OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Oroimena

Oroimena informazioa kodetu, burmuinean gorde eta handik erauzteko prozesua da.

## Esanak

"Oroimen fineko gizakiak ez du ezer gogratzen ezer ahanzten ez duelako. Bere oroimena uniformea da, ohikeriaren izakia, hutsik gabeko bere zereginaren kondizioa eta funtzioa aldi berean, erreferentzia tresna aurkikuntza tresnaren ordez." - Samuel Beckett (1970)
# Neus Sanmartí

Neus Sanmartí i Puig (Bartzelona, 1943) kimikan doktorea eta unibertsitate irakaslea da,

## Esanak

* "Ebaluazio hezigarrian, doitzeko, ikasleari laguntzeko, gaizki egiten duena hobetzeko eta horrelako gauzak egiteko ardura irakaslearena da. Eta nik uste dut ikasleak beren burua doitzeko gai izan daitezen lortu behar dugula. Hau da, ikasleak berak konturatu behar du zer ez duen ongi egiten, zergatik ez duen ongi egiten, eta abar".
** Iturria: Hik Hasi, 2011
* "Ez nago ados haurrek proiektuak [gaiak] aukeratzearekin, askotan telebistan ikusten dutena errepikatzen baitute... Nik uste dut aukeratzen den gaiak edo edukiak sozialki esanguratsuak diren gertaerak, egoerak edo arazoak esplikatzeko balio behar duela... Esate baterako, herritartasun orokorrari lotutako gaiak, herrialde baten kultura, ekologia, osasuna… Sozialki esanguratsuak diren gertaerak interpretatzen laguntzen dute modu horretako ezagutzek. Gainera, eskolak interes arlo berriak bultzatu behar ditu, eta ez soilik erreproduzitu".
** Iturria: Hik Hasi, 2011
* [Lan kooperatiboan] " Nik beste bati ikasten laguntzen diodanean, nik neronek ere asko ikasten dut. Eta, beste batek niri ikasten laguntzen baldin badit, gauza bera, ni ere asko ari naiz ikasten. Funtsezkoa da hori. Dena dela, garrantzitsua da ezagutzan alde handiegirik ez egotea ikasleen artean, ezta? Bai. Aniztasuna behar da, denak berdinak baldin bagara ez baitago laguntzarik. Baina, Vigotskik zioen moduan, inguruko garapen gunean behar da aniztasuna. Ezin da alde handiegirik egon".
** Iturria: Hik Hasi, 2011

## Erreferentziak

* 1 2 3 Neus Samarti: "Ebaluazioa aldatzeko, azterketako galderak aldatu behar dira. Ez galdetu ‘Egin lorearen marrazkia, eta idatzi zatien izenak’, hau baizik: ‘Mendira joan garenean, amak esan dit loreak ez puskatzeko. Zergatik?’·2011ko otsailaren 1a, Hik Hasi. 2023ko uztailaren 20an ikusia.
# Neskatan-mutiletan egitea

Ligatzea, baita ere neskatan edo mutiletan egitea, sexu harreman bat abiarazteko burutzen den komunikazio-jarduera da, beste pertsona baten arreta eta interesa pizteko.

## Esanak

* "Erdi ta erdi, amets ta amets, haragi ta haragi,
    irudiz, amodioz eta irrikaz berdinak.
    Itxaropen soila izan arren,
    desira erantzuna inork ez dakien
    galdera baita" - Luis Cernuda
* "Hizkuntza ezezagun batean hitz egitea ligatzea bezalakoa da: denok dakigu teoria, baina praktikan jarri beharra dago". - Oihan Vega
* "Neskatan ibiltzearen berezitasuna emakumeak xarma eta grina pizteko aparteko antitesi eta sintesi moduan datza: onarpenaren eta ukapenaren txandakatze edo baterakotasuna ...". - Georg Simmel
# Niels Bohr

Niels (Henrik David) Bohr (Kopenhage, 1885eko urriaren 7a - Kopenhage, 1962ko azaroaren 18a) fisikari daniarra izan zen.

