OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Makiña bat inbiri...

* «Makiña bat inbiri...»
* 1/
* Makiña bat inbiri
* digutenak guri,
* mingaña luzia ta
* indarretan urri.
* (ESTRIBILLO)
* Izanik alkarren lagunak
* orain da beti euskaldunak,
* bildurrik
* gabe guazen aurrera!
* 2/
* Euskaldunak indarrez
* guazela merman;
* arrazoi orri bueltak
* biar dizkat eman.
* 3/
* Indarra probatzeko
* noiznai dute era:
* etorri Mutriku'ra
* eta Itziarr' era.
* 4/
* Aritza ta Arteondo
* orra bi guraso,
* zeñek karga geiago
* bizkarrera jaso.
* 5/
* lrundarrak nagusi
* dira futbolian,
* Españia guziko
* laugarren aldian.
* 6/
* Patxiku Ganborena
* dutela kapitan,
* ez dute bildurrikan
* erozein tokitan.
* 7/
* Aditzalle maitiak,
* goguan iduki:
* guziok biar degu
* gizon bat erruki.
* 8/
* Aizkoran izan dana
* banderaren jabe,
* gertatzen da eskuan
* atzaparrik gabe. (1)
* (1) Keixeta.
* 9/
* Probintziko agintari
* jaunak, al badute,
* enpleotxo bat orri
* eman bezaiote.
* 10/
* Izan gabe alkarren
* errukitasunik,
* animarentzat ez da
* zoriontasunik.
* 11/
* Norte-amerikano
* oiek duten gala:
* ustez guziak baño
* geiago dirala.
* 12/
* Asko jakituriya
* oiek izan arren,
* deitu zioten jaio
* zanari Eibarren.
* 13/
* Jakiñik ori dala
* obena pintore,
* ikasi dualako
* lanian dotore. (2)
* (2) Zuloraga pintorea, alegia.
* 14/
* Arrokeriya gabe
* or dabill Uzkudun,
* oraindikan ez daki
* Inork bentzituko dun.
* 15/
* Europa'ko obenak
* benderaturikan
* ziran ogei; ez pentsa
* gezurra danikan.
* 16/
* Esan zuan: «Oberik
* bada Amerikan,
* probatzera juateko
* ez det bildurrikan.»
* 17/
* Errezil' dikan juan da
* mutilla leiala,
* eta bost benderatu
* ditu beriala.
* 18/
* Esanik: «Jotzen banau,
* nerekin. dira sei»,
* Paulinoren igasi
* orain dabill Demsey.
* 19/
* Erne begira nundik
* irtetzen dan kia,
* suak itzali eta
* dezagun pakia.
* 20/
* Oraiñ esaten dute:
* «Ez dira gozuak
* ezker-eskubi orren
* ikobilkazuak! »
* 21/
* Txikitandik lanian
* biartuak zaiñak,
* gero egiten ditu
* orlako azaiñak.
* 22/
* Amaika urte aundiyan
* izan da nagusi,
* Mondragonesak ditu
* txaluak merezi.
* 23/
* Munduari lenbizi
* buelta emandakua
* zan Sebastian Elkano
* Getariya'kua.
* 24/
* Asi Santurze'n eta
* Ondarrabi'raiño
* baño arraunlai oberik
* ez da oraidaiño.
* 25/
* Kolore zuri-gorri
* apirill-arrosak,
* Costa Cantábrica'ko (3)
* neskatxa garbosak.
* (3) Paperak: Costa Cantábrico.
* 26/
* Oiñutsetan txepetxa
* dan beziñ airosak,
* zuek ikusteko ni
* egoten naiz pozak.
* Bertso-papera, e Imp. cAurrerá,. Herrera
* Ez nuan apuntatu zeñi jaso nion.
# Marshall Planaren hitzaldia

