OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Achates

Achates (in het Nederlands ook wel Achaat) is een figuur uit de Romeinse mythologie en een karakter in de Aeneis. Hij was de wapendrager en trouwe vriend van Aeneas op hun reis naar Italië. Hij zou in de Trojaanse Oorlog de leider der Phylaciërs Protesilaüs hebben gedood; later, in Italië, doodde hij de soldaat Epulo uit het leger van Turnus (Vergilius, Aeneis 1120; Ovidius, Fasti 3603).
In het Nederlands betekent Achaat trouwe vriend of metgezel; voetbalclub VV Achates werd naar Achates vernoemd.
* Gemeinsame Normdatei: 118840584
* Virtual International Authority File: 35253600
* WorldCat (via VIAF): 35253600
# Acharya (geslacht)

Acharya is een geslacht van vlinders van de familie spinneruilen (Erebidae), uit de onderfamilie Calpinae.

## Soorten

* A. crassicornis Moore, 1882
* A. franconia Swinhoe, 1903
# Anne-Catharina Vestly

Anne-Catharina Vestly (Rena, 15 februari 1920 – Mjøndalen, 15 december 2008), ook bekend als Anne-Cath. Vestly, was een Noorse schrijfster en actrice. Zij is in Noorwegen een van de bekendste schrijfsters van kinderboeken en haar werk is in vele talen vertaald. Een aantal van haar boeken is verfilmd.

## Leven en werk

Vestly was de dochter van Mentz en Aagot Schulerud. Aan het eind van de jaren dertig verhuisde ze naar Oslo, waar ze werkte als actrice. Ze trouwde met Johan Vestly, die later haar boeken zou illustreren.
Vestly publiceerde haar eerste kinderboek in 1953. Ze schreef meer dan veertig titels in series over verschillende hoofdpersonen zoals Ole Aleksander, Mormor (Oma), Aurora en Ellen Andrea. Veel van haar boeken werden eerst voorgelezen tijdens een populair kinderprogramma op de radio waar Vestly zelf ook aan meewerkte; pas daarna verschenen ze in druk. Vestly was een van de eerste schrijvers die moderne thema's in kinderboeken verwerkte, zoals een gezin waar de moeder als advocaat werkt en de vader voor de kinderen en het huishouden zorgt. Een aantal van haar boeken is verfilmd; Vestly speelde zelf in twee films de rol van Mormor (Oma). Ook over haar hoofdpersoon Knerten (Knoester) is een serie kinderfilms gemaakt. Vestly publiceerde haar laatste boek in 2004.
Vestlys boeken zijn veel vertaald, enkele titels ook in het Nederlands. Zij was in Noorwegen een van de bekendste en populairste schrijfsters van kinderboeken en haar werk is geregeld bekroond. Zij werd zelf in 1992 onderscheiden met het ridderschap eerste klas in de Orde van Sint-Olaf.
* Author Anne-Cath. Vestly dies at 88. Norway Post. 2008. Geraadpleegd 20161020.
* Anne-Cath. Vestly 1920-2008 Gyldendal. Geraadpleegd 20161020.
* Bibsys: 90066410
* Bibliothèque nationale de France: cb11928101t (data)
* CiNii: DA16775419
* Gemeinsame Normdatei: 123858232
* International Standard Name Identifier: 0000 0001 1027 2569
* KulturNav: d167bd6c-846b-4295-83ff-d5d2b81a900b
* Library of Congress Control Number: n79120634
* Nationale Bibliotheek van Letland: 000003205
* MusicBrainz: ec29949a-3b00-48a5-90aa-3c9bdbd73c89
* Nationale bibliotheek van Australië: 36501693
* Nationale Bibliotheek van Polen: a0000001129274
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 071455396
* Réseau des bibliothèques de Suisse occidentale: 02-A005971804
* Système universitaire de documentation: 027182754
* Trove: 1261724
* Virtual International Authority File: 56617433
* WorldCat (via VIAF): 56617433
# Annay-la-Côte

Annay-la-Côte is een gemeente in het Franse departement Yonne (regio Bourgogne-Franche-Comté) en telt 338 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Avallon.

