OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Attacotti

De Attacotti ( Atticoti, Attacoti, Atecotti, Atticotti, Atecutti, etc. op verschillende manieren gespeld) waren een Keltisch volk dat tussen 364 en 368 het Romeinse Groot-Brittannië plunderde, samen met de Scotti, Picten, Saksen, Romeinse militaire deserteurs en de inheemse Britten zelf. Hun bestaan als volk is wat in nevelen gehuld, omdat er maar sporadisch over hun geschreven is. Slechts in de geschriften van Ammianus, waaraan bovenstaande is ontleend komen zij ruim aan bod.

## Notitia Dignitatum

Een belangrijke bron waar de Attacotti genoemd worden is de Notitia Dignitatum, waarin eenheden van Attacotti staan geregistreerd rond 400 na Christus. Verder is een inscriptie bekend op een grafsteen van een soldaat van de Atecutti. Hun bestaan als een apart volk krijgt extra geloofwaardigheid door twee incidentele verwijzingen naar hen, namelijk als kannibalen en dat bij hun sprake was van gemeenschappelijke vrouwen, in de geschriften van de heilige Hiëronymus.

## Mogelijke Ierse connectie

Misschien al in de 17e eeuw, en zeker in de 18e en 19e eeuw, hebben sommige Ierse geleerden, o.a Charles O'Conor en John O'Donovan, gesuggereerd dat de oorsprong van de Attacotti in Ierland zou kunnen liggen. Dit was gebaseerd op de gelijkenis tussen het Latijnse Attacotti en de Oud-Ierse term aithechthúatha, een algemene aanduiding voor bepaalde Ierse bevolkingsgroepen, meestal vertaald als "huurbetalende stammen", "vazalgemeenschappen" of "zijrivieren". Op grond van de historische Ierse invallen aan de westkust van Groot-Brittannië in de laat-Romeinse periode, werd gesuggereerd dat een of meer van deze bevolkingsgroepen de overvallers zouden kunnen zijn, die door Ammianus in de jaren 360 werden gemeld.
Meer recent onderzoek heeft aangetoond dat sommige van de Ierse bevolkingsgroepen betrokken zijn geweest bij de overvallen en dat hun vestiging in Romeins Groot-Brittannië kan worden geclassificeerd als aithechthúatha. Desondanks blijft het een probleem om de Attacotti goed te kunnen localiseren en in de geschiedenis te plaatsen.
# Caryanda pelioncerca

Caryanda pelioncerca is een rechtvleugelig insect uit de familie veldsprinkhanen (Acrididae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2002 door Zheng & Jiang.
# Afroleptomydas tuliensis

Afroleptomydas tuliensis is een vliegensoort uit de familie Mydidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1969 door Hesse.
De soort komt voor in Zimbabwe.
# Xylita obscuroguttata

Xylita obscuroguttata is een keversoort uit de familie zwamspartelkevers (Melandryidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1863 gepubliceerd door Léon Marc Herminie Fairmaire & Germain.
# Arkhon Infaustus

Arkhon Infaustus is een Franse blackmetalband.
Arkhon Infaustus werd in 1997 opgericht en bracht reeds in 1998 zonder enige demo's de mini-cd "In Sperma Infernum" op het label Mordgrimm uit. De ep "Dead Cunt Maniac" volgde in 2000 waarop de band al duidelijke deathmetal invloeden kreeg. Die albums en een split met de Canadese war-metallers Revenge volgden en Arkhon Infaustus veranderde langzaam in een blackened-deathmetalband. In 2007 verscheen hun vierde studioalbum "Orthodoxyn".

