OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rerum Novarum

Hauek dira langileak bete beharreko justiziazko obligazioak: hitzartutako guztia leial bete, kalterik ez eragin kapitalari ez eta ugazabei ere, bere eskubideak aldezteko indarkeriarik eta matxinadarik ez erabili eta promes zoragarriak eta gehiegizko gauzak eskaintzen dizkieten gizon maltzurrekin ez nahastu, azken batean, desengainuak eta ondasunak suntsitzea baino ez baitute lortzen.
Hona hemen, orain, kapitalisten eta nagusien zereginak: langileak ez tratatu esklaboak bailiran; gizaki ororen duintasuna errespetatu, izaera kristauak goratua. Arrazoiaren eta fedearen aurrean, soldatapeko lanak ez du gizona degradatzen, goratu baizik, bizitza zintzoa eramateko moduan jartzean. Baina ankerra izatea da gizonak gehiegikeriaz erabiltzea, gauza hutsak baino ez bailiran, etekina ateratzeko bakarrik erabiltzea, eta beren giharren indarra bakarrik estimatzea. Langileen interes espiritualei erantzun behar zaie. Horrela bada, ugazabei dagokie beharrezko denbora librea izatea euren erlijio-eginkizunak betetzeko, ez daitezela sedukzio usteltzaileen eta bekatua egiteko arriskuan egon (...). Eta ugazaben eginkizunik garrantzizkoena bakoitzari justiziaz merezi duena ematea da. Soldataren neurri zehatza erabakitzea arrazoi askoren menpe dago, baina, oro har, izan dezatela oso kontuan aberatsek eta ugazabek jainkotiar legeek nahiz gizakien legeek ez dietela baimenik ematen norberaren probetxurako beharrean daudenak eta zoritxarrekoak zapaltzeko, norberaren irabazia hurkoaren miserian aurkituz.

## Erreferentzia

Lehen iturria: ZZEE (1998): Historia testu bidez , Arabako Foru Aldundia - EHU, Gasteiz. (Itzulpenaren arduradun den Mikel Aizpururen baimenaz).
Bigarren iturria: kondaira.eus
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Gramera berrria, ikasteko eskualdunec mintzatzen espainoles/Emastekiari eta guizonari nola mintza

Orobat konbeni da espainola ongui ikasteko kasu eguitia handizki obserbazione seguidako hautan. Eskuaraz ezda distinguitzen izen asetibotan, ez guizona, eta ez emaztekia, ezen erraiten zayo koinata, bai guisonari eta bai andriari, eta aldiz espainolez, el Cuñado, te cuñada, ó, guizari eta á emaztiari ; èl aplikatzen da beti sustantibo maskulinari, eta la femininuari, bederazkuac direnian, eta batetic goitikuac direnian — guizenac — beguiac — chapelac — los hombres, los ojos, los sombreros, emaztekiac— tablac — paretac — las mugeres, las tablas, las paredes, bederazkuac dire — singular el edo la aplikatu behar zayotenac, eta batetic goitikuac, — plural, los edo las behar direnac aplikatu.
Espainolez é ekin akabatzen diren hitz guziac dire maskulinuac, eta a ekin finitzen direnac femininuac, salbu hitz seguidako haue : dia eguna — albalá— aduanako pasa — Anatema — deskomunikazionia-antipoda-lur bat bertce batekin diametralki oposatua dena — axioma — makzima establitua — cisma — chisma — clima — klimanta-diploma titria-drama-komediako pieza bat-emblema-Simbola Moizen zerbeit-idioma — lenguaya — mana — izradizten mira kuiluzko yanaria — mapa-geografizko karta — sistema — sistema edo idea, — Sofista,— erguela,
# Gora Mateo de la Osa!

