OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jan Rudolf van Eerde

Jan Rudolf van Eerde (Ten Boer, 30 augustus 1774 – Groningen, 10 november 1835) was een Nederlands hoogleraar aan de Universiteit van Groningen.

## Leven en werk

Van Eerde werd in 1774 geboren als zoon van ds. Egbertus van Eerde en Margaretha Tideman. Hij groeide op in de stad Groningen en studeerde rechten aan de hogeschool aldaar. In 1795 promoveerde hij op stellingen tot doctor in de beide rechten. Op 17 augustus 1794 werd Van Eerde aangesteld als conrector van het gymnasium te Groningen. Van 1801 tot 1816 was hij lid van de departementale commissie voor onderwijs. In 1806 werd Van Eerde benoemd tot hoogleraar geschiedenis in Groningen. Hij vervulde vanaf 1815 tevens de functie van bibliothecaris van de Universiteitsbibliotheek Groningen.
Van Eerde trouwde te Groningen op 1 februari 1796 met Ella Catharina van Bolhuis (1774-1864), dochter van ds. Lambertus van Bolhuis.
* Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 4 (1918): Eerde, Mr. Jan Rudolf van.
# Harpalus brunnipes

Harpalus brunnipes is een keversoort uit de familie van de loopkevers (Carabidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1829 door Dejean.
# Hydroptila setigera

Hydroptila setigera is een schietmot uit de familie Hydroptilidae. De soort komt voor in het Australaziatisch gebied.
# Leap-The-Dips

Leap-The-Dips is een houten zijfrictieachtbaan in het Amerikaanse attractiepark Lakemont Park.
Leap The Dips is bijzonder omdat het de oudste nog steeds bestaande achtbaan ter wereld is.

## Geschiedenis

De achtbaan werd gebouwd in 1902 en is gesitueerd in Lakemont Park in Altoona in de Amerikaanse staat Pennsylvania. De ontwerper was Edward Jay Morris.
Het is een van hout geconstrueerde achtbaan met houten karretjes. De achtbaan is in bedrijf geweest van 1902 tot 1985 waarna hij vanwege ouderdomsgebreken stil werd gelegd tot 1999. Tussen 1997 en 1999 is de baan helemaal gerestaureerd, doordat hij in 1996 als een National Historic Landmark werd aangewezen. Op 5 mei 1999 werd hij weer in gebruik genomen.
In 2024 besloot Lakemont Park om al haar attracties, inclusief Leap the Dips dus, gesloten te houden.

## Technische gegevens

De baan heeft een totale lengte van 442,6 m en een hoogte van 12,5 m. De totale ritduur is 1 minuut en tijdens de rit wordt een maximale hellingshoek van 25 graden bereikt.
De achtbaan wordt vermeld in het National Register of Historic Places, een Amerikaanse monumentenlijst. Hierdoor moet de achtbaan tot ten minste 2066 onderhouden en beschermd worden.

## Externe link

* (en) Leap-The-Dips op het National Register of Historic Places
* ↑ Achtbaan Search Results. rcdb.com. Geraadpleegd op 9 februari 2024.
* ↑ (en) Helbig, Don, Lakemont Park Makes Disheartening Decision to Forgo Operating Rides in 2024. Theme Parks By Don (2 februari 2024). Geraadpleegd op 9 februari 2024.
# Jean-Daniel Padovani

Jean-Daniel Padovani (Perpignan, 17 januari 1980) is een Frans voetbaldoelman die sinds 2010 voor de Franse eersteklasser FCO Dijon uitkomt.

