# Asaba zaarren baratza

Jose Maria Agirre Egaña, ezagunagoa Xabier Lizardi goitizenez (Zarautz, Gipuzkoa, 1896ko apirilaren 18a - Tolosa, 1933ko martxoaren 12a) euskal idazlea izan zen, batez ere olerkaria.
"Asaba zaarren baratza" bere poema ezagunetarikoa da, 1932ean argitaratua. Biotz-begietan (gaur egungo idazkera estandarrean, Bihotz-begietan) poesia liburuan.
Antton Valverde abeslariak eta piano jotzaileak grabatutako poema honen bertsioa oso ezagun bihurtu zen.
* Asaba zaarren baratza
* Barrena'tar Polikarpa, adiskide min
* ta abertzale yatorrari, biotzez.
* I — Atarian
* Asaba zaarren baratza,
* untzadun ormek esia,
* eguzkiak leen maitea...
* Otzaldi zoro baten itzuli,
* yoka nagokik atea.
* Yoka nagokik atea,
* ate gorri zurezkoa,
* euri zaarrek usteldua;
* marraskilloek bide biurri
* dirdaitsuez apaindua
* Bai-bainun amona xaar bat
* zazpi begiko baratzai;
* deadarkari yaioa
* marrubi-lapur nenkusanetan...
* Bizi ote-dut gaxoa?
* II — Sarrera
* Sar eta... zuaitz yantziak.
* Urrats bat egin, ta... adar uts.
* Oroipen-txoriez zeuden
* beterik: ni ikus ta, bat-batean,
* 20 egoei eragin ziten,
* Nigana datoz, naasian...
* Adiskide min-maiteak!
* Barru-muiñeko gauean,
* su itzalitzako zaarra gar gorri
* dabil da biur-naiean.
* Belar gaiztoak yan ditu
* nire bidexka izkutuak...
* Ale bakanak dakartzi
* bide gaifleko maastiak, eta
* ortziak peitu du iguzki.
* Urte yoanen zitala!
* Zuek zarpildu-itzalia
* leenera nork lekardake?
* Zabal-naroa nuen baratza,
* gaur ain estu, gaur ain gabe!
* III — Leena
* Baratz-erdian dut arki
* amona: alderoka dator,
* begi galduak nora-nai...
* Eriotzak dakar besalagun,
* bere buruz ezpaita gai.
* Amona, zatozkit, otoi:
* billoba laztan ezazu,
* esan zadazu «billoba!»
* Itz ori, soilki, zaarrak dit ondu,
* ardoa oi-dun bezela.
* Biraka asi zan, dei ta dei:
* aita dei, ta ama; aurtzaroko
* lurrak irentsi-lagunak...
* Zaarrez birrumetu danez-gero,
* menbeko darabil leenak.
* Errukarri! Lausorik du
* gizargia begietan...
* Non-nai aldiaren sitsa!
* Zu'ka, zoroki, mintza zitzaidan,
* zaldun arrotza bainintzan.
* Laztan dut. Bera, arrituta,
* begi-begira dagokit.
* Gero, geldiro: «Nor zaitut?...»
* Euskeraz ark niri galdegiña
* gogoan besterik ez dut!
* Nire begien suz sutu
* naiez bereak, diotsat:
* «Billoba nauzu, zaarrena...
* »Zure marrubi gorriak iñoiz
* »ostutzen oi-nituena...»
* Oroi ote?... Begietan,
* zalantza dut tximistarik
* iragan zuelakoa.
* Burua igurtzi zidan astiro,
* esanaz: «Zu...? Zu...? Gaxoa!»
* Ta asi zan biraka berriz,
* il zaarrei oska, negarrez,
* eriotzaren egarri...
* Bizitzaren ondar-aleak
* larraiñean eultzen ari!
* IV — Oraiña
* Ta, ara, bidean, baldarño,
* muttiko bat guregana:
* ark birbilloba, nik seme.
* lkus amonak, bertan gelditu,
* ta aren eztizko irriparre!
* Laztan du, pozak zoratzen:
* «I aut, orain akust ongi!»
* (diotsa) «I aut, bai, "olako"!...»
* Ta... nere izenez igurtzi zuen
* burutik oiñetaraiño.
* Leena zegoen oraiñaz
* ele gozoka. Bitzuok
* mintzo beraz ziarduten.
* Ene asaben lokarri zaarra,
* Yaunari zor, etzan eten!
* V — Etorkizuna
* Ordun eguzkiz yantzi zan
* asaba zaarren baratza;
* ordun, zuaitzak igaliz;
* ordun baratza leeneratu zan
* mugak berriro zabaliz.
* Ta leen ikusi-gabeko
* zuaitz berri bat zegoan
* erdian, guzien buru...
* Aren gerizak erri-baratzak
* ezin-ilkor egin ditu.
* Nire Tabor-mendi: nire
* baratz zaarraren antzalda!,
* egi, mami, biur adi:
* leenaren muinak aldatu beza
* baratz zaarra baratz berri!