# Aldakeri

* Aldakeri
* Maitezko ipui minkatza
* I
* Leioa. Kaiola, bertan.
* Urrezko ariz            lotuta, pozik, txoria:
* ez margo, ez eztarria:
* ederrik gaxoa nekez ezertan...
* Itzalgarri matsondoa.
* Ikusgai, berriz,        ibai, mendi, baso, zelai,
* ta udaren urrea non-nai...
* Bazun zerk aska-zaletu gogoa!
* Maaitiar zitun txolarre
* biurriak, maiz;          iñarak aiskide, berriz;
* ta irraka yoan-etorriz,
* illuntzeak ditun sorbeltzak ere.
* Txolarreak diotsana:
* «Oi, ene lagun          gaxoa! Lotu-gaberik,
* »eure mai gizen bera nik!...
* »Oi, zein maite dudan askatasuna!...»;
* Iñarak: «Ene laguna,
* »errukarri aiz;           ezpaituk iñon kabirik
* te ume laztanek beterik!...
* »Oi, zein maite dudan askatasuna!...»
* Sorbeltzak: «Ez duk biguna
* »ire zoria;                 begitu nazak, emen-or,
* »laister bai zabalak mozkor!...
* »Oi, zein maite dudan askatasuna!...»
* Txoriak: «Ez zuen ele
* »maitekorrak, ez        emendiko ikuskizurtok
* »iñork ez ezerk, lagunok,
* »ezin naute egiñen askatu-zale».
* Leiora, bat-batean, nor?...
* «Eder-ametsik          eziñena, aragituta!»
* Neskatxak: «Ega», dio, ta
* kaiola zabalduz: «maiteñoa, ator»...
* Aren begikun gozoa!...
* Burni-tartetik           giltzape beltzean sartzen,
* askatasun-egunaren
* urratzea ez dan bezelakoa...
* Txoriaren poz-ikara!
* Ur-ontzitxoan           murgildu ta astinduz-gero
* maitetasunarren ero,
* badoa dei-dion ao gorrira.
* «Ega adi, maiteñoa, arin,
* »neri biraka;           eskuaz bainegok erne
* »Laisterrago! Orrelaxe! Ene!
* »Ukaldia yaurti, ta atzitu ezin!»
* «Gaiztoa! Geldirik! Ator!...
* »Nerea aiz noizbait!   Laztan bat: orain bestea;
* »yan nai aut, ene maitea!...
* »Orra, gaurkoz, neri berreun musu zor...»
* Leio-gaiñeko iñarari
* ona zein oar           zioskan, ezin obeak,
* txolarre lotsagabeak,
* biurki eragiñik begiari:
* «Ikus dun ori, laguna?...
* »Ez din, orratik,          orretxek yaso makala,
* »ederrez ain motza dala...»
* (Zozoak beleari... dakiguna).
* II
* Uda yoan da.           Marduldu zaizka mordoak
* matsondoari. Beiñola
* —egari mozkorra— yo du kaiola
* gazteenik ildako ostoak.
* Agur, iñarok...          Ai, zuen kabi goxoa
* berriz beterik daneko!...
* Ai, zeiñen luze zuen urreneko
* maitaldiaren beroa!...
* Egunak iges,             ta goiz bat, zuriz yantzia,
* dar-dar yaio zan... Negua.
* Zertan ago, gogo miñak puztua,
* zer dala-ta itun, txoria?...
* Oar, baiña, non         datorren ire maitea!
* Ene!... zerk, ordea, zimur
* eragin ezpañei?... Ene!... nork lapur
* begien irriparrea?...
* Leio-kaiolak              zabaldu ditu, bat-bana
* Sartu du Neguak sudur
* ozpeldu-zorrotza. Txoria, beldur,
* ega da maiteagana...
* Ai, aren esku,           laztankor igaz izana.
* Lore-orria arantz biur!...
* Leengoa ditekek, zakarki elur-
* pera egotzi auena?
* Negargarria!             Leio-ostean itzalia
* bizitz-bizitza uan garra!...
* Ire eguzkiaren illunabarra!
* Betiko il argi guztia!...
* Ega, bai, ega!           Oro zegok otz, bai bakar;
* oro, bai, ene!, zuria!...
* Non yana, ta aterperik non, txoria,
* billa arren adarrik-adar?.
* Gose-nekeak            aldurik, elur-gaiñean
* etzin da; ta arin, geldiak
* deituta, gogapen negargarriak
* egotzi zaizka taldean.
* Iñoiz ikusi                dezute tximirritarik
* iltzeko yausitakoan,
* xomorroek yana nola dagoen
* azkenak egin eziñik?
* Bero gozoa!             Yantoki alez betea!
* Laztan eztiak goizean!
* Agur, agur!... Oi! Eriotz-aurrean
* etsipenaren nekea!
* Iñoiz kabirik            egin-gabeko gaxoa!
* Elurretan, or, txoria,
* epelak ogetuta, ire kabia...
* leenen bai azkenengoa!...
* Elur ta elur:            elurra, eten-gabean:
* illuntze beldurgarria!
* Astindu nai... Ega nai... Ai, txoria!,
* elurra beti soiñean!
* Aleak une,             diardu, nagiz, Aldiak
* yalkitzen artaburua...
* Agurea baita, dar-dar eskua,
* logura, berriz, begiak...
* Il nai, ezin il...Gauaren azkengabea!
* Eguna?... Bai, nekezkoa;
* ur-esnea baiño motelagoa...
* Eguna noizbait, ordea!
* Il-aurreko indar-ondarrak zuzpertu?... Beintzat
* txoria leioruntz doa,
* mozkorki —alatsu udazken-ostoa—
* egun nekez yaioaz bat.
* Mokoz bai egoz       otoikor astindu ditu
* leiarki lausoz beteak...
* Ai, beiñere ezpalu zorigabeak
* begiaz laiñoa urratu!
* Margoz, bikaiña;      eztarriz, abeslaria;
* bigunki, barru gozoan,
* zatarretsiaren kaiolatxoan,
* lo dago beste txoria...
* Errukarria!              Bein eta berriz, alena!
* Nondiko gezi zorrotza
* bat-batez eldu zaik egan, biotza
* yosteko guztiz zuzena?...
* Leio-arrian              yausi zan,— lauso begiak,
* zutiturik errotxoak:
* beatzak biurri, zabal egoak,
* arroturik egakiak...