OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Delituez eta zigorrez/XXIII.Ospe txarra

XXIII. Ospe txarra
Ez zaie zigor fisiko eta mingarririk ezarri behar harrokerian oinarritutako delituei, mina bera ohore eta janari dutenei; halakoei barregarrikeria eta ospe txarra komeni zaie, zigor hauek fanatikoen harrotasunari ikusleen harrotasuna kontrajartzen baitiete, eta, hauen tinkotasuna lagun, poliki eta tematsu jokatuz, egia bera askatu egiten da. Horrela, indarrak indarrei eta iritziak iritziei kontrajarriz, legegile jakintsuak hautsi egingo du irizpide faltsu batek herriarengan eragindako miresmena eta ezustea, gauza jakina baita irizpide faltsu batetik zuzen ateratako ondorioak bere jatorrizko zentzugabekeria estaltzen diola herriari.
Hona hemen gauzen arteko harremanak eta hauen berezko izaera aldaezina ez nahasteko modua; gauzen izaerak, denborak mugatzen ez duenez eta jardun etengabean dabilenez, nahastu eta barreiatu egiten ditu berarengandik aldentzen diren arau mugatu guztiak. Ez dira gustuaren eta atseginaren arteak bakarrik natura zintzo imitatzen dutenak, oinarri unibertsal gisa; politika bera ere, benetakoa eta iraunkorra behintzat, oinarri beraren gainean eraikitzen da; izan ere, zer da politika, gizonen sentimen aldaezinak hobeto gidatzeko eta sortzaile bihurtzeko artea baino.
# Delituez eta zigorrez/XXIX.Espetxeratzeaz

XXIX. Espetxeratzeaz
Zenbaitek dio delitua, legearen kontrako ekintza, alegia, edozein lekutan egina delarik ere, zigortu ahal izan behar dela; ezabaezina izango balitz bezala hiritar izaera, hiritar izateak esklabo izatea edo txarragoa esan nahiko balu bezala; norbait lurralde bateko hiritar izan eta beste batean bizi ahalko balitz bezala; eta beren ekintzak, kontraesanik gabe, gehienetan desberdinak diren bi soberano eta bi legeriaren menpe egon ahalko balira bezala. Bide honetatik, batzuek pentsatzen dute Konstantinoplan egindako ekintza basati bat, adibidez, Parisen zigor daitekeela, arrazoi oso abstraktu bat erabiliz: humanitatea iraindu duenak aurka izan behar omen du humanitate osoa; gaitzespen unibertsala, alegia. Epaileak gizonen sentiberatasunaren zaindari balira bezala, eta ez beren arteko hitzarmenen babesle. Zigorraren lekua delituaren lekua da, han eta hantxe bakarrik daudelako gizonak gizabanako bat samintzera behartuta, samin publikoari aurre egiteko. Bera gizartekide ez den gizarte bateko hitzarmenak sekula hautsi ez dituen gaizkilea beldurgarria izan daiteke, gizarteko agintaritza nagusiak atzerriratu eta baztertu egin dezake, agian, baina gaizkile hori ezin daiteke zigortu hitzarmenen zaindari diren legeen formalitatea erabiliz, eta ezta ekintzen berezko gaiztakerian oinarrituz ere.
Deliturik txikien errudunak espetxe ilun batera jaurtiz zigortzen dira, edota esklabotza urrun eta alferrikora bidaltzen etsenplu ematera, kalterik egin ez duten nazioetara. Gizona, normalean, ez da ausartzen delitu ikaragarriak bat-batean egitera, eta, horregatik, txarkeria handi bati ezarritako zigor publikoa gauza arrotza eta berari gerta ezinezkoa irudituko zaio; baina delitu txikiagoen zigor publikoak, norberaren gogotik hurbilago geratzen denez, eragin egingo dio, eta delitu txikietatik uxatuko du eta, zer esanik ez, handietatik. Zigorrak delituekin orekan ez dira gogortasunean bakarrik egon behar, baita zigortzeko moduan ere. Batzuk libre geratzen dira delitu txiki baten zigorretik alderdi saminduak barkatzen dionean; gizadiaren bihotz-zabaltasunaren alde mintzatzen da jarrera hau, baina onura publikoaren kontrakoa da, hiritar pribatu batek bere barkamenarekin ezin duelako ezabatu etsenpluaren beharra, nahiz eta barkatu ahal izan eragin dioten samina. Zigortzeko eskubidea ez da hiritar batena, hiritar guztiena edo soberanoarena baizik. Batek uko egin diezaioke bere eskubide parteari, baina ez beste guztiena ezereztu.
# Delituez eta zigorrez/XXV.Erbesteratze eta ondasungabetzeak