## Esanak

* "Aditua da, arlo jakin batean egin daitezkeen huts guztiak jada egin dituena".
* "Aurreikuspenak egitea oso zaila da, batez ere etorkizunari dagokionean".
* "Egia eta argitasuna osagarriak dira".
* "Ergel batek beti topatuko du ergelagoa den miresle bat".
* "Einstein: Utziozu Jainkoari zer egin behar duen esateari".
* "Teoria Kuantikoarekin txundituta ez dagoenak ez du berau ulertu".
# Nélida Zaitegi

Nélida Zaitegi de Miguel (Abanto, 1946ko urriaren 17a) irakasle, pedagogo eta Hezkuntzako ikuskari izandakoa da. 2011 urteaz geroztik Estatuko Eskolako Elkarbizitza Behatokiko kide aitortutako prestigiodun pertsona gisa. 2017ko martxoan Euskadiko Eskola Kontseiluaren lehendakari kargua onartu zuen.

## Esanak

* “Autoritatea ezin da inposatu, norberak irabazi behar du, langile ona izanaz, ikasleez kezkatuz, hezkuntza proiektua aurrera ateratzeko lan eginez, familiekin elkarlanean jardunez...”
** Iturria: Hik Hasi aldizkarian, 2010.
* "Egungo ikasleek behar berriak dituzte, eta horrek irakasleen curriculuma, hezkuntza proiektuak eta profila aldatzea ekarri beharko luke".
** Iturria: Berria, 2018.
* " Eskolaren rola auzitan jarri den neurrian, sinesgarritasuna galdu dugu, eta gurasoen eta eskolaren artean bereizketa egon da."
** Iturria: Berria, 2010.
* "Eskolari tranpaegiten zaio, gauza gehiegi eskatzen zaizkio, eta gainerako eragileek eskuak garbitzen dituzte."
** Iturria: Berria, 2010.
* "Haurrek eta gazteek autoerregulatzen ikasi behar dute, haien buruen jabe izaten; besteekiko harreman positiboak izateko gai diren pertsonak egitea du helburu hezkuntzak."
** Iturria: Berria, 2010.
* "Ikasleak ezagutu egin behar ditugu; ez dira orain 20 urteko gazteen berdinak. Legeak abiapuntua baino ez dira: bizikidetza programak eskolak garatu behar ditu, gurasoekin lankidetzan, eta hezkuntzako eragile guztiek esku-hartuta".
** Iturria: Berria, 2010.
* "Zeure buruari galdetzen badiozu gauzak zergatik gertatzen diren, ondorioztatuko duzu interes asko dagoela gazteek drogak kontsumi ditzaten, horrela geldi eta isilik mantentzen dituztelako, arkume taldea bezala, gazteen benetako arazoez ardura ez daitezen."
** Iturria: Argia, 2006.

## Erreferentziak

* ↑ Zaitegi, Neli. «Autoritatea ezin da inposatu, norberak irabazi behar du, langile ona izanaz, ikasleez kezkatuz, hezkuntza proiektua aurrera ateratzeko lan eginez, familiekin elkarlanean jardunez...». 2010eko ekainaren 1a. Hik Hasi. 2019ko ekainaren 3an ikusia.
* ↑ «Oposizio eredua aldatzearen alde agertu da Zaitegi».2018ko urriaren 2a. Berria, 2019ko ekainaren 3an ikusia.
* 1 2 3 4 Asensio, Maite.«Eskolari tranpa egiten zaio, gauza gehiegi eskatzen zaizkio». 2010eko otsailaren 14a. Berria. 2019ko ekainaren 3an ikusia.
* ↑ «Bizitzeko haize berria ikasgelara (Nelida Zaitegi)». 2006ko abuztuaren 30a. Argia. 2019ko ekainaren 3an ikusia.
# Nora Salbotx

Nora Salbotx Alegria (Iruñea, Nafarroa, 1973) nafar irakaslea eta idazlea da. Hezkuntza publikoa, burujabe eta feminista defendatzen du.

