OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Higienea

Higienea osasunaren aldeko eguneroko praktika pertsonal eta publikoa da, prebentzio moduan.

## Esanak

* "Gizona ez da xaboiaz soilik bizi; eta higienea, eta baita osasuna ere, ez dira onerako modu osasuntsu batetik heltzen ez badiezu; edo, areago, horiekiko axolagabea ez bazara." - Gilbert Keith Chesterton, ingeles idazlea.
* "Higienea moralak usteldutako medikuntza da. Ezinezkoa da osasunaren teoria bertutearen teorian oinarritzen duen higienezale bat aurkitzea. Medikuntzaren benetako helburua ez da gizakiak bertutetsu bihurtzea, euren bizioen ondorioetatik babestu eta erreskatatzea baizik." - Henry Louis Mencken (1880-1956), estatubatuar kazetari eta kritiko soziala.
# Histograma

Histograma datu-diagrama mota bat da.

## Esanak

* "Histogramak arrakastatsuak izan dira datu-baseen arloan. Horren arrazoia hau da: pareko beste tekniken aldean, sinpletasun, eraginkortasun, efizientzia eta datu hurbilketarako eta konpresiorako oreka-puntu hobezinean daude." -
# Hugo Chávez

Hugo Rafael Chávez Frías (Sabaneta, Barinas, 1954ko uztailaren 28a - Caracas, 2013ko martxoaren 5a) venezuelar militar eta politikaria izan zen. 1999ko otsailaren 2tik 2013ko martxoaren 5ean hil zen arte Venezuelako 53. presidentea izan zen.

## Hugo Chávezen esanak

* "500 urte eman ditugu hemen, eta ez gara inoiz isilduko, are eta gutxiago monarka baten aurrean".
** Testuingurua: 2007ko azaroaren 10ean, Hego Amerikako herrialdeen biltzar batean, Rodríguez Zapatero Espainiako presidentea eten eta Espainiako erregeak isiltzeko esan zionean.
** Iturria: Radio Nacional de Venezuela (2009-11-11)
* "Atzo deabrua egon zen hemen, hementxe bertan. Oraindik sufre usaina dago tribuna honetan!"
** Nazio Batuen LXI. batzar nagusian, George W. Bushi buruz.
* "Ez dezagun klima aldatu, alda dezagun sistema, eta orduan planeta salbatzen hasiko gara".
** 2009ko abenduaren 17an, klima aldaketaren Kopenhageko biltzarrean.
* "Ingelesa jakitea garrantzitsua da, baina gu venezuelarrontzat portugesa jakitea ere garrantzitsua litzatekeela uste dut, horregatik eskoletan irakastearen aukera aztertu behar genuke".
** 2005eko urriaren 2a, lehen potentzia hegoamerikarraren (Brasil) garrantzia ekonomikoari eta Venezuelarekiko harreman komertzialei buruz.
* "Klima banku bat balitz, honezkero herrialde aberatsek salbatua zuketen".
** Testuingurua: 2009ko abenduaren 17an, aldaketa klimatikoaren Kopenhageko biltzarrean.
** Iturria: larevolucionvive.org (2009-12-17)
* "Suge bat faxista bat edo arrazista bat baino gizatiarragoa da; tigre bat faxista bat edo arrazista bat baino gizatiarragoa da".
** 2007ko azaroaren 10ean, XVII. Goi-bilera Iberoamerikarrean (BBC).
* "Venezuela ez da gehiago kolonia iparramerikar izango".
** 2006ko abenduaren 3an, Venezuelako presidente berriz aukeratu ondoren (El Universal).

## Hugo Chávezi buruzko esanak

* "Hugo Chávezek Latinoamerikaren historiako beste gobernu bakar batek ez bezala praktikatu du solidaritatea, nik gogora dezakedanera arte behintzat". - José Mujica
# Hizkuntza

Hizkuntza giza-taldeen ahozko edo keinuzko komunikazio-sistema da.

