OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aita Meager-ec ardoari jarritaco itz neurtuac

AITA MEAGER-EC
ARDOARI JARRITACO ITZ NEURTUAC.
Ni naiz chit gauza gozoa Eta pozquida osoa, Beltza naiz ta zuria, Illuna eta arguia, Indarra det eta garboa Eta icena det ardoa. ___ Noe guizon aditua Cedorren pensamentua Izanzan gauza andia Ipintcea mastía, Zu zaitugu ardoaren autore ¡Oh zorioneco NOE! ___ Edari maitagarria, Tristearen alegria, Dezu alaitcen beguia Quentcen melanconia Mutuba ipintcen cantari Eta errena dantzari. ___ Ausi, atera, ebaquia, Llaga dala, edo zauria Curatceco belarra Clareta edo nafarra Moscatela edo malaga, Edoceiñ ardo ona bada. ___ Pasatcen du aste osoa Aitzurtcen batec soroan Necaturic guztia Dariola icerdia, Laster legoque au galduric Ezpalu jayean ardoric. ___ Jateco ez bada gogoric Eta eciñ eguin loric, Eritasun oben Edo beste edoceñen Curatceco balsamoa Da mats onaren zumoa. ___ Ardo gabe ez da funcioric Ez mezaric eta ez eztaric. Bada au faltatu ezquero Ez da arquitzen guero Baicic naigabeco tristura Illuntasuna ta malura. ___ Galeronen medecinac Ta farmacia guztiac Du botiquic onena Ardoaren taberna, Todo lo sana guztia Ardo ona daucan zaguia. ___ Barbero medicu guztiac Erremedio aundiac Dituzte besterentzat, Baña bada berentzat Erremedioric oberena Ardo zarric dan onena. ___ Ardoa eranic neurriz Beiñ illa piztten du berriz, Baña bada asitcen Belaunac limuritcen Eta iraquiten buruban Ez da gauza onic orduan
# Agur Euskal Herriari

* Agur Euskal Herriari
* 1
* Gazte gaztetatikan
* Herritik kanpora,
* Estranjeria aldean
* Pasa det denbora.
* Gazte gaztetatikan
* Herritik kanpora,
* Estranjeria aldean
* Pasa det denbora.
* Herrialde guztietan
* Toki onak badira,
* Baina bihotzak dio:
* “zoaz Euskal Herrira”.
* Herrialde guztietan
* Toki onak badira,
* Baina bihotzak dio:
* “zoaz Euskal Herrira”.
* 2
* Lur maitea hemen uztea
* da negargarria.
* Hemen gelditzen dira
* Ama ta herria.
* Lur maitea hemen uztea
* da negargarria.
* Hemen gelditzen dira
* Ama ta herria.
* Urez noa ikustera,
* Bai, mundu berria;
* Oraintxe bai naizela,
* Errukigarria.
* 3
* Agur nere bihotzeko
* Amatxo maitea!
* Laster etorriko naiz
* Kontsola zaitea.
* Agur nere bihotzeko
* Amatxo maitea!
* Laster etorriko naiz
* Kontsola zaitea.
* Jaungoikoak nahi badu
* Ni urez joatea;
* Ama zertarako da
* Negar egitea?
* Jaungoikoak nahi badu
* Ni urez joatea;
* Ama zertarako da
* Negar egitea?
# Aita arren semeai

AITA ARREN SEMEAI.
Goacen, goacen, mutillac,
Goacen Africará, Moroac jaquin dezan
Gu ere an gueralá. Bayonet zorrotzaquin
Sartu beretará, Ecarri bear degu
Marroqui banderá.
 ____
Tercio euscaldunac
Chit mutill azcarrac,
Ez ditu garaituco
Moroen indarrac. Gustiz beroac dira
Euscaldun odolac,
Icaratuco ez ditu
Chistu balarenac.
 _____
Euscaldun gende noble
Paregabecoac,
Valiente eta prestu
Gaiñ gañetacoac
Doai au eman cigun
Gure Jaungoicoac,
Pruebac emanac daude
Gueren gurasoac.
 _____
Legorrez eta ichasoz
Euscaldun gendeac
Daude oraiñ eta len
Gloriaz beteac.
Oquendo ta Churruca
Eta Otalorac
Guerrariac cirala
Badirade pruebac.
 _____
Lenagocoac ecen
Oraingo mutillac,
Ez dira escasago
Bay ayen berdiñac.
Honore andia dute,
Gorputza liraña;
Moro casta gustia
Ez da orien diña.
 _____
Isabel bigarrena,
Gure Erreguiña,
Euscaldunac dizute
Biotzetic griña.
Onen defensaraco
Eguiñ aleguiñac,
Naiz campoan guelditu
Luce, luce, illac.
 _____
# Agur!

* Agur!
* Adiskide kuttun, lagun zorigabe,
* azpildu-gabeko biotzaren yabe,
* onerako zabal, ederrak su-bera:
* atorkit, Onuzki, gaur oroimenera!
* Elkar-ordaiñaren ezti berdiñaka
* bein ta berriz uka maitasunak baitik,
* t'ez eskein bizitzak beazuna baizik
* (ala baita mikatz sagar bat elduka),
* aldegiña aiz urrun, lagun biotz-bera,
* adi-mugaz aruntz-erbeste itzalera.
* Adiskide laztan, eun bider gaxoa:
* gogapenak elkar bil-ari meeñoa
* beiñola zaik eten... Adi-yauregia!
* yabe dituk, geroz, gaua ta naasia.
* Irudimena uan giarra, yoria;
* baiñan, ega-baldar baitabil txoria
* lurrera-bearka zauri doanean,
* orren antzo zian ark oi, maizenean.
* Odol eri batek ezetua iduri,
* beltz-ikusbera uan, izukoi, urduri...
* Gaberik gabeen-gaupean bai'ago
* gaztetzaro-ogitik yakide ninduken
* onen onginaia ezpaituk siñisten;
* ai, nik aal-banezaik, nik aal (eztiago
* loak ar-basoan illargia baiño)
* ene oiu au sar biotz illeraiño!
* Ene oiu au sar ta biotza biztu,
* ia itzal-yauregian giz-argia izetu!
* Ezin aal-baledi, Yaun errukiorra,
* barkatu zaiozu zizukean zorra;
* ta Argi-Aberrian ikus aal-nezake
* lauso-eziñezko adiaren yabe;
* ta aal-bezat, Yaun, otoi, besarka negarrez,
* beste iñon ez ainbat: negarra dan emez!
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Basauntza ta Eizaria

—Nor ni bezein ederrik? Nork iduki buruan nik daukadan bezelako apaingarririk?
Begiratu zan gero oñetara, ta ekusi zituenean berna ain me, argal ta mamigabeak, erori zitzaizkon biotzeko egoak. Onela zegoala txit larri, enzun zituen Txakur zaukaka, ta burua goraturik, dakus Eizari bat zetorrela Txakurren ondoren. Baña nola oñak zituen txit ariñak, iges egin zioen erraz, ta sartu zan Baso txarakatu batera. Emen zan estua. Katigatu zitzaion bere adarra txarakako otatza, ta larretan, ta egin alak eginda, ezin askatu zuen, ta gelditu zan gatigu. Txakurrak jarraitzen zioten bere oñatzetatik, ta Eizariak ere bai Txakurrai. Ekusi zanean eriotzako ortzetan, esan omen zuen:
—Ai ai! adar au da nere galgarria; bestela nere oñakin erraz gordeko nuke burua. Nik uste nuen mesede andi bat nedukala adar apaingarri onetan, ta madarikatzen nituen nere oiñ me ta argalak. Orain ezagutzen det nere kaltean, oñak ditudala nere gordegarriak, ta adarra nere galgarria.
Onetan zegoala, eldu ziran Txakurrak, ta Eizaria, ta arrapatu zuten.
Ipui onek erakasten du, ez dutela gizonak aldi askotan ezagutzen zer dan ona ta zer txarra berentzat. Ontzat dauzkatenak, izan oi dirala kaltegarrienak. Edertasun, ta apaingarriak iduki oi dira ontzat; ta askorentzat, Basauntzarentzat bezela, izan oi dira kaltegarriak. Aberatsak uste du dala zorionekoa diru askoren jabe dalako. Baña lapurrak billatu dituzte sarri beren etxeetan eriotza emanaz, ta nekazariaren etxean ez dute oñik ipiñiko.
Itxurapen utsaz ez zaiteala arrotu
Okerra zuzentzat ez dagizun artu.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Enadea ta beste Txoriak

—Nere lagunak, ez bide dakizute zertan ari diraden Erella oek; badazaute beldur gabe. Ereingo dute lino-azia lurra atxurtu, ta zimaurturik. Lino belarra azi, ta igartu didinean, gabikotu, txarrantxatu, ezpatatu, apaindu, gorutu, ta arituta, egingo dituzte gu arrapatzeko sareak. Mugonez oroitu bear gerade; berandu dator sendagarria, gaitzak indarrak artzen baditu. Arzazute nere gordebidea. Goazen guziok bat batean soroetara, azia lurrera bota, ta Atxurlari oek alde egiten dutenean, jango degu ezarri duten azia, jaioko ez da lino-belarrik; egingo ere ezin dute sarerik. Ala gordeko ditugu geren buruok. Zenbat txori erori ote dira sareetan?
Beste txori bildu ziranak farra egiten zioten galanki, ta esaten dioe:
—Enada gauza ez, beldurti, ikarakor, ta biotz gabea, etorkizun urrutiko, ta bear bada inoiz izango ez diranak, emango dizute anbeste larritasun? Ondo buruzalea zera. Egizu nai dezuna; berdin ez diogu guk geren buruai orrelako lorrik eman nai.
—Ez? —diotse Enadeak— gogoango dezute noiz edo noiz. Or konpon. Ezin nik bakarrik jan nezake erein duten azia; iges egingo det soro, ta landetatik etxeetara. Egingo ditut abe arteetan nere abiak; aziko ditut umeak; erakatsiko dioet non bizi.
Urrengo urtean zebillela Enadea ibai batean goitik beera, ta beetik gora egaa, ekusi zituen alboko soroetan txori asko sareetan sarturik indarka irten nai, ta irten ezinda. Txori oen artekoak ziran ormatxori, edo kurroiak, pintxoe, txirriskilla, amillots, txepetx, birigarro, zozo, bulargorri, ta eskillasotzarrak. Ekusi ziradenean ala katigu, ta an zebillela Enadea katea gabe, esaten zuten negarrez:
—Ai sinistu bagiño Enadeari! Igarri zion zer gerta zitekean. Egin bagenu orren esana, ez giñaden ekusiko gaur esturasun onetan. Galduak gera bada, leenaz gorde bideak artu ez ginituelako.
Ipui onek esan nai digu, ez degula izan bear buruiritxikoak; artu bear dirala jakintsuen zuzenbide, edo konseju onak; ezpaere gogoango degula noiz edo noiz, ta egingo degula negar katea, ta sare txaarrak urratu ezin ditugunean.
Izan bada aurrez begiratua,
Etorri ez didin gero damua.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Belea ta Aizeria

Itz labañetan gelditzen diranak, lotsatuak irtengo dute. Ona zer dion Ipuiak.
Bela batek ostu zuen bein leio batetik gaztaia, ta eraman zuen arbola gañera. Bazekusen Aizeriak, ta adurra zerion ezpañetati gaztaia jan naiaz. Zerbait ateratzeko asmoz esaten dio arbolaperik.
—O Egazti ederra. Ez dago zure berdiñik egodunen artean. Zure belztasuna argi egiten du. Zenbat eta zarrago, anbat eta ederrago. Eta nor zu baño egiñagorik korputz itxuran? Baziña beste txori soñulariak bezelakoa, kantatuko bazendu Birigarro batek beste, guziak garaituko zinituke.
Arroturik Bela eroa Aizeri askotako aren erausi labañekin, erakusteko bazekiela berak ere Birigarroak adiña soñua jotzen, idiki zuen mokoa kantatzeko asmoz. Orra non erori zitzaion lurrera arrapatu, ta arbolaratu zuen gaztaia. Ozta jo zuen onek lurra, non arrapatu zuen etorkizunaren zai zegoan Aizeriak, ta iges egin zion bere leizara. Jarraitu zion Beleak eskatzen ziola bere gaztaia. Aizeriak oñak arinka zijoala eranzun zion:
—Ez da astoentzat eztia, ez dek tontoentzat ere gaztaia.
Ipui onek adierazo nai du, ez zaiela enzuterik eman bear itz labañ, ta astingarriai; gezurra darabiltela ezpañetan, gauden baño goratuago ipiñi nai gaituztenak itz ederrekin. Goitasun, ta alabanza zaleak damu izango dutela azkenean sinistea emanaz asko-jakiñen berriketai; bada
Itz labañetan ez eztitu; Buruak goregi ez igitu.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Eiza-txakurra ta bere Jabea

—Txakur zarra, zertako zaitut nik nere etxean, ogia alperrik jateko baizik? Ez zera ezertako gauza.
Esaten da, eranzun ziola ederki Txakur gaixoak:
—Jauna, urte askoak zartu naute, ta dakusan bezela, ez zait ortzik ere gelditu. Noizbait, nere urte loratuetan bear egin nion; nere bidez ill zituen Erbi asko. Orduan esan oi zuen arro arrorik, ez zedukala iñork berorrek bezelako Erbi-txakurrik. Diru asko gatik ere ez ninduen salduko. Berriz orain zapaltzen nau agiraka; ematen didan ogia, da damuz, ta borondate gaiztoz; poztuko litzake illik banengo; zer egin dezaket bada zartu banaiz? Nola nik urteak atzeratu, ta indar berriak artu? Oroi bidi nere gaztetasuneko egikariakin; errukitu bidi nere ezina gatik; obe nuke len bezelako oñak ta ortzak banitu; bada biotza lengoa det.
Ipui onek erakasten du argiro, gazte egunetan beargiña izan danari, ez zaiola erakutsi bear mukertasunik, gerora zartzan egon baño besterik ezin duenean. Etxeko buruak artu bear dituztela ondo, ta errukiz morroi, ta mirabe, zaartu artean beargiñak izan diranak, ez bota kanpora aterik ate ogia billatzera. Eta arrazoi geiagorekin umeak bear diotela lotsea gorde, amorioz itz egin, arpegi ona erakutsi, ta laztantasunez begiratu guraso zaar bearrik ezin dutenai.
Zaar nekatuei ondo begiratu;
Bear egiñak ondo saristatu.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Erbiak ta Igelak

—Zer da guri gertatzen zaiguna? Egun on bat ez daukagu; beti bizi gera kezka gogorrean etsaiz inguraturik. Txakur ta gizonak gure billa dabiltza, ala basoetan, nola soro, ta ibarretan. Gorde naiagatik buruak otatza, gisasti, ta tokirik ezkutuenetan, arkitzen gaituzte txakurrak oñatzetatik. Jesten bagera garitzetara, ezin jan degu ezer beldur gabe. Gaberako ere baditugu baso-txakurrak, Aizeriak, ta oek dira Eizaririk gaiztoenak. Zenbat gure lagun erori dira Txakur, ta Aizerien ortzetan? Zenbat beingoan iltzen dituzte gizonak erremienta sugiñekin? Au ez da bizi izatea, baizikan beti ikaraz eriotzaren atzaparretan ibiltzea. Obe ditugu bota geren buruak ibai batera, ito uretan, ta kendu betiko larritasunak.
Erabaki zuten ala egitea, ta joan ziran ibai bateko egi, edo ondora. Dakuste uste gabe, nola an arkitzen zan igeltegi bat, guzia ikaraturik, banatu, ta bota zituzten beren buruak uretara. Orduan esan zioen beste lagunei Erbi batek.
—Ez gera bakarrik gu beldurrean bizi geranak. Badira bai gu baño ere beldurtiagoak. Ona nola gu ekusi ta beste gabe iges egin, ta bota dituzten buruak ibaira Igel txarrak. Ez degu ernegatu bear; etorriko aldira egun paketsuagoak guretzat; gaitzak dituzte beren mugak, ta aldiak. Goazen bada lengo lekuetara, ta bizi gaitean nola al egun obeagoen zai. Ala egin zuten.
Ipui onek argitzen ditu Gizon, ta Andra ernegari, irritu, ta pake gutxikoak, ta beren buru, ta bizitzako atsekabeai gaitziritzirik, eriotza billa dabiltzanak. Ez dira egun guziak berdiñak; gaur leku beetuan dagoana, egon diteke egun gutxiren barruan, goraturik; ta negu gogorak ekarri oi du udaberri ederra. Jarri gaitean Jangoikoaren eskuetan.
Aurpegi eman bear diogu gaitzari, begiratuta etorriko dan onari.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Aragi-epallea ta Aria

—O gure etsai odolgiroa! Eraman dituzu nere lagunak; ezkutatu dezu tegi guzia geldika gañibet gogorraren bidez bizitza kentzeko. Nerekin zoaz beste anbeste egitera. Gurea da erakeria. Alkar ondo artu bagendu, lenengo etorrerean guziok topeka ekin baginizu, gordeko giñan eriotzatik. Txoroak izan gera alkarri ez laguntzeaz. Orain bakarrik arrapatzen nauzu, ta ez naiz asko zuri arpegi emoteko.
Ipui ederra ikasteko, nola alkar ondo artu bear duten erri, naiz etxe batekoak. Ari me bat erraz etetzen da; ez alkarrekin soka lodi bat egiten bada. Au ondo aituko balitza, banatuko ezpalira gure borondateak, ez lirake ekusiko anbeste errierta, ezin ikusi, ta auzi: Bada
Arriskuari aurrez begiak ezarri
Kalte andiak ez ditezen etorri.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Astoa ta Leoia

—Igo bear degu mendi gañera, ta erakutsiko dizut, nola asko ta asko nere beldur diran.
—Goazen bada —esaten dio Leoiak farra eginda.
Igo zutenean, asi zan Astoa arrantza sendoak egiten.
Soñu au enzun zutenen Baso artan zeuden Erbi, ta Kuiak irten zuten sasipetatik, ta artu zuten igesa. Diotsa orduan Astoak Leoiari:
—Ez dakustsu nola nere beldurrak atera dituen iges egiteko?
Eranzun zion Leoiak;
—Asto Jauna, Erbi ta Kuiai igesa artu erazotzeko asko ta geiegi da Txakurtxo baten zauka. Ez zaite bada orrenbesteraño arrotu. Egingo banu nik emen orroa bat, ekusiko zenduke, nola ikararen ikaraz iges egingo lukeen Zezenak, Basaurdeak, Otsoak, Artzak, Katamotzak, Mandoak, ta: nork ez? Zein gutxi beldurtu nauzun ni! Zera bada Asto buru andiko, ta belar luzedun bat baño geiago?
Ipui onek esan nai du, farragarria dala askoren arrotasuna, ezer egin ezin, ta gauza askotakotzat berenn buruak saldu nai dituztela. Bada
Izan gabe, burua andiriztea,
Da Asto arranzaria izaitea.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Astoa ta Txakurtxoa

Etxeko-Jaun batek zeuzkan Astoa, ta Txakurtxoa. Ekusten zuen Astoak Etxeko-jaunak Txakurtxoari egiten ziozkan palagu, ta ille igortziak, ta nola alzoan arturik ematen ere ziozkan ogi biguñ, ta okela zatitxoak, ta beretzat ez zegoala baizikan lasto gogor, ta noiz edo berriz esku bete arto ale.
—Au zer da? —dio abere buru andikoak—. Txakur txar ezertako ez danak, bearrik egiten ez duenak anbeste asko nai edo estimazio Etxeko-Jaunagandik; ni berriz baztertu ta kortaturik bearrean mankatuta jan gutxirekin?
Dakus, nola Txakurtxoak egiten diozkan pozkariak Etxeko Jaunaren bularrean aurreko oñak ipiñirik; nola zauka eginda igoten zion beste batzuetan belaun gañera, ta miazkatzen ziozkala eskuak, ta arpegia. Dio beregan:
—Obeto artuko naute ni ere alako pozkaria batzuek egiten badiozkat.
Asmatu, ta egin. Ekusi zueneko Etxeko Nagusia era onean artarako, arrantza batzuek eginda, igoten dio aurreko oñekin bularrera, ta mingañ zatarrarekin igortzi nai zion arpegia. Astotzarraren pisuaz jo zuen bea Etxeko Jaunak; asi zan au deadarrez morroiai. Ekusi zutenean nagusia lurrean etzinda, ta Astoaren ostikopean, banatu zuten makillaka buru andikoa, ta larga zuten erdi illik.
Ipui onek esan nai du, ez dala inoiz sartu bear bakoitzari ez dagokion lanean. Iratzarriak, eznatuak, ta asko jakiñak ez diranak, emango dutela atsekabe atsegiñaren ordean.
Egon bidi bakoitza bere tokian Izan ez dagian naieza sari ordean.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Arranoa ta Aizeria

Arranoak arrapatu ziozkan bein Aizeriari lurzillo edo leiza baten zeuzkan umeak. Ekusirik Aizeri asko jakiñak egin ezingo ziola gaitzik Arranoari, jarraitu zion negarrez, ta diotsa palaguz:
—Egazti beste guzien Errege zerana, errukitu zaite nizaz; biur bear dizkidatzu nere umeak. Zertarako guraso bati emango diozu onelako atsakabea?
Eranzun zion Arranoak:
—Ago ixillik lapur zital ori. Zenbat alditan arrapatu diozkak Olla lokatuari bere txitatxoak bigundu gabe gurasoaren negarrekin? Iñork ekusi ezin au kirastu gaizto ori.
Ala Arranoak eraman zituan Aizerikumeak bere abiara, jaten emateko Arranokumeai Aizeri askotakoak asmatu zuen su ematea Arranoaren umeak zeuden arbolari. Ekarri zituan lastoa, lar igarra, ta sua. Iriziki zituenean erregarriak, igoten zuen keak gora, jaiki zan garra. Ekusirik Arranoak erre bear zutela bere umeak abia ta guzi, esaten dio:
—Aizeri oker ta asmaria; garaitu nauzu zere asko jakiñarekin; itzeli egizu sua, ta emango dizkitzut zere umeak.
Ala biurtu ziozkan kalte gabe, erakasten zuela, geiago balio duela sarri asko jakiñ, ta aizartua izateak, indartsu, ta sendoa izateak baño.
Daudenak toki goietan Eror ditezke beera; Arrotu bear ez gera Zori ordu onetan.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Arranoa ta beste Egaztiak

Ipui onek dio, Gizon andi, ta aberats batzuen bazkari emate, ta beste palagagarriak, dakartela gezur, ta asmo gaiztoa nekazarien kaltean. Au ekusten da bide txarreko irabazi naietan. Eskeñiko diozke aurrez diruak, erruki balituzte bezela; eman ere bai epean gari ta artoak. Au da Arranoaren bazkari eskeñtzea. Baña beren bizkarretik gizenduko dira, eskatuko diozkelako emanak baño geiagoak. Laster egingo dira nekazarien gari ta artoen jabe. Aberastu dira berak, oek argalduaz, koipe guzia jan dioelako. Ala bada
Erri askotan dira Arrano gizenduak,
Ta nekazari gaixo, berak argalduak.
# Eguna berantz doa

* Eguna berantz doa
* Neurekin gel zaite arrats-begi da-ta:
* itzal baten goxoz urdintzen da Jata.
* Ene Josu maite,
* gel zaite!
* Neure egun argia berantz azkar doa,
* itzalak jotzen dau atadi ondoa.
* Arrats onen otza,
* biotza!
* Oi Bidazti Deuna, sar zaite neurera,
* bertan dozu bada maitasun arrera.
* Bekidat bizitza
* zeure itza.
* Idazti Doneak atzaldu daidazuz,
* euren muin eztiak emon egistazuz.
* Bel zeure mintzoa,
* goxoa!
* Ta barne gustia berotan dodala
* argi biur bekit eriotz itzala.
* Dana yat atsegin
* Zeurekin.
* Orain sakon dakust zeure eriotz ori;
* zegaitik daukozun biotz deuna gori.
* Ene Josu maite,
* gel zaite!
* (Gasteiz'ko espetxean, 1937)
# Ekonomia politikoaren eta tributazioaren printzipioak

David Ricardo
Ekonomia politikoaren eta tributazioaren printzipioak
Itzultzailea:Baleren Bakaikoa
Klasikoen bilduma
Aurkibidea
* Hitzaurrea (Milagros García Crespo)
* Bibliografia
* Egilearen hitzaurrea
* Hirugarren argitalpenari egindako oharra
* I. Kapitulua: Balioaz
* II. Kapitulua: Errentaz
* III. Kapitulua: Meategien errentaz
* IV. Kapitulua: Prezio naturalaz eta merkatu-prezioaz
* V. Kapitulua: Alokairuez
* VI. Kapitulua: Irabaziez
* VII. Kapitulua: Kanpo-merkataritzaz
* VIII. Kapitulua: Zergez
* IX. Kapitulua: Lehengaiei buruzko zergak
* X. Kapitulua: Errentari buruzko zerga
* XI. Kapitulua: Hamarrenak
* XII. Kapitulua: Lurrari buruzko zerga
* XIII. Kapitulua: Urrearen gaineko zerga
* XIV. Kapitulua: Etxeei buruzko zergak
* XV. Kapitulua: Irabaziei buruzko zergak
* XVI. Kapitulua: Alokairuen gaineko zergak
* XVII. Kapitulua: Beste merkantzien gaineko zergak, lehengaienak salbu
* XVIII. Kapitulua: Txiro-zergak
* XIX. Kapitulua: Bat-bateko aldaketak merkataritzako bideetan
* XX. Kapitulua: Balioa eta aberastasuna
* XXI. Kapitulua: Metaketaren ondorioak irabazi eta interesen gain
* XXII. Kapitulua: Esportaziorako sariak eta inportaziorako debekuak
* XXIII. Kapitulua: Ekoizpenari buruzko sariak
* XXIV. Kapitulua: Adam Smithen doktrina lurraren errentari buruz
* XXV. Kapitulua: Kolonietako merkataritzari buruz
* XXVI. Kapitulua: Errenta gordin eta netoari buruz
* XXVII. Kapitulua: Moneta eta bankuei buruz
* XXVIII. Kapitulua: Urre, labore eta lanaren balio konparatiboari buruz herrialde aberats eta txiroetan
* XXIX. Kapitulua: Ekoizleak ordaindutako zergak
* XXX. Kapitulua: Eskari eta eskaintzaren eragina prezioetan
* XXXI. Kapitulua: Makineriari buruz
* XXXII. Kapitulua: Malthus jaunaren iritziak errentari buruz
* Oharrak
# Ekintza Egitasmoa (1968)

Oinarrizko produkzio-baliabideen jabetza kolektiboa. Hau da, erabat herriarena den jabetza; estatuarena, ekoizleen elkarteena edo kooperatibena izanda ere, langileek parte hartuko dute zuzendaritza eta plangintza ekonomikoan eta gainbalioaren banaketan. Industria txikian, merkataritzan, artisautzan eta zerbitzuetan ekimen pribatuak jarraituko du, baina betiere kontrol publikoarekin.
Jabetza kolektibo horretan oinarriturik, sistema pluralista bat sortu, non alderdi politikoak herritarren era ezberdinetako interesen ordezkariak izango diren. Alderdi Komunistak jarraituko du zuzendaritzan, baina lehiakortasun demokratiko baten barruan.
Herritarrari demokrazia parlamentarioetan edo burokrazia estalinistan baino eskubide gehiago eta askatasun eta eragiteko gaitasun handiagoa emango dion demokrazia sozialista bat garatu. Demokrazia ordezkatzailearen bidez izango du agintea herritarrak —isilpeko sufragioaren bitartez aukeratuko dira ordezkariak—, bai eta demokrazia zuzenaren bitartez ere —eskualdeetan, udaletan, auzoetan eta abarretan, herritarrak kontrolatuko du boterea langileen kontseiluen eta autokudeaketako beste formula batzuen bitartez—.
Sindikatuen askatasuna eta greba-eskubidea bermatu... Independentzia handiagoa enpresei, ekoizpena handitzeko eta herritarren premiak asetzeko —«merkatu sozialistaren presioa»— eta, aldi berean, ziurta ditzala plangintza zientifiko baten bitartez gizartearen interes orokorrak, lan-eskubidea, bizi-maila hobetzea eta erretiro duina.
Kanpo-politikari dagokionez, harremanak izan Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunarekin eta harremanak izaten jarraitu Varsoviako Itunekoekin. Txekiarren eta eslovakiarren arteko federazioa...
Txekoslovakiako Alderdi Komunista
1968ko apirilaren 5a
Iturria: Martínez Rueda, F. eta Urquijo, M. (2006): Materiales para la historia del mundo actual, Istmo, Madril, II., 124-126.
Itzulpena: Martínez Rueda, F. eta Aizpuru Murua, M. (2011): Gaur egungo munduaren historia 1945-2009, UEU, Bilbo, 154.
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.