## Esanak

* "Argi izanda deskolonizazio planteamendu bat egin behar diogula hezkuntzari: kanpokoa, barrukoa eta gure baitakoa. Kanpokoa patriarkatua da, neoliberalismoa, neokolonialismoa... Barrukoa esaten dudanean, Frantziak eta Espainiak gurekiko —nazio zapalduarekiko— egiten dutenaz ari naiz. Eta gure baitakoak, gure gorputzak, tasunak eta izateko moduak ezabatzeko nahikeria bat badagoelako".
** Berria, 2021.
* "Bistan da curriculumak etnozentristak, homogeneizatzaileak eta neoliberalismoaren interesen zerbitzura egindakoak direla".
** Berria, 2021.
* "Enpresa handi eta lobby kapitalista horiek badakite etorkizuneko zein langile profil behar duten, eta horretarako prestatzen dituzte hezkuntza sistema guztiak mundu mailan".
** Berria, 2021.
* "Hezkuntza sistema publiko eta burujabe baten aldekoa naiz, eta horretarako euskal errepublika behar dugu".
** Berria, 2021.
* "Zaintza ere hezitzailea da. Eskolara bueltatzen garenean zauri asko izango ditugu sendatu eta zaindu beharrekoak".
** Argia, 2020.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Urdalleta, Irati. NORA SALBOTX. IDAZLEA ETA AMAIURKO ESKOLAKO ZUZENDARIA. «Patriarkatuaren zerbitzura sortuak dira hezkuntza sistemak».2021eko abenduaren 31a. Berria. 2022ko martxoaren 8an ikusia.
* ↑ Nora Salbotx: "Zaintza ere hezitzailea da. Eskolara bueltatzen garenean zauri asko izango ditugu sendatu eta zaindu beharrekoak". 2020ko apirilaren 21a. Argia. 2022ko martxoaren 8an ikusia.

## Kanpo estekak

* Eusko Ikaskuntzako Solasaldiak: Nora Salbotx / Hur Gorostiaga 05 (Bideoa, 2020)
# Neil Young

Neil Young (1945- ) kanadar abeslari eta gitarra jotzailea da.

## Esanak

* "Haizean pixa egiten ari zarela esaten dizun lagun baten parerik ez dago". - Ambulance Blues abestian, 1974.
# Niccolò Machiavelli

Niccolò di Bernardo dei Machiavelli (Florentzia, 1469ko maiatzaren 3a - Florentzia, 1527ko ekainaren 21a) Italiako politikaria, filosofo, musikalaria, olerkaria eta idazle pizkundetarra izan zen.

## Esanak

* "Badira guztia dakiten pertsonak, baina, horixe da dakiten guztia".
* "Denek ikusten dute dirudizuna, gutxik sentitzen dute zarena".
** Iturria: Berria (2005-04-19)
* "Edozein Estaturen oinarri nagusiak lege onak eta armak dira".
** Iturria: "Printzea", XXII-XIV. kap.
* "Gizakiok eragozpen gutxiago dute maitagarria iraintzeko beldurgarria baino".
* "Gizonek gaizkia egiten dute, premiak ongia egitera behartzen ez baditu".
** Iturria: "Printzea", XXV. kap.
* "Gutxik ikusten dute zer garen, denek, ordea, zer irudikatzen dugun".
* "Inbaditu aurretik bere lege propioekin eta aske bizitzera ohitua zegoen Estatu bat mendean izateko hiru modu daude. Lehena, goitik behera suntsitzea. Bigarrena, bertan ezartzea, lurraldea okupatzea. Azkena, bere lege propioekin bizitzen uztea tributu bat pagatzera behartuz; eta herritarrekin osatutako gobernu bat ezarriz; ez baitago modu hoberik aske bizitzera ohitua dagoen herri bat mendean izateko, bertako herritarrek beren burua gobernatzen uztea baino".
** Iturria: berria.info
* "Komeni den gerra oro zuzena da".
** Iturria: Berria (2003-10-30)
* "Nahi denean hasten da gerra; ahal denean bukatzen".
** Iturria: Berria (2003-10-30)