## Carrière

* 1997-2000: FC Martigues
* 2000-2003: OGC Nice
* 2002-2003: FC Rouen
* 2003-2006: AS Cannes
* 2006-2010 : Angers SCO
* 2010-... : FCO Dijon
# Hapigia simplex

Hapigia simplex is een vlinder uit de familie van de tandvlinders (Notodontidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1865 door Walker.
# Glyphipterix reikoae

Glyphipterix reikoae is een vlinder uit de familie van de parelmotten (Glyphipterigidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1992 door Arita & Heppner.
# Leptacis rigidicornis

Leptacis rigidicornis is een vliesvleugelig insect uit de familie van de Platygastridae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1861 door Foerster.
# Internationale luchthaven van Tuzla

De internationale luchthaven van Tuzla (Bosnisch: Međunarodni aerodrom Tuzla/Међународни аеродром Тузла) is een Bosnische luchthaven gelegen in Dubrave Gornje, 15 km ten zuiden van Tuzla, de op twee na grootste stad van Bosnië en Herzegovina. De luchthaven heeft een gemengd civiel en militair gebruik en is een voormalige vliegbasis van het Joegoslavisch Volksleger.
De luchthaven is sinds juni 2015 een hub voor de Hongaarse budgetluchtvaartmaatschappij Wizz Air die van hier uit een negental Europese bestemmingen bedient met twee vliegtuigen. De Turkse chartermaatschappij Freebird Airlines heeft een seizoensgebonden vluchtaanbod naar Antalya vanuit Tuzla. De luchthaven is sinds de opening van lijndiensten in 2013 gegroeid tot de tweede luchthaven van Bosnië na Luchthaven Sarajevo.
In 2016 waren er 2.649 vliegtuigbewegingen waarmee 311.398 passagiers en 6.066 ton vracht werden vervoerd.
# Hump de Bump

Hump de Bump is een nummer van de Red Hot Chili Peppers en de vijfde single van het album Stadium Arcadium.

## Geschiedenis

De originele titel van het nummer was "Ghost Dance 2000", omdat de baslijn sterk lijkt op die van American Ghost Dance, een nummer van hun album Freaky Styley. Uiteindelijk werd de titel "Hump de Bump" gekozen. Eerst was het idee om Hump de Bump als vierde single in de Verenigde Staten uit te brengen en in Europa Desecration Smile als vierde. Maar men is hiervan toch afgestapt en het zijn twee internationale hits geworden. De single Hump de Bump kwam uit op 7 april 2007.

## Videoclip

De videoclip voor Hump de Bump werd eind december 2006 opgenomen en werd geregisseerd door Chris Rock. De clip speelt zich af op een straatfeest, ergens in een Amerikaanse stadswijk (op de set van Everybody Hates Chris) met in de rol Chris Rock als zichzelf, die door een bewaker (Craig Robinson) van zijn eigen feest wordt tegengehouden. De band voert het nummer op op het feest. De clip lijkt veel op een stereotiepe rap-videoclip.

## Hitlijsten

Hump de Bump werd niet zo'n groot succes als zijn voorgangers Snow ((Hey Oh)) en Desecration Smile. In de Nederlandse Top 40 kwam het nummer slechts tot plaats 29, en het was na vier weken weer verdwenen. Ook in het Verenigd Koninkrijk kwam het nummer in de Top 50 slechts tot 41, de Billboard Hot 100 is (nog) niet gehaald.
Hump de Bump in de Nederlandse Top 40 :
| Week | 1 | 2 | 3 | 4 | |
| Nummer | 36 | 29 | 31 | 36 | uit |

## Tracklists
### cd-single 1

* "Hump de Bump" – 3:33
* "Joe" – 3:54
* "Save This Lady" – 4:17

### cd-single 2

* "Hump de Bump" – 3:33
* "An Opening" (Live)

### VK Single

* "Hump de Bump" – 3:33
* "An Opening" (Live)
* "Blood Sugar Sex Magik" (Live)

### Internationale Maxi CD

* "Hump de Bump" – 3:33
* "An Opening" (Live)
* "Blood Sugar Sex Magik" (Live)

### Internationale 7" Picture Disc

* "Hump de Bump" – 3:33
* "An Opening" (Live)
# Festival du Film Policier de Cognac

