OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hamlet

Hamlet. Danimarkako erregegaia William Shakespearek idatzitako antzezlan ezagunenetarikoa da. 1600 eta 1602 urteen artean idatzi zuen drama lan hau.

## II. atala

* "Ene Jainkoak! Intxaur kusku batean hertsirik egon ninteke eta leku bazter-gabeko bakalduntzat edukiko nuke nire burua, amets txarrok ez banitu".
** Hamlet, 2. agerraldia.

## III. atala

* "Izan ala ez izan, hor dago koxka.
    Zer da nobleago, sufritu indar gabe
    patuaren gezi mingarriak,
    edo arazo-itsasora armaturik abiatu,
    haren aurka saiatuz".
** Hamlet, 1. agerraldia.

## Kanpo loturak

* William Shakespeare gurean, Susa argitaletxearen webgunean
# Gorrotoa

Gorrotoa pertsona, taldeedo gauza baten suntsidura nahi deneko ezezko sentimendua da.

## Esanak

* "Gorrotoa itzal beltz eta luzea da. Askotan, sentitzen duenak ere eza daki nondik datorkion. Aho biko arma. Etsaia zauritzen dugun bakoitzean geure burua ere zauritzen dugu. Zenbat eta zauri larriagoa eragin, geurea orduan eta larriagoa bada. Gorrotoa oso arriskutsua da. Eta, gure bihotzean sustraiturik, bertatik erauztea lan eskerga da." - Haruki Murakami (Munduari giltza ematen dion txoriaren kronika, 1995).
# Matematikaren didaktika

Matematikaren didaktika ikasleak matematikarako gaitasuna era egokienean eskuratzeko behar diren irakaskuntza-metodo, prozedura eta materialak aztertzen ditu.

## Esanak

* "Gaitasun handien garapenari arreta berezia eskaini beharko genioke, hala nola matematikoki pentsatzea, argudiatzen jakitea, irudikatzen eta komunikatzen jakitea, ebazten jakitea, teknika eta lanabes matematikoak erabiltzen jakitea eta modelizatzen jakitea. Baina ez dugu ahaztu behar trebezia horiek guztiak erakustearen helburua ideia handiak landu ahal izatea dela, hala nola aldaketa, hazkundea, espazioa, eitea, zoria, dependentzia, erlazioak eta arrazonamendu kuantitatiboa. Ideia handi horiek izango dira mahai gainean jarri behrreko lanabes matematikoak mugatu behar dituztenak". - Jan de Lange
* "Denbora luzean zehar itxura zaharkitu eta erakarmenik gabekoa erakutsi duen matematikaren irakaskuntza-praktika nagusitu da orokorrean, zorrotz eta zakar samarra hain justu. Aurpegi alai eta ibilkera liluragarriko Kultura Andereak ez du aukera handirik izan matematika-geletan sartzeko". Concepción Valdés eta Carlos Sánchez, Universidad de la Habana.
# Mendekua

Mendekua irain edo kalte baten ordaina da, zigor gisa ezartzen dena.

## Esanak

* "Mendeku-bidaian abiatu aurretik, zula itzazu bi hilobi." - Konfuzio.
# Michel Houellebecq

Michel Thomas edo Michel Houellebecq (Saint Pierre, Reunion irla, 1958ko otsailaren 26a) idazle frantsesa da.

## Esanak
### Interventions (1998)

* "Jakina da publiko zabalak ez duela arte garaikidea gustuko".
** Iturria: Deserrotzerako gerturatzeak izeneko atala.
* "Ez gara bizi; borondatezkoak uste ditugun mugimenduak egiten ditugu. Heriok ezin gaitu heldu; jada hildak gaude.
** Iturria: Opera Bianca izeneko atala.
* "Niels Bohrek esaten zuen mendiko etxe batetan harrikoa egiterakoan gertatzen denaren antzerakoa dela hizkuntza. Ura zikin da, baita zapia ere; hala ere, platerak garbitzea lortzen dugu azkenik".
** Iturria: Opera Bianca izeneko atala.
* "Emakumeek nekez urkatzen dute haien burua; barbiturikoekin leialak izaten darraite".
** Iturria: Komedia metropolitarra izeneko atala.