XXV.Erbesteratze eta ondasungabetzeak
# Delituez eta zigorrez/XXVII.Zigorren biguntasuna

XXVII. Zigorren biguntasuna
Oinaze-eragileak ankertzen doazen heinean, gizonen arimak ere gogortu egiten dira, isurkinak eta beren baitako gauzak nibel berean jartzen diren moduan, eta hau grinen indar iraunkor eta biziagatik gertatzen da, gauza jakina baita, ehundaka oinaze-urte basatiren ondoren, gurpilak lehenago espetxeak adina izutzen duela. Zigorrak bere eragina izan dezan, nahikoa da zigorrak dakarren gaitza handiagoa izatea delitutik datorren onura baino, gaitz handiagoa, alegia, zigorraren ezinbestekotasuna eta delituak ekarriko lizkiokeen balizko onuren galera kontuan hartuta. Honen gainetiko guztia alferrikoa da, eta, beraz, tiranikoa. Ezagutzen dituen gaitz errepikakorrengatik gidatzen da gizona, eta ez ezezagunak zaizkionengatik. Demagun bi nazio daudela; batean, delituen mailako zigorrik handiena betiko esklabotza da; bestean, gurpila. Nik diot lehenengoak bigarrenak adina beldur izango diola bere zigor handienari; eta arrazoiren bat balego bigarreneko zigor handiena lehenengora eramateko, arrazoi berberak egongo direla bigarrenean ere zigorrak handitzeko, izan ere, konturatu gabe pasatuko baitira gurpiletik tortura geldi eta ikasiagoetara, eta baita tiranoek ondoegi ezagutzen dituzten zientziaren azken fineziatara ere.
Zigorren ankerkeriak beste bi ondorio kaltegarri dakartza, zigorrok delituak prebenitzeko helburuaren aurka daudenean. Lehenengoa da ez dela hain erraza delituaren eta zigorraren arteko oreka egokia zaintzea, zeren eta, ankertasun saiatu batek giza generoa asko aldatu duen arren, legeek ezin baitute gainditu giza antolaketaren sentiberatasunaren mugan dagoen azken indarra. Behin mutur honetaraino helduta, ezingo litzateke zigor handiagorik aurkitu delitu kaltegarri eta ankerragoentzat, hauek eragozteko komeni den bezala. Beste ondorioa da inpunitatea bera oinazeen ankerkeriagatik sortzen dela. Gizonak muga batzuen barruan itxita daude, bai onerako eta bai txarrerako, eta gizadiarentzako ankerregia den ikuskizuna ezin da beroaldi pasakorra baino izan, eta sekula ere ez sistema iraunkorra, legeek izan behar dutena, hain zuzen. Izan ere, zigorrak oso basatiak badira, aldatu egin behar dira, edota bestela inpunitatea sortuko da ezinbestean legeetatik euretatik.
Historiak irakurtzen ditugunean, nor ez da izutzen ustez gizon jakintsuek asmatu eta odol hotzez erabili dituzten tortura basa eta alferrikoekin? Nori ez zaizkio alderdirik sentikorrenak dardaraz jartzen, ikusten dituenean milaka dohakabe miseriak eta etsipenak beren jatorrizko egoerara jaurtita, edo ezjakintasun lotsatiak asmaturiko delitu ezinezkoak leporatuta, edo beren ideiei leial izatearen, eta ez beste ezeren, errudun. Legeak, gutxi batzuei mesede eta gehienei kalte egin ohi dion legeak, beti begi onez ikusi ohi du miseria. Eta hau guztia zentzumen berberak eta, beraz, grina berberak dituzten gizonek gauzatua, itxurakeria ondo pentsatuekin eta tortura mantso eta urragarriekin; zein ikuskizun atsegina jendetza fanatikoarentzat!
# Aspaldiyan...