* «Gora Mateo de la Osa!»
* 1/
* Pakean bizi gaitezen
* ondo uniturik,
* Gipuzkoa'n da Bizkaia'n
* boseuan oiturik,
* arraunian bezela
* indarrak neurturik,
* alkarrengana izan
* gabe gorroturik.
* 2/
* Kontrariuak egiñ
* dute alegiña,
* uste arren etziran
* iristen zu aña;
* zera korajetsua
* ta mutill bikaña,
* etzazu damutuko
* lan ortan ekiña.
* 3/
* Ikusirik Mateok,
* zan asarratuta,
* Antzomendi'ko akerra
* baratzan sartuta;
* andik biali zuan,
* ezkerrakin jota,
* igasi eskubiko
* adarra okertuta.
* 4/
* Mateo boseo-lan
* orretan asirikan
* urte bete bakarrik
* da oraindiokan;
* noranai juateko
* ez du bildurrikan,
* amazazpi pelia
* irabazirikan.
* 5/
* Ostiango lanetan,
* ez da errex-eta,
* saiatuagatikan
* erozer klaseta,
* zuk bezela, juan gabe
* Buenos Aires'etâ,
* biltzia lau milla ta
* bosteun pezeta.
* 6/
* Merezi duan fama
* nairikan ezarri,
* «Osa guk maite degu»
* esaten alkarri,
* egia da somatu
* ditugula sarri
* Ondarrua guzian
* kale ta basarri.
* 7/
* Egokiya txit egan
* bezela usuak,
* argi begia ta oñak
* gora errex jasuak;
* jaio ziñan ezkero
* guziz erosuak
* izandu dira eman
* dituzun pausuak.
* 8/
* Bularra mardula ta
* luziak besuak,
* ezker-eskubi oien
* ikobilkazuak
* dirurite zokorra
* jotzeko mazuak;
* nor ez du izutuko
* zure erasuak?
* 9/
* Txaloka, irabazi
* dualako Osa'k,
* neskatxa diruriten
* Apirill-arrosak,
* Maiatzian txepetxa
* dan bezin airosak,
* ttunttuna jota dantzan
* egin dute pozak.
* Bertso-papera, moldiztegi-izenik gabea;
* Donostia'ko Juan Iturralde, «Juanito Kojua».
* Bederatzigarrenaren ondoren, beste sei bertso
* datoz erderaz, bañan ez dute jartzerik merezi.
# Gotha-ko Programa

1. Lana aberastasun eta zibilizazio ororen iturri da eta gizartearen bidez bakarrik denez posible lan produktiboa, lanaren produktu guztia, non lanerako obligazio orokorra dagoen, gizartearena da, hau da, bere kide guztiena eskubide berberarekin eta bakoitzarena ere bai dituen arrazoizko beharren arabera.
Egungo gizartean produkzio-bideak klase kapitalistaren monopolio dira; horren ondorioz sortzen den langile klasearen menpekotasuna hortik datorren miseriaren eta morrontzaren zio da.
Lanetik emantzipatzeak produkzio-bideak gizartearen jabetza komun bihurtzea eskatzen du eta edozein lanen arauketa soziala eta guztion onurako erabiltzea lanetik sortzen den produktuaren banaketa justuarekin batera.
Lanetik emantzipatzea langile klasearen beraren zeregina izan behar du eta horrekin kontrajarriz gainerantzeko klase guztiak erreakzionarioak dira.
2. Printzipio hauen arabera, Alemaniako alderdi sozialistak ahalegin guztia egingo du legezko bide guztiak erabiliz Estatu librea lortzeko eta gizarte sozialista bat soldaten burdinezko legea hausteko soldatapeko lan sistema baztertuz, edozein esplotazio deusezteko eta edozein desberdintasun sozial eta politiko desegiteko.
Alemaniako alderdi sozialistak nahiz eta oraingoz bere jarduera esparru nazionalera mugatu, jabetzen da langile-mugimenduaren nazioarteko izaeraz...
Alemaniako alderdi sozialistak arazo soziala konpontzeko bidea prestatzeko asmoz, elkarte produktibo sozialistak ezartzea eskatzen du estatuaren laguntzaz eta herri langilearen kontrol demokratikopean. Elkarte produktibo hauek, nahiz industriarako nahiz nekazaritzarako, beharrezko diren neurrian sortu beharko dira lan ororen antolakuntza sozialista hortik sor dadin.
Alemaniako Alderdi Sozialdemokrata
Gotha, 1875ko maiatza
Lehen iturria: ZZEE (1998): Historia testu bidez , Arabako Foru Aldundia - EHU, Gasteiz. (Itzulpenaren arduradun den Mikel Aizpururen baimenaz).
Bigarren iturria: kondaira.eus
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Glu, glu, glu

