OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Giza ezagutzari buruzko ikerketa/III. Atala

III Atala. Ideien Asoziazioaz
18. Garbi dago gogoaren pentsamendu edo ideia ezberdinen artean badela lotura printzipio bat, eta oroimenera edo irudimenera azaltzean, batak besteari tiratzen diola, halako metodo eta erregulartasunez. Gure pentsamendu edo diskurtso neurtuagoan, aise hautematekoa da ohizko ideia-zerrenda edo katean bapatean sartzen den edozein pentsakizun partikular berehalaxe somatu eta eragozten dela. Eta gure asmakeriarik eroen eta galduenetan ere, gure ametsetan ere, gogoeta egiten badugu, irudimena ez dela guztiz noranahian ibili aurkituko dugu, bata-bestearen atzetik joan diren ideien artean badela oraindik elkarlotura bat baizik. Den solasik askeen eta jareinena transkribatuko bagenu ere, berehalaxe agertuko litzateke haren une guztietan elkarlotzen zuen zerbait. Edo hori ez balitz, solasaldia hautsi zuen pertsonak , hala ere, esan ahal izango luke bere gogoan izan zela pentsakizun zerrenda bat, pixkanaka gaitik urrundu zuena. Hizkuntza ezberdinetan, elkarlotura edo komunikapen txikienik ere susma ez daitekeenen artean, aurkitu izan da ideiarik konplexuenak adierazteko hitzak ia bata-bestearekikoak direla. Froga garbia hori ideia konplexuetan sartuak diren ideia bakunak printzipio unibertsal batek, gizadi osoari eragiten dionak, elkartzen dituela.
19. Ideia ezberdinak elkarrekin loturik daudela behaketari ihes egiteko bistakoegia bada ere, ez dut ordea filosfo bakarrik ere topatu, asoziazio printzipio guztiak zenbatzen edo sailkatzen saiatu denik, nahiz eta jakinmina sortzeko moduko gaia izan. Niretzat, ideien artean hiru lotura printzipio bakarrik daudela dirudi, hots: antza, aldamentasuna denboran eta espazioan, eta kausa edo efektua.
Printzipio hauek ideiak lotzeko balio dutela nekez zalantzan jarriko da, nik uste. Pintura batek gure pentsakizunak, berez-berez, originalera daramatza2. Etxeko gela baten aipuak, berez-berez, besteei buruzko galdera edo hautua dakar3. Eta zauri bat pentsatzen badugu, nekez utziko diogu hari dagokion minaz pentsatzeari4. Baina zenbaketa hau osoa dela eta hauez beste asoziazio-printzipiorik ez dagoela frogatzea zaila izan liteke, irakurlea edo norbera ere konformatzeko moduan. Kasu horietan egin dezakegun guztia da adibide zenbait hartu eta pentsakizun ezberdinak elkarlotzen dituen printzipioa arretaz aztertu, printzipioa ahalik eta orkorrena izatea lortu arte5. Zenbat eta kasu gehiago aztertu eta arreta gehiago ezarri, segurantza gehiago izango dugu orotasunetik hara egindako zenbatzea osoa eta guztizkoa dela izan ere.
# Garoa/Irakurleari

IRAKURLEARI
Egun on ta berri on, adiskide. Garoa naiz, Kresalaren anai gaztea; baño menditarra, Gipuzkoako izkeraz jantzia. Nere anaiari abegi ona egin zioten euskaldunak. Gaurko egunean edozeri jotzen zaizka ta, Euskalerrian azi zalako, txalo batzuek jo emen zizkaten. Baño ni eznator txalo billa. Nere aitak esan dit buruauste gogorren erdian sortu naizala, zeregin askoren tartean, txolartietan, atalga ta pitinga; arantzapeko lore gaixoa diruditala, eguzki gutxiko landare maxkarra. Bai, nere aitak dionez, Kresala ta ni almen gabeko gizonaren egintzak gera, zazpikiak, eta gure aitak ondo ezagutzen gaitu. Ni jaio baño len zerbait izango nintzala uste omen zuan, baña jaio ta gero, zelaira naramala, begira begira egon zait eta utsune agiriak idoro dizkit azalean, ustegabeko erkintasuna errai-mamiñean. Ala ere, arrera txarrik ezaldirazu egingo. Apalari etzaio iñon gaizki begiratzen. Ta gañera, nai degunik eztegu, irakurle, ta aldeguna bearko. Gaur eztago aukerarik. Erneko aldira euskeraz irakurgai gozo, ugari, ta mardulak. Betoz ordu onean, betoz ainbat lasterren. ¿Nork daki, ni ain kaxkarra ikustean, liburu eder bat zeuk asmatuko ezpadezu? Baño bitartean, ara ni naizen bezela. Tira, ikusi zazu Joanes artzaia, ireki zaiozu atea, irauli zadazu orria.
