OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amelia Tiganus

Amelia Tiganus (Galați, Errumania, 1984ko martxoaren 11) aktibista feminista da. Esplotazio sexualaren biktima izan eta gero, abolizionista eta Feminicio.net plataformako koordinatzailea da.

## Esanak

* "13 urtegaz talde bortxaketa bat jasan nuen. Hortik aurrera, nire bizitzan haustura bat dago, ez bakarrik bortxaketagatik. Sozialki suposatu zuena ere gogorra izan zen: marginalizazioa, estigmatizazioa, berbiktimizazioa... Momentu horretatik aurrera, bortxaketak sistematikoak izan ziren. Etsi egin behar nuen. Askotan, hori kontsentimenduagaz nahasten da. Bizirik irauteko modu bat da."
** Iturria: Anboto, 2019.
* "Askotan pentsatzen dugu salerosketa oso bortitza dela, bahituta eramaten dituztela emakumeak... Batzuetan hala da, baina beste batzuetan askoz sotilagoa da: ni ez nintzen ohartu saldu nindutela".
** Iturria: Berria, 2016.
* "Berdin zuen nik sexu harremanak izan nahi nituen ala ez; ez nuen ezetz esateko aukerarik, ez neukan hitzik, puta bat nintzelako".
** Iturria: Berria, 2016.
* "Bortxatzaile eta putero baten artean dagoen ezberdintasuna da puteroek ordaindu egiten dutenez erantzukizuna kentzen zaiela".
** Iturria: Anboto, 2019.
* "Emakumeen salerosketaren biktima baino gehiago, emakumeen aurkako indarkeriaren biktima sentitzen naiz, bortizkeria horrek markatu baitu nire bizitza".
** Iturria: Berria, 2016.
* "Euskal Herrian kultura putero handia dago. Ezin dugu ahaztu gizonik gehienek kuadrilako afaria, jaiak edo despedidaren bat izaten dutela astean behin, eta prostituzio-etxeetan amaitzen dutela. Gizonek maskulinitate patriarkal horregaz jarraitzen dute, eta geroago eta prostituzio-etxe eta pisu gehiago daude".
** Iturria: Anboto, 2019.
* "Orain bost urte teoria feminista ezagutu nuen, eta, une horretan, bizitako guztiari berbak ipini ahal izan nizkion. Nire istorio pertsonala ez zela nirea bakarrik konturatu nintzen. Patriarkatuak gizonen esku ipintzen dituen emakumeen historia dela konturatu nintzen. Momentu horretan konturatu nintzen errua eta lotsa sentitu behar dutenak ez garela egoera hori bizi duten emakumeak, sistema honek, estatuak, proxenetek, puteroek eta beste alde batera begiratzen duen gizarteak baino".
** Iturria: Anboto, 2019.
* "Prostituzio-etxeak emakumeak deshumanizatzen dituzten kontzentrazio esparruak dira. Objektu bilakatzen gaituzte, proxenetak aberasteko eta puteroek ondo pasatzeko".
** Iturria: Anboto, 2019.
* "Zebitzari moduan lan egiten nuen jatetxean, putero asko aurkitu ditut euren bikotekideagaz bazkaltzen. Beste pertsona batzuk ematen zuten, otzanagoak. Emakume horiek ez lukete sekula ere pentsatuko gizon horiek putero batzuk direla. Baina, transformatu egiten dira, ahal dutelako eta onartu egiten zaielako. Horrela indartzen dute euren maskulinitatea, emakumeak iraintzen".
** Iturria: Anboto, 2019.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Guenetxea, Jone. “Prostituzio-etxeak emakumeak deshumanizatzen dituzten kontzentrazio esparruak dira”. 2019ko ekainaren 14a. Anboto. 2020ko abuztuaren 7an ikusia.
* 1 2 3 Asensio Lozano, Maite. "Neonen osteko bizitzatik".2016ko ekainak 1. Berria. 2020ko abuztuak 7an ikusia.
# Ana de Miguel

Ana de Miguel Alvarez (Santander, Kantabria, 1961eko urriaren 26a) espainiar filosofoa eta feminista da.