* Glu, glu, glu
* 1
* Biba Rioxa, biba Naparra,
* arkume onaren iztarra,
* hemen guztiok anaiak gera
* hustu dezagun pitxarra.
* Glu, glu, glu, glu
* Glu, glu, glu, glu
* Glu, glu, glu, glu, glu,
* Glu, glu, glu, glu, glu.
* 2
* Ardo fina ta jateko ona
* jartzen badute gaur ugari,
* gure barrenak berdindurikan
* jarriko dira guri-guri.
* Glu, glu, glu...
* 3
* Gure sabela bete behar da
* ahal bada gauza onarekin,
* dagon lekutik eragin bapo!
* Aupa, mutilak, gogoz ekin!
* Glu, glu, glu...
* 4
* Ez ikaratu dagon artean,
* jan eta edan gaur gogotik,
* hustutzen bada ekarriko degu
* berriro lehengoko tokitik.
* Glu, glu, glu...
* 5
* Umorea da gauzik onena,
* nahigabeak ditu ahaztutzen.
* Uju ta aja hasi gaitean
* euskal doinuak kantatutzen
* Glu, glu, glu...
# ¡oh zu cecen suzcoa!

¡OH ZU CECEN SUZCOA!
YDIYARENAREN SOÑUAN.
Damboliñaren girac calean daramatzi gendeac airean chistuaren ta atabalen soñu alayean. Errico biztanle guciac plazara dirade etorriac, arratzeco ceceneco suac ecarriac. Oh! Donostico Cecen-suzcoa izan zaitez zorionecoa! ___ Irtena da cecena arcupetic, chingarra dariola atzealdetic, dambadaca, ta giraca gendeen tarteric. Zalapart artean cembat nazpill, cembar carrashi, cer iscambill, itzumuca, trumbulleuca, gende dena dabill. Oh! zu, Cecen onen Autorea izan zaitez gloriz betea! ___ Damaccho gazte ta galay fiñac elcarri adi bat ecin eguiñac arcupetan, quiriquetan, ¡Ay cer aleguiñac! Cecen-suzcoa bada auzoan. igues eguñ nairic asmoan, ceren larri diran jarri elcarren ondoan. Oh! Cecen npizcor chingar jariyo cembat conthu zure mediyo! ___ Su-curpillac dijoaz astera, Cecen-suzcoa igo dute oltzera, argui pillac, su bombillac, dijoaz airera. Ceren argui politac dira
maite degunari beguira, bat batetan, beguietan, icusten badira. Oh,bai,dira,bai,chit chingartiac biotz-suzco baten arguiac! ___ Bejondaizula Cecen-suzcoa, Donostiarren invencioa, gazteentzat, ta zarrentzat fest gain gañecoa. Ez, bada, gendeac naguitu, plazara joan gabe ez guelditu, far asco eguñ, dantzatu ariñ, ta asco divertitu. ¡Cecen-suzco eder on deguizula, gaur ta beti bejondaizula!
# Tropismoak 3

