OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arren ez bedi galdu euskera

* Arren ez bedi galdu euskera
* Gure euskera eder maitea
* Galtzen gaur degu ikusten
* Euskaldun onak arritzeko da
* Nola ez diran lotzatzen!
* Larramendirik, Astarloarik
* Geiago ez da aitazen...
* Ez da utsegin aundiagorik
* Ondo badegu pentsatzen
* Galdu dirade oitura onak
* Galduko degu Euskera..
* Onla bagoaz eun urte barru
* ¡Galdu da gure izena!
* Erro, Aizkibel ziran bezela
* Erakuslerik gaur ez da
* Gure Euskera... ¡ay! galtzen bada
* Gu... Euskaldunak ez gera!
* Nola isildu, eta barkatu
* Etorkizunen kondairak
* Arrazoiakin esango digu
* ¿Nun dira zuen oituerak?
* Damu dute bai... gaur Euskaldunak
* Lotsa piska bat dutenak
* Aspaldi esan duten bezela
* Gizonik jakinsuenak.
* Dala Parisen, eta Londresen
* Jakinsu asko badira
* Euskarazko liburu zarren
* Ondoren ibiltzen dira:
* Or da Luziano prinzipe ernaya
* Orain gure tar deguna,
* Euskara zale bilañakoa
* Jakinsuetan aundi dana.
* Arren... ez bada galdu euskera
* ¡Nere anaya maiteak!
* Galtzen badegu.. galduak gera
* Gu, eta gure semeak:
* Beti euskera itz egin bada
* Oro zar eta gazteak,
* Esan ez dedin danok gerala
* Euskaldun biotz gabeak.
# Arrazoimen praktikoaren kritika/Sarrera. Arrazoimen praktikoaren kritika baten ideiaz

Arrazoimen Praktikoaren Kritika
Sarrera. Arrazoimen praktikoaren kritika baten ideiaz
Hemen, ordea, oraindik arrazoimen hutsaren ezagutza denez erabilera praktikoaren oinarrian datzana, orduan arrazoimen praktikoaren kritikaren antolamendua, bere eskema orokorrean, espekulatiboaren kritikaren arabera ordenatu beharko da. Beraz, horren osagaien irakaspena eta metodoaren irakaspena izan beharko ditugu, eta lehenengoan lehen zati gisa analitika egiaren erregela modura eta dialektika arrazoimen praktikoaren judizioetan sortzen den liluraren aurkezpen eta desegite modura. Analitikaren zatien antolamenduan, ordea, ordena arrazoimen huts espekulatiboaren kritikan genuenaren alderantzizkoa izango da. Izan ere, oraingoan oinarrizko esakunetatik abiatuta adigaietara joango gara eta horietatik azkenean ahal den heinean sentsuetara; aitzitik, arrazoimen espekulatiboan sentsuetatik abiatu ginen eta oinarrizko esakuneetan aurkitu genuen helmuga. Horren arrazoia honetan datza, guk orain nahimenaz arduratzen garela eta arrazoimena nahimen horrekin eta bere kausalitatearekin hartu-emanean neurtu behar dugula, ez objektuekin, zeren enpirikoki baldintzatugabeko kausalitatearen oinarrizko esakunea izango baita abiapuntua ondoren halako nahimenaren determinazio-oinarriez, horiek objektuetan duen aplikazioaz eta, azkenik, subjektuan eta bere sentimenean duen aplikazioaz ditugun adigaiak lehenengoz finkatzeko saiakera egiteko. Hemen abiapuntua ezinbestean kausalitate askearen legea da, hau da, edozein oinarrizko esakune huts praktikoa, eta horrek determinatzen du oinarrizko esakune horri lotzen zaizkion objektuak.