* Aspaldiyan...
* 1
* Aspaldiyan, Joxepa,
* famatuba zeunden,
* gu berriz ikusteko
* desiotan geunden;
* Ondarrabi aldian
* aditzen genduben
* dama bertsolari bat
* nola bazeguen,
* zeñak Euskalerriyan
* parerik etzuben.
* 2
* Egiyak ote ziran
* faenaren ots aiek,
* bixitatu zindugun
* zenbait jakiñ zalek,
* amar edo amabi
* donostiyatarrek;
* aiekiñ batian zan
* bizar aundi arrek,
* izkribatzen dizkitzu
* zuri bertso abek.
* 3
* Ni bertsolariya naiz
* bañon det aditu
* ez nitzaizula zuri
* ala iruritu;
* zuk orla pentsatzia
* ez da zer argitu
* nere jakinduririk
* ez nuben argitu,
* zergatikan ez nitzan
* premiyan arkitu.
* 4
* Baliteke irixtia
* premiya orretara,
* agindu zenirala
* goguan det bara,
* prestaturikan nere
* desiuetara;
* baldiñ dibertsiyo bat
* nai banuben para,
* etorriko ziñala
* Errenteriya'ra.
* 5
* Egizu naizunian,
* dama, etorrera,
* zuregan utzitzen det
* egunan aukera;
* ipintzen badirazu
* orrelako era,
* aprobetxatu gabe
* ez niteke gera,
* alkarrekiñ berriro
* mintzatuko gera.
* 6
* Arkitzen baldin banaiz
* orduban umorez,
* proga emango dizut
* lenagoko ordez,
* beste iñori bañan
* gustorago doblez,
* gero juzga dezagun
* ezaguera obez,
* ia bertsolariya
* al naizen edo ez.
# Atsua ta aguria errietan