Het Festival du Film Policier de Cognac (te vertalen als “politiefilmfestival van Cognac”) was een Frans filmfestival, dat van 1982 tot 2007 jaarlijks werd gehouden. In 1991 werd het festival niet ingericht. Het festival vindt plaats in Cognac.
Zoals de naam al aangeeft, was het festival speciaal bedoeld voor politie/misdaadfilms. Aanvankelijk betrof dit alleen bioscoopfilms, maar sinds 1993 was het festival ook open voor korte films en televisiefilms. In 2007 hield het filmfestival op met bestaan.
Op het festival werden meerdere prijzen uitgereikt, waaronder een publieksprijs en de Grand Prix.
In 2008 werd aangekondigd dat de vijfentwintigste editie van 2007 de laatste was, maar dat een nieuw Festival du film policier de Beaune vanaf 2009 zou ingericht worden in Beaune. Dit festival ging een eerste maal door in april 2009 en staat sindsdien jaarlijks geprogrammeerd.

## Grand Prix

| Jaar | Titel | Regisseur | Land |
| 1982 | Beyond Reasonable Doubt | John Laing | Nieuw-Zeeland |
| 1983 | 48 Hrs. | Walter Hill | Verenigde Staten |
| 1984 | L'addition | Denis Amar | Frankrijk |
| 1985 | No habrá más penas ni olvido | Héctor Olivera | Argentinië |
| 1986 | The Hitcher | Robert Harmon | Verenigde Staten |
| 1987 | The Big Easy | Jim McBride | Verenigde Staten |
| 1988 | Die Katze | Dominik Graf | West-Duitsland |
| 1989 | True Believer | Joseph Ruben | Verenigde Staten |
| 1990 | Kill Me Again | John Dahl | Verenigde Staten |
| 1992 | The Hand That Rocks the Cradle | Curtis Hanson | Verenigde Staten |
| 1993 | One False Move | Carl Franklin | Verenigde Staten |
| 1994 | La scorta | Ricky Tognazzi | Italië |
| 1995 | Shallow Grave | Danny Boyle | Verenigd Koninkrijk |
| 1996 | The Last Supper | Stacy Title | Verenigde Staten |
| 1997 | Freeway | Matthew Bright | Verenigde Staten |
| 1998 | Face | Antonia Bird | Verenigd Koninkrijk |
| 1999 | Another Day in Paradise | Larry Clark | Verenigde Staten |
| 2000 | Une affaire de goût | Bernard Rapp | Frankrijk |
| 2001 | Chopper | Andrew Dominik | Australië |
| 2002 | Nueve reinas | Fabián Bielinsky | Argentinië |
| 2003 | La caja 507 | Enrique Urbizu | Spanje |
| 2004 | Salinui chueok | Joon-ho Bong | Zuid-Korea |
| 2005 | Crimen ferpecto | Álex de la Iglesia | Spanje, Italië |
| 2006 | Silentium | Wolfgang Murnberger | Oostenrijk |
| 2007 | A Very British Gangster | Donal MacIntyre | Verenigd Koninkrijk, Ierland |
Bekende films die ook in de prijzen vielen op het filmfestival, maar niet de Grand Prix wonnen, zijn:
* The Osterman Weekend (1983) van Sam Peckinpah
* To Live and Die in L.A. (1985) van William Friedkin
* Manhunter (1986) van Michael Mann
* Things to Do in Denver When You're Dead (1995) van Gary Fleder
* A Simple Plan (1998) van Sam Raimi
* De Zaak Alzheimer (2003) van Erik Van Looy
* Smokin' Aces (2006) van Joe Carnahan

## Externe link

* Cognac Festival du Film Policier Officiële website
* ↑ Cognac Festival du Film Policier at the Internet Movie Database.
# Jarno Lion

Jarno Lion (Asse, 13 februari 2001) is een Belgisch voetballer die in het seizoen 2021/22 door KV Mechelen wordt uitgeleend aan Helmond Sport.

