In 1992 nam hij een jaar pauze van zijn studies om president Clinton te adviseren op het gebied van de gezondheidszorg. Kort na zijn afstuderen in 1995 werd hij benaderd door de hoofdredacteur van Slate. Zijn artikelen op Slate over het werken als arts-in-opleiding leidden tot zijn aanstelling bij de New Yorker.

## Boeken

* Complications: A Surgeon's Notes on an Imperfect Science, 2002, Metropolitan Books (National Book Award finalist). ISBN 978-0312421700
* Better: A Surgeon's Notes on Performance, 2007, Metropolitan Books. ISBN 0805082115
* The Checklist Manifesto: How to get things right, 2009, Metropolitan Books. ISBN 978-0805091748
* Being Mortal: Medicine and What Matters in the End, 2014, Metropolitan Books. ISBN 978-0805095159
* The Best American Science Writing, 2006, Harper Perennial. ISBN 006072644X (21 artikelen, geselecteerd door Atul Gawande)

## Boeken in het Nederlands uitgegeven

* Complicaties: notities van een chirurg, 2002, Arbeiderspers. ISBN 90-295-2244-5
* Beter: een chirurg over presteren, 2007, Arbeiderspers. ISBN 978-9029565394
* Het checklist-manifest: over de juiste manier van werken, 2010, Uitgeverij Nieuwezijds. ISBN 978-90-5712-323-8
* Sterfelijk zijn - geneeskunde en wat er uiteindelijk toe doet, 2015, Uitgeverij Nieuwezijds. ISBN 978-90-5712-438-9
# Azerbeidzjaans basketbalteam (mannen)

Het Azerbeidzjaans nationaal basketbalteam is een team van basketballers dat Azerbeidzjan vertegenwoordigt in internationale wedstrijden. Het land wist zich sinds de onafhankelijkheid in 1991, na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, nog nooit te plaatsen voor Eurobasket, het Wereldkampioenschap basketbal of het basketbalonderdeel van de Olympische Zomerspelen. Anno 2008 is Gala BC Baku hofleverancier van het Azerbeidzjaans nationaal basketbalteam.
| Albanië | Andorra | Armenië | Azerbeidzjan | België | Bosnië en Herzegovina | Bulgarije | Cyprus |
| Denemarken | Duitsland | Estland | Finland | Frankrijk | Georgië | Gibraltar | Griekenland |
| Groot-Brittannië | Hongarije | Ierland | IJsland | Israël | Italië | Kosovo | Kroatië |
| Letland | Litouwen | Luxemburg | Malta | Moldavië | Monaco | Montenegro | Nederland |
| Noord-Macedonië | Noorwegen | Oekraïne | Oostenrijk | Polen | Portugal | Roemenië | Rusland |
| San Marino | Servië | Slovenië | Slowakije | Spanje | Tsjechië | Turkije | Wit-Rusland |
| Zweden | Zwitserland | | | | | |
| Historisch ||||||||
| DDR | GOS | Joegoslavië | Sovjet-Unie | Tsjecho-Slowakije |
# Austrodectes

Austrodectes is een geslacht van rechtvleugeligen uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door Rentz.

## Soorten

Het geslacht Austrodectes is monotypisch en omvat slechts de volgende soort:
* Austrodectes monticolus (Rentz, 1985)
* Eades, D.C.; D. Otte; M.M. Cigliano & H. Braun. Orthoptera Species File. Version 5.0/5.0. http://Orthoptera.SpeciesFile.org [bezocht 15 april 2013]
# Austrodecus (Microdecus) minutum

Austrodecus (Microdecus) minutum is een zeespin uit de familie Austrodecidae. De soort behoort tot het geslacht Austrodecus. Austrodecus (Microdecus) minutum werd in 1972 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Clark.
# BBC Knowledge

BBC Knowledge kan verwijzen naar:
* BBC Knowledge (televisiekanaal), een Brits televisiekanaal
* BBC Knowledge (internationaal televisiekanaal), een Brits internationaal televisiekanaal
* BBC Knowledge (tijdschrift), een Brits sciencefictiontijdschrift
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van BBC Knowledge en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Auloserpusia leonensis

Auloserpusia leonensis is een rechtvleugelig insect uit de familie veldsprinkhanen (Acrididae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Phipps.
# Auloserpusia chopardi

Auloserpusia chopardi is een rechtvleugelig insect uit de familie veldsprinkhanen (Acrididae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1962 door Dirsh.
# Avo (sigaar)