## Esanak

* "Azkenean, hizkuntza da aberria". - Camilo José Cela
* "[...]Baina han ez dute epailearen aurrean
    hizkuntza horretan hitz egiteko batere oztoporik
    urruneko lurralde hartan ez dituzu "diglosia"
    edo "normalizazioa" bezalako hitzak entzungo
    ez dituzte euren hizkuntzaren aldeko
    jaialdi erraldoiak antolatzen
    han ez dago inor hizkuntza horren alde
    ez dituzte irrati eta egunkariak zigilatzen
    Urruneko hizkuntza hartan
    "hizkuntza" hitzak hizkuntza esan nahi du". Beñat Sarasola, Kaxa huts bat (2007) http://www.susa-literatura.eus/cgi-bin/liburuok.pl?lib=poes4652
* "Beste behin ere esango dugu eskuineko abertzale ia guztiek eta ezkerreko gehienek onartu nahi ez duten «egia» bat: alegia, hizkuntza espainolak nazio espainolean integratzen gaituela gure borondatea gorabehera. Frantsesarekin gauza bera". Joxe Manuel Odriozola
* "Bi hizkuntza dauden lekuan beti injustizia baten aurrean gaude, konkista, jazarpena eta inposizioa biltzen dituen historiaren aurrean, ez baitago berez bi hizkuntza zeuzkan herririk; bi herri ezberdin izango lirateke, hartara". - Pako Aristi
* "Hizkuntza bat ez da galtzen ez dakitenek ikasten ez dutelako, dakitenek erabiltzen ez dutelako baizik". - JosAnton Artze
* "Hizkuntza ezezagun batean hitz egitea ligatzea bezalakoa da: denok dakigu teoria, baina praktikan jarri beharra dago". - Oihan Vega
* "Hizkuntza harremanak botere harremanak dira funtsean, eta beti. Hizkuntza harremana harreman politikoa da. Hizkuntza baten hedapen maila historian zehar izan duen boterearen neurrikoa da. Botere hegemonikoak hegemoniko bihurtuko du bere hizkuntza; botere subsidiarioak hizkuntza subsidiarioa sortuko du". - Pako Aristi
* "Inongo hizkuntzak ez du funtzionatzen botere baten bermerik gabe, eta esaten denean hizkuntza bat ez dela modernoa eta garatua, esan nahi da ez daukala bere garapena eta gaurkotasuna bermatuko dituen botere bat atzean". - Pako Aristi, Berria egunkaria http://paperekoa.berria.info/iritzia/2012-02-05/004/001/euskal_idazleak_burua_jasotzen_duenean.htm
* "Literatura hitzen pintura da". - Voltaire
* "Mintza zaitez ulertuko zaituen horrekin" - Saharar atsotitza
* "Niels Bohrek esaten zuen mendiko etxe batean harrikoa egiterakoan gertatzen denaren antzerakoa dela hizkuntza. Ura zikin da, baita zapia ere; hala ere, platerak garbitzea lortzen dugu azkenik". - Michel Houellebecq (Interventions, 1998, Opera Bianca atala)
* "Nire hizkuntzak zure estatuaren oinarriak astintzen baditu, zure estatua nire lurrean eraiki duzula esan nahi du horrek". - Musa Anter
# Hobbita

Hobbita (ingelesez The Hobbit, or There and Back Again) J. R. R. Tolkienek idatzitako fantasiazko eleberria da. Bilbo Zorrozabal (edo Bilbo Baggins Igela argitaletxearen bertsioari jarraikiz) hobbit etxekoiaren abentura kontatzen da Smaug dragoiaren altxorraren zati bat eskuratzeko.

## Esanak
### Bilbo Baggins

* Ez sekula barre egin bizirik dauden dragoiei.
* Ni sukaldari ona naiz, eta hobea naiz maneatzen maneatua izaten baino.
* Galderak erantzuteko dira, ez erantzuna jakiteko.
* Zantzu-aurkitzailea naiz ni, armiarma-sareen motzailea, euli eztenduna. Zortearen zenbakiagatk hautatua. Ni naiz bere lagunak bizirik ehortzi eta ito egiten dituena, eta berriz ere uretatik bizirik ateratzen dituena. Poltsa baten zoko-zokotik nator ni, baina ez naiz ezein poltsaren barrenean egon.

### Thorin Haritzezko Ezkutu Handi

* Thorin, Thrainen seme, Throrren seme, Mendi azpiko Erregea!
* Zer proposatzen diguzu, Baggins jauna?
* Alajaina! Ez al duzu maparik? Eta ez al duzu entzun gure kanta? Eta ez al gara aritu hizketan orduak eta orduak honi guztiari buruz?