## Esanak

* "Garrantzitsua da presentzia publikoa izatea, horrela baino ez baita inplikatuko gizartea. Garrantzitsua da gizarteari jakinaraztea nazkatuta gaudela. Ongi ari gara, baina ez dirudi nahikoa denik; ezin gara elkartu gutako bat akabatzen dutenean soilik: aldaketarako pausoak emateko elkartu behar dugu".
** Berria, 2018.
* "Oso potentea da bat ukitzen badute, guztiok ukitzen gaituzte leloa. Beti izan da horrela, baina orain lelo horrek kalean batu gaitu".
** Berria, 2018.
* "Sistema patriarkalak emakumea etxeko sukaldera egotzi du. Ostera, sukaldeak badu beste dimentsio bat eremu publikoan, sormenarekin eta berrikuntzarekin lotua. Eta horren guztiaren arduradun eta gidariak gizonak dira, ia esklusiboki".
** Berria, 2018.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Unanue, Maialen. «Gizonek elkarri aitortu ohi diote boterea» 2018ko abenduak 28. Berria. 2021eko apirilaren 14n ikusia.
# Andoni Egaña

Andoni Egaña Makazaga (Zarautz, Gipuzkoa, 1961eko urriaren 2a) bertsolaria eta euskal idazlea da. Lau aldiz irabazi du Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusia (lauak jarraian: 1993, 1997, 2001 eta 2005); beste inork ez du halakorik lortu. Euskal Filologian lizentziaduna. Euskaltzain Urgazlea da.

## Andoni Egañaren esanak

* "Gizartearentzat erretzaile bat baino askoz kaltegarriagoa da bitartekari bat".
** Berandu baino lehen elkarrizketa-saioa (bideoa)
* "Kultur proiektu bat, benetakoa bada, beti da ezkerrekoa".
** Berandu baino lehen elkarrizketa-saioa (bideoa)
# Anari

Anari Alberdi (Azkoitia, Gipuzkoa, 1970) euskal abeslaria eta konpositorea da. 2018an musikariaren ibilbideari ematen zaion Adarra saria irabazi duen lehen emakumea da.

## Esanak

* "Argi dago emakumeren batek aurretik arrakasta lortu izan balu aldaketa arinagoa izango litzatekeela, baina gauzak izan diren moduan ikusita aurrera jarraitu behar dugu, gauzak naturaltasunez, bihotzez eta pasio handiz eginez".
** Iturria: Argia, 2007.
* "Diskoekin eta abestiekin argazkiekin gertatzen dena gertatzen da. Zein da gehien gustatzen zaizun argazkia? Bada, beti azkena egiten duzuna."
** Iturria: Euskaljakintza, 2007.
* "Ez dut uste pertsona konformista naizenik. Artistikoki ez behintzat. Eta bestela ere ez. Nik uste adinarekin gertatzen den gauza bat dela; ez da konformatzea, ulertzea da. Ulertzen duzu batzutan gauza txarrak onerako izan direla eta gauza onak txarrerako izan daitezkeela. "
** Iturria: Gaztezulo, 2015.
* "Hitzetan nik agintzen dut, hori argi dago."
** Iturria: Gaztezulo, 2015.
* "Sinetsi beharra daukat sortzaile naizen aldetik eman didatela saria, eta urteetan nik eta nire ingurukoek egin dugun lanaren ondorio dela."
** Iturria: Argia, 2018.
* "Topikoa da esatea gizonek idazten dutena unibertsala dela, hau da, denena dela, eta emakumeek egiten duguna soilik emakumeentzat dela. Larriena zera da, emakumeok, neurri batean, sinetsi dugula hori eta, gainera, topiko horren arabera, emakumearenak gutxiago balio duela. Oso gai potoloa da, eta, egia esan, niri ere kostatu zait horretaz jabetzea."
** Iturria: Jalgika, 2016.

