# Hymne national du Tibet

L'hymne national du Tibet (tibétain : བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ།, Wylie : bod rgyal khab chen po'i rgyal glu, THL : bö gyelkhap chenpö gyellu) fut composé fin 1949 ou début 1950 par Trijang Rinpoché, précepteur du 14e dalaï-lama, Tenzin Gyatso. Bien qu'interdit dans la région autonome du Tibet, il est considéré comme l'hymne du peuple tibétain par le Gouvernement tibétain en exil$^,$.

## Origines

Dans son livre Sept Ans d'aventures au Tibet, l'Autrichien Heinrich Harrer rapporte qu'une série de mesures furent prises lorsque se précisa la menace d'une « libération » du Tibet par la République populaire de Chine, arrivée au pouvoir le 1er octobre 1949. Le nouveau ministre de la défense décida que le tibétain devait être utilisé pour donner les ordres. Un nouvel hymne fut composé pour remplacer la musique de l'hymne national du Royaume-Uni, God Save the Queen que jusque-là on jouait aux parades militaires. Les paroles exaltaient l'indépendance du Tibet et rendaient hommage à son dirigeant, le dalaï-lama.
Selon Jamyang Norbu, l'ancien hymne tibétain, Gangri Rawae (l'endroit protégé par les montagnes enneigées) a été écrit en 1745 par le chef laïc du Tibet Pholanas. À la fin des célébrations officielles à Lhassa ou au début des pièces de théâtre, cet hymne était joué. Après que le gouvernement tibétain ait été contraint à l'exil en Inde, l'hymne a été remplacé par un chant plus moderne, Sishe Pende, et ses paroles écrites par l'un des tuteurs du dalaï-lama, Trijang Rinpoché, connu pour avoir perpétué la tradition de la poésie tibétaine traditionnelle.

## Paroles

| En écriture tibétaine | Pinyin tibétain | Translittération Wylie | Transcription API |
| སྲིད་ཞིའི་ཕན་བདེའི་འདོད་རྒུ་འབྱུང་བའི་གཏེར། ཐུབ་བསྟན་བསམ་འཕེལ་ནོར་བུའི་འོད་སྣང་འབར། བསྟན་འགྲོའི་ནོར་འཛིན་རྒྱ་ཆེར་སྐྱོང་བའི་མགོན། འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རོལ་མཚོ་རྒྱས། རྡོ་རྗེའི་ཁམས་སུ་བརྟན་པས་ཕྱོགས་ཀུན་བྱམས་བརྩེས་སྐྱོང། གནམ་བསྐོས་དགའ་བ་བརྒྱ་ལྡན་དབུ་འཕང་དགུང་ལ་རེག ཕུན་ཚོགས་སྡེ་བཞིའི་མངའ་ཐང་རྒྱས། བོད་ལྗོངས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ཁྱོན་ལ་བདེ་སྐྱིད་རྫོགས་ལྡན་གསར་པས་ཁྱབ། ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་དར། ཐུབ་བསྟན་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་པས་འཛམ་གླིང་ཡངས་པའི་སྐྱེ་རྒུ་ཞི་བདེའི་དཔལ་ལ་སྦྱོར། བོད་ལྗོངས་བསྟན་འགྲོའི་དགེ་མཚན་ཉི་འོད་ཀྱིས། བཀྲ་ཤིས་འོད་སྣང་འབུམ་དུ་འཕྲོ་བའི་གཟིས། ནག་ཕྱོགས་མུན་པའི་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག། | Sixii pändei dögu jungwai der, Tudän sampel norpui önang bar. Dänzhoi norzin gyaqer gyongwai gön, Chinlä gyi rolco gyä, Dorjei kamsu dänbä, qogün qamze gyong, Namgö gawa gyadän, wu-pang gungla re Pünco dexii nga-tang gyä Pöjong qölka, sumkyi kyönla degyi zodän sarbä kya. Qösigyi bälyon tar Tudän qo jur gyäbä zamling yangbai gyegu xidei bälla jor. Pöjong dänzhoi gecän nyi-ö-gyi Zhaxi önang bumtu chowai si, Na qo münbai yül lä, gyäl kyur ji. | sri zhi’i phan bde’i ‘dod rgu ‘byung ba’i gter/ thub bstan bsam ‘phel nor bu’i ‘od snang ‘bar/ bstan ‘gro’i nor ‘dzin rgya cher skyong ba’i mgon/ ‘phrin las kyi rol mtsho rgyas/ rdo rje’i khams su brtan pas phyogs kun byams brtses skyong / gnam bskos dga’ ba brgya ldan dbu ‘phang dgung la reg phun tshogs sde bzhi’i mnga’ thang rgyas/ bod ljongs chol kha gsum gyi khyon la bde skyid rdzogs ldan gsar pas khyab/ chos srid kyi dpal yon dar/ thub bstan phyogs bcur rgyas pas ‘dzam gling yangs pa’i skye rgu zhi bde’i dpal la sbyor/ bod ljongs bstan ‘gro’i dge mtshan nyi ‘od kyi/ bkra shis ‘od snang ‘bum du ‘phro ba’i gzis/ nag phyogs mun pa’i g.yul las rgyal gyur cig/ | [siʔ˥.ʑiː˩ pʰɛ̃˥.deː˩ ⁿdøʔ˩.ɡu˩ ᶮd͡ʑuŋ˩.wɛː˩ teɾ˥ ǀ] [tʰu(p̚)˥.tɛ̃˥ sam˥.pʰel˥ noɾ˩.pʰyː˩ ʔ̞øʔ˩.naŋ˥ ᵐbaɾ˩ ǁ] [tɛ̃˥.ᶯʈ͡ʂøː˩ noɾ˩.ⁿt͡sĩː˩ ɟa˩.t͡ɕʰeɾ˥ coŋ˥.wɛː˩ ᵑɡø̃˩ ǀ] [ʈ͡ʂʰĩ˥.lɛʔ˩ ci˥ ǀ ɾʲoɫ˩.t͡sʰo˥ cɛʔ˩ ǀ] [doɾ˩.d͡ʑeː˩ kʰam˥.su˥ tɛm˥.pɛʔ˥ ǀ t͡ɕʰoʔ˥.kỹ˥ t͡ɕʰam˩.t͡seʔ˥ ɟoŋ˥ ǀ] [nam˥.køʔ˥ ɡaʔ˩.wa˩ ɟa˩.ⁿdɛ̃˩ ǀ (w)uʔ˩.pʰaŋ˥ ɡuŋ˩.la˩ ɾeʔ˩ ǀ] [pʰỹ˥.t͡soʔ˥ de˩.ʑiː˩ ŋa˥.tʰaŋ˥ ɟɛʔ˩ ǀ] [pʰøʔ.ᶮd͡ʑoŋ˩ t͡ɕʰøl˥.kʰa˥ sum˥.cʰi˩ cʰø̃˥.la˩ ǀ] [de˩.ɟiʔ˥ d͡zoʔ˩.dɛ̃˩ saɾ˥.pɛʔ˥ cʰa(p̚)˥ ǁ] [t͡ɕʰøʔ˥.siʔ˥.ci˥ pɛl˥.jõ˩ tʰaɾ˩ ǀ tʰu(p̚)˥.tɛ̃˥ t͡ɕʰoʔ˥.t͡ɕuɾ˥ ɟɛ˩.pɛ˥] [d͡zam˩.liŋ˥ jaŋ˩.pɛː˥ ce˥.gu˩ ʑi˩.deː˩ pɛl˥.la˩ d͡ʑoɾ˩ ǁ] [pʰøʔ.ᶮd͡ʑoŋ˩ tɛ̃˥.ᶯʈ͡ʂøː˩ ɡe˩.t͡sʰɛ̃˥ ɲi˩.ʔ̞øʔ˩.ci˥ ǀ] [ʈ͡ʂa˥.ɕi˥ ʔ̞øʔ˩.naŋ˥ ᵐbum˩.tʰu˩ ʈ͡ʂʰo˥.wɛː˩ ziʔ˩ ǀ] [naʔ˩.t͡ɕʰoʔ˥ mỹ˩.pɛː˥ jyl˥ lɛʔ˩ ǀ ɟɛl˩.cʰuɾ˩ t͡ɕiʔ˥ ǁ] |