Europa berreraikitzeko premien azterketa egitean, egoki balioetsi ziren bizitzak galtzea edota hiriak, lantegiak eta meategiak suntsitzea; baina azken hilabeteotan nabarmen ikusi da, beharbada, aipaturiko suntsiketa ikusgarria baino garrantzitsuagoa izango dela Europako ekonomiaren egitura desegin izana. [...]
Egia da Europak gaur egun duen ordaintzeko gaitasunarekin ezin izango diela aurre egin premia guztiei datozen hiruzpalau urteetan; izan ere, kanpotik —batez ere Amerikatik— ekarri behar dituen elikagaiak eta oinarrizko beste zenbait produktu ordaintzeko, laguntza gehigarri handia behar du; bestela hondamendi ekonomiko, sozial eta politiko oso larria pairatuko du.
Etengabeko soka hori moztea da erremedioa, europarrek konfiantza berreskura dezaten beren etorkizun ekonomikoan eta Europan, oro har. Fabrikatzaileak eta nekazariak gai izan behar dira —eta horretarako borondatea izan behar dute— beren produktuak eremu zabalean trukatzeko; truke horretako diruaren balioa egonkorra izan behar da, kezkarik sor ez dezan uneoro.
Egoerak munduan sor lezakeen pesimismoa eta kaltetutako jendearen egonezinak eragin litzakeen liskarrak alde batera utzita ere, edozeinek ikusten du argi eta garbi zein eragin izan dezakeen egoera latz horrek Estatu Batuetako ekonomian. Munduaren egoera ekonomikoak normala izan behar du, egonkortasun politikoa eta bake segurua lortuko badira; eta logikoa da Estatu Batuek beren eskuetan duten guztia egitea hori lortze aldera.
George Marshall
Harvard Unibertsitatea, 1947ko ekainaren 25a
Iturria: Martínez Rueda, F. eta Urquijo, M. (2006): Materiales para la historia del mundo actual, Istmo, Madril, I., 243.
Itzulpena: Martínez Rueda, F. eta Aizpuru Murua, M. (2011): Gaur egungo munduaren historia 1945-2009, UEU, Bilbo, 98.
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Lurrikan sarnur-senduenian...

* «Lurrikan sarnur-senduenian... »
* 1/
* Lurrikan sarnur-senduenian
* euteratxo aberatsa,
* orrnaz itxiya jira guzian
* izanagatik baratza,
* aitxurrarekin ez baldin bada
* nekazariya garratza,
* litxarreriyan gallentzen dira
* satorra eta luartza.
* 2/
* Goiko rnendiyan ontza kantari
* bere alegin osuan,
* zozua eta birigarrua
* errekaldeko basuan;
* baratzatxuan erbi gaztia
* litxarreriya gozuan,
* aker zar aundi adar-okerra
* bere inguruan zuan.
* 3/
* Pabotxa jaten erbi gaztiak,
* ardi zartxuak almitza,
* baratzatxora begira marru
* eta biorrak irrintza;
* andre Kontxezik esaten zuan:
* «Alper-alperrik dabiltza
* kendu nayian baratza ontako
* ate zartxuaren giltza.»
* 4/
* Basakatuak illia orrazten
* triku zar aundi bateri,
* iñudiari arraultza jarri
* eta kukua kantari;
* axeri zarra txituak zaitzen
* ollotxo kolka tontari,
* gabirau argal moko-luzia
* zenbat zituan kontari.
* 5/
* Ollotxo kolka estu ta larri
* txito guziak galduta,
* erbi-iñudiak ito nai zuan
* koska lepotik elduta;
* amonatxua zuan ondoren
* urritz-zigor bat artuta,
* ezkutatu zanarratoi zarrak
* zeuden lar-pian sartuta.
* 6/
* Arrautza epeltzen txantxangorriya
* kukuak jarritakua,
* katagorriyak galdetu zion
* al zan gorringo bikua;
* aker zar adar-bakarrak egin
* zuan dorninistikua,
* lar-pian zeuden arratoi zarrak
* esnatzeko rnodukua.
* 7/
* Joxe Manuel eta Lorentza,
* arnoriyozko galaiak,
* dote-arrio: itai okerra,
* aitxur zorrotza ta laiak;
* esposaturik bordatxo baten
* uxuak bez.in alaiak,
* sasiya· baizik etzan tokiyan
* ara solo ta zelaiak.
* 8/
* Ondorenguak jan obenetik
* eta igurtzi ezpaiña,
* bestek illia orraztu biar,
* soñekua txit apaiña;
* konseju onari gaizki erantzun
* illun jarririk bekaiña,
* nola dernontre mereziko du
* langille zintzuak aiña?
* 9/
* Oiñez ikasi ta beriala
* zabarkeriya guztia,
* nola lezake agintariyak
* pake-pakean uztia?
* Gurasotxuak, maite izanik,
* gero ondo ikustia
* nai badezute, komeniko da
* lanian erakustia.
* 10/
* Amak aurrari amoriozko
* bular-irain samurtuak
* opa dizkion gisa, Jaunaren
* legeko mandamentuak
* erakutsiko dizka, jakiñik
* dirala benetakuak;
* baratzan ere ezagun oi du
* landare ondo kuidatuak.
* Bertso-papera, • Imp. Macazaga. - Renteria», ez
* nuan apuntatu zeñi jaso nion.
# Madalen