## Kanpo loturak

* Uztaro: "Boterea Niccolo Machiavelli baitan" (Paulo Iztueta Armendariz)
* Jakin: "Machiavelli-ren Printzea" (Joakin Balentzia)
# Nikos Kazantzakis

Nikos Kazantzakis (1883-1957) greziar idazle bat da.

## Esanak

* "Ez dut ezer itxaroten. Ez naiz ezeren beldur. Aske naiz."
** Bere hilarriko epitafioa.
# Zerua

Zerua erlijio eta filosofia askok deskribatzen duten egoera edo toki berezia da, bizitza honetatik kanpokoa.

## Esanak

* "Gu, eta zeru edo infernuaren bitartean, ez dago bizitza besterik, gauza guztietatik hauskorrena dena". - Blaise Pascal
* "Hobe da infernuan agindu, zeruan zerbitzatzea baino". - John Milton
* "Jakintsua bere burua zeruan azaldu nahi duena da; eta zoroa, zerua bere buruan sartu nahi duena". - Gilbert Keith Chesterton
* "Ospearen zerua ez da oso haundia, eta bertan zenbat eta gehiago sartu, gutxiago dagokio bakoitzari". - Miguel de Unamuno
* "Zerua existitu dadila, nahiz eta gure lekua infernua izan". - Jorge Luis Borges
* "Zerua, infernua eta mundu osoa, gugan dago". - Henry F. Amiel
* "Zeruan Aleluia esaten dute, Lurrean Amen esan dutelako". - Agustin Hiponakoa
# Zientzia

Zientzia esperimentazioaren ondorengo ezagutzaren bilduma eta garapena da.

## Esanak

* "Benetako zientziak irakasten du, batez ere, zalantza egiten eta ezjakina izaten". - Miguel de Unamuno
* "Ezjakintasunak zeharo baiezten ala ukatzen du. Zientzia ezbaika aritzen da". - Voltaire
* "Ordenagailu handiak, algoritmo konplexuak eta denbora luzeak ez dute zientzia berdintzen". - Robert Gentleman
* "Poesiarik gabe hankamotz geratzen da zientzia". - Kirmen Uribe, Mussche (2012).
* "Zientzia beti okertzen da. Ez du arazo bakarra konpontzen, beste hamar sortu gabe". - George Bernard Shaw
* "Zientzia egiaren idulkia da; artea, edertasunarena". - Nicolás Salmerón
* "Zientzia ez da perfektua; eskuarki, gaizki erabiltzen da; tresna bat baino ez da, baina daukagun hoberena: bere burua zuzentzen du, etengabeko bilakaera du eta guztiari aplika dakioke. Tresna horrekin ezina konkistatzen dugu". - Carl Sagan
# Zoriona

Zoriona pertsona baten poz eta betetasunezko egoera da.

## Esanak

* "Bitxiak dira zoriontsu garenean denborarekin egiten ditugun atzerako kontaketak, garuneko txokoren batean idatzita bageneuka bezala alaitasunak ez duela irauten, braustaka etortzen dela olatuak bezala, eta apar-hotsarekin joan, konturatu orduko". - Uxue Alberdi, Aulki-jokoa (2009).
* "Zoriona da makillajerik onena". - Drew Barrymore
* "Zoriona eguzkiaren modukoa dela pentsatzen du, epeltzen gaituela batzuetan, erretzen gaituela aldizka, eta denboraren ia erdian abandonaturik gauzkala. Baina beti urruna eta atzemanezina ezina. Pentsatzen du, baita ere, zoriona ilargiaren modukoa dela, ez duelako ezer ezer epeltzeko ez erretzeko aski indarrik." - Joseba Sarrionaindia, Ginebra erreginaren erbestea ipuinean.
* "Zoriontsu izan zaren denbora ez da denbora galdua". - Henry James
# Zoroastro

Zoroastro edo Zaratustra (avesteraz: Zaraϑuštra) (gaur egungo Irango ipar-mendebaldean edo ekialdean K.a. XVIII. eta K.a. X. mendeen artean jaioa) profeta eta filosofoa izan zen, zoroastrismoaren sortzailea.