### En autres écritures

| Tibetan Cyrillic alphabet | Katakana |
| Сижий пхәндей дөгу җуңвәй тер Тхубтән сампхел норбүй өнаң бар Тәнтрөй нордзийн гьачер кьоңвәй гөн Тринлә кьи рьолцхо гьә Дорҗей кхамсу тәмпә, чхокүн чхамце гьоң Намкө гаъва гьадән уъпхаң гуңла ре Пхүнцхо дежий ңатхаң гьә Бөньҗоң чхөлка сумгьи кхөнла дегьи дзодән сарпә кхьаб Чхөсийкьи пәлъйон дар Тхубтән чхочур гьәпә дзамлиң яңпәй кьегу жийдей пәлла җор Бөньҗоң тәндрөй гемцхән ньиъөкьи Траши өнаң бумду трховәй зий Начо мүнпәй йүл лә гьәлгьур чи. | シッジー ペンデー ドーィッグ ジュンウェ テール トゥッテン サンペール ノルビュー オーィッナン バール テンヂョ ノルズィン ギャチェル キョンウェ ギョン ヂンレ キー リョーツォ ギェー ドルジェ カンスー テンペー、チョッキュン チャンツェ ギョン ナンキョ ガーワー ギャーデン ウパン グンラ レッグ ピュンツォー デージン ガータン ギェー ビョンジョン チョーカ スンギー キョンラ デーギ ゾッデン ダルペー キャーッ チョーシキー ペヨン ダル トゥッテン チョッチュル ギェーペ ザンリン ヤンペー キェグ ジーデー ペーラ ジョール ビョンジョン テンジョー ゲンツェン ニーヨーキ ヂャシー オーィッナン ブンドゥー チョーウェ ジー ナッチョッ ミュンペ ユー レー ギェーギュール チッ。 |

### Traduction en français

Tel un trésor qui exauce tous les vœux de bonheur et de bienfait, La parole du Bouddha s’élève scintillante comme un diamant. Vous Protecteurs qui veillez sur l’immense royaume du Dharma et des êtres, Puissiez-vous étendre votre amour et votre compassion Tel un océan sur le monde et dans l’univers. Que la tête de l’Empereur, couronné de cent vérités, puisse atteindre le zénith. Qu’une joie et un bonheur infinis recouvrent l’ensemble des trois provinces du Tibet, afin que rayonne la gloire prestigieuse du pouvoir spirituel et temporel. Que l’enseignement du Bouddha irradie dans les dix directions, Et amène tous les êtres de tous les univers jusqu’au bonheur et à la paix. Les qualités du Dharma et du peuple tibétain, Resplendissent tel un soleil aux cent mille rayons bienfaisants. Puisse leur pouvoir éclatant être victorieux du combat contre la sombre ignorance.