Madalen
(De la "Coleccion de aires vascongados")
Madalen busturingo Gabian gabian Errondian dabiltza Zure portalian Ay! Madalen Madalen Ay! Madalen Zure billa nebillen Orain baño len.
Asi goico caletic Beco caleraño Ez da ederragoric Madalencho baño Ay! Madalen Madalen Ay! Madalen Zure billa nebillen Orain baño len.
# Perestroika

[...] Balazta-mekanismo antzeko bat sortu zen, eta horrek ekonomia- eta gizartegarapenean eragin zuen. Hori guztia, noiz eta, zientzia- eta teknologia-iraultza aukera berriak irekitzen ari ziren unean gizarte eta ekonomia arloan aurrera egiteko.
Sortzen ari zen egoerak ez zuen ez hanka ez buru. Sobietar Batasunak, altzairu-, lehengai-, erregai- eta energia-ekoizlerik handienak, baliabide horien eskasia zuen, behar ez bezala eta xahukeriaz erabiltzen ari zirelako bereziki. Nahiz eta jateko zereal-ekoizle nagusietako bat izan, urtero-urtero milioika tona erosi behar izaten zuen pentsuak egin ahal izateko. Mila biztanleko mediku eta ospitale-ohe proportziorik handiena dugu eta, aldi berean, gure osasun-zerbitzuek hutsune nabarmenak dituzte. Gure koheteek Halley kometa aurki dezakete edo Artizarreraino hel daitezke hutsik egin gabe; baina lorpen zientifiko eta teknologiko horiekin batera, nabarmena da izugarrizko eraginkortasun falta dugula, lorpen zientifiko horiek ez baititugu erabiltzen gure behar ekonomikoak konpontzeko. Esaterako, sobietar etxeetako tresna gehienen kalitatea oso eskasa da. [...]
Horrekin guztiarekin batera, gure herriaren balio moralak eta ideologikoak urratzen hasi dira pixkanaka-pixkanaka [...]; balazta-mekanismoak gero eta erresistentzia handiagoa eragin zuen ideia berriak onartzeko eta baita azaltzen ari ziren arazoei konponbidea era positiboan bilatzeko ere. (...) Zurikeria eta lausengua erraztu ziren; eta, aldi berean, langile arruntaren eta, oro har, herritarren beharrei eta iritziei ez zitzaien jaramonik egiten.
Mikhail Gorbatxov
1987
Iturria: Gorbatxov, M. (1990): Perestroika. Mi mensaje a Rusia y al mundo, Círculo de Lectores, Bartzelona.
Itzulpena: Martínez Rueda, F. eta Aizpuru Murua, M. (2011): Gaur egungo munduaren historia 1945-2009, UEU, Bilbo, 155.
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Parisko txolarrea

