OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Audre Lorde

Audre Geraldine Lorde (New York, 1934ko otsailaren 18a - Saint Croix, Birjina Uharte Estatubatuarrak, 1992ko azaroaren 17a) idazle, feminista, lesbiana eta eskubide zibilen aldeko ekintzaile afroamerikarra izan zen.

## Esanak

* "Hemen gaude gure rolak aztertzeko, gure komunitateetako indar boteretsu gisa. Gutako inor ez delako libre izango denok aske izan arte, eta gure komunitateetako kide guztiak aske izan arte".
** Interseccionalidad, identidad y articulación, 2019.
* "Hemen gaude mundu bat osatzen laguntzeko, non pertsona guztiak loratu daitezkeen, sexismotik haratago, arrazismotik haratago, adinkeriatik haratago, klasismotik haratago eta homofobiatik haratago. Hori egiteko, geure burua kokatu behar dugu edozein giza baliorekiko, edozein giza sormenekiko edo berezko giza ezberdintasunekiko errespetu eta gorroto falta nabarmena erakusten duen zibilizazio baten testuinguruan".
** Interseccionalidad, identidad y articulación, 2019.

## Erreferentziak

* 1 2 Gandarias Goikoetxea, Itziar, Montenegro Martínez, Marisela eta Pujol Tarrés, Joan. «Interseccionalidad, identidad y articulación: hacia una política de la agregación». Feminismo/s, 33 (2019): 35-63. Dosier monografikoa: Diálogos entre la democracia participativa y la interseccionalidad. Construyendo marcos para la justicia social, koord. Patricia Martínez-García eta Jone Martínez-Palacios, DOI: 10.14198/fem.2019.33.02

## Kanpo estekak

* [Audioa] Audre Lorde eta biziraupenerako bere kit-a (Naiz, 2016)
* Danele Sarriugarte, Audre Lorde, Poesia Kaiera (2016)
* Autoreak plazara: Audre Lorde (Elearazi, 2014)
# Aurresana

Aurresana etorkizunean gertatu denari buruzko pronostiko edo iragarpena da, bereziki metodo arrazionalak eta zientifikoak erabiliz.

## Esanak

* "Aurresatea oso zaila da, bereziki etorkizunari buruzkoa bada." - Niels Bohr." - Erreferentzia: The Economist
# Axular

Pedro Agerre Azpilkueta edo "Axular" (Urdazubi, Nafarroa, 1556 - Sara, Lapurdi, 1644ko apirilaren 8a) euskal apaiz eta idazlea izan zen.

## Esanak

* "Euskaldun iskribatzalletatik iztun ederrenari, ni Luis Luziano Bonaparte euskarazaleak au ipiñi nion. Ez dago atsedenik ta edoi gabe egunik zeruetan baizik".
** Sarako elizako plaka batean.
* "Euskaldunen hutsa da, ez euskararena".
** Iturria: Xuka aldizkariaren 63. zenbakia
* "Eztituzte euskaldun guztiek legeak eta azturak bat, eta ez euskarazko minzatzea ere, zeren erresumak baitituzte diferent".
* "Eztut liburutto haur letratu handientzat egiten. Eta ez xoil, deus eztakitenentzat ere."
* "Iragana, eta ethorkizuna eztira gure. Ioana ioan, ethorkizuna ethorkizun, presentekoa da gure, eta ez bertzerik".
* "Zahartzean begietako bista laburtzen da, belarrietan gorreria egiten da, belaunetan hezueria jartzen da, indarra gutxitzen da, apetitua galtzen da, loa joaten da, ikara etortzen da, larrua zimurtzen da, ilea urdintzen da, burua karsoiltzen da, hatsa kirasten da".

## Ikus, gainera

* Gero (Axular)
# Bakea

Bakea harmonia egoera da, gerra edo biolentzia eza.