# Biyotz erituba

* Biyotz erituba
* 1
* Askok diyote kantetan beti
* amore-kontu naizela,
* nik esaten det arriturikan
* motibo gabe daudela.
* Zer egin biat baldin zerubak
* doaitu banau orrela?
* Ez dute ikusten usaia mendak
* bere jatorrez dubela?
* Nere biyotzak amoriyua
* mendak usaia bezela.
* 2
* Triste bizi naiz eta
* illko banitz obe,
* badauzkat biyotzian
* zenbait atsekabe;
* dama bat maitatzen det
* bañan... aren jabe
* sekulan izateko
* esperantza gabe.
* 3
* Nere biyotz gaxua
* penatuba dago,
* eziñ egon liteke,
* ai!, penatubago;
* pasatzen ditutala
* aspaldiyan nago
* egunak triste eta
* gabak tristiago.
* 4
* Amorez erituba
* zenbait denbora ontan,
* gaurik ez det pasatzen
* soseguzko lotan;
* penaren kargarekiñ
* urtuta, frankotan
* kanpora irteten zait
* biyotza malkotan!
* 5
* Auxen da miña laister
* ill biar naubena,
* kupitutzen ez bada
* senda lezakena;
* aiñ arkitutzen zaizkit
* sartubak barrena
* animan tristura ta
* biyotzian pena.
* 6
* Biyotza eziñ jaso det,
* au karga barrenak!
* Iya gastatu zaizkit
* indarrik geienak;
* ez luke xinistuko
* progatu ez dubenak,
* zenbat pisatzen duben
* egiyazko penak.
* 7
* Anima tristurakiñ
* aiñ dakat negarti,
* nun egiñ al dezaken
* arriya bi parti;
* adorantzak ematen
* —belauniko beti!—
* biyotzian daukatan
* imajiña bati.
* 8
* Zeiñ ote dan eziñik
* kontura erori,
* kutiziya jaioko
* zaiote askori;
* nik ordian ez diyot
* esango iñori,
* berak badaki eta
* bastante det ori.
* 9
* Nere maitatuba da
* guztiz dama fiña,
* biyotz onekua ta
* ondo itzegiña;
* bentaja guztiyakiñ
* zerubak egiña,
* munduba pasatzeko
* lagun atsegiña.
* 10
* Zertako desiatu
* ditu gauza on oiek
* nere biyotz koidatu
* gixaraxua onek?
* Kulparen kastigutzat
* datozkit pena obek,
* merezi dituala
* badakit neronek.
* 11
* Aingeru zoragarri,
* mirabe laztana,
* pentsamentu nerian
* beti zauzkatana;
* biyotzaren erditik
* maite zaitutana,
* zu zera neretzako
* nai zinduzketana.
* 12
* Nere amoriyua
* aiñ fiña izanik,
* beti goguan zauzkat
* aztu gabetanik;
* ez da mundu guztiyan
* iñor kapaz danik,
* dama, zu maitatzeko
* ainbeste nola nik.
* 13
* Begiyaren aurrian
* beti nai zinduzket,
* ikusten ez bazaitut
* naibagia maiz det;
* gogoratu bageko
* minuturik ez det,
* amoriyoz maitatzen
* ez daki nik bestek.