## Geografie

De oppervlakte van Annay-la-Côte bedraagt 13,1 km², de bevolkingsdichtheid is 25,8 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Annay-la-Côte met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Annay (Nièvre)

Annay is een gemeente in het Franse departement Nièvre (regio Bourgogne-Franche-Comté) en telt 310 inwoners (2009). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Cosne-Cours-sur-Loire.

## Geografie

De oppervlakte van Annay bedraagt 25,4 km², de bevolkingsdichtheid is 11,8 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Annay (Nièvre) met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Antiblemma melanosemata

Antiblemma melanosemata is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1926 door Hampson.
# Antiblemma marita

Antiblemma marita is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1901 door Schaus.
# Cerodontha phragmitidis

Cerodontha phragmitidis is een vliegensoort uit de familie van de mineervliegen (Agromyzidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1967 door Nowakowski.
# Hans Bendix

Hans Bendix (Kopenhagen, 19 januari 1898 - 10 december 1984) was een Deense cartoonist, schilder en een radicale hervormer van de cultuur in Denemarken.
Bendix werd in Parijs, Londen en Kopenhagen opgeleid als schilder en debuteerde in 1922. In 1925 werd hij als tekenaar aangenomen door Le Quotidien in Parijs. Bendix onderbrak zijn werk met tegenzin voor een ballingschap in de Verenigde Staten, waar hij van 1941 tot 1945 verbleef. Hij toonde in zijn cartoons zijn gevoel voor politieke satire, maar maakte portretten en schetsen van het theater en het ballet. Hij was medewerker aan antinazi-magazines. Van 1950 tot aan zijn dood was hij redacteur van het dagblad Politiken. Bendix' stijl is eenvoudig en sierlijk en toonde soms afbeeldingen van jonge vrouwen. Hij maakte geen geheim van zijn inspiratie door en enthousiasme voor Franse cultuur en kunst.
Hij was lid van verschillende schildersgezelschappen waaronder "Grønningen" en is met zijn werk vertegenwoordigd in zowel Deense als buitenlandse musea. Voor zijn werk werd hij met de exclusieve Medaille "Ingenio et Arti" gedecoreerd en hij was Ridder in de Orde van de Dannebrog. Bendix was voorzitter, daarna erelid, van de Deense cartoonistenbond, voorzitter van de Liga voor Tolerantie 1948-1958, daarna erelid en lid van de Sociaal-Democratische Cultuurraad.
Een selectie van Hans Bendix' portretten van internationale artiesten is verzameld in het boek "Krop og kontrafejer" (1974). Hij werkte ook als kunst- en literair criticus en schreef reisboeken met eigen illustraties. Zijn memoires zijn gepubliceerd in vier delen (1967-1975) met als titels "Onschuldig voorjaar" (Memoires, I, 1967), "Ongemakkelijke zomer" (Memoires, II, 1969), "Kleurrijke herfst" (memoires III, 1973) en "Warme Winter" (IV, 1975).
* Bibsys: 90230058
* Gemeinsame Normdatei: 11944741X
* International Standard Name Identifier: 0000 0000 6675 202X
* KulturNav: 1ae3fcff-5d90-4821-8551-ec350981b712
* Library of Congress Control Number: n79081814
* Nationale Bibliotheek van Polen: a0000001825843
* Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 097962708
* RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis: 218087
* Système universitaire de documentation: 066952727
* Virtual International Authority File: 13118316
* WorldCat (via VIAF): 13118316
# Lotustempel

De Lotustempel is een bahai-tempel in Delhi die werd geopend in 1986. Het is een prominente attractie in de stad en staat bekend om zijn bijzonder ontwerp in de vorm van een lotusbloem, het Indiase symbool voor zuiverheid, verlichting, zelfregeneratie en wedergeboorte. De tempel is ontworpen door de Iraans-Amerikaanse architect Fariborz Sahba en het heeft talrijke architectuurprijzen gewonnen.