## Esanak

* "Anaia Nagusiaren aurpegia aienatu egin zen, eta, haren lekuan, Alderdiaren hiru sloganak agertu ziren letra lodi eta larriz: Gerra da bakea. Askatasuna da esklabotza. Ezjakintasuna da indarra". - 1984 (eleberria)
* "Bakea baino lehenago, egia". - Miguel de Unamuno
* "Bakezale asko, baina bakegile guti". - Joseba Sarrionandia
* "Bonba atomikoaren indarra gera zezakeen armaren bati buruz galdetu zidatenean, nik denetan onena iradoki nuen: bakea". - Albert Einstein
* "Emaiozue aukera bat bakeari". - John Lennon
* "Ez dago bakerako biderik, bakea da bidea". - Mahatma Gandhi
* "Ezin duzu bakea askatasunetik bereizi, inor ezin baitaiteke bakean egon, bere askatasuna izan ezean". - Malcolm X
* "Gerra giza irudimenaren asmakizun bat da, eta giza irudimenak bakea ere asma dezake". - Winston Churchill
* "Goikoek bakeaz hitz egiten dutenean, herriak badaki gerra izanen dela". - Bertolt Brecht
* "Isiltasunaren fruitua otoitza da. Otoitzaren fruitua fedea da. Fedearen fruitua maitasuna da. Maitasunaren fruitua zerbitzua da. Zerbitzuaren fruitua bakea da". - Kalkutako Teresa
* "Italian, Borgiatarren menpeko 30 urtetan, gerrak, hilketak... Izan ziren. Baina baita Michelangelo, Leonardo Da Vinci eta Pizkundea ere. Suitzan, berriz, maitasunean, demokrazian eta bakean bizi izan ziren bostehun urtez. Eta zein da emaitza? Kuku-erlojua!" - Orson Welles (The Third Man filma)
* "Si vis pacem, para bellum" (latinez), euskaraz "Bakea nahi baduzu, prestatu gudarako". - Vegezio (Julio Zesarri okerki egotzia)

## Ikus, gainera

* Gerra
# Bankua

Bankua dirua administratzeaz eta mailegatzeaz arduratzen den finantza-erakundea da.

## Esanak

* "Bankuari 100$ zor badiozu, arazo bat daukazu; 100 milioi $ zor dizkiozunean, berriz, bankua da arazo bat daukana". - John Maynard Keynes
# Asun Balzola

Asun Balzola (1942-2006) ilustratzaile, idazle eta itzultzaile bizkaitarra izan zen..

## Esanak
### 2002

* "Ni bezalako pertsona batek, alegia, hogei urterekin istripu bat izan duen edonork, dena birplanteatu beharra dauka. Eta nire pertsonaietako bat den Ninak bezala, nire ametsak birziklatzen ikasi dut. Istripuaren ondorioak okerrera doazenez, urtean behin nire buruari galdetu behar diot: nor naiz? non nago? noraino irits naiteke? Eta liburuekin beste hainbeste gertatzen zait."
* "Idazteari 1978an ekin nion, oso idazle gutxi aritzen zenean haur eta gazteentzat idazten. Baina aldizkari eta egunkarietan arlo honen kritika eta interes faltaren eraginez, haur literaturak ez du oihartzunik lortu . Euskadin ostera, balorazioa ezberdina da eta baditugu Mariasun Landa, Bernardo Atxaga edo Andu Lertxundi bezalako idazleak -beren lana ondo ezagutzen dudan hiru lagun aipatzearren-, edozein generotan lan eginda ere, baloratuta daudenak. ".
* "Nik esango nuke testua alde batetik doala eta ilustrazioak bestetik; irudiek berezko bizitza dute-eta. Baina oso jende gutxi uste horretakoa denez, azkenean marrazkiak eta testuak neronek egiten ditut eta kitto. Beraz, nire espresatzeko era bikoizten dut, bata irudien bidez, eta bestea aldiz, hitzen bidez. Biak dira nire izaeraren zati bat, batzuetan bat egiten dute, eta besteetan, bakoitza bere bidetik doa."
* “Liburu bat ilustratzeko erabateko askatasuna behar dut. Baina salbuespenak ere badira. Mariasun Landarekin, adibidez, oso ongi moldatzen naiz; eta berak ere konfidantza osoa du nigan.”
** Testuingurua:Elkarrizketa batean.
** Iturria: «Asun Balzola ilustratzailea: “"Nire ametsak birziklatzen ikasi dut"», Euskonews & Media” 149.zbk (2002 / 1 / 4-11)
# Aulki-jokoa

Aulki-jokoa (Elkar, 2009) Uxue Alberdiren eleberria da.