## Esanak

* "Adimen pentsakorrra ondasunik baliotsuena da".
** Ushtavaiti Gatha, Yasna 43, 15.
* "Aditu zure entzumenarekin ondorengo aholkuak,
    berauei buruz adimen argiarekin hausnartuz.
    Utzi bakoitzari bere sinisbidea askatasunean aukera dezan gertaera handienetan".
   * Ahunuvaiti Gatha, Yasna 30, 2.
* "Desohorearekin edo besteei min emanez lortutako lorpenak, bere bilatzailearen gartzela da".
   * Vahishto-Ishti Gatha, Yasna 53, 6.
* "Egia botere osoarekin defendatzen duenak,
    Egia norbere hitzen eta ekintzen gorena denean,
    Bera, benetan, zure laguntzailerik baliotsuena da. Oh Mazda Ahura!".
   * Ahunuvaiti Gatha, Yasna 31, 22.
* "Gizaki pentsalariarentzat etxea jakiturian dago".
** Ahunuvaiti Gatha, Yasna 30, 9.
* "Gobernu justu bat denon desioa da,
    portaera bedeinkatuena eta zorion onena leku gorenetan.
    Egiaren legeak gidaturik, eta dedikazio eta inkernuz,
    Anaidirik onenean loratzen da, Zeruko erreinuan!
    Berau aurrera eramateko egingo dut lan orain eta hemendik aurrera".
   * Vohu-Khshathra Gatha, Yasna 51, 1.
# Zuhaitza

Zuhaitza zurezko landare handi eta bizikorra da. Munduko kultura askotan, mitologiako funtsezko osagai da.

## Esanak

* "Landatu zuhaitzak. Gure biziraupenerako bi elementu nagusienetako bi ematen dizkigute: oxigenoa eta liburuak." - A. Whitney Brown
# Zapalkuntza

Zapalkuntza boterea modu bidegabean erabiltzea da.

## Esanak

* "Hor kanpoan bezala hemen (kartzelan) ere ahots loarazle batek une oro diosku: obeditu eta dena ondo joango da; ez hartu erabakirik arazorik izan nahi ez baduzu; alferrik da ezer aldatzea; errebolta oro aldez aurretik galdutakoa da". - Mikel Antza, Ospitalekoak.
* "Sartaldeko oihanetan gatibaturik Erromara ekarri zinduten, esklabua, errementari ofizioa eman zizuten eta kateak egiten dituzu. Labetik ateratzen duzun burdin goria nahieran molda zenezake, ezpatak egin ditzakezu zure herritarrek kateak hauts ditzaten, baina zuk, esklabu horrek, kateak egiten dituzu, kate gehiago". - Joseba Sarrionandia
* "Zapaltzailea ez litzateke hain indartsua izango, zapalduen artean konplizerik izango ez balu". - Simone de Beauvoir
* "Zerbait ikaragarri gertatzen ari da: nik esklaboaren morala deitzen dudan hori sortzen ari da. Behinola hau idatzi zuen Jose María Pemánek: "Neskamea esker onez eta pozaren pozez jartzen da bere etxekoandreak bitxiak harro erakusten dituenean". Eta hauxe da espainolei gertatzen zaiena, edo behintzat begiak zabaldu ez dituzten horiei. Norbera esplotatzen duena defendatzen denean, merkatuak direla edo klase politko ustela dela, gizaki bat hel daitekeen maila beherenera jotzen da: kolpatzen duen borra bedeinkatzea, zapaltzen duten botei musu ematea". - Julio Anguita
# Zenbaki

Zenbakia kantitate baten irudia edo sinboloa da.

