# Bundesliga 2011/12

Het seizoen 2011-2012 van de Bundesliga was het 49ste seizoen van de hoogste Duitse voetbalcompetitie sinds de invoering van het betaald voetbal. Aan de competitie namen achttien clubs deel. De deelnemerslijst verschilde op twee plaatsen van het seizoen daarvoor. Borussia Dortmund werd onder leiding van trainer-coach Jürgen Klopp voor de tweede keer op rij en de vijfde keer in totaal kampioen van de Bundesliga.

## Teams

In het vorige seizoen degradeerden Eintracht Frankfurt en FC St. Pauli. Zij werden vervangen door Hertha BSC en FC Augsburg. Borussia Mönchengladbach wist zich te handhaven door in de play-offs voor promotie/degradatie VfL Bochum te verslaan.
De volgende teams namen deel aan de Bundesliga 2011/12:
| Club | Plaats | Stadion | Capaciteit | Trainer |
| FC Augsburg | Augsburg | Impuls Arena | 30.660 | Jos Luhukay |
| Bayer 04 Leverkusen | Leverkusen | BayArena | 30.210 | Sami Hyypiä (interim-manager) (Robin Dutt ontslagen) |
| FC Bayern München | München | Allianz Arena | 69.000 | Jupp Heynckes |
| Borussia Dortmund | Dortmund | Signal Iduna Park | 80.720 | Jürgen Klopp |
| Borussia Mönchengladbach | Mönchengladbach | Borussia-Park | 54.057 | Lucien Favre |
| SC Freiburg | Freiburg im Breisgau | MAGE SOLAR Stadion | 25.000 | Christian Streich (Marcus Sorg ontslagen) |
| Hamburger SV | Hamburg | Imtech Arena | 57.000 | Thorsten Fink (Michael Oenning ontslagen) |
| Hannover 96 | Hannover | AWD-Arena | 49.000 | Mirko Slomka |
| Hertha BSC | Berlijn | Olympiastadion | 74.244 | Otto Rehhagel (Markus Babbel ontslagen) (Michael Skibbe ontslagen) |
| TSG 1899 Hoffenheim | Hoffenheim | Rhein-Neckar-Arena | 30.150 | Markus Babbel (Holger Stanislawski ontslagen) |
| 1. FC Kaiserslautern | Kaiserslautern | Fritz-Walter-Stadion | 49.780 | Krasimir Balakov (Marco Kurz ontslagen) |
| 1. FC Köln | Keulen | RheinEnergieStadion | 50.000 | Frank Schaefer (Ståle Solbakken ontslagen) |
| 1. FSV Mainz 05 | Mainz | Coface Arena | 34.034 | Thomas Tuchel |
| 1. FC Nürnberg | Neurenberg | easyCredit-Stadion | 48.548 | Dieter Hecking |
| FC Schalke 04 | Gelsenkirchen | Veltins-Arena | 61.673 | Huub Stevens (Ralf Rangnick opgestapt) |
| VfB Stuttgart | Stuttgart | Mercedes-Benz Arena | 60.300 | Bruno Labbadia |
| Werder Bremen | Bremen | Weserstadion | 42.000 | Thomas Schaaf |
| VfL Wolfsburg | Wolfsburg | Volkswagen-Arena | 30.000 | Felix Magath |