## Bezetting
### Huidige bezetting

* Dk Deviant - Vocalist, gitarist
* Toxik H. - Gitarist
* 666 Torturer - Bassist, vocalist
* Azk.6 - Drummer

## Discografie

* 1998 In Sperma Infernum (ep)
* 2000 Dead Cunt Maniac (ep)
* 2001 Hell Injection
* 2003 Filth Catalyst
* 2003 split met Revenge "The Toddler And The Priest/Deathless Will"
* 2005 Perdition Insanabilis
* 2007 Orthodoxyn
# Arctische Cordillera

De Arctische Cordillera is een cordillera in het noorden van Canada die wordt gekenmerkt door een enorme, diep uitgesneden keten van gebergtes. De cordillera strekt zich uit langs de noordoostelijke flank van de Canadese Arctische Eilanden van Ellesmere-eiland in het noorden tot het meest noordoostelijke deel van het schiereiland Labrador in het zuiden. Het strekt zich uit over het grootste deel van de oostkust van Nunavut met hoge gletsjertoppen die oprijzen door ijsvelden en enkele van de grootste ijskappen van Canada, waaronder de Penny-ijskap op Baffineiland. Het wordt in het oosten begrensd door de Baffinbaai, de Straat Davis en de Labradorzee, terwijl het noordelijke deel wordt begrensd door de Noordelijke IJszee.

## Hoogste pieken

De piek Barbeau op Ellesmere-eiland is met een hoogte van 2.616 m de hoogste berg van Noord-Amerika die zich ten oosten van de Rocky Mountains bevindt. De in het Torngatgebergte gelegen Mount Caubvick is met een hoogte van 1.652 m de hoogste berg op het vasteland van Canada ten oosten van de Rockies.

## Beschermd gebied

Het meest noordelijke gedeelte van de cordillera is beschermd door het Nationaal park Quttinirpaaq. Grote delen van de tot de Arctische Cordillera behorende gebergtes op Baffineiland zijn eveneens beschermd door de nationale parken Sirmilik en Auyuittuq. Het meest zuidelijke gedeelte van de cordillera is grotendeels beschermd door het Nationaal park Torngat Mountains.
* Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Arctic Cordillera op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
# Austropsyche bifurcata

Austropsyche bifurcata is een schietmot uit de familie Hydropsychidae. De soort komt voor in het Australaziatisch gebied.
# Andiperla

Andiperla is een geslacht van steenvliegen uit de familie Gripopterygidae. De wetenschappelijke naam van het geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1956 door Aubert.

## Soorten

Andiperla omvat de volgende soorten:
* Andiperla willinki Aubert, 1956
* DeWalt, R. E., U. Neu-Becker & G. Stueber (2013) Plecoptera Species File Online. Version 1.0/4.1. Bezocht: 4-3-2013.
# Caryanda prominemargina

Caryanda prominemargina is een rechtvleugelig insect uit de familie veldsprinkhanen (Acrididae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1993 door Xie & Zheng.
# Afroleptomydas villosus

Afroleptomydas villosus is een vliegensoort uit de familie Mydidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1969 door Hesse.
De soort komt voor in Zuid-Afrika.
# Xysticus sicus

Xysticus sicus is een spinnensoort uit de familie van de krabspinnen (Thomisidae).
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1937 gepubliceerd door Irving Fox.
# Argopistes variabilis

Argopistes variabilis is een keversoort uit de familie bladkevers (Chrysomelidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1996 gepubliceerd door Medvedev.
# Apocrypha (band)

Apocrypha was een Amerikaanse power- en thrashmetalband.

## Artiesten

* Steve Plocica - zang
* Tony Fredianelli - gitaar
* Chip Chrovian - slaggitaar
* Breck Smith - basgitaar
* Dave Schiller - drums

## Vroegere leden

* Al Rumley - basgitaar
* Mike Poe - drums

## Discografie

* 1987 - The Forgotten Scroll (Shrapnel)
* 1988 - The Eyes Of Time (Shrapnel)
* 1990 - Area 54 (Shrapnel)
# Aprostocetus unfasciativentris

Aprostocetus unfasciativentris is een vliesvleugelig insect uit de familie Eulophidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1915 door Girault.
# Austropsyche victoriana

Austropsyche victoriana is een schietmot uit de familie Hydropsychidae. De soort komt voor in het Australaziatisch gebied.
# Cellaria variabilis

Cellaria variabilis is een mosdiertjessoort uit de familie van de Cellariidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1884 door Busk.
# Adricomius

Adricomius is een geslacht van wantsen uit de familie van de Reduviidae (Roofwantsen). Het geslacht werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door William Lucas Distant in 1903.