De Avo is een Dominicaanse sigaar.
De Avo is een uitvinding van ondernemer Avo Uvezian (1926-2017), ook uitvinder van het lied Strangers in the Night, die dit sigarenmerk in 1986 in het leven riep. In 1995 nam Davidoff het merk over over.
Het Avo-dekblad is van het Connecticut-type, en de tabak komt grotendeels uit Cuba. Avo bestaat in vele formaten en heeft een speciale reeks, de Avo XO. Avo is herkenbaar aan het oranjebruine bandje, met de letters A, V en O op ornamentele wijze door elkaar. De sigaar bestaat ook in een koker.
Avo heeft een pittige, halfzware smaak en wordt tot de betere sigaren gerekend.
# Avoca (Pennsylvania)

Avoca is een plaats (borough) in de Amerikaanse staat Pennsylvania, en valt bestuurlijk gezien onder Luzerne County.

## Demografie

Bij de volkstelling in 2000 werd het aantal inwoners vastgesteld op 2851. In 2006 is het aantal inwoners door het United States Census Bureau geschat op 2699, een daling van 152 (-5,3%).

## Geografie

Volgens het United States Census Bureau beslaat de plaats een oppervlakte van 2,3 km², geheel bestaande uit land. Avoca ligt op ongeveer 239 m boven zeeniveau.

## Plaatsen in de nabije omgeving

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 4 km rond Avoca.

## Externe link

* (en) Statistieken, kaarten en andere informatie over Avoca op city-data.com
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Census 2000 Summary File 1
* ↑ (en) U.S. Census Bureau. Population estimates (July 2006)
* ↑ U.S. Board on Geographic Names. Topical Gazetteers Populated Places. Hoogtecijfers van National Elevation Dataset
# Avobenzon

Avobenzon is een ingrediënt in zonnebrandcrèmes met als functie het absorberen van ultravioletstraling. Het is een van de meest doeltreffende ultravioletfilters die bekend zijn. Het absorptiemaximum van avobenzon bedraagt ongeveer 360 nm, wat betekent dat avobenzon vooral UV-A-straling absorbeert, die geassocieerd wordt met schade aan de huid op lange termijn. Het wordt aan veel cosmetische producten toegevoegd, vaak in combinatie met UV-B-filters om een totale bescherming tegen ultravioletstraling te bieden. Avobenzon is toegelaten in de Europese Unie en in de Verenigde Staten. In de Europese Unie is de maximale toegelaten concentratie van avobenzon 5%.
Avobenzon behoort tot de groep van dibenzoylmethanen. Het werd ontwikkeld door Givaudan dat het verkoopt onder de naam Parsol 1789.
Avobenzon is hydrofoob en lipofiel: het is niet oplosbaar in water maar wel in olie. Een nadeel van avobenzon is dat de stof onder invloed van licht langzaam ontleedt. Om dit te vermijden kan een lichtstabilisator toegevoegd worden, zoals octocryleen of titanium(IV)oxide.

## Keto/Enol-evenwicht

De goede absorptie-eigenschappen voor UV-A licht kunnen voor een deel toegeschreven worden aan het feit dat de structuurformule wel de meest stabiele vorm van het molecuul weergeeft, maar dat het centrale koolstofatoom ook deel uitmaakt van een makkelijk enoliseerbare structurele omgeving: een 1,3-dion, aan weerszijden geconjugeerd aan een fenylring.

## Externe link

* (en) MSDS van avobenzon
* ↑ CosIng database
* ↑ U.S. Patent 4387089, "4-(1,1-dimethylethyl)-4'-methoxydibenzoylmethane" van 7 juni 1983 aan Givaudan Corporation. Gearchiveerd op 17 oktober 2019.
* ↑ U.S. Patent 6090369, "Avobenzone and method for stabilizing sunscreen formulation which contains avobenzone" van 18 juli 2000 aan Ernest Glading Stewart. Gearchiveerd op 28 mei 2023.
# Avoca

Avoca kan verwijzen naar:
* Avoca (plaats in Ierland)
* Avoca (rivier in Ierland)
* Avoca (rivier in Nieuw-Zeeland)
* Avoca (Tasmanië), een plaats in de Australische deelstaat Tasmanië
Plaatsen in de Verenigde Staten:
* Avoca (Arkansas)
* Avoca (Iowa)
* Avoca (Minnesota)
* Avoca (Nebraska)
* Avoca (Pennsylvania)
* Avoca (Wisconsin)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Avoca en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Axiocerses argenteomaculata

Axiocerses argenteomaculata is een vlinder uit de familie van de Lycaenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1902 door Pagenstecher.
# Axiocerina bulbosa

Axiocerina bulbosa is een schietmot uit de familie Leptoceridae. De soort komt voor in het Afrotropisch gebied.
# Axinyssa variabilis