## Ranglijst
### Eindstand

| Pos | Club | Gs | W | G | V | Pnt | Dv | Dt | Ds |
| 1 | Borussia Dortmund | 34 | 25 | 6 | 3 | 81 | 80 | 25 | +55 |
| 2 | Bayern München | 34 | 23 | 4 | 7 | 73 | 77 | 22 | +55 |
| 3 | Schalke 04 | 34 | 20 | 4 | 10 | 64 | 74 | 44 | +30 |
| 4 | Borussia Mönchengladbach | 34 | 17 | 9 | 8 | 60 | 49 | 24 | +25 |
| 5 | Bayer Leverkusen | 34 | 15 | 9 | 10 | 54 | 52 | 44 | +8 |
| 6 | VfB Stuttgart | 34 | 15 | 8 | 11 | 53 | 63 | 46 | +17 |
| 7 | Hannover 96 | 34 | 12 | 12 | 10 | 48 | 41 | 45 | -4 |
| 8 | VfL Wolfsburg | 34 | 13 | 5 | 16 | 44 | 47 | 60 | -13 |
| 9 | Werder Bremen | 34 | 11 | 9 | 14 | 42 | 49 | 58 | -9 |
| 10 | 1. FC Nürnberg | 34 | 12 | 6 | 16 | 42 | 38 | 49 | -11 |
| 11 | Hoffenheim | 34 | 10 | 11 | 13 | 41 | 41 | 47 | -6 |
| 12 | SC Freiburg | 34 | 10 | 10 | 14 | 40 | 45 | 61 | -16 |
| 13 | FSV Mainz 05 | 34 | 9 | 12 | 13 | 39 | 47 | 51 | -4 |
| 14 | FC Augsburg | 34 | 8 | 14 | 12 | 38 | 36 | 49 | -13 |
| 15 | Hamburger SV | 34 | 8 | 12 | 14 | 36 | 35 | 57 | -22 |
| 16 | Hertha BSC | 34 | 7 | 10 | 17 | 31 | 38 | 64 | -26 |
| 17 | 1. FC Köln | 34 | 8 | 6 | 20 | 30 | 39 | 75 | -36 |
| 18 | 1. FC Kaiserslautern | 34 | 4 | 11 | 19 | 23 | 24 | 54 | -30 |

### Legenda

* Kampioen van de Bundesliga en gekwalificeerd voor de groepsfase van de UEFA Champions League 2012/13
* Gekwalificeerd voor de groepsfase van de UEFA Champions League 2012/13
* Gekwalificeerd voor de 4e voorronde van de UEFA Champions League 2012/13
* Gekwalificeerd voor de groepsfase van de UEFA Europa League 2012/13
* Gekwalificeerd voor de 4de voorronde van de UEFA Europa League 2012/13
* Gekwalificeerd voor de 3de voorronde van de UEFA Europa League 2012/13
* Gekwalificeerd voor de play-offs voor promotie/degradatie
* Degradatie naar de 2. Bundesliga

## Play-offs promotie/degradatie

De nummer 16 van de Bundesliga (Hertha BSC) moest het opnemen tegen de nummer 3 van de 2. Bundesliga (Fortuna Düsseldorf) om een plek in de Bundesliga 2012/13.
Stadion: Olympiastadion, Berlijn Toeschouwers: 68.041 Scheidsrechter: Fritz :
| Wedstrijd 1 10 mei 2012 20:30 | Hubník 19' | Verslag | 64' Bröker 71' (e.d.) Ramos | Stadion: Olympiastadion, Berlijn Toeschouwers: 68.041 Scheidsrechter: Fritz |
Stadion: ESPRIT arena, Düsseldorf Toeschouwers: 51.000 Scheidsrechter: Stark :
| Wedstrijd 2 15 mei 2012 20:30 | Beister 1' Jovanović 59' | Verslag | 22' Ben-Hatira 85' Raffael | Stadion: ESPRIT arena, Düsseldorf Toeschouwers: 51.000 Scheidsrechter: Stark |

## Statistieken
### Topscorers

| nr | Speler | Club | Goals |
| 1 | Klaas-Jan Huntelaar | Schalke 04 | 29 |
| 2 | Mario Gómez | Bayern München | 26 |
| 3 | Robert Lewandowski | Borussia Dortmund | 22 |
| 4 | Claudio Pizarro | Werder Bremen | 18 |
| 4 | Lukas Podolski | 1. FC Köln | 18 |
| 4 | Marco Reus | Borussia Mönchengladbach | 18 |
| 7 | Martin Harnik | VfB Stuttgart | 17 |
| 8 | Stefan Kießling | Bayer Leverkusen | 16 |
| 9 | Raúl | Schalke 04 | 15 |
| 10 | Vedad Ibišević | Hoffenheim/VfB Stuttgart | 13 |
| 10 | Shinji Kagawa | Borussia Dortmund | 13 |

