OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Delituez eta zigorrez/XXXVII. Atentatuak, konplizeak eta inpunitatea

XXXVII. Atentatuak, konplizeak eta inpunitatea
Epaimahai batzuek inpunitatea eskaintzen diote delitu larri baten konplizeari, honek bere lagunak salatzen baditu. Honelako jokabide batek bere alde onak eta txarrak ditu. Alderdi txarra, nazioak traizioa baimentzen duela, gaizkileen artean ere begi txarrez ikusia dagoena; izan ere, nazio batentzat kaltegarriagoak dira doilorkeriazko delituak kemenezkoak baino, azken hauek ez baitira oso maiz gertatzen, eta, gainera, indar onbera batek onura publikoaren bidean jar ditzake; baina doilorkeriazkoak ohikoagoak eta itsaskorragoak dira, eta bere baitan bildu zaleagoak. Gainera, epaimahaiak legearen ahulezia agerian uzten du lege-hauslearen laguntza erregutzen duenean. Abantaila hauek ditu, bestalde: delitu garrantzitsuak aurreikustea eta, ondorioak agerian jarriz eta egileak isilean edukiz, herria beldurtzea. Honek zera uzten du garbi: legeari federik ez dionak, arlo publikoari alegia, ez diola, ziur asko, pribatuari izango. Iruditzen zait lege orokor batek, kasu jakin batean, delitu baten konplize salatariari inpunitatea aginduko balio, hobe izango litzatekeela hau edozein deklarazio berezi baino; horrela, elkartasuna hautsiz, konplizeak elkarren beldur izango liratekeelako, eta bakoitzak bere buruarengan baino ez lukeelako itxaropenik izango. Epaimahaiak ez ditu ausart bihurtuko gaizkileak, hauek, kasu jakin bat argitzeko, beren laguntza eskatzen dela ikusten dutenean. Honelako lege batek, gainera, salatzailearen inpunitatearekin batera, honen erbesteratzea ekarri beharko luke... Baina alferrik saiatuko naiz sentitzen dudan kontzientzia ausikiari ezikusi egiten, baldin eta traizioa eta azpikeria baimentzen baditut lege sakratuetan, jendearen arteko konfiantzaren eta giza moralaren monumentu diren legeetan. Zer nolako eredua emango litzaioke nazioari baldin eta, agindutako inpunitateari huts eginez, burubide bihurriak bitarteko direla, fede publikoaren lotsarako, oinazera eramango balitz legearen gonbitari erantzun diona! Nazioetan ez dira gutxi honelako kasuak, eta beraz, ez dira gutxi pentsatzen dutenak nazioa makina konplikatua dela, eta trebeenak eta boteretsuenak mugitzen dituztela honen mekanismoak, eurei gogoak ematen dien moduan; uzkur eta bihozgogor dira anima samur eta maitagarrien gozotasuna suposatzen duen guztiarenganako, eta, jendearen animak musikoek beren tresnak bezala ukituz, azerikeria ikasiz astintzen dituzte sentimendurik kutunenak eta grinarik bortitzenak, baldin eta ondo badatorkie beren helburuak lortzeko.
# Delituez eta zigorrez/XXXIII.Kontrabandoak