* «Atsua ta aguria errietan»
* 1/
* Atsua ta aguria,
* juan dan Abenduan,
* zeuden oñak berotzen
* suaren onduan;
* atsuak, asarratu
* ziraden orduan,
* burruntzaliyarekin
* jo zuan buruan.
* 2/
* Amoriozko ezkontza
* zerratu genduan,
* ardi-txabola zartxo
* bateren onduan;
* nik zu bezela maite
* ninduzun orduan,
* gaur ez dago atsegin
* zure inguruan.
* 3/
* Etziñazun benetan
* egiñ mandatua,
* zeunden beste batekiñ
* enamoratua;
* ez dezu aitortu nai
* zure pekatua,
* alper mozkor gezurti
* madarikatua.
* 4/
* Nuan adiskiria
* neskatxa liraiña,
* berritsua zure gisa
* zuana mingaiña;
* iñude izandua,
* ezkongaia baiña;
* nik oraindikan ura
* maite det zu aiña.
* 5/
* Ardua eratian
* jartzen zera bero,
* balantxaka etxera
* berandu gauero;
* beko errotako asto
* arra beziñ ero,
* neskatxaren ondoren
* ezkondu ta gero.
* 6/
* Tabernatik etxera
* naizela berandu,
* txanponak dituanak
* ori egiten du;
* ni kaskarrian jo ta
* ez dezula: damu,
* ez nazu asko maite,
* andre Mari-Manu.
* 7/
* Balantxaka etorri.
* zera, tunantia,
* ezin galazi dizut
* ardua eratia;
* eskuan artzen badet
* sutako illantia,
* errekoizut sudurra
* eta bigotia.
* 8/
* Zure sudur gorriya
* luzian bost ontza,
* masaill-ezur igarrak,
* zimurra kokotza;
* buruko illiak arro,
* dirurizu ontza,
* damu det zerratua
* zurekin ezkontza.
* 9/
* Ilusio geiegi
* ustez jakintsua,
* aurrikan ez degu ta
* oraindik antzua;
* ixillik eziñ egon
* zu zera, atsua,
* kirkirrak Maiatzian
* beziñ berritsua.
* 10/
* Zuri ere okertu
* zaizkizu gerriyak,
* ortzik eta agiñik ez,
* gortu belarriyak,
* illiak banakatzen,
* lausotu begiyak;
* juan ziran gaztetako
* gure arrokeriyak.
* Bertso-papera, «Imp. Macazaga. - Rentería-,
* hertan jasoa.
* Amar bertso oien ondoren beste bi bertso,
* bañan gaiarekin zer ikusirik ez dutenak eta
* len ere liburu onetan jarriak daudenak.
* Liburuxka bat, «Imp. Macazaga. - Rentería-;
* ez nuan apuntatu zeñi jaso nion; bederatzigarren
* orritik aurrera, amar bertso auek, aldaketa auekin:
* 9/3-4: zure lagun auzoko neskazar antzua.
* 5/
* Beko errotako asto arra beziñ ero,
* neskatxen ondoren ezkondu ta gero;
* zorretan ardua eran, orditu egunero,
* balantxaka etxera berandu gabero.
* Bertso-papera, «Imp. Macazaga. - Renteria»,
* Orio'ko Gregorio Ibargoyen zanari jasoa.
* Aldaketak:
* 2/1-4: Errekadua nizun biar zan moduan,
* amoriyozko ezkontza zerratu genduan;
* 4/
* Ziñan ogei urte ta neskatxa bikaiña,
* balio zenduana koxkor birek aiña;
* adiskide polita, egiya da, baiña
* ura zan ez nuana nik maite zu aiña.
* 5/
* Erori eta loitan guri-guritua,
* etxera goiz aldian zera orditua;
* sudurra piparraren gisa gorritua;
* belako barkurako a ze pilotua!
* 7/
* Balantzaka etorri zera, tunantia,
* ojala ez banizu iriki atia;
* nik galaziko dizut ardua eratia,
* eskuan artzen badet sutako illentia.
* 8/
* Jeniyua zitala sorgiñaren antza,
* tertuliara juanda gezurra ta saltsa;
* atso demoniua, alperrik zabiltza,
* ardua erango det dan artian matsa!
* 9'garrenik ez dakar; ta 10/1-2: Zankuak nagi
* eta okertu gerriyak.
* Bertso-papera, • Imp. Macazaga. - Renteria-,
* Tolosa'ko Antonino Lakuntza zanari jasoa. Aurreko
* papera bezelaxe.
# Atlantikoko Gutuna

Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak eta Erregeren gobernuaren Erresuma Batuko ordezkariak, Mr. Churchillek, bildu ondoren, egoki ikusten dute ezagutaraztea bien herrialdeetako politika nazionaletan berdinak diren zenbait printzio, horietan oinarritzen baitute beren itxaropena, munduak etorkizun hobea izan dezan.
Haien herrialdeen helburua ez da ez lur gehiago berenganatzea, ez beste ezer berenganatzea.
Ez dute ikusi nahi inolako aldaketarik lurraldeetan, ez badator bat lur horietako herriek askatasunez adierazitako borondatearekin.
Errespetatzen dute herrialde guztiek beren lurraldeetan izango duten gobernatzeko modua aukeratzeko eskubidea, eta itzuli nahi dizkiete eskubide subiranoak eta askatasunez gobernatzeko aukera, lehenago bortxaz kendu zitzaizkienei.
Ahalegina egingo dute, dituzten betebeharrak erabat errespetatuz, estatu guztietara zabaltzen (handi nahiz txikietara, garaile nahiz garaituetara) merkataritzan berdintasunezko baldintzetan aritzeko aukera eta munduko lehengaiak eskuratzeko aukera, haien herrialdeek aurrera egin dezaten.
Nazio guztien arteko lankidetzarik handiena bultzatu nahi dute, ekonomia menderatze aldera, guztiek izan ditzaten lan-baldintzarik onenak, ekonomiak aurrera egin dezan eta babes soziala izan dezaten.
Nazien tirania erabat desegin ondoren, nazio guztietan bakea ezarriko den eguna ikusi nahi dute, bakoitza bere mugen barruan seguru biziko den eguna eta nazio guztietako gizaki guztiek libre, beldurrik gabe eta pobreziarik gabe bizitzeko aukera bermaturik izango dutena.
Horrelako bakeari esker ibili ahal izango dira gizaki guztiak itsaso eta ozeanoetan.
Haien ustez, munduko nazio guztiek uko egin behar diote indarkeria erabiltzeari, bai arrazoi praktikoengatik, bai eta espiritualengatik ere. Izan ere, ezin zaio eutsi etorkizuneko inolako bakeari, mehatxatzen duten nazioek lurreko, itsasoko edo aireko armak erabiltzen badituzte, edo mugetatik kanpo egindako erasoen bitartez mehatxatzeko gai badira; uste dute segurtasun-sistema orokor, zabal eta egonkor bat ezarri arte, funtsezkoa dela nazio horiek desarmatzea. Era berean, herri bakezaleentzako mehatxu diren armen pisua arintzeko neurriak suspertzen eta bultzatzen lagunduko dute.
Franklin D. Roosevelt - Winston S. Churchill
1941eko abuztua
Iturria: Martínez Rueda, F. eta Urquijo, M. (2006): Materiales para la historia del mundo actual, Istmo, Madril, I., 45-47.
Itzulpena: Martínez Rueda, F. eta Aizpuru Murua, M. (2011): Gaur egungo munduaren historia 1945-2009, UEU, Bilbo, 38.
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Aurtengo estropadak - 1941

* «Neskazarrak (Aurtengo estropadak - 1941)»
* 1/
* Estropadak izandu
* dira Donostia'n,
* milla bederatzi berrogei ta
* batgarren urtian. Ja, jai!
* 2/
* Agorraren zazpiyan,
* Kontxaren erdira,
* irurogei ta emezortzi gizon
* inguratu dira.
* 3/
* Patroiakin amairu
* ontzi bakoitzian;
* agiri ziran iru baliza
* Gaztelu atzian.
* 4/
* Makiñatxo bat giñan
* aieri begira,
* ikusi naian zeiñ irixten zan
* lenbizi arraira.
* 5/
* Estropada bietan
* ona zan girua;
* portalietan, beti bezela,
* bentajan dirua.
* 6/
* Ilusio geiegi
* zutenak buruan,
* mingaña gaizki dantzatu zuten
* nere inguruan.
* 7/
* Egun artan San Juan
* probaturik ondo,
* Ondarrabia'k zuan bentaja
* zan iru segundo.
* 8/
* San Juan'ek arrauna
* jaso ta esan du:
* «Gure markarik oraindik ez du
* iñork ere ondu.»
* 9/
* Milla bederatzireun
* ogei ta iruan,
* Matxet giari, etzan atsegiñ
* aien inguruan.
* 10/
* Urrengo igandian
* batzuek irrintzi,
* eta bestiak eziñ txistua
* zutela irintxi.
* 11/
* San Juan zan arraira
* iritxi lenbizi;
* segundo batez Ondarrabia'k
* zion irabazi.
* 12/
* Aurten, bene-benetan
* etorririk billa,
* ditu bandera eta pezetak
* emezortzi milla.
* 13/
* Beti saiatu dira
* arrokeri gabe;
* aurten lenbizi dira bandera
* sedazkuan jabe.
* 14/
* Oiek beti portatu
* diran edo ez jator,
* dudan dagoana dakianari
* galdetzera betor.
* 15/
* Izan arren aizia
* eta olatuak,
* ontziya zuzen giatu zuan
* zuten pilotuak.
* 16/
* Saiatu, mariñelak,
* jator berriz ere,
* gorrotu gabe bizi-moduan
* alkarri mesere.
* Bertso-papera, «Imp. Macazaga. - Rentería"
* Arizkun'go baserri batetik.
# Biblia/Filemoni

