OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Delituez eta zigorrez/IX. Ohoreaz

IX. Ohoreaz
Ohore hau, beraz, ideia konplexu horietakoa da, ez bakarrik ideia sinpleak elkartuz osatzen dena, baizik eta baita ideia konplexuak elkartuz ere; ideiok hain modu desberdinean etortzen dira gure adimenera, non batzuetan onartu eta besteetan errefusatu egiten baitira beren osagarri diren hainbat elementu; ideia komun banaka batzuk gordetzen dituzte, kopuru algebraiko konplexu askok zatitzaile komun berdina onartzen duten bezala. Gizonek ohoreari buruz dituzten ideia ugariei zatitzaile komun hau aurkitzeko, beharrezkoa da gizartearen sorrerari begiratu bat botatzea. Lehenengo legeak eta lehenengo epaileak gizon bakoitzaren despotismo fisikoak eragindako arazoei aurre egin beharragatik sortu ziren. Hau izan zen gizartearen ideia erakundetzailea, eta lehen helburu hau beti mantendu da, zinez edo itxurakeriaz, kode guztien buruan, baita suntsitzaileetan ere; baina gizonen arteko hurbiltasunak eta beren jakinduriaren garapenak elkarrekiko jokabide eta beharrizan zerrenda luzea sortu du, beti legearen aurreikuspenak baino handiagoa eta bakoitzaren momentuko boterea baino txikiagoa. Garai honetan hasi zen iritziaren despotismoa, hau baitzen besteengandik onurak lortzeko eta legeek aurreikusten ez zituzten kalteei ihes egiteko bide bakarra. Eta iritzia da jakintsua zein ezjakina jipoitzen duena, bertute-itxura jarri duena bertutearen beraren gainetik, gaiztoa ere misiolari bihurtzen duena, bakoitzaren interesari begiratzen baitio. Horregatik, besteen oniritzia izatea komenigarri ez ezik beharrezko bihurtu zen amildegian ez erortzeko. Horregatik, baldin eta pertsona goseak bereganatzen badu erabilgarri zaiolako, baldin handiputzak eskale gisa eskatzen badu bere merituen testigutzat, ohoreko gizonak ere beharrezkotzat joko du oniritzi hori, eta eskatu egingo du. Ohorea baldintza gisa jartzen diote gizon askok bere bizimoduari. Gizartea sortu ondoren jaio zen eta ezin izan zen guztien gordailuan ezarri; aitzitik, egoera naturalera egindako itzulera azkarra da, pertsonaren beraren bahiketa bat-batekoa, hiritarra behar bezala babesten ez duten legeek eragin dutena, kasu honetan.
Horregatik, askatasun politiko mugagabean eta menpekotasun mugagabean desagertu egiten dira ohorearen ideiak, edo guztiz nahasten dira beste batzuekin; lehenean, legeen despotismoak alferrikakoa egiten duelako besteen oniritziaren bila ibiltzea; bigarrenean, gizonen despotismoak, existentzia zibila ezabatzen duelarik, ahuldu egiten duelako, behin-behineko izaera emanez. Ohorea, beraz, despotismo mugatuko monarkien oinarrizko irizpideetarikoa da, eta horietan, estatu despotikoetan iraultza bezala, egoera naturalera itzultzea, eta antzinako berdintasun-ereduaren oroimena.
# Delituez eta zigorrez/Bibliografia