XXXIII. Kontrabandoak
Delitu honek legean bertan du sorlekua; izan ere, zerga handitu ahala, handitu egiten baita onura, eta kontrabandoan aritzeko tentazioa, eta aritzeko erraztasuna areagotu egiten da zaindu beharreko zirkunferentzia handitzen eta kontrabandogaia gutxitzen den neurrian. Oso zigor justua da jenero debekatua eta gainontzekoak galtzea, baina zerga txikiagoa balitz eraginkorragoa izango litzateke, gauza jakina baita gizonek ahalegina arrakastatsu suertatuz gero izango luketen onuraren arabera arriskatzen dutela.
Baina zergatik ez du delitu honek fama txarrik ematen, printzeari, eta, beraz, nazioari berari, egindako lapurreta izanik? Zera esanez erantzungo dut: gizonak gaiztakeria jakin bat ez dela beraren aurkakoa pentsatzen badu, ez da saiatuko egilearen kontrako haserre publikoa pizten. Horrelakoa da kontrabandoa. Urruneko ondorioek oso eragin ahula dute gizon batzuengan, ez dute ikusten kontrabandotik etor dakiekeen gaitza, aitzitzik, ahal badute, momentuko onurez gozatzen dute maiz. Honelakoek ez dute printzeari egiten zaion kaltea besterik ikusten; horregatik, ez dute inolako asmorik izaten kontrabandistari beren adiskidetasuna ukatzeko; bai, ostera, lapurreta pribatu bat egiten duenari, idatzi bat faltsutzen duenari, edo gertatzen diren beste kalte batzuen egileei. Gauza jakina da, izaki sentikor oro, ezagutzen dituen gaitzez bakarrik arduratzen dela.
Baina zigorrik gabe utzi behar al da honelako delitu bat, egileak zer galdurik ez duenean? Ez. Badira zergaren izaerari dagozkion kontrabandoak, eta edozein legeria jatorretan zerga hain oinarrizkoa eta nekeza denez, mota honetako delitu batek ganorazko zigorra merezi du, espetxea ere bai, morrontza ere bai; baina delituaren izaeraren neurriko espetxea eta morrontza. Esate baterako, tabako-kontrabandistaren espetxeratzea ezin da izan sikarioarena edo lapurrarena bezalakoa; lehenak iruzurtu duen alor berean zerbitzu-lanak eginez zuritu behar du delitua, hau zigorraren izaerarekin hobeto dator eta.
# Delituez eta zigorrez/XXXVIII.Itaunketa iradokitzaileak, adierazpenak

XXXVIII.Itaunketa iradokitzaileak, adierazpenak
# Delituez eta zigorrez/XXXIX.Delitu mota berezi batzuez

XXXIX.Delitu mota berezi batzuez
# Bide Barrijak/Eskeinza

Eskeintza
Urkiaga'tar Joseba Mirena
# Bide Barrijak/Ezkontza-eguna

Ezkontza-eguna
Ortzargi-altzotik jatsi ete zintzan lurrera? Ain garbi zenduzan yantzijak, ain argi begija! Bidian ixuri zenduban lurrinkai gurija... Lurra ikutu barik zoyazan gotzonen antzera.
Maitasun zaliak sortzen ziran zeure soera. Gozartu zenduban bixitza gustiko zorija. Egaz larrosara juan zan txirrita zurija, maitasunak zabal-egin eban lora ganera.
Neskutz, bil-zenduban mosu baten, zeure bixitza. Eta betikorra bailitzan barneko irritza loratu yatzuzan begijak ludiko pozagaz.
Lora ezilkorrak, maitasunak, zeure bidean zabaltzen ebazan, laster baña igartu zirean, atzetik etorren erijotz-axian otzagaz.
# Bide Barrijak/Gabeko-irrintzija

Gabeko irrintzija
Gau argitsuban bakarrik nago leyo idigijan; ibai garbijan ixilik dabil iretargija. Izpi zurbillak dizdiz dagije baso erdijan. Ilargi orrek eztau itxartu artzain zolija.
Mendi baltzaren goyetan, muga bako bakiak zaintzen dau zeru eta lurraren maitasun-lua, Gaba urrezko koroyaz dabil. Lora legunak ameslari, goi-gora digorte usain-goxua.
Gabeko gentzan gorpuzki oneik loratu dira... Jainko diztira oro da... Baso-ziar emaro menditik yatort leunkiro abots baten intzira. Dardarka zeru zabalan galtzen da naro-naro.
Baso ixoztuban estalduta agon maitale orrek! Ezeik abestu, ba abes orretan dagerk bijotza. Eure barneko kezkak yagerzak irrintzi orrek, ixildu egik samin latzezko maitasun-otsa.
Oi!, bijozkada leuna darijost eure irrintzijak. Eure samiñaz batera dabesk neure samiña Bijotz orotan bardiñak dozak maitasun nayak, abesti orok yagertek geure kezka bardiña.
Irrintzi leuna galdu dok gauko zeru garbijan. Eta ire samin orrek tolestu yozak eguak. Gau oroz, baña, dardarka bere leyo idigijan negar zotinka iraungo bai-yok neure goguak.
# Bide Barrijak/Arotzak