### Gandalf

* Galdera bat aldiko; eta afaldu aurretik bat ere ez! Ez dut zipitzik hartu gosaritik.
* Ederki orduan; gerrikoak estutu eta atsedenik gabe aurrera egin behar dugu; edo bestela afari bihurtuko gara, eta hori askoz okerragoa da gu gerok batere gabe geratzea baino.

### Bilbori buruz

* Sutsua adiskidetxoa. Atake bitxi xelebreak izaten ditu, baina hoberenetako bat da, estualdian dagoen dragoi bat bezain ankerra.
* Neuk ekarri nuen, eta nik ez dut alferrikako gauzarik ekartzen.

### Bombur

* Neu naiz beti azkena, eta ez dut gustuko. Gaur besteren bati dagokio.
* Potzoloegia naiz ni halako euli-hegaldietarako. Zorabiatuko nintzateke eta bizarrarekin egingo nuke estropezu, eta orduan berriz ere hamahiru izango zinatekete.
* Segi, hala egin behar baduzue. Nik hementxe etzan behar dut eta janariarekin amets egin, berriz ere lortzen badut. Berriro ere sekula ez esnatzea espero dut.

### Asmakizunak

       Bizi da arnasik gabe
       Hotz da, heriotzaren pare
       Edaten daki eten gabe
       Egarritua ez bada ere. (Arraina)
       Begi bat dago aurpegi urdinean
       Dakusa begi bat aurpegi berdean
       Begiok berdin berdinak gara biak
       Esan zuen lehenengo begiak
       Ni hemen goian eta bera han behean. (Eguzkia bitxilorearen gainean)
       Gauza honek jaten du guztia
       Lore, zuhaitz, txori nahiz piztia
       Jaten du burdina, altzairua
       Irin bihurtzen harri landua
       Hiriak suntsitzen, Erregeak hil
       Mendiak eraisten, isil-isil. (Denbora)

### Esaldi solteak eta elkarrizketak

* Iluntasuna atsegin dugu. Iluntasuna ilunentzat arazo! -13 Ipotxak
    Thorin: Nora joan zinen, galdetzea zilegi bazait?
    Gandalf: Aurrera begiratzera.
    Thorin: Eta zerk ekarri zintuen bueltan une egokian?
    Gandalf: Atzera begiratzeak.
    Thorin: Eraman gaitzazu zure nagusiaren aurrera!
    Ateko zaindaria: Festa batean dago.
    Fili: Orduan, are arrazoi handiagoa harengama eraman gaitzazun!
# Idurre Eskisabel

Idurre Eskisabel Larrañaga (Beasain, 1970eko azaroaren 11) kazetaria eta antropologoa da. EHUko kazetaritza irakaslea da. Batez ere generoa eta nazio identitatea landu ditu ikerketan.

## Esanak

* "Feminismoak gure jendartean daukan atxikimendua, eragite eta mobilizazio gaitasuna dezente handiagoa da euskalgintzarena baino. Ez da beti hala izan, baina momentu honetan hala da. Feminismoak oso ondo uztartzen ditu askatze borroka kolektiboa eta eguneroko bizitzako arazo, min eta halakoetatik ateratzeko bideak eta tresnak".
** Naiz, 2021.
* "Gure hiritartasuna euskaraz praktikatu nahi dugun aldiro, hegemonia zalantzan jartzen da".
** Berria, 2020.
* "Hitzen birpentsatze bat egin behar dugu: euskaldunaren definizioa, euskaltzalearena... kolektiboan pentsatu behar dugu subjektu hori ahalik eta zabalena eta indartsuena izateko".
** Berria, 2020.
* "Hizkuntza gatazkaren auzia ez da euskaldunon arazo bat, denona da, eta hizkuntz eskubideak herritar moduan gauzatzea justizia sozial eta demokrazia arazo bat da. Diskurtsiboki feminismoak hori eman diezaioke".
** Naiz, 2021.
* "Ikusi beharko genuke euskaltzaletasunaren gaineko zein irakurketa egiten duen feminismoak. Gure kezketako bat hori da: Euskal Herrian egiten dugun feminismoaren irakurketa ez ote dagoen baldintzatuta begirada konkretu batekin, epistemologia jakin batekin, feminismoaren definizio jakin batzuekin, eta —eta oso eztabaidagarria izan daiteke—, barne kolonizazioa aintzat hartzen ez ote duen. Argi ikusten dugu dekolonialitatea mundu zabalera begiratzen dugunean, baina zailagoa egiten zaigu fokua hurbildu ahala".
** Berria, 2020.
* "Oso parekoak dira sexu-genero sistemaren araberako zapalkuntzan emakume izateak jartzen gaituen tokia eta hizkuntza gatazkan euskaldun izateak jartzen gaituen tokia. Batetik, zigorraren, indarraren eta bortxaren erabilera bat dago. Baina hor dago naturalizazioa ere. Oharkabean pasatzen da, akaso, baina indar handia du".
** Berria, 2020.