Bibliografia
Lexikoak:
Schmid, Carl Christian Erhard: Wörterbuch zum leichten Gebrauch der Kantischen Schriften, Jena, 1798 (Darmstadt, 1980).
Ratke, Heinrich: Systematisches Handlexikon zu Kants «Kritik der reinen Vernunft», Leipzig, 1929 (Hamburg, 1972).
Iruzkinak:
Vaihinger, Hans: Kommentar zur «Kritik der reinen Vernunft», Stuttgart, 1881/1892 (Aalen, 1970).
Cohen, Hermann: Kommentar zu Immanuel Kants «Kritik der reinen Vernunft», Leipzig, 1907 (Hildes- heim/New York, 1978).
Erdmann, Benno: Die Idee von Kants «Kritik der reinen Vernunft», Berlin, 1917.
Smith, Norman Kemp: A Com- mentary to Kant’s «Critique of Pure Reason», London, 1918 (1979).
Vleeschauwer, Herman Jean de: La déduction transcendentale dans l’œuvre de Kant, Antwerpen/ Paris/Den Haag, 1934-37 (New York, 1976).
Paton, Herbert J.: Kant’s Metaphy –sic of Experience. A commentary on the First Half of the «Kritik der reinen Vernunft», London, 1936 (1965).
Heidegger, Martin: Phänomenolo- gische Interpretation von Kants «Kritik der reinen Vernunft», Frankfurt/M., 1977.
Ikerketa orokorrak eta ikerketarako materialak:
Allison, Henry E.: Kant’s Trans- cendental Idealism. An Interpre- tation and Defense, New Haven /London, 1983.
Erdmann, Benno: Kant’s Kritizis-mus in der ersten und zweiten Auflage der «Kritik der reinen Vernunft», Leipzig, 1878 (Hil- esheim, 1973).
Cohen, Hermann: Kant’s Theorie der Erfahrung, Berlin, 1871 (1918).
Kopper, J./Malter, R. (arg.): Materia- len zu Kant’s «Kritik der reinen Vernunft», Frankfurt/M., 1975 (1980).
# Delituez eta zigorrez/II. Zigortzeko eskubidea

II. Zigortzeko eskubidea
Ez dago gizonik bere askatasun zatia, on publikoaren mesedetan, doan oparitu duenik: kimera hau eleberrietan bakarrik gertatzen da; ahal izango balitz, gutariko bakoitzak nahiko luke besteak lotzen dituzten hitzarmenek gu ez lotzea. Gizon bakoitzak bere burua du mundu osoko gorabeheren ardatz.
Giza generoaren ugalkortasunak —txikia berez, baina handiegia natura antzu eta jareinaren baliabideez gero eta handiagoak ziren beharrizanak ase ahal izateko— batu zituen lehen basatiak. Batasun hauek beste batzuk ekarri zituzten lehenak sustengatzeko, eta horrela gerra egoera gizabanakotik nazioetara igaro zen.
Beharrizana izan zen, beraz, gizona bere askatasunaren zati bat ematera bultzatu zuena: eta gauza jakina da jende guztiak ahalik eta zati txikiena jarri nahi duela gordailu publikoan, askitzat jotzen duena-edo, besteek hura defendatu nahi izan dezaten. Zati ahalik eta txikien hauen batuketak osatzen du zigortzeko eskubidea; hortik gorako guztia gehiegikeria da eta ez justizia, ekintza da, baina ez zuzenbidea. Kontu izan zuzenbide eta indar hitzak ez direla elkarren aurkakoak, baina lehena, beste ezer baino gehiago, bigarrenaren aldaera dela, aldaerarik egokiena gehiengoarentzat. Eta justiziatzat zera ulertzen dut: interes partikularrek elkartuta iraun dezaten beharrezkoa den lokarria, dakigularik hori gabe lehengo egoera antisozialera itzuliko liratekeela interesok. Lokarri hau zaindu beharra gainditzen duten beste zigor guztiak ez dira berez zuzenak. Ez da justizia hitza benetako gauza baten ideiatzat hartu behar, indar fisiko edo existitzen den gauzatzat; gizonek elkar ulertzeko era bat besterik baita, bakoitzaren zorionean zeresan ikaragarria duen era bat. Eta hitz honekin ez naiz ari Jainkoarengandik datorren beste justizia mota hartaz, geroko bizitzako zigor eta sariekin harreman zuzena duenaz baizik.
# Delituez eta zigorrez