## Carrière

Lion genoot zijn jeugdopleiding bij Wolvertem SC, KV Mechelen, Club Brugge en opnieuw KV Mechelen. In januari 2020 mocht hij met de A-kern van KV Mechelen mee op winterstage naar Spanje.
In de zomer van 2021 werd hij, samen met Jules Houttequiet en Ilias Breugelmans, uitgeleend aan partnerclub Helmond Sport, dat ook al Maxime De Bie en Gaétan Bosiers huurde van de Mechelaars. Op 6 augustus 2021 maakte hij er zijn officiële debuut in het profvoetbal: op de eerste competitiespeeldag van de Keuken Kampioen Divisie kreeg hij van trainer Wil Boessen meteen een basisplaats tegen FC Den Bosch. Lion groeide als stofzuiger op het middenveld meteen uit tot een vaste waarde bij Helmond Sport. In maart 2022 verlengde KV Mechelen zijn aflopende contract tot 2023.

## Clubstatistieken

| Seizoen | Club | Land | Competitie | Competitie | Competitie | Beker | Beker | Totaal | Totaal |
| Seizoen | Club | Land | Competitie | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. | Wed. | Dlp. |
| 2021/22 | KV Mechelen | België | Eerste klasse A | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 2021/22 | → Helmond Sport | Nederland | Eerste divisie | 31 | 1 | 1 | 0 | 32 | 1 |
| 2022/23 | → Helmond Sport | Nederland | Eerste divisie | 18 | 0 | 1 | 0 | 19 | 0 |
| 2023/24 | HSV Hoek | Nederland | Derde divisie | 15 | 2 | 1 | 1 | 16 | 3 |
| Carrièretotaal | Carrièretotaal | Carrièretotaal | Carrièretotaal | 64 | 3 | 3 | 1 | 67 | 4 |
| Bijgewerkt op 27 december 2023 ||||||||||
# Hamilcara atra

Hamilcara atra is een vlinder uit de familie van de houtboorders (Cossidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd in 1910 door Barnes en McDunnough.
# Huta Bargot

Huta Bargot kan verwijzen naar:

## Plaats in Indonesië

* Huta Bargot (Barumun Tengah), een plaats in het regentschap Padang Lawas in de provincie Noord-Sumatra
* Huta Bargot (Sosopan), een plaats in het regentschap Padang Lawas in de provincie Noord-Sumatra
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Huta Bargot en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Golden Girls

Golden Girls kan verwijzen naar:
* The Golden Girls, een Amerikaanse komedieserie uit 1985
* Golden Girls (Nederland), de Nederlandse remake van bovenstaande serie uit 2012
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Golden Girls en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Leptacris

Leptacris is een geslacht van rechtvleugeligen uit de familie veldsprinkhanen (Acrididae). De wetenschappelijke naam van dit geslacht is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1870 door Walker.

## Soorten

Het geslacht Leptacris omvat de volgende soorten:
* Leptacris filiformis Walker, 1870
* Leptacris javanica Willemse, 1955
* Leptacris kraussi Bolívar, 1890
* Leptacris liyang Tsai, 1929
* Leptacris maxima Karny, 1907
* Leptacris monteiroi Bolívar, 1890
* Leptacris taeniata Stål, 1873
* Eades, D.C.; D. Otte; M.M. Cigliano & H. Braun. Orthoptera Species File. Version 5.0/5.0. http://Orthoptera.SpeciesFile.org [bezocht 15 april 2013]
# Irwiniella nobilipennis

Irwiniella nobilipennis is een vliegensoort uit de familie van de viltvliegen (Therevidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1939 door Frey.
# Husar