## Esanak

* "Belarriak kartzelak dira, eta bakoitzak bi ditu. Nik ere baditut bi, baina izorratuta daude, arazo teknikoak dituzte eta; horregatik, nire belarriak airezko kartzelak bezalakoak dira: nahikoa da irten nahi izatea, irten ahal izateko. Txikitatik erakusten digute zein den autoen soinua, zein ateen danbatekoena, zein kafe-makinarena, zer soinu duen nostalgiak... Eta preso bizi gara soinuen artean".
* "Bitxiak dira zoriontsu garenean denborarekin egiten ditugun atzerako kontaketak, garuneko txokoren batean idatzita bageneuka bezala alaitasunak ez duela irauten, braustaka etortzen dela olatuak bezala, eta apar-hotsarekin joan, konturatu orduko".
* "Egia esan, mundu honetan gehienetan, ez dago belarrien beharrik, nahiko da memoriarekin eta ukondoekin".
* "Nik uste nuen hiltzea, besterik gabe, ez egotea zela. baina ez du horrekin zerikusirik. Hiltzea gauzak aldatzeko ahalmena galtzea da".
* "Zuk nola hil nahi zenuke? galdetzen digutenean askotan gelditzen gara zer erantzun ez dakigula. Ez dut hil nahi izaten da burura etortzen zaigun aurreneko erantzuna, eta lotsatu egiten gara, umemokoak bagina bezala, heriotzari aurpegira begiratzeko barrenik ez daukagulako. Aurpegi hotza du heriotzak, izan ere".
# Saioa Alkaiza

Saioa Alkaiza Guallar (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1991ko urtarrilaren 17a) nafar bertsolaria da.

## Esanak

* "Bertsoa oso modu zurrunean hartu da garai batean, naturaltasunarekin oso lotuta. Zer da naturaltasuna? Noren begietatik? Zeinen ahotan? Gure euskara batua ez da naturala? Inperfekzio horretatik, batzuei gehiago kostatu zaigu geure tokia legitimatzea".
** Berria, 2021
* "Deslotzen badituzu arrazoia eta gorputza, ematen du oholtzan ari zarela pentsatzen bakarrik, ez sentitzen, gorpuzten. Dena lepotik gora gertatzen dela".
** Berria, 2021
* "Ez naiz izan bertsolari bat bertsotan hasi eta segituan txapeldun izan dena".
** Berria, 2021
* "Langabetua, kale-mimoa, 100 urteko andre irmoa, behelainoak ere ilundu ezin du(e)n optimismoa, transak, bollerak, marikak eta guztien algoritmoa, pertsona anonimoa... Denak, korrika, euskaraz josten herri honen erritmoa".
** Berria, 2019.
* "Maitasun erromantikoaren kontra gaude, nahi ez genukeen gizarte horren isla delako".
** Berria, 2019.
* "Nire bertso ibilbidean, beti sentitu izan dut inpostorearen sindromea: «Horretan ari naiz, eta igual deskubrituko dute ez dakidala»".
** Berria, 2021
* "Plaza publikoa hartzea ez da gauza bera zis gizonezko hetero baten tokitik edo beste edozein identitatetatik. Zeharlerroengatik eta, batek nola gorpuzten duen hori dena. Ez nuen ikusten nire antzeko inor Nafarroan. Emakumeak bai, baina igual hirikorik ez. Eredu gabe aritze hori".
** Berria, 2021

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Iruretagoiena, Hodei. «'Bertsolaria naiz' esan behar izan diot neure buruari, sinesteko»2021eko azaroak 30. Berria. 2022ko abenduaren 10ean ikusia.
* ↑ Alkaiza, Saioa. "BERTSOKLIKA". 20219ko apirilak 7. Berria. 2022ko abneduaren 10ean ikusia.
* ↑ Alkaiza, Saioa. "Erromantizismo iraultzaileaz". 20219ko urriak 18. Berria. 2022ko abneduaren 10ean ikusia.

## Kanpo estekak

* [Bideoa, 2021] Saioa Alkaiza: ''Bertsotan aniztasuna behar dela aldarrikatu nahi izan dut''
# Rene Descartes

Rene Descartes (1596ko martxoaren 31 - 1650eko otsailaren 11) filosofo eta matematikari frantziarra izan zen.