* 14
* Etzaitut ikusitzen
* desio ainbeste,
* ditxa ori logratzen det
* iñoiz edo beste;
* eta ez detanian
* logratzia uste,
* ura triste ibiltzen naiz!
* Jesus, ura triste!
* 15
* Eziñ bizi zu gabe,
* au amoriyua!
* Logratzen ez bazaitut,
* zer martiriyua!
* Ez badezu desio
* nere eriyua,
* zuregan arkitzen da
* erremeriyua.
* 16
* Erregututzen dizut,
* o Jesusen Ama,
* nitaz kupi derilla
* maite detan dama;
* biurtzen badirazu
* biyotzera kalma,
* kantaz banatuko det
* milagruen fama.
# Bizkaiko langileei

[...] Bizkaiko meatzeetako langileek, maiatzaren 1ean Gallartako pilotalekuan bildurik, manifestazio berri eta zaratatsuak egin zituzten meatze-eskualde honetako jauntxoek jarritako barrakoi eta derrigorrezko dendak mantentzearen kontra, eta Batzorde bat izendatu zuten botere publikoei horiek laster erabat ken daitezen eskatzeko.
[...] Meatzeetako langile guztiek 1890ean grebara jo zuten, lan-egun mugatzea eta barrakoi eta derrigorrezko dendak kentzea eskatuz. Ondorioz probintzia hau gerra- egoerapean jarri zen eta tropa askok, Loma jeneralaren agindupean, parte hartu behar izan zuten ordena publikoa mantentzeko. Greba-mugimendu hura, Loma jeneralaren aurrean langile eta ugazaben artean adosturiko hitzarmenaren bidez amaitu zen, honen bitartez 10 orduko lan-eguna jarri eta barrakoi zikin eta derrigorrezko dendak behin betiko desagertuz.
Baina handik laster ugazabek beren konpromisoa ahaztu eta barrakoiak berreraiki eta derrigorrezko dendak ezarri zituzten berriro, meatzariei izarretik izarrera lan eraginez. Beste greba batzuk egin ziren, konstituzio-garantiak ostera ere eten eta armadaren indarrak berriz ere jarri ziren mugimenduan.
Gaur egun, nola edo hala, 1890ean ezarririko lan-eguna mantentzen da, baina barrakoi eta derrigorrezko dendei dagokienez, meatze-alde guztian ia-ia lehenengo greba aurretik bezalaxe daude. Bizkai aldean, legeak mespretxatuz eta mende honetako espiritu liberala zapalduz, lanean onartua izateko, nahitaezko baldintza gisa, higienearen kontrako txaboletan bizi eta janariak, onak zein txarrak (ia beti txarrak eta eskandaluzko prezioetan) halako denda jakinetan erosi beharra dago.
Hau guztiau, gure ikuspuntutik, hainbeste aldiz aipatzen den lanerako askatasunaren kontrako eraso ezin larriagoa da, osasun- eta higiene-legeen aurkako iraina eta, batez ere, esplotazio anti-humanitarioa, inongo gobernu landuk onartu behar ez lukeena.
Hala ere, Bizkaiko meatzeetako langileek, barrakoiak eta derrigorrezko dendak kentzeko, esklabotasun berri eta nazkagarriaren zeinuak direnak, grebarako eskubide zilegiaz baliatuko dira, gobernuak eta agintariek uste ez badute egiazko krimenak egiten dituzten kontzientzia gabeko negrero horien aseezintasunari muga bat ezarri behar zaiola behingoz.
La lucha de clases, 86. zenb., 1896-V-23
Lehen iturria: UPV/EHUra sartzeko 2001/2002 ikasturteko hautaproba. UPV/EHUk jatorrizko (gaztelaniazko) testutik egindako euskarazko bi itzulpenak bakarrean bildu dira, bertsio bakoitzeko onena hautatuz. Halaber Kondaira taldeak akats bakanen bat emendatzeko bere erara moldatu du testua.
Bigarren iturria: kondaira.eus
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Biotzean min dut

* Biotzean min dut
* (ILLETA-ERESI)
* (Amona zanaren eortz-egunean).
* Biotzean min dut, min etsia,
* negar ixilla darion miña.
