# Elkano

* «Elkano »
* 1/
* Milla ta bosteun urtez gañera
* emeretzigarrenian.
* Agorraren ogei ta zazpiyan.
* San Lúcar de Barrameda'n.
* bost kapitan beren barkuekin
* antxen inguratu zian.
* berreun da ogei ta emeretzi gizon
* arturik danak lanian.
* Magallanes nagusi zutela
* itxasoz atera zian.
* 2/
* Elkano jauna San Antonio'n
* atera omen zan aurrena.
* bigarrengo Concepción
* el veedor Cartagena;
* Magallanes guzien nagusi.
* Victoria zan urrena;
* Juan Carvallo berriz Trinidad'en
* atera zan laugarrena.
* Duarte de Barbosa Santiago'kin
* txikiyena ta azkena.
* 3/
* Barku aiek zenbat kosta ziran
* esango'izutet egoki:
* San Antonio, de 120 toneladas,
* 330.000 maravedis;
* Trinidad, de 110 toneladas,
* 270.000 maravedis;
* Concepción, de 90 toneladas,
* 228.750 maravedis;
* Victoria, de 85 toneladas,
* 300.000 maravedis;
* Santiago, de 75 toneladas,
* 187.500 maravedis;
* Total: 480 toneladas;
* Coste: 1.316.250 maravedis.
* 4/
* Barku sinple aien paluetan
* belatxo batzuek iza,
* ibilli ziran gizarajuak
* ez orain gu beziñ aixa:
* olatu artian agiri ez
* pottorro txikien gisa,
* gau illunetan deseatutzen
* noiz allegatuko goiza,
* fortunaz lurra ikusitzian
* aien biotzeko poza!
* 5/
* Sarri askotan zer jana falta
* eta ur gezarikan ez,
* gañera ezer ikusi gabe
* zerrazoiakiñ egunez;
* gau illunian gora begira,
* izarrikan agiri ez;
* beren buruak sokaz loturik
* olatuaren bildurrez,
* aiñgeru guardakuari deika
* gizarajuak negarrez.
* 6/
* Itxaso-baztartxo bat nekez jo,
* aspaldi aituak janak,
* gosiak eta luaren faltan
* aulduak beren kemenak;
* ikusirikan ango tiburoi,
* kokodrilo ta kaimanak,
* ango jende edo salbajiak
* fletxaz armatuak danak,
* orla egoten ziran lurrera
* ateratzeko bildurrak
* 7/
* Azaniaren lenbizikua
* domingo santu eguna,
* berak ondo desiatzen zuten
* toki bat topau zutena;
* lendabiziko jarri zioten
* Todos los Santos izena,
* bañan Magallanes portugesa
* danen nagusi juana,
* Estrecho de Magallanes
* danok deitzen dioguna.
* 8/
* Ogei ta sei egunen buruan
* kanaltxo bat topau zuten,
* beste ozeanora juateko
* uraxen desio zuten;
* aura pasa ta leku berri
* batera ziraden irten,
* itxasua zeuan geldirik nola
* denpora ona zuben egiten,
* orregatikan Mar Pacífico
* izena jarri zioten.
* 9/
* Andikan amabost egunera
* isla Moetan jo zuten,
* paraje artan gizarajuak
* suerte txarra izan zuten;
* korajetsuak nola ziraden
* lurrera ziraden irten,
* Magallanes'eri indiyuak
* biziya kendu zioten,
* beste askonik ez daki iñork
* zer paradero jo zuten.
* 10/
* Victoria'kiñ Elkano jauna
* danen buru geratu zan,
* irurogei ta bi gizonekiñ
* itxasuakiñ burrukan;
* andik urrena Isla Molucas
* orretxek billatu zuan,
* aberiyak puxka bat konpondu
* berak al zuten moduan,
* orduan Españia'ra birian
* Tideo'tik irten ziran.
* 11/
* Mundu danari buelta emateko
* itxasoz iro urtian,
* Jaun Zerukuak bakarrik daki
* aiek nola ibilli zian;
* Elkano amazazpi gizonekin
* bakarrik agertu zian,
* Puerto San Lúcar de Barrameda'n
* barku sinpletxo batian,
* milla bosteun da ogei ta batian,
* Agor-illaren seyian.
* 12/
* Barkutik atera ziradenian
* aien pausuan eskasa,
* Elkano jaunaren ondoren danak
* juan ziraden eleizâ;
* dudarik gabe lenagotikan
* egiña zuten promesa,
* beren pasarizuak esan nai
* ezin arturik arnasa,
* gizarajuak kasikan txutik
* egoteko etziran gauza.
* 13/
* Birtute onekin apaindua
* mundura etorri zana,
* biotz korajetsua ta ona,
* argiya kopeta-illuna;
* mundu danari lendabiziko
* buelta eman zion gizona,
* euskaldun danak jakin dezaten
* esango det bere izena:
* Juan Sebastian Elkano jauna
* Getaria'n jaio zana.
* 14/
* Orrek biria erakutsita
* geroztik asko ziran juan,
* bañan batzuek San Inaziok
* aindutzen zuan moduan: (1)
* fusillan ordez liburua ta
* kurutzetxo bat eskuan,
* salbaje aieri erakustera,
* izan zezaten goguan,
* Jesusen amar mandamentuak
* borondate egiazkuan.
* (1) Bertso-paperak:
* aindutzen moduan; zuan
* guk erantsia da,
* orren falta moldiztegiaren
* utse�giña izango dalakoan.
* 15/
* Fede onian ai naiz izketan,
* ez det esan nai gezurrik,
* etzazutela iñork pentsatu
* enbusterua naizenik:
* federik gabe ez da logratu
* kristandadian ditxarik,
* salbaje aietara ez balitz juan
* Jesukriston ministrorik,
* armamentuen bitartez etzan
* sekula izango pakerik.
* 16/
* Elkano jauna orain mundura
* etorriko baldin balitz,
* esango luke modu onetan
* nabegatzen ez dala gaitz;
* pabo-realen gisa jantzita
* errekreatzen or dabiltz,
* Ondarrabira abiatuta
* jotzen dutela Biarritz;
* Mendaro jaunak ez luke esango
* egi au gezurra balitz.
* 17/
* Elkano birtute onez jantziya,
* leiala eta umilla,
* gañerakuan zer esanik ez,
* korajetsua eta abilla;
* mundu danari buelta eman zion
* danon ontasunan billa,
* bigarren biajian juanda
* óin laureun urte da illa,
* eternidade santu guzian
* zeruan gerta dedilla.
* 18/
* Borondatia ez deigun galdu,
* au da gauzarik txarrena,
* amoriua izan dezagun
* euskaldunak alkargana;
* guazen guziok Getaria'ra
* oñez edo arturik trena,
* Agorrillaren seigarrenian
* orra izendatu eguna,
* bere imajinari egitera
* erreberentzia bana.
* Bertso-papera, Imp. J.Díaz.- Irún.,
* Getaria'-ko Garro baserritik.