## Soorten

Het genus is monotypisch en bevat alleen de volgende soort:
* Adricomius annulatus Distant, 1903
* ↑ Adricomius Genus Informatie ITIS. ITIS.gov. Geraadpleegd op 8 december 2023.
* ↑ Adricomius Genus Informatie BioLib. biolib.cz. Geraadpleegd op 8 december 2023.
* ↑ Adricomius Genus Informatie GBIF. www.gbif.org. Geraadpleegd op 8 december 2023.
# Xysticus slovacus

Xysticus slovacus is een spinnensoort uit de familie van de krabspinnen (Thomisidae).
De wetenschappelijke naam van de soort werd in 2000 gepubliceerd door J. Svaton, Stano Pekár en R. Prídavka.
# Apocrypta caudata

Apocrypta caudata is een vliesvleugelig insect uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1915 door Girault.
# Aprostocetus uthonia

Aprostocetus uthonia is een vliesvleugelig insect uit de familie Eulophidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 2007 door Narendran.
# Avalon Wasteneys

Avalon Wasteneys (North York, 31 augustus 1997) is een Canadees roeister.
Wasteneys won in Tokio de gouden medaille in de acht.

## Resultaten
### Olympische Zomerspelen

| Jaar | Plaats | Resultaten |
| 2021 | Tokio | 1 in de acht |

### Wereldkampioenschappen roeien

| Jaar | Plaats | Resultaten |
| 2019 | Ottensheim | 4e in de acht |
| 2022 | Račice | 3 in de acht |
1976: Goretzki & Knetsch & Richter & Ahrenholz & Kallies & Ebert & Lehmann & Müller & Wilke · 1980: Boesler & Neisser & Köpke & Schütz & Kühn & Richter & Sandig & Metze & Wilke · 1984: O'Steen & Metcalf & Bower & Graves & Flanagan & Norelius & Thorsness & Keeler & Beard · 1988: Strauch & Zeidler & Haacker & Wild & Kluge & Schröer & Balthasar & Stange & Neunast · 1992: Barnes & Taylor & Delehanty & Crawford & McBean & Worthington & Monroe & Heddle & Thompson · 1996: Tănase & Cochelea & Gafencu & Spîrcu & Olteanu & Lipă & Popescu & Ignat & Georgescu · 2000: Damian & Susanu & Olteanu & Cochelea & Dumitrache & Lipă & Gafencu & Ignat & Georgescu · 2004: Florea & Susanu & Bărăscu & Papuc & Gafencu & Lipă & Damian & Ignat & Georgescu · 2008: Cafaro & Cummins & Davies & Francia & Goodale & Lind & Logan & Shoop & Whipple · 2012: Cafaro & Francia & Lofgren & Ritzel, Musnicki & Logan & Lind, Davies & Whipple · 2016: Elmore & Gobbo & Logan & Musnicki, Polk & Regan & Schmetterling & Simmonds & Snyder · 2020: Roman & Gruchalla-Wesierski & Roper & Proske & Grainger & Mailey & Payne & Wasteneys & Kit · 2024: Rusu & Anghel & Bodnar & Lehaci & Adam & Bereș & Vrînceanu & Radiș & Petreanu
* (en) Profiel van Avalon Wasteneys op olympedia.org
* (en) profiel van Avalon Wasteneys op WorldRowing.com
# Anna-Frisopolder

De Anna-Frisopolder was een polder en een waterschap in de gemeente Wissenkerke op Noord-Beveland, in de Nederlandse provincie Zeeland.
In 1743 kreeg de Ambachtsheer van Campens-Nieuwland, Geersdijk en Wissenkerke en Orizand het octrooi voor de bedijking van enkele schorren. In 1747 was de bedijking een feit. De polder is genoemd naar prins Willem IV, die in 1747 erfstadhouder werd en zijn echtgenote prinses Anna.
Op 20 juli 1878 werd de polder calamiteus verklaard. Het beheer van de zeedijken ging over op het waterschap Waterkering van de calamiteuze Anna Frisopolder.
Op 1 februari 1953 overstroomde de polder. De polder viel op 20 maart weer droog.
# Centroclisis distincta