III
Kale txiki lasaietan ostatu hartzera ziren etorriak, Panteoi atzean, Gay-Lussac izeneko kale aldean edo Saint-Jacques inguruan, etxarte ilunetara ematen zuten etxebizitzetan, baina guztiz itxuroso eta erosoak zirenak.
Hemen hau eskaintzen zitzaien, hau eta nahi zutena egiteko askatasuna, nahi zuten bezala ibili, edozein jantzirekin, edozein aurpegirekin, kale txiki eta xumeetan zehar.
Hemen ez zitzaien inongo jokamolderik eskatzen, ezta inolako auzolanik ere, ez sentimendurik, ez oroipenik. Soildua eta, aldi berean, babestua zen bizitza eskaintzen zitzaien, aldirietako geltoki hutseko itxarongela bezalako bizitza, gela biluzia, grisa, epela, berogailu beltza erdialdean eta egurrezko aulkiak pareten luzera osoan.
Eta pozik zeuden, lekua gustatzen zitzaien, ia-ia etxean bezala sentitzen ziren, harreman onak zituzten atezain andrearekin, esne-saltzaile andrearekin; garestiena ez zen auzuneko tindategi arduratsuenera eramaten zituzten jantziak.
Ez ziren behin ere saiatzen euren garaiko jokoetako landazabala gogora ekartzen, ez ziren behin ere saiatzen hazi ziren herriaren kolorea eta usaina berriro aurkitzen, ez zuten behin ere ikusten beraiengan sortzen, auzuneko kaleetan ibiltzen zirenean, denda handietako erakusleihoei begiratzen zietenean, atari aurretik pasatzen zirenean eta modu onez atezaina agurtzen zutenean, ez zuten behin ere ikusten beraien gogoan nabarmendua bizitzaz blai egindako irudirik, edo etxarte bateko galtzadarri bizi eta ferekatzailerik, edo haurtzaroan esertzen ziren eskala bateko harmaila leunik.
Noizean behin, etxeko eskaileran «goiko maizterra»-rekin topo egiten zuten, institutuko irakaslea, laurak aldian, haren bi semerekin eskola saioetatik itzultzen zelarik. Begi zurbiletako aurpegi luzeak zeuzkaten hirurek, distiratsuak eta garbiak bolizko arrautzak bailiran. Etxeko atea, une batez, erdi irekitzen zen pasa zitezen. Sarrerako parketean ipinitako feltro lauki txikietan oinak jartzen ikusten zitzaien — eta isiltasunez alde egiten, korridoreko amaiera ilunerantz labaintzen.
# Tropismoak 7

VII
Ez gizonaren aurrean batik bat, ez haren aurrean, geroago, hura hor ez egotean. Baina ez orain. Arriskutsuegia izango zen, moduzkotasunik gabeegia haren aurrean horretaz hitz egitea.
Emaztekia haren zelatan zegoen, hark ez aditzeko tartean jartzen zen, etengabe hitz egiten zuen, hark adia galarazten saiatzen zen: «Krisialdia... eta aurrera egiten ari den langabezia. Jakina, hori gauza argia iruditzen zitzaion, kontu horien jakitun zen hari... Baina berak, emaztekiak, ez zekien... Esan egin zioten hala ere... Baina hark, gizonak, arrazoia zuen, gogoeta egiterakoan, dena hain argi geratzen zen, hain erraz... Harrigarria zen, tamalgarria hainbeste pertsona onen sinplezia ikustea.» Dena ondo zihoan. Pozik zirudien gizonak. Tea edaten zuen bitartean, bihozbera esplikatzen zuen, bere baitan seguru, eta batzuetan, masaila zimurtuz, jaki kondar bat harrapatzeko mingaina alboko hortzen aurka presionatuz, hots berezi bat egiten zuen, ziztuaren antzekoa, harengan beti atseginketa, desaxola tonu xehea zeukana.
Baina batzuetan, emaztekiak ahalegin horien guztien eginagatik isiltasuna nagusitzen zen. Norbaitek, harengana zuzendurik, Van Gogh-enak ikustera joana ote zen galdetzen zuen.
«Bai, bai, jakina, erakusketaren ikustera joana zen (ez zen ezer, gizonak ez zuen kasurik egin behar, ez zen ezer, hori guztia esku gainaz baztertuko zuen emaztekiak), sekulan ere zer egin ez dakigun igande arratsalde horietako batean joana zen. Jakina, arras ona zen.»
Aski, aski orain, gelditu beharra zegoen, pertsona horiek ez ziren batere jabetzen, ez zuten ikusten gizona bertan zela, adi zegoela. Emaztekiak beldurra zuen... Baina haiek ez ziren horretaz kezkatzen, jarraitu egiten zuten.
Tira bada, behin eta berriz ekin egiten zutenez geldiarazten ahal ezin zituenez gero — sartzen utz zitzatela. Haientzako okerrago, une batez sar daitezela, Van Gogh, Utrillo edo beste. Hala nola, apur batez, haien estaltzen saiatzearren, bera aurrean jarriko zen, gehiegi aurrera ez zitezen, ahalik eta gutxien, hara, poliki, albotik ibil daitezela otzan, pareta bazterretik. Hara, hara, ez zen ezer, gizonak so egin ziezaiekeen lasai: Utrillo mozkor zegoen, Saint-Annetik irten berria zen, eta Van Gogh... A! Gizonak nahi izango lukeen guztia apustu egingo lioke, ez luke inoiz asmatuko paper horretan Van Goghek gorde ahal izango lukeena. Paper horretan gordetzen zuen... ebakitako belarria! «Belarria ebakitako gizona», horixe! Ezagutzen al zuen hori? Leku guztietan ikusten zen hori orain. Halaxe da. Horixe zen guztia. Ez zen haserre? Ez zen jaiki behar, edo bera zakarki errefusatu, haiek oinperatu, begirada iheskor, lotsagarri, ahalkegarri, maltzur ezpaina, era nazkagarriaz bildua?
Ez, ez, oker zebilen kezkatzen zenean. Gizonak oso ongi ulertzen zuen. Bihozbera zen, dibertigarria. Masaila zimurtzen zuelarik haren ziztu ttikia entzunarazten zuen, eta oraindik ere haren begietan distira alai hura ikusten zen, segurtasun sentimendu baketsua, ziurtasun goxoa, poztasuna adierazten zituen argitasun hura.
# Tropismoak 8