## Esanak

* "Veronicari barregarri egin zitzaion lehenengoz esan nionean. Hainbat, ugari, kontaezin esateko hamaika esaten genuela euskaldunok. Ea zergatik igarri nahi eta bere lehen teoria hatzamarrak izan ziren. Hamar kontatzen dira bi eskuekin. Hortik aurrera, amaigabe, infinitu, hamaika". - Irati Jimenez, Bat, bi Manchester (2006).
* "Zenbakiak gauza guztien esentzia dira". - Pitagoras
* "Zenbakiekin edozer frogatu daiteke". - Thomas Carlyle
* "Zenbaki bat dagoen edozein tokitan edertasuna dago". - Proklo
# Zigorra

Zigorra araua hautsi edo komenigarria ez den zerbait egiteagatik aginteak inposatzen duen betebeharra da.

## Esanak

* "Esan ezazu berataz nahi duzuna, Epaile, baina nik nere haurraren akatsak ezagutzen ditut. Maite dut, baina ez ona delako, nere semea delako baizik. Zer dakizu zuk berak ematen duen samurraz, bere bertute eta akatsen zerrenda zehatza egin nahi duen berorrek? Zigortu behar dudanean, nire haragi bilakatzen da. Negarra eragiten diodanean, nire bihotzak berarekin batera egiten du negar. Nik bakarrik egin behar diot gaitzespen eta errieta, maite duenak bakarrik baitu zigortzeko eskubidea." - Rabindranath Tagore
* "HIESa sexu jarduera okerrarentzako zigor zuzena da". - Kalkutako Teresa
* "Zigor itzazu inbidia dizutenak eurei ongia eginez". - Arabiar atsotitza
# Juan Carlos Rodriguez Ibarra

Juan Carlos Rodriguez Ibarra (Merida, 1948ko urtarrilaren 19a) PSOE alderdiko politikari espainiarra da. Extremadurako presidentea izan zen 1983-2007 urte bitartean.

## Esanak
### 2004

* "Ibarretxe pribilegioak defendatzen dituen jauntxo feudala da".
** Testuingurua: 2004ko irailaren 25ean, Euskal Autonomia Erkidegoko lehendakariari buruz.
** Iturria: www.libertaddigital.com webgunea.
* "Indultua popatik sar dezatela Justizia Ministroak eta Gobernuak. Nik ez dut errugabeentzako indulturik eskatzen".
** Testuingurua: 2004ko azaroaren 10ean, Juan Fernando Lopez Aguilar eta Espainiako Gobernuari buruz, Rafael Verari indultua ukatu ziotela jakin ondoren.
** Iturria: El Mundo eta Deia egunkariak.

### 2005

* "Konstituzioa ez da nazioen arteko ituna; Konstituzioaren ondorioz lurralde batzuk sortzen dira".
** Testuingurua: 2005eko martxoaren 3an, ABC egunkariaren elkarrizketan.
** Iturria: ABC egunkaria.

### 2006

* "Nazioa bat eta bakarra da".
** Testuingurua: 2006ko urtarrilaren 11an, Espainiako irrati batean egindako elkarrizketan.
** Iturria: www.eitb24.com webgunea.

### 2007

* "Euskadiren autonomia eten egin beharra dago, Ibarretxek galdeketa baztertu ezean".
** Testuingurua: 2007ko urriaren 9an.
** Iturria: Deia eta La Voz de Galicia egunkariak.
# Jules Renard

Jules Renard (1864-1910) frantziar idazle eta Goncourt Akademiako kide izan zen.