* Parisko txolarrea
* Txalarretxo, txolarre,
* Paris-erdikoa:
* Bourse'ko iskanbilla
* (gizon zoro batzarre)
* ez ote naikoa
* i izutzeko, axolakabe biribilla?
* Farol itzali baten
* txapel-gaillurrera
* etorri aiz xuxen
* apur ostu bat yaten:
* batetik bestera,
* txapelaren muturrak arin dituk gaintzen.
* Salto banakin, begi
* ernaiak lurrera:
* ez aiz i makala:
* begiraldi luzeegi
* gabe, baátor beera:
* ez, alearen ordez, yasotzera azala.
* Kafetxean bainago
* astiaren yabe,
* zer egin oberik,
* (ezer ez gogarago)
* muiñak urtu gabe,
* zerbait, alarik ere, gogo-yolas baizik?
* Leioak lauso dira,
* eguraldiaren
* antzo. Barrenean,
* giroaren arira,
* loxustak egiten
* morroi mantal-zuriak daude bazterrean.
* Begira, beetik gora,
* berriz txolarrea.
* Keiñuka begiak,
* irentsi du, gerora
* luzatzeka, alea.
* Esku —(?)— peko guri bat boteaz... an'tziak!
* Paris'ko txolarrea:
* zertan aiz berezi
* nere erriko batez?
* Azalez, soin-arrea;
* barrenez, biurri;
* kideago zaitezten... eztakik prantzesez!
* Kanpantorre xaarrean
* bata bezin lasai,
* bestea da maiztar
* Tuileri goitarrean.
* Egingo nuke, bai,
* angoa lotsa ezetz onuntza banekar.
* Nun-naitar izan-miñez,
* ostera, gizona
* bai txori baldarra!
* Alegiñak egiñez
* bebil andik onaa:
* etxez kanpora beti duk baserritarra.
* Labur: nere burua
* Paris'en ikusiz
* ain lotu ta arlote,
* otoi nizun zerua,
* zeatz adiraziz
* gizon baiño naiago nukela txolarre.
# Persiarren Manifestua

Monarkia absolutua [...] arrazoimenaren eta adimenaren obra da: Jainkoaren legearen, justiziaren eta Estatuaren funtsezko arauen menpean dago: konkistako eskubideaz ezarri zen, edo beren Erregeak hautatu zituzten lehenbiziko gizonen borondatezko menekotasunaz. Honetara, subirano absolutuak ez dauka bere aginteaz abusatzeko ahalmenik (Jainkoak berak ez zuen eskubide hau izan nahi): horregatik beharrezkoa izan da botere subiranoa absolutua izatea, ororen interesari dagokion guztia menekoei agindu ahal izateko, eta obeditu nahi ez dutenak hartara behartzeko. [...]
Eskatu behar dugun erremedioa, geure eta gure probintzien nahiak paperera eramanez, Espainiako lege, foru, usadio eta ohituren araberakoa da. Hobe aski materialik ez balego, Berorren Maiestateak erresumari Baionan luzatu zion dekretua errepikatu beharrik ez izateko, eta Cadizen egindakoa erremediatzeko premia azaltzeko [...], eta horretarako Gortak handitasunez bil daitezela, antzinakoak bildu ohi ziren bezala: eta bitartean ukitu gabe gorde dadila hainbeste mendetan bete izan den Espainiako Konstituzioa, eta bere bitartez onartu ziren legeak eta foruak ere bai: bertan behera utz daitezela Cadizen emandako Konstituzioaren eta dekretuen ondorioak, eta Gorte berriek kontuan har dezatela haien baliogabetasuna, haien injustizia eta haien eragozpenak [...].
Fernando VII.a
Madril, 1814-4-12
Lehen iturria: UPV/EHUra sartzeko 2000/2001 eta 2002/2003 ikasturteetako hautaprobak. UPV/EHUk jatorrizko (gaztelaniazko) testutik egindako euskarazko bi itzulpenak bakarrean bildu dira, bertsio bakoitzeko onena hautatuz. Halaber Kondaira taldeak akats bakanen bat emendatzeko bere erara moldatu du testua.
Bigarren iturria: kondaira.eus
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Perkainen kanta