## Erreferentziak

* 1 2 Aldanondo, Maitane. «Euskal Herrian ere indarra duena eta izan duena patriarkatua da, ez matriarkatua» 2021eko martxoak 6. Naiz. 2021eko abuztuaren 6an ikusia.
* 1 2 3 4 Galardi F. Agirre, Maider. «Euskarak feminismoaren ardatzetako bat izan behar luke: ezin diogu uko egin» 2020ko martxoak 8. Berria. 2021eko abuztuaren 6an ikusia.

## Kanpo estekak

* Idurre Eskisabel: Abertzaletasunarekin zer? [Bideoa, 2016]
# Laurence J. Peter

Laurence Johnston Peter, 1919-09-16, Vancouver, British Columbia, Kanada - 1990-01-12 (70 urte) Palos Verdes Estatuak, Kalifornia, AEB. Laurence J. Peter irakasle, pedagogo, idazlea izan zen.

## Esanak

* "Enplegatuak bere gaitasunik ezaren mailaraino aupatu ohi dira".
* "Ekonomialariaren definizioa. Ekonomialaria aditu bat da zeinek bihar jakingo du azaltzen zergatik atzo egindako iragarpenak ez diren gaur bete".
# Lazkao Txiki

Joxe Migel Iztueta Kortajarena edo Lazkao Txiki (Lazkao, 1926ko irailaren 15a - Donostia, 1993ko apirilaren 3a) bertsolaria izan zen.

## Lazkao Txikiren esanak

* Beasaingo lantegi batera bidean, motorrean STOP seinale bati kasurik egin gabe aurrera jarraitu omen zuen. Aurrean Guardia zibilak egokitu omen zitzaizkion.
    - Ez al duzu STOPa ikusi? (Guardia zibilek)
    - STOPa bai, baina zuek ez (Lazkao Txikik).
* "Eta igitaia eta mailuarekin al zabiltzate oraindik, gaur dauden aurrerapenekin?" (Komunista batzuei)
* "Gizona ez al da neurtzen okotzetik kopetara?"
* "Hainbat partidu, hainbeste zati,
    egin zagun esamina:
    bat behar eta danak banaka
    horrek ematen du mina".
* "- Hi Joxe Migel, zer egin behar diagu euskararen alde?
    - Zer egingo diagu, ba? Hitz egin, motel, hitz egin!"
* "Hori gu baino gehiago duk: horrek hanka bat zeukak motza eta guk, biak". (Mattin lagunari, hankamotz bat ikusitakoan)
* "- Joxe Migel, non jaio zinen?
    - Lazkaon.
    - Eta hazi?
    - Hazi, inon ez".
* "Martxa honetan aurki erdaraz hitz egingo dugu, euskaraz ari garelakoan". (Euskarak jasaten duen erdararen eraginari buruz)
* "Nahiago diat bi botila huts baino, baso bat betea". (Bi bertsolari alturen artean kantatuz)
* "Nahiago nuke oilasko hau piztuko balitz, bizirik zer tipo daukan ikusteko". (Jatetxe batean oilaskoa eskatu eta hiru hego, bi lepo, bi ipurdi eta hanka bat atera zizkiotenean)
* "Neri begira jarrita, motel,
    zertako hago honela,
    ta pentsatzen dit aspalditxotik
    ezagututzen hautela,
    mutilzaharraren moko horrekin
    ez dek ematen motela,
    azal zimurtzen ari haiz, motel,
    Lazkao Txiki bezela".
** Joserra Gartziak gai gisa eman zion ispilu bati kantatuz, Mutiloako (Gipuzkoa) Lierni auzoko jatetxe batean, 1989ko uztailaren 3an.
* "Niri beti txikitako gauzak akordatzen zaizkidak, handia ez nauk sekula izan eta".
* "Nola edukiko dik, ba, tomateak indarra, zutik ezin dituk egon eta zutoin bati lotu gabe!"
* "- Nola ikusten duzu zuk zeure burua?
    - Ispiluan".
* "Politikan ez dago gauza politikan".
* "Txillida omen duk artista, hi! Hark egiten duena ulertzen duena, hura bai artista!"
* "Zahartuko haiz hi ere!" (Gaztea naiz eta zer? zioen kartel bati begira)
* "- Zenbat senide zarete?
    - Gu, zazpi.
    - Eta bizi?
    - Bizi, ni bakarrik.
    - Eta besteak?
    - Ez, haiek lana egiten dute".
* "Zertarako behar ditut hanka luzeagoak, lurreraino iristen badira?"
* "Zuk lo jarriko nauzu, baina nork jarriko du iratzargailua?" (Hil aurreko ebakuntzan, anestesia jarri behar zion sendagileari)

