OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Delituez eta zigorrez/Sarrera

Sarrera
Zabal ditzagun historiak eta ikusiko dugu legea, gizon libreen arteko hitzarmen omen dena edo izan behar lukeena, gehienetan ez dela izan banaka batzuen grinaren tresna baizik, edo patuak momentu batean sortutako beharra; ez dela giza naturaren azterketa hotzaren ondorioa, ez dela gauzatu ahaleginak puntu bakar batean bildu eta irizpide honetara heldu delako: Zorion handiena, kopuru handienaren artean banatua. Zoriontsuak dira lege jatorren bidez tarteko pausoak azkartu dituzten nazio banaka horiek, gizakien gorabeheren, hautaketa mugimendu motelen eta gaitz handien zain egon gabe, bide onetik jo dutenak. Eta gizonen esker ona merezi du bere gela ilun eta mesprezatutik egia onuragarrien hazia, luzaz fruiturik gabea, erein duen filosofoak.
Ezagutzen ditugu soberanoaren eta bere menpekoen arteko benetako harremanak, eta nazioen artekoak. Merkataritza suspertu egin da inprentak zabaldu dituen egia filosofikoen argira, eta nazioen artean isileko gerra industriala piztu da, gizon zentzudunen artean izan daitekeen gerrarik gizalegekoena eta duinena. Hauek mende honetako argiei zor zaizkien fruituak dira, baina oso gutxik aztertu eta borrokatu dute zigorren ankerkeria eta prozedura kriminalen irregulartasunaren kontra, hau legeriaren oso parte inportantea eta alde batera utzia delarik ia Europa osoan. Oso gutxik, irizpide orokorretan oinarrituta, desegin dituzte mendez mende pilatutako hutsegiteak; gutxik geldiarazi dute, egia ezagunek duten berezko indarraz baliatuz, botere gaizki bideratuaren erabilera gehiegizkoa, orain arte ankerkeria hotzaren eredu iraunkor eta baimendua izan dena. Eta ez zuen balio izan ezjakintasun krudelak eta sentiberatasun ezak sakrifikaturiko ahularen intziriak; eta ezta oinaze barbaroak, gogorkeria oparo bezain zentzugabeak, frogatu gabeko edo ustezko delituak direla bide; edota espetxeko tristura eta bidegabekeriak. Hauen guztien handitzaile da miseriaren borrerorik ankerrena: etorkizunaren zalantza. Esandako guztiak eragin beharko lieke gizonen pentsamenduak gobernatzen dituzten magistratuei.
Montesquieuko Lehendakari hilezkorra7 oso modu bizkorrean igaro da gai honen gainetik. Egia zatiezinak behartu nau gizon handi honen lorratz argitsuei jarraitzera, baina nire idatzien hartzaile diren gizon gogoetazaleek jakingo dute nire urratsak eta harenak bereizten. Oso pozik sentituko nintzateke berak bezala jasoko banitu arrazoiaren jarraitzaile ilun eta baketsuen isileko eskerrak, eta, humanitatearen interesen bultzatzaileak eskertzeko, eragingo banu anima sentiberen erantzuna izan ohi den dardara samur hori.
# Delituez eta zigorrez/VII.Hutsegiteak zigorrak neurtzeko orduan

VII.Hutsegiteak zigorrak neurtzeko orduan
Beste batzuek gehiago neurtzen dute delitua samindutako pertsonaren duintasunaren arabera, onura publikoarentzat duen inportantziaren arabera baino. Delituen benetako neurria hau izango balitz, izakien Izakiari egindako irreberentzia bat monarka baten erailketa baino gogorrago zigortu beharko litzateke; izan ere, izaeraren handitasunak modu infinitoan orekatuko luke irainaren desberdintasuna.