VIII
Izaki samur eta gazteekin, izaki tolesgabeekin izaten zenean, haren hatz geldiezinez haien maneiatzeko, haztatzeko, harengana ahal zen gehiena hurbiltzeko, bereganatzeko behar mingarria, eutsiezinezkoa bizi izaten zuen.
Haietako batekin ateratzen, «ibiltze»-ra eramaten fortunatzen zitzaionean, kalea gurutzatzean, gogor heltzen zion, esku txikia haren esku beroan, atzitzailea, hatz xumeak ez zapaltzeari eutsiz, mugagabeko zuhurtasunez begiratuz gurutzatzen zuen bitartean, ezkerretara eta eskuinetara gero, zeharkatzeko astirik zutela egiaztatzeko, autorik ez zetorrela ondo ikusteko, haren altxor txikia, haren haur maitea, gauzatxo bizi eta xamur eta fidakor hura, haren ardurapean zegoena, harrapatua izan ez zedin.
Eta irakasten zion, gurutzatzean, denbora luzez itxaroten, arreta handia izaten, arreta, arreta, arreta handia batez ere, zebrabidetik kaleak gurutzatzean, ezen «aski baita hain gauza gutxi, segundo bat nahaste aski baita istripua gertatzeko».
Eta haren adinaz, aurreratua zen haren adinaz eta haren heriotzaz hitz egitea ere gustatzen zitzaion. «Zer esango duk hik aitonarik ez edukitzean, ez duk hemen izango, hire aitona, zaharra baita, ba al dakik, oso zaharra, hiltzeko garaia laster iritsiko zaiok. Ba al dakik zer egiten den hilda egotean? Berak ere, hire aitonak, amatxoa bazian. A! Non da orain? A! A! Non da orain, maitea? Joan egin duk, jadanik ez dik amarik, aspaldi hilda zegok, haren amatxoa, joan egin duk, ez dik jadanik, hilda zegok.»
Airea geldi eta grisa zen, usainik gabea, eta kaleko albo bakoitzean etxeak altxatzen ziren, etxe masa zapal, itxi eta ilunek inguratu egiten zituzten espaloian zehar geldiro, elkarri eskutik helduta aurrera egiten zuten bitartean.
Eta txikiak astuna zen zerbait sentitzen zuen beregan, oztopo egiten zion. Masa bigun eta itogarri bat, nahitaez xurgarazten ziona, beregan bortxa leun eta tinkoa eragiten zuena, irentsi arazteko sudurra zertxobait estutzen ziona, bere burua defendatzeko betarik eman gabe — barrura sartzen zitzaion, poliki eta zuhurtasun handiz trostan zebilen bitartean, bere esku ttikia otzanki emanez, zentzudun oso buruaz baietsiz, azaltzen ziotelarik nola ibili behar zen arretaz eta ondo begiratuz eskuinetara lehendabizi, eta ezkerretara gero, eta kontuz ibili, kontu handiz, istripuaren beldur, zebrabidea gurutzatzean.
# Tropismoak 5