## Lazkao Txikiri buruzko esanak

* "Esaldi horrek oihartzun handia hartu zuen, baina ez zeukan ematen duen zentzu negatibo hori. "Ez da posible, ezin liteke" Lazkao Txikiri entzun nion behin. Ni ez naiz ezkorra, beharbada ez diodalako nire buruari baimenik ematen gauzak luzeegi arakatzeko, eguneroko eginkizunetan murgilduta egotea nahiago dut". - Ruper Ordorika
# Le Corbusier

Le Corbusier (1887-1965) arkitekto, hirigile eta margolari suitzar-frantziarra zen. Mugimendu Modernoaren sortzailea izan zen eta XX. mendeko arkitektorik garrantzitsuenetakotzat jotzen da.

## Esanak

* "Etxea bertan bizitzeko makina bat da."
# Lao Tzu

Lao Tzu (baita ere Laozi, Lao Tse eta Laotze idatzia, txineraz: 老子, maisu zaharra) txinatar zibilizazioaren filosofo garrantzitsuena izan zen.

## Esanak

* "Beldarrarentzat munduaren amaiera denari, munduan beste denek pinpilinpauxa deitzen diote".
* "Jakintsuak ekintzen bidez irakasten du, ez hitzen bidez".
* "Zenbat eta lege gehiago, orduan eta lapur gehiago".
# Laura Freixas

Laura Freixas(Bartzelona, 1958) kataluniar idazlea da, eleberri eta saiakera idazle feminista da. Literatur kritikaria zein artikulugilea ere da hainbat hedabidetan.

# Aipuak

* “Emakumea irudikatzeko modua birsortu behar dugu”.
** Iturria: Armiarma.
* “Hasi nintzenean, pentsamendu guztiz onartua zen emakumeek emakumeentzat idazten zutela eta gizonek denentzat”.
** Iturria: Berria, 2020.
* “Inpresioa dut hagitz erraza dela trollak probokatzea eta badagoela jendea ez daukana bertze zereginik egun guztian Interneten jendea iraintzeaz harago”.
** Iturria: Berria, 2020.
* “ Zure istorioa kontatzeko, bertatik atera behar zara, bikoiztu eta kontakizuneko pertsonaia bihurtu, idazle zaren bitartean. Horrela, kontakizunaren jabe bihurtzen zara. Zuk nahi duzun interpretazioa ematen diozu, eta horrek ahaldundu egiten zaitu”.
** Iturria: Berria, 2020.

# Erreferentziak

* ↑ «Literatur emailuak. Laura Freixas: “Emakumea irudikatzeko modua birsortu behar dugu”». Armiarma. 2020ko otsailaren 12ean ikusia.
* 1 2 3 Larretxea Agirre, Ainhoa.«Gizartea erabat blaitua dago sexuen arteko desberdintasunez». 2020ko otsailak 12. Berria. 2020ko otsailaren 12an ikusia.
# Lauaxeta

Estepan Urkiaga (1905-1937), Lauaxeta ezizenez ezagunagoa, euskal olerkaria izan zen.

## Esanak

* "Dana emon biar yako maite den azkatasunari." - Mendigoixaliarena olerkia, 1931.
* "Euzko-irakastola nausija (Universidad) biar dogu, eta gaur oba bijar baño. Geure gastedijak at urten biar dau, ezer ikasiko badau, etxian eztaukolako irakastolarik." - Azalpenak eta beste, 1932.
# Leo Tolstoi

Lev Nikolaievitx Tolstoi, errusieraz Лев Николаевич Толстой, (Iasnaia Poliana, Errusia, 1828ko irailaren 9 - Astapovo, 1910eko azaroaren 20a) errusiar idazle eta filosofoa zen.