## Erreferentziak

* ↑ «Emakumezkoak eta euskara, erronka bi musikarentzat (Sorkun, Anari eta Ines)». 2007ko urriaren 5a. Argia. 2019ko ekainaren 23an kontsultatua.
* ↑ Uperez. «Etorkizunari buruz pentsatzen dut pentsatu nahi ez dudala». 2007ko urriaren 30a. Euskaljakintza. 2019ko ekainaren 23an kontsultatua.
* 1 2 Palacios, Leire. «Oso zaila da niretzat hitzekin gustura geratzea». 2015ko ekainaren 1a. Gaztezulo. 2019ko ekainaren 23an kontsultatua.
* ↑ Ibarzabal, Nahia. «Anari Alberdik Adarra Saria jaso du». 2018ko ekainaren 21a. Argia. 2019ko ekainaren 23an kontsultatua.
* ↑ Garzia, Myriam. «Min egiten dit talde berriak ingelesez aritzen direla ikusteak». 2016ko maiatzaren 16a. Jalgika. 2019ko ekainaren 23an kontsultatua.
# Andy Warhol

Andrew Warhola edo Andy Warhol (Pittsburgh, Pennsylvania, 1928ko abuztuaren 6a – 1987ko otsailaren 22a) Ameriketako Estatu Batuetako artista, idazle eta zinema-zuzendaria izan zen.

## Esanak

* "80. hamarkadan 15 minuturo egongo da etorkizun berri bat".
* "Etorkizunean, edonork izango du 15 minutuko mundu-ospealdia".
* "Ideia ez da betirako bizitzea, baizik eta hala egingo duen zerbait sortzea".
* "Inspirazioa telebista da".
* "Pentsatzea baino askoz ere amerikarragoa da erostea, eta ni amerikartasunaren gaindia naiz".
* "Tokioko gauzarik ederrena McDonald's da. Stockholmeko gauzarik ederrena McDonald's da. Florentziako gauzarik ederrena McDonald's da. Beijingen eta Moskun ez daukate oraindik ezer ederrik".
# Andrei Kolmogorov

Andrei Nikolaevitx Kolmogorov (1903-1987) Sobietar Batasuneko matematikari bat izan zen.

## Andrei Kolmogoroven esanak

* "Matematikak liluratua behar du matematika benetan ongi irakatsi behar duenak; zientzia bizi eta garatu gisa ulertu beharra dauka".
** Iturria: "Kolmogorov in perspective" (2000)
* "Nire bizitza osoan egia sakratua delako araua jarraitu dut eta gure eginkizuna da bera bilatu eta defendatzea, atsegina den ala ez kontuan hartu gabe."
** Iturria: Kolmogórov. El zar del azar. 7. orrialdea. Nívola argitaletxea (2003)
# Ametsa

Ametsa lotan izaten den egoera konsziente eta lausoa da, zentzumenetatik at. Pertsona baten desira sakonei ere amets deitzen zaie, metafora erabiliz.