# Gauzen izaeraz

Lukrezio
Gauzen izaeraz
Itzultzailea: Xabier Amuriza Zarraonaindia
Klasikoen bilduma
Aurkibidea
* Hitzaurrea
* Oharrak
* Bibliografia
* Liber primus
* Lehen liburua
* Liber secundus
* Bigarren liburua
* Liber tertius
* Hirugarren liburua
* Liber quartus
* Laugarren liburua
* Liber quintus
* Bosgarren liburua
* Liber sextus
* Seigarren liburua
# Gauzen izaeraz/Bibliografia

Bibliografia
Diels, H.: T. Lucretii Cari, De rerum natura libri sex, 2 liburu, Berlin 1923-1924 (elebiduna; Lukrezioren edizio modernoen hasiera)
Bailey, C.: Titi Lucreti Cari De rerum natura libri sex. Edited with Prolegomena, Critica, Apparatus, Translation, and Commentary by ..., 3 liburu, Oxford 1947
Bailey, C.: Lucreti De reum natura libri sex. Recognovit brevique adnotatione critica instruxit ..., Oxford 1957 (1947ko edizioko testua da, itzulpen eta iruzkin gabe)
Rouse, W. H. D.: Lucretius. De rerum natura. With an english
translation by ..., Cambridge, Ma-ssachusetts, Harvard Univ. Press 1959
Valentí, E.: T. Lucrecio Caro. De la Naturaleza, 2 liburu, Bartzelona 1961 (elebiduna)
Ernout, A.: Lucrèce. De la nature, 2 liburu. Texte établi et traduit par ..., Paris 1962 - 1964
García Calvo, A.: De rerum natura. De la Realidad, Zamora 1997 (elebiduna, itzulpen erritmikoz)
B. ITZULPENAK
Lucrecio Caro, T.: La naturaleza. I. Roca Meliaren edizioa, Madrid 1990
C. LAN TRESNAK
Ernout, A. - Robin, L.: Commen-taire exegétique et critique, 3 liburu, Paris 1925 - 1928
Schrijvers, P. H.: «Bibliographia lucretiana», Lampadion-en, 7 / 1, 1966 – 1968, 5 – 32 or. (dagoeneko zaharkitu samarra)
Wacht, M.: Concordantia in Lucre-tium, Hildesheim 1991
D. BIGARREN MAILAKO
LITERATURA
D. 1. Eskuliburu orokorrak
Albrecht, M. von: Historia de la literatura romana desde Andrónico hasta Boecio. I. Itzultzaile D. Este-fanía – A. Pociña, Bartzelona 1997, 267 – 314 or.
Reale, G.: Storia della filosofia antica. III. I sistemi dell´età ellenistica, milano 1976, 157 – 300 or.
D. 2. Lan espezializatuak
Bollack, M.: La raison de Lucrèce. Constitution d´une poétique philosophique avec un essai d´interprétation de la critique lucrécienne, Paris 1978
Boyancé, P.: Lucrèce et l´epicureisme, Paris 1978 (1963)
Classen, C. J. (ed.): Probleme der Lukrezforschung, Hildesheim–Zü-rich– New York 1986
Clay, D.: Lucretius and Epicurus, Ithaca Cornell Univ. 1983
Fauth, W.: «Divus Epikurus: Zur Problemgeschichte philosophischer Religiosität bei Lukrez», Aufgang und Niedergang der Römischen Welt-en , I. 4, 1973, 205-225 or.
Giancotti, F.: Religio, natura, vo-luptas. Studi su Lucrezio, con una antologia di testi annotatti e tradotti, Bologna 1989
Hadszits, G. D.: Lucrecius and His Influence, 1963
Milanese, G.: «Osservazioni sulla tecnica argomentativa di Lucrezio»
en T. Mantero (eda.): Analysis I: Didascalia, Genova 1987, 43-92 or.
Paratore, E.: La problemática sull´epicureismo a Roma, Aufgang und Niedergang der Römischen Welt-en, I, 4, 1973, 116-204 or.
Pöhlmann, E.: Charakteristika des römischen Lehrgedichts, Aufgang und Niedergang der Römischen Welt-en, I, 3, 1973, 813-901 or.
Regenbogen, O.: Lukrez. Seine Ges-talt in senem Gedicht. Neue Wege zur Antike 2, 1, Lepizig –Berlin 1932, orain Kleine Schriften-en, München 1961, 296-386 or.