Azkenik, zenbaitek pentsatzen du bekatuaren larritasunak zerikusia duela delituak neurtzerakoan. Iritzi honen faltsutasunari berehala igarriko dio gizonen arteko harremanak eta gizonek Jainkoarekin dituztenak hotzean aztertzen ohituta dagoenak. Lehenengoak berdintasunezko harremanak dira. Beharrizan hutsak eraginda, pasioei uko egitetik eta interesen arteko talkatik sortu da onura komuna-ren ideia, giza justiziaren oinarria. Bigarrenak, Izaki perfektu eta sortzaile batenganako menpetasun-harremanak dira, aldi berean epaile eta legegile izateko eskubidea bere buruari bakarrik eman dion Izakia, hori bera baino ezin izan daitekeelako arazorik gabe. Zigor betierekoak daude izendatuak haren ahalguztiduntasuna obeditzen ez duenarentzat. Nor izango da Jainkoaren justizia ordezkatzera ausartuko den zomorroa, nor izango da bere buruaz aski duen Izakia mendekatu nahiko duena, gauzengandik ez atsegin eta ez samin zirrararik jaso ezin duena, izaki guztien artean erreakzioz jokatzen ez duen izaki bakarra? Bekatuaren larritasuna bihotzaren gaiztakeria igarriezinaren araberakoa da. Izaki mugatuek ezin dute hau jakin errebelaziorik gabe. Nola egingo dute, orduan, honetatik arau delituak zigortzeko. Orduan gerta liteke gizonak zigortzea Jainkoak barkatzen duenean, eta barkatzea Jainkoak zigortzen duenean. Gizonak kontraesanean egon badaitezke Jainkoarekin hura iraintzen dutenean, berdin-berdin egon daitezke zigorra ipintzerakoan.
# Neska gazteari

* «Neska gazteari»
* 1/
* Neska gazte politak
* estimaziyua,
* dutela biyotzian
* palpitaziyua;
* ezkontzeko izan arren
* askok desiua,
* iñun eziñ billatu
* abitaziyua.
* 2/
* Ondoren dituztela
* aukeran galaiak,
* Maiatzian txoriyak
* diran bezin alaiak,
* neska mutill-zaliak
* bere begi biyak
* ditu goizeko izarra
* dan bezin argiyak.
* 3/
* Amoriyozko penak
* ditu biotzian
* mutillak, neskarekin
* enamoratzian,
* pekatu ez dala ustez
* sukalde atzian
* muxu bi ematia
* masallan ertzian.
* 4/
* -Ez da izango pekatu
* muxu bi ematia,
* loriak intza bezela
* banazu maitia;
* nik ere zuk bezela
* det borondatia,
* baña ez nuke naiko
* zirri egitia.
* 5/
* Ez da egiyazkua
* zure mandamentua,
* zera beste batekiñ
* enamoratua;
* ez dezu aitortu nai
* zure pekatua,
* federikan ez dezun
* gaizki edukatua!
* 6/
* -Nizun lagundu etxera
* garai beranduan,
* ardi-txabola zartxo
* bateren onduan;
* nik zu bezela, maite
* niñuzun orduan,
* gaur ez dago atsegiñ
* zure inguruan.
* 7/
* Txoriyak inguruan
* kantari naikua,
* ura zan alai tasun
* udaberrikua;
* zan bezela eguna
* zori onekua,
* zurekin Ernio'ra
* ni juandakua.
* 8/
* Ango Gurutze Santuaren
* alabantzan,
* oraziyua egiñ
* eta gero dantzan;
* ziñan beziñ politik
* an besterik etzan,
* neka tu giñanian
* exeri belartzan.
* 9/
* Loriak intza bezela
* zu izanik maitia,
* nuan iruripena
* ta borondatia
* masaill guri gorriyan
* zuri ematia
* lendabizi muxu bat,
* ta gero bestia.
* Liburuxka bat, Mendarok bere bertsoekin
* Errenteria'ko Makazaga'renean moldizkidatua, eta
* Elgoibar'en Antonio Arrillaga zanaren eskutik
* jasoa.
* Ondoren beste bederatzi bertso datoz. Bañan
* oiek beste jarri-aldi batzuetatik artuak dira.