### Meeste assists

| nr | Speler | Club | Assists |
| 1 | Franck Ribéry | Bayern München | 12 |
| 2 | Juan Arango | Borussia Mönchengladbach | 11 |
| 3 | Shinji Kagawa | Borussia Dortmund | 9 |
| 3 | Toni Kroos | Bayern München | 9 |
| 5 | Jakub Błaszczykowski | Borussia Dortmund | 8 |
| 5 | Jefferson Farfán | Schalke 04 | 8 |
| 5 | Christian Fuchs | Schalke 04 | 8 |
| 5 | Tamás Hajnal | VfB Stuttgart | 8 |
| 5 | Mario Mandžukić | VfL Wolfsburg | 8 |
| 5 | Thomas Müller | Bayern München | 8 |
| 5 | Claudio Pizarro | Werder Bremen | 8 |
| 5 | Marco Reus | Borussia Mönchengladbach | 8 |
| 5 | Raffael | Hertha BSC | 8 |

### Meeste speelminuten

| Naam | Club | Duels | Min. | | |
| Marc-André ter Stegen | Borussia Mönchengladbach | 34 | 3.060 | 0 | 0 |
| Ron-Robert Zieler | Hannover 96 | 34 | 3.060 | 0 | 0 |
| Sven Ulreich | VfB Stuttgart | 34 | 3.060 | 0 | 0 |

### Nederlanders

Onderstaand een overzicht van de Nederlandse voetballers die in het seizoen 2011/12 uitkwamen in de Bundesliga.
| Naam | Club | Debuut | Duels | Goals | Min. |
| Huntelaar, Klaas-Jan Klaas-Jan Huntelaar | FC Schalke 04 | 10.09.2010 | 32 | 29 | 2.803' |
| Babel, Ryan Ryan Babel | TSG 1899 Hoffenheim | 29.01.2011 | 31 | 4 | 2.448' |
| Verhaegh, Paul Paul Verhaegh | FC Augsburg | 06.08.2011 | 26 | 1 | 2.333' |
| Robben, Arjen Arjen Robben | Bayern München | 29.08.2009 | 24 | 12 | 1.704' |
| Bruma, Jeffrey Jeffrey Bruma | Hamburger SV | 13.08.2011 | 22 | 2 | 1.935' |
| Brouwers, Roel Roel Brouwers | Borussia Mönchengladbach | 17.08.2008 | 21 | 0 | 1.628' |
| Braafheid, Edson Edson Braafheid | TSG 1899 Hoffenheim | 08.08.2009 | 21 | 1 | 1.512' |
| Boulahrouz, Khalid Khalid Boulahrouz | VfB Stuttgart | 11.09.2004 | 21 | 2 | 1.838' |
| Elia, Eljero Eljero Elia | Hamburger SV | 09.09.2009 | 4 | 0 | 120' |
| Castelen, Romeo Romeo Castelen | Hamburger SV | 11.08.2007 | 2 | 0 | 24' |