## Esanak

* "Diruak zoriontasunik ematen ez badizu, itzuli ezazu".
* "Kontua ez da lehena izatea, bakarra izatea baizik".
* "Noizean behin esan ezazu egia, gezurra diozunean sinets zaitzaten".
* "Zer da, ordea, gure irudimena, trenbidea zainzurien bidez egiten saiatzen den haurrarenarekin konparatuta?".
# Jules Verne

Jules Verne (1828-1905) frantziar idazlea izan zen, batez ere abenturazko eta zientzia fikziozko eleberriak idatzi zituena. Zientzia-fikziozko obra berrien aita dela esaten dute.

## Esanak

* "Batek irudika dezakeen oro, beste batzuek errealitate bihur dezakete".
* "Etorkizunak ez nau kezkatzen; maiz latza dena oraina da".
** Testuingurua: Pierre J. Hetzel-i editoreari bidalitako gutun batean.
* "Hemendik aurrera ametsetan baino ez dut bidaiarik egingo".
* "Zientzia errorez osatzen da eta horiek dira hain zuzen egiarako urratsak".
# Joxe Mari Korta

Joxe Mari Korta (1943-2000) ETAk hildako euskal enpresaburua izan zen.

## Esanak

* "Bakea iristeko, merezi du baita huts egitea ere."
# Juan Bizente Zengotita-Bengoa

Juan Bizente Zengotita-Bengoa Lasuen (Berriz, Bizkaia, 1862ko uztailaren 19a - Donostia, 1943ko otsailaren 27a) euskal erlijioso eta idazle karmeldarra izan zen. Bere izen ofiziala, gazteleraz, Juan Vicente Zengotita Bengoa y Lasuen izan zen, eta Ordenak emandakoa Padre Juan Vicente Zengotita de Jesús María. Indian misiolari 17 urtez, La obra máxima ("Lan gorena") aldizkaria sortu zuen. Bere beatifikazioa matxan da.

## Zitak

* "Zu maitatzea besterik ez dut nahi, nire amodioagatik hildako Jainko-Gizona, bai eta besteek zu maitatzea ere, fidelak ez direnak barne, euren maitasunaz egarri baitzara".
** P. Juan Vicente de Jesús María. Estanpa (Donostia, Gipuzkoa).
# Juan Fernando López Aguilar

Juan Fernando López Aguilar (Las Palmas de Gran Canaria, 1961eko ekainaren 10a) PSOE alderdiko politikari espainiarra da. Espainiako Gobernuko Justizia Ministroa izan zen 2004-2007 urte bitartean.

## Esanak
### 2004

* "Tortura-salaketen ehuneko ehuna faltsua da".
** Testuingurua: 2004ko ekainaren 11an, ETAkide izatea leporatuta atxilotutakoei buruz, Amnistia Internazioanala erakundearen salaketei erantzunez.
** Iturria: Gara egunkaria.
* "Onartezina iruditzen zaigu Euskal Herriko gatazka armatuaren existentziaz ere hitz egitea".
** Testuingurua: 2004ko azaroaren 15an, Punto Radio irratiaren elkarrizketan.
** Iturria: ABC egunkaria.

### 2006

* "Inputazio berriak eraikiko ditugu, kalera irten ez daitezen".
** Testuingurua: 2006ko otsailaren 8an, kalera irtetzear zeuden ETAko presoei buruz.
** Iturria: Berria, Gara, eta El Mundo egunkariak.
# Charles Baudelaire

Charles Pierre Baudelaire (Paris, 1821eko apirilaren 9a - 1867ko abuztuaren 31) poeta, kritiko eta itzultzaile frantsesa izan zen.