FILEMONI GUTUNA Agurra
$^1$ Nik, Paulok, Kristo Jesusengatik kartzelan nagoen honek, eta Timoteo anaiak zuri idazten dizugu, Filemon gure lankide maite horri; $^2$ bai eta Apia gure arrebari, Arkipo gure gudu-lagunari eta zure etxean biltzen den eliz elkarteari ere. $^3$ Jainko gure Aitak eta Jesu Kristo Jaunak eman biezazkizuete grazia eta bakea. Filemonen maitasuna eta sinesmena
$^4$ Neure otoitzetan gogoan zaitut beti, eta eskerrak ematen dizkiot Jainkoari, $^5$ Jesus Jaunari eta fededun guztiei dizkiezun maitasun eta leialtasunaren berri izan baitut. $^6$ Sinesmen berean elkarturik gaude; zure sinesmen hori eraginkor bihur dadila, bada, jakinik zenbat on egin dezakegun Kristorengatik. $^7$ Poz eta adorez bete nau zure maitasunak, ene anaia, barru-barruraino bizkortu baititu fededunak. Paulo, Onesimo esklaboaren alde mesede eske
$^8$ Horregatik, egin behar duzuna agintzeko Kristorengandiko askatasun osoa dudan arren, $^9$ nahiago dut maitasunaren izenean eskatu; nik, Paulok, jadanik zahartua eta orain, gainera, Kristo Jesusengatik kartzelan nagoen honek, $^{10}$ mesede bat eskatu nahi dizut kartzelan sortu dudan nire seme Onesimorentzat. $^{11}$ Hau, lehen, ez zenuen on ezertarako; orain, ordea, on bihurtu da, bai zuretzat eta bai niretzat. $^{12}$ Berriro bidaltzen dizut bera, ene bihotz-bihotzeko dudan hau.
$^{13}$ Neurekin eduki nahi nuen, zure ordez zerbitzari izan nezan, berriona hots egiteagatik kartzelan nagoelarik. $^{14}$ Hala ere, ez dut zure baimenik gabe ezer egin nahi izan, mesede hori gogoz egin dezazun eta ez behartuta.
$^{15}$ Agian, horretarako alde egin zizun apur batez, gero betiko har zenezan, $^{16}$ eta ez esklabo bezala, esklabo baino zerbait gehiago, anaia maite bezala baizik. Maite-maitea da niretzat, eta zenbatez maiteago ez ote da izango zuretzat, bai gizon eta bai fededun den aldetik!
$^{17}$ Beraz, fedean adiskide banauzu, hartzazu Onesimo nerau bezala. $^{18}$ Eta zerbait gaizki egina badizu edota zerbait zor, utzi hori nire gain. $^{19}$ Neure eskuz sinatzen dizut ordain-agiria: Paulok; eta ez dizut aipatu nahi zuk zeure burua bera zor didazula.
$^{20}$ Bai, ene anaia, kristau zarenez, egidazu mesede hori; arindu nire bihotza Kristoren maitasunagatik. $^{21}$ Esaneko zaitudalakoan idazten dizut, eta esaten dizudana baino gehiago egingo duzula jakinik. $^{22}$ Presta iezadazu ostatua ere, zuen otoitzei esker zuengana bihurtuko naizen itxaropena baitut. Azken agurra
$^{23}$ Epafrasek, Kristo Jesusengatik nire kartzela-lagunak, agurtzen zaitu; $^{24}$ bai eta lankide ditudan Markos, Aristarko, Demas eta Lukasek ere. $^{25}$ Jesu Kristo Jaunaren grazia zuekin. \z
# Delituez eta zigorrez/XVII.Fiskoaz

XVII. Fisikoaz
# Delituez eta zigorrez/XVIII. Zinegiteez

XVIII. Zineegiteez
# Delituez eta zigorrez/XXI.Nobleen zigorrak

XXI. Nobleen zigorrak
# Delituez eta zigorrez/XLVII.Ondorioa

XLVII. Ondorioa
# Delituez eta zigorrez/XXII.Lapurretak

XXII. Lapurretak
# Delituez eta zigorrez/XLV.Heziketa

XLV.Heziketa
# Delituez eta zigorrez/XLVI.Barkamenaz

XLVI.Barkamenaz
# Delituez eta zigorrez/XV.Isilpeko salaketak

XV. Isilpeko salaketak
Nork egin diezaioke aurre kalumniari, hau sekretuaz, tiraniaren ezkutu gogorrenaz, armatua dagoenean? Zer nolako gobernu-mota da agintariak bere menpeko bakoitzean etsaia susmatzen duena, eta, lasaitasun publikoaren izenean, hiritarra lasaitasunik gabe utzi beharren aurkitzen dena?
Zeintzuk dira salaketa eta zigor sekretuak justifikatzeko arrazoiak? Osasun publikoa, segurtasuna eta gobernukeraren iraupena? Baina zein konstituzio bitxik, indartsua eta bere buruaz iritzi ona duena bada behintzat, dio beldur hiritar orori? Salatzaileak kalterik ez jasatea? Orduan legeek ez dute aski defendatzen. Eta soberanoa baino indartsuagoak diren menpekoak dauden seinale! Salatzailearen ospe txarra? Isilpeko salaketa onartzen da orduan, eta publikoa zigortzen! Delituaren nortasuna? Baldin eta inportantziarik gabeko ekintzei edota jendearentzat onuragarriak direnei delitu deitzen bazaie, salaketak eta epaiketak ez dira sekula aski sekretuak izango. Litekeena al da gauza bat delitu izatea, irain publikoa, alegia, eta aldi berean jendeaurreko agerpenik, epaiketarik komeni ez izatea? Nik gobernu guztiak errespetatzen ditut, eta ez naiz gobernu jakin batez ari. Batzuetan, gorabeheren izaeragatik, gauza kaltegarri bat nazio baten sistematik kentzea izugarrizko galera dela pentsa daiteke, nazio honek hau bere-berea duenean. Baina unibertsoko edozein bazter galdutan lege berriak eman beharko balira, eskuak dardara egingo lidake horrelako ohitura bat baimendu baino lehen, eta geroaldi guztia sentituko nuke begira.
Montesquieu jaunak esan zuen salaketa publikoak hobeto dagozkiola errepublikari monarkiari baino, errepublikan onura publikoak izan behar duelako hiritar ororen gogoa, eta monarkian, berriz, sentimendu hau oso ahula denez gobernuaren izaera beragatik, onena komisarioak izendatzea delako, lege-hausleak sala ditzaten herriaren izenean10. Baina gobernu orok, errepublikar zein monarkiko, kalumniatzaileari ezarri behar dio akusatuari egokituko zitzaiokeen zigorra.
# Delituez eta zigorrez/XX.Indar-ekintzak

XX. Indar-ekintzak
# Analak eta Historiak I

Tazito
Analak eta Historiak I
Itzultzailea: Xabier Amuriza Zarraonaindia
Klasikoen bilduma
Analak
Aurkibidea
* Hitzaurrea
* Bibliografia
* Liber primus
* Lehen liburua
* Liber secundus
* Bigarren liburua
* Liber tertius
* Hirugarren liburua
* Liber quartus
* Laugarren liburua
* Liber quintus
* Bosgarren liburua
* Liber sextus
* Seigarren liburua
* Liber undecimus
* Hamaikagarren liburua
* Liber duodecimus
* Hamabigarren liburua
# Amorez eria