## Esanak

* "Arrazoia da gizaki egiten gaituen eta animaliengandik bereizten gaituen gauza bakarra".
* "Buru-argitasun ona izatea ez da nahikoa; garrantzitsuena berau ongi erabiltzean datza".
* "Dakidanaren erdia emango nuke ez dakidanaren erdiaren truke".
* "Filosofatu gabe bizitzea, begiak inoiz zabaldu gabe bizi nahi izatea da".
* "Munduan ez dago arrazoia baino hobeto banatutako ezer: denek uste dute behar adina dutela".
* "Nire desio bakarra mundua eta bertan antzezten diren komediak ezagutzea da!"
* "Pentsatzen dut, beraz, banaiz".
* "Zentzugabea litzateke gu, finituak garenok, gauza infinituak zehazten saiatzea".
# Rosa Cobo Bedía

Rosa Cobo Bedía ( Kantabria, 1956ko abenduaren 17a ) espainiar teoriko feminista abolizionista eta idazlea da.

## Esanak

* " Egungo gizartean oso hedatua dago pentsamendu ildo bat esaten duena putazaleen eta prostituten artean harreman kontraktual bat dagoela, eta harreman hori berdinen artekoa edo, gutxienez, parekidea dela. Nik salatzen dudana da jarrera horrek lotura estua duela kapitalismo neoliberalaren tesiekin. Zergatik? Bada, enfasi osoa jartzen duelako norbanakoan eta ustezko askatasun pertsonalean; eta, aldiz, ez ditu identifikatzen botere eta jazarpen egiturak".
** Iturria: Berria, 2017.
* " Ikuspegi abolizionista izan eta prostituzioaren auzia politikaren nahiz ikerketaren esparruan jorratu dugunak oso kritikoak gara administrazioaren jarrerarekin eta, oro har, prostituzio egoeran diren emakumeak kriminalizatzeko edota zigortzeko edozein saialdirekin".
** Iturria: Berria, 2017.
* " Imajinario kolektiboan, inplikazio moralik gabeko kontsumo ekintza gisa ikusten dugu prostituzioa. Horri buelta emateko tenorean, berebiziko garrantzia izanen dute hezkuntzak eta hedabideek. Emakume baten gorputza erostea jertse bat edo liburu bat erostearen gisako zerbait dela ulertarazten duten ideiak baztertu egin behar ditugu".
** Iturria: Berria, 2017.
* "Mundu osoan irabazi handienak dituzten industria ilegalen zerrendan hirugarrena da prostituzioa. Eta funtsezko bihurtu da metaketa kapitalistaren prozesuetan".
** Iturria: Berria, 2017.
* "Prostituzioa, berez, patriarkatuaren egiturazko instituzioetako bat da, eta kapitalismoa bera baino zaharragoa da. Baina garai hartako prostituzioa ez zen gaur egungoa. Kapitalismo neoliberala deritzoguna abian jarri zenean, prostituzioa eraldatu egin zen: pixkanaka, eragin ekonomiko urriko fenomenoa zena botere itzeleko industria bihurtu zen. Zergatik? Kapitalismo neoliberalak ezinbestekoak dituelako legez kanpoko ekonomiak".
** Iturria: Berria, 2017.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Orzaiz, Ion. «Neoliberalismoaren ondorioz, prostituzioa industria bihurtu zen». 2017ko azaroak 30. Berria. 2020ko abuztuaren 7an ikusia.
# Salvador Allende

Salvador Isabelino del Sagrado Corazón de Jesus Allende Gossens edo Salvador Allende (Valparaiso, 1908ko ekainaren 26a – Santiago, 1973ko irailaren 11) Txileko presidentea izan zen 1970eko urriaren 24tik 1973ra arte.