### Les particules elementaires (1998)

* "Mutil arraroa zen; ez zekien ezer futbolaz, ezta pop-musikaz ere".
** Iturria: 9. atala.
* "Antidepresibo eta antsiolitikoen kimikak aurrerapen handiak egin ditu. Zentimetro kubiko batek hamar sentimendu sendatzen ditu".
** Iturria: 10. atala.
* "Ez zen oso ederra, baina ni kanpaia jotzearekin nekatuta nengoen".
** Iturria: 12. atala.

### Plateforme (2001)

* "Bizitzan, denetarik gerta daiteke, eta ia beti ezer ez".
** Iturria: 6. atala.
* "Urteak eman ditzakezu txinatarren artean haien bizimodua batere ulertu gabe".
** Iturria: 11. atala.
* "Islama erlijiorik kabroiena da. Korana irakurtzean lur jota geratzen naiz".
** Liburuaren plazaratzean Lire aldizkarian egindako elkarrizketa.

### La possibilité d'une île (2005)

* "Gaztetasuna, edertasuna, indarra; maitasun fisikoaren erizpideak hain zuzen nazismoaren berberak dira".
** Iturria: Lehen atala, Daniel1,6 azpiatala.
* "Ezin dut munduko basakeria onartu; argi eta garbi, ez dut hori lortzen".
** Iturria: Lehen atala, Daniel1,11 azpiatala.

### Ennemis publics (2009)

* "Espazio publikoa etsai-lurralde gisa ikustera ohitu naiz pixkanaka; debeku zentzugabeek eta umilgarriek markatuta dago; ahalik eta azkarren zeharkatzen dut, bizileku pribatu batetik bestera mugitzeko."
* "Lurralde bat ongi doanean, bertako idazleengandik pesimismo guztia espero daiteke; 50eko hamarkadan adibidez, Frantzian, Camus, Sartre, Ionesco edo Becket idazleak ezbairik gabe onartu ziren. Gaur egun, ordea, Frantziak ezin ditu ni bezalako pertsonaiak jasan".
** Iturria: Berria egunkaria.

### La carte et le térritoire (2010)

* "Gizaki zenbait, euren bizitzako aldi aktiboenean zehar, familia izeneko mikro-elkarteetan bateratzen saiatzen ziren gainera, helburutzat espeziearen ugalketa zutenak, baina saialdi horiek laburrak ziren gehienetan, denboren jitea dela eta".

## Kanpo loturak

* Michel Houellebecqen webgune ofiziala
# Miguel Unamuno

Miguel Unamuno Jugo (Bilbo, Bizkaia, 1864ko irailaren 29a - Salamanca, 1936ko abenduaren 31) euskal idazle eta filosofoa izan zen. Salamancako Unibertsitateko errektorea izan zen 1901ean.

## Unamunok esanak

* "Arrazoia faxismoaren heriotza da".
* "Bakea baino lehenago, egia".
* "Benetako zientziak irakasten du, batez ere, zalantza egiten eta ezjakina izaten".
* "Denetarik dakien gizona da. Zer ergela izango da!"
* "Espainiak min ematen dit".
* "Fedea ez da ikusten ez duguna sinistea, baizik eta ikusten ez duguna sortzea".
* "Gaur egun Baskonian ia ez da euskaraz egiten jende kultuaren artean. Eta gero eta gutxiago egingo da. Eta, absurdoa dena, ez jada nazio, baizik eta estatu independente izatera ailegatuko balitz, Baskoniako hizkuntz ofiziala gaztelania litzateke, ez euskara".
** Iturria: La publicidad, Bartzelona, 1917.
* "Haiek asma dezatela!"
* "Herria zibilizatu eta hazi dadin, garrantzitsuagoa da kontsumitzen ikastea ekoizten ikastea baino".
* "Isiltasuna gezurrik okerrena da eskuarki".
* "Jainkoarengan sinisten dut, Jainkoari sinisten diodalako".
* "Kristau baten aberria ez da mundu honetakoa".
* "Kristautasuna apolitikoa da".
* "Norberarengan fedea duenak ez du behar besteek harengan sinistea".
* "Zenbat eta gutxiago irakurri, are kalte handiagoa eragiten du irakurritakoak".
* "Zuk egiten duzun hizkuntza hori, jende euskalduna, euskara hori zurekin batera galtzen ari da: ez du ardura, zure antzera, hark ere galdu beharra duelako; beraz, hil ezazu bera lehenbailehen eta ehortz ezazu ohorez; mintza zaitez espainieraz!"