## Ontwerp

De structuur van de Lotustempel bestaat uit de architectonische elementen die in de bahai-geschriften worden genoemd. Het ontwerp is geïnspireerd door de lotusbloem en bestaat uit 27 vrijstaande met marmer beklede 'bladen', gerangschikt in groepen van drie, zodat er negen zijden ontstaan. De tempel is iets meer dan 40 meter hoog en wordt omgeven door negen vijvers, die de bladeren symboliseren waar de lotus op drijft.

## Geloof

De Lotustempel is de trots van de bahá'í-gemeenschap; een geloofsovertuiging die mensen vanuit alle religies verwelkomt. De voornaamste overtuiging van de ruim 5 miljoen bahá'í is eenheid van God, religie en mensheid. Zoals iedere bahai-tempel staat de Lotustempel open voor iedereen, ongeacht godsdienst of andere persoonlijke kenmerken.

## Bezoekers

Vanuit alle delen en religies van de wereld komen mensen op de tempel af en het gebouw trekt dagelijks duizenden toeristen en aanhangers. Tussen de opening in 1986 en begin 2003 hebben meer dan 50 miljoen mensen een bezoek gebracht aan de tempel, waarmee het een van de meest bezochte gebouwen ter wereld is. Op hindoe heilige dagen heeft het tot 150.000 bezoekers per dag getrokken; per jaar zijn er vier miljoen bezoekers, ongeveer 13.000 per dag.
* ↑ The Symbolic Meaning of the Lotus Flower. Binghamton University. Gearchiveerd op 6 september 2021.
* ↑ Bahá'í Houses of Worship, India: The Lotus of Bahapur. Baháʼí Association at The University of Georgia (9 februari 2003). Gearchiveerd op 7 mei 2016. Geraadpleegd op 7 april 2022.
* ↑ Rajat Sharma, De wonderbaarlijke architectuur van de Lotustempel in Delhi. itinari (augustus 2019).
* ↑ Architectural Blossoming of the Lotus. Bahá'í Houses of Worship. Gearchiveerd op 18 januari 2016. Geraadpleegd op 7 april 2022.
* ↑ Warm welkom in de Lotus Tempel. Koninklijke Luchtvaart Maatschappij.
* ↑ Fariborz Sahba. The Bahá'í Community of Canada. Gearchiveerd op 20 oktober 2004. Geraadpleegd op 7 april 2022.
# Eirmocides silicea

Eirmocides silicea is een vlinder uit de familie van de Lycaenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst gepubliceerd in 1894 door Henley Grose-Smith.
De soort komt voor op de Schouteneilanden.
* Braby, Michael & Espeland, Marianne & Müller, Chris & Eastwood, Rod & Lohman, David & Kawahara, Akito & Maunsell, Sarah & Pierce, Naomi. (2020). Molecular phylogeny of the tribe Candalidini (Lepidoptera: Lycaenidae): systematics, diversification and evolutionary history. Systematic Entomology. 45. 703-722. DOI:10.1111/syen.12432.
* (en) Markku Savela. Candalides Hübner, 1819. nic.funet.fi. Geraadpleegd op 24-9-2022.
# Klecza Dolna

Klecza Dolna is een dorp in de Poolse woiwodschap Klein-Polen. De plaats maakt deel uit van de gemeente Wadowice en telt 2188 inwoners.

## Verkeer en vervoer

* Station Klecza Dolna
# Kharagpur

Kharagpur is een notified area in het district Munger van de Indiase staat Bihar.

## Demografie

Volgens de Indiase volkstelling van 2001 wonen er 26.910 mensen in Kharagpur, waarvan 53% mannelijk en 47% vrouwelijk is. De plaats heeft een alfabetiseringsgraad van 47%.
* ↑ Volkstelling van India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional). Census Commission of India. Gearchiveerd op 16 juni 2004. Geraadpleegd op 20 februari 2013.
# Khardung La

De Khardung La is een 5359 m hoge bergpas over de Ladakh Range in het noordwesten van de Himalaya en het uiterste noorden van India. De pas verbindt het dal van de Indus en Leh, de hoofdstad van de regio Ladakh in het zuiden met de Nubravallei, het dal van de Shyok, in het noorden. Het is de hoogste voor gemotoriseerd verkeer begaanbare bergpas in India en een van de hoogste ter wereld. In Tibet liggen nog enkele hogere passen.