Axinyssa variabilis is een sponssoort in de taxonomische indeling van de gewone sponzen (Demospongiae). Het lichaam van de spons bestaat uit kiezelnaalden en sponginevezels, en is in staat om veel water op te nemen.
De spons behoort tot het geslacht Axinyssa en behoort tot de familie Halichondriidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1897 door Lindgren.
# Aurel Vlaicu (Hunedoara)

Aurel Vlaicu is een dorp in de regio Transsylvanië, in het Roemeense district Hunedoara. Het dorp stond voorheen bekend als Biținți, in het Duits als Benzenz of Benzendorf en in het Hongaars als Bencenc. Het dorp is gelegen in de Mureș-vallei, 9 km van Orăștie. Het huis van de Roemeense luchtvaartpionier Aurel Vlaicu is een open museum. Zij instrumenten, brieven, modellen, diploma's en de helm die hij tijdens zijn laatste vlucht droeg, zijn hier te zien. Een buste van Vlaicu in het dorp is gemaakt door Dumitru Bîrlad.

## Naam

In 1263 werd de plaats bekend als terra Sohteluk, Sothelik, Botheluk of Bohtteluk. De naam Bitinti/Benzendorf/Bencenc kwam vanaf 1291 voor en was te danken aan de landheer Bencenc (< Vincentius) een Szekler van adel. Later werd naar het dorp in 1345 ook nog weer verwezen naar Sahtoutelek. In 1919 werd de bekendste zoon van het dorp benoemd en kreeg het dorp de naam Aurel Vlaicu.

## Literatuur

* Hunedoara county. (tourist itineraries), [z.j.]
# BRI Tower

BRI Tower is een 220 m hoge toren in Surabaya. Het gebouw is eigendom van Bank Raykat en is een van de hoogste gebouwen van Surabaya.
# BRI

BRI kan verwijzen naar:
* Bari Airport Italië, een IATA airport code.
* Basisregistratie Inkomen;
* Belt and Road Initiative, de Nieuwe Zijderoute onder impuls van China
* BRI Tower
* Brigade de recherche et d'intervention, een Franse politie-eenheid;
* Benefiet Rijders Ieper, een motorvriendenclub uit regio Ieper
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van BRI en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# BREF

BREF of BREF-documents staat voor BAT Reference documents en is een uitwerking van de IPPC-richtlijn van de Europese Unie. 'BAT' staat dan weer voor Best Available Techniques oftewel Best Beschikbare Techniek. In een BREF-document staat beschreven wat de meest milieuvriendelijke technieken zijn die een bedrijf kan toepassen.
In een uitspraak van de Raad van State van 22 juli 2009 werd gesteld dat Shell Moerdijk zich aan de BREF-documenten moet houden en de best beschikbare technologie moet gebruiken, ook als deze technieken niet kosteneffectief zijn.. Dit werd gezien als een belangrijke principiële uitspraak, waar ook andere partijen zich aan moeten houden.
# Ayao Komatsu

Ayao Komatsu (小松 礼雄, Komatsu Ayao; Tokio, 28 januari 1976) is een Japanse Formule 1-engineer en teambaas. Sinds januari 2024 is hij teambaas van het Haas F1 team, waar hij voorheen Director of Engineering was.
Komatsu vertrok in 1995 richting het Verenigd Koninkrijk en studeerde Automotive Engineering en Vehicle Dynamics aan de Loughborough University. In 2003 ging hij als bandenspecialist aan de slag bij British American Racing, om drie jaar later over te stappen naar Renault. Hij werd daar race-engineer van coureur Romain Grosjean. Toen Grosjean in 2016 naar Haas vertrok, ging Komatsu met hem mee.
* Wie is de nieuwe Haas-teambaas Ayao Komatsu?. GPToday.net (11 januari 2024). Geraadpleegd op 26 januari 2024.
* (en) Who is the new team boss of Haas F1?. RacingNews365 (10 januari 2024). Geraadpleegd op 26 januari 2024.
* Bibliotheek van het Japanse parlement: 001321868
* Virtual International Authority File: 42156131049358312220
* WorldCat (via VIAF): 42156131049358312220
# Ayapel

Ayapel is een gemeente in het Colombiaanse departement Córdoba. De gemeente telt 42.629 inwoners (2005). Ayapel was een belangrijke plaats in de indiaanse Zenúcultuur.