# Neska mutillen kontubak

Neska mutillen kontubak
—  1  —
Galai bat etorri zait Prestubaren gisa Bertso berri batzubek Jarri albanintza Arrazoyaren bidez Nai duela mintza Sayatuko nitzala Eman nion itza
—  2  —
Aita bati bezela Esan dizkit itz bi Oyen despresiyuak Goguan duukaski Kontrariyua franko Izandu du noski Tontua izan balitz Etzegoen gaizki.
—  3  —
Dama gazte eder bat ain gustagarriya berez naparra zan da Onuntz etorriya Benta polit batian Serbitzen jarriya Eta Astigarraga Deitzen dan erriya.
—  4  —
Dis dis egiten suan Izar baten gisa Biartu nua eta Eman ziran itza Esanas beste danak Alferrik dabiltza zuk dadukazu nere Zarrallaren giltza.
—  5  —
Echian da kanpuan Tabernan da eleizan Bi urtez zaitu zaitut Zu nola zabiltzan Beste aitzakirikan Ez dezu zuk izan Piska bat mudakorra Gaur askoren gisan.
—  6  —
Lenengo Erromeriya Astigarragan zan Beste mutill batekin Bertara juan zan Alkar billatu degu Beriala plazan Beste sobrante ori An zebillen saltzan.
—  7  —
Bentako tabernatik Lenengo auzua An esdu mutill batek Jeniyo gozua, Biyotz gogorrekua Eskandalosua, Arretxek tira ziyan Neskari basua.
—  8  —
Ze pikardi izan tzan Nua esatera, Autzi ziran basua Ta iru platera, Neskacha erne zegon Makurtu zan bera Gasua justutikan Eskapatu zera.
—  9  —
Ori da izatia Geniyo torpia Mostradorian tira Zeniyon kolpia Arrek deitu basiñu Biardan tokia Seguru zan luzaro Preso egotia
—  10  —
Beste bat ausakua Sujeto zuzena Ni ill bear nauela Askotan esana Neskach orren nobiyo Lenago izana Arrua ta koraje Guchiko gizona.
—  11  —
Bentako iturriyan Illunabar baten Neskach ori ikusi det Aspaldiko partez Izketan egon giñan Biyok borondatez Ez degu ezer esan Iñorentzat kaltez.
—  12  —
Bire bastar batian An zegon gordia Makilla motz batekiñ, Ain tzan kobardia, Buruan jo ta kendu Nai ziran kordia Neroni ere lotan Ez negon ordia
—  13  —
Itza eman basisun Orri egin kaso Ez neri kulpa gabe Makillarik jaso, Nola izandu geran Lagun eta auzo, Barkatzen dizut baño Gaizki dago oso.
—  14  —
Beti guri segika Basarri ta kale, Beste lagun batzuek Bazituen alde Bi kolpe eman diskat Ukabillas dale Andik aurrera etzan Okasiyo zale.
—  15  —
Ni baño larriyago Ezkontzeko bera Zorrotz galdetu ziran ¿Noiz egingo gera? Oraindik lazu ortan Ez nua sartzera Nai dezun marcha artu Presaka bazera
—  16  —
Orra Migel Altunak Aunditzuba lertu Ojala izar ori Ez balitz agertu, Ba ezpada ez nitzan Aurreragi sartu, Oraindik libre dago Nai dubenak artu.
# Neska zar bat tentatzen

Oharra: Txirritaren bertso guztiak jabetza publikokoak dira, Jose Manuel Lujanbio duela 80 urte baino gehiago hil zelako (1936an). Hemengo bertsoak Bertso jarri guztiak liburutik hartutakoak dira, jabetza publikoko Klasikoen gordailua bilduman dagoena.
* Bertso berriyak neskazar bat tentatzen Txirritak jarriyak
* 1
* Dozena bat bertso
* nai nituzke jarri
* jaietan kantatzeko
* entretenigarri;
* nere publikatzia
* izango da sarri,
* alabantzak emanaz
* zenbait neskazarri.
* 2
* Neskazar bat tentatzen
* asi naiz lenguan,
* izan ere alako
* polita zeguan;
* umill eta seriyo
* itz egin genduan,
* baño gusto guziyak
* ez dira munduan.