## Geschiedenis

De Khardung La was tot halverwege de 20e eeuw een belangrijke pasweg voor handelskaravanen van India naar Centraal-Azië. Elk jaar passeerden zo'n 10.000 lastdieren de pas. Hieraan kwam een abrupt einde met de deling van India in 1947 en de Chinese invasie in Tibet in 1950, waarna al het verkeer tussen de Nubravallei en Sinkiang onmogelijk werd. Als restant van de oude handelsroute worden in de Nubravallei nog steeds kamelen gehouden.
De huidige weg werd door de Indiase Border Roads Organisation aangelegd in 1976. Het belangrijkste doel was militair-strategisch, omdat de Line of Control met Pakistan en de betwiste Siachengletsjer in de Nubravallei liggen. De weg werd voor gewoon verkeer geopend in 1988.

## Hoogte

De hoogte van de pas wordt soms gegeven als 5602 m, waarmee het de hoogste voor gemotoriseerd verkeer begaanbare pas ter wereld zou zijn. GPS-metingen geven echter consequent waarden rond de 5359 m. De hogere waarde kan een vergissing zijn met het pad dat vroeger door de karavanen gebruikt werd. Dit liep op een andere plek, ongeveer 250 m hoger dan de moderne weg. Als van de GPS-metingen wordt uitgegaan, liggen in Tibet twee hogere passen: de Suge La (5430 m, ten westen van Lhasa) en de Semo La (5565 m, tussen Coqen en Raka).
De Marsimik La in het Chang Chenmomassief ten oosten van de Nubravallei (5582 m, hoger dan zowel de Khardung La als de Tibetaanse passen) is ooit ook door jeeps gereden, maar de staat van de weg over die pas is niet dusdanig dat hij begaanbaar kan worden geacht.
# Kirtonella

Kirtonella is een geslacht van uitgestorven kreeftachtigen uit de klasse van de Ostracoda (mosselkreeftjes).

## Soorten

* Kirtonella plicata Bate, 1963 †
* Kirtonella reticulata Bate, 1964 †
* Kirtonella sulcata Malz, 1985 †
# Khasia

Khasia kan verwijzen naar:
* Khasia (buideldier), fossiel geslacht van buideldieren
* Khasia (kevers), genus van kevers uit de familie bladhaantjes.
* Khasiheuvels, ook Khasiaheuvels, heuvelgebied in Meghalaya, India.
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Khasia en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Khasia rugosa

Khasia rugosa is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1957 gepubliceerd door Gilbert Ernest Bryant.
# Klumpke

Een parese van het type Klumpke is een aandoening aan één tot vijf van de hoofdzenuwen in de plexus brachialis, de zenuwknoop die zorgt voor het gevoel in en de beweging van de arm. Dit kan leiden tot een volledige of gedeeltelijke verlamming van de arm. De schade kan per zenuw variëren van een kneuzing tot een scheuring en ontstaat voornamelijk bij borelingen, bijvoorbeeld ten gevolge van een schouderdystocie bij de bevalling. Bij het type Klumpke gaat het om een onderste plexusletsel (dus beschadiging van C7, C8 of T1)
# Kistérség

Kistérség (meervoud: kistérségek) was tot 2013 de onderverdeling van de Hongaarse comitaten. Een kistérség bestaat uit enkele gemeenten. Vanaf 2013 zijn ze vervangen door de járás (districten). Kistérség kan vertaald worden met subregio. De comitaten van Hongarije waren onderverdeeld in 173 subregio's.