Centroclisis distincta is een insect uit de familie van de mierenleeuwen (Myrmeleontidae), die tot de orde netvleugeligen (Neuroptera) behoort.
Centroclisis distincta is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Rambur in 1842.
# Adriatische Plaat

* Geologie van de Alpen
* Weisshorn
* Tektonische indeling
* Molassebekken
* Helvetische Zone
* Penninische Dekbladen
* Austroalpiene Dekbladen
* Zuidelijke Alpen
* Geologische structuren
* Aarmassief · Dent Blanche-nappe · Engadin-venster · Hohe Tauern-venster · Periadriatische lijn · Ivrea-zone · Lepontin dome · Rhône-Simplonlijn · Sesia-zone
* Paleogeografische gebieden
* Valais-oceaan
* Briançonnais microcontinent
* Piëmont-Liguriëbekken
* Apulische of Adriatische plaat
* Portaal   Geologie
De Adriatische of Apulische plaat is een tektonische plaat die aan het eind van het Mesozoïcum, in het Krijt, afgebroken is van het supercontinent Pangaea. Met de term Adriatische plaat wordt meestal alleen het noordelijke deel van de Apulische plaat bedoeld. Dit deel van de plaat is gedeformeerd tijdens de Alpiene plooiing, waarbij de Adriatische/Apulische plaat botste met de Euraziatische plaat.
De breuklijn die daarbij is ontstaan vormt de grens tussen de Centrale en Zuidelijke Alpen, dit wordt ook wel de Periadriatische lijn genoemd.
De Alpen zijn meer beïnvloed door deze botsing dan de vorming van de centrale Dolomieten. De Dolomieten zijn stugger en moeilijk vervormbaar. Wel is de porfierlaag omhooggekomen uit zee, als onderdeel van de Adriatische plaat die onder de Euraziatische schoof.
# Yaginumaella flexa

Yaginumaella flexa is een spinnensoort in de taxonomische indeling van de springspinnen (Salticidae).
Het dier behoort tot het geslacht Yaginumaella. De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1992 door Da-xiang Song & Jian-yuan Chai.
# Argyroeides flavipes

Argyroeides flavipes is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1898 door Hampson.
# Apocroce spuria

Apocroce spuria is een insect uit de familie van de Nemopteridae, die tot de orde netvleugeligen (Neuroptera) behoort.
Apocroce spuria is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Tjeder in 1975.
# Aprostocetus ugandaensis

Aprostocetus ugandaensis is een vliesvleugelig insect uit de familie Eulophidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1917 door Girault.
# Antaxius pedestris

Antaxius pedestris is een rechtvleugelig insect uit de familie sabelsprinkhanen (Tettigoniidae). De wetenschappelijke naam van deze soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1787 door Fabricius.
De sprinkhaan wordt 15 tot 23 millimeter lang. De imago is te vinden van augustus tot oktober.
De soort komt voor in de westelijke en zuidelijke Alpen.
* Eades, D.C.; D. Otte; M.M. Cigliano & H. Braun. Orthoptera Species File. Version 5.0/5.0. http://Orthoptera.SpeciesFile.org [bezocht 15 april 2013]
* Antaxius pedestris op SoortenBank.nl (gearchiveerd)
# Centroclisis feralis

Centroclisis feralis is een insect uit de familie van de mierenleeuwen (Myrmeleontidae), die tot de orde netvleugeligen (Neuroptera) behoort.
Centroclisis feralis is voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Walker in 1853.
# Aegus coomani

Aegus coomani is een keversoort uit de familie vliegende herten (Lucanidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1926 door Didier.
# Xynobius grangeri

Xynobius grangeri is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de schildwespen (Braconidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Fischer in 1963.
# Argyroeides braco

Argyroeides braco is een beervlinder uit de familie van de spinneruilen (Erebidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1855 door Herrich-Schäffer.
# Apocrypta brachycephala

Apocrypta brachycephala is een vliesvleugelig insect uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1916 door Grandi.
# Arbin

Arbin is een gemeente in het Franse departement Savoie (regio Auvergne-Rhône-Alpes) en telt 713 inwoners (1999). De plaats maakt deel uit van het arrondissement Chambéry.