## Esanak

* "Denek aldatu nahi dute mundua, baina inork ez du bere burua aldatzea pentsatzen".
* "Dirua duenak poltsikoan ditu dirurik ez dutenak".
* "Emakumeak dira iritzi publikoa sortzen dutenak".
* "Ez ezazu gaizkia egin, eta desagertuko da".
* "Familia zoriontsu guztiak elkarren antzekoak dira; zoritxarrekoak, berriz, bakoitza bere erara dira zorigaiztokoak".
* "Fedea bizitzaren indarra da".
* "Printzipio filosofikoei buruzko hamar liburu idaztea, haietako edozein praktikan jartzea baino errazagoa da".
* "Umeak irribarreagatik ezagutzen du ama".
* "Zer da ongia? Maitasuna baino ez".
* "Zoaz txoko batera gogoan hartz zuriak izateari uzten diozun arte".
# Leire Pajín

Leire Pajín Iraola (Donostia, 1976-), Espainiako politikaria eta PSOE alderdiko Antolaketarako Idazkaria da.

## Esanak

* "Iradokitzen dizuet gure planetan izango den hurrengo gertaera historikoa dela-eta erne izan zaiteztela. Atlantikoko bi ertzetako bi lidergo aurrerakoiek bat egin behar dute laster: Obamaren presidentzia Estatu Batuetan eta Zapateroren presidentzia Europar Batasunean hilabete gutxiren buruan".
** Iturria: www.youtube.com (2009-06-03)
* "PPrekin eginiko itunak ez du kostu berezirik izango".
** Testuingurua: Patxi Lopezek EAEko lehendakaritza eskuratu dezan PSE-EEk eta PPk egin duten akordioaren inguruan.
** Iturria: Berria (2009-04-18)
# Teresa del Valle

Teresa del Valle Murga (Donostia, Gipuzkoa, 1937ko apirilaren 1a) antropologo, irakasle eta ikertzaile gipuzkoarra da.

## Esanak

* "XXI. mendeak gizartearen mendea izan behar du: biztanleriaren %10ak ezin du gizateria osoari dagozkion baliabideen %90 kontsumitu"
** Iturria: Euskonews, 2006.
* "Emakumea espazio publikoetan sartzea positiboa da. Emakumea erabakien munduan sartzea funtsezkoa da. Baina, noski, ikusi egin behar da trukean ordaindu beharrekoa lanaldi bikoitz edo hirukoitza den, eta sarrera hori baldintza berdinetan edo ezberdinetan gauzatzen den. Gero, bada beste kontu bat ere: indarkeriarekin lotuta agertzen ari diren arazo larriak. Emakumeok berdintasun horren alde egiten dugun erresistentziarekin ere badute zerikusirik."
** Iturria: Euskonews, 2006.
* "Hiri batean dena bere menpean duen klase sozial bat baldin badago, eta gainerakoek ez baldin badute inolako eraginik, oztopoak sortuko dira, eta zaila izango da tentsio positibo edo sortzailerik izatea."
** Iturria: Euskonews, 2006.
* "Ikusi izan dugu baserrietan ematen omen den teoriazko "igualitarismo" hori ez dela sexuen berdintasun batetatik abiatzen, baserriaren estruktura ekonomikoek aurrera ateratzeko hala eskatzen dutelako baizik, hots, estruktura jerarkizatu batez baserriak ezingo lukeela iraun."
** Iturria: Argia,1985.
* "Nahiz eta baserriaren barruan emakumearen goraipatze formal bat egon, bere inportantzia goratuz, gero errealitatean konturatu ginen amatasuna gurtu egiten zela, baina beti gizarteak markatzen zion moduan, eta ez emakumeak berak nahi zuen moduan."
** Iturria: Argia,1985.
* "Nazionalismoak sistema global bat eraiki nahi duen mementutik emakumearen egoera eta imajinari buruz aportazio inportanteak egin izan ditu eta egiten ditu."
** Iturria: Argia,1985.
* "Nik kritika feministan kokatzen dut nire burua. Interesatzen zaiguna da generoa nola sortzen den, baina ez batzuetan egiten den bezala, gaizki gainera, gizon generoa eta emakume generoa bereiziz, baizik eta gizartea egituratzeko modu gisa hartuz."
** Iturria: Euskonews, 2006.
* "Talde baten izenean parte hartzen duzunean, aurrez taldearen baitan hartu beharko duzu parte -taldea banakoez osatua baitago-, eta ondoren etorriko dira adostasun edo desadostasunak. Horrela ikusita, hiritarren partaidetzak estali egiten du banakoen ahotsa, baina, aldi berean, indartu egiten da taldearena."
** Iturria: Euskonews, 2006.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Salaberria, Urkin.«XXI. mendeak gizartearen mendea izan behar du: biztanleriaren %10ak ezin du gizateria osoari dagozkion baliabideen %90 kontsumitu». 353. zenbakia- 2006ko ekaina. Euskonews. 2019ko ekainaren 11an kontsultatua.
* 1 2 3 «Teresa del Valle, euskal emakumearen ikuspegi idealizatua hautsi nahian ». 1985eko maiatzaren 26a. Argia, 2019ko ekainaren 11an kontsultatua.
# Tom Sawyer-en abenturak