* Amonatxo bat nun: gaur, enarak
* etorri-garaiez, aldegiña.
* Eguzkirik ez dute
* leiotan zapiak;
* aur-yolasik ez dago
* gaur zure kalean.
* Odeiek lits urratu;
* itsasoak orro.
* Gizadi bat geldirik;
* gero, bat-batean:
* Ots!
* Ots,
* bizion oiñok...
* Errezka bi gizonek
* argizai oriak;
* gorputza lau billobok;
* atzetik andreak.
* Ai, ene lor arin au
* zein dudan larria!
* Besoek ez lan arren,
* biotzak nekeak...
* Ots!
* Ots!
* bizion oiñok...
* Mendea ia betea,
* ta ain illaun,
* gorputz xaar!
* Bezak gogoa goien
* i beziun ariña,
* ta bezat-nik nerea,
* dei nazatenean,
* ezin-itzal-Argiruntz
* egatzeko diña!
* Ots!
* Ots!
* bizion oiñok...
* Orain larogei urte,
* kale poz-gabeok
* eguzkiak zitun ta,
* zure aur-yolasak
* alaitzen. Gaur, arriak
* ere baitira itzal...
* nork lekuskez, ikusi,
* urte urdin igesak!
* Ots!
* Ots!
* bizion oiñok...
* Egun zaarrak yoan ta
* berriak etorri,
* gaur poz biar oiñaze,
* noiz burni noiz zillar,
* zenbaitek ondamendi
* baituten katea
* lore-sorta bekizu
* goi-muñoak zear!
* Ots!
* Ots!
* bizion oiñok
* Bat-batean eten da
* bizion ots ori.
* Gorputza laga dugu
* nunbait. Al-dakit nun!
* Bultza naute barrura...
* ñir-ñir aunitz argi...
* ordia-antzo sar nazu,
* begi-lauso ta urgun.
* Ots!
* Ots!
* enegan, biotz!
* Amonatxo! Bakarrik
* zagoku atean,
* otz ta gogor, entzuten
* zure azken-Meza!
* Zerraldo-olen artetik
* (negu-gaua iduri)
* ez al-datortzu, uluka,
* aize erruki-eza?
* Ots!
* Ots!
* enegan, biotz!
* Begiok ero ditut,
* noranai doazkit;
* dantza naasi bat dabilt
* irudimenean.
* Goruntz egik, biotza:
* otoika lasa adi!
* Ixilla sor badadi
* ire barrenean!
* Ots!
* Ots!
* enegan, biotz...
* Ordu bete luzea
* Igaro zan. Noizbait,
* berriro lor illauna
* besoek... Urrena,
* muño baten gaiñean
* uri ixil bat: arki.. —
* Poz-oiñaze-kateak
* emen dik etena.
* Ots!
* Ots!
* bizion oiñok...
* Ol bat yaso ta ikusi
* dut musu ximela:
* parre-antxa, bizirik
* balirau bezela:
* (Ots!
* Ots!
* ler adi, biotz!)
* ordun, ixar bat biztu
* du nere gau beltzak.
* Begioi malko ixil bat
* dardarka darite.
* Noizbait itxaro-kabi
* biur dan biotzak:
* (Ots!
* Ots!
* yauzika, biotz!)
* «Agur! (oiuka dio)
* »gorputz ximur maite!
* »Agur, amonatxoa!
* »Egun Aundirarte!...»
* Biotzean min dut,
* min etsia,
* zotiñik-gabeko negar-miña.
* Alatsu txoriak, uda-ondoz,
* negua du galazi-eziña.
# Biotz-begietan

Opari... Yaun errukiorra Oia Mendi-gaiña Zeru-azpia Aldakeri Xabiertxoren eriotza Neskatx urdin-yantzia Bultzi-leiotik Parisko txolarrea Otartxo utsa Agur! Biotzean min dut Zuaitz etzana Urte-giroak ene begian Eusko bidaztiarena Asaba zaarren baratza Izotz-ondoko Iguzki Gure mintzo
# Brodatzen ari nintzen

* Brodatzen ari nintzen
* Brodatzen ari nintzen, ene salan jarririk,
* Aire bat entzun nuen itsasoko aldetik,
* Itsasoko aldetik, untzian kantaturik.