## Boedapest

* Budapesti

## Bács-Kiskun

* Bácsalmási
* Bajai
* Jánoshalmi
* Kalocsai
* Kecskeméti
* Kiskőrösi
* Kiskunfélegyházi
* Kiskunhalasi
* Kiskunmajsai
* Kunszentmiklósi

## Baranya

* Komlói
* Mohácsi
* Pécsi
* Pécsváradi
* Sásdi
* Sellyei
* Siklósi
* Szentlőrinci
* Szigetvári

## Békés

* Békéscsabai
* Békési
* Gyulai
* Mezőkovácsházi
* Orosházi
* Sarkadi
* Szarvasi
* Szeghalmi

## Borsod-Abaúj-Zemplén

* Abaúj–Hegyközi
* Bodrogközi
* Edelényi
* Encsi
* Kazincbarcikai
* Mezőcsáti
* Mezőkövesdi
* Miskolci
* Ózdi
* Sárospataki
* Sátoraljaújhelyi
* Szerencsi
* Szikszói
* Tiszaújvárosi
* Tokaji

## Csongrád

* Csongrádi
* Hódmezővásárhelyi
* Kisteleki
* Makói
* Mórahalmi
* Szegedi
* Szentesi

## Fejér

* Abai
* Adonyi
* Bicskei
* Dunaújvárosi
* Enyingi
* Ercsi
* Gárdonyi
* Móri
* Sárbogárdi
* Székesfehérvári

## Győr-Moson-Sopron

* Csornai
* Győri
* Kapuvár-Beledi
* Mosonmagyaróvári
* Pannonhalmi
* Sopron-Fertődi
* Téti

## Hajdú-Bihar

* Balmazújvárosi
* Berettyóújfalui
* Debreceni
* Derecske–Létavértesi
* Hajdúböszörményi
* Hajdúhadházi
* Hajdúszoboszlói
* Polgári
* Püspökladányi

## Heves

* Bélapátfalvai
* Egri
* Füzesabonyi
* Gyöngyösi
* Hatvani
* Hevesi
* Pétervásárai

## Jász-Nagykun-Szolnok

* Jászberényi
* Karcagi
* Kunszentmártoni
* Mezőtúri
* Szolnoki
* Tiszafüredi
* Törökszentmiklósi

## Komárom-Esztergom

* Dorogi
* Esztergomi
* Kisbéri
* Komáromi
* Oroszlányi
* Tatai
* Tatabányai

## Nógrád

* Balassagyarmati
* Bátonyterenyei
* Pásztói
* Rétsági
* Salgótarjáni
* Szécsényi

## Pest

* Aszódi
* Budaörsi
* Ceglédi
* Dabasi
* Dunakeszi
* Érdi
* Gödöllői
* Gyáli
* Monori
* Nagykátai
* Pilisvörösvári
* Ráckevei
* Szentendrei
* Szobi
* Váci
* Veresegyházi

## Somogy

* Balatonföldvári
* Barcsi
* Csurgói
* Fonyódi
* Kadarkúti
* Kaposvári
* Lengyeltóti
* Marcali
* Nagyatádi
* Siófoki
* Tabi

## Szabolcs-Szatmár-Bereg

* Baktalórántházai
* Csengeri
* Fehérgyarmati
* Ibrány–Nagyhalászi
* Kisvárdai
* Mátészalkai
* Nagykállói
* Nyírbátori
* Nyíregyházai
* Tiszavasvári
* Vásárosnaményi
* Záhonyi

## Tolna

* Bonyhádi
* Dombóvári
* Paksi
* Szekszárdi
* Tamási

## Vas

* Celldömölki
* Csepregi
* Körmendi
* Kőszegi
* Őriszentpéteri
* Sárvári
* Szentgotthárdi
* Szombathelyi
* Vasvári

## Veszprém

* Ajkai
* Balatonalmádi
* Balatonfüredi
* Pápai
* Sümegi
* Tapolcai
* Várpalotai
* Veszprémi
* Zirci

## Zala

* Hévízi
* Keszthelyi
* Lenti
* Letenyei
* Nagykanizsai
* Pacsai
* Zalaegerszegi
* Zalakarosi
* Zalaszentgróti
# Kleszczele (plaats)

Kleszczele is een stad in het Poolse woiwodschap Podlachië, gelegen in de powiat Hajnowski. De oppervlakte bedraagt 46,71 km², het inwonertal 1473 (2005).