Husar is een historisch merk van motorfietsen.
De bedrijfsnaam was: Husar Leichtmotorrad GmbH, later Husar Motorfahrzeug AG, München.
Husar begon in 1925 met de productie van 350- en 500cc-motorfietsen met zijklepmotor. Dit was juist in het jaar dat meer dan 150 kleine Duitse merken de poorten moesten sluiten door de grote concurrentie. Kleine merken moesten het - bij gebrek aan een dealernetwerk - hebben van klanten in hun eigen regio en produceerden voornamelijk goedkope, lichte tweetakten met inbouwmotoren van andere merken. Dat deed Husar niet: het maakte duurdere viertaktmodellen die zelfs voor en achter bladvering hadden. De productie eindigde al in 1926, waarschijnlijk om een aantal redenen: De vraag naar dure 350- en 500cc-modellen was niet erg groot en in München zelf werden de BMW R 47 en de BMW R 42 gebouwd. Die misten weliswaar de achtervering, maar klanten hadden daar in de jaren twintig ook nog niet veel vertrouwen in. Men dacht dat achtervering een motorfiets minder stabiel zou maken.
* Erwin Tragatsch: Alle Motorräder 1894-1981: Eine Typengeschichte. 2500 Marken aus 30 Ländern' Stuttgart 1997, ISBN 3-87943-410-7
* Erwin Tragatsch: The Illustrated Encyclopedia of Motorcycles', Secaucus 1985. ISBN 0890098689
* S. Ewald/G. Murrer: Enzyklopädie des Motorrads, Marken - Modelle - Technik, Bechtermünz Verlag 1999, ISBN 3-8289-5364-6
# Janji Mauli

Janji Mauli kan verwijzen naar:
* Janji Mauli (Batang Onang), een plaats in Indonesië
* Janji Mauli (Sipirok), een plaats in Indonesië
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Janji Mauli en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Harry van Hoof

Henricus Matheus (Henri, Harry) van Hoof (Hilversum, 16 maart 1943 – Eindhoven, 1 juni 2024) was een Nederlands dirigent, componist en arrangeur.

## Loopbaan

In 1960 was Van Hoof een van de zes rockets van Peter en zijn Rockets en bespeelde daar de piano, maar stapte eruit.
Hij had zijn eerste succes als arrangeur met Sophietje van Johnny Lion. In Nederland werkte hij lang samen met BZN. Toen de band in 1996 zijn eigen 30-jarig jubileum wilde vieren, werd met het Groot Gala Orkest onder leiding van Van Hoof en enkele zangkoren een cd opgenomen, te weten A Symphonic Night.
Zijn grootste hit als componist is How Do You Do van Mouth & MacNeal, uit 1971, wereldwijd een millionseller, die hij samen schreef met Hans van Hemert. In 1974 vormde hij met Peter Koelewijn het duo Hal Dorado, dat twee singles uitbracht: The Bull and I (1970, toen nog Koelewijn alleen) en 240024. Bijna twintig jaar was hij vaste gastdirigent van het Metropole Orkest. Hij werkte nauw samen met artiesten als Armand, Ramses Shaffy, Rob de Nijs, Willeke Alberti, Sandra & Andres. In 1974 leidde hij het Grand Gala Du Disque.
Van Hoof genoot zijn grootste bekendheid als dirigent bij veel Nederlandse bijdragen voor het Eurovisiesongfestival. Hij dirigeerde de inzendingen van 1972 tot en met 1979, 1986, 1988 tot en met 1990 en 1992 tot en met 1994. In 1975 was hij dan ook betrokken bij de overwinning van Teach-In met Dinge-dong. De arrangementen van de liedjes van 1972 (Als het om de liefde gaat van Sandra & Andres), 1973 (De oude muzikant van Ben Cramer) en 1976 (The party's over van Sandra Reemer) waren van zijn hand.

## Privé

Op 16 maart 1967 trad hij in het huwelijk met Trea van der Schoot (bekend als de zangeres Trea Dobbs), van wie hij scheidde. Later hertrouwde hij. Van Hoof overleed op 1 juni 2024 op 81-jarige leeftijd.
# Hugh William Mackay

Hugh William baron Mackay, 14e Baron Reay of Reay, Baronet of Far, heer van Ophemert en Zennewijnen (Edinburgh, 19 juli 1937 – Kensington, 10 mei 2013) was een Brits politicus voor de Conservative Party.