## Unamunori buruz esanak

* "Esaldi bakar batean bil daiteke esateko daukadan dena: Unamunok XIX. mendeko ikuspegiarekin ikusi eta (b)aztertu du euskal arazoa. Nire objekzio edo kritika nagusia beste esaldi batean bilduko dut: XIX. mendeko filosofia hura puskatu eta gainditu dutenetan, inportanteenetako bat Unamuno bera izan da; baina berak ez dio aplikatu ikuspegi edo filosofia berria euskal arazoari. Hori egin duena -eta Unamonorekin berarekin hein batean- gerraondoko euskal pentsamendua izan da".
** Iturria: Joxe Azurmendi: Bakea gudan. Unamuno, historia eta karlismoa, Tafalla, Txalaparta, 2012. 29. or.
* "Existentzialista guztiak bezalaxe, ohiturakeritik ateratzen gaitu. Irakurri-ala piztu egiten gara, beste mundu berri bat ikusita. Kalean ikusi ez dugun zerbait aurkitzen dugu harengan".
** Iturria: Txillardegi: Unamuno eragile (Egan, 1957).
* "Zeure filosofiak aldezten gaitu eta kondenatzen zaitu!".
** Iturria: Salbatore Mitxelena: Unamuno ta Abendats (1958).
# Match Point

Match Point Woody Allen zuzendariaren filma da, 2005 urtean estreinatutakoa.

## Esanak

* "Talentu izatea baino, nahiago nuke suerte izatea" esan zuen gizonak bizitzaren ikuspegi sakona zuen. Jendea beldur da zoriaren mende bizitzaren zeinen zati handia dagoen aitortzen. Beldurgarria da zenbat gauza daude kontrolatzen ez ditugunak. Tenis-partidu batean, badira momentuak non pilotak sarea jo eta segundu hamarren batengatik aurrera jarraitu edo atzera jausi daitekeen. Suerte piska batekin, aurrera jarraitu eta irabazi egiten duzu. Edota agian ez, eta galdu egiten duzu. - Filmaren hasierako hitzak.
# Mircea Eliade

Mircea Eliade (1907 - 1986) errumaniar idazle eta pentsalaria izan zen, bereziki sakratuari eta erlijioari buruz idatzi zuena.

## Esanak

* "Berandu baino lehen, Mendebaldeak mendebaldekoak ez direnen unibertso kulturalak ezagutu eta ulertu behar izateaz gainera, giza izpirituaren historiaren zati gisa baloratu beharko ditu." ("Egunkariak, 1960")
# Miren Agur Meabe

Miren Agur Meabe Plaza (Lekeitio, Bizkaia, 1962ko urriaren 7a) euskal idazlea da.

## Esanak

* "Bizitza armiarma-sare oratuezina da, boligrafoarekin jasotzen hasi orduko, desegin edo desitxuratu egiten da".
** Iturria: Argia, 2019.
* "Edozein bizitza arrunt birbalorizatu egin daiteke literatur idazketaren bitartez".
** Iturria: Argia, 2019.
* "Etiketek eta sailkapenek gero eta gutxiago kezkatzen naute. Nire kezka, bene-benetakoa, izaten da liburu ona osatzea, liburu eder bat, irakurlearen emozioekin, gogoetekin eta sentimenduekin nahastuko dena eta gozamen estetikoa ere sortuko diona".
** Iturria: Argia, 2019.
* "Idazleari ezinezkoa zaio egia osorik atxikitzea;eta gainera, ez zaio komeni, literatura egiten ari delako, ez errealitatearen kronika edo lekukotza leiala".
** Iturria: Deia, 2019.
* "Idazteak, besteak beste, balio izaten dit pentsamenduak, emozioak eta sentipenak zehaztu eta ordenatzeko, baita gertaerei neurria hartzeko ere. Paperean islatu ahala, emozioak gogoeta bihurtzen dira eta egoeren jabeago sentitzen naiz; idazkuntza-prozesuak badu niretzat ahalduntzetik eta eragozpenak gainditzetik".
** Iturria: Deia, 2019.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Sarriugarte Mochales, Danele. «Edozein bizitza arrunt birbalorizatu daiteke idazketaren bitartez». 2019ko uztailaren 07a. Klitto. 2019ko uztailaren 07an kontsultatua.
* 1 2 Lores, Ainhoa. «Idazkuntza-prozesuak badu niretzat ahalduntzetik eta eragozpenak gainditzetik». 2019ko ekainaren 2a. Deia. 2019ko uztailaren 5ean kontsultatua.
# Martin Orbe

Martin Orbe (1934- ) euskal apaiz katolikoa eta euskaltzalea da.