Santayana, G.: Tres poetas filósofos. Lucrecio, Dante, Goethe. Itzul-tzaile J. Ferrater Mora, Buenos Aires 1952, 23-60 or.
West, D. A.: Imaginery and Poetry in Lucretius, Edinburgh 1994 (1969)
Winspear, A. D.: Lucretius and Scientific Thought, Montreal 1963 (marxista, eboluzionista, positibista)
# Nagusiya ta maiztarra

Oharra: Txirritaren bertso guztiak jabetza publikokoak dira, duela 80 urte baino gehiago hil zelako (1936an). Hemengo bertsoak Bertso jarri guztiak liburutik hartutakoak dira, jabetza publikoko Klasikoen gordailua bilduman dagoena.
* Nagusiya ta maiztarra
* 1
* "Oraiñ artian ni izandu naiz,
* aitona, zure nagusi,
* errenta txintxo pagatu dezu
* zere kapoi eta guzi;
* zu baño gizon umillaguak
* ez ditut asko ikusi;
* oraiñ etxea saltzera guaz,
* nai bazenduke erosi.
* 2
* Larogei duro zuben errenta
* etxiak oraiñ artian,
* zedorrek ala pagatu dezu
* berrogei ta amar urtian;
* lenguan bertan gelditutzia
* ezta neretzat kaltian,
* bost milla duro baliyo ditu
* ia konpondu gaitian».
* 3
* «Zer familia izandu degun,
* jauna, nai al du aditu?
* Amabi aurren aita naiz ni ta
* semiak amar baditu;
* lan egiteko iñor gutxi ta
* mayian eziñ kabitu,
* baneukake non enpleatua
* bost milla duro banitu».
* 4
* Au aditu ta beste aldera
* bueltatu zan nagusiya,
* esanaz: «Nik zer kulpa dadukat
* zuk ume asko aziya?
* Ez dezu asko ixtimatzen nik
* egin dizuten graziya;
* zuek artu nai ez badezute
* bada zeñek erosiya».
* 5
* «Eskerrik asko, nagusi jauna,
* pakian biagu bizi,
* baña izketan bukatu arte
* ez bedi juan igesi;
* klaro dabillen gizonak eztu
* arrazoi txarrik merezi;
* nai dubenari saldu bezaio,
* guk ezkentzake erosi.
* 6
* Aziendaz ta lan-erremintaz
* bagenedukan indarra,
* aiekiñ ere ez degu orain
* oso alderdi ederra:
* zazpi baliyo luteken gauzak
* bostian eman biarra;
* au pentsatzian etortzen zaigu
* begietara negarra.
* 7
* Amabi lagun mayian bueltan
* juntatzen gera jateko,
* geienaz ere aietatik bost
* irabazira juateko;
* pazientziya artuko banu
* anbat ez nuke kalteko,
* Jaungoikuari eska zaiogun
* osasuna emateko.
* 8
* Prezisamente martxatu biau
* baserrira edo kalera,
* norbaiti egin biarko zaio
* bizi-lekuen galdera,
* esplikatuaz nola izan dan
* fameliyaren galera;
* gure Jainkuak nai duen arte
* nonbait mantenduko al gera!».
# Mutill zarrak neska zarrari

* «Mutill zarrak neska zarrari (Txomin ta Fraixku) »
* 1/ Tx.:
* I, Praixku, ta ni, Txomin,
* egingo diagu,
* komeni zaigulako
* uda eta negu,
* osasuna dezagun
* Jaunari erregu,
* ardua naikua eran
* dirurik badegu.
* 2/ Fr.:
* Ardua gauza ona dek
* mutill zarrentzako,
* alaitu biotza ta
* gorputza indartzeko;
* neska zartxo dutenak
* gogua ezkontzeko,
* moda berriyen billa
* dotore apaintzeko.
* 3/ Tx.:
* Asko dituk abuan
* ez dutenak ortzik,
* ain gutxi mingañian
* egiazko itzik;
* eskuan duten poltsa
* geienian utsik,
* etzaiotela falta
* arpegian autsik.
* 4/ Fr.:
* Guk arduaren ordaiñ
* ditugun txanponak;
* tertuliyan esan dik
* Joxepa Ramonak,
* bere usariyuak
* diradela onak,
* belaunak agiriyan
* dituala gonak.
* 5/ Tx.:
* Tertuliyan giari
* dituztela otsuak,
* neskazartxuak lagun
* dizkitek atsuak;
* berriketa ugari,
* ustez jakintsuak,
* kilkarrak Maiatzian
* bezin berritsuak.
* 6/ Fr.:
* Gu mozkortzen gerala
* esaten zebiltzik,
* jakiñ arren egiten
* ez digula gaitzik;
* guk erango diagu,
* iñun bada matsik,
* ardo txuri-goxua,
* ez badegu beltzik.
* 7/ Tx.:
* Sagarraren zumua
* salgai daguana,
* aparra dariyola
* erango deguna,
* neskazartxua xaltxan
* piparra duana,
* gañian tiarekin
* ttotta kopa bana.
* 8/ Fr.:
* Asko dituk neskame
* daudenak serbitzen,
* kuidatu aurrak eta
* ontziyak garbitzen;
* azala zimurra ta
* illiak zuritzen;
* mutillik ondoren ez,
* biotza sufritzen.
* 9/ Tx.:
* Oietan argalenak
* galaia ezkontzeko
* nai dutela gaztia
* oia berotzeko;
* jan da eran ongi eta
* dotore apaintzeko,
* urretan dituana
* lakai bat ontzako.
* 10/ Fr.:
* Nere desiua dek
* adierazteko
* ezkontzen diraneri,
* zerua irabazteko:
* óingo moda berriyan
* dotore jazteko,
* aurrik badute eman
* besteri azteko.
* 11/ Tx.:
* Opa biar zizkiok
* bere gurasuak
* aurrari bularraren
* iraiña gozuak;
* eta erakutsi nola
* egin errezuak,
* ori egiten ditek
* relijiosuak.
* 121 Fr.:
* Kataliñek urtiak
* ogei ta emeretzi,
* esaten dit ni gabe
* ezin duala etsi.
* Tx.: Ez al diok oraindik
* masalla igurtzi?
* Fr.: Baita musuak ere
* eman bederatzi.
* Bertso-papera, • Imp. Macazaga. - Renteria.,
* Antonino Lakuníza zana, Tolosa.
* Makazaga'renean inprentatu ta Oiartzun'go
* Garmendia-Txiki'ko baserriko Tiburtzia Etxebeste'ri
* jasoa dan liburuxka batean, aurreko pape�raren
* iru bertso daude, 1, 3 ta 6'garrena, aldaketa auekin:
* 1/1-2:. Aizak, Jo'Xe Bernardo, egin bear diagu;
* 6/1, Gu mozkorrak gerala; 6/3: jakiña ere egiten.
* Ta, gañera, 2, 4 ta 5'garren tokian, beste bertso auek:
* Orretan dek arrazoi aundia, Patxiko,
* ardua gabe gaituk denbora gutxiko,
* neska zarrak dutela gogua ezkontzeko,
* bestela ez ituke dotore jantziko.
* Sukalde illunian Joxepa Irura
* nerekin su onduan; ama ingurura
* zanian, jaurti neri eltzia hurura,
* barrenian zuana irakiten ura.
* Ur irakiñarekin azala zimurtu,
* eta buruko ille guziak samurtu;
* ama zanian ire ondotra inguratu,
* zerga,itik etzioken lepua hiyurtu?
# Gau batian etxian...

* «Gau batian etxian...»
* 1/
* Gau batian etxetik
* Pello zan atera
* dama bat ikusita
* zerbait esatera;
* ustez etzala izango
* bientzat kaltera,
* iritxi ziran leku
* bakartxo batera.
* 2/ P.:
* -Kolore zuri-gorri,
* neskatxa garbosa,
* zera usai gozoko
* Apirill-arrosa,
* Maiatzian txepetxa
* dan beziñ airosa;
* zu ikustian nere
* biotzak au poza!
* 3/
* Biotzetikan maite
* zaitut nik, Juakiña,
* balio dezulako
* bi koxkorrek aiña;
* ni naiz zure oñaze'
* danen sendakiña;
* zergatik jartzen nazu
* illuna bekaiña?
* 4/
* Jazkera txukuna ta
* gorputzez liraiña,
* aitortu biar dizut
* lotsatzen naiz baiña:
* ezin nezake maita
* besterik zu aiña,
* naiago nuke andre
* neria baziña.
* 5/ J.:
* Oraindik goguan det:
* netorren Lezo'tik
* Donostia'ra bire
* xior erosotik;
* ta zu nere ondoren
* agertu basotik
* ziñan, egitearren
* imurtxi besotik.
* 6/ P.:
* Nizun amorioz nik
* besotik imurtxi,
* ta orain matrallian
* pixka bat igurtzi;
* sendo bular oietan
* ikututa utzi,
* beste leku batían
* biar edo etzi.
* 7/ J.:
* Gaur egiten dirazu
* lelengo bisita,
* zure intentziua
* dago ikusita;
* ez nago maniobra
* oiek ikasita,
* beste bateri egiñ
* orrelako zita.
* 8/
* Geldirik eziñ egon
* bañan berriz ere
* golpia utseingo dezu
* amar aldiz ere;
* neri ez ikutzia
* egin zazu mesere,
* zergatik logratuko
* ez dezun ezer e.
* 9/
* Ez det ukatuko len
* esandako itza,
* zure modukuekiñ
* biar zera mintza;
* nik nai dedan zelaian
* artuko det intza;
* gaur engañatu naian
* alperrik zabiltza.
* 10/ P.:
* Zure auzuak diote
* urrutira usai,
* bañan ez batzuetan
* barrendikan lasai;
* galaia noiz etorri
* egoten ziñan zai;
* etzazula ukatu,
* txantxetan ez naiz ai.
* 11/ J.:
* Ni desonratu naian
* zuen malizia,
* badaukat nork sendatu
* nere oiñazia;
* galaiak egin zian
* edo ez kutizia
* auzotar oiek nundik
* dute notizia?
* 12/ P.:
* Jakin-naian gaztiak
* zer egiten degun,
* bederatzi neskazar
* ta zazpi alargun
* txelatan dabiltzanak
* dira gau ta egun,
* Luzifer diabrua
* arturikan lagun.
* 13/ J.:
* Zazpi alargunetan
* Kontxa da zarrena,
* urtiak kunplitua
* berrogeigarrena;
* begi bat itxua du,
* ankatik errena;
* zirrika ta imurtxika
* bazuazke orrena.
* 14/ P.:
* Bederatzi neskazar
* oiek duten griña:
* besteren ontasunik
* eraman eziña,
* gorrotu gaiztua, naiz
* argiya bekaiña,
* berrogei ontza luze
* dutela mingaiña.
* Bertso-papera, «Imp. «Aurrerá». ¡Gregoria
* Ibargoien zana, Orio. Amabostgarren, erderazko
* bertso bat dago merezi ez du ta ez degu jarri.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Leoia, Beia, Auntza ta Ardia

Beia, Auntza, ta Ardia alkartu ta lagundu ziran bein Leoi batekin eizan arrapatzen zana alkarren artean partiltzeko. Basoan zebiltzala, arrapatu zuten Basauntz bat.
—Lau gera —esan zuten Leoiez beste irurak— ta laurdendu bear degu Basauntzau.
Geldi, geldi, dio Leoiak:
—Naiz ni Abere guzien Buru, ta Nagusia; lauren bat zor zait alde onetatik; bigarren laurena ere neuri dagokit, naizalako sendoena; irugarrena ezin iñork kenduko dit zuek baño ariñago ebilli naizalako, ta ni gatik izan ez balitza, iges egingo zizuten Basauntz onek; laugarrenari ikutzen dionak, jakin bearko du, izango nauela ni bere etsaia.
Beldurrak ixildu zituen beste irurak, ta ikasi zuten urrengorako ez laguntzea, ez burua bat egitea Leoi sendo ta arroarekin.
Ipui onek erakasten dioe gizon argal, me, ta nekazariei, ez burua bat egitea beren artu emanetan berak baño andiagoekin, oek badira arroak, eskojakin, ta okerrak. Nekea izango da argalentzat; irabazia sendo dirudunentzat. Oek gizenduko dira, nekazaria argaltzen dan denporan.
Laguntzat arzazu bardiña;
Andiagoa izango da kaltegiña.
Naibadezu igo goregi,
Jetsi bearko dezu beregi.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Leoia ta Arzaia

Egunak igarota arrapatu zuten Leoia gizon batzuek, ta eraman zuten lotuta Erri andi batera presondegi kaiolatu baten gordetzeko, ta ateratzeko Plaza edo toki agiri, ta langatu batera, Zezenak atera oi diran bezela, botatzeko jan garritzat Gizon Gaiztagiñak. Iñork ez daki zergatik, baña artu zuen Justiziak aitatu degun Arzaia; ta Agintariak erabaki zuten, bota bear zala Gizon ura Leoiak irentsi zezaten. Arzai gaixoa eraman zuten Plazara; atera zioen Leoitzarra, Zezen bat oi dan bezela; ekusi zueneko Gizon bakarra, oñak ariñik abiatzen da, sua zerioal, arrapatzeko Arzaia; baña orra non besoak egozteko unean ezagutzen duen Leoiak, Gizon ura zala bere Ongillea; berari arantzea atera, ta osasuna eman ziona. Atzeratu zituen beso, apurzeko jasoak; jarri zan Leoia begira barrera gañetan zeuden jendeai, ta Arzaiari gaitzik egin gabe, biurtu zan bere Kortara, kiñuekin adierazo zion Leoizaiari, zijoala andik bere zeregiñetara. Biurtu zan berriz Plazara pozkaria agertzen zuela; jarri zitzaion Arzaiari aldamenean, ta zegoan an bere zai ta Gordetzalle eginda. Ikaratu zan jende guzia zekusanaz. Agindu zioen Arzaiari irtetzeko Plazatik; joateko nai zuen lekura. Abiatu zan iretetzeko; jarraitzen zion Leoiak nora nai Txakurtxo batek bezela. Jakin zutenean Arzaiagandik zer gertatu zitzaion basoan Leoi arekin, ta zergatik gero gaitz egin ez ezen, erakusten ere ziozkan amorioaren señale, edo igargarriak, askatu zituzten Leoia, ta Arzaia; Leoia joan zan bere basora, ta Arzaia bere ardizaitzera.
Ipui onek erakusten du, izan bear degula eskertsuak gure ongillakin, ta mesedeak geitu bear dizkioguezala, mesedeak egin dizkiguenai. Eskergabetasuna dala gaitziritzia beti, ta guziak gorrotoz begiratu oi dioena.
Mesedeak dituzu artu?
Ez zaiteala iñoiz aztu.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Lapurra ta Etxe-txakurra

—Zer dakartzu ona kaltegin gaizto orrek?
Eranzun zion Lapurrak:
—Ago ixillik, to ogi zati bat, ta ez egik zaukarik, ez usiki ere niri.
Diotsa Zakurrak:
—Ematen didazu ogi au ondo naiz, edo zure estalgilla izan nadin?
Eranzuten dio Lapurrak:
—Ematen dizut ixill-saritzat, zuk salatu gabe sartu nadin etxean, ta eramateko zuk bear ez dituzun diru, ta beste gauzak.
Baña diotsa Zakurrak:
—Nork emango dit niri bizi naizan arteko ogia iltzen badidazu nere Jabea, edo eramaten badiozkatzu dauzkan diru ta beste ondasunak? Nai zenuke oraingo ogi puska bategatik galdu dezadan bizitza guziko ogia? Emango ziniket zuk gero bear dedana? Ez dezu errukirik gizonentzat, biotz gogorraren jabea zera oentzat, ta izango ote zera biguñago neretzat? Ez diot nik ogia ematen didanari dollorkeria, ta ixil-saltzeerik egin nai; eta bai gorde bera ta etxeko gauzaak. Ala bada zoaz laster etorri zeran bideetatik, nai ez badezu nik emen nere ortzekin zu apurtzea. Ez da nere eztarritik lapur ogirik igaroko.
Ipui onek adierazo nai du, ez dala inoiz lapurren estalgille izan bear. Morroi, ta mirabeak gorde bear dituztela kontuz etxeko gauzak, ta ez etxe lapur izan, ez etxe lapurrei lagundu. Ogia ematen duenai zor zaiola leialtadea, ta bearra egitea.
Erakasten digu Txakurrak
Ez estaltzea Lapurrak.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Mika egarritua

—Au zer da! —dio— Egarriak ito bear nauela uraren ondoan? Iturri sakondutik, ta galleta erdi betetik urik artu ezinez? Zer egin dezaket?
Asmatu zuen ekartzea, ta bein banan botatzea galletara arri kosko, edo txikitxoak. Zenbat geiago botatzen zituen, anbat gorago igoten zuen galletako urak, ta azkenik asmo onekin igoerazi zion berak nai bezela edan zezakean neurriraño.
Asko dezake eskuak,
Baña geiago buruak.
Garaituko dezu ezin egiña,
Baldin bazera asko jakiña.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Nekazaria ta Idisko gaztea

—Idisko zoratua, egin ziat alegiña ezitzeko ire arrotasuna; ez ziagok iretzat ez uztarri, ez ugal sendorik; laguna galtzeko asko aiz; lotsarik gordetzen ez diok jaten ematen dianari. Alperrik izango dira nere neke berriak; berdin ez ziagok iretzat ezibiderik. Bada nik kenduko diat betiko, ta laster, ere arrotasuna; eramango aut Aragitegira, ta Epallearen mallu gogorrak beratuko dik burua.
Ipui onek dio, gazte uzu, natu txar, ta aziera gaiztokoak berandu, nekez, ta askotan iñoiz ere ezi ezin dirala. Zigorrada, agiraka ta beldur garri guziak alperrak dirala. Idiskoa gorputztu, mardotu, ta zezendu bada, jaikiko da jabe beraren kontra. Onelako gizasemeak bakarrik ezi oi dira, edo presondegi gogorretan, edo obeto urkabean. Ala bada txikitxotatik eman bear da aziera ona; aurtxoak zigortxoa ekusita beldurtzen diranean. Orregatikan
Gaizto gogortuaren ezibidea,
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Leoia ta Sagua

Leoia lotan zegoala mendi baten erriberan, urreratu zitzaion Sagu asko, ta oen arteko aizartuenak igo zion bizkarrera. Ezagutu zuenean Saguak, nor zan, ta nolako arriskuan zegoan, eskatu zion barkazioa, ta ez zegiola arren gaitzik egin; ez ziola bizkarrera igo gaizki naiz. Bazekian leoiak, ez zuela ezer aterako piztia alako bati gaitzegiñaz; gaizki esango zala bazter guzietan bere atzapar portitzak eramaten bazituen Sagu bat apurtzeko. Larga zion bada joaten nai zuen lekura. Saguak diotsa:
—Leoi prestua, esker andiak ematen dizkitzut gaitz gabe bialtzen nazulako, ta emen, ta non nai, egongo naiz zuri on egiteko ezertan albadet.
Egun batzuen ondoren erori zan Leoia prestatu zioen lakio baten. Ekusi zuenean bere burua gatigu, ta urratu ezin zituela loturik zeuzkaten sokatzarrak, asi zan orroa izugarriak ateratzen. Enzun zituen orroa andiak aitatu degun Sagutxoak; ezagutu zuen norenak ziran, ta esturasun gogorren batean zegoala, berari on egin zion Leoia. Urreratu zitzaion ekusteko zer zan; dakus gatigu; ta diotsa:
—Nere ongille prestua, ez larritu; neu naiz asko zu ateratzeko irrisku orretatik. Ez dadukat aztuta zer zor dizudan; nolako itza eman nizun.