Cesare Beccaria
Delituez eta zigorrez
Itzultzailea: Juan Martin Elexpuru Arregi
Klasikoen bilduma
Aurkibidea
* Hitzaurrea
* Bibliografia
* Itzultzailearen oharra
* Irakurleari
* Sarrera
* I. Zigorren jatorria
* II. Zigortzeko eskubidea
* III. Ondorioak
* IV. Legeen interpretazioa
* V. Legeen iluntasuna
* VI. Delituen eta zigorren arteko oreka
* VII.Hutsegiteak zigorrak neurtzeko orduan
* VIII.Delituen sailkapena
* IX. Ohoreaz
* X. Dueloez
* XI. Lasaitasun publikoaz
* XII.Zigorren helburua
* XIII.Testigantzez
* XIV. Aztarnak eta epaitzeko erak
* XV. Isilpeko salaketak
* XVI. Torturaz
* XVII. Fiskoaz
* XVIII.Zinegiteez
* XIX. Zigorren lastertasuna
* XX. Indar-ekintzak
* XXI.Nobleen zigorrak
* XXII.Lapurretak
* XXIII.Ospe txarra
* XXIV.Nagiak
* XXV.Erbesteratze eta ondasungabetzeak
* XXVI.Familia-espirituaz
* XXVII.Zigorren biguntasuna
* XXVIII.Heriotza-zigorraz
* XXIX.Espetxeratzeaz
* XXX.Auziak eta preskripzioak
* XXXI.Frogatzen zailak diren delituaka
* XXXII.Buru-hilketa
* XXXIII.Kontrabandoak
* XXXIV.Zordunez
* XXXV.Babesak
* XXXVI.Hilketa-sariaz
* XXXVII. Atentatuak, konplizeak eta inpunitatea
* XXXVIII.Itaunketa iradokitzaileak, adierazpenak
* XXXIX.Delitu mota berezi batzuez
* XL.Komenigarritasun-ideia okerrak
* XLI.Nola aurreikusten diren delitua
* XLII.Zientziez
* XLIII.Magistratuak
* XLIV.Sariak
* XLV.Heziketa
* XLVI.Barkamenaz
* XLVII. Ondorioa
* Voltaire: Delituez eta Zigorrez'liburuari buruzko iruzkinak, probintzia-abokatu batek eginak (1763)
* Oharrak
# Delituez eta zigorrez/I. Zigorren jatorria

I. Zigorren jatorria
# Delituez eta zigorrez/III. Ondorioak

III. Ondorioak
Bigarren ondorioa da, gizabanako bakoitza gizarteari lotuta baldin badago, giartea ere modu berean dagoela lotuta gizabanakoari, bi parteak modu naturalean behartzen dituen itun baten bidez. Tronutik txabolaraino jaisten den eta gizon handiena eta txiroena berdin lotzen dituen obligazio honek zera besterik ez digu esaten: denon mesederako dela gehiengoarentzat onak diren hitzarmenak errespetatzea. Bakar baten bortxaketa aski da anarkia zilegitzen hasteko. Soberanoak, gizartearen beraren ordezkari denak, egin dezakeen gauza bakarra, kide guztiak behartzen dituen lege orokorrak ematea da; ezin du besterik egin, ezin da epaile bihurtu norbaitek gizarte-ituna hausten duenean, orduan nazioa bi partetan banatuko litzatekeelako, bata soberanoak ordezkatua, ituna hautsi dela baieztatzen duena, eta bestea akusatuak, ukatzen duena. Beharrezkoa da, beraz, hirugarren batek epaitzea gertatutakoaren egia. Hara hor magistratu baten beharra, zeinen epaiak atzeraezinak eta gertaera partikularren baieztapen edo ezeztapen hutsak izango diren.
Hirugarren ondorioa zera da: frogatuko balitz zigorren gogortasuna, onura publikoa lortzeko eta delituak saihesteko helburuaren aurka ez joanik ere, alferrikoa dela, besterik gabe desegokia izango litzatekeela, ez bakarrik adimen argituaren ondorio diren bertute ongileek nahiago dutelako gizon zoriontsuak gobernatu, esklabo-artaldea baino, zein ankerkeria motel baina etengabe baten menpe eukitzen den, baizik eta baita justiziaren eta gizarte-itunaren beraren aurkakoa delako.
# Iparraguirren cantac

Iparraguirren Cantac.
NERE AMAC BALEQUI
| 1 | 2 | 3 |
| Cibilac esan naute | Jesus tribunalian | Carcelatic atera ia |
| Biciru egoqui | Sutenian sartu | Fiscal echera |
| Tolosan biar dala | Etzion Pilatosec | Abisatu ciraten |
| Gauz au erabaqui | Culparic billatu | Juateco beriala |
| Giltza pian sartu naute | Neri ere arquitu | Ez etortzeko gueyago |
| Poliqui poliqui | Ez dirade barcatu | Provinci onetara |
| Negar egingo nuquo | Cergatican ez dituzte | Orduan artu nuan |
| Nere amac balequi. | Ezcubac garbitu. | Santander aldera. |
ADIYO EUSKAL-ERRIARI
| 1 | 2 | 3 |
| Gatze gaztetican | Lur maite emen utzea | Agur nere biotzeco |
| Erritic campora | Da negargarria | Amacho maitea |
| Extranjeri aldean | Emen guelditzen dira | Laister etorrico naiz |
| Pasadec dembora | Ama eta Erria | Consola zaitea |
| Eguia alde guztietan | Urez noa iensten | Jaungoicuac bada nai |
| Toqui ona badira | Bai mundu berria | Ni ures juatea |
| Baña biotzac dio | Oranche bai naizela | Ama certaraco da |
| Zuaz euskal-erria. | Erruqui garria. | Negar eguitea. |
NERE MAITIARENTZAT
| 1 | 2 | 3 |
| Ume eder bat ikusi nuben | Aingueru zuri pare gabea | Gala gaztec galdetzen dute |
| Donostiaco calean | Euzkal-errico alaba, | Aingueru ori nun dago |
| Itz erdicho bet ari esan gabe | Usteric gabe zugana beti | Nere maitea nola ditzen dan |
| No la pasatu parean: | Nere biotzac narama; | Ez dau iñorchoc jaquingo |
| Gorputza zuan liraña eta | Ieusi nayan beti ornabill | Ez berac erec esluque naico |
| Oñac cebiltzan airean | Nere maitea ¡au lana! | Confianza orretan nago |
| Politagoric ez det ieusi, | Zoraturican emen naucazu | Amorio dun biotz oberic |
| Nere beguien aurrean. | Beti pentzatzen zugana. | Euzkal-errian ezdago. |
ALEGRICO TRAPERARI
| 1 | 2 |
| Egunez trapu biltzen | Atera, atera |
| Gabean dantzan lerzen | Trapuac salzera |
| Beti amore onean | Nic erosten det |
| Ibiltzen guera | Modu onetan |
| Eta goisean goiz | Ardit albarca |
| Calera irten da | Cuarto alpargata |
| Lo gosoan daudenac | Ta burni zarra |
| esnatutzeco. | Champonian. |
Nesca batec besteari esatencion emacumechuac ¿icusi alden-caboa? Ez caboric eta es dargentoric ere gendo clase orrequin tratatzen degula pentzatzen alden, nesca, ja jay conversación y todo lo que se quiere zipirri zaparra cer nai baño gende clase orrequin tratatu guchi, guacen berris nesca trapuac biltzera.
Imp.S. de Diego.— EIBAR.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco

IPUI ONAC ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco
* Don Viktor Munibe ta Arangurengori
* IRAKURLE EUSKALDUNARI
* Otsoa ta Bildotsa
* Zakurra ta Ardia
* Txakurra ta aragi zatia
* Leoia, Beia, Auntza ta Ardia
* Otsoa ta Kurulloa
* Gizona ta Sugea
* Etxeko, eta Kanpoko Saguak
* Arranoa ta Aizeria
* Belea ta Aizeria
* Leoia, Basaurdea, Zezena ta Astoa
* Astoa ta Txakurtxoa
* Leoia ta Sagua
* Ontza ta bere Ama
* Enadea ta beste Txoriak
* Lapurra ta Etxe-txakurra
* Eiza-txakurra ta bere Jabea
* Erbiak ta Igelak
* Otsoa ta Irudia
* Eulia eta Mandoa
* Eulia ta Txindurria
* Otsoa, Aizeria ta Tximua
* Gizona ta Ogi-gaztaia
* Igela eta Idia
* Leoia ta Arzaia
* Zaldia ta Leoia
* Zaldia ta Astoa
* Lurreko Abere ta Goietako Egaztiak
* Aizeria ta Otsoa
* Basauntza ta Eizaria
* Aizeria, Ollara ta Txakurrak
* Aita ta Seme gaiztoa
* Eskua, Oñak ta Sabela
* Gizona eta Astoa
* Aizeria ta Matsak
* Ogi-gaztaia ta Sagua
* Itzaia ta Otsoa
* Otsoa ta atxurlaria
* Aragi-epallea ta Aria
* Txori-artzallea ta Txoriak
* Gizon egia zalea, Gezurtia ta Tximoa
* Astoa ta Leoia
* Arranoa ta beste Egaztiak
* Leoia ta Aizeria
* Otso ta Asto gaixotua
* Txindurria ta Txirriskia
* Pagoa ta Kañaberea
* Mandakoa, Aizeria ta Otsoa
* Mika egarritua
* Nekazaria ta Idisko gaztea
* Piztia itxusi ta Gizon bideaztia
Ipuiak itz neurtu, edo berso euskarazkoan
* ADIGARRIA
* Andra alarguna ta Olloa
* Otsoa ta Antxumea
* Lapurrak eta Ollarra
* Baserritarra ta Basaurdea
* Txakurra ta Katua
* Katamotza ta Zakurra
* Katu Eizari basokoa Zortzikoan
* Astoa eta Otsoa
# Internazionala