## Martin Orberi buruzko esanak

* "UEUren estiloa dei daitekeena berak ezarri zuen. Haren umeak gara, neurri batean behintzat, gaur hemen gauden guztiok. UEUn eta euskal kulturgintzan garrantzi eta itzal handiko pertsonen lana eta ibilbidea onartu nahi du sariak. Unibertsitatearekiko izan duen konpromisoa eskertu diogu Orberi. Une zailetan egin duen lana onartuz eta orduan UEU ondo baino hobeto kudeatu izana eskertuz." Karmele Artetxe, 2012-10-18.
# Virginia Woolf

Adeline Virginia Stephen (Londres, 1882ko urtarrilaren 25a - Rodmell, 1941eko martxoaren 28a), Virginia Woolf gisa ezaguna, idazle eta saiogile britainiarra izan zen.

## Esanak

* "Itxi itzazue zuen liburutegiak, nahi baduzue, baina ez duzue hesirik, ez sarrailla, ez krisketarik, neure gogoaren askatasuna giltzapean ixteko".
** Iturria: Gela bat norberarena (1928)
* "«Beharbada esnatu eta eguna eguzkitan eta txoriak kantuan aurkituko dituzu», esan zuen errukiz Ramsay andreak, semearen ilea laztanduz...".
** Iturria: "Farorantz"(1927)

## Kanpo loturak

* Virginia Woolfen lanak Guttenberg liburutegian: http://www.gutenberg.org/ebooks/author/89
* Euskarara ekarriak: http://www.armiarma.eus/unibertsala/woolf/
* https://www.consonni.org/es/publicacion/gela-bat-norberarena
# Walter Benjamin

Walter Benjamin (Berlin, 1892 - Portbou, 1940ko) alemaniar literatura-kritikari eta filosofoa izan zen.

## Esanak
### Historiaren kontzeptuaz

* "Kulturaren dokumenturik ez dago inoiz aldi berean ez dena barbariarena".
** Iturria: Über den Begriff der Geschichte (Historiaren kontzeptuaz, 1940)
* "Marxek esan zuen iraultzak munduko historiaren lokomotora direla. Beharbada, gauzak erabat desberdinak dira. Baliteke iraultzak izatea larrialdiko balaztak eragitea, tren horretan bidaiatzen duen jendearentzat."
# Wikiesanak:Bozketak/Orriak orrialde izendatzea

* Gaia: Webguneak web orrialdez osatuta daude, ez web orriz, eta horregatik oso arraro gertatzen zait Wikiesanaken sartu eta hainbat aldiz "orri" terminoa ikustea. Ez naiz page/sheet=orrialde/orri azalpenetan luzatuko proposamen hau justifikatzeko. Euskarazko Wikipedian bertan eta hainbat hiztegitan (adibidez Euskaltermen) wiki bat eta beste edozein webgune osatzen duten web orrialdeak izendatzeko (web) orrialde terminoa erabiltzen dela besterik ez dut aipatuko. Hainbat denbora egon naiz Wikiesanaken sartu gabe eta ez zait bat ere bidezkoa iruditzen horren aldaketa handia inori ezer esan gabe egiten hastea. Gainera, wikiko txoko batzuetan aldaketa nola egin jakingo ez nukeela suposatzen dut. Beraz, onena gure artean aldaketa egin ala ez adostea dela uste dut, eta ados egonez gero gauzak tentuz moldatzea.
* Lankidea: Txopi
* Iraupena: 2016ko martxoaren 16tik, 30era.

## Ados

* Txopi (eztabaida) 09:20, 17 Martxoa 2016 (UTC)
# Voltaire

François-Marie Arouet edo Voltaire, (Paris, 1694ko azaroaren 21a - Paris, 1778ko maiatzaren 30a) frantziar filosofo eta idazlea izan zen.