AMOREZ ERIA.
Amorez eri nago
Aspaldi onetan,
Zure gatic maitea
Gau ta egua penetan:
Arqui nezaque poza
Badaquit nic certan.
Sendatuco nitzaque
Zure besoeta.
 _
Ez badezu sinisten
Esan dizudana
Demboraz izango da
Latuco eguna;
Ala ere eguia bedi
Zedorrec nai dezuna
Ni illa gatic ere
izazu osasuna.
 _ Ala erabaquiric
Badancat maitea,
Ez dit pena ematen
Mundua uzteac,
Andiagoac dizquit
Urratzen esteac,
Bestee gozatu bear
Zure biriuteac.
 _ Arentzat dulcia ta
Neretzat samina,
Besteren escuetan
Nere atsegniña;
Beti aguertuco zait
Zure imagiña,
Beste munduan ere
Emango dit mina.
 _ Ay! nere amante
Nola da posible
Bici alnitequela
Zu amatugabe;
Ori nere biotza
Eguin zaitez jabe,
Ni naicela medio
Ilco ez zerade
 _ Oh! zure mingain ezti
Espaiñ gorri liñac
Itz batequin sendatzen
Dizquidatzun miñac;
Amodio onean
Badira ordañac
Entregatzen disquitzut
Biotz ta entrañac.
 _ Gustoz artuco det nic
Zure favorea,
Izana gatie ere
Amore lorea:
Eduqui bear nazu
Barrenen gordea
Beguira ez zaitecen
Mudatu ordea.
 _ Ez dezazula artu
Bildurric maitea,
Ecin uca nezaque
Nere suertea:
Zurequin lotzen nauen
Amore catea
Ecin ausi liteque
Ain dago fuertea.
 _ Eguia esateco
Egon naiz quezquetan Para oten zenduan
Biotza bestetan;
Zeloac utzi eta
Begui ichuetan,
Entregatzen naiz oso
Zure escuetan.
 _ Aditzen det maitea
Nai didazula ezan
Bacarric nai dezula
Zuc nerea izan;
Ala zaduzcac bada
Biotzeco guelan,
Ez du bestec lecuric
Izango seculan.
 _ Ez degu ofenditzen
Uztez Jaungoicoa
Garbia degulaco
Guc amodioa;
Desco deguna da
Bion unioa
Eliz ama santaren
Matrimonioa.
 _ Biotz baten lecuan
Milla banituque
Guztiya zuretzaco
Izango liraque;
Baña millaren lecuan
bat besteric ez del,
Artu zazu maitea
Bat au milla bider.
 _ Naitasuna gueyegui
Artzea iñori
Cer gauza gaiztoa dan
Probalzen det ongui,
Atsecabez bete ta
Gau ta egun beti
Ezur uts biurturic
Arquitutzen naiz ni.
 _ Penaric andiena
Da mundu onetan
Azqueneco laztana
Artzeco demboran:
Estutzen da biotza
Itza faltatzen da
Ecin aterarican
Barrendic campora
 _ Ez da mundu onetan
Neretzat gustoric
Baldin bici bear badet
Urruti zugandic:
Egunaz esnaturic
Gauaz ametzetan
Beti beti oi nago Zu gatic penetan.
 _ Nere maite polita
Zutzaz oroitzean
Odola pill pill dabil
Nere biotzean:
Gampora irten nairie
Aleguin gueian
Miñ char au bearco zait
Sendatu iltzean.
 _ Berotasun gozo bat
Zañetic zañera
Nere gorputz guztian
Maitea sentitzen da;
Guzloaren pasioz
Zartzen zait icara,
Ilzican cre cein
Asmatu dedala.
  Eduqui dezazuque
Ongui sinistua
Ceruac naucala ni
Zuretzat artua;
Ez nazu icusico
Iñoiz mudatua,
Ala eguitendizut
Gaur juramentua.
  Adios nere maitea
Seculan betico,
Esconduco zerade
Ni natorreneco;
Maileac erantzun dit
Pena andibatequin
Ez naiz ni ezconduco
Ez bada zurequin.