OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ill nay eta eciñ ill

ILL NAY ETA ECIÑ ILL
Milla ta zortzireun zortzigarren urtean apirillaco illaren ogueigarrenean berso bi paratzeco beta deanean; aleguiña eguingodet gaurco egunean, señale da nere ustez oraingo leguean.
___
Biotza daucat triste alegratu ezin det motivoa cer deran declaratu nai det: cautibaturic nauca dama polit batec ni atormentatzen nau crueldade onec berac ez du culparie esango de ceñec
___
Iru urte dirade padecitzen derala eta ez da oguei egun declaratu naizela; erantzun ziran bada bear zan bezela, nerea izango zala nai banuen ala, eguiaz esan ziran maite ninduela.
___
Lenago joaten nitzan eche orretara, nere beguiac zutzaz consolatutzera; echecoac ez zequiten begui oben sarrera bacarric nere jornada zala zu icustera, ¡ay, Jesus! etorri da guztiac galtzera.
___
Gurasoac nai ez arren gu bioc nai badegu, pena orren infernua logratuco degu, aimbeste gau tristetan naiz ni desbelatu, unio dichoso au dutelaco galdu alperric zure aitac ezetz esango du.
___
Amoriyo zer dan jaquin nai duena, emen paraco diot pintura bat ona; lenago joco dute ceru goyac lurra eta erorico da norteco izarra, itzalico da bañan duacadan su garra.
___
Ill nai eta eciñ´ill agonía tristea, zu cerala motivo urriqui zaitea; baña ¿nola izango da zue culpa izatean? fiña izan cerade munduco leguean. fortuna gabe jayo ciñan mirabea.
___
Encargatzen zaitut ni iltzen naizeneco, nere biotz gaisoa erregistratzeco; or dira arquituco zure zortzi letracho, orduan cera fiñaz desengañatuco ez dirazu gueyago falsoa deituco.
___
Xere entierrora bear dezu etorri, enterretatu ta guero luto beltzez jantzi; publicatu calean mundu guciari, alargundu zeral esan lagunari asco nai zeniola difuntuchuari.
___
Encargatzen zaitut ill da guero ere; arren leyaltadea bear dirazu gorde; egon albazintezque dibertitu gabe ez bequira guizonari urrutira ere. ¡Adios nere maitea ondo bizi zaite.
Guernica.--Imp. de Goitia y Compañia Severo Altube Guernica
# Idazkuntzaren zero gradua-Testuaren atsegina/Roland Barthesi buruzko azterketak

Idazkuntzaren zero gradua/ Testuaren atsegina
Roland Barthesi buruzko azterketak
Roland Barthesi buruzko azterketak:
BITTNER, M.: The Extasies of Roland Barthes. Routledge, London-New York, 1989.
CALVET, L. J.: Roland Barthes. Flammarion, Paris, 1990.
CALVET, L. J.: Roland Barthes: un regard politique sur le signe. Payot, Paris, 1973.
COMMENT, B.: Roland Barthes, vers le neutre. Bourgois, Paris, 1991.
CULLER, J.: Barthes. F. C. E., México, 1987.
DE DIEGO, J. L.: Roland Barthes, un babel feliz. Ed. Almagesto, Buenos Aires, 1993.
DELORD, J.: Roland Barthes et la Photographie. Créatis, Paris, 1981.
EVRARD, F.; TENET, E.: Roland Barthes. Bertrand-Lacoste, Paris, 1994.
FAGES, J. B.: Comprendre Roland Barthes. Privat, Paris, 1979.
FERNANDEZ MARTORELL, C.: Autoconciencia lingüística: Roland Barthes. Tesis doctoral. Universidad de Barcelona, 1991.
LAGORIO, S.: Introduzione a Roland Barthes: dalla semiologia alla teoria della scrittura. Sansoni, Firenze, 1986.
LAVERS, A.: Roland Barthes. Structuralism and After. Methuen, London, 1982.
LUND, S, N.: L’aventure du signifiant. Une lecture de Barthes. P. U. F., Paris, 1981.
MALLAC, G. de; EBERBACH, M.: Barthes. Ed. Universitaires, Paris, 1971.
MAURIES, P.: Roland Barthes. Promeneur, Paris, 1992.
MELKONIAN, M.: Le Corps couché de Roland Barthes. Armand Colin, Paris, 1993.
PATRIZZI, G.: Roland Barthes e le peripezie dela semiologia. Bibliotheca biographica, Instituto della enciclopedia italiana, Roma, 1977.
ROGER, Ph.: Roland Barthes, roman. Grasset, Paris, 1986.
SEABRA, J. A.: Poiética de Barthes. Brasilia ed., 1980.
SIRVENT, A.: Roland Barthes: de críticas de interpretación al análisis textual. Public. Universidad Alicante, 1990.
SONTAG, S.: "La escritura misma: sobre Roland Barthes", in BARTHES, R.: Ensayos críticos. Seix Barral, Barcelona, 1983.
UNGAR, S.: Roland Barthes: the professor of Desire. University of Nebraska Press, Lincoln and London, 1983.
BATZUK: Barthes après Barthes. (Actes, Ed. Catherine Coquio, Régis Salado, Colloque international de Pau, 22-24 Nov. 1990). Publications de l’ Université de Pau, 1993.)
BATZUK: Congreso Internacional Roland Barthes. Universidad de Alicante, Marxo, 1994. (Actas E. P.)
BATZUK: Prétexte: Roland Barthes (Actes du Colloque de Cerisy consacré à Barthes). UGE-10/18, 1978.
WASSERMAN, G. R.: Roland Barthes. Twayne, Boston, 1981.
Roland Barthesi osorik eskainiriko aldizkari-zenbakiak BATZUK: Communications.
N.º 36, 4.º tr., 1982.
BATZUK: Critique. N.º 302. Uztaila, 1972.
BATZUK: Critique. N.º 423-424. Abuztua-iraila, 1982.
BATZUK: L’Arc. N.º 56, 1974.
BATZUK: Lectures, N.º 6. Dedalo Libri, Bari, Abend., 1980.
BATZUK: L’Esprit créateur. N.º 22. Udaberria, 1982.
BATZUK: Magazine Littéraire. N.º 97. Otsaila, 1975.
BATZUK: Poétique. N.º 47, 4.º tr. 1981.
BATZUK: Quimera. N.º 3. Urtarrila, 1981.
BATZUK: Revue d’esthétique. N.º 2. 1981.
BATZUK: Tel Quel. N.º 47. 4.º tr. 1971.
BATZUK: Textuel. N.º 15. Urria, 1984.
# Iduritzen zait...

* «Iduritzen zait...»
* 1/
* «Iduritzen zait ni bezela Euskal-
* errian jaiotakuak,
* etzaizkigula orain komeni
* antziñako usariyuak.»
* Ori esaten duten guziak
* ego gabeko kukuak.
* 2/
* Antziñakuak zuten bezela,
* emen jaiuak bagera,
* birau bakar bat ere gabia
* dudarik gabe euskera
* maite dezagun, maitagarria
* dalako gure izkera.
* 3/
* Aizkolariak amoriyua
* euskal oitura zarrari,
* paguak zallak eta samurrak
* zezen-plazetara ekarri,
* eta jokatu giza-legian
* gorrotu gabe alkarri.
* 4/
* Gizon garratzak zezenak ainbat
* ziran zutenak indarra:
* Biktor Arteondo Iziar'kua,
* Txurruka mutrikuarra,
* Juan Elgetarrak jasotzen zuan
* arriyak zuan adarra.
* 5/
* Pultsulari onena, Eltzekondo,
* ernaniarra zan berez,
* esku batekin kiluak egun
* jasotzen zituana errez,
* amabi eskañi arren bentaja
* kontrariyorik iñor ez,
* 6/
* Ez beza iñork dudarik izan (1)
* gizon indar aundikua
* arrokeriarik ez duana
* da Urtain Arrona'kua,
* Albizuri-Aundi'k jasotzen zuana
* lau bidar jasotakua.
* (1) Izan itza, guk jarria da,
* paperak ez badakar ere,
* ala bear dualakoan.
* 7/
* Esku-zulorikan ez duan arriya
* nola eldu jakin biar,
* Atxaga'k gizon aundi ez arren
* zezen batek ainbat indar,
* amar minutuan bizkarrera
* jaso zuan amaika bidar.
* 8/
* Egun da irurogei ta sei kilo
* arri trakatsa, ez ariña;
* oriotarra eskaxagua
* askok uste zuten, baiña
* Oliden'ek zuan borratu marka
* Errekartetxo'k egiña.
* 9/
* Amerika'ra juan zan batek,
* apropos egindakua,
* bizkarrera errez jaso duana
* amabost arruakua
* da Bedaiotar mutill bikaiña
* emeretzi urtekua.
* 10/
* Nere moduan izango dira
* asko dutenak esango:
* Osasuna ta urtiak sei bat
* dituanian geiago
* sasoi onena, ta orren onduan
* atsegiñ ez da izango.
* 11/
* Pixua bost arrua ta bi libra,
* Mallabia jaioterriya,
* Ondarrua'ko pillota-plazan,
* asko giñala begira,
* mutill koxkorra, baña errez jaso
* egun kiloko arriya.
* 12/
* Amar gizonak indartsuak baiña
* alperrik saiatu ziren,
* arri baldarra jaso dutenak
* al dakizute nor diren?
* Errekartetxo, Urtain, Atxaga,
* ta laugarrena Oliden.
* Bertso-papera, «Imp. Macazaga - Rentería;
* Jose Joakin Mitxelena bertsolaría, Iturrioz,
* Oiartzun.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Igela eta Idia

Ipui onek erakusten digu, ez degula arrotu bear andiago, ederrago, ta aberatsago izan naiz.
Aizez gizendua
laster da galdua.
Igoten duenak goregi
jo bearko du beregi.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Etxeko, eta Kanpoko Saguak

Erri-etxe eder baten bizi zan Saguak irten zuen bein kanpora, jakin nairik zer igarotzen zan zelai ta basoetan. Aurkitu zuen beste Sagu bat inoiz Errian sartu gabea, ta basoan beti azia. Ondo egonak alkarri emanik, diotsa kanpokoak:
—Nere lagun berria, atoz nerekin nere etxe, edo bizi lekura.
Eskerrak emanik Erri Saguak, jarraitu zion Basotarrari. Ipiñi zion onek bazkari baso gisakoa. Agertu ziran maira aritz aleak, intxaurrak, uurrak, mispillak, txermenak, aranak, sagarrak, ta zer ez?
—Adiskidea —esaten dio Erriko Saguak— janaria ugari dezu, baña guzia otza, ta sabela indartzen ez duena. Atoz orain nerekin Erri barruko Etxe aberats, edo Jauregi eder batera, non bizi naizan nere era guzietara, ta emango dizkitzut janari gozatsuagoak, koipe ta eztia, urdai ta gaztaia, lukaika, zezina, gozoak... ta zer ez? Andiki bat naiz zure aldean.
Berriketai sinistea eman da, joan zan Baso Sagua Errikoarekin. Sartu ziran Etxe andi baten. Etxekoak darama dispensa edo jantokira, ta erakusten diozka an agindu ziozkanak. Bizarrak koipoetu, ta musuak eztiturik zebiltzala jaaten, orra non onik onenean sartzen zaien Katu lodi ta arre bat. Etxeko Saguak artu zuen igesa, gorde zuen burua zulo ezagutuetan. Basotarra ikaraturik zegoan, zer egin ez zekiala; artzen du iges bidea, jarraitzen dio Katuak, ikutzen dio zerbait atzaparrakin, baña zorionez ez zuen arrapatu. Irten zuenean Katuak, biurtu zan Etxekoa Basokoaren billa, ta arkitu zuen odola zeriola lepotik, ta beldurrez erdi illik. Esaten dio Etxekoak:
—Nola nik bezela iges egin ez dezu Katuaren keriza ekusi orduko? Kontu bada urrengorako.
Abiatzen dira berriz jaaten; ta onik onenean enzuten da ate giltzen otsa; iges egin zuen laster Etxekoak; Basokoak zegoan eltze, edo lapiko koipea zeukan baten. Aizartu ezinik irtetzen, egon zan an bazterturik. Giltzera Neskatxa ebilli zan batetik ta bestera gauzeen billa, ta zorionez ez zan eldu Basokoa zegoan onzira, ta irten zuen. Biurtu zan Etxekoa jantokira, ta esaten dio Basotarrari:
—Ez nizun nik esan irtetzeko, ta iges egiteko bereala? Ni naiz Soldau zar urteak igaro ditudana onelako irriskuetan.
—Adiskidea —diotsa Basotarrak—, zuretzat janari gozoak, aberats, ta andi etxekoak. Ai nere mendi laztana! Zeinbat zeran obea! Ez dezu an Katurik, ez giltzera Andrarik. Jaten det nere basoan ezeren beldur gabe. Zaude, zaude, zu emen bizarrak koipetzen, beti auzitan bezela Katu, ta Etxekoakin. Agur; banoa ni nere Basora.
Ipui onek, zenbat gauza on erakasten ote digu? Bakoitza paketu bear da duiduian, ta duenaz. Igo nai duenak andi gauzen billa, edo leku goratura, buruko zorabio bat da asko bea jo ta bizitza galtzeko. Beldur ta kezka gabeko bizitza paketsua obea da, betiko irrisku, ta ikaran egotea baño. Ez da iñoiz zorionekoa aberats, ta asko duena, pake ta atsekabarik ezak iges egin badio. Nekazari Basotarren sabela beteago dago arto, kastaña, sagar, ta tupin azadunekin, andiki bat eper, ollagor, ta ollanda samurrekin baño, onek osasunik, edo pakerik ez du, ta ark bai.
Obe da gitxi iduki, ta pakea; Ondasun askok dakar ikaria.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Gizon egia zalea, Gezurtia ta Tximoa

—Ara non dakustazan gizon bi; zoazte, ta esan egiozute, datozela nere aurrera.
Egin zuten mandatua Tximo batzuek, ta eraman zituzten gizon aiek Tximo nagusiaren aurrera. Eldu orduko oek, exeri zan bera aulki eder batean; ipiñi zituen albo bietatik beste Tximo guziak, ematen ziola bakoitzari zegokion tokia. Galdetu zion Tximo nagusiak gizon bi aietatik batari, ta au zan gezurtia:
—Zer diote nigatik gizonak?
Eranzun zion:
—Deritzat, zu zerala Errege andi bat, zure inguru ta aldamenetan daudenok dirala, batzuek Jauna andiak, ta besteak Soldau agintarien artekoak.
Gezurra bazerion ere, jaso zuelako itz labañekin Erregetzeraño, Erregeren izena aitu nai zuen Tximo nagusia, diotsa:
—Esan dezulako egia, emango zatzu sari eder bat.
Arro arrorik gelditu zan Tximo nagusia gezurrezko andikeriarekin; ta galdetu zion egia zalea zan gizon bigarrenari:
—Eta zuk zer diozu?
Zion onek bere artean:
—Gezurra esan duenari ematen badioe emen alako saria, nolakoa emango ez zaio egia esaten duenari?
Eranzun zion bada:
—Zu, ta emen zauden guziok zerate Tximo batzuek, ta besterik ez.
Aserratu zitzaion Erregeren izena enzun nai zuen Tximo nagusiari, ta diotsa:
—Zer? zatoz ona nor geran agertzera? Ez eman niri Erregetasuna, ta oei andikiena? Tximo utstzat eman? Ill bear dezu, itz egin ez dezulako nere gogora.
Ala ill zuten egia esan zuena, ta saristatu gezurti andia.
Ipui onek salatzen ditu lurreko asko. Gezurti, itz labañ zaleak, biotz tolestua dutenak, igo oi dute sarri leku goietara, agindupetik agintari izaitera; ta egia zaleak, gezur gorrotokoak, biotz garbikoak, jo oi dute goitik bera, ta asko alditan gezurra da saristatua, ta egia zapaldua. Baña
Gorde zaite itz labañetatik,
Ta alde egizu gezurtietatik.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Itzaia ta Otsoa

—O Otso salobrea! Zerk zakarzki ona ain estu ta larri?
—Ez dakutsu —eranzuten dio Otsoak— nola datorren Eizaria nere billa? Ez arren ni salatu, ez esan zein bide artu dedan.
—Zoaz beldur gabe —diotza Izaiak— ez diot txist bat aterako, ta erakutsiko diot okerreko bidea.
Andikan laster eldu zan Eizaria, ta galdetu zion Itzaiari, nora zan Otsoa, zein bide artu zuen. Au zegoan urtxoan sasipe batean ezkutaturik, ta ikaraz. Itzai asko jakiñak eskuz ta aoz erakusten dio bide okerrekoa; baña begien kiñuz zuzen, ta Otsoa zegoana. Eizariak ez zioen igarri begien kiñuai, ta esku ta aoz erakutsi zion bideari jarraitu, ta okertu zan. Irten zuen sasipetik Otsoak, ta diotsa, oni Itzaiak:
—Esker andiak eman bear dizkidatzu gorde zaitudalako; itzekoa izan naiz.
—Bai —eranzun zion Otsoak— eskerrak zure ezpañai, ta zure eskuai; baña madarikatua izan didilla zure begi gaizto kiñularia.
Ipui ederra itz labañ ta samurrekin biotz dollor ta tolesturaz betea dutenentzat, ta ezagu eraziteko zenbat kalte egin dezaketen. Auan bat, biotzean beste bat, da gizon malmutz, ta okerren natua. Argatik,
Askok dituzte itz eztitsuak,
Ta biotzez, asmo beazunduak.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Eulia eta Mandoa

—Mando zatar ta astuna, abill ariñago; bestela nere eztenarekin odoldu ta pizkortuko aut.
Aserratu zitzaion Mandoari Euli zital batek ain arro itz egin bearraz. Eranzun zion bada:
—O piztia zital, kiratsu, ta gogaitgarria! Ezin gaitzik egingo diat; ala ere, ez zidak ardura andirik ematen ire ezten txaarrak ateratzen bazidak odol apur bat. Nere gañean dijoan Mandazai onen zigorrak beldurrago egiten naitziak. Onen zigorrada, ta ugal orapillotuak ematen diztan zartadak, atera oi dizkite zanbro andiak. Au bai dala beldurgarria.
Ipuiak erakasten dioe Andikiai, badutela zer beldur izan nondik edo andik.
Txikiak dira noizbait arrotzen;
Ta Andiak dute ernegatzen.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Gizona ta Ogi-gaztaia

—O kaltegin zitala! Erori aiz geroenean. Aspaldiko egunetan ondo bizi izan aiz nere Ollo ta Usoakin.
Eranzun zion buruz bera edo humilki Ogi-gaztaiak:
—Nere jauna, ori egia da; baña oroi bidi naizala saguzale, ta arrapatzallea; garbitu diodala etxea piztia zital oetatik. Ni nabillen lekuan ez da katu bearrik. Zenbat on, ta mesede izan du nik itoaz anbeste sagu ta arratoi andi? Aurreratu ditu gutxienez anega bi gari, lau anega artoale, arroa erdi urdai, aitatu gabe sagar, kastaña, gaztae, ta gozotan arrapatu, ta irentsi oi dituztenak. Kontuak alkartzen baditugu, gaitz baño mesede geiago egin diot. Ez nagi bada banatu, ez arren ill. Ematen diot itza, ez diodala geiago arrapatuko Ollo, ez Uso, ez arrautzarik, ta geldituko naizala berorren Etxean Katu orde, ezer kostagabe.
Eranzun zion Gizonak:
—Ederki itzegiten dek; letradu bearrik ez dek; baña baziakiat ez aizala ebilli nere ona gatik saguak arrapatzen, ta bai ere sabelaren asko naiz. Zertarako ziatubat borondate on gabeko on artuak? Nork sinistu ire itz labañ, ta berriketai. Estuak erasoten dizkik; laster aztuko zaizkik, Olla tokian burua bakarrik ekusten badek. Ala, ill bear dek; bestela betiko beldurrean biziko dituk nere Ollo, ta Uso gelditu diranak.
Ipui ederra gaiztagiñai sinistea ez emateko. Estuak edozer erasotzen du. Borondatea ona ez badago, biotz kaltetua duena, laster biurtuko da edozein gaizki egitera. Etxeetan azi oi diran Aizeriak ez dioe ortzik egozten Olloai etxekoen aurrean; baña ezkutuan bai.
Kaltegiñak beti kaltea,
Gaiztoa bada borondatea.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Eskua, Oñak ta Sabela

Eskuak, ta oñak alkar arturik ekin zioen sabelari, esanaz:
—O lagun gaiztoa! Gure bear ta nekeakin daramazkitzu egun gozatsuak; asetzen zera jan ta edanaz gure irabaziak. Oñakin goaz sorora; esku ta oñakin laiatzen da; mastiak ardorik emango badute, ezin dute eskuen neke andi gabe. Aldi askotan beso guztiak arikatu bear dute. Zenbat bider oñez bide luzeak egin bear dira zerbait irabazteko? Zuk, o sabel gaiztoa! daramazkitzu zere barrunbera gure neke, ta izerdi guzien irabaziak, ogia, ardoa, ta zer ez? Eta asetzen ote zera beti gure irabazi al guziakin? Guretzat ez dago nekea baizik. Ez degu ezer jaten. Ala bada ikasi bear dezu beargintzaren bat zer jan izaiteko; erabaki degu guk, ez bearrik egitea zuretzat.
Eranzun zioen sabelak:
—Ez arren orrelako asmo txarrik artu. Ez dakizute nik ezin ezer irabazi dezakedala? Ze beargintza ikasiko det? Asko zor dizuet, egia da; egiten dezute bearra neretzat; ordea zuek partil izan oi zerate. nere barrunbera datorrena, ez da guzia bertan gelditzen, neretzat bear dedana gorde, alper dana bota, ta zuek gana igarotzen da bizi ta sendakaia. Nik jaten ez badet, nola zuek bizi? Nola bear egin? Alkarri bear diogu lagundu; bada etxe batekoak gera.
Diotsate eskuak ta oñak:
—Askojakiña, asmatzalle, ta berritxua zera guri zoraerazotzeko. Gezurra diozu ez gera gu zure bear, ta ez dizugu lagunduko.
Larga zuten sabela egun batzuetan janik, ta edanik eman gabe, ill zitzaion barruko berotasuna, leortu ta ugartu miñgaña egarriz. Sabelaren jan ezaz argaldu, ta indar gabetu ziran esku ta oñak. Ezagutu zuten oek nondik zetorken kalte ura. Ematen dioe jaten ta edaten sabelari; baña berandu zetorren sendagarria; ill zan sabela ta ill ere ziran esku ta oñak.
Ipui onek esan nai du, ez dala bakoitza guzia beretzat, edozein gizonek bear dituela lagungarriak senide, adiskide, ta ongillen artean. Errege bat ez dala izango Errege, bere menekoak laguntzen ezpadioe. Etxe, soro, ta baso asko dauzkan andikirik aberatsenak, burua galdu ez badu, aitortuko du, alperrak dirala alako ondasunak nekatzen ezpada beargiña; ez duela ez errenta, ez gari, ta ez ikatzik izango nekazariaren eskubear gabe. Eskuak, oñak ta sabelak alkarri lagundu bear dioen bezela, ala gizon batzuek besteai, galduko ez badira. Ezaguera onek ekarriko gaitu alkar maite izatera, beragokoai ez erakustera gogortasunik. Baledukate au gogoan Nagusi, ta Etxe-jaunak, oniritzi, ta maitetasun geiago ekusiko litzako beren serbitzari, ta Errenteroen alderonz, zeintzuen neke, ta bearegiñez dauden anbeste era ta jauntasunean. Orregatik
Bat beretzat ez da asko;
Laguntasuna du bearko.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Eulia ta Txindurria

—Zuk, Txindurri itxusia, ezin burua nerekin berdindu dezakezu. Non nai, ta noiz-nai gauza guzietan aurreratzen natzaitzu. Ardi, edo Idi bat iltzen badute, neu naiz lenengo jaten diodana nai dedana. Nabill Erregen bur, ta maietan. Lo egiteko dauzkat aukera osoan oerik biguñenak. Nai dedanean, eguraldi otzetan, noa sukaldera, ta an berotzen naiz. Eguzkitara irten nai badet, nork eragotzi? Ni nabill, edo lurrean oñez, edo aidean egaa, nai dedan bezela. Zu berriz beti arrastaka.
—A izurri zitala! —diotsa Txindurriak— Zer da ansi zu egotea Erregen buru, ta maietan, lo egitea oe biguñetan, berdin iñork ekusi nai ezbazaitu? bazera guzientzat gogaitgarria? Eguraldi biguñakin bazabiltza bai egaa; zerbait badirudizu bero aldietan; Negua datorrenean kikiltzen zera, ez zoaz maiko apurrak biltzera; ezkutatzen zera toki illunetan, ta iñork ez du zure berririk, ez daki bizi zeran edo ez; ezin arpegirik eman diozu elur apur bati; ta au da zorionekoa izatea? Ni bizi naiz udaan atsegin osoan, ta non nai det zer jan. Negurako prestatzen naiz bear egiñaz, nere bizkarrean daramadala ogi zorroa, edo gari ale neu baño astunagoa, ez zu bezela alperreriara emanda negu guzian barau egiten, zer jan ez dezula zeure bakartadean. Otzik andienetan, elurrak lur guzia estaldua gatik, daukat nere etxea lurraren azpian bere gari gelarekin. Aizeri, Erbi, Zozo, Birigarro, ta anbeste Egazti goseak argaldurik, otzak igarorik dabiltzanean, ni ez naiz ez otzaren, ez gosearen beldur. Gizon guziak naukate beargintzat, ta esan oi dute, ikasi bear dala Txindurrietatik beargiñ, ta kontuzkoa izaten, ta prestatu bear dala zer jan bearrik ezin dan egunetarako.
Ipui onek erakasten digu, ez buru zalegiak izaten, ez arrotzen gere gauzekin. Esana ta anziñakoa da, bakoitza bizi duela bere zoroak.
Bakoitzak bere burua goratzea
Da bere burua ondo ez ezagutzea.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Gizona eta Astoa

—Ai illik banengo! edolarik bukatuko lirake nere nai gabeak.
Alako batean erori zan illik, ta erorteaz ausi ziraden perz, edo lapiko asko. Astojabea asi zan biraoka, ta kolpetzen Abere illik zegoana. Ekusirik anbeste kalte, Astoa illda, ta lurrezko onziak apurtuta:
—Zer egingo det? —dio—. Kenduko diot larrua Astoari; egingo ditut arrazkoak.
Nekatu zan orretarako miatzen ta moldatzen larrua. Gizonak izan zituen kalteak, ta Astoak illda ere larrua eman bearra; ark, bere zekentasun, ta errukirik ezaz, onek eriotzari biraoz dei egin ziolako.
Ipui onek erakasten dioe batzuei, ez geiegi irabazi nai izatea; ez, mendeko ta morroi mirabeai neke larregi, edo gogorregiak aztuerazotzea; ta beste batzuei, ez dei egitea eriotzari erneguz. Eriotza txarrarekin ez dira bukatzen atsekabe guziak. Kristau batek begiratu bear dio beldur onez eriotzari. Etorkizunak erakarri bear gaitu ez ernegatzera atsakaben artean, ta artzera pakez lurreko nai ez, ta pena garriak.
Eriotzari erneguz deitzea,
Ez da naigabea kentzea.
Gabiltza geiegiaren billa?
Izango gera gere kaltegilla.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Gizona ta Sugea

Neguaren erraian otz gogorren artean, izozturik zeudela bazterrak, Gizon errukior ta biotz biguñeko batek artu zuen etxean Sugea; palagatzen zuen alegiñez; ematen zion eznea, ta sukaldeko zokondoa berotu zidin. Eldu zan Udaberria, ta nola ondo biziaz gizendu zan Sugea, azi zitzaion mistoa, edo benenoa, ta jaikizan usikitzeko Gizon bere ongilleari. Aserratu zitzaion oni; artu zuen makilla bat, ta diotsa:
—Ortikan emendik; zoaz nere etxetik urruti, esker gaiztoko ori. Zer? Nik errukirik andienarekin eman, negua ondo igarotzeko, toki ezin obea; jangarritzat eznea, berotegitzat sukalde bazterra, ta gizen gizen eginda, premia igarota, gaitz egin niri? Illko zaitut bertan bereala irteten ez badezu nere etxetik.
Bai berriz. Ixiltxorik irten bearrean gaizki egin naiaz damutu ta, jasotzen du burua, ateratzen du eztena, ta sartu nai zion bere ongilleari.
Gaiztoari egiten zaion mesedea, Egillearentzat da kaltea.
Ez du onek esan nai Kristauak gaizki egingo duela on egiñaz bere etsai lurrekoari. Jesu-Kristok agintzen digu eranzuteko guk on egiñekin, gaizki nai, edo egin digutenai; eskatzeko Aita Zerukoari berak gatik; maite izateko biotzez, izan gaitezen bere umeak, ekusirik nola erorten diran euri lurraren ongarriak, gaiztoen ta onen soroetara. Anziñako esana da, «egin ondo edozeñi, begiratu gabe nori». Ipuiak bakarrik esan nai du, nolakoak diran gaizto asko; zein esker galdukoak; nola ezagutzarik ez duten egiten zaizten mesedeak gatik.