* Brodatzea utzirik, gan nintzen amagana,
* Ean jaliko nintzen gibeleko leihora,
* Gibeleko leihora, itsasoko aldera.
* Bai, habil, haurra, habil, erron Kapitainari,
* Jin dadin afaitera, hemen deskantsatzera,
* Hemen deskantsatzera, salaren ikustera.
* Jaun Kapitaina, amak igortzen nau zugana,
* Jin zaiten afaitera, hantxet deskantsatzera,
* Hantxet deskantsatzera, salaren ikustera.
* Andre gazte xarmanta, hoi ezin ditekena:
* Ipar haizea dugu, gan behar dut aintzina,
* Ezin ilkia baitut, hauxe da ene pena.
* Andre gazte xarmanta, zu sar zaite untzira,
* Gurekin afaitera eta deskantsatzera,
* Hortxet deskantsatzera, salaren ikustera.
* Andre gazte xarmanta igaiten da untzira,
* Han emaiten diote lo-belarra papora,
* Eta untzi handian lo dago gaixo haurra.
* Jaun Kapitaina, nora deramazu zuk haurra?
* Zaluxko itzulazu hartu duzun lekura,
* Hartu duzun lekura, aita-amen gortera!
* Nere marinel ona, hedazak heda bela!
* Beti nahi nuena jina zaitak aldera!
* Ez duk hain usu jiten zoriona eskura!
* Jaun Kapitaina, nora ekarri nauzu huna?
* Zalu itzul nezazu hartu nauzun lekura,
* Hartu nauzun lekura, aita-amen gortera.
* Andre gazte xarmanta, hori ezin egina,
* Hiru ehun lekutan juanak gira aintzina,
* Ene meneko zira, orai duzu orena.
* Andre gazte xarmantak hor hartzen du ezpata
* Bihotzetik sartzen 'ta, hila doa lurrera!
* Aldiz haren arima hegaldaka zerura!
* Nere Kapitain jauna, hauxe duzu malurra!
* Nere marinel ona, norat aurtiki haurra?
* Norat aurtiki haurra? Hortxet itsas zolara!
* Hiru ehun lekutan dago itsas-leihorra,
* Oi ama anderea, so egizu leihora...
* Zur' alaba gaixoa, uhinak derabila.
# Ene Andregaiari

* Ene Andregaiari
* Andere gaztia,
* otoi, barkatu:
* enetzat nola ote
* zira mintzatu?
* Uroski egundaino
* etzaitut xerkatu;
* zeren gainian zira
* hola deklaratu?
* Biluak urratu
* beharrak banitu,
* zuk ez nahiz artu,
* zu ez bezalakorik
* nahi dut hautatu.
* Abertitzen zaitut,
* andere gaztia,
* izariz ar dezazun
* banitatia.
* Fortunaz izan banu
* nik borondatia,
* ez omen zinazteken
* nitaz hautatia.
* Aise da, maitia,
* kunkil izaitia
* urgulu artzia;
* oraino zerbait bada
* gogoan pastia!
* Ororen burukoa
* alegera zaite:
* zu afrontatu gabe
* konsola naite.
* Hola mintzo zirela
* aditzen badute,
* zure mina dudala
* ais'erranen dute.
* Erreklama zaite
* ahal bezain fite:
* Nork nahi zaituzte?
* Zu bezalako filusik
* nik ez dut maite.
* Zu maite zaituna
* ez da ene baitan,
* etzaitela, ez, egon
* naigabetan.
* Iduri nitzaizu
* sobera amodiotan;
* uste baduzu ere
* etzira feiletan.
* Egon naiz miletan
* bertze zonbaitetan
* nahiz aferretan;
* bainan ez egundaino
* zure desiretan.
* Desiretan egon naiz
* errekontratzeko,
* bizpairur arrazoinen
* esplikatzeko.
* Zer zinuen suieta
* ene aipatzeko,
* zihaur iduriekin
* erreformatzeko?