V
Uztail aldiko egun beroetan, aurreko hormak argi distiratsu eta latza botatzen zuen etxarte txiki hezean.
Bero horretan hustasun handia zen, isiltasuna, bazirudien dena geldirik zegoela; bakarrik lauza beiraztatuen gainean herrestatutako aulki baten kirrinka aditzen zen, erasokorra, karrankaria, ate baten klaskada. Bazegoen bero horretan, isiltasun horretan — bat-bateko hotz bat, urraketa bat.
Eta andrea ohe ertzean geratzen zen mugitu gabe, ahalik eta leku gutxien okupatzen zuela, etzanda, zer edo zer lehertuko zela itxarongo bailuen, isiltasun mehatxagarri horretan beraren gainean eroriko bailitzan.
Noizean behin, eguzkiak txunditutako zelai erdi hilean, txirriten oihu karrankariak honelako hotz, bakardade, aurkako inguru batean ematen den bertan beherako uzte sentipena eragiten du non larria den zerbait gertatzear dagoen.
Eguzki kiskalgarrripean, belar gainean etzanda, mugitu gabe geratzen da bat, zelatan, itxaroten.
Andreak isiltasunean entzuten zuen, korridoreko paper zahar urdin marradunetan zehar, pintura zikinetan zehar, sarrera ateko zerrailan giltzak egiten zuen hots laburra berarenganaino heltzen zelarik. Langelako atea ixten zela aditzen zuen.
Hantxe geratzen zen, kukubilkaturik beti, itxaroten, ezer egin gabe. Ekintzarik txikienak, eskuak garbitzeko bainugelara joan bezalakoak, iturriko ura askatzeak, eraso zirudien, hutsean egindako jauzi zakarra, ausarkeriaz beteriko egitatea. Isiltasun hartan esegitako uraren bat-bateko zaratots hura, seinale antzekoa litzateke, haiengana zuzendutako deiaren antzekoa; ukitze itzel baten bezalakoa litzateke, batutako punttaz marmoka bat ukitzea bezalakoa eta gero, nazkaz, bat-bateko dardara egin zezan, tente jarri eta bil zedin itxaron.
Andreak horrela sentitzen zituen, etzanak, pareten atzean geldirik eta bibratzeko, mugitzeko prest.
Ez zen mugitu ere egiten. Eta haren inguruan etxe osoak, kaleak animatzen zutela ematen zuen, gelditasun hura normaltzat jotzen zutela ematen zuen.
Benetakoa zirudien, atea ireki eta eskailera ikustean, bihotz gabeko baretasunez betea, inpertsonala eta kolore gabekoa, ibilia zuten pertsonen arrasto txikienik gordetzen ez zuela ematen zuen eskailera, ez eta joan etorrien oroimen txikienik ere ez, jantokiko leiho atzean jartzerakoan eta etxaurreei, dendei, kalean zehar zebiltzan atso eta haurrei so egiterakoan, benetakoa zirudien ahalik eta denbora gehiena beharrezkoa zela — itxaron, horrela, ibilge geratu, ezer ere ez egin, geldirik iraun, ulermen gorena, benetako adimena horixe zela, ezertan ere ez saiatzea, ahalik eta gutxien mugitzea, ezer ere ez egitea.
Asko jota, inor esnarazi gabe, horra begira barik, eskailera ilun eta hila jaistea bazegoen, eta espaloietan, hormen luzera osoan zehar apalki ibili, bakarrik arnasa apur baten hartzeko, mugimendu apur batez goza egiteko, noraezean ibili, inora joan nahi izan gabe, eta gero etxera itzuli, ohe ertzean eseri eta berriro ere itxaron, kukubilkaturik, geldirik.
# Tropismoak 9

IX
Andrea kukubilkaturik zegoen besaulkiko txokoan, bihurritu egiten zen, teinko lepoa, irtenak begiak: «Bai, bai, bai, bai», esaten zuen, eta esaldi atal bakoitza baieztatzen zuen buru mugimendu batez. Ikaragarria zen, malgu eta laua, guztiz lisoa, eta bakarrik haren begiak ziren nabarmenak. Bazen harengan estugarria, artegagarria zen zerbait, eta haren malgukeria mehatxagarria zen.
Kosta ahala kosta, zuzendu, baretu behar zitzaion, baina gizagaineko indarrez hornituriko batek bakarrik egin ahal izango lukeela sentitzen zuen gizonak, haren aurrean geratzeko adorea edukiko zuen batek, hor, ongi eserita, beste besaulki batean patxadan paratua, trankil berari so, buruz buru, haren begirada harrapatzen, haren bihurduraren ikusketari eutsiz. «Beno! nola dago berorri?» horretara ausartuko zen. «Orduan! Zer moduz dago berorri?» hori esaten ausartuko zen — eta gero itxaron egingo zuen. Hitz egin zezala, joka zezala, errebela zedila, hori atera zedila, leher zedila azkenean — horrek ez lioke beldurrik emango.
Baina gizonak hori egiteko adorerik ez luke behin ere izango. Berak ere behar zuen hori geldiarazia, kontrolatua izan ahalik eta luzeen, horren irtetearen saihestea, andrearengandik isuri ez zedin, andrearengan hertsarazi baizik, kosta ahala kosta, bost axola nola.
Baina zer? Zer zen hau? Beldurra zuen, erotu egingo zen, ez zen minuturik galdu behar arrazoitzen, gogoeta egiten. Eta, andrea ikusten zuelarik, beti rol hori jokatzen zuen nora indarrez, mehatxuz —halaxe iruditzen zitzaion―, andreak berak bultza egiten baitzion. Hitz egiten hasten zen, hitz egiten etenik gabe, berdin nortaz, zein zertaz, asaldatua (sugea bezala musikaren aurrean? txoriak bezala boaren aurrean? Ez baitzekien) fite, fite, gelditu gabe, minuturik galdu barik, fite, fite, gelditu gabe, minuturik ere galdu gabe, fite, fite, astirik zegoen bitartean behinik behin, hari eusteko, bera limurtzeko. Hitz egin, zertaz hitz egin baina? Nortaz? Bere buruaz, bere buruaz baina, beretarretaz, bere lagunez, bere familiaz, euren istorioez, euren atsekabeez, euren sekretuez, ezkutatzea komeni zen guztiaz, baina hori interesa lekiokeenez, baina horrek gogoa bete liezaiokeenez, ez zegoen dudatzerik, esan egin behar zitzaion, dena esan, guztiz biluzi, dena eman, hor legokeen bitartean, besaulkiko txokoan kukubilkaturik, zeharo bigun, guztiz laua, bihurriturik.
# Tropismoak amaiera

etxean ezarian eskuz egina
# Tropismoak 24

XXIV
Gutxitan azaltzen ziren, haien etxebizitzetan ezkutatuak gelditzen ziren, haien gela ilunen barru-barruan eta zelatan egoten ziren.
Telefonoz deitzen zioten elkarri, ikusmiratu egiten zuten, gogora ekartzen zuten, kolpez zakarki hartzen zuten arrastorik txikiena, zeinurik leunena.
Batzuk haren amak ordukako jostuna behar zuela aditzera ematen zuen egunkariko iragarkia ebakitzen gozatzen zuten.
Dena gogoratzen zuten, arretaz zaintzen zuten; eskutik elkarri helduz oso biribil estuan, hura inguratu egiten zuten.
Aurpegi erdi ezabatu eta lausotutako haien anaidi apalak haren inguruan irauten zuen biribilean.
Eta haien artean labaintzen saiatzearren era lotsagarrian herrestan ikusten zutenean, berehala jaisten zituzten elkarri lotutako eskuak eta, denak batera kokoriko jarriz haren inguruan, geldiarazten zuten haien begirada huts eta tematiarekin, haien haur irribarretxoarekin.