# Lijst van houten rijtuigen van de Nederlandsche Spoorwegen op 1 januari 1921

In deze lijst van houten rijtuigen van de Nederlandsche Spoorwegen op 1 januari 1921 staan alle houten rijtuigen vermeld, die aanwezig waren bij de structurele samensmelting van de exploitatie van de spoorwegmaatschappijen HSM en SS, die op hun buurt ook al spoorwegmaatschappijen als de NBDS en NCS bij zich hadden opgenomen.
Het materieeloverzicht is afkomstig uit het boek De Erfenis. De houten rijtuigen van de Nederlandsche Spoorwegen 1921-1956, geschreven door Bert Steinkamp. Die tabel is gemaakt aan de hand van diverse rapporten en informatie van de NS en spoorwegbelangstellenden.

## Hoofdspoormaterieel binnenland

| Soort | Type | Nrs. | Mij.$^1$ | Bouwjaar | Fabrikanten | Zitplaatsen | Gew.$^2$ | Lengte$^3$ | Afkeuring$^4$ | Aantal$^5$ | Aantal$^6$ | Bijzonderheden |
| 1e klasse | A$^3$c | 2502-2503 | HIJSM | 1886 | Werkplaats Haarlem | 15 | 13,2 | 9445 | 27 mei 1933 | 2 | 0 | |
| 1e klasse | A$^4$c | 4503-4530 | SS | 1900-1903 | Van der Zypen, Beynes | 20 | 20,2 | 12990 | 23 januari 1941 | 28 | 4 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^4$ | 2001-2003 | NCS | 1876 | Ivry | 16 | 11,5 | 9040 | 14 juli 1933 | 1 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^4$ | 2004 | NBDS | ? | ? | ? | ? | ? | 1922 | 1 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^4$ | 2005 | NBDS | 1878 | Beynes | 12-16 | 11,0 | 9020 | 6 september 1928 | 1 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | ABk | 2051-2060 | HIJSM | 1877-1880 | Werkplaats Haarlem, Nürnberg | 16-20 | 11,4 | 17280 | 3 februari 1933 | 10 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^6$ | 2101 | SS | 1891 | Dyle & Bacalan | 20-40 | 17,0 | 12490 | 29 november 1934 | 1 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^4$c | 2501 | NBDS | 1904 | Gastell | 5-12 | 13,5 | 8000 | 28 december 1932 | 1 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$ | 3001-3060 | SS | 1882-1886 | Nürnberg, Gastell | 12-24 | 16,4 | 11140 | 4 februari 1929 | 60 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$ | 3061-3095 | HIJSM | 1874-1876 | Werkplaats Haarlem | 16-30 | 14,1 | ? | 1925 | 35 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$ | 3096-3098 | HIJSM | 1876 | Werkplaats Haarlem | 12-24 | 14,9 | 10420 | 4 februari 1929 | 3 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$ | 3099-3153 | HIJSM | 1883-1888 | Nürnberg, Werkplaats Haarlem | 16-30 | 14,8 | 11125 | 1925 | 55 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$ | 3154-3155 | HIJSM | 1884 | Nürnberg | 12-24 | 14,9 | 11125 | 4 februari 1929 | 2 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$ | 3156-3159 | NCS | 1881 | Nürnberg | 16-24 | 15,5 | 11230 | 4 februari 1929 | 4 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^6$ | 3160-3161 | NRS / NCS | 1889-1890 | NRS | 20-24 | 15,9 | 12630 | 14 juli 1933 | 2 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^4$c | 3501-3510 | SS | 1881 | Nürnberg | 10-16 | 17,1 | 11140 | 19 mei 1934 | 10 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^4$c | 3511-3515 | SS | 1889 | Gastell | 10-14 | 17,3 | 11290 | 15 april 1936 | 5 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^4$c | 3516-3518 | HIJSM | 1884 | Nürnberg | 10-22 | 15,5 | 11125 | 3 februari 1933 | 3 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^6$ | 4001-4085 | SS | 1891-1893 | Dyle & Bacalan, Beynes | 20-30 | 18,9 | 12490 | 1935 | 85 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^6$ | 4086-4088 | NRS / HIJSM | 1885-1886 | NRS | 20-30 | 16,4 | 12170 | 1935 | 3 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^6$ | 4089-4093 | NRS / HIJSM | 1887-1891 | NRS | 20-30 | 16,7 | 12530 | 11 sept. 1933 | 65 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^6$ | 4094-4158 | HIJSM | 1892-1899 | Beynes, Nürnberg | 12-40 | 17,8 | 12530 | 12 juni 1933 | 65 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^6$ | 4159-4163 | HIJSM | 1902 | Beynes | 12-32 | 18,3 | 12565 | 21 maart 1934 | 5 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^6$ | 4164-4170 | HIJSM | 1903 | Beynes | 9-32 | 18,4 | 12565 | 21 maart 1934 | 7 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$e | 4501-4508 | HIJSM | 1893-1894 | Beynes | 9-19 | 20,3 | 13065 | 8 mei 1933 | 8 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$e | 4509-4514 | HIJSM | 1893 | Beynes | 13 | 20,3 | 13065 | 8 mei 1933 | 6 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$e | 4515-4520 | NBDS | 1905 | Gastell | 17-13 | 20,6 | 13720 | 3 februari 1934 | 6 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$c | 4521-4550 | SS | 1891-1892 | Malines, Gastell, Franco-Belge | 14-20 | 19,3 | 13190 | 1925 | 30 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$c | 4551-4570 | SS | 1901 | Van der Zypen | 15-18 | 20,8 | 13790 | 29 december 1934 | 20 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$c | 4571-4580 | HIJSM | 1891 | Van der Zypen | 15-17 | 18,0 | 12700 | 10 januari 1939 | 10 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$c | 4581-4586 | NCS | 1883-1888 | NCS | 15-19 | 22,6 | 15000 | 10 januari 1939 | 6 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$c | 4595-4600 | SS | 1890-1892 | Nürnberg, Beynes | 10-24 | 20,0 | 12500 | 19 mei 1934 | 6 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$c | 4601-4630 | HIJSM | 1900-1904 | Beynes | 11-19 | 22,4 | 14670 | 29 december 1934 | 30 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^5$c | 4631-4635 | HIJSM | 1902 | Beynes | 11-16 | 22,8 | 14390 | 28 februari 1937 | 5 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 5001-5056 | HIJSM | 1903-1908 | Beynes | 21-40 | 33,7 | 18300 | 24 februari 1934 | 56 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 5057-5108 | HIJSM | 1912-1920 | Beynes | 21-40 | 32,7 | 18300 | februari 1952 | 52 | 36 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 6001-6008 | SS | 1893-1901 | Werkplaats Zwolle, Werkplaats Tilburg, Dyle & Bacalan | 15-18 | 26,0 | 13960 | 7 januari 1930 | 8 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 6009-6012 | SS | 1900 | Van der Zypen | 10-31 | 31,9 | 18150 | 28 februari 1934 | 4 | 0 |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 6021-6085 | SS | 1905-1905 | Van der Zypen, Beynes | 15-27 | 36,3 | 18190 | 29 juni 1956 | 65 | 51 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 6101-6140 | SS | 1912-1918 | Beynes | 15-27 | 37,0 | 18540 | 29 juni 1956 | 40 | ^^^ |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 6201-6210 | HIJSM | 1903-1906 | Beynes | 13-31 | 34,3 | 18300 | 16 juli 1948 | 10 | 9 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 6216-6218 | NCS | 1909 | NCS | 18-31 | 33,0 | 19050 | 28 februari 1934 | 3 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 6219-6220 | NCS | 1910-1911 | NCS | 16-30 | 33,0 | 19050 | 4 mei 1935 | 2 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 6221-6230 | SS | 1910 | Beynes | 16-32 | 35,7 | 19000 | 28 februari 1934 | 10 | 0 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 6231-6236 | HIJSM | 1907 | Beynes | 13-31 | 35,0 | 17900 | 29 juni 1955 | 6 | 6 | |