## Biografie

Mackay, lid van de familie Mackay, was een zoon van Aeneas Alexander baron Mackay, 13e Baron Reay of Reay en Baronet of Far (1905-1963) en Maria Charlotte Mary Younger (1908). Zijn vader was na het overlijden van diens vader op 1 november 1921 opgevolgd als baron Reay of Reay, trouwde in 1936 met de Schotse Charlotte Mary Younger en vestigde zich in Schotland; hij liet zich in 1938 naturaliseren tot Brits onderdaan en werd vervolgens Representative Peer voor Schotland in het Britse Hogerhuis. Zoon Hugh Mackay werd eveneens lid van het Britse Hogerhuis; na de hervorming in 1999 van het Hogerhuis verviel zijn zetel maar hij werd verkozen als een van de 92 erfelijke leden van het huis. Eerder was Mackay lid geweest van de Raad van Europa en de West-Europese Unie. Van 1973 tot 1979 was hij lid van het Europees Parlement.
Mackay erfde van zijn vader tevens de heerlijkheden Ophemert en Zennewijnen en werd daarmee eigenaar van kasteel Ophemert. Op 24 maart 2010 gaf hij in erfpacht uit bijna 4 hectare grond met het kasteel, koetshuis en overige opstallen van Ophemert aan Alexander baron van Dedem. Na zijn overlijden werd zijn zoon Aeneas Simon Mackay als enig erfgenaam eigenaar van kasteel Ophemert.
Mackay trouwde twee keer: in 1964 met the Hon. Annabel Térese Fraser (dochter van de 15e baron Lovat), in 1980 met Victoria Isabella Warrender. Uit het eerste huwelijk heeft hij drie kinderen, uit het tweede twee dochters. Zijn opvolger als Lord Reay is zijn oudste zoon, de bankier Aeneas Simon baron Mackay, 15e Baron Reay of Reay, Baronet of Nova Scotia, heer van Ophemert en Zennewijnen (1965).
* ↑ De Weekkrant, 2 apr 2010
# Leptacoenites russatus

Leptacoenites russatus is een insect dat behoort tot de orde vliesvleugeligen (Hymenoptera) en de familie van de gewone sluipwespen (Ichneumonidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Wang in 1981.
# Irwinomyia

Irwinomyia is een vliegengeslacht uit de familie van de roofvliegen (Asilidae).

## Soorten

* I. argentea Londt, 1994
* I. aurea Londt, 1994
# Housseras

Housseras is een gemeente in het Franse departement Vosges in de regio Grand Est. De plaats maakt deel uit van het arrondissement Épinal en sinds 22 maart 2015 van het kanton Saint-Dié-des-Vosges-1. Daarvoor viel de gemeente onder het op die dag opgeheven kanton Rambervillers.

## Geografie

De oppervlakte van Housseras bedraagt 19,6 km², de bevolkingsdichtheid is 23,3 inwoners per km².
De onderstaande kaart toont de ligging van Housseras met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.

## Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
# Jean Baptiste De Keyser

Jean Baptiste De Keyser kan verwijzen naar:
* Jean Baptiste De Keyser (politicus) (1828-1899)
* Jean-Baptiste de Keijser (kunstenaar) (1857-1927)
Op deze pagina staat een uitleg van de verschillende betekenissen van Jean Baptiste De Keyser en verwijzingen daarnaartoe. Bent u hier via een pagina in Wikipedia terechtgekomen? Pas dan de verwijzing naar deze doorverwijspagina aan, zodat toekomstige bezoekers direct op de juiste pagina terechtkomen.
# Haploniscus acutirostris

Haploniscus acutirostris is een pissebed uit de familie Haploniscidae. De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1972 door Menzies & George.
# Finse Grondwet