* 3
* Izketan asi giñan
* biyak gozo-gozo,
* ezkontzeko mandatu
* egin diyot atzo;
* leiotikan ujuka
* ama ta bi atso:
* «Ez dek arrapatuko
* uste bezin mantso!».
* 4
* Ama preparatu zait
* asarrez betia,
* lenbiziko ujuba:
* «Zenbat dek dotia?
* Ainbeste kostatako
* alaba maitia,
* lastima izango dek
* iri ematia!».
* 5
* «Zere familiyari
* errespetoz eldu,
* inozente daudenak
* ez ditezen galdu;
* diru-truka alaba
* nai zenduke saldu,
* lenago erostunik
* ez al zaio azaldu?»
* 6
* Nere jakinduriya
* ari da atzentzen
* errez dala uste du
* zenbaitek ezkontzen;
* promesa on bat eginda
* ezpazera ontzen,
* lanak izango dira
* zurekin konpontzen!.
* 7
* «Ez dezu sinistu nai
* egiya esanda're:
* zintzua nai genduke
* pobria izanda're;
* gure baztarrak baño
* obiak nun dare,
* alabari sasoia
* pixka bat juanda're?».
* 8
* «Bere alabarentzat
* orrenbeste fama!
* Nik ez det sinistatzen,
* aiziak darama;
* zuen baztarrian nik
* egitia lana
* izan liteke, baña
* ez det uste, ama!».
* 9
* «Ez al dala uste dek
* orren errespuestik?
* Atarramentu onik
* mutill zarrak eztik!
* Nere alabak ez dauka
* ezkontzeko kezkik,
* ez bezelakuak
* nai-ez-ta zekazkik!».
* 10
* «Itz bat esan biar det
* nere borondatez,
* ez banau iñork lotzen
* grilluz edo katez:
* ezkontzeko ideak
* banituan ustez,
* ardua maitatzen det
* andriaren partez».
* 11
* «Mutil malizioso
* deabruz betia,
* ez dizut zabalduko
* geiago atia;
* beñe etzaitut izandu
* biotzez maitia,
* nigandik libre zera,
* or konpon zaitia!».
* 12
* Orra amabi bertso
* oraingo berriyak
* bere andregaiari
* Txirritak jarriyak;
* eman dizkit desgusto
* ikaragarriyak,
* negar egin lezake
* nigatik arriyak!
# Neskatx urdin-yantzia

* Neskatx urdin-yantzia
* Udaberri, uste-ezik,
* arki dut basoan.
* Neskatxa da, ta urdiñez
* yantzita ziyoan.
* Urdiña yazkia, ta
* begia areago:
* alakorik itsaso
* barean ez dago.
* Begi eder-goseok,
* ase zakidate!,
* iñon ezpaiditake
* ederrik, au beste.
* Mamia du naasian
* oretua, iñolaz,
* Loreil-laiño goiztar ta
* marrubi-odolaz.
* Arbazta igarrarena
* bezin su zolia
* Egun'ek biztu dio
* yorik illedia.
* Aren oiñek ikutzen
* ote dute lurra?
* Ezetz diot: ezpaita
* melgutu belarra.
* Billuzik zan basoa
* negu-ondarrean,
* neskatx urdin yantzia
* bertara danean.
* Zebillela, ats epel bat,
* usaiez yoria,
* dama; ta adar beltzetan
* erne da bizia.
* Orriz-orri yazten da
* basoa, gozoro...
* Bakan-bakanka, leenen...
* Sarri-sarri, gero.
* Eguzki itzulberriak
* (maitari goiztarrak)
* munkatu du basoa,
* (munkatu senarrak)
* Emazte ezkonberria
* dala uste basoa...
* Aren dardar emea
* Aren par gozoa!
* Ustez, buru gaiñean
* gaua dut, argia,
* amaika izar urdiñen
* dirdirak yosia...
* Ustez, ur orlegiak
* nituan oiñean,
* izarrok ziralarik
* islatzen urean...
* Gezur amesgarria,
* lillurak sortua!
* Goien urdiña nuan,
* ostoak xeetua;
* beean, berriz, urrezko
* yarioz argiak
* belarrean oi-ditun
* begibil zoliak.
* Marmarra dabil goien,
* ezin daikezuna
* ots ezti dan igerri,
* ala ixiltasuna.
* Bat-batez, eun txoriek
* eztarriak eten,
* ta aberaski zabala
* bitxiz yantzi zuten...
* Egun-eunez yantzia
* berrikusi-naiez,
* bira ditut begiak,
* bira, baiña... iñon ez!
* Non da, non da sorgiña,
* basoak maitea?
* Begiaz dut, alperrik,
* yo aren bidea.
* Yoana zan... Yoana,
* neri, biotzean,
* kezka beldur-eztia
* yosi-ondorean...
* Maitetasun-azia:
* ene udaberria:
* neskatx-tankerakoa
* ta urdiñez yantzia!...
# Neska gaztiak - Pepa ta kontxa

* «Neska gaztiak - Pepa ta kontxa»
* Pepa:
* Al den nai galai, Kontxa,
* mutill langillia?
* Diñat kalietako
* zakar-bil tzallia;
* bigotiaok zorrotzak,
* luzia illia,
* zurruterua eta
* kortejatzaillia.
* Kon.:
* Ez al diñ oraindikan
* masalla igurtzi?
* P.:
* Baita ere muxuak
* eman bederatzi.
* K.:
* Eta ik zergaitikan
* egin dion utzi?
* P.:
* Baiña gero zizkanat
* ortzak erakutsi.
* P.:
* Ikusten al den iñun
* mutill gazterikan,
* mozkortu eta txutik
* ibilli eziñikan?
* Nere galaiak ez diñ
* eraten urikan,
* aukeran dualako
* ardua barrikan.
* K.:
* Egarrituko dala
* ni ez naun arritzen,
* eskobarekin zakar
* kalekuak biltzen;
* asi zaizkion buruko
* illiak zuritzen;
* ez diñ arpegirikan
* sekula garbitzen.
* P.:
* Taberna txiki baten
* txarrua betian
* eraten dualako
* orditu artian,
* arduaren usaia
* muxu ematian;
* koxka egingo zionat
* alakoen batian!
* K.:
* Guri komeni zaigun
* galaia ezkontzeko,
* gaztia ta gizena
* oia berotzeko,
* urretan dituana
* milloi bat ontzako;
* prendak garisti zeuden
* dotore apaintzeko.
* Liburuxka bat, Mendarok bere bertso-mordoxka
* batekin Errenteria'ko Makazaga'renean moldizkidatua,
* eta Oiartzun'en Garmendia-Txiki'ko
* Tiburzia Etxebeste' gandik eskuratua.
* Mendarok Makazaga' renean argitara -arazitako
* beste folleto batean, auetako lau bertso arkitu
* ditugu 1, 2, 4 ta S'garrena, aldaketa auekin:
* 1/1: Al den, Joxepa, galai: 1/5-6: den len karameluak
* saltzen ibillia: 2/3: baita muxuak ere:
* 2/5-6: ez dala pekatua bazaion iritzi: 2/7-8:
* geiago eman gabe ezingo din etsi: 4/7-8: arpegirikan
* ez diñ beñere garbitzen; 5/1: Ain den
* zurruterua.
# Neska-Mutilzarrak - Pello ta Ana

* «Neska-Mutilzarrak - Pello ta Ana»
* 1/ P.:
* Zapata-konpontzalle
* nere ofiziyua,
* tabernarako izan
* det afiziyua,
* ustez ezkondutzia:
* zala biziyua;
* orain jarri diate
* kontribuziyua,
* mutil zarrarentzako
* a zer leziyua!
* 2/ A.:
* Zapaterua izanik
* zure ofiziyua,
* sarri kunplitu gabe
* obligaziyua;
* bezeruari egin
* menospreziyua,
* buru ariñak duten
* ostentaziyua,
* bai al dakizu nori
* egin maldiziyua?
* 3/ P.:
* Erriko agintari
* karguak artua,
* nik damu det lenago (2)
* ez publikatua:
* ezkongai gertatzia (3)
* zala pekatua;
* orain lan ortarako
* nago nekatua,
* auxen da bizi-modu
* madarikatua!
* (2) Bertso-paperak: nik damu det lengo.
* (3) Bearbada, ezkongai geratzia bear luke.
* 4/ A.:
* Agintariak dute
* atribuziyua:
* jartzia tunantiai (4)
* kontribuziyua,
* eta neska zarreri
* retribuziyua,
* jatorra degulako
* inklinaziyua,
* ondo gobernatzeko
* gure naziyua.
* (4) Bertso paperak: jarlzi tunantiari.
* 5/ P.:
* Kongresora berandu
* zerate iritxiko,
* langillearen alde
* lege onak jartzeko;
* alper askori gaizki
* zaiote iritziko,
* promesa egin zuten
* ondo bizitzeko,
* mokadurik obenak
* dituzte irintxiko.
* 6/ A.:
* Erriko etxian gu
* agintari jarririk,
* ez dezute izango
* estuasun larririk;
* iñor gertatzen bada
* lanian elbarririk,
* ill artian ez dezan
* gose-egarririk,
* anparatuko degu
* lege onak jarririk.
* 7/ P.:
* Ollanda zarrak aintzen
* jarririk guardian,
* emaztiak senarrak
* arturik mendian,
* badakit asko no la
* gertatuko. dian:
* lanian jarri astia
* txit neke aundian,
* tabernarako diru
* gabe igandian.
* 8/ A.:
* Senarrak emaztiak
* mendian arturikan,
* astelena jai artu
* egin gabe lanikan,
* goiz aldera etxera
* mozkorra juanikan,
* umieri ejenplu
* txarra emanikan,
* ez det uste obeki
* bizi diranikan.
* 9/ P.:
* Enteratua nago
* dirala erosuak
* egunero ematen
* dituzun pausuak:
* eleizara juan da
* egiñ errezuak
* andikan irtetian
* dituzu errazuak,
* pakean dagonari
* jartzeko erasuak.
* 10/ A.:
* Zure ibillerak ere
* goguan dauzkat nik:
* ainbeste urtian ez dezu
* sobratu txanponik,
* sortu dituzun danak
* zurrutari emanik,
* konseju oneri gaizki
* beti erantzunik;
* damutu biar zazu
* denbora juanik.
* 11/ P.:
* Kantari ari zera
* nere defetua,
* iñor ere munduan
* al da perfetua?
* Gauza guziak dute
* beren objetua,
* zuri ere zerbaitek
* egin dizu efetua:
* oial txarraren gisa
* zare ajatua.
* 12/ A.:
* Bereala damutu
* lanari ekiña,
* soñian alkandora
* zarra ta zikiña,
* pizturik ezpañetan
* puru-ondakiña;
* ardua da esanaz
* nere sendakiña;
* zure aldian zintzua
* zan Antton Iskiña.
* 13/ P.:
* Neska zarraren bizi
* moduan kakia:
* auzoko guzientzat
* gorrotua idukia;
* izanik guzietan
* gauza bat merkia,
* iñori ez dion opa
* tximiniako kia;
* orrela ibilli gabe
* eman zan pakia!
# Sagardoari

Sagardoari
Bedeincatuba isan dedilla sagardoaren graciya, bai eta ere cupira gabe eraten duben guciya. Erari onec guison ascori ematen dio biciya, au eran gabe egotia da neretzat penitenciya ___ Lenengo sartu tabernan eta ateratzen naiz azquena, egun gucian surrutian da etzait betetzen barrena; au da erari maitagarri bat, arraz piztutzen naubena, Josepha Carmen biotzecoa, bete amabi-garrena ___ Gosea esdet aundiya bañon egarriya bai ugari, nere barrenac naitaz unican ez diyo berris urari: zortzen ditudan coarto picharrac ematen discat tripari, nere demboran biciya quentzen diot senbait sagardori ___ Gaitzic esduben erari oni gogos oidiot nic equin, satisfacios ez naiz arquitzen pichar bat eta birequin; iru edo lau izaten ditut arratzeraco nerequin, tristura eta penac sendatzen ditut sagardoarequin. ___ Astelena det jaibat artuba pecatu mortal-ecotzat aste artean bearreraco gogoric eguiten etzat, aste azquena ai nere pena oso pereza sartzensat, modu onetan aste guciya alperquerian joatentzat ___ Bart arratzean eguin det ametz len eguin isan dedana tabernatican irten naisela chispatu, edo edana; pausoric chushen eguin esinda esaten nuben, au lana, golpatu gabe ez nindeque juan gaur ni andria-ren-gana ___ Cupelan daguan sagardoac dit ematen tentasioa, presisamente eran bearra daucat persecusioa, milla deabrus josiricaco orain duben presioa saleac asco gueran medios dauca estimasioa ___ Eranagota berriz naiago, beti nago egarriyac, begui bitarte charrican ez dit eguiten tabernariyac, emeretzi len au ogueigarren, amar atzo sor utziyac, marcac cupelan egun jaiean pagatutzeco gusiyac ___
(Ramon Artola-c ipiñiac Donostian, 1860 garren urtean)
# Salbe

* Salbe
* Agur Erregina, Ama errukiorra
* gure bizitza, gozotasun eta itxaropena, agur.
* Zuri deiez gatozkizu Ebaren ume erbestetuok.
* Antziz eta negarrez gatozkizu negar herri honetan.
* Ea bada gure bitarteko andrea.
* Zure begi errukitsu horiek gugana jaitsi itzazu
* Eta erbeste honen ondoren erakusguzu Jesus,
* zure sabeleko seme onetsi hori.
* Oh, Bihotz bigun! Oh, Errukior! Oh, Maria, Birjina Gozoa!
* Gure alde otoitz egizu Jaungoikoaren Ama done horrek
* Jesukristo gure Jaunaren agintaritzak jadetsi ditzagun.
# Promesa eginta zure moduan...

* «Promesa eginta zure moduan...»
* 1/ Pello:
* Promesa eginta zure moduan
* ni ere nintzan juana,
* geroztikan du nere biotzak
* amoriyua zugana.
* Lezo'n, erromeriyan,
* Maiatzian iruan,
* lenbizi biyok alkar
* ezagutu genduan;
* etzan ederragorik
* nere inguruan,
* geroztik zu bakarrik
* nik zaitut goguan.
* 2/ lñaxi:
* Oraziua gure Jaun eta
* Jabiaren alabantzan
* bukatu, eta gustora biyok
* an egin genduan dantzan;
* beste batekiñ juan
* ziñan apaltzera,
* ta ordu beranduan
* lagundu etxera;
* dezula zure galai
* nik det aditzera;
* eldu zeran biretik
* bazuazke atzera!
* 3/ Pello:
* Usteko zuan bere ondotik
* ez nuala nik aldeko,
* asarratu zan zurekin dantzan
* ikusi nindualako.
* Dichosa fue la hora
* que yo te conocí,
* como entonces, ahora
* vales un potosí;
* como eres tan preciosa,
* Joxepa Iñaxi,
* tu serás mi esposa
* si me dices que sí.
* 4/ Iñaxi:
* Pobriarekin esposatzeko
* gaztia naiz oraindikan,
* agure zar bat adiskire det
* izandua Amerikan;
* amoriyua izanik
* sagardo-kupelai,
* txanponak izatian
* jartzen zera alai;
* eran orditu arte,
* astelenian jai;
* ni zurekin ezkondu?
* Ni zurekin, ja, jai!
* 5/ Pello:
* Ogei, ta bi urte, pobriarekin
* esposatzeko gaztia,
* agure zarran txanpon ondoren,
* a ze nolako trastia!
* Jator aitortzen dizut
* ta sinista zazu,
* ez det besterik maite,
* bakar-bakarrik zu;
* esposatzian maite
* zuk baldin banazu,
* erregiñaren gisa
* biziko zera zu.
* 6/ Iñaxi:
* Cuando mi madre sea tu suegra
* esango diot egitan,
* de vez en cuando, si vas de juerga
* zuri egiteko erritan.
* Nola maite bear dun
* andria gizonak,
* komeni diralako
* usariyo onak,
* nik belaunak agiriñ
* atorra ta gonak,
* bañan oierakuan
* kirieleisonak.
* 7/ Pello:
* Esan zaiozu biziko dala
* zure ama maiteari
* nai beziñ ongi, pake-pakean
* uzten baldin badit neri.
* Zeralako ederra
* iñun bada ederrik,
* ez dezu arpegiya
* pintatu biarrik;
* begi polit oietan
* badezu makarrik,
* garbitu iturriko
* urakin bakarrik.
* Bertso-papera, moldiztegi-izenik
* gabea, Tolosako Antonino Lakuntza zana.
# Ronald Reaganen bigarren inaugurazio hitzaldia

Orain dela lau urte kargua zin egin nuenean, tentsio ekonomikodun garaia zen. Ingurutik esaten zitzaigun atzerantz egin behar zela handitasuna eta loria aurkitzeko. Baina, gu, gaur egungo amerikarrak, ez gara atzerantz begiratu zaleak. Lur bedeinkatu honetan, beti egongo da hurrengo egun hobe bat.
PRINTZIPIO BERRI BAT
Orain dela lau urte, printzipio berri bati buruz hitz egin nuen eta gauzatu egin dugu, betiere beste zentzu bat emanda. Gure printzipio berria orain dela bi mende sortutako haren jarraipena da. Orduan, lehenengo aldiz, herriak ebatzi zuen gobernua ez zela gure ugazaba, zerbitzaria baizik, eta herriak berak emandako boterea baino ez zuela izango aurrerantzean.
Inoiz ez digu hutsik egin sistema horrek, nahiz eta sasoi batean geuk huts egin sistemari. Gobernuak ezin zituen eman eskatu genizkionak. Gobernu nazionalari eman genion agintea, baina, berez, estatuei, tokian tokiko gobernuei edo herriari berari zegokien.
Zergen eta inflazioaren bidez, gure irabaziak eta aurrezkiak ostu ziezazkiguten utzi genuen. Munduko herri produktiboena bihurtu gintuen makina industriala erritmoa galtzen ikusi genuen eta, era berean, langabeak gehitzen.
1980an ulertu genuen gure fedea berritzeko unea zela; geure indar guztiekin borrokatu behar genuen norberaren askatasun-maila gorena lortzeko, zuzenbidearen printzipioak gidatutako gizartearen arabera.
Orduan sinesten genuen, eta orain ere sinesten jarraitzen dugu: gizonak eta emakumeak libre izanez gero, ez dago mugarik gizakia hazteko eta aurreratzeko, ez beren ametsak betetzeko. Eta zuzen genbiltzan hori sinetsi genuenean. Gutxitu egin dira zergak, inflazioak beherakada izugarria izan du, eta inoiz baino lanpostu gehiago dago. Nazio kartsu, sendo eta bizia sortzen ari gara; baina oraindik mendi asko dugu eskalatzeko. Ez dugu atsedenik hartuko ahalik eta askatasun handiena, duintasun handiena eta aukera gehien izatea eskubide kenduezin bihurtu arte amerikar guztientzat. Errepublika handi honetako herritar garen aldetik, jaiotzetik ditugun geure eskubideak dira.
Erronka hori gauzatzea lortzen badugu, garai hau izango da amerikarrek aurrerapenean duten konfiantza eta tradizioa berreskuratu zuten garaia. Komunitatea, familia eta fedea (guztiak gure balio) aro modernorako birformulatu ziren garaia izango da; orobat, ekonomia behingoz gobernuaren kontrolpetik askatu zenekoa.
Ronald Reagan
Washington, 1985eko urtarrilaren 21a
* Testu hau Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak UEUrekin egindako akordioari esker igo da, eta Creative Commons Aitortu PartekatuBerdin 3.0 Lizentziapean argitaratu da.
* This text has been uploaded within the agreement between Basque Wikimedians User Group and UEU and is licensed under a Creative Commons Attribution ShareAlike 3.0 License.