## Esanak
### Egiazkoak

* "Arriskutsua da arrazoi izatea agintean dauden mandatariak oker dauden kontuetan".
* "Demokraziak herri oso txiki baterako bakarrik ematen du egokia".
* "Ezagutzen ez dena ezin da desiatu".
* "Ezjakintasunak zeharo baiezten ala ukatzen du. Zientzia ezbaika aritzen da".
* "Gustuko dudana egitea erabaki dut, osasunerako ona baita".
* "Jainkoa komediante bat da, barre egiteko beldurtuegi dauden ikusleentzat antzezten duena".
* "Jendea aspertzeko sekretua dena esatean datza".
* "Lanak hiru gaitz urruntzen ditu guregandik: aspertzea, bizioa eta beharra".
* "Literatura hitzen pintura da".
* "Batzuen ustez, neba-arreba galduak, Jainkoari frantses eskasean otoi egiten diotenak, paternalismoz barkatzea haien eskuetan armak jartzearen parekoa da; eta, berriro ere, Jarnac, Moncontour, Coutras, Dreux, Saint-Denis eta beste leku askotako gudak ikusiko ditugu. Ez dakit hala ote den, ez naiz profeta eta; baina, nire ustez, ez da kontsekuentea hau esatea: ≪gizon horiek matxinatu egin ziren, gaizki tratatu zituztenean; beraz, ongi tratatzen dituztenean, matxinatu egingo dira.≫(...).
Azken finean, tolerantzia horrek ez du gerra zibilik piztu; intolerantziak lurra sarraskiz bete du. Epaitu orain bi aurkari hauek: semeari zintzurra moztu diezaiotela nahi duen ama, eta entregatzen duena, bizirik jarrai dezan! (...)Irakurle inpartzialei erregutzen diet egia horiek aztertzeko, egiaztatzeko eta zabaltzeko. Adi dauden irakurleak, beren pentsamenduak jakinarazten dituzteznak, egilea baino urrunago iristen dira beti." - "Tolerantziari buruzko tratatua"

### Gaizki egotziak

* "Ez nator bat zure ideiekin, baina beroriek adierazteko duzun eskubide sakratua defendatzen dut". Voltaireri egozten bazaio ere, Evelyn Beatrice Hallek erabili zuen esaldi hori lehen aldiz "Voltaireren lagunak" liburuan (1906). Esaldia Voltaireren jarrera laburbiltzeko erabili zuen.
# Wikiesanak:Administratzaileak

Wikipedian edonork edita dezake orri guztietan. Administratzaileek, bestalde, hau ere egin dezakete:
* Orriak eta irudiak ezabatu.
* Ezabatutako orriak eta irudiak ikusi eta berreskuratu.
* Erregistraturikoen eta anonimoen IP helbideak blokeatu edo desblokeatu.
* Orriak babestu, eta babestutako orriak editatu.
* Datu-basean kontsultak egin.
* MediaWiki-mezuak editatu.
* Beste administratzaile batzuk izendatu.
Administratzailea izatea nahi baduzu, denboraldi luze batez elkarrekin lan egin eta gero, mesedez hala esan Txokoan.

### Euskal administratzaileak

Entziklopedia honen administratzaileak hauek dira:
* Unai Fdz. de Betoño (behin-behinean)
* Barrie (orain ez dago aktibo)

## Erabiltzaile motak

* Lankideak
* Burokratak
* Administratzaileak
* Errobotak
* Zerbitzariak (steward)
* Garatzaileak (developer)

## Ikus, gainera

* Administratzaileen bat bateko zerrenda
# Wikiesanak:Bozketak

Proposamenen formatua :
| Gaia | Bozkatu behar den gaiaren deskribapena. |
| Lankidea | Proposamena egin duen lankidea. |
| Iraupena | Gutxienez 3 egun, gehienez 14 egun. |
| Ados | Aldeko botoak, sinaturik. |
| Aurka | Aurkako botoak, sinaturik. |
| Iruzkinak | Oharrak (nahi bada). |
Wikiesanaken bozketa orria da hau. Hemen Wikiesanaken gai guztiak erabakitzen dira demokratikoki.
* Bozketa batean parte hartu ahal izateko, gutxienez 10 (lankide kopurua ere ez baita handia) ekarpen eginda eduki beharko ditu lankideak bozketa hasten den mementoan. Argitalpen zenbatzaileak (ingelesez) lagundu ahal dizu zenbatekoa jakiten.
* Sinatzeko, hurrengo kodea ezarri beharko duzu zure botoaren amaieran: ~~~~.
* Erregistratu gabeko lankideen botoek ez dute balio.
* Bozketaren amaieran, gaia proposatu zuen lankideak (bozketaren arduraduna) zenbaketa bat egingo du eta bozketaren azpialdean ipiniko ditu emaitzak. Hemendik aurrera, proposamenean aukeratutakoa baliozkoa izango da Wikiesanaken.