### Scheidsrechters

| Naam | Geboren | Duels | | | |
| Brych, Felix Felix Brych | 03.08.1975 | 19 | 56 | 3 | 1 |
| Meyer, Florian Florian Meyer | 21.11.1968 | 19 | 59 | 1 | 1 |
| Stark, Wolfgang Wolfgang Stark | 20.11.1969 | 19 | 64 | 2 | 3 |
| Kinhöfer, Thorsten Thorsten Kinhöfer | 27.06.1968 | 18 | 75 | 3 | 2 |
| Aytekin, Deniz Deniz Aytekin | 21.07.1978 | 17 | 59 | 0 | 2 |
| Gräfe, Manuel Manuel Gräfe | 21.09.1973 | 17 | 78 | 4 | 1 |
| Kircher, Knut Knut Kircher | 02.02.1969 | 17 | 63 | 0 | 0 |
| Perl, Günter Günter Perl | 23.12.1969 | 17 | 49 | 0 | 1 |
| Gagelmann, Peter Peter Gagelmann | 09.06.1968 | 16 | 41 | 1 | 3 |
| Zwayer, Felix Felix Zwayer | 19.05.1981 | 16 | 59 | 0 | 1 |
| Weiner, Michael Michael Weiner | 21.03.1969 | 15 | 53 | 1 | 3 |
| Welz, Tobias Tobias Welz | 11.07.1977 | 15 | 44 | 0 | 0 |
| Winkmann, Guido Guido Winkmann | 27.11.1973 | 15 | 61 | 3 | 4 |
| Fritz, Marco Marco Fritz | 03.10.1977 | 14 | 45 | 1 | 2 |
| Sippel, Peter Peter Sippel | 06.10.1969 | 14 | 43 | 2 | 5 |
| Schmidt, Markus Markus Schmidt | 31.08.1973 | 13 | 45 | 0 | 3 |
| Dingert, Christian Christian Dingert | 14.07.1980 | 12 | 48 | 1 | 0 |
| Drees, Jochen Jochen Drees | 15.03.1970 | 9 | 39 | 0 | 4 |
| Hartmann, Robert Robert Hartmann | 08.09.1979 | 9 | 36 | 0 | 0 |
| Wingenbach, Markus Markus Wingenbach | 26.11.1978 | 8 | 34 | 0 | 0 |
| Rafati, Babak Babak Rafati | 28.05.1970 | 4 | 10 | 0 | 0 |
| Stieler, Tobias Tobias Stieler | 02.07.1981 | 3 | 6 | 0 | 0 |
| Totaal | Totaal | 306 | 1.067 | 22 | 36 |

### Borussia Dortmund

Bijgaand een overzicht van de spelers van Borussia Dortmund, die in het seizoen 2011/12 onder leiding van trainer-coach Jürgen Klopp voor de achtste keer in de clubgeschiedenis kampioen van Duitsland werden.
| Naam | Min. | Duels | B | | | | | | |
| Robert Lewandowski | 2880' | 34 | 34 | 0 | 13 | 22 | 4 | 0 | 0 |
| Mats Hummels | 2950' | 33 | 33 | 0 | 2 | 1 | 1 | 0 | 0 |
| Łukasz Piszczek | 2800' | 32 | 32 | 0 | 2 | 4 | 1 | 0 | 0 |
| Roman Weidenfeller | 2880' | 32 | 32 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Kevin Großkreutz | 2332' | 31 | 26 | 5 | 8 | 7 | 1 | 0 | 0 |
| Shinji Kagawa | 2416' | 31 | 29 | 2 | 19 | 13 | 1 | 0 | 0 |
| Jakub Błaszczykowski | 1975' | 29 | 22 | 7 | 15 | 6 | 0 | 0 | 0 |
| İlkay Gündoğan | 1908' | 28 | 22 | 6 | 9 | 3 | 2 | 0 | 0 |
| Ivan Perišić | 958' | 28 | 8 | 20 | 2 | 7 | 1 | 1 | 0 |
| Marcel Schmelzer | 2436' | 28 | 28 | 0 | 3 | 1 | 4 | 0 | 0 |
| Sebastian Kehl | 1950' | 27 | 21 | 6 | 3 | 3 | 8 | 0 | 0 |
| Neven Subotić | 2206' | 25 | 25 | 0 | 1 | 0 | 4 | 0 | 0 |
| Sven Bender | 1586' | 24 | 21 | 3 | 9 | 1 | 2 | 0 | 0 |
| Lucas Barrios | 427' | 18 | 3 | 15 | 2 | 4 | 1 | 0 | 0 |
| Mario Götze | 1184' | 17 | 14 | 3 | 9 | 6 | 3 | 0 | 1 |
| Moritz Leitner | 467' | 17 | 2 | 15 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Felipe Santana | 945' | 13 | 10 | 3 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 |
| Patrick Owomoyela | 271' | 11 | 2 | 9 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 |
| Chris Löwe | 569' | 7 | 6 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Antônio da Silva | 239' | 5 | 2 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Mitchell Langerak | 180' | 2 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Mohamed Zidan | 32' | 2 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Florian Kringe | 13' | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Marvin Bakalorz | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Terrence Boyd | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Johannes Focher | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Marc Hornschuh | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Julian Koch | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Mario Vrančić | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |