OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Altonaga: "UEU sendotu egin da"

Altonaga: «UEU sendotu egin da» Udako Euskal Unibertsitateak bere gain daukan zor ekonomikoa gainditu beharko du
Udako Euskal Unibertsitateko Iruñeko XXIII .Udako Ikastaroak atzo bukatu ziren Larraona ikastetxean. Kepa Altonaga UEUko zuzendariak orohar balorazio positiboa egin zuen: «UEU sendotu egin da eta komunitate intelektual eta zientifiko euskaldunaren gune bizia da». Hala ere, egonkortasun ekonomiko iristeko dago ikastarok bost milioi pezetatik gorako zorrarekin bukatu baitira.
Udako Euskal Unibertsitateko balantzea egitean, Altonagaren arabera «aurreko urteetan izan den progresio prozesua momentu honetan kontsolidatu egin da. Aurtengo esperientziatik hori ondoriozta dezakegu». Hau oinarritzeko hausnarketa ildo bi aipatu zituen Altonagak. Batetik, alde akademikoa aintzat hartuta, UEUko antolatzaileak «programa zabal baina aldi berean sakonak eskaintzen» saiatu dira, «eta horiek ardatz monografikoen inguruan gauzatu ditugu». Aipatzekoa da 45 ikastaro eskaini dituela UEUk, 26 sailetan antolatuak. Orotara, 750 klase ordu eman dira,eskola orduetan,praktiketan,mintegietan eta irteeretan banatuak. Altonagaren arabera «alde akademikoa ondo bete da». Iruñean azken hamabost egun hauetan egin diren UEUko ikastaroak 650 partaidetik gora bildu ditu. UEUko zuzendariaren iritziz, «gure ekintza erakargarria ere bada. Badago testuinguru bat hori kokatzeko. Pentsatu behar dugu Euskal Herri euskalduneko gune unibertsitario atxikia dela, momentu honetan euskaraz aritzen den ikasle-irakasle mordoa kontuan hartuta nekez ailegatuko ginateke 4.000 lagunera. Hemen 650etik gora biltzea arrakastaren beste froga bat litzateke».
Baina alde akademikoaz gain sona handiko jendea hurbildu izana ere aipatu zuen Altonagak, UEU ikastaroez aparte topagune eta foro irekia dela frogatuz. Bere ustez, «mundu akademikoan zeresan handirik ez daukan jendea eta gizarte mailan oihartzun zabala duena etorri da, Euskal Herriko espektro osoa estalirik. Euskal Herrian zeozer esateko daukan euskaldun orok UEUn lekua dauka eta aurten hemendik pasatu da».
Baina Altonagak esan zuen bezala,«zeru distiratsu honetan badaukagu itzalen bat ere», UEUk 23 urteko historian ez baitu lortu erakunde ofizialetan artikulatzea. Artikulazio falta horretatik datozkio bestelako gabeziak; batik bat gabezia ekonomikoak, zuzendariak uste baitu UEUri eskaini zaion euskarri ekonomikoa «eskas geratu dela», Iruñeko ikastaroak 5.800.000 pezetako —232.000 libera-— defizitarekin amaitu baitira. Iturri ekonomikoen urritasuna dela-eta, Altonagaren ustetan «UEUren egonkortasuna askotan kolokan dago ezin dugulako epe luzeko programaziorik tajutu». Azken bost urteotan UEUk hainbat erakundetatik diru laguntza berbera lortu du, eta gastuak, aldiz, gora doaz. Nafarroako Gobemuarekin bakarrik du akordio egonkorra eta hau dela-eta UEU hitzarmen iraunkorren bila dabil, bestela epe luzeko programaketarik ezin baitu egin.
# Alemaniaren gerra deklarazioa Errusiari

(Uztailaren 19a Errusiar egutegian) San Petersburgoko alemaniar enbaxadoreak aurkeztua.
Alemaniako Gobernu Inperialak esfortzu guztiak egin ditu krisiaren hasieratik emaitza baketsu bat lortzeko. Bere Maiestate Errusiako Enperadoreak zuzenean adierazitako nahi bati jarraituz, Alemaniako Enperadoreak, Britainia Handiarekin batera, Vienako Gabinetearen eta San Petersburgoren artean bitartekari lanak abiatu ditu; baina Errusiak, inongo emaitzari itxoin beharrean, bere indarrak mobilizatu ditu bai lurrean zein itsasoan. Mehatxuzko pauso honen ondorioz, ez dagoena Alemaniaren aldeko ekintza militarrek egindako ezeren gainean justifikatua, Alemaniako Inperioak arrisku larri eta gertuko bat ikusten du. Alemaniako Gobernuak, beraz, bere burua aurkeztu behar du Errusia Guztietako Bere Maiestate Enperadorearen Gobernuaren aurrean, eskatzeko berriro ere ekintza militar guzti horiek bertan behera uztea. Errusiak ez dio eskari honi inongo erantzunik eman, eta uko honen ondorioz, bere ekintzak Alemaniaren aurkakoak direla kontuan hartuta, ohorea dut zu informatzeko nire Gobernuaren aginduen inguruan, informa dezazun bere Gorentasuna honako honetaz:
Bere Gorentasuna Enperadorea, gure Subirano augustoa, Alemaniako Inperioaren izenean, erronka onartzen du, eta bere burua Errusiarekin gerran dagoela kontsideratzen du.
# Alegiako apezpikua

* Alegiako apezpikua
* Berri handi
* Hortzaitze apezpikutoki.
* Berri handi
* Prelat Mur de Otsamendi,
* Toledakoa ez segurki,
* Errentaz ez dago hobeki,
* Ez segurki.
* Ehun milak
* Gutiziako moltsan ditu,
* Ehun milak,
* Gogoan karraka pilak:
* Gorthe bat du ederra hartu,
* Non dituzia iduria baitu,
* Ehun milak.
* Ez Toledan
* Abadesik ez da ikusten
* Ez Toledan,
* Artzipizpiku segidan;
* Gureaz da hori miresten,
* Nihon ez dena baitu ikusten,
* Hark segidan.
* Presunaiak,
* Ez ditut ez zeren kontatu,
* Presunaiak,
* Hek dakarzketen libraiak
* Kuzineraz behar da kontu,
* Zilar-bizia iduri baitu,
* Presunaiak.
* Bozkarioz
* Haran guzia da altxatu,
* Bozkarioz,
* Dohain hortaz da lorios;
* Mendiak berdin du gogotu,
* Han pasaiarazi nahi tu,
* Bozkarioz.
* Hortarako
* Karrosa bat du preparatzen,
* Karrosako
* Zortzi abre maiatzeko,
* Aragoan ditu bilatzen
* Herrian ederrik ez baitzen
* Hortarako.
* Ez du falta,
* Bere eta abadesarentzat,
* Ez du falta,
* Modako kabrioleta
* Bigarren ordenakoentzat
* Lekaio ganbarazainentzat,
* Ez du falta.
* Zein ederki,
* Pasaiatuko uda hastean!
* Zein ederki!
* Nihork ikusirik daki
* Prelat Abadesak batean
* Amiral kabrioletean
* Zein ederki!
* Jende ostea
* Bidetarat ateraturik
* Jende ostea,
* Ezin asez ikustea,
* Ez du galdetzen bisitarik
* Kontent da hala ikusirik,
* Jende ostea.
* Ez du zeren,
* Gorte prelaten moda duke
* Ez du zeren,
* Galde egin bisitaren
* Benedikatzea du merke,
* Nihor nihon badagi eske,
* Dohain haren.
* Neure gisan
* Tronu bat dautzuet egiten,
* Neure gisan,
* Jenden oroitzapenetan
* Mendez mende bizi zaitezten
* Zuen herrautsak pausa daiten,
* Zuen plazan.
# Code Noir

2. art.- Gure uharteetan dauden esklabo guztiak erlijio katoliko, apostoliko eta erromatarrean bataiatu eta heziko dira.
14. art.- Jabeak lur santuan eta hilerrietan ehortzaraziko ditu bere esklabo bataiatuak; bataiatzeke hildako esklaboak urruneko zelairen batean lurperatuko dira gauez.
15. art.- Erasotzeko armak eta eskumakila lodiak eramatea debekatzen zaie esklaboei; zartailua eta armen konfiskazioa izango dira zigorra, harrapatzen duenaren mesedetan (...).
16. art.- Era berean jabe desberdinen esklaboei egunez edo gauez bilerak egitea debekatzen diegu; gorputz zigorra ezarriko da, eta hau ez da zartailu zigorra edo lislore zigorra (burdina gorituaz bizkarrean seinalatzea) baino gutxiago izango; eta berriz edo beste zirkunstantzia larriagoetan (baldin badira) gertatuz gero, heriotza zigorra ezar dakieke, epaileen ebazpenen arabera. Gure meneko guztiei gomendatzen diegu matxinaturiko esklaboak jazartzea eta presondegira eramatea, nahiz eta ofizialak ez izan eta atxilotze agindurik ez izan (...).
22. art.- Hamar urtetik gorako esklaboei ondokoak eman beharko dizkie jabeak astero elikadurarako: juka irina, Pariseko neurriko bi pote eta erdi; hiru kazabe, bakoitza bi libera eta erdikoa gutxi gorabehera edo baliokide den beste zerbait; idiki gazitua, bi libera, edo hiru arrain libera edo balio bereko beste zerbait; eta umeei, titia kentzen zaienetik hamar urtera arte, aipatu ditugun janarien erdiak.
27. art.- Jabeak urtero eman beharko dizkio esklabo bakoitzari jabearen gustuko bi oihalezko jantzi eta lau anako oihala.
28. art.- Esklaboek ezin diturte eduki jabearen gauzak ez direnak baino, eta fabrikazioz, kideen Iibertateaz edo beste moduren batean eskuratu lezatena, jabeek sartuko dute jabegoan; esklaboen seme-alabek, gurasoek eta senideek ezin dute ezer seniparte gisa eskuratu.
33. art.- Esklaboek jabeari edo jabearen emazteari, andre jabeari edo honen senarrari, edo hauen seme-alabei min egin edo odola isuraraziz gero, heriotza zigorra izango dute.
38. art.- Esklabo iheslariei dagokienean, jabeak justizian salatu zuen egunetik hilabetean ihesaldian izan denari, belarriak mortuko zaizkio eta lisloreaz egingo zaio seinalea sorbalda gainean; berriz egiten badu, zangarra mortuko zaio salaketaren egunetik eta beste sorbalda gainean seinalatuko da lisloreaz; eta hirugarrenean heriotza zigorra ezarriko zaio.
Luis XIV.a Frantziakoa
Versallesen emandako aginduak Artxipielago Uharteetako poliziaz, 1685ko Martxoa
Lehen iturria: Isambert (1829): Recueil Général des anciennes lois françaises.
Bigarren iturria: ZZEE (1998): Historia testu bidez , Arabako Foru Aldundia - EHU, Gasteiz. (Itzulpenaren arduradun den Iban Zalduaren baimenaz).
Hirugarren iturria: kondaira.eus
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Carnaval de 1907 comparsa de iñudes organizada por las sociedades Euskal Billera y Sporti-Clai

CARNAVAL DE 1907
Comparsa de Iñudes organizada por las Sociedades Euskal-Billera y Sporti-Glai.
AURZAYAK
Donostiyako plazan
gaur aurren festa da,
eta etorri gera
aurzayak festara;
goiz goizetik ditugu
aurrak apain para,
gueren oyekin irten
gaitezen plazara.
Negarrez ezdaquiten
gure aur laztanak,
plazan chertatu ditu
gaur mediku jaunak;*
ongi ditubelako
egin bere lanak,
pozez dantzatu biar
degu aurzai danak.
Geldirik nola gaude
soñuba asita,
guazen dantzara denok
aurrak lo utzita;
aldi charrik badute
guk jarrik etzinta
mendikubak egingo
diote bizita.
ARZAYAK
Ardiyak utzirikan
gatoz gu menditik,
iñude
ikustiagatik;
aiñ egokiyak dira
aiñ politak guztik,
penaz beterik joango
gera Donostitik.
Zer mirabe ederrak
tonte ta gordiñak,
dirudite moldian
dirala egiñak;
oyen pauso pizkor ta
aiñ arpegi finak... jez dira iñudiak
baizik imajiñak!
Neurriz diyotenian
dantzari ekiten,
gorputzan diyote
pozez eragiten;
eta guk ikusirik
lan oyek egiten odola pill pill jartzen
zaigu arakiten.
FESTARA
Festarik bear bada
Bego Donostiya;
Betikoa du fama
Ondo mereziya:
Bestetan ez bezela
Emen gazteriya
Amaren sabaletik
Dator ikasiya.
# Deabrua, Aralarko herensugea eta mutila

Deabru batek zeukan etxea. Etxe hartan zeuzken jendiak, hartu ta eramanak betako. Jende tarte artan zôn mutil bat. Gau batean aitu zituen otsak kanpuen. Atâ zan kanpora ta zaitzan pisti batzuk asko zar baten aragien ezin partituik. Mutil orrek puskatu zuen asto ura zatitan ta eman zeon bakotizari berea. Orduen pisti aik eman zeoten don bat: esna Jangoikoa eta leona ta biurtu zan leona; eta betseek, zer nahi zuen ura.
Sartu zan etxera, ta etxen atso sorginak deabruari burua ikusten. Galdetu zion debruari sorginak:
- Nagusia, zu noiz il ber za?
Deabruak erantzun zion: - Ni, sekula ez. Ni iltzeko il berdain Aralar mendiko Iransubea. Iransubea il, tripea zabaldu, andik atâko da erbia korrikan. Ura arrapatu ta il, ari tripea zabaldu eta andik atâko da usoa egakan. Ura arrapatu ta il, tripea zabaldu eta arrontzia atâ. Arrontziarekin kopetan jo ta ilko naiz. Ori zeinek egingo daut? Iñork ez.
Muttil orrek aitu zon ori ta etor zain Aralar mendira ta an zeon neska bat belauneko. Iransubeak jaten zuen egunero jende bat ta neska orri tokatzen zaion. Mutil orrek esan zion:
- Zer egiten duzu emen? - Iransubeen espera nago.
Ta esan zion mutiko orrek: - Kendu zaite, jarriko naiz ni.
Alako bateen atâ zan Iransubea kuabatik eta mutil arrek esan zon: - Jaingoikoa eta leona! eta biurtu zen leona. Asi zan mutsikan eta Iransubea larritu ta sartu zan kobean. Gosek zeon ta berriz ere atâ zan ta orduen mutil orrek il zuen Iransubea. Orduan tripea zabaldu ta atâ zan erbia korrikan. Mutil orrek esan zno, 'Jaungoikoa ta galgoa!' Txakur biurturik, arrapatu zuen erbia eta tripea zabaldu ta atâ zan usoa egakan. Esan zuen mutil orrek, 'Jaungoikoa eta arranoa!' Arrapatu zuen usoa. Usoa il eta tripea zabaldu eta atâ zan arrontzea. Orduan esan zon 'Jaingoikoa eta gizona'. Hartu arrontzi ura ta fan zen deabruen etxea.
Deabrua oso gaixo zôn oain. Esan zion atso sorgiñak:
- Zer gertatzen zaizu, nere nagusia?
Deabruek erantzun zion: 'Il dinai Iransubea'.
Orduan ailatu zan mutila. Esan zon deabruak: 'Orrek, orrek il din Iransubea; orrek il behar nin ni! Mutil orrek arrontzekin jo zon kpetan ta il zan deabrua. Il zan garaien etxe ura argi argi egin zan, len ilunpetan zegoena. Orduan mutil arrek ango jendiak biladu zituen ebein etxetâ, eta bera an zegoen neska batekin ezkondu zan.
# Burutik orporaino...

* «Burutik orporaino... »
* 1/
* Burutik orporaino
* gorputza liraiña,
* zera dirurizuna
* zeruko erregiña;
* ez det munduan maite
* besterik zu aiña,
* dama gazte politak
* asko dira baiña.
* 2/
* Urtiak ogei ta bi,
* sasoirik obena,
* esposatzeko badet
* amaren baimena,
* baita ere nere aita
* Pello Joxerena;
* d~ten amoriyua
* da diruarena.
* 3/
* Moda berriyen billa
* dotore jazteko,
* esan besteri ongi
* dotriña ikasteko,
* aurrik badute eman
* iñudiari azteko;
* a ze bizimodua
* zerua irabazteko!
* 4/
* Arduari bezela
* ura esneari,
* oliyua ez beste
* gauza guzieri;
* erantzuten dutenak
* egiya dala ori,
* sumatu eta esan
* gezurrak ugari.
* 5/
* Jaten ditugunian
* aza ta porrua;
* puzkarrik egin eziñ,
* sabelian orrua;
* sukalde illunian
* katuak marrua,
* ikusten zualako
* iabe-zomorrua.
* 6/
* Donostiako Bretxan
* esan dit Ramonak:
* «Salgai ditut garisti
* baiña gauza onak.»
* Aragiya ta oliyua
* eta babarrunak
* eziñ erosi, lana
* egiten duanak.
* 7/
* Dirua duanian,
* basua betian
* eraten dualako
* mozkortu artian,
* arduaren usaia
* muxu ematian;
* koxka egingo diot
* alakoen batian.
* 8/
* Irrintziz duteneri
* ostentaziyua,
* da neskazartxuaren
* kontestaziyua:
* «Ezkontzeko dezute
* askok desiyua,
* ta iñun billatu eziñ
* abitaziyua.»
* Bertso-papera, «Imp. Macazaga. - Renteria-,
* Aizarnako Josefa Aizarna'ren eskutik.
* Euskerazko zortzi bertso auek ezik, erderazko
* beste zortzi ere badaude paper ontan. Txandaka
* jarrita daude. Erderazko oiek. ordea,
* ez dute argitaratzerik merezi.
# Dama gazte bat adoratzeko

* Dama gazte bat adoratzeko
* 1
* Dama gazte bat adoratzeko
* artutzen dut enpeñua,
* gusto duenak ikasi betza,
* bertsuak jartzera nua;
* ustez seguro iduki eta
* eman det desengañua,
* toki onean enpleatu dut
* lenbiziko kariñua!
* 2
* Oren batean uste ez nuela
* begietara sortu zen,
* fortuna on bat datorrelakotz
* nere bihotza poztu zen;
* aren orduko arrazoinekin
* sekulan etzait anztutzen:
* «Txit gustatua nago ni zutaz,
* etzera konformatutzen?»
* 3
* Gañera berriz bertze gauza bat:
* eskojitzeko oihala,
* esposatzeko trajia ere
* berak egingo zidala;
* ofizioa zigarrerian
* leihorrean zeraukala,
* ni langillia izanez geroz
* aise biziko giñala.
* 4
* Errespuesta eman nioen
* berak merezi bezala:
* zer gisetako galaia nitzen
* len ere bazakiela;
* lana egiten kostunbratua
* ttiki ta gazte nitzela,
* ez mundu huntan zenbeit bezala
* tunantea ta alferra.
* 5
* Kasu ttiki bat dela medio
* izandu degu mudantza,
* tranpa aundiko sarearekin
* egin nai zuen arrantza;
* kaballero aundi orienganik
* dirua zuen esperantza,
* ni ondotikan postizutako
* tontua izan banintza.
* 6
* Azkenerako errematia
* nobiuaren despedira,
* mundu guzian zabaldu diten
* orai inprimatu dira;
* Bilbao'tikan etorria zen
* Donostia'ko hirira,
* jendiak farra egingo luke
* jarriz geroztik begira,
* bortz zentimotan nai tuenak hartu
* komedia politak dira.
Oharra: Txirritaren bertso guztiak jabetza publikokoak dira, duela 100 urte baino gehiago hil zelako. Hemengo bertsoak Bertso jarri guztiak liburutik hartutakoak dira, jabetza publikoko Klasikoen gordailua bilduman dagoena.
# Bultzi-leiotik

* Bultzi-leiotik
* Oi, lur, oi lur!
* Oi, ene lur nerea!
* oi, goiz eme, parre gozoz ernea!...
* Arto musker,
* mendi, baserri zaarrak;
* ale gorriz
* abaildutako sagarrak:
* oro laiño
* mee batek estalia,
* urrez oro
* eguzkiak yantzia...
* Nekazari,
* gizandi bat iduri
* soroan zut:
* beyondeizula zuri!...
* Zure bazter,
* gurazko aberria,
* doa zoro ta
* (bertan ni) bultzia...
* Oi, ene lur,
* baninduzu zerea,
* zu landu, ta zure
* sariz asea!...
* Baiñan... ezin:
* beeko bear goriak
* narama... Agur
* soro, sagar, mendiak!...
# Dama ta galaia

* Dama ta galaia
* 1
* Galaiak:
* Dezu gorputz egokiya,
* polita txit arpegiya
* eta ederra begiya
* zure begiya
* agitz argiya
* da guztiyetan aurrena;
* bestiak dira urrena,
* ori da-ta ederrena,
* diruri eperrarena.
* 2
* Ez det, dama begi eder,
* desiatzen beste ezer,
* bañan bai... esango det zer
* legezko birez,
* faltsiyakiñ ez,
* zu neretzako logratu;
* nik orla naia obratu
* txantxa dala ez pentsatu,
* zutzaz naiz enamoratu.
* 3
* Konformatutzen bazera,
* laster ezkonduko gera,
* ez galdu orlako era;
* biyok munduban
* bizi-moduban
* artutzen badegu parte,
* asnasiak iraun arte,
* jakiñian gera zaite,
* nik izango zaitut maite.
* 4
* Millaka ditut ardiyak,
* larogei ta lau ariyak,
* mardulak eta guriyak;
* zezen eta bei
* berreun ta ogei,
* sei eun eta bost iriyak;
* baitare soro aundiyak,
* belar ugariz jantziyak,
* mantendutzeko guziyak.
* 5
* Nik ori guztiya daukat
* ez balitz bezela deus bat,
* badet-eta beste gauz bat
* giltzaz azpiyan
* leku itxiyan
* dakat montuan billbilla
* urrezko zenbait kurpilla;
* uraxen bai dala pilla
* ontzako utsak lau milla.
* 6
* Dauzkatanaren giltzaz be
* zu egiñgo zaitut jabe,
* bazeudeke duda gabe:
* bara, begira,
* izango dira,
* orra eman notiziyak,
* zure kontura utziyak,
* dituzu-ta mereziyak,
* etxeko giltza guziyak.
* 7
* Zer ongi biziko zeran,
* nai dezuna jan ta eran,
* guztiya zure aukeran;
* jazteko ere
* zuk ez batere
* gastubari begiratu;
* dendik onenetan sartu,
* gayik ederrenak artu
* eta soñak enkargatu.
* 8
* Alaja-zale bazera,
* juango gera esatera
* alajategi batera:
* erakusteko,
* zuk ikusteko,
* dakaten alajeriya;
* naiz bada're gariztiya,
* izango da erosiya
* gustatzen zaizun guziya.
* 9
* Zu serbitzeko nik ontan,
* gauz oiek errira ontan
* ez daude denda iñontan;
* ta erostera
* erri bestera
* egiñgo degu, bai, jira;
* nai badezu Donosti'ra
* edo bestela Frantzi'ra,
* ango zuk naizun errira.
* 10
* Esaten dizkitzutanak,
* dira-ta ziñez esanak,
* kunplituko ditut danak;
* fiyatu zaite,
* nik zaitut maite,
* eta jakiñ zazu ezik
* zugatik ez dala kasik
* egiñgo ez nuken gauzik
* gusto aundira ta pozik.
* 11
* Zutzaz enamoratuba,
* nago kasikan artuba
* illaren erretratuba;
* miñik txarrena
* dakat barrena,
* animaraño sartuba;
* au legoke sendatuba,
* gauza bat desiatuba
* nik baneka logratuba.
* 12
* Sendako litzaiket miña,
* bestela senda eziña,
* zu neretzako baziña;
* azken ortara
* ni nua bara,
* guztiz intentziyo onez,
* eziñ liteke-ta obez,
* arren esazu faborez
* neretzat zeran edo ez!
* 13
* Damak:
* Dirazu naitasun fiña,
* gozua ta atsegiña
* obiagorik eziña;
* jakiñ naizuna
* da erantzuna
* esatiakiñ onela
* alaxen banitz bezela,
* zierto egon zaitezela
* zuria izango naizela.
* 14
* Au nik diyot:
* Ara gauzak nola diran
* egun artatik segiran
* biyak alkarrenak ziran;
* ordu ezkero,
* au zan espero,
* kunplitu-ta berak naia
* ongi daudela da baia,
* pasiaz bizi alaia,
* gure dama ta galaia.
* 15
* Egiya nik esateko,
* ez zebilltzan ezkontzeko
* geldi-geldi egoteko
* galaiak obra,
* seguru sobra,
* aurreratuba darama;
* egiñ dirala da fama
* bat aita, bestia ama,
* gure galaia ta dama.
# Delituez eta zigorrez/V. Legeen iluntasuna