| 1e en 2e klasse | AB$^9$ | 6237-6345 | HIJSM | 1909-1922 | Beynes, Werkspoor | 13-31 | 33,3 | 17900 | 29 juni 1956 | 109 | 80 | |
| 2e klas | B$^4$c | 2501-2502 | HIJSM | 1886 | Werkplaats Haarlem | 27 | 13,3 | 9995 | 1935 | 2 | 0 | |
| 2e klas | PB | 3001-3004 | SS | 1874-1875 | Werkplaats Tilburg | 10 | 13,1 | 10290 | 16 maart 1933 | 4 | 0 | |
| 2e klas | B$^5$c | 4501-4510 | SS | 1891 | Van der Zypen | 24 | 18,0 | 13920 | 14 oktober 1938 | 10 | 0 | |
| 2e klas | B$^6$c | 4511-4551 | SS | 1900-1903 | Van der Zypen | 38 | 20,8 | 13920 | 10 januari 1949 | 40 | 10 | |
| 2e klas | B$^8$c | 6001-6003 | NCS | 1914 | Van der Zypen | 50 | 35,5 | 19320 | 17 februari 1939 | 3 | 0 | |
| 2e en 3e klas | BC$^4$ | 2001-2010 | SS | 1865-1867 | Pflug, Damlust | 20-20 | 11,4 | 9190 | 12 januari 1931 | 8 | 0 | |
| 2e en 3e klas | BC$^4$ | 2011-2018 | SS | 1873-1878 | Beynes | 16-20 | 10,7 | 7840 | 1934 | 8 | 0 | |
| 2e en 3e klas | BC$^4$ | 2019-2021 | SS | 1865 | Pflug | 30-10 | 11,4 | 8688 | 31 oktober 1931 | 3 | 0 | |
| 2e en 3e klas | BC$^4$ | 2027-2037 | SS | 1867-1870 | Pflug | 30-10 | 12,6 | 9800 | 16 oktober 1933 | 10 | 0 | |
| 2e en 3e klas | BC$^5$ | 3001-3052 | SS | 1871-1874 | Berlin, Beynes, Hamburg | 20-30 | 15,8 | 10940 | 4 februari 1929 | 52 | 0 | |
| 2e en 3e klas | BC$^5$ | 3053-3087 | SS | 1874-1881 | Berlin, Nürnberg, Gastell | 16-30 | 16,4 | 11140 | 1935 | 35 | 0 | |
| 2e en 3e klas | BC$^9$c | 6001-6060 | SS | 1914-1916 | Beynes | 26-41 | 36,3 | 19320 | 29 juni 1956 | 60 | 57 | HSM nrs. 401-460 |
| 3e klas | C$^4$ | 2001-2013 | SS | 1879-1886 | Nürnberg, Beynes, Werkplaats Tilburg | 40 | 12,6 | 9190 | 13 oktober 1933 | 13 | 0 | |
| 3e klas | C$^4$ | 2014 | HIJSM | 1863 | Beynes | 40 | 9,6 | 8200 | 29 september 1928 | 1 | 0 | |
| 3e klas | C$^4$ | 2015 | HIJSM | 1847 | van Eujen | 40 | 9,6 | 8660 | 29 september 1928 | 1 | 0 | |
| 3e klas | C$^4$ | 2016 | HIJSM | 1870 | Werkplaats Haarlem | 40 | 8,9 | 7820 | 2 januari 1933 | 1 | 0 |
| 3e klas | C$^4$ | 2017-2020 | HIJSM | 1856-1858 | Beynes, Werkplaats Haarlem | 40 | 9,1 | 7820 | 25 juli 1930 | 4 | 0 | |
| 3e klas | C$^4$ | 2021-2030 | NZOS | 1881 | Gastell | 40 | 12,9 | 9550 | 14 juli 1933 | 10 | 0 | |
1 = Maatschappij waar het rijtuig oorspronkelijk vandaan komt, dat wil zeggen de maatschappij die de rijtuigserie besteld heeft, waarbij de afkortingen staan voor de volgende maatschappijen:
    NBDS = Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij
    NCS = Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij
    HIJSM = Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij
    SS = Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen
    NZOS = Nederlandsche Zuid-Ooster Spoorweg-Maatschappij
2 = Gewicht, in tonnen; 3 = Lengte van het rijtuig in millimeters over de koppeling; 4 = Datum waarop het laatste rijtuig is afgekeurd; bij series waarbij het laatste rijtuig niet uit het buitenland is teruggekeerd na de Duitse Bezetting staat het teken "V" vermeld; 5 = Aantal rijtuigen aanwezig op 1 januari 1921;