* Sekulan saltzeko
* beldur baratzeko...
* ez da fidatzeko!
* Paregabia zira
* murmuratzeko.
* Murmuratzen dituzu
* iduritzen zaitzunak,
* horiek dira zure
* jendetasunak.
* Xarmatzen bide zaitu
* zure edertasunak,
* geien konplimendiak
* egiten tuzunak.
* Uroski goiz hunak
* pasatzen tuzunak
* emanik fortunak!
* Odol hunik in liro
* zurekin gizonak.
* Gizonaren bizia
* andre laguntzia,
* konbeni dute elgar
* eztiki artzia.
* Bainan batzuk ba dute
* mila fantesia,
* beren baitarik heldu
* zaiela grazia.
* Oro malezia!
* Ez da abilezia
* urgulu artzia:
* hiltzeko sortua da
* mundu guzia.
# Elkano'ri

* «Elkano'ri »
* 1/
* Mundu guzian dakite
* dala Getaria
* Sebastian Elkano
* jaio zan erria;
* orra bere imajiña
* goguangarria,
* arkaitz beltz aundi baten
* gaiñian jarria.
* 2/
* Nun-nai erantzutia
* guk degu naikua
* zala Don Sebastian
* Getaria'kua,
* gizona trebia ta
* jakiturikua,
* munduari lenbizi
* buelta emandakua.
* 3/
* Barkuak, zepelinak
* ta idroabionak
* giatzeko planuak
* dia Elkano'nak;
* iñork esaten badu
* ez dirala onak,
* galtzen ordiaz jantzi
* biar ditu gonak.
* 4/
* Oraindiokan asko
* ez daude jakiñak,
* euskaldunen artian
* ziran gizon piñak;
* Zumarraga'n esaten
* du bere imajiñak:
* Legazpi'k deskubritu
* zituan Filipiñak.
* S/
* Olatuak zakarrak
* aizian indarrez,
* ontziak tira-bira
* egiteko bildurrez;
* anparuak nai arren
* egiteko iñor ez,
* sarri askotan ziran
* gertatzen negarrez.
* 6/
* Lurrik agiri gabe
* ziran, Maiatzian
* bezela, Abenduan
* eta Ilbeltzian,
* intxaurraren azalan
* gisako ontzian;
* korajiak zituzten
* oiek biotzian!
* 7/
* Olatuak ontzia
* irintxi nairikan,
* gosiak ta erateko
* ez ur gezarikan,
* bildurrak ille danak
* tente jarririkan,
* ezin lezake trantze
* tristiagorikan.
* 8/
* Indio salbajiak
* zoriontasun gabe:
* esanaz «Zuentzako
* izango da obe»,
* geroztik asko juanak
* atzaparka trebe,
* egin dirade gauza
* asko arenen jabe.
* 9/
* Ibilliak itxaso
* oietan burruka,
* Antonio Okendo
* ta Kosme Txurruka;
* Trafalgar'ek oraindik
* goguan daduka,
* il da gero inglesak
* ziran ari urraka.
* 10/
* Asi Santurze'n eta
* Ondarrabi'raiño
* gisako estropalairik,
* uste zuten baiño,
* santa sekulan ez da
* izan oraindaiño;
* eraman izan dute
* asko desengaiño.
* Bertso-papera moldiztegiaren
* izenik gabea. Jose Anjel Sarasola
* Olalde. Altzibar. Oiartzun.
# Ene izpirituan bazen zenbait bertsu

* Ene izpirituan bazen zenbait bertsu
* Ene izpirituan
* bazen zenbait bertsu,
* oraino den guzia
* etzeraut hustu;
* zertaz dutan solasa
* emazue kasu,
* esplikaturen baidut
* ahal bezain justu:
* zahar bainan prestu,
* odola zaut hoztu,
* biotza're laztu,
* gorputza beraztu;
* oraino gazte banitz
* banuke gustu.
* Zahar gazten arteko
* hau da parabola,
* —zuzen esplikatzeko
* ainbat gogor da—:
* gaztia adin batez
* ez ditake molda,
* gorputza sendo eta
* azkar du odola.