Samuel Langhorne Clemens, ezagunagoa Mark Twain ezizenarekin (Florida, Missouri, AEB, 1835eko azaroaren 30a - Redding, Connecticut, 1910eko apirilaren 21a), jatorri eskoziarreko estatubatuar idazle ospetsua izan zen. AEBetako lehen idazletzat jo zuen William Faulknerek, eta zalantza barik, kontinente hartako eta ingelesezko idazlerik handienetarikoa da. Bere lanik ezagunenak The Adventures of Huckleberry Finn eta The Adventures of Tom Sawyer dira.

## Esanak
### 1876

* “Liburu honetan agertatako pasarte gehienak errealitatean oinarrituak dira, bat edo bi nire (Mark Twain, bera) esperientziak dira. Besteak nire eskolakideei gertaturikoak. Huck Finn pertsonaia autobiografikoa da; Tom Sawyer pertsonaia ordea, fikazikoa da, beste hiru ikaskideen ezaugarriekin eraikitako pertsonaia.
" Neskeei eta mutilei zuzendutako lana izan arren hau da nire asmoetako bat: atseginez gororaraztea helduei garai batean nolakoak izan ziren beraiek, eta nola sentitu eta pentsatu eta hitz egiten zuten orduan, eta zer-nolako eginkizun bitxietan murgiltzen ziren batzuetan" Ingelesetik moldatua, Mark Twain: Tom Sawyer-en abenturak, sarrera (Hartford, 1876)
** Iturria: «he Adventures of Tom Sawyer. Chapter 1. Preface», Cliffsnotes Literature Guides ( 2016 Houghton Mifflin Harcourt)
# Txillardegi

Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegi (Donostia, Gipuzkoa, 1929 - 2012) euskal hizkuntzalari, idazle eta politikaria izan zen.

## Txillardegik esanak

* "Estatu batekin, agian, euskara ez da salbatuko; baina estaturik gabe, ziur ezetz".
* "Euskaldunon aberria euskara da".
** Testuingurua: Sabino Aranaren esaldiaren ("Euskadi euskaldunon aberria da") parafrasia da.
* "Euskararen aldeko borrokatik at, euskal abertzaletasunak ez dik funtsik".
** Iturria: Argia (1983-09-11)
* "Jean Paul Sartre hil da. Eta tristura handia senditu dugu askok. Tristura handia bereziki euskal ezker abertzalearen sorreran geure ahalegin guztiak egin ditugunok. Sartre lekuko aparta hiltzean, Sartre irakaslea eta gidaria ere galdu baitugu".
** Testuingurua: Txillardegik Paretaren kontra liburuari egindako hitzaurrean.
** Iturria: armiarma.com

## Txillardegiri buruz esanak

* "Txillardegik inkarnatzen du ongien Euskal Herri berria, gerra ondokoa esan ohi den aroa [...] Mugarri handia, izan, gerra izan da. Baina harrigarria da nola gero [...] euskalgintzan, literaturan, gure borroka ideologiko edo mundu ikuskeran, politikan, berrogeita hamar urte luze mila gatazka ilunetan okupatuko gaituzten motiboak, denak batera kolpe batetik eta garbi, koherentzia osoarekin ageri diren harengan, etorkizunaren intuizio berri jenial batean bezala".
** Iturria: Joxe Azurmendi, 1999: Txillardegiren saioa: hastapenen bila, Jakin: 114