## Esanak

* "Badaude beraien etxeetan gutxienez hiru hodi hornitzea gura luketen txiletar batzuk, hots, (hodi) bat ur hotzarena, beste bat ur beroarena eta hirugarrena, ardo beltzarena. Eta hori onartezina da eta horren aurka borroka egin behar dugu".
** Metroko 1. linearen lanak aztertzean.
* "Eskerrik asko, kide eta laguna, Latinoamerikako itxaropenaren komandantea, Fidel Castro".
* "Ez du axola lanik gabeko langile bat marxista den ala ez, ez du axola kristaua den ala ez, ez du axola ideologia politikorik ez badu, lanerako eskubidea duen gizona da eta guk eman egin behar diogu".
* "Ez nuke nire karguari uko egiteko zalantzarik izango Txileko langileek, nekazariek, teknikariek eta profesionalek hala eskatu edo iradokiko balidate".
* "Gaztea izatea eta iraultzailea ez izatea kontraesan biologikoa ere bada".
** Guadalajarako (Mexiko) Unibertsitateko hitzaldia, 1972ko abendua.
* "Hemen ez dago Pragako udaberririk, hau Txileko udaberria da".
* "Herrialde industrialetako gizakia natura gainditu eta ilargira heldu da. Bidezkoa al da gizakiak oinak ilargian jartzea? Ez al litzateke bidezkoagoa izango herrialde handiek oinak lurrean jartzea eta milioika lagun lanik gabe eta gosea pairatzen ari direla konturatzea?"
** Roberto Rossellinik Allenderi eginiko elkarrizketa
* "Historia gurea da eta herriek egiten dute".
* "Historiak epaituko ditu".
** "La historia los juzgará."
** Allenderen azken hitzaldia, 1973ko irailaren 11n.
* "Jarraitu eredu onenari, etorkizun hobea eraikitzeko guztia utzi dutenenari".
* "Ni egunetik egunera emakumeen aldekoagoa naiz". (Salta, Argentinan)
* "Nire Aberriko langileok! Fedea dut Txile eta bere patuarengan. Traizioa inposatu gura den une gris eta mikatz hau gaindituko dute beste gizon batzuk. Berandu baino askoz lehenago, gizarte hobea eraikitzeko gizon librea pasatuko den zumarkale handiak berriro irekiko direla jakiteari jarrai iezaiozue. Gora Txile! Gora langileak!"
** Allenderen azken hitzaldia, 1973ko irailaren 11n.
* "Nire gobernuaren oinarri politikoa marxistek, laikoek eta kristauek osatzen dute. Eta pentsamendu kristaua errespetatzen dugu pentsamendu horrek Kristoren Hitza interpretatzen duenean, zeinak merkatariak tenplutik kanpora bidali zituen".
** Guadalajarako (Mexiko) Unibertsitateko hitzaldia, 1972ko abendua.
* "Urte berriaren bezperan, dena erraza izango dela esatea biziki pozgarria izango litzateke; tamalez ez da halakorik".
** 1973 urte berrirako mezua.
# René Char

René Char (1907-1988) frantses poeta bat izan zen.

## Esanak

* "Akatsik gabeko pertsona arrailik gabeko mendia bezalakoa da. Ez zait interesatzen".
* "Buru-argitasuna eguzkitik gertuen dagoen zauria da".
* "Eternitatea ez da bizitza baino luzeagoa".
# Rosa María Calaf

Rosa María Calaf Solé (Bartzelona, 1945eko ekainaren 17a) Espainiako kazetaria da, Korrespontsala izan da Estatu Batuetan, Moskun, Buenos Airesen edo Asia-Pazifikoan, besteak beste.

## Esanak

* "Adin bateko jendeak kalean gelditzen nau gaur egun, eta esaten didate mundua niri esker ezagutu zutela. Emakume askok ere esan didate nahi dutena izateko ametsa izan dutela niri esker. Harrotasunez betetzen nau horrek".
** Iturria: Berria, 2024
* "Alderdiek ez dute tartean sartu behar. Alderdien eta politikaren xedeak behar luke informazioaren kalitatea babestea, eta ez nahieran esku sartzea".
** Iturria: Berria, 2024
* "Herritarrok kazetaritza independentea defendatu behar dugu, horrek eragina baitu daukagun jakintzan, hau da, gure askatasuna eta eskubideak defendatzeko jakintzan".
** Iturria: Berria, 2024
* "Kazetariak errealitate eta pertsona desberdinengana gerturatu behar du, eta ikusten duena transmititu behar du ahalik eta modu independenteenean eta egiazkotasunez. Umiltasunez eta errespetuz baino ezin da egin hori. Konpromisoak beti zorroztasuna izan behar du lagun".
** Iturria: Berria, 2024
* "Kazetaritza gizarte demokratiko guztien nerbio sentsiblea da".
** Iturria: Berria, 2024
* "Kontuan izan behar da askatasuna eta eskubideak defendatzeko zer gertatzen den jakin behar dela. Horregatik daude interesak jendeak jakin ez dezan".
** Iturria: Berria, 2024
* "Pertsona anonimoak interesatu zaizkit gehiago. Ikusi dut nolako kemena izan duten emakume batzuek komunitateak aurrera egin dezan. Horiek hunkitu naute gehien: zailtasun erraldoiei aurre egiten dieten andreek".
** Iturria: Berria, 2024