Egilea: Eugène Pottier Itzultzailea: Gabriel Aresti
* Internazionala
* Zutik lurrean kondenatu
* zaren langile tristea,
* nekez ginen elkarganatu
* indazu albiristea.
* Gertatuak ez du ardura,
* jende esklaboa jaiki,
* aldaketak datoz mundura,
* nor den herriak badaki.
* Oro gudura ala!
* Bihar izan dadin
* Internazionala
* pertsonaren adin.
Beste hizkuntzetan: Brezhoneg | Català | Česky | Česky (1903) | Cymraeg | Dansk | Deutsch | English | Esperanto | Español | Eesti | Euskara | Suomi (1905) | Karjala | Français | Galego | Gronings | עברית | Hrvatski | Magyar | Bahasa Indonesia | Italiano | 日本語 | 日本語 (1922) | 한국어 | Te Reo Māori | Nederlands | Norsk (1904) | Polski | Português | Runa Simi | Română | Русский | Gjuha shqipe | Српски / Srpski | Svenska | Tagalog | Türkçe | Tiếng Việt | ייִדיש | 中文 | isiZulu |
# Iosif Stalinen 1933ko urtarrilaren 7ko hitzaldia

Zein da industriaren bost urteko planaren azken lau urteotako balantzea? Garaipena lortu al dugu alor horretan? Bai, lortu dugu. Eta ez hori bakarrik, espero genuena baino gehiago egin dugu, gure alderdiko bururik adimentsuenek espero zezaketena baino gehiago.
Ez genuen siderurgiarik (industrializazioaren oinarria). Orain badugu.
Ez genuen traktoreak egiteko fabrikarik. Orain bai. (...) Ez genuen nekazaritzarako makina modernoak egiteko industria egokirik. Orain bai.
Ez genuen aeronautika-industriarik. Orain bai.
Energia elektrikoaren ekoizpenean azkenak ginen. Orain, lehenbiziko postuetan gaude.
Gauza bera gertatzen da petrolio- eta ikatz-ekoizpenari dagokionez: azkenak ginen. Orain lehenetakoak izatea lortu dugu. (...)
Industria berri eta handi horiek eraiki ditugunez, hainbeste eta hain handiak eraiki ere, barregarri utzi dugu Europako industriaren eskala eta proportzioa.
Eta, gainera, kontuan izan behar dugu elementu kapitalistak ezabatu ditugula, behin betiko eta atzerabiderik gabe.
Eta horrek guztiak ondorio nabarmena izan du: gure nazioa nekazaritzan oinarrituta bazegoen ere, industrializatzea lortu dugu. Industria-ekoizpenak ondoko bilakaera izan du nekazaritza-ekoizpenarekin alderatuta: bost urteko planaren hasieran [1928an] % 48 izatetik, bost urteko planaren laugarren urtearen amaieran [1932] % 70 izatera pasatu da. Horrek guztiak esan nahi du, bost urteko planaren laugarren urtearen amaierarako, bost urterako ezarritako industria-ekoizpen guztiaren programaren helburuak lortu ditugula, aurreikusitakoaren % 93,7ra iritsi baikara. Gainera, industria-ekoizpenaren bolumena gerra aurreko bolumenarekin alderatzen badugu, hiru aldiz baino gehiago handitu dugu, eta 1928ko mailarekin alderatzen badugu, gutxienez bi aldiz baino gehiago. Industria astunaren ekoizpen-programari dagokionez, plan hori % 108an bete dugu. (...)
Sobietar Batasuna, defentsa ikuspegitik, gaizki prestatutako estatu ahula izatetik indartsua izatera pasatu da. Prest gaude edozein gertakizunetarako; gai gara defentsarako beharrezkoak diren bitarteko moderno guztiak masan sortzeko, eta baita armada behar bezala hornitzeko ere, kanpoko erasoei aurre egiteko.
1933ko urtarrilaren 7a
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Aizeria, Ollara ta Txakurrak

—Zer egiten dezu goi orietan zure Olloakin? Noren beldur zera? Nere? Ez nator ni zuen billa, zuei gaitz egiteko, ta bai lurreko berriak zuei emateko.
—Ez dakit nik ezeren berririk —diotsa Ollarrak arbola gañetik.
—Egin da bada —esan zion Aizeriak lurreko lau oñeko, ta egazti guzien artean betiko pakea. Emendikan aurrera ezin alkarri gaitzik egingo diogu. Jetsi zaite bada beera zeure lagun oriekin, ta pakearen izenean egingo degu alkarrekin bazkari eder bat.
—Benaz benaz —diotsa Ollarrak— poz andi bat ematen didazu berri orrekin.
Ta au esanda, jaso zuen burua ta luzatu iduna zerbait balekus bezela.
—Zer dakutsu? —esaten dio Aizeriak.
—Dakustaz —diotsa— Txakur bi datozela arinka ta saukaz, ta etorriko dira pakearen berri onak guri, ta zuri ekartzera. Ala bada, Txakurrekin, emendik jetsita, egingo degu guziok bazkari zuk diozuna.
—Agur, agur —esaten dio Aizeriak— banoa ni emendik.
Ollarrak arbolatik.
—Eroa, nora zoaz? Zeren beldur zera pakeak egin badira? Txakurrak ere ezin gaitzik egingo dizute.
—Ori ala da —dio Aizeriak— baña gerta liteke datozen Txakurrak bake berririk ez jakitea.
Onekin iges egin zuen Txakurren zai egon gabe.
Ipui onek dio, asko jakiñentzat badirala asko jakiñagoak; gezur batek agertzen duela beste gezur bat.
Ez bada iñori gezurrik sartu,
Gezurra ez dakizun agertu.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Aizeria ta Otsoa

—Nere Jaun prestua, egun asko da alkar ekusi ez degula. Argatik natorkizu gaur egitera ekustamen edo bisitatxo bat. Bestetik nere sabeleko utstasunak, egun askotako jan ezak, naduka aginte gabe. Uste det errukituko zerala nizaz. Badezu or zer eman zure kalte ezagutu gabe.
Igarri zion Otsoak zer zerabillen Aizeriak, ta diotsa barrunbetik:
—Asko jakin gaiztoa, guziak ezagutzen aute. Ken adi ortik. Ez ator i nere onez. Atera nai nauk emandik, gero arrapatzeko ixillik nere janariak. Billa ezak alper zital orrek. Nai dek iñoren maian jarri, galanki bazkaldu, ta bearrik egin ez?
Aizeriak irten zuen buruz bera, ta erneguz; ta dio:
—Otso zeken ta prestueza, gogoango didak niri, zer jan ematea, ukatua.
Joan zan basoan ardiak zaitzen zegoan mutill bategana, ta esaten dio:
—Arzaia, ze sari edo aloger emango didazu, agertzen badizut non dagoan ezkutaturik Otso zure etsai andia? Arrapatu edo illko dezu txit erraz.
Diotsa Mutillak Aizeriari:
—Sari onak emango dizkitzut ori egiten badezu.
—Atoz bada nerekin —esan zion Aizeriak, ta eraman zuen Otsoaren leizara. Sartu zion Arzaiak Burni zorrotz bat saietsen artean, ta larga zuen illik. Ikusi zuenean Aizeriak illik Otsa, diotsa Arzaiari:
—Ez det orain zure alogerik bear.
Sartu zan leizan, ta Otso illaren aldamenean ase zan arikiz, ta ardikiz, ta igaro zituen egun asko bazkari, ta apari ederrak egiten.
Otsoaren ondasunak ez ziran betiko. Aizeriak irten zuen Ollo billa, ta erori zan ipiñi zioten lakio edo tranpa batean. Katigu zegoala, gogoratu zitzaion Otsoarekin egin zuena, ta esaten zuen.
—Gaitz egin nion Otsoari, ta argatik datorkit neroni ere eriotzako bidea.
Ipui onek erakasten dioe gizonai, ez iñoiz pozik artzeko iñoren gaitzaz; geretzat nai deguna, nai izan bear dioguela besteai; ez degula damurik artu bear lagunaren ondo izateaz. Gorroto izan bear diogula zekentasunari, zeñek ekarri zion Otsoari bere galtzapena.
Ez egin iñori kalterik
Ez artarako eman biderik.
Gizon prestu, ta esku zabalekoa
Izango da guzien gogokoa.
# Iosif Stalinen erantzuna Winston Churchilli (1946)

(...) gerrazaleen bidea ari da hartzen Churchill, eta bide horretan, Churchill ez dago bakarrik. Britainia Handian ez ezik, Ameriketako Estatu Batuetan ere lagunak ditu Churchillek.
Zehaztasun bat adierazi behar da Churchill eta lagunei buruz; izan ere, Hitlerren eta haren lagunen antz handia du egoerak. (...) Badirudi Churchillek gerra eragin duela arrazari buruzko bere teoriarekin, ingelesa hizkuntzatzat duten nazioak besteen gainetik daudela eta horren ondorioz mundu osoaren etorkizuna erabakitzeko ardura dutela esanez. (...)
Ezin dira ahaztu honako gertaera hauek: Finlandia, Polonia, Errumania, Bulgaria eta Hungariaren bitartez inbaditu zuten alemaniarrek SESB. Eta hori horrela izan zen, herrialde horietako gobernuak Sobietar Batasunaren aurkakoak zirelako. Alemaniarren inbasioaren ondorioz zazpi milioi lagun galdu zituen guztira Sobietar Batasunak. (...) Bestela esanda, Sobietar Batasunak galdutako bizitzak, Britainia Handikoak eta Estatu Batuetakoak batera baino gehiago izan ziren. Seguru asko, Hitlerren uztarripetik Europa askatze aldera sobietar herriek egindako sakrifizio handi horiek ahazteko joera dago tokiren batzuetan. Baina Sobietar Batasunak ezin ditu ahaztu. Eta harrigarria da Sobietar Batasuna kritikatzea, etorkizun seguruaren egarri, herrialde horietan Sobietar Batasunaren jarrerei leial izango zaizkien gobernuak bultzatzen aritzeagatik. Nola esan daiteke, sentimendu horiek kontuan hartu gabe, Sobietar Batasunaren helburu baketsuak gure Estatua zabaldu eta hedatu nahiaren ondorio baino ez direla?
Ez dakit (...) hark eta haren lagunek lortuko duten Ekialdeko Europaren kontrako kanpaina armatu bat antolatzea Bigarren Mundu Gerraren ostean; baina, lortuz gero, uste osoz esan dezakegu orain dela hogeita zazpi urte bezala zapalduko direla.
Pravda
1946ko martxoa
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.
# Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco/Aita ta Seme gaiztoa

Nekazari batek zeukan Idisko gazte, mardo, ta ezi gabea. Ezi didin, uztartu zuen Idi ekandu batekin. Zekusanean Idiskoak lepoa uztarpean gatigu, ta ezin jaso zuela burua nai bezela, indarka ta ostikoka mankatzen zuen Idi uztarrian geldi zegoana. Nekazari, bien jabeak akullua arturik, ematen ziozkan galantak Idisko uzu ta ezi gabeari, ziotsala:
—Ez zaitut nik uztartu burdia erabilli, ta soroan lurra aratzeko, ta bai bakarrik ezitzeko zure lepo gogorra.
Onela geldika akulluaren bidez ezi zuen, ta gero uztarria erakutsita beste gabe, etorri oi zan Idiskotxoa burua makurtzera.
Ipui onek esan nai du, gaztetatik uztartu, edo ezi bear dirala umeak lepo biguña daukaten artean. Ekarri bear dirala onez, ta gaitzez esanak egitera, gurasoai lotsa gordetzera, etxeari begiratzera. Au ez egiña gatik mugonez, ta gaztetxotan, lepoa gogortzen dala, ta gerora ezin ekarri dirala eskura; gogortzen dirala gurasoen kontra; irtetzen dutela lotsa galdukoak, bizitza txarrekoak, ta atsakabe asko emateko. Au ezagutu zuen, baña berandu len aitatu degun Aitak.
Daramana gaztetatik uztarria
Izango da ume ondo azia.
Gelditzen bazaio idun gogorra,
Berandu etorriko da zigorra.