Arotzak
Arotzak lan-dagije, zar eta gastiak: oya batak badagi, ilkutxa bestiak.
—Arren, oya bukatu nasai lo-dagidan bijotzan poza yatan maitiaz batera. Begijak apal-itxi luaro aldijan eta irrija datorke espanen ganera. Ezkon-barrijen oya, bai-da donetsija, bertan zorunak dagi maitasun abija.
Arotzak lan-dagije, zar eta gastiak: oya batak badagi, ilkutxa bestiak.
—Geldiro ilkutxa egin. Eder yat bixitza. Itzalentzat bakarrik ixaten da ilkutxa. Or ezin sartu naike maitasun irritsa, eta gastaruaren lorazko gorputza. Zerraldua ituna da itxaropen barik, bertan ezta sortuten ametsen lorarik.
Arotzak lan-dagije, zar eta gastiak: oya batak badagi, ilkutxa bestiak.
Ixilik gaba dator liluraz bilduta: Ene arotz gastia, ekin biarrari. Ain maite dodan oya itxi amaituta.
Arotz zar orrek barriz alde-egin lanari. Zeure soñak deskatu gauko atsedena. Goitik ixarrez dator ordurik leunena.
Arotzak lan-dagije, zar eta gastiak: oya batak badagi, ilkutxa bestiak.
Egunak argi-dagi mendixka ganian: Arotz agure orrek amaitu dau lana. Zerraldo baltza daurkit etxeko atian... Gastia barriz luak uatu dau dana. Erdi egiñik datza oe ain kutuna. Orain zertako dogu geure maitasuna?
# Bide Barrijak/Erantzuna

Erantzuna
Illargi-mosu dabil edurtze zurijan: urbil geure soin oneik maitasun zorijan, itzal miak dagijez bide bakartijan.
Otzak ixoztu daroz maite-itzak abuan eta dardar dixuri barriro kolkuan, maitasun ondar oneik gorderik goguan.
—Maitatzen ete nozu, neskatil liraña? lei gurenez ditauntsot: odei baltzez baña ilun-iluntzen yako bekoki bikaña.
Itz leunez poztuteko neure gotilluna begijetan neuskijo billau erantzuna. Erantzun orrek dakar minduben zoruna
Ixil berak didatzi edurtze ganian; goibelez illargija odeyen artian... Nok digarke erantzunoi gaberdi baltzean?
# Bide Barrijak/Bijotzean

Bijotzean
Lorategiko edur zurijan
irarri zendun neure irudija.
Axia eldu ta egal otzez
autsitu eban gustija.   Larrosa baten orri ganian
idatzi zendun ixen maitia:
udea eldu eta eguzkijak
igartu eban lorea.   Neure gorputza esku miakaz
marreztu zendun are ganian:
etorri ziran olatu urdiñak
atzindu eban unian.   Beti-betiko iraun dagijan
badakixu non sakon irarri?
Bijotz barruban, maite kutuna,
maitasun izkiz idatzi!
# Bide Barrijak

URKIAGA'TAR ESTEPAN
(LAUXETA)
Bide-Barrijak
NUEVOS RUMBOS
BILBAO 1931 EMETERIO VERDES ACHIRICA Correo, 3 y Cruz, 8
_________
BILABIDEA
| Itzaurrea | IV |
| Eskeinza | XVI |
| Gexorik nago | 2 |
| Neguko gaba | 6 |
| Gurutze-aldera | 10 |
| Arotzak | 12 |
| Itauna | 16 |
| Erantzuna | 18 |
| Miren Neskutza'ren Baselexa | 20 |
| Jadetsi-eziña | 26 |
| Mao gorrija | 28 |
| Abaua | 30 |
| Gaste gexua | 32 |
| Iluntzeko-ixarra | 36 |
| Gabeko-irrintzija | 38 |
| Iturri-negarra | 40 |
| Maitale kutuna | 42 |
| Ituna | 48 |
| Txakurtxuba | 50 |
| Ezkontza-eguna | 54 |
| Ludi ameskorra | 56 |
| Goguaren eresija | 58 |
| Mosuba | 60 |
| Lied | 62 |
| Bijotzean | 64 |
| Jaungoikotija | 66 |
| Lili-negarra | 72 |
| Liparra | 76 |
| Señai abestu | 78 |
| Betikoŕa | 84 |
| Abestija | 86 |
| Mendijetara | 90 |
| Bere illobijan | 94 |
| Jaunagan atsedena | 98 |
| Artzai ona | 104 |
| Zaurija | 108 |
| Miren'i otoya | 110 |
| Siaskakua | 112 |
| Artxanda ganian | 116 |
| Goxaldeko-edurra | 122 |
| Ezilkortasuna | 126 |
| Itzarrik | 132 |
| ¡Itsasora! | 136 |
| Uarra | 142 |
# Bide Barrijak/Abaua