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Urkizu, Urtzi. Rosa Maria Calaf: «Emakume anonimoek hunkitu naute gehien».2024ko apirilaren 24a. Berria. 2024ko maiatzaren 3an ikusia.

## Kanpo estekak

* Rosa María Calaf dokumentala (RTVE, 2024)
# Seneka

Luzio Anneo Seneka (Kordoba, c. K. a. 4 - Erroma, 65) filosofo estoikoa izan zen.

## Esanak

* "Bizitza hiru zatitan banatzen da: oraina, iragana eta etorkizuna. Hauetatik iragana oso motza da, etorkizuna zalantzazkoa eta iragana egiazkoa".
    (la) In tria tempora vita dividitur: quod fuit, quod est, quod futurum est. Ex iis quod agimus breve est, quod acturi sumus dubium, quod egimus certum.
* "Ez dago zoritxarrak saihesten duen pertsona baino zoritxarrekoagorik, ez baitu bere burua frogatzeko aukerarik".
* "Ikusten diezunean, izan ere, sarritan (une handietako) toga praetexta jantzita eta bere izena ezaguna foroan, ez inbidiarik izan; gauza horiek bizitzaren kaltearekin lortzen dira. Urte bati izena emateko, bere urte guztiak alde batera utzi beharko dituzte".
    (la) Cum videris itaque praetextam saepe iam sumptam, cum celebre in foro nomen, ne invideris; ista vitae damno parantur. Ut unus ab illis numeretur annus, omnis annos suos conterent.

## Erreferentziak

* ↑ (De brevitate vitae, X,2) Perseus proiektua
* ↑ (De brevitate vitae, XX,1) Perseus proiektua
# Jolasa

Jolasa atseginez eta gozamenerako egiten den jarduera da.

## Esanak

* "Jolasa gorputz osoarekin amestea da". - Georges Duhamel, Les plaisirs et les jeux (Plazerak eta jolasak)
* "Lana behartuta egiten den guztia da; jokoa, hartara behartuta egon gabe egiten dena". - Mark Twain
# John Godfrey Saxe

John Godfrey Saxe (1816–1887) estatubatuar poeta izan zen.

## Esanak

* "Legeekin, saltxitxekin gertatzen den gauza bera gertatzen da: errespetua galtzen diegu nola eginak diren ezagutu ahala".
** Daily Cleveland Herald (29 March 1869) egunkariak aipatua; baita McKean Miner-ek (22 April 1869), eta Fred R. Shapirok The New York Times-en (21 July 2008) ere. Antzeko esaldiak Otto von Bismarck-i egotzi zaizkio denbora luzez, baina hau da legeak eta saltxitxak parekatuz ezagutzen den aipurik zaharrena Shapiroren ikerketaren arabera.
# John Maxwell Coetzee

John Maxwell Coetzee (Lurmutur Hiria, Hegoafrika, 1940) jaiotzez hegoafrikar baina egun australiar naziotasuna duen idazle bat da. 2003 urtean Literaturako Nobel Saria jaso zuen.

## Coetzeeren esanak

* "Maitasuna: bihotzak minez desiratzen duen hori".
** Iturria: Slow man (2004)
* "Ez gara geurez ankerrak".
* "Hertsiki hitz eginez, ez zaizkit animalientzako lege-eskubideak interesatzen, animaliekiko bihotz-aldaketa bat baizik".
# John Steinbeck

John Ernst Steinbeck, Jr. ( Kalifornia, 1902 – New York, 1968) estatubatuar idazlea izan zen. 1962an Literaturako Nobel Saria eskuratu zuen.