V. Legeen iluntasuna
Azkenengo gogoeta hauen ondorioetako bat zera da: gizarte batek ez duela inoiz gobernu-forma zehatz bat hartuko gauzak idatzita ez badira jartzen, eta horrela indarra guztiaren eta ez parteen emaitza izango da, eta legeak, —aldaezinak, denen oniritziarekin ez bada— ez dira hondatuko interes pribatuen eraginez. Esperientziak eta arrazoiak garbi erakutsi digute giza tradizioen itxura eta mamia alferrik galduz doazela iturritik urrundu ahala. Gizarte-itunaren irudi egonkorrik ez baldin badago, legeek nola egingo diote aurre denboraren eta grinen indar saihestezinari?
# Delituez eta zigorrez/Itzultzailaren oharra oharra

Itzultzailearen oharra
Bihurria da Beccariaren prosa. Bere parrafo asko oso luzeak dira, ilunak beste asko, eta gauza biak ez gutxi. Berak zioen bezala, bihotzaren filosofia espirituarena baino maiteago zuen; ur-lasterraren abiadaz eta emariz garatzen ditu bere ideiak, forma gehiegi zaindu gabe.
Berariaz izan zen iluna Beccaria. Inkisizioaren eta beste botere batzuen beldur zen. Zera idatzi zion gutun batean Morellet-i, frantsesezko bere lehen itzultzaileari: «Nire lana idazterakoan, Galileo, Machiavelo eta Giannone-ren kasuak izan ditut gogoan. Sineskeriaren kate-hotsak eta fanatismoaren garrasiak entzun ditut egiaren intziriak itotzen. Honek iluna izatera behartu nau, eta lainopean estaltzera egiaren argia. Gizakiaren defendatzaile izan nahi dut, martiri izan gabe. Iluna izan nahiaren ohitura eta ardurak beharrezkoa ez zenean ere izatera eraman nau, agian».
Testuan arkituko dituzun iluntasunak, beraz, ez dira guztiak itzultzailearen ezinak edo ezjakinak eragindakoak.
# Delituez eta zigorrez/Itzultzailearen oharra

Itzultzailearen oharra
Bihurria da Beccariaren prosa. Bere parrafo asko oso luzeak dira, ilunak beste asko, eta gauza biak ez gutxi. Berak zioen bezala, bihotzaren filosofia espirituarena baino maiteago zuen; ur-lasterraren abiadaz eta emariz garatzen ditu bere ideiak, forma gehiegi zaindu gabe.
Berariaz izan zen iluna Beccaria. Inkisizioaren eta beste botere batzuen beldur zen. Zera idatzi zion gutun batean Morellet-i, frantsesezko bere lehen itzultzaileari: «Nire lana idazterakoan, Galileo, Machiavelo eta Giannone-ren kasuak izan ditut gogoan. Sineskeriaren kate-hotsak eta fanatismoaren garrasiak entzun ditut egiaren intziriak itotzen. Honek iluna izatera behartu nau, eta lainopean estaltzera egiaren argia. Gizakiaren defendatzaile izan nahi dut, martiri izan gabe. Iluna izan nahiaren ohitura eta ardurak beharrezkoa ez zenean ere izatera eraman nau, agian».
Testuan arkituko dituzun iluntasunak, beraz, ez dira guztiak itzultzailearen ezinak edo ezjakinak eragindakoak.
# Delituez eta zigorrez/X. Dueloez

X. Dueloez
Beste batzuek idatzi dutena errepikatzea ez da alferrikoa izango: delitu hau saihesteko modurik onena erasotzailea zigortzea da, dueloari bide eman diona, alegia; errugabe deklaratu behar da kulparik izan gabe defendatu beharrean aurkitu dena; honi momentuko legeek ez diote hau ziurtatu, iritzizko legeek, alegia, eta legeei bakarrik diela beldur eta ez gizonei erakutsi beharrean aurkitu da bere herritarren aurrean.