## Galerij

* Kerk van Ayapel
* Rivier bij Ayapel
* Departamento Administrativo Nacional de Estadística (DANE)
Ayapel · Buenavista · Canalete · Cereté · Chimá · Chinú · Ciénaga de Oro · Cotorra · La Apartada · Los Córdobas · Momil · Moñitos · Montelíbano · Montería · Planeta Rica · Pueblo Nuevo · Puerto Escondido · Puerto Libertador · Purísima · Sahagún · San Andrés de Sotavento · San Antero · San Bernardo del Viento · San Carlos · San José de Uré · San Pelayo · Santa Cruz de Lorica · Tierralta · Tuchín · Valencia
# Ayanis

Ayanis was een koninklijke burcht die in 651 v.C. werd gebouwd in opdracht van koning Rusa II van Urartu. Deze burcht ligt in de provincie Van (Turkije).
In de burcht werd een Urartisch tempelcomplex opgegraven. De tempel bestond uit een vierkanten cella van vijf bij vijf meter met zeer dikke muren en versterkte hoeken. Deze muren waren versierd en droegen een koninklijk opschrift in spijkerschrift. Deze cella stond in een vierkanten plein omgeven met zuilen. Het is nog niet duidelijk of deze Urartische tempel een schilddak zonder frontons had, zoals de tempel van Haldi in Musasir, of een torendak zoals de vuurtorens van de Achaemenidische Perzen.
# Austroplebeia websteri

Austroplebeia websteri is een vliesvleugelig insect uit de familie bijen en hommels (Apidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1932 door Rayment.
# Austroprostoma namaquaense

Austroprostoma namaquaense is een soort in de taxonomische indeling van de snoerwormen (Nemertea). De huid van de worm is geheel met trilharen bedekt. De snoerworm jaagt op prooien van zijn eigen omvang en vangt deze met behulp van zijn slurf.
De worm behoort tot het geslacht Austroprostoma en behoort tot de familie Tetrastemmatidae. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1942 door Stiasny-Wijnhoff.
# BIBSYS

BIBSYS is een Noorse overheidsinstantie die producten en bibliotheekdiensten levert, voornamelijk aan de Nationale Bibliotheek van Noorwegen en instellingen van het universitair en het hoger onderwijs.
BIBSYS is een orgaan dat valt onder het Noorse ministerie van onderwijs en wetenschappen, en maakt administratief deel uit van een afdeling van de Technisch-natuurwetenschappelijke Universiteit van Noorwegen in Trondheim, maar heeft een eigen raad van bestuur met leden die zijn aangesteld door het Ministerie van Onderwijs.
BIBSYS begon in 1972 als een samenwerkingsproject tussen de bibliotheek van het Koninklijke Noorse Wetenschappelijke Genootschap, de bibliotheek van het toenmalige Technische Hogeschool van Noorwegen en het Regentsenteret van het toenmalige Technische Hogeschool van Noorwegen, met als doel de interne bibliotheekroutines te automatiseren. BIBSYS is sindsdien uitgegroeid tot leverancier van een nationaal bibliotheeksysteem voor Noorse afdelings- en onderzoeksbibliotheken.
# Azobenzeen

Azobenzeen is een organische verbinding met als brutoformule C$_{12}$H$_{10}$N$_2$. De zuivere stof komt voor als een geel-rode kristallijne vaste stof, die zeer slecht oplosbaar is in water. Azobenzeen is de eenvoudigste aromatische azoverbinding, en kan beschouwd worden als de stamverbinding van de azokleurstoffen.

## Synthese

Azobenzeen werd voor het eerst beschreven in 1856. De oorspronkelijk gepubliceerde bereiding gebeurde door nitrobenzeen te reduceren met behulp van ijzervijlsel in aanwezigheid van azijnzuur. Tegenwoordig gebruikt men zinkpoeder als reductor in aanwezigheid van natriumhydroxide (A). Andere mogelijke syntheseroutes betreffen de oxidatie van 1,2-difenylhydrazine met een natriumhypobromiet (B) en de condensatiereactie van nitrosobenzeen met aniline (C).
    Synthesemethoden voor azobenzeen

## Isomerie

Door de aanwezigheid van de dubbele binding bestaan er twee cis-trans-isomeren van azobenzeen: (E)- en (Z)-azobenzeen. Het E- of trans-isomeer is de meest stabiele en komt dus het meest voor. Het Z-isomeer is door grote sterische hindering tussen de fenylgroepen minder stabiel. Beide isomeren kunnen omgezet worden in elkaar onder invloed van elektromagnetische straling van een bepaalde golflengte via een proces dat foto-isomerisatie wordt genoemd. Ultraviolet licht zet het E-isomeer om in het Z-isomeer, terwijl blauw licht (met een golflengte rond 470 nanometer) de omgekeerde reactie induceert.
    Isomeren van azobenzeen