## Esanak

* "Aberatsa tranpa hutsa, pobrea amets hutsa". - Euskal atsotitza
* "Alaibide bat bakarra daukat, ametsetan sinistea, zu ikusteko nun nahi aski det nere begiyak ixtia". - Pedro Mari Otaño
* "Amets bat dut, amets bakarra: amets egiten jarraitzea. Askatasunarekin amets egitea, justiziarekin, berdintasunarekin. Eta nahiago nuke jadanik horiekin amesteko beharrik izango ez banu". - Martin Luther King
* "Amets bat izan nuen, non nire lau seme-alaba txikiak bizi ziren herrialdean ez ziren beren azalaren koloreagatik epaitzen, euren izaeragatik baizik". - Martin Luther King
** Washingtongo hitzaldia, 1963ko abuztuaren 28a.
* "Balioez ari garela: dirua kutxa gotor batean daukagu; ametsak, berriz... tiradera batean". - Mirco Stefanon
* "Bizitza zer den ikusita, batek, mendekuarekin egiten du amets". - Paul Gauguin
* "Esperantza, gizaki iratzarrien ametsa da". - Aristoteles
* "Ezin bazina amets horretatik esnatu, nola jakingo zenuke ametsetan zaudela?". - The Matrix filma
* "Gidatutako ametsa da literatura". - Jorge Luis Borges
* "Hobe da ametsetan hil, ametsik gabe bizitzea baino".
* "Inoiz ez utzi amets egiten dutenek alda zaitzaten". - Mark Twain
* "Norberak amesten duenean, amets bat besterik ez da. Besteekin batera amesten dugunean, errealitatearen hasiera da". - Hélder Câmara
* "Zer da bizitza? Eroaldi bat.
    Zer da Bizitza? Ilusio bat; itzal bat, fikzio bat
    eta ondasunik handiena txikia da.
    Zeren bizitza osoa ametsa bait da,
    eta ametsak amets!"
    Pedro Calderón de la Barca
* "Eta lo bagaude, zertarako amestu?
    Ta zertan esnatu hemen ez bazaude?
    Eta lo bagaude, zertarako amets egin
    etorriko diren egun libreekin?
    Zertan amets egin?"
    Berri Txarrak musika taldea
# Ana Galarraga

Ana Galarraga Aiestaran (Zarautz, 1970) zientzia-komunikatzailea da eta euskal hedabideetan zientzia dibulgazioa euskaraz eta genero-ikuspegiarekin sustatzen du.

## Esanak

* "Aukera-berdintasunak bermatuta egon beharko lukeela iruditzen zaigun arren, datuek garbi erakusten dute zientzia-eremuan genero-bereizketa nabarmena dela, gaur egun ere".
** Iturria: Berria, 2018
* " Deigarria da hainbeste jendek pentsatzea ikertzaile-lana erakargarria dela gazteentzat [... ] Badirudi jendea ohartzen dela egoera ez dela bidezkoa. Zaindu ditzagun, beraz, ikertzaile gazteak; beharrean daude, eta guk ere badugu haien beharra".
** Iturria: Berria, 2017
* "Dena den, agian benetako auzia ez da zenbat urte bizi, baizik eta nola. Hain zuzen ere, kezka hori plazaratu du Osasunaren Mundu Erakundeak. Bizi-itxaropena luzatzea lorpen handia dela aitortzen badu ere, gizartea egoerara egokitu behar dela aldarrikatzen du, adineko pertsonen osasuna zaintzeko ez ezik, baita gainerako eskubideak errespetatzeko ere".
** Iturria: Berria, 2017
* "Klitoria emeen sexu-organoetako bat da, eta, emeen beste sexu-organoak eta sexualitatea bera bezala, gutxi eta gaizki ikertu da. Gutxi, arren sexu-organoekin alderatuta; eta gaizki, aurreiritziek eta ikuspegi matxistak azterketa zuzena eta zorrotza egitea eragotzi dutelako".
** Iturria: Berria, 2019

## Erreferentziak

* ↑ Galarraga, Ana. "Neska, ez duzu zientzialari itxura" 2018ko urtarrilak 28. Berria. 2020ko martxoaren 19an ikusia.
* ↑ Galarraga, Ana. "Zaintzaren beharra ikerketa- munduan ere" 2017ko abenduak 31 Berria. 2020ko martxoaren 19an ikusia.
* ↑ Galarraga, Ana. "Bizi-ixaropenaren muga" 2017ko uztailak 9. Berria. 2020ko martxoaren 19an ikusia.
* ↑ Galarraga, Ana. "Klitoriaren mitoa, gaindituta" 2019ko abenduak 6 Berria. 2020ko martxoaren 19an ikusia.

## Kanpoko estekak

* Ana Galarragari elkarrizketa. "Ikerlarien bizitza ez da bizigarria inorentzat" (Zarauzko Hitza)
# Animalien eskubideak

Animalien eskubideak animaliak indarkeriarik gabe eta aske bizitzearen aldeko jarrera etiko eta politikoa da.

## Esanak

* "Garbi esateko, nire interesa ez dago animalientzako lege-eskubideetan, animaliekiko bihotz-aldaketan baizik". - John Maxwell Coetzee
* "Nazio baten handitasuna eta aurrerabide morala bere animaliekiko tratuaren arabera epaitu daiteke". - Mahatma Gandhi
* "Pitagorasek haratuztea ere agindu zuen, hainbat arrazoirengatik, bakezaletasunera daraman arrazoi nagusi horretaz gainera. Animaliekiko sarraskia bidegabeko eta naturaren aurkakotzat ukatzeko irakatsiak diren horiek gizon bat hil edo gerran hastea ez dute zuzengabetzat joko. Baina gerrak sarraskia dakar, eta sarraskia legeztatu, gehitu eta indartu egiten du". - Jambliko, Pitagorasen bizitza.
# Anjel Lertxundi

Anjel Lertxundi Esnal "Andu" (Orio, 1948ko martxoaren 5a - ) euskal idazlea da.

## Esanak

* "Biktimak izan gara eta biktimak gara euskaldunok, baina baita borrero ere".
** Iturria: argia.com (2007-02-25)
* "Eskultore moduan duen guztia aitortu nahi diot, baina pentsatzen dut etorri zitzaigula esatera euskaraz jakin beharrik ez dagoela euskalduna izateko. Horri esker, euskal kulturaren inguruan oso lasai mugitu da jendea, eta artearen munduan bereziki, euskaraz jakin gabe".
** Testuingurua: Jorge Oteizari buruz.
** Iturria: Sustatu (2001-12-31)
* "Gaur ez da posible dena jakitea, inozoenari ere ez zaio bururatzen dena altzoan hartuko lukeen jakituria zirkular batean sinestea. Internet ere ez da konponbidea, Interneteko anabasan ez baitago inolako irizpiderik."
** Iturria: Sustatu (2003-09-11)
* "Itzulpenak zabaltzen du kultura baten leihoa; itzulpenari esker egurasten ditu kultura horrek bere gelak eta ganbarak. Itzulpenen bidez heltzen da hizkuntza bat berez helduko ez litzatekeen eremuetara".
** Iturria: itzulbaita.eu.
* "Kaltea jacta est!"
** Testuingurua: Egunkaria auziko absoluzioa eta gero.
** Iturria: Berria (2010-04-13)
* "Konbentzituta nago puntuazio marketan dagoela gramatikaren —zuzen idaztearen— nukleoa, barne-muin horretan jokatzen duela batek bere estiloa (edo estilo falta eta zabarkeria)".
** Iturria: Hitz beste bloga (2009-10-16)
# Konfuzio

Konfuzio (K. a. 551 - K. a. 479) txinatar filosofo, pentsalari eta idazlea izan zen, konfuzianismoaren sortzailea, bereziki etika landu zuena.

## Esanak

* "Diru piska bat izateak kezkak saihesten ditu, asko izateak kezkak sorrarazten ditu".
* "Justizia ikustea eta ez egitea koldarkeria da".
* "Maite duzun lanbidea aukeratzen baduzu, zure bizitzan ez duzu egun bakar batean ere lan egin beharrik izango".
# Komikia

Komikia kontakizun bat osatzen duen irudi-sorta bat da, testuekin lagundu daitekeena ala ez.

## Esanak

* "Komikiak marrazkiengatik erosten dira eta istorioengatik gogoratzen dira". - Carlos Pacheco, komikigilea
* "Garunak pentsatu beharra du eta hizkuntza idatzia behar du, marrazkiek ordea begietatik sartzen den lur azpiko lengoaia bat dute. Marrazkilariak bidaltzen duen mezua sekretua da, zifratuta dago, marrazkitik gorputzera doa, sentsazioetara. Baina kontzientzia, arrazoimena, heziak izan behar dira sentsazio inkontzienteen logikatik harantz deszifratuak izan ahal izateko". - Jean Giraud, komikigilea
# Kontabilitatea

Kontabilitatea erakunde bateko informazio ekonomikoa bildu, sailkatu eta erregistratu egiten duen teknika da.

## Esanak

* Baliozko zaizun kontabilitate bat nahi baduzu, kontatu zure lagunak. - Merry Browne
* Kontu onek lagun onak egiten dituzte. - Portugaldar atsotitzak
* Kontabilitate-tresna ziztrinenak dauzkagu. Negargarria da, gure kontuek eta gure nazio-aritmetikak ez baitigute adierazten jakin nahi ditugun gauzak. - Susan George
# Kontxa

Kontxa hondartza Donostian dagoen hondartza luzeena da, izen bereko badian.

## Esanak

* "... niretzat unibertso osoaren zilbor magikoa, Lekua bilakatu arte lekuak bildu eta jalgi egiten diren puntua, nondik euren tolestura espazioaren birbanaketa berriz erre abiatzen den, beti izan da eta izango da Donostiako hondartza. Han gelditzen da, nimiño eta kementsu, munduko itsasaldia." - Fernando Savater (Mira por dónde. Autobiografía razonada)
# Korana

Korana Islam erljioaren liburu sakratua da, Jainkoaren hitza biltzen duena bere baitan.

## Esanak

* "Komeni zaizuna gorrotatu eta kalte egiten dizuna desiratu dezakezu. Jainkoak badaki zer komeni zaizun eta zuk ez dakizu".
* "Mahoma ez da Ordezkari bat besterik. Bera baino lehenago beste ordezkari batzuk igaro dira". - 3. sura, 138
* "Piztiarik okerrenak, Ala-ren aurrean, fedegabeak dira". - 8. sura, 57
* "Zeru eta lurren sorreran eta gau eta egunen segidan badira arrastoak adimena duten haientzat". - 3. sura, 190. bertseta

## Kanpo loturak

* Gure Korana
# Kultura

Kultura gizarte jakin baten adierazpideen multzoa da.

## Esanak

* "ETB jeltzaleen eskuetan egon ohi da. Zeintzuk dira EAJren intelektualak? Amatiño edo, ez dakit. Ez dago euren aldeko kultur jenderik edo intelektualik, eta mesfidantza handia dute. Merkatariekin sentitzen dira gustura, baina kulturari sekulako beldurra diote. Kirol mundua ez da horren arriskutsua, eta hori nahi beste duzu ETBn. Kalte handia egin dio horrek Euskal Herriko kulturari".
** Pedro Elias Igartua, musikan aditua, 2012-04-24 http://paperekoa.berria.info/agenda/2012-04-24/025/001/eajk_beldurra_dio_kulturari_ez_duelako_bere_aldeko_kultur_jenderik_edo_intelektualik.htm
* "Liburuak, polena adimen batetik bestera daramaten erleak dira." - James Lowell
* "Kultur proiektu bat, benetakoa bada, beti da ezkerrekoa". - Andoni Egaña
* "Kultura azukrea bezalakoa da; gutxi bada ere gozatzen du". - Katalan atsotitza
* "Kultura da gizakiarengan irauten duena, guztia ahaztu duenean". - Terenzio Formenti
* "Kulturak, plazera emateaz harago, identitatea ematen digu; gu egiten gaitu. Baina ez gu isolatu bat, kulturak bestearekin ere baduelako zerikusia. Kultura zubiak dira, beste lurralde eta espazioetara garamatzatenak. Kulturak gakoak ematen dizkigu: bizitza ulertzeko, haserretzeko, matxinatzeko eta hazteko. Kultur izakiak gara, ezer bagara, eta eboluzioa da horren lekuko".
** Goizalde Landabaso, Berria, 2022.
* "Kultura ulermenaren heziera ona da". - Jacinto Benavente
* "Zenbat eta gutxiago irakurri, are kalte handiagoa eragiten du irakurritakoak". - Miguel de Unamuno

## Erreferentziak

* ↑ Landabaso, Goizalde. "Dena da kultura". 2020ko otsailak 22. Berria. 2022ko martxiak 15ean ikusia.
# Lana

Lana edo beharra produktuak eta zerbitzuak ekoizteko giza-jarduera da.

## Esanak

* "Alferrarentzat jana eta langilearentzat lana ez da inoiz faltako". - Euskal atsotitzak
* "Berandu jaikitzen bazara, eguneko lanak atzera". - Euskal atsotitzak
* "Egiten duzuna maite baduzu, inoiz ez da izango lana". - Konfuzio
* "Gaurko lana, biharko ogia". - Euskal atsotitzak
* "Hegaztia airerako, gizona lanerako". - Euskal atsotitzak
* "Inor ez da behartu behar makina batek egin dezakeen lana egitera". - Henry Ford
* "Lan lasterra, lan alferra". - Euskal atsotitzak
* "Lana behartuta egiten den guztia da; jokoa hartara behartuta egon gabe egiten dena da". - Mark Twain
* "Lana ezer egiteko ez dutenen babesa da". - Oscar Wilde
* "Lana, osasuna". - Euskal atsotitzak
* "Lanak hiru gaitz urruntzen ditu guregandik: aspertzea, bizioa eta beharra". - Voltaire
* "Lanik errazena, agintzea". - Euskal atsotitzak
* "Nahi bada jan, egin behar da lan". - Euskal atsotitzak
* "Sartaldeko oihanetan gatibaturik erromara ekarri zinduten, esklabua, errementari ofizioa eman zizuten eta kateak egiten dituzu. Labetik ateratzen duzun burdin goria nahieran molda zenezake, ezpatak egin ditzakezu zure herritarrek kateak hauts ditzaten, baina zuk, esklabu horrek, kateak egiten dituzu, kate gehiago". - Joseba Sarrionaindia
* "Zure auzokoak lana galtzen duenean atzeraldia da. Zeure lana galtzen duzunean depresioa da. Eta Jimmy Carterrek berea galtzen duenean, errekuperatzea da". - Ronald Reagan (1980ko AEBetako hauteskunde kanpainan)
# Søren Kierkegaard

Søren Kierkegaard (Kopenhagen, 1813ko maiatzaren 5a - 1855eko azaroaren 11a) psikologo, filosofo eta idazlea izan zen.

## Esanak

* "Bizitza atzerantz bakarrik uler daiteke, baina aurrerantz bakarrik bizi daiteke".
* "Nia ez da baden zerbait, izango den zerbait baizik. Eginkizun bat da".
# Taldea

Taldea asmo edo interes berdinak partekatu edo helburu jakin baterako elkartu den pertsona-multzo bat da.

## Esanak

"Betidanik izan dut mesfidantza talde-ikuspegiekin, pertsona deuseztu egiten duten horiek, helburuak izen eta abizen jakinen aurretik jartzen dituzten horiekin. Salbuespenak ditut gogoko, bi edo mundu gehiagoren artean dauden pertsonak, ikuspegi sinple eta murriztaileetatik urruntzen direnak." - Kirmen Uribe
# Tales

Tales edo Tales Miletokoa, grekoz Θαλης (Mileto?, c. K.a. 624 - c. K.a. 546), Antzinako Greziako filosofo presokratikoa. Matematiko eta astronomo nabarmena ere izan zen.

## Esanak

* "Aukeratu gauza on bakar bat".
* "Azkarrena ulermena da, dena azkartzen duelako".
* "Bilatu beti zereginen bat, daukazunean, ondo egitean bakarrik pentsa".
* "Dena jainkoz beterik dago".
* "Ederrena mundua da, jainkoaren lana delako".
* "Ederatsuna ez dator gorputz lirain batetik, ekintza ederretatik baizik".
* "Enbidia gizakietan naturala bada, hobe zure oparotasuna ezkutatu eta berau ekiditzea".
* "Gauzarik errezena besteengatik gaizki esaka ibiltzea da".
* "Gauzarik handiena espazioa da, dena bere baitan duelako".
* "Gizakien ondasun komun bakarra esperantza da. Dena galdu dutenak ere edukitzen dute".
* "Gorputzaren zoriontasuna osasunean dago; ulermenarena jakiturian".
* "Hartu zuretako beste bati emandako aholkuak".
* "Hitz asko ez dira gogo zuhurraren erakusle".
* "Hitz askok ez dute jakinsua bermatzen; jakintsuak, beharrak eskatutakoan hitzegiten du eta beharraren araberako hitz neurtuekin".
* "Indartsuena beharra da, dena menperatzen duelako".
* "Jakintsuena denbora da, dena argitzen duelako".
* "Jakintza bakarra bilatu".
* "Konponbideren bat bilatzen baduzu eta ezin baduzu aurkitu, denborari eskatu aholkua, berau bait da jakintzarik gorena".
* "Neurria izan bedi zure orakulua".
* "Plazerrik gorena, desiratuena lortzea da".
* "Zaindu zure hitzak; beraiek ez ditzatela zu eta zurekin bizi direnen artean hesirik eraiki".
# Wilhelm von Humboldt

Wilhelm von Humboldt edo jaiotzez Friedrich Wilhelm Christian Carl Ferdinand (Potsdam, 1767 – Tegel, 1835) hizkuntzalari, filosofo, diplomatiko eta noble prusiarra izan zen.

## Esanak
### Humboldtek esanak

* "[Euskaldunei buruz] Inoiz ez dut herri bat topatu, halako aiurri nazional autentikoa, estreinako ikusian ja hain originala sumatzen den fisionomia, irozo duena".
** Iturria: Aus Briefen und Tagebüchern (1799-11-28ko gutuna Goethe-ri)
* "Aspaldi utzi zaio jada, aniztasun linguistikoa, kulturarentzako oztopo kaltegarri bezala, eta hizkuntzen ikaskuntza, hezkuntzarako beharrezko gaitz bezala kontsideratzeari".
** Iturria: Gesammelte Schriften (VII 601)
# William Shakespeare

William Shakespeare (1564ko apirilaren 23a? - 1616ko apirilaren 23a) antzerkigile, olerkari eta aktore ingelesa izan zen.

## Esanak

* "Amodioa hasperenen lurrunak sortzen duen behe-lainoa da".
* "Badakigu zer garen baina ez zer izan gaitezkeen." (Hamlet, IV)
* "Bizitza ergel batek kontaturiko ipuina da".
* "Ez dago ezer onik ez txarrik; gizakiaren pentsamendua da itxura hori ematen diona".
* "Ez dago goraipatua izatearen desioa baino zerbait arruntagorik"
* "Gazteen amodioa ez dago bihotzean, begietan baizik".
* "Hitzak, hitzak, hitzak".
** Iturria: Hamlet.
* "Ikusten ez diren zauriak dira sakonenak".
* "Iragana hitzaurre bat da".
* "Izan ala ez izan, hor dago koxka.
    Zer da nobleago, sufritu indar gabe
    patuaren gezi mingarriak,
    edo arazo-itsasora armaturik abiatu,
    haren aurka saiatuz." (Hamlet, III)
* "Jaiotzean, negar egiten dugu eroetxe izugarri honetan sartzen garelako".
* "Koldarrak askotan hiltzen dira benetan hil aurretik; ausartak behin bakarrik hiltzen dira".
* "Orain elkartu eskuak, eta zuen eskuekin batera zuen bihotzak".