## Geografie

De oppervlakte van Arbin bedraagt 1,7 km², de bevolkingsdichtheid is 419,4 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Arbin met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Ayriclytus gracilis

Ayriclytus gracilis is een keversoort uit de familie van de boktorren (Cerambycidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1958 door Zajciw.
# Andrena kurda

Andrena kurda is een vliesvleugelig insect uit de familie Andrenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1975 door Warncke.
# Castegnero

Castegnero is een gemeente in de Italiaanse provincie Vicenza (regio Veneto) en telt 2674 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 11,6 km², de bevolkingsdichtheid is 231 inwoners per km².
De volgende frazioni maken deel uit van de gemeente: Castellaro, Ponte en Villaganzerla.

## Demografie

Castegnero telt ongeveer 956 huishoudens. Het aantal inwoners steeg in de periode 1991-2001 met 14,9% volgens cijfers uit de tienjaarlijkse volkstellingen van ISTAT.
| Jaar | Inwoneraantal |
| 1991 | 2169 |
| 2001 | 2492 |

## Geografie

Castegnero grenst aan de volgende gemeenten: Arcugnano, Longare, Montegaldella en Nanto.
* Italiaans bureau voor statistiek
Agugliaro · Albettone · Alonte · Altavilla Vicentina · Altissimo · Arcugnano · Arsiero · Arzignano · Asiago · Asigliano Veneto · Barbarano Vicentino · Bassano del Grappa · Bolzano Vicentino · Breganze · Brendola · Bressanvido · Brogliano · Caldogno · Caltrano · Calvene · Camisano Vicentino · Campiglia dei Berici · Campolongo sul Brenta · Carrè · Cartigliano · Cassola · Castegnero · Castelgomberto · Chiampo · Chiuppano · Cismon del Grappa · Cogollo del Cengio · Conco · Cornedo Vicentino · Costabissara · Creazzo · Crespadoro · Dueville · Enego · Fara Vicentino · Foza · Gallio · Gambellara · Gambugliano · Grancona · Grisignano di Zocco · Grumolo delle Abbadesse · Isola Vicentina · Laghi · Lastebasse · Longare · Lonigo · Lugo di Vicenza · Lusiana · Malo · Marano Vicentino · Marostica · Mason Vicentino · Molvena · Monte di Malo · Montebello Vicentino · Montecchio Maggiore · Montecchio Precalcino · Montegalda · Montegaldella · Monteviale · Monticello Conte Otto · Montorso Vicentino · Mossano · Mussolente · Nanto · Nogarole Vicentino · Nove · Noventa Vicentina · Orgiano · Pedemonte · Pianezze · Piovene Rocchette · Poiana Maggiore · Posina · Pove del Grappa · Pozzoleone · Quinto Vicentino · Recoaro Terme · Roana · Romano d'Ezzelino · Rossano Veneto · Rosà · Rotzo · Salcedo · San Germano dei Berici · San Nazario · San Pietro Mussolino · San Vito di Leguzzano · Sandrigo · Santorso · Sarcedo · Sarego · Schiavon · Schio · Solagna · Sossano · Sovizzo · Tezze sul Brenta · Thiene · Tonezza del Cimone · Torrebelvicino · Torri di Quartesolo · Trissino · Valdagno · Valdastico · Valli del Pasubio · Valstagna · Velo d'Astico · Vicenza · Villaga · Villaverla · Zanè · Zermeghedo · Zovencedo · Zugliano
* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Agonischius cyaneus

Agonischius cyaneus is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1863 door Candèze.
# Wynne

Wynne kan verwijzen naar:
* Wynne (Arkansas), een plaats in de Amerikaanse staat Arkansas
* Wynne (inslagkrater), een inslagkrater op de planeet Venus
* Arthur Wynne, de uitvinder van de eerste kruiswoordpuzzel
* Diana Wynne Jones, een Brits schrijfster
* Ed Wynne, een Brits gitarist en toetsenist
* Giustiniana Wynne, een Brits schrijfster
* Marvell Wynne, een Amerikaans betaald voetballer
* Nancye Wynne-Bolton, een Australisch tennisspeelster
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Wynne en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Arriba Saia

Arriba Saia, ook wel Umbigo de Tainha genoemd, is een chilipeper behorend tot de soort Capsicum chinense.