## Amaituriko bozketak

2024/09/30ko 06:33ak dira. :
| Gaia | Lankidea | Hasiera data | Amaiera data | Azken emaitza |
| Euskarazko Wikiesanaken izena aldatzea | Barrie | 2006ko maiatzaren 14a | 2006ko maiatzaren 30a | Emaitzak: Ados: 2 botu Aurka: 0 botu Ondorioa: Euskarazko Wikiesanaken izena aldatzea adosten da. |
| Orriak orrialde izendatzea | Txopi | 2016ko martxoaren 16a | 2016ko martxoaren 30a | |
# Wikiesanak:Albisteak

Euskal Wikiesanak-en kokapena, artikuluen kopuruaren arabera, beste Wikiesanekiko.
49. Serbian: 223 artikulu (estatistikak).
50. Euskara: 263 artikulu (estatistikak).
51. Romanian: 182 artikulu (estatistikak).
Wikiesanak guztien egoera zein den jakin nahi baduzu, begiratu Wikimedian.

## Euskal Wikiesanak-i buruzko albisteak
### 2011

* Apirilean Asteko aipua argitaratzen hasi ziren Gara egunkariaren Gaur8 gehigarrian. Hori dela eta, apirilaren 17tik aurrera azalerako hautatutako aipuak berriz ere astekoak izatera pasa ziren.

### 2010

* Urtarrilean, azalerako hautatutako aipuak astekoak izatetik hilekoak izatera pasa ziren.
* Abuztuaren 5ean Euskarazko Wikiesanak 150 artikulutara ailegatu ziren, Jules Renard artikuluarekin.

### 2009

* Uztailaren 23an Euskarazko Wikiesanak 100 artikulutara ailegatu ziren, Bakea artikuluarekin. Egun horretan, 51. postuan zegoen.

### 2008

* Irailaren 28an Euskarazko Wikiesanak 49. postuan zegoen, 89 artikulurekin. Egun horretan, azalaren itxura berriztatu zen.
* Uztailaren 17an Euskarazko Wikiesanak 50. postuan zegoen, 80 artikulurekin. Egun horretan, bi behin-behineko administratzaile berri izendatu zituzten: Euskaltzale bat eta Unai Fdz. de Betoño.

### 2005

* 2005eko irailaren 26a: Wikiesanak-en lehen bertsioa.
# Wikiesanak:Bozketak/Euskarazko Wikiesanaken logotipoa eta izena aldatzea

Beste izenen bat ezagutzen edo nahiago baduzu, hau ere eztabaidatu dezakegu.
* Lankidea: Barrie
* Iraupena: Maiatzaren 14tik, maiatzaren 30era.

## Ados

* Txopi 10:11, 14 Maiatza 2006 (UTC). Guztiz ados nago!
* Ni ere guztiz ados.—Barrie 17:23, 16 Maiatza 2006 (UTC)

## Solasa

Bozketa hasi baino lehen, alde edota kontrako arrazoiak azaldu behar litekez. Ze abantaila dauka Wikiesanak izena? Pentsa esazue, wikiesanak.org domeinua erosteko prest inor ez badago, web helbidea wikiquote.org segituko zela. --Javierme 19:00, 21 Maiatza 2006 (UTC)
# Wikiesanak:Burokratak
## Erabiltzaile motak

* Lankideak
* Burokratak
* Administratzaileak
* Errobotak
* Zerbitzariak (steward)
* Garatzaileak (developer)

## Ikus, gainera

* Burokraten bat bateko zerrenda
# My Best Friend's Wedding

My Best Friend's Wedding, (euskaraz, Nire lagun onenaren ezteiak), 1997an estreinatutako filma da.

## Esanak

* "Amesten ez baduzu, ezingo duzu inoiz lortu zure ametsez haraindi dagoena." - Julianne Potter, Julia Roberts aktoresak interpretatua.
# Natura

Natura edo Izadia mundu fisiko, natural eta materiala izendatzeko definizioa da.