## Verkeer en vervoer

* Station Kleszczele
* Pools Bureau voor Statistiek
# Kizljar

Kizljar kan verwijzen naar:
* Kizljar (Dagestan), stad in Dagestan
* Kizljar (Noord-Ossetië), plaats in Noord-Ossetië
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Kizljar en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Kizu

Kizu kan verwijzen naar:
* Kizu (gemeente), voormalige gemeente, onderdeel van Kizugawa
* Kizu (rivier), Japanse rivier
* Station Kizu, station in de Japanse stad Kizugawa
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Kizu en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Kokborok

Het Kokborok (ook Kok Borok, Kokborok of Tripuri) is een taal die voornamelijk wordt gesproken in Tripura een deelstaat in India, maar ook in de andere deelstaten Assam en Mizoram en in delen van het buurland Bangladesh. Kokborok wordt gesproken door de inwoners van Tripura die zichzelf Borok noemen. Kokborok betekent daarom ook taal van de Boroks of taal van de Borokken.

## Klinkers

| | Vooraan | Vooraan | Achteraan |
| | Niet rondgedraaid | Rondgedraaid | Rondgedraaid |
| Gesloten | i | y | u |
| Gesloten-mid | e | | |
| Open-mid | | | ɔ |
| Open | a | | |
Schrijvers in Tripura hebben afgesproken dat de letter w het symbool voor de klinker is in de taal Kokborok.

## Toon

In het Kokborok zijn er twee tonen, een hoge en een lage toon. Men geeft een hoge toon aan door middel van een letter h achter de klinker te zetten.

### Voorbeeld

| Laag | Hoog |
| lai | laih |
| bor | bohr |
| nukhung | nukhuhng |

## Nummers

| Getal | Benaming |
| 1 | sa |
| 2 | nwi |
| 3 | tham |
| 4 | brwi |
| 5 | ba |
| 6 | dok |
| 7 | sni |
| 8 | char |
| 9 | chuku |
| 10 | chi |
| 100 | ra |
| 101 | sara sa |
| 1.000 | sai |
| 1.001 | sa sai |
| 10.000 | chisai |
| 100.000 | rasai |
| 1.000.000 | chirasai |
# Koken (voedselverhitting)

Koken is het bereiden van voedsel door middel van verhitting. Door deze voedselverwerkingsmethode verandert de structuur en de chemische samenstelling van het rauwe voedsel en worden bacteriën gedood. Daarmee wordt het voedsel makkelijker te verteren en smakelijker, levert het meer energie per beet en neemt de houdbaarheid toe en de kans op ziektes af. Koken werd mogelijk toen de mens in staat was om vuur te beheersen. Door het koken kon voedsel genuttigd worden dat anders te hard was, giftig, of op een andere manier oneetbaar was.
Energetisch joeg koken de calorische waarde van voedsel de hoogte in, doordat meer energie wordt opgenomen per beet en bespaard wordt op het verteringsproces. Indigeste zetmelen komen beschikbaar als koolhydraten, proteïnen worden getransformeerd en vlees is makkelijker te kauwen. Tegelijk waren er ook energetische kosten verbonden aan koken, zoals het verzamelen van brandstof en het maken van kookgerief. Deze nadelen wogen meer door bij vlees, zodat wordt verondersteld dat vooral planten (in het bijzonder geofyten) belangrijk waren toen koken tot ontwikkeling kwam.
Het koken van voedsel is uniek voor mensen en heeft fysiologische en sociologische veranderingen teweeggebracht. Omdat het de calorische waarde verhoogde, kon een deel van de extra energie aan andere taken worden besteed, zoals mogelijk voortplanting (grotere en meer frequente baby's) en hersencapaciteit. Doordat het eten zachter werd, droeg gekookt voedsel mogelijk bij tot het kleiner worden van de tanden, maar ook de tijd die werd besteed aan eten kon afnemen. In plaats van vrijwel de gehele dag te eten, kon het beperkt blijven tot enkele grotere maaltijden. Wrangham stelt zelfs dat het heeft bijgedragen aan een veranderd darmstelsel en grotere hersenen, maar daar is nog geen algemene consensus over.
Daarnaast bracht het ook sociale veranderingen met zich mee, doordat het leven zich steeds meer af ging spelen rond het vuur.
Naarmate de vaardigheden verbeterden begon smaak een steeds grotere rol te spelen, wat tot uiting komt in de kookkunst waarin gebruik wordt gemaakt van vele verschillende kooktechnieken en door verschillende ingrediënten met elkaar te combineren. Dit heeft geleid tot vele diverse gerechten en keukens.