Sagutxoak igo zuen soka edo gatigu zedukaten lokarri sendoetara. Gutxika gutxika urratu zituen ortzekin. Irten zuen Leoiak kalte gabe, ta esaten dio:
—Zorioneko ordua, zeñean enzun nituen zure eskariak, ta larga nizun joaten gaitzik egin gabe. Zein prestu ta itz onekoa zeran txikia izanda ere!
Ipui onek esan nai du txikitxoen bear izatera etorri ditezkeala, gizonik andienak, ta gaitzik egin ezin dezaketen askok on egin dezaketela. Erakasten ere du, eskertsu izaten, ta ez aztutzen artu diran mesedeak.
Dionak «ez det iñoren bearrik»
Burua daduka galdurik.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Mandakoa, Aizeria ta Otsoa

—Nor zera?
Eranzun zion Mandakoak:
—Zaldi grañoe galant bat zan nere Aita-aita.
—Ez dizut ori galdetzen —diotsa Aizeriak— ta bai nor zeran?
—Ni naiz lau-oñekoa —eranzun zion Mandakoak.
—Gogaitgarria zera —esaten dio Aizeriak— esazu bada zein dan zure izena.
Berriz Mandakoak:
—Ez dakit nik ori; ill zitzaidan Aita gaztetxoa nintzala, ta nere izena aztu ez zidin, itxasi zidan nere ezkerreko ta atzeko oin pean; ezin inoiz irakurri izan det. Zu zera irakurlaria, jasoko dizut oña, ta ekusiko dezu zer dion, ta esango didazu.
Aizeriak, askojakiña izanik, igarri zion zer asmo zerabillen Mandakoak; alde egin zuen ixillik, ta dio:
—Era ederra Otso nere etsai tontotzarra galtzeko.
Billatu zuen bada Otsoa zetzala kerizpe batean, ta pozez bezela diotsa:
—O ero zenzu gitxikoa! Zer egiten dezu emen? Jaiki zaite bereala, atoz nerekin ta erakutsiko dizut non dagoan Mandako gazte, gizen ta aragi samurrekoa. Ez det nik indarrik itotzeko, zuk bai. Zuk illko dezu, ta biok sartuko gera partillean.
Sinistu zion Aizeriari, ta joan zan Otsoa berekin, Mandakoa zegoan ibarrera. Galdetu zion Otsoak:
—Zu nor zera?
—Ni naiz —eranzun zion— Zaldi grañoe galant baten illoba.
—Ez diot ori —esan zion Otsoak— ezpada, nor zeran zu?
—Ni naiz bada —eranzun zion Mandakoak— lauoñekoa.
—Gogaitkarria zaude —diotsa Otsoak— esazu zuzen, zein da zure izena?
—Ori ezin esango dizut —eranzun zion Mandakoak—. Gaztetxoa nintzala, nere Aitak itxatsi zidan izena atzeko, ta ezkerreko oñaren azpian. Irakurri nai badezu, atoz ononzago; jasoko dizut oña, jakingo dezu zein dan nere izena, ta niri ere jakin erazoko didazu.
Otso zatar gatz gabe, ta tontotzarrak eskatu zion oña irakurtzeko, ta Mandako jakiñagoak aurtigi zion ostikada gogor bat, jo zuen bekokiaren erdian; bota eragin ziozkan begiak, ta garuñak buru ezurra ausirik, ta larga zuen bertan illik. Aizeria bitartean zegoan zelataka ekusteko zertan gelditzen zan irakurte alakoa. Irten zuen pozez beterik zegoan gisatspetik, urreratu zitzaion illari, ta diotsa:
—O Tontotzar adin ta gatz gabea! Zerk sartu au ez iakian gauzan? Nola igarri ez, gordeko zuela burua ire ortzetatik Mandako ostikariak? Ez gaituk orain ire beldur, ez Mandakoa, ez ni.
Ipui ederra ezaguerazitzeko berritxu jakiñgurai beren zorotasun, ta tontotasuna. Zein ero ta buru kaltekoa dan galtzeko, irriskuan jartzen dana!
Ez galdetu bear ez danik,
Ez aditzeko nai ez dezunik.