* Zaharra ez da hola:
* iragan denbora
* etortzen gogora
* et'ezin konsola,
* nekez bihurtzen baita
* zahar arbola.
* Egunak badoatzi
* egunen ondotik,
* ez dira elgar iduri
* juaiten hargatik:
* atzo iruzkia zen
* dirdiran zerutik,
* egun oibelak ialgi
* itsaso aldetik;
* euria ondotik
* asi da gogotik
* odeien barnetik;
* hortako badakit
* erituko naizela
* bustiz geroztik.
* Uda lehen arrosa
* neguan arraro,
* osto bano arantze
* aise gehiago;
* denez ohoratua
* primaderan dago,
* izotza jinez geroz
* loriak akabo;
* handik goiti gero
* ez du gehiago
* zeren ez den bero,
* hortaz segur nago...
* hori bezala gira
* zaharrak oro.
* Huna gaztetasuna
* zoin den loriosa!
* Horri konparatzen dut
* nere arrosa:
* usain goxo ezti bat
* kolorez airosa,
* bere arropa ere
* anitz baliosa.
* Zahar odol otza
* nundik ez lotsa?
* Flako du bihotza,
* baitaki bai huntsa
* lur barnean duela
* laster gorputza.
* Aspaldi du naizela
* etorri mundura,
* geroztik pasatu da
* anitz denbora;
* atsegin batendako
* frango arrangura.
* Miseria kantatuz
* bizi naiz ardura.
* Geroko mentura
* nik banu segurra,
* egin nio hura
* anitzen gustura:
* zaharren gaztetzeko
* baginu moda.
* Zahar giren guziak
* gaztetzen bagina,
* anitzentzat munduan
* zer atsegina!
* Horrek senda lezake
* gure biotz-mina,
* gibelerat itzuliz
* pasatu adina.
* Gazte larru fina
* kolorez arina,
* ongi esamina,
* salba zak arima,
* ararteko harturik
* Ama Birjina.
* Zahar bezanbat gazte
* badua mundutik,
* naiz zaharrak oro
* doatzin hargatik.
* Heriotzeko orena
* ez ahantz burutik,
* segurragorik ez da
* sortzeaz geroztik.
* Juaitian hemendik
* gizonak ez daki
* zer duen ondotik
* bekatuen gatik,
* barkatzen ez badauzku
* Jaunak zerutik.
* Urgulutik asi zen
* lehen bekatua,
* Luziferrek emanik
* bere zimendua,
* asaldatu bai zuen
* lehenik zerua
* bai eta piztarazi
* infernuko sua;
* suge armatua
* lehertu burua
* jin denian ordua;
* Maria Saindua
* zure medioz dugu
* salbamendua.
* Etzaitut imitatu,
* ama, orai artian,
* orai egiten zaitut
* oroz batian.
* Jesus, Maria, Joseph,
* hitz hok aipatzian,
* bake gozo bat bada
* ene bihotzian.
* Azken orenian
* Jaunak jujatzian,
* jar zazkit aldian
* hil nadin bakian;
* zeuretzat ar nezazu
* azken hatsian.
* Sortzez eta bataioz
* ni naiz luzaidarra,
* orok dakitena
* Bordel xaharra;
* oraino bizi bainiz
* ez dut solas txarra:
* gorputzez erbaildu ta
* kunkurtu bizkarra,
* galdurik indarra,
* eztitu sukarra,
* bihotza ez azkarra,
* ez hala beharra:
* aisa pasaturen dut
* nere bizi ondarra.
# Ene mutilik ttipiena

* Ene mutilik ttipiena
* Baditu zazpi urte
* Uraren gainean girela
* Sei urteren bitalla baizik
* Gurekin eman dugula
* Zazpigarrenean jan ditugu
* Gatua eta xakurra.
* Ene mutilik ttipiena,
* Ene mutilik maitena,
* Habil harat, habil hunat,
* Mastañoaren puntalat,
* Mastañoaren puntalat eta
* Ageri denez leihorra.