## Esanak

* "Eta hau sinesten dut: gizabanakoaren adimen aske esploratzailea munduko gauza baliotsuena da. Eta honen alde egingo dut borroka: adimenaren askatasuna, berak nahi duen norabidean, norabiderik gabe. Eta honen aurka egin behar dut borroka: gizabanakoa mugatu edo hondatzen duen erlijio eta gobernu oro. Horrelakoa naiz eta horretan nago".
** Iturria: East of Eden (1952)
# Jorge Oteiza

Jorge Oteiza (1908-2003) euskal herritar eskultore nabarmena izan zen.

## Esanak

* "Etzazu inoiz zikindu zure galtzaile karrera arrakasta ziztrin batekin."

## Jorge Oteizari buruz esanak

* "Eskultore moduan duen guztia aitortu nahi diot, baina pentsatzen dut etorri zitzaigula esatera euskaraz jakin beharrik ez dagoela euskalduna izateko. Horri esker, euskal kulturaren inguruan oso lasai mugitu da jendea, eta artearen munduan bereziki, euskaraz jakin gabe". Iturria: Sustatu (2001-12-31)
# John Maynard Keynes

John Maynard Keynes (Cambridge, Cambridgeshire, Ingalaterra, 1883ko ekainaren 5a - Firle, Ekialdeko Sussex, Ingalaterra, 1946ko apirilaren 21a) ekonomialaria izan zen.

## Esanak

* "Nahiz eta langileek gogor egiten duten soldata nominala jaisten zaienean, ez ohi dute grebarik egiten langileentzako produktuen prezioek gora egiten dutenean".
* "Neukan informazioa aldatzen zaidanean, ateratzen ditudan ondorioak aldatu ohi ditut".
* "Education: the inculcation of the incomprehensible into the indifferent by the incompetent.“
* "The political problem of mankind is to combine three things: economic efficiency, social justice and individual liberty“.
* "Zailtasuna ez datza ideia berriak ulertzean, zailtasuna ideia zaharrak abandonatzean datza".
* "Jendeak beti aukera zentzuzkoenak hautatzen ditu, baina betiere beste aukera guztiekin saiatu eta gero".
* "Bankuari 100 libera zor badiozu, arazo bat daukazu; 100 milioi libera zor dizkiozunean, berriz, bankua da arazo bat daukana".
* "Epe luzera hilda egongo gara denok".
* "Inflazioa aurrezkiak jaten dituen sagua da".
* "Sarrerak aurrezteko arrazoiak (zuhurtzia, aurreikuspena, handinahia, harrotasuna edo zikoizkeria) eta kontsumitzeko arrazoiak (gozamena, aurreikuspenik eza, eskuzabaltasuna, burugabekeria, handikeria eta nabarmenkeria) oso parekoak izaten dira sarritan".
** Iturria: HERAS, IÑAKI. Txanponaren bi aldeak. Alberdania Google books-en
# Jorge Drexler

Jorge Drexler (1964- ) judu jatorriko uruguaitar abeslaria da.

## Esanak

* "Ez dakienak azkar ikasiko du. Bizitza ez da gelditzen, ez du itxaroten, ..., ez du abisatzen."
# Jorge Fernández Díaz

Jorge Fernández Díaz espaniar politikari eskuindarra da, 2011 urteaz geroztik Espainiako barne ministroa.

## Esanak

* Homosexualtasunari buruz, "sexu bereko pertsonen arteko matrimonioaren aurka bagaude, ezin ditugu fede-argudioak erabili. Badira, argudio arrazionalak matrimonio horrek botere publikoen aldetik matrimonio naturalak baino babes bera eduki beharko ez lukeela baieztatzen dutenak. Espeziearen biziraupena, esaterako, ez legoke bermaturik.". Iturria: diariovasco.com, www.diariovasco.com, 2013-03-03.
* Abortoak badu ETArekin "zerikusirik, baina, tira, ez gehiegi". Iturria: elpais.com, 2013-05-07.
* "Askatasunak irabazi egin du, eta norbaitek irabazi badu, beste batek galdu egin du. Zorionez guztiontzat, askatasunak irabazi egin du eta galtzaileak izua eta terrorismoa izan dira." Iturria: noticiasdenavarra.com, 2015-10-23.