De Grondwet van Finland legt vast hoe de Finse regering wordt gevormd en werkt en wat de grondrechten van de in Finland verblijvende individuen zijn. De oorspronkelijke grondwet werd geschreven en van kracht in 1919 na de Onafhankelijkheidsverklaring van Finland in 1917. De huidige constitutie stamt uit maart 2000.
Het juridische en grondwettelijke systeem is het mikpunt van veel critici, omdat er in Finland geen scheiding van de machten is. De rechtbanken kunnen wetten niet ongrondwettelijk verklaren (Nederland en Groot-Brittannië zijn de enige twee andere Europese landen zonder constitutionele rechtbank). De grondwet verleent aan het Hooggerechtshof echter wel de autoriteit om een rechtszaak onconstitutioneel te verklaren.

## Externe link

* Tekst van de huidige Grondwet van Finland (Engels)
# Godsvrede

Een godsvrede is een bestand, een pauze in de vijandelijkheden, met een religieuze achtergrond. Het verstoren van de godsvrede is een zwaar vergrijp tegen de god of goden.
Een voorbeeld uit de klassieke periode is de godsvrede tijdens de Olympische Spelen in de klassieke oudheid. Voor het begin van de spelen werd een heilige wapenstilstand afgekondigd. Deze duurde eerst vijf dagen, later zelfs drie maanden, om de bezoekers en atleten op weg naar Olympia te beschermen. De spondophoroi σπονδοφοροι waren speciaal aangesteld om deze wapenstilstand af te kondigen.
Het bekendste christelijke voorbeeld dateert uit de tijd toen het rijk van Karel de Grote steeds verder uiteen viel (10e en 11e eeuw) en het centrale gezag in Europa dreigde uiteen te vallen in een willekeurige verzameling feodale krijgsheren. De vele privé-oorlogjes waren een oorzaak van aanhoudende onveiligheid voor boeren en handelaren, maar ook voor de talrijke geestelijkheid in abdijen en kloosters. De Godsvredebeweging die uitging van de Abdij van Cluny was een poging deze veiligheid te herstellen, door in verschillende geheiligde perioden van het jaar, zoals de Advent en de Vasten, maar ook op verschillende feestdagen van de vele heiligen gevechtshandelingen te verbieden.
Er is een verband met de opkomst van de bedevaarten naar Santiago de Compostella, omdat feodale heren die zondigden tegen de Godsvrede als penitentie bijvoorbeeld mee moesten betalen aan de bouw van kathedralen en hospitia langs de verschillende pelgrimswegen, de pelgrims moesten helpen beschermen of zelf op bedevaart werden gestuurd. Ook tijdens de Kruistochten werd doorgaans een godsvrede afgekondigd. De landsheren en hun ridders moesten hun domein kunnen achterlaten zonder zorgen, dat een thuisgebleven rivaal deze bij hun afwezigheid zou bemachtigen.
In recentere tijden betekent godsvrede: het staken van onderlinge twisten en het overstijgen van levensbeschouwelijke overtuigingen binnen een maatschappelijke groep om samen te werken aan een gemeenschappelijk hoger doel.

## Literatuur

* A.H. Bredero, De Godsvrede der bisschoppen. De markering van maatschappelijke ommekeer?, in: L. de Blois en A. Bredero eds., Kerk en vrede in Oudheid en Middeleeuwen. Studies door historici van de Vrije Universiteit te Amsterdam bijeengebracht ter gelegenheid van het eerste eeuwfeest (1880-1980), Kampen 1980
* Georges Duby, De kathedralenbouwers. Portret van een middeleeuwse maatschappij, Amsterdam 1992
* Wantje Fritschy, Jacobus de Morendoder en de pelgrimstochten naar Santiago de Compostela, in: Gied ten Berge en Wantje Fritschy, Pelgrimeren naar de Morendoder. Onderweg naar Santiago de Compostela, Nijmegen 2006
* Hartmut Hofmann, Gottesfriede und Treuga Dei. Stuttgart, 1964
* Geoffrey Koziol, Peace of God, 2018. ISBN 9781942401377