## Esanak

* "Ez herriko ta ez mendiko". - Euskal esaera zaharra
* "Lurra ez da gure gurasoen herentzia, gure seme-alaben mailegua baizik".
* "Lurreko azken arraina jaten dugunean, lurreko azken zuhaitza botatzen dugunean, ura darion azken iturria agortzen zaigunean, orduan; orduan konturatuko gara urreak ez duela jateko balio eta ezta zilarrak edateko ere". - Aldaketa klimatikoari buruzko esaldia
* "Mendiak ez dira elkartzen, baina gizonak bai". - Euskal esaera zaharra
* "Naturarentzat balio baduzu, berak zuretzat balioko du". - Konfuzio
* "Naturak galdetzen zaionean bakarrik erantzuten du". - Jacob Henle
* "Natura erantzuna bada, zein zen galdera?" - Jorge Wagensberg
* "Natura eroso batekin, gizateriak inoiz ez zukeen arkitektura asmatuko". - Oscar Wilde
* "Zuhaitz bat landatzeko une onena duela 20 urte izan zen. Bigarren une onena orain da". - Txinatar esaera zaharra
# Muhammad Khatami

Muhammad Khatami (persieraz: سید محمد خاتمی‎; Ardakan, Iran, 1943ko irailaren 29a -) irandar teologo xiita eta politikaria da. Irango presidentea izan zen 1997-2005 bitartean.

## komatxo

* Zer I proposatzen da elkarrizketa hori hartu behar kultura eta zibilizazio artean. Eta lehen urrats gisa, proposatzen duten kultura eta zibilizazio behar ez den politikoek baina filosofo, zientzialari, artista eta intelektualen bidez irudikatzen nuke. [...] Elkarrizketaren izango du hizkuntza komuna eta hizkuntza komun bat egingo pentsamendu komun bat amaituko ekarriko du, eta hau izango da munduan eta gertaerak global hurbilketa komun bat bihurtuko da.
** March 24, 2009, in The Australian National University ELKARRIZKETA Hitzaldia, justizia eta bakea iturria
# Miren Egaña Goya

Miren Egaña Goya (Donostia, Gipuzkoa, 1946ko apirilaren 16a) irakasle, hizkuntzalari eta etnografoa da.

## Esanak

* "Emakumeak izan ziren ikastolak beren bizkar gainean hartu zituztenak, inoren laguntzarik gabe; baina etorri ziren gizonak, eta hartu zituzten lanpostuak".
** Berria, 2020.
* "Gure garaian nahiko erraza zen eskolak ematea, ikasleek oraindik errespetatzen zutelako irakaslea. Orain ez".
** Berria, 2020.
* "Haizearen kontra aritu naiz betidanik. Bakar, erabat anormala sentitu naiz. Institutuko lankideek klaseak bukatu, hurrengoak prestatu eta kito; nik, hori guztia egin, eta etxean ikertzen jarraitzen nuen. Euskara katedradun gehiagok ere egiten zuten: Patri Urkizuk, Alfontso Irigoienek, Xabier Kintanak... Euskaldunok anormal hutsak ginen, edo herri honek behar zuen norbaitek lan hori egitea. Gizarteak ez zigun kasurik egin, niri behintzat ez".
** Berria, 2020.
* "Ikasleek batzarrak egitea eta eztabaidatzea ere ikasteko modu bat da, eta hori desagerrarazi zuen Jaurlaritzak. Jada ez dago lekurik ikasleak eztabaidatzen trebatzeko. Irakaskuntzan falta da eztabaidatzen jakitea. Ez da ikasten".
** Berria, 2020.
* "Umetan ghetto batean bizi ginen Donostiako euskaldunok. Udako arratsaldeetan amarekin Gazteluko Ingelesen Hilerrira joaten ginen, beste ama euskaldun batzuekin topatzera, beste haur euskaldun batzuekin jolastera. Ghetto baten modukoa zen, euskaldunok euskaldunekin hitz egin ahal izateko".
** Berria, 2020.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Goikoetxea, Jakes. «Haizearen kontra aritu naiz betidanik» 2020ko otsailak 23. Berria. 2020ko otsailaren 23an ikusia.
# Miroslav Tichý

Miroslav Tichý (1926-2011) txekiar outsider artista bat izan zen.

## Esanak

* "(Zergatik ez duzu irudia aldatu, denborak aldatu diren honetan?) Denborak aldatu dira, baina jendea ez. " Bere itxura zarpailtsuari buruz galdetzean.
** Iturria: www.tichyfotograf.cz