Abaua
Erladi urdurija, neure gogamenok espan gorrijoi dagoz: arin dabiltz orok. Urduri dabiltz neure gogai-erletxubak zeure loretan batzen lora-irin gurija, ¡Espan orrein lorakaz dagijen eztija! Bijotzean bil-dodaz abau gozotsubak... Maite gintzazanian gordeten nendubazan bijotz barrenian. Zeure ezetza ostera mingots itunez jausi yatan bijotzera. Gozo biarra neukon barruko miñean, eta mustau nenduban abau ederrena. Baña zer txastau neban eztijan ordean? ¡Espan orrein lilijak ba euken edena! ¡Egiz neure bijotza iratu yatan oro! ¡Maitasunan mingotsa abau aren barruban bai neban idoro!
# Bide Barrijak/Gaste gexua

Gaste gexua
Mendi-ertzeko gastia arratsak dakar geldiro; udazken ori barnera sartuten yako leunkiro. Zugatzen orri zimelak lurrera datorz axian eta ametsezko zerrija zabaltzen dabe bidian. «Samiñez nator zeugana, maite zaitudan basua: orbelen jauste mindubak diraust erijotz arua. Abi utz orreik zeuriak, zeuria zarba zimela. baña neure soin gaxua luzaro bixi daitela. Gastia nazan ezkero oraindik eztot il-gura. Bekoki onek dagerren maitasunezko lilura ezin illundu dagike erijotzaren laztanak. Ariñik duaz obira zerubak maite dauzanak! Nik barriz nasai lo-dagit itxaruaren azpijan. Itun dagozan bijotzak poztu egixuz ludijan edo bixitzaz mindubai itzalez itxi begijak. Ustege dagon batentzat eskei zugatzan, lokijak. Mendiko magal ertzian daguan areitz zimela aizkora kazka zorrotzaz lurrera jausi daitela, baña iraun begi lerdentsu emaitz betezko zugatzak. Bere orrijen itzalik ez bei apurtu ekatxak. Mitxeletatxu sorgiñez eta larrosaz josita orril-begijan baitago neure loragu polita. Barne barnetik kantari, egun sentiko argira, urrezko larratxorijak egaz dagije ortzira. Enara batek bezela gastetasunak narua eta eguak zabalik gorantza juat gogua. Oraindik eztot il-gura, bixitzau yatan leguna! Maite dau bijotz gaxuak ene aberri kutuna;
maitatzen ditu lagunak eta guraso tximurrak baita zeu bere, ene neskutza, ta zeure begi samurrak. Laguntza orrein eztija mustau nai dot il-artian. Bildurrik gabe nor dua illobiko itzal bidian? Atsegiñen mai alaira didar dagiste gustijak; dastatu barik ostera itxiko dodaz jakijak? Esku arteko usuilla edariz daukot beterik, baña lorazko espanok eztodaz busti oraindik... Jolas zaratak neugana dakarz axetxu zolijak, maitati bere atiak zabaltzen daustaz ludijak. Mosuba erdi egiñik itxi biarra, bai ituna! Bijarkuak beti dakar geure zalian zoruna. Oraindik bixi gura dot, ludija yatan ederra. Itunak poztu egiten bua arin gexo ankerra! Negarrak ondo dirudi aguren begi minduban, baña mosuba ederren maite diranen abuan. Zarrak il beitez, oroyak-arren eztogu ayolik, itxaropenak galtziak eztauko barriz neurririk. Negubai otzak yagokez, udabarrijai lilijak. Obijan soilik apurtu larrosa bageko ontzijak». Olan iñardun gastiak orbel betezko bidian; azken orrija dardarka lurreratu zan axian... Baso aldetik betiko juan zan mutil gexua ta itxaro illaren antzean itun lotu zan basua. Negarrak ez eben lotu gexo ankerran zaurija ta lorak, arren, betiko apurtu zan lorontzija. Barriz eldu zan mendira udabarrijan laztana eta lilijen usañak alaitu eban oyana, Baña ostroen dardarak eta txorijen txijuak Iñor ez eben idoro alai egiten basuak.
# Gauzen izaeraz/Oharrak

Oharrak
2 ik. Paratore, E.: La problemática sull´epicureismo a Roma», Aufgang und Niedergang der Römischen Welt-en, I, 4, 1973, 140-141 or.
3 ik. Lukrezio, I, 80-126; V, 1194 –1240.
4 ik. Lukrezio, VI, 14-16.
5 ik. Lukrezio, I, 146-148; II, 1-61; III, 1-30; 1053-1075.
6 Ik., adibidez, V eta VI liburuak.
7 Naturaren aurpegi bikoitza, ik. Lukrezio, III, 931-977.
8 ik. Lukrezio, I, 149-214; 215-264.
9 ik. Lukrezio, II, 1090-1092.
10 ik. Lukrezio, I, 951-1051; II, 1048-1089
11 ik. Lukrezio, VI, 64-66; beste urrats batzuk finitutasunaz, I, 584-589; II, 479-499; 700-729.
12 Estoikoengan kosmoaren kontzepzioari buruz, cf. José Ramón Arana: «La biología de los primeros estoicos», Veleia-n, 16, 1999, 233-257 or.
13 ik. José Ramón Arana: «El Ión, fundador de la hermeneútica occidental», Veleia-n, 15, 1998, 257-276 or.
14 Poesiariaren inguruan epikureismoaren barne polemikaz, cf. Paratore, o. a., 1973, 173-179 or.
15 ik. Lukrezio, I, 136-145.
16 Ik. Lukrezio, I, 265-328 argudiatze konkretu baten adibide paradigmatikoa da, baina obra guztia harekin elkarrizketa egiteko zu bati zuzentzen zaio.
17 Ik. Lukrezio, I, 483-484.
18 Ik. Lukrezio, I, 635-920.
19 Ik. Lukrezio, I, 814-829.
20 Ik. Lukrezio, I, 921-950.
21 Ik. Lukrezio, II, 1023-1047.
22 Ik. L. Gil: Censura en el mundo antiguo, Madrid 1961.
23 Ik. Zizeron: De finibus, I, 13 = ik. Tusc . , IV, 6 –7.
24 Ik. E. Paratore: o. a. , 1973, 137-150 or., Gadarako Filodemoren paperari buruzko eztabaida eta guzti.
# Gaztetan jarriyak dama bati

* Gaztetan jarriyak dama bati
* 1
* Argitasun aundiko
* perla garistiya,
* nere osasuna ta
* nere eguzkiya;
* baita ere zu zera,
* maitetxo eztiya,
* mundu ontako nere
* desio guztiya.
* 2
* Eziñ fiñago dala
* da txit seguruba
* zuganako dakatan
* naitasun puruba;
* beti dauzkat zugatik,
* nere aiñgeruba,
* sentitzen biyotza ta
* pentsatzen buruba.
* 3
* Ixilik gorde arren
* asko dira penak,
* nere biyotz gaxuan
* zugatik daudenak;
* biazuna baño're
* miñkatsago denak,
* bañan zuk nai ezkero
* goza litezkenak.
* 4
* Dauzkatan pena oiek
* ixilik gordeta,
* uts biyurtuko dira
* zuk nai zazu-eta;
* bertatik jarriko naiz
* kontentuz beteta,
* neria izatera
* konforma zaite-ta.
* 5
* Ez naiz mutill ederra,
* —au lana, au lana!—
* ez naiz aberatsa're,
* maitetxo laztana!
* Bañan biyotz bat badet
* oberik ez dana,
* betia zuganako
* amoriyoz dana.
* 6
* Auxen eskeiñtzen dizut
* guztizko suabe,
* arren egiñ nazazu
* zuriaren jabe!
* Bestela penaz ill ta
* laister naiz lurraz be,
* bara ni eziñ bizi
* niteke zu gabe.
# Gernikako arbola

* Gernikako arbola
* 1
* Gernikako Arbola
* da bedeinkatua
* euskaldunen artean
* guztiz maitatua.
* Eman ta zabal zazu
* munduan frutua
* adoratzen zaitugu
* Arbola santua
* 2
* Mila urte inguru da
* esaten dutela
* Jainkoak jarri zuela
* Gernikako Arbola.
* Zaude bada zutikan
* orain ta denbora
* eroritzen bazera
* arras galdu gera
* 3
* Ez zera eroriko
* Arbola maitea
* baldin portatzen bada
* Bizkaiko Juntea.
* Laurok hartuko degu
* zurekin partea
* pakian bizi dedin
* euskaldun jendea.
* 4
* Betiko bizi dedin
* Jaunari eskatzeko
* jarri gaitezen danok
* laster belauniko.
* Eta bihotzetikan
* eskatu ezkero
* Arbola biziko da
* orain eta gero.
* 5
* Arbola botatzia
* dutela pentsatu
* Euskal Herri guztian
* danok badakigu.
* Ea bada jendea
* denbora orain degu
* erori gabetanik
* eduki behar degu.
* 6
* Beti egongo zera
* udaberrikoa
* lore aintzinetako
* mantxa gabekoa.
* Erruki zaitez bada
* bihotz gurekoa
* denbora galdu gabe
* emanik frutua.
* 7
* Arbolak erantzun du
* kontuz bizitzeko
* eta bihotzetikan
* Jaunari eskatzeko.
* Gerrarik nahi ez degu
* pakea betiko
* gure lege zuzenak
* hemen maitatzeko.
* 8
* Erregutu diogun
* Jaungoiko Jaunari
* pakea emateko
* orain eta beti.
* Bai eta indarra ere
* zerorren lurrari
* eta bendizioa
* Euskal Herriari.
# Manex Goienetxe irakasleak: «Gure ametsak konkretuki bideratzen saiatu gara»

Manex Goienetxe irakaslea «Gure ametsak konkretuki bideratzen saiatu gara»
Manex Goienetxe, sortzez garaztarra, Angelun bizi da. Ofizioz irakaslea da,hastapenean frantses eskoletan eta gero ikastoletan. Baionako fakultatean euskarazko kurtsoak ematen ditu.
■Nola sortu zen UEU Ipar Euskal Herrian?
1973an sortu genuen UEU. Ez nintzen bakarrik, beti lantalde batek eraman du lana. Idazkari bezala norbait behar zen eta nik hartu nuen lan hori. UEU hasi genuen Karlos Santamariaren laguntzarekin. Hutsune bat senti genuen garai hartan Euskal Kultur mugimenduan. Hamarkada horretan kultura ez zen bat ere azkarra. Ikastolak abiatuak ziren, irrati eta egunkaririk ez zegoen. Alfabetatze mugimendua azkartzen hasia zen, Ricardo Arregi batekin. Irekiak ziren eremua berri horiek behar genituen osagarritu. Herria historian zehar aitzina doalarik, unibertsitatea beharrezkoa zaio, hots alde horretatik basamortuan geunden.
■Norekin egin zenuen lan UEU muntatzeko?
Europan barreiatuak ziren irakasle eta ikasleekin muntatu genuen UEU. Belaunaldi desberdinetako jendeak bildu ziren lehen ekitaldian. Beraz, gazteak irakasle omen handikoekin elkartu ziren. Joan ginen Bartzelonarat Ibon Sarasola baten bila edo Parisera Txomin Peillenen bila. Quebecetik Piarres Xarriton ere etorri zen. Lehen lau urteak Ipar Euskal Herrian egin zituen UEU bainan gero Nafarroara joan zen, giro politikoa kanbiatu zelako. UEU ez da izan Ipar Euskal Herriko edo Nafarroako gauza bat, Euskal Herri osokoa izan da. Erran nahi baita Euskal Herri honetan hiru lurralde puskaturik direla eta bakoitza bere berezitasunarekin. Orduan UEU saiatu da lotura bat egitera muga horien gainetik, kontuan hartuz herri honen lurraldetasuna. Baionan edo Iruñean egin berdin da.
■Partaide anitz baziren hastapenean?
Lehen ikastaroan 85 ziren. Bigarrenean 124, eta orain bostehunetik goiti. Erran nahi dut behar bat bazela eta hutsune hori bete dugula neurri batean. UEUk beti egin ditu ametsak eta batzuentzat ametsak erran nahi du utopia. Gure ametsak konkretuki bideratzen saiatu gara beti.
# Lyndon B. Johnson-en hitzaldia