* "Perkainen kanta" edo "Perkain eta Azantza"
* Norat joaiten zira zu adiskidea!
* Donapaleura dut ene segida.
* Urreño bat deramat, bertze baten bila,
* baldin lapurtarrak jalgitzen badira.
* Lapurtarrak jin ziren trebesak doblezka,
* banitatearen orde bazuten nobleza;
* Galdu duen gaixoak kontsidera beza
* ez dela egun oroz lapurtarren besta.
* Azantzako semea nik ez dut mendratzen
* bere parerik ez du pilota botatzen.
* Bainan Perkain hori ez zuen lotsatzen,
* plaza guziarentzat bera aski baitzen.
* Zazpi joko zituzten, guk bederatzi,
* halere lapurtarren plaza ez zen aski,
* has berrian bezala trebezian beti,
* urguluz nahi zuten partida irabazi.
* Amikuzeko duzu Donapaleu
* /hango ezpada ere hurbil darraio.
* aldudiarrak eta ainitz gehiago
* handik ari zeraizkon dihuru karraio.
* Orai betetzen ditu bederatzi urte
* Baigorrin trufa onik egin zinaukuten,
* gure amen sariak juan zinituzten
* errebanjak baitiago hor, konpon zitezte.
* Lapurtar jaunak, orai zuek zer zaizue?
* Monedako Etxea hurbilxko duzue
* eskasten bazaitzue horra joan zaizkete
* ukaiten baduzue harturen duzue.
* Ehun urte galdu tuzte, gastuak bertzalde
* Hek ere nere ustez zerbait badirade
* gizon bat aberatsa izanikan ere,
* holako zimikoak senditzen dirade.
* Mainuak ur epelez, saldan oilaki
* gorputzari plazerak nola egin badazki.
* Antzar-ixterrak ere jan beharko ditik,
* dirurik ekar zekotz Donapaleutik.
* Azantzako semea, gure Jaun Pierre,
* mainuak hartu tzu bainan debalde
* Akizko uretarat joan behar zirade
* handik jiten zirenian beti prest girade.
* Azantzako semea, gure Jaun Pierre,
* ez duzu berehala sinesten zuk ere,
* baldin balinbaduzu aitzina kuraie
* leheneko pilotan beti prest girade.

## Erreferentziak

* ↑ Aurkenerena Barandiaran, Joseba. Karmel.2016 100-103 orr. https://www.karmelaldizkaria.eus/publico/upload/hemeroteka/karmel-karmel-2016-1-293-min2.pdf
* ↑ Dabadie, Séverine; Etchezaharreta, Christiane (2011) «[Itzultzaileak: Kattalin Totorika, PP Ji du Bénares, Edurne Alegria]» Laxoa : euskal pilotaren iturburua. Mikel Epalza, Ander Ugarte, Tiburcio Arraztoa hizketan La Cheminante ISBN 9782917598238 PMC 762498584. Noiz kontsultatua: 2019-04-27.
# Patxi motz eta Makaria

* «Patxi motz eta Makaria»
* 1/ P.:
* Len porru perrejillak
* ta piparrak saltzen,
* gero zazpi urtian
* fondan serbitzen;
* oraindik ez dakizu
* ontziyak garbitzen,
* galai gustokorikan
* etzaizu inguratzen;
* gorputza nagitzen,
* azala simurtzen,
* illiak zaitzen,
* beti ernegatzen;
* sorgiñaren itxura,
* ez naiz arritzen.
* 2/ M.:
* Gaizki mintzatzeko
* abillidadia,
* zentzu-gabiak duten
* banidadia;
* berrogei ta sei urte
* dauzkat edadia,
* Jaungoikuari eskerrak
* ongi juanak oi dia;
* izanik fedia,
* aingeru guardia,
* det txukundadia;
* zu zera ordia
* alper mozkor gezurti
* zerri urdia.
* 3/ P.:
* Berrogei ta sei urte
* igaro munduan,
* dituzula geiago
* nik uste nuan;
* ogei ta zortzi dira
* Maiatzian iruan
* Lezo'ko erromerira
* giñadela juan;
* oraindik goguan
* det nere buruan:
* metaren onduan
* garai beranduan
* ezkontzeko promesa
* egin genduan.
* 4/ M.:
* Ez nuke nai zerratu
* zurekin ezkontza,
* ni naiz ollanda zarra
* eta zu ontza;
* zure sudur gorriya
* luzia zorrotza,
* masalla-ezurrak igar,
* zimurra okotza;
* zera, Patxi Motza,
* dezuna biotza
* jela bezin otza;
* ez al zera lotsa?
* Galtza zarrak soñian,
* ariña poltsa.
* Liburuxka hat, Mendaroren zenBait bertsorekin
* osatua, Makazaga'renean inprentatua eta Oiartzun'en,
* Iturriotz'ko Kamiyo haserriko Sehastian
* Mendihuru'ren eskutik jasoa.
# Pagatzalle on bat

* Pagatzalle on bat
* Egun batian juan zan
* gizon bat kafera,
* beste askoren gisa
* zerbait artutzera,
* eta ango mutillak
* al zuben lenena
* eraman ziyon berak
* eskatu zubena.
* Sillan ixiririkan
* denkantsu onian,
* komeni zitzaiona
* artu zubenian,
* oju bat egin zuben
* soñu aundikua,
* zeñetan deitu zuben
* «Aizak, mutikua
* Ua galdetutzera
* nagusiyagana
* zenbat pagatutzen dan
* nik artu derana.»
* Seiak ekarri ziyon
* zuzen mandatuba
* «Jauna, bost errial da
* bedorren kontuba.»
* Gizona ordubantxe
* trantzian zeguen,
* pezeta bat bakarra
* besterik etzuen,
* eta eskañi ziyon
* esanaz seriyo
* «To, eta nausiyari
* eraman akiyo.»
* Mutillak esan ziyon
* artu ordurako
* «Errial bat falta du
* emen konturako.»
* Arrek erantzun ziyon
* bere-beriala,
* len alegiya ez aitu:
* «Zenbat: erriala?
* Ik ez dirak serbitu
* mandatugilletzat?
* Bien, errial ori
* gorde zak iretzat!»
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Ontza ta bere Ama

—Nere umea, egingo det eskatzen didazuna; baña beldur naiz enzungo ez nautela Santuak. Oroi zaite, zenbat lapurreta egin ditugun zuk, eta nik Eleiza barruetan; nola loitu ditugun Aldare, edo Eliz-maiak.
Ipui onek esan nai du, gaitz andiak egin dituztenen noraezeko, ezin bestezko, ta esturasunak eraginiko eskintza, ta eskariak, alperrak dirala, leenago garbitzen ez bada biotza. Santuak bere alde, edo bando iduki nai dituenak, mugonez, edo leenaz irabazi bear dituela; osasun egunetan atsegin eman bear dioela, estura ordu ta gaixotasunean adiskide ongilletzat iduki nai dituenak.
Santuei ondo esan
Ta leenaz beren adiskide izan.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Pagoa ta Kañaberea

—O Kañabera argal, miazti, ikarakorra! Zergatik zabiltza zabuka ordi baten gisan, sendo egon ezinda? Ez dakutsu nola ni sendoago naizan aize guziak baño? Emen ausitzen dira beren aserreak, niri zaburik eragin gabe. Arpegi ematen dioet, ta ezin dute ezer nirekin.
Eranzun zion Kañabereak:
—Ezagutzen det nik nere argaltasuna; ez naiz ni zu bezein sendoa; ez det erakutsi nai ez dedanik.
Alako batean dator aize olatu ain portitz ta gogaitkarria, non da ausi zuen gerri gerritik gure Pagotzarra, ta jo zuen bera, oñean gelditzen zala Kañabera giratzallea. Lurrean zetzala Pagoa egoi-aizeak garaiturik, diotsa Kañabera zutik zegoanak.
—O Pago luze, lodi ta mardoa! Nora dira zure arrotasunak? Zergatik sinistu ez, zegoala zu baño indartsuagorik? Zure orri, edo ostro argi egiten zutenak zimeltzen asi dira; laster igartuak ekusiko ditugu. Etorriko ere dira gizonak beren aizkorakin jo dezulako lurra, ta lotsa kenduta, txikituko zaituzte, etxetara eraman ta surtan erretzeko. Ona zertara etorri dan zure errotasuna. Ni makurtzen nintzaion aizeari, ta nago orain zutik kalte gabe.
Ipuin ezin obea adierazotzeko gizon arro, astin, ta buruiritzikoai, nola geroenean izango diran beratuak. Burua makurtzen dutenak, edo humillatzen diranak geldituko dira zutik, kalte gabe, aizerik gogorrenak garaitu ezin dituela. Zenbat mutill ta gizon arrok, indarrak erakutsi naia gatik, iritzirik sendoagoak diradela burruka ta makillaka, garaituak izan dira, jo dute bea, lurpera gorputza eramateraño! O arrotasuna! Zenbat galdu dituzun! Orregatik egia garbia da, beratzen dana biotz arrotuz, beratua. Esopok baño obeto jakin bear dute egia au Jesukristoren eskolan azi diranak. Bada
Ez inoiz burua goratu geiegi,
Eroria izan ez zaitean beregi.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Piztia itxusi ta Gizon bideaztia