## Verspreidingsgebied

Deze chilipeper is inheems in Brazilië en is endemisch in het noordoosten van het land. Daarnaast wordt Arriba Saia gekweekt in de staat Minas Gerais.

## Kenmerken

De tropische peperplant bereikt een lengte van ongeveer 150 centimenter. De vruchten van de Arriba Saia zijn oranjegeel bij rijpheid. Onrijpe vruchten zijn groen.

## Gebruik

In de Braziliaanse keuken wordt Arriba Saia als smaakmaker gebruikt in sauzen, marinades en in stoofschotels zoals moqueca.
* (pt) Kubrusly, M., Pimenta arriba tudo. O Globo, 11 april 2010
* (pt) Kubrusly, M., Ibitipoca e arriba-saia. O Globo, 28 april 2010
# Apocrypta cercaria

Apocrypta cercaria is een vliesvleugelig insect uit de familie Pteromalidae. De wetenschappelijke naam is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1985 door Ulenberg.
# Autokatalyse

Bij autokatalyse wordt een chemische reactie versterkt door het product van diezelfde reactie. Omdat er aan het begin van een dergelijke autokatalytische reactie weinig product aanwezig is, komt de reactie traag op gang. Naarmate de reactie vordert neemt de snelheid toe. De curve van concentratie van het product versus tijd heeft typisch een sigmoïdale vorm.
De observatie van een versnellende hydrolyse van gamma-valerolacton naar gamma-hydroxyboterzuur vormde in 1890 de aanleiding om het concept autokatalyse in de chemie te introduceren.
Een voorbeeld van een in de natuur voorkomende autokatalysator zijn groep II intronen (RNA).
Veel autokatalytische reacties zijn ontledingsreacties. Een van de eerste autokatalytische reacties die werd beschreven is de ontleding van zilveroxide:
2 Ag$_2$O → 4 Ag + O$_2$.

## Chemische definitie

Autokatalyse is een vorm van katalyse. IUPAC definieert een katalysator als een substantie waarvan de invloed op een reactie de volgende formele eigenschappen heeft:
* de reactie wordt versneld
* de reactie is thermodynamisch onveranderd
* de katalysator is zowel reactant als product in de gekatalyseerde reactie
Voor autokatalyse wordt hier nog een vierde eigenschap aan toegevoegd
* de ongekatalyseerde reactie heeft de katalysator als product
Katalytische reacties zijn opgebouwd uit simpelere ongekatalyseerde reacties. Door te kijken naar wat voor combinaties van reacties de eigenschappen van autokatalyse opleveren, wordt in de chemie bestudeerd waar de verschillende vormen van autokatalyse vandaan komen.

## Kruiskatalyse

Een verwante vorm van katalyse is kruiskatalyse, waarin meerdere stoffen elkaars vorming katalyseren. Dit kan symmetrisch zijn: twee stoffen die de vorming van elkaar katalyseren; of asymmetrisch: een stof die de vorming van een andere stof katalyseert, maar waarvan de vorming niet gekatalyseerd wordt door de andere stof.

## Hypercyclus

Wanneer twee of meer autokatalytische stoffen tevens elkanders kruiskatalysator zijn spreekt men van een hypercyclus. Volgens Nobelprijswinnaar Manfred Eigen en Peter Schuster is de hypercyclus een principe van zelforganisatie en speelt ze een belangrijke rol in de evolutie van zelfreplicatie en dus van het leven.
# Andrena laeviventris

Andrena laeviventris is een vliesvleugelig insect uit de familie Andrenidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1876 door Morawitz.
# Castedo (Torre de Moncorvo)

Castedo is een plaats (freguesia) in de Portugese gemeente Torre de Moncorvo en telt 275 inwoners (2001).
# Agonischius basalis

Agonischius basalis is een keversoort uit de familie kniptorren (Elateridae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1874 door Candèze.
# Xanthocryptus tosquineti

Xanthocryptus tosquineti is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Cameron in 1911.