Hiriburuko nahaste-borrastetik zuen campusaren lasaitasunera nator, zuen herrialdearen etorkizunari buruz hitz egitera.
Gure herriaren zoriontasuna lortze aldera, ahalegintzen gara gure nazioaren bizitza babesten eta gure herritarren askatasuna begiratzen. Bilatze-lan horretan arrakasta badugu, nazio gisa arrakasta izan dugun seinale izango da. Mende batean zehar egin dugu lan kontinente bat jendeztatzen eta menderatzen. Mende erdian zehar, mugarik gabeko asmamenari eman diogu bide, eta industria nekaezinean aritu gara oparotasunezko estatua sortzeko gure herri guztiarentzat.
Datozen berrogeita hamar urteetako erronka honako hau izango da: oparotasun hori guztia gure bizitza nazionala aberasteko eta hobetzeko erabiltzen jakitea, horrela gure amerikar zibilizazioaren kalitatea igo dadin.
Zuen irudimenak, zuen ekimenak eta zuen haserreak erabakiko dute zer gizarte eraiki. Aurrerapena gure beharrizanen zerbitzura egongo den gizartea, edo balio zaharrak eta ikuspegi berriak kontrolik gabeko hazkundearen azpian lurperatuko direna. Izan ere, gaur egun, gizarte aberats eta gizarte boteretsu baterantz jotzeko aukera izateaz gainera, Gizarte Handira jotzeko aukera dugu.
Guztien oparotasunean eta askatasunean oinarritzen da Gizarte Handia; pobrezia eta arrazakeria desagertzea eskatzen du; erabatekoa izan behar da hori guztia lortzeko gure konpromisoa, eta hasi baino ez gara egin.
Gizarte Handiaren esparruan, ume guztiek aurkituko dituzte beren burua aberasteko eta talentuak hobetzeko ezagutzak. Esparru horretan, eraikitzeko eta gogoetan aritzeko aukeratzat hartzen da aisia; ez aspertu egonezinak sorraraziko dituen iturri beldurgarritzat. Esparru horretan, hiriak ez dira izango oinarrizko premiak asetzeko eta merkataritzaren eskakizunei erantzuteko soilik; edertasuna ere hor bilatuko da eta elkartzeko egarria hor aseko da.
Naturarekiko harremana berritu ahal izango du gizakiak esparru horretan; omenaldia egingo zaio kreazioari bere izaeragatik eta gizakia ulertzen laguntzeagatik. Esparru horretan, beren helburuen kalitatea lehenetsiko dute gizakiek, dituzten ondasunen kantitatearen gainetik.
Lyndon B. Johnson
Michigan Unibertsitatea, 1964ko maiatzaren 22a
Iturria: Martínez Rueda, F. eta Urquijo, M. (2006): Materiales para la historia del mundo actual, Istmo, Madril, I., 383-384.
Itzulpena: Martínez Rueda, F. eta Aizpuru Murua, M. (2011): Gaur egungo munduaren historia 1945-2009, UEU, Bilbo, 103.
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Maita nazazu arren!

* Maita nazazu arren!
* 1
* Biyotzaren erditik
* zeruzko dama bat
* amoriyoz maite det
* eziñ esan ainbat;
* sufri-arazitzen dit
* erotzeko din bat,
* artara ekarriko nau
* oraindikan anbat.
* 2
* Nere maitasun onek
* falta du ordaña,
* etzait ongi portatzen
* aingeru liraña;
* itxumen guztiyakin
* maitatzen det baña...
* berak ez nau ordia
* nik merezi aña.
* 3
* Zoraturikan beti
* aren billa nabill,
* ura berriz nigandik
* igesika dabill;
* laister logratuko du
* onla banarabill,
* biyotzikan gabiak
* penaz nai banau ill!
* 4
* Iñon ikusi gabe
* sei aste luziak,
* beti artaz pensatzen
* negarrez pasiak;
* begi biyak dakazkit
* malkotan asiak,
* ez du asko kupitzen
* nere oñaziak.
* 5
* Aren krueltasuna
* izanik ainbeste,
* penaz betia nago,
* miñez eta triste;
* izar dizdizariya,
* nitaz kupi zaite!
* Zuregatik ilko naiz
* ez banazu maite!
* 6
* Baldin gertatzen bada
* orrelakoren bat,
* zedorri're damubak
* ilko zaitu anbat;
* maita nazazu bara
* nik zaitutan ainbat,
* elizan egiteko
* biyotz birekin bat!