—Atoz beldur gabe nere etxera; emango dizut mai ona; bada mendi onetako aldats, ta elurrak nakatuaz gañetik, eman izango dizute gosea.
Etxera eldu ziranean, gizon bideaztiak eskuak berotzeko estutzen, ta igortzitzen zituen bata ta bestea alkarrekin, egozten ere zuen aoko arnasea esku sabeletara. Maian jarri zanean, ekarri ziezten janaririk ederrenak, ta sabela berotzeko katillu bete ardo berotu ta zirakiana. Urbildu zuenean ezpañetara, erre ziozkan ardo irakiten zegoanak, ta txut esanik, asi zan ardo gorituari putz egiten. Bazekusan au Abere zatarrak, ta diotsa gizonari:
—Au zer da? gauza desberdin bi dakustaz zugan. Ao batekin berotu zinituen arnasa emanda esku-sabelak; ta ao berarekin puzka ta puzka otztu nai dezu ardo beroa. Gizon okerra zera zu, bi aldetara egiten dezuna, ta biotz tolestuaren jabea. Ez det nik nere etxean iduki nai zu bezelako gizonik. Zoaz bada nai dezun lekura, ta etorri zeran bidetik.
Ipui onek arrapatzen ditu biotz ta ao biko gizonak, atzetik saldu, ta aurretik arpegi ona daukatenak.
Ez da ez farra egiteko,
Arpegi bi idukitzea,
Batez pakea saltzea,
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Otso ta Asto gaixotua

—Non dezu miñ? Non dago zure gaitza?
Eranzun zion Astoak bere Mediku, edo Sendagille ederrari:
—Zuk ikutzen didazun leku guzietan daukat miñik andiena. Orretan dago nere gaitza, edo kaltea; ta eskerrak emango dizkitzut pakean bazaude. Zu bezelako Sendagillak dira gaitza irasteko obeak.
Ipui onek dio, gizon gaiztoak saldu nai dutenean on egiña itz ederrakin, orduan ari dirala geien gaitz egiten. Bada
Ez sinistu gizon gaiztoari
Gezurra dariolako alakoari.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Otsoa ta atxurlaria

—Gizonak, zertako da gaitz egitea gaitzik egiten ez duenari?
Atzeratu zituzten aga edo makillak, ta larga zioen gaitz egiteari; errukin ziran ogia jateko emateraño. Gaba eldu zanean, joan zan bakoitza bere etxera, uste izanik, illko zala Otsoa goizerako. Gau artan urratu zituen lokarriak, iges egin zuen, ta laster sendatu zan. Gogoan zerabillen, nola gaitz egin berak ere bere gaizkillai. Biurtu zan basorik soro ta landetara, ta aserrezko sua zeriola, ekin zioen arrapatu zituen Arzai ta Atxurlariai. Larga zituen batzuek illik, beste batzuek gaizki zauriturik. Sartu zitzaien beldurra, inguru artako errietakoai, ta erregutu zioen gaitzik ez egitea.
—Ondo da —dio Otsoak— barkatuko dioet jo baño egin ez nautenai; idukiko ditut adiskidetzat nerekin errukitu, ta ogia eman zidatenak; baña gogoango didate bizitza kendu nairik ebilli ziranak.
Ipui onek erakasten digu, biotz biguñeko, ta errukiorra izaten: Bada
Edozeñi on egiozu
Noizbait damuko ez dezu.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Otsoa, Aizeria ta Tximua

—Biok zerate lapur ezagunak; ta iñork ez daki nor dan gezurti, ta gaiztoena. Ez du Otsoak ekarri bere esanaren agiri edo probanzarik; bere esan utsa ez da asko sinistua izateko, ta lege zuzenetan ez zaio sinisterik ematen Lapur jakiñari. Bestetik Aizeriak ukatuko zuen ostu balu ere. Ala, zaudete pakean, ta onenbesterekin bukatu bidi auzi au, bada biok gelditzen zerate burua garbitu gabe, ta zaio gaiztoan.
Ipui onek dio, gezurti, ta lapurrak ez dutela izan bear sinistuak. Gaiztagintza, ta oker-kizunetan artua, dala gaiztagiñ, ta okertzat ezagutua. Gizon egia zale ta bestetik zuzenak guzia daukatela eginda sinistuak izateko.
Gizon gaizto, ta lapurra
Guzi guzia gezurra.