## Esanak

* "Barrea satanikoa da, beraz, sakonki gizatiarra".
* "Bizioetan akatsgabeena da gaizkia ergelkeriagatik egitea".
* "Ederra arraroa da beti. Arinki desitxuratua ez dena erabilgaitza izateko tankera du".
* "Giza-eskubideen zerrendara bi eskubide gehitu beharko lirateke: desordenarako eskubidea eta alde egiteko eskubidea".
* "Gizarte-jarduera batean norberak besteengandik gozatzen du".
* "Gizonaren bihotza hiriaren forma baino astiroago aldatzen da".
* "Halabeharrak hala nolako elastikotasuna du zeini giza-askatasuna esaten zaion".
* "Irregulartasuna, hau da, ustekabekoa, ezustea edo harridura edertasunaren osagai ezinbesteko eta berezkoak dira".
* "Maitasuna konplizerik gabe egin ezin daitekeen krimena da".
* "Ni nauk zauria zein labana!"
* "Zer da artea? Prostituzioa".
* "Zer da maitasuna? Norberetik irtetzeko desira".
* "Zerua ala infernua, zer axola dio?"
# Claude Lévi-Strauss

Claude Lévi-Strauss (Brusela, 1908ko azaroaren 28a - Paris, 2009ko azaroaren 4a) frantziar antropologo eta filosofo bat izan zen.

## Esanak

* "Estrukturalista bi baino ez daude ondoan onartuko nituzkeenak: Emile Benveniste eta Georges Dumezil."
** Iturria: Berria (2008-11-28)
* "Gorroto ditut bidaiak eta esploratzaileak".
** Iturria: Tristes tropiques izeneko bere liburuko lehen hitzak.
* "XX. mendean zientzia asko aurreratu da, eta aurrerapen horrek, berez, gero eta amildegi handiagoak irekitzen dizkigu, aurkikuntza bakoitzak hamar arazo gehiago erakusten dizkigulako, eta, beraz, gizakiaren ahaleginak porrotera garamatza. Baina horrela behar du".
** Iturria: Berria (2009-11-04)
# Dante Alighieri

Dante Alighieri (1265 - 1321) italiar poeta izan zen, bereziki "Divina Commedia" ("Jainkotiar Komedia") idazteagatik ezaguna.

## Esanak

* "Oinazeari buruz dakienak dena daki".
# Charles Chaplin

Charles Spencer Chaplin edo Charlot (Walworth, Londres, 1889ko apirilaren 16a - Vevey, Vaud, Suitza, 1977ko abenduaren 25a) zinema mutu zein soinuduneko aktore eta zuzendaria izan zen.

## Esanak

Chaplin al San Francisco Chronicle en 1940. Una entrevista en la que el mítico actor y director afirmaba: Siempre hay dos películas: la que se hace y la que se queda en el camino. Sospecho que sucede otro tanto con los acontecimientos históricos.
* "Azken finean, guztia da txiste bat".
* "Bada zerbait heriotza bezain agerikoa, eta hura bizitza da".
* "Beti daude bi film: burutzen dena eta bidean geratzen dena. Gertakari historikoekin berdin gertatzen dela uste dut". San Francisco Chronicle egunkarian elkarrizketa, 1940.
* "Denbora autorerik onena da: beti aurkitzen du amaiera perfektua".
* "Denok gara afizionatuak. Bizitza hain laburra da ezen ez duela gehiagorako ematen".
* "Ez ahaztu inoiz irribarre egiteaz, irribarrerik egiten ez duzun eguna galdutako eguna izango baita".
* "Fedea izan behar da nor bere buruarengan. Hor datza sekretua. Umezurztegian nengoenean eta bizi ahal izateko janari bila kaleak zeharkatzen nituenean ere, orduan ere, munduko aktorerik handientzat nuen neure burua. Bere buruarengan uste osoa izan gabe, bat porrotera kondenatua dago".
* "Irribarre bat gutxi kostatzen da eta asko eragiten du. Ematen duena ez du txirotzen eta jasotzen duena aberastu egiten du. Instant bat bakarrik irauten du baina oroimenean betirako irauten du".
* "Komedia bat egiteko behar dudan guztia parke bat, polizia bat eta neska eder bat da".
* "Miseria ezagutu izan gabe ezinezkoa da luxua aintzat hartzea".