## Literatuur

* Hublin, J.J.; Richards, M.P. (2009): The Evolution of Hominin Diets. Integrating Approaches to the Study of Palaeolithic Subsistence, Springer.
* Wrangham, R.W. (2009): Koken. Over de oorsprong van de mens. ISBN 9789046805862

## Voetnoten

* ↑ Magargal, K. (2022): The cost of cooking for foragers, Journal of Human Evolution 162. DOI:202210.1016/j.jhevol.2021.103091
* ↑ Pontzer, H. (2021): Burn. The Misunderstood Science of Human Metabolism, p. 293
# Kinna McInroe

Kinna McInroe (Levelland, 30 april 1973) is een Amerikaans actrice. Zij is vooral bekend voor haar rol Nina in de film Office Space. Daarnaast verscheen zij in diverse televisieseries, waaronder CSI, Strong Medicine, Criminal Minds en The Bernie Mac Show.
McInroe houdt zich behalve met acteren ook bezig met schrijven en zang. Daarnaast studeert zij improvisatietheater bij Gary Austin, de oprichter van comedyclub The Groundlings.

## Filmografie
### Speelfilms en korte films

| Jaar | Film | Rol | Bijzonderheden |
| 1999 | Office Space | Nina | |
| 2000 | Where the Heart is | Medewerker Wal-Mart | |
| 2002 | Almost | Sue | |
| 2002 | The Anarchist Cookbook | Rolschaatsende serveerster | |
| 2003 | F.A.T. | Jeanette | |
| 2005 | 2005 BET Comedy Awards | Barbara Matthews | |
| 2006 | The Suicide | Diana | Won Beste Nieuwkomer bij het Miami Underground Film Festival |
| 2006 | Grilled | Elyse Gorman (onvermeld) | |
| 2006 | Dorm Daze 2 | Olga | |
| 2008 | Stone & Ed | Nurse | |
| 2008 | Yard of Blondes | Boerenvrouw | |
| 2008 | Cupcake | Candi | |
| 2009 | Broken August | Nurse Kinna | |
| 2009 | Elsewhere | Candy | |
| 2009 | Love Never Tires | Darlene | |

### Televisieseries

| Jaar | Titel | Rol | Aflevering(en) |
| 2002 | The Bernie Mac Show | Pat | Episode: "Carfool" |
| 2004 | Strong Medicine | Marnie | Episode: "Weights and Measures" |
| 2004–2005 | American Dreams | Sister Claire | Episodes: "No Satisfaction", "Truth Be Told" en "So Long, Farewell" |
| 2005 | CSI: Crime Scene Investigation | Brenda Morgan | Episode: "Big Middle" |
| 2011 | Criminal Minds | Gwen | Episode: "Proof" |

## Externe link

* (en) Kinna McInroe in de Internet Movie Database
* ↑ (en) Biography | Official website of Kinna McInroe (gearchiveerd)
* Library of Congress Control Number: no2018031167
* Virtual International Authority File: 1598152139974811100006
* WorldCat (via VIAF): 1598152139974811100006