* Ene nagusi maitea,
* Heldu naiz ongi tristerik,
* Ez dut ikusten leihorrik,
* Ez eta ere belarik,
* Norbait jan behar baduzie,
* Hil nezazie lehenik.
* Ene mutilik ttipiena,
* Hik emaiten deraut pena,
* Habil harat, habil hunat,
* Mastañoaren puntalat,
* Mastañoaren puntalat eta
* Ageri denez leihorra.
* Ene nagusi maitea,
* Heldu naiz alegerarik:
* Ikusi ditut leihorra,
* Angeletareko hiriak;
* Zure arreba Mariena
* Galerian josten ari da
# Emendik itzuli juan...

* «Emendik itzuli juan... »
* 1/
* Emendik itzuli juan
* zan gobernantia,
* alkauete guzien
* induljentia;
* ez dalako gizona
* intelijentia,
* bere lagun kojua
* bezin tunantia,
* aspertu jentia;
* emen egotia
* genduan kaltia,
* obe zan juatia,
* baña ez ainbeste diru
* eramatia.
* 2/
* Besteri egiñ-azi
* sakrifiziua,
* ori zan alperraren
* deboziua;
* ziaro arruinatu
* digu naziua,
* ala ere bazuan
* estimaziua;
* bere biziua
* ostentaziua;
* jarri okasiua,
* egin negoziua,
* bere alkauetien
* ofiziua.
* 3/
* Pobria artu dute
* beti gogorrian,
* trata tu nai ezikan
* modu obian;
* lezake gertatzia
* istillu gorrian,
* alper aundiak lana
* egin bearrian,
* umore txarrian,
* estu samurrian, (1)
* bustin legorrian,
* gose-egarrian;
* gu bezela saia tu
* bitez arian.
* (1) Bertso-paperak: estuz samurrian.
* 4/
* Eskubidearekiñ
* arroturik oso,
* jakituria gutxi,
* begiak lauso;
* oker eman zituan
* makiña bat pauso,
* negarrez oraindikan
* daude asko guraso;
* etzalako eroso,'
* semeak illazo;
* kartzelan Damaso
* dago furioso,
* pekatu oien karga
* eziñik jaso.
* 5/
* Guri onera ekarri
* naian miseria,
* merezi du kastigu
* izugarria;
* ez da lengua bezin
* engañagarria
* gobiernua jarri
* deguna berria;
* okasio-biria,
* ez da erromeria;
* ez galdu fedia,
* izan egarria,
* obeto bizi dediñ
* Euskal-Erria.
* 6/
* Oraiñ etsai gaiztuak
* ditugu ingurun,
* orretaiko batentzat
* gera berreun;
* pakean eleizara
* nai duanari jun,
* utzi okasiorik
* jarri gabe iñun;
* guziok gau ta egun,
* erdaldun da euskaldun,
* geranok ezagun,
* alkar maite zagun,
* bizi-modu obia
* izan dezagun.
* Bertso-papera, e Imp. Macazaga. - Renterla-,
* Inozentzio Urkia, Portuene, Altzibar, Oiartzun.
* Antonio Zavalaren liburuko aipuak:
* Euskal bertso auen ondoren, erderazko beste
* sei datoz; ez ditugu emen jartzen.
* Jarri-aldi au noizkoa dan somatzeko,
* bertsoetan aitatzen diran im jaun oiek
* eman digute bide:
* «Emendik itzuli juan zan gobernan�tia»,
* Alfonso XIII erregea da; «bere lagun kojua»,
* Conde de Romanones politi�ko famatua; ta
* «kartzelan furioso da�goan Damaso»,
* Damaso Berenguer jenerala.
* Erregearen denboran, jeneral ori Españiako
* gobernuaren buru zalarik, Jaca'ko Galán ta
* García Hernández
* kapitanak errepublikaren alde altxatu ziran.
* Beren asmoetan utsegiñik, preso artu
* zituzten eta afusillatu.
* Ori zala-ta, kargu artu zioten Berenguer
* jeneralari errepublikaren asieran;
* baita espetxean sartu ere.
* Ordukoak ditugu, beraz, bertso auek: