OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Xabier Lete

Xabier Lete Bergaretxe (Oiartzun, Gipuzkoa, 1944ko apirilaren 5a - Donostia, 2010eko abenduaren 4a) euskal idazle, poeta eta kantaria, eta politikaria izan zen.

## Abestiak

* Ni naiz erreka zikinen iturri garbiak aurkitu nahi dituen poeta tristea.
* Ni naiz lorerik gabe gelditzen ari den ardaska legorra.
* Ez zaidazu galdetu gauza ilun guztien arrazoi gordea, nora ote dijoan denbora aldakorrak daraman bidea.
       Ni Naiz, Xabier Lete diska
* Izarren hautsa egun batean bilakatu zen bizigai.
* Gu sortu ginen enbor beretik sortuko dira besteak ,burruka hortan iraungo duten zuhaitz-ardaska gazteak.
* Eta ametsa bilakaturik egiaren antziduri, herri zahar batek bide berritik ekingo dio urduri.
* Diru zakarrak bihotzik eztu, lotuko dute gogor ta hestu haz ez dadin gizonen gain.
       Izarren hautsa, Kantatzera noazu diska

## Esanak

* "Sentimendu eta sufrimendurik gabeko poesia erretorika hutsa da, berdin zait erretorika soziala edo erretorika-preziosista".
# Xenofanes

Xenofanes edo Xenofanes Kolofonekoa grezieraz Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος, Xenofánes ó Kolofónios, ksenopʰánɛːs ho kolopʰɔ̌ːnios ahoskatua; c. K. a. 570 – c. K. a. 475) filosofo, poeta, gizarte kritiko eta erlijioso greziarra izan zen.

## Esanak

* Inongo gizonek ez zuen ezagutu, ezta ezagutuko ere, jainkoei eta aipatzen ditudan gauza guztiei buruzko egia; izan ere, ausaz egia esango balu ere, berak ez bailuke jakingo. Gauza guztien gainean iritzia besterik ez dago
# Yayo Herrero

Yayo Herrero antropologoa, FUHEM fundazioko zuzendaria eta aktibista ekofeminista da.

## Esanak

* "Berriztagarrietarako trantsizioak berekin ekarri behar du energia kontsumoa txikitzea, baina ez da beti ikuspegi horretatik planteatzen: berriztagarrien bidez bizimodu berdinak mantentzera begira egiten da."
** Iturria: Berria, 2017.
* "Bizitza erdigunean jartzeak esan nahi du naturaren mende gaudela eta finitua den planetan bizi garela onartzea. Baita mugak dituen eta ahulak diren gorputzak ditugula onartzea ere. Alegia, onartu behar da ezinezkoa dela besteek eskainitako zaintza lanik gabe aurrera egitea."
** Iturria: Argia, 2016.
* "Ekologismoak eta feminismoak bat egiten dute ekoizpenari egindako kritikan, hazkunde ekonomikoari egindakoan eta garapenari egindakoan, eta bat egiten dute eguneroko bizitza erdigunean jarriko duen gizarte eta ekonomiaren aldeko apustuan."
** Iturria:Argia, 2016.
* "Eremu material batzuk gutxitzeko traba nagusia iruditeria da: barneratu behar dugu deserosotasun kuota jakin batzuk funtsezkoak direla munduan denok bizi ahal izateko."
** Iturria: Berria, 2017.
* "Historian eta ia lurralde guztietan horrela izan den arren, zaintza emakumeek soilik ez dutela egin behar azpimarratzen du ekofeminismoak."
** Iturria: Argia, 2016.
* " Sistema kapitalistak nahitaez natura suntsitzen du eta patriarkala da. Esparru ekologikoan iraunkorra izango den eta patriarkala ez den sistema baterantz egiten badugu aurrera, sistema hori ezin da kapitalista izan."
** Iturria: Argia, 2016.

## Erreferentziak

* 1 2 Asensio Lozano, Maite. «Krisi ekologikoa zibilizazio krisi bihurtu da». 2017ko otsailak 5a. Berria. 2019ko ekainaren 23an kontsultatua.
* 1 2 3 4 Arruabarrena Azkarate, Sara. «Jendeak jakin behar du bizitza duina zer den, zer behar den eta zer ez». 2016ko irailaren 25a. Argia. 2019ko ekainaren 11an kontsultatua.
# William Faulkner

William Faulkner (1897-1962) estatubatuar idazle ospetsua izan zen, herrialde hartako eleberrigilerik ospetsuenetarikoa, sakontasun psikologiko handiko lanak egin zituena. 1949 urtean Literaturako Nobel Saria irabazi zuen.

## Esanak

"Baina ez dut ulertzen, bestalde, inork eskubidea izatea nor dagoen erotuta eta nor ez erabakitzeko".
# Woody Allen

Woody Allen (New York, 1935eko abenduaren 1a) zinema zuzendari, gidoilari eta aktore estatubatuarra da.

## Esanak

* "60 urtetik aurrera, denak dira sexu ahulekoak".
* "Airea garbia eta sexua zikina ziren garaiaren falta somatzen dut".
* "Amodio gabeko sexua esperientzia hutsa da. Hala ere, esperientzia huts moduan, onenetarikoa da".
* "Azken hitza oihartzunak esaten du beti".
* "Beldurra nire lagunik leialena da. Sekula ez nau beste batekin joateko engainatu".
* "Bigamoa: ergela ber bi".
* "Burmuina nire bigarren organo kutunena da".
* "Dirua txirotasuna baino hobea da, finantza arrazoiengatik bakarrik bada ere".
* "Ekonomia arazoak konpontzea erraza da, behar den bakarra dirua da".
* "Erantzuna fisika kuantikoa dela uste al duzu? Zeren... Ez dakit, azken finean, zertarako balio dit niri denbora eta espazioa gauza bera izateak? Tipo bati zer ordu den galdetzen badiot eta "6 kilometro" esaten badit, zer kristo da hori?"
* "Goizeko lauretan batek ez daki beranduegi ala goizegi den".
* "Gozatu eguna ergel batek izorratzen dizun arte".
* "Interesatzen zait etorkizuna, jakina, horixe baita hemendik aurrerako nire bizitokia".
* "Iritzia ematea ez da delitua, ezta oso oker zaudenean ere".
* "Jainkoa ankerra da edo gauzaeza da".
* "Jainkoa hil egin da, Marx hil egin da eta nik osasun txarra dut".
* "Magoak keinu bat egin zuen eta gosea desagertu zen, beste keinu bat egin eta bidegabekeria desagertu zen, beste keinu bat egin eta gerra amaitu zen. Politikariak keinu bat egin zuen eta magoa desagertu zen".
* "Maitasuna da erantzuna baina, erantzuna aurkitu bitartean, sexuak galdera interesgarri batzuk planteatzen ditu".
* "Nola nahi duzu zu ahaztea, ahazten hasten naizenean zu ahazteaz ahazten banaiz eta zu gogoratzen hasten banaiz".
* "Sexua bi lagunen artean gauza ederra da. Bosten artean, zoragarria".
* "Sexua zikina al da? Ondo egiten denean bakarrik".
* "Txikitan beti zakur bat nahi izan nuen, baina gurasoak behartsuak ziren eta inurri bat besterik ezin izan zidaten erosi".
* "Wagner entzuten dudan bakoitzean Polonia inbaditzeko gogoak pizten zaizkit".
* "Zein erlazio dudan heriotzarekin? Betikoa izaten jarraitzen du. Erabat aurka nago!"

## Kanpo loturak

* Woody Allen Internet Movie Database webgunean
# Julio Cortázar

Julio Florencio Cortázar (Brusela, Belgika, 1914ko abuztuaren 26a - Paris, 1984ko otsailaren 12a) idazle eta intelektual argentinarra izan zen.

## Esanak

* "Elementu ludikorik gabeko literatura, literatura aspergarria da".
** Iturria: Nabarra aldizkariaren 96. zenbakia.
* "Hamabost urte nituenetik esan eta esan ari naiz ez dudala jainkoagan sinesten. Zergatik galdetzen didazue berriz ere?"
** Iturria: Argia astekaria
* "Idazleak uztaiaren soka tenkatu eta gezia bota behar du ahalik eta ongien dianarantz; behin gezia botata, ordea, alferrik dira beste guztiak".
** Iturria: Hasier Etxeberria: Idazlea kazetari denean
* "Nolabaiteko tentsioa mantentzen duen kontakizun bat da ipuina, irakurlea harrapatzeko eta, ia halabeharrez, irteera edo bukaera batera eramateko gaitasuna duena".
** Iturria: kritikak.armiarma.com webgunea
* "Rayuela idatzi ez banu, Senara botako nukeen nire burua".
** Iturria: Nabarra aldizkariaren 96. zenbakia.
* "Zatoz nirekin lo egitera; ez dugu amodiorik egingo. Berak egingo digu".
# Justizia

Justizia aro jakin batean komunitate batek oinarritzat hartzen dituen eta guztien ongizatea lortzeko aplikatzen diren printzipioen multzoa da.

## Esanak

* "Epaile asko erabat erostezinak dira; inork ezin ditu justizia egitera bultzatu". Bertolt Brecht
* "Epaile ona dena bere etxetik hasten da". - Atsotitz espainiarra
* "Ez dago legeen gerizpean eta justizia itxurarekin egindakoa baino tirania okerragorik". - Montesquieu
* "- Hori da justizia? - galdetu zion Xabierrek. Armentiak sorbaldak goratu zituen.
    - Hori legea da". - Alberto Ladron Arana, Ahaztuen mendekua (2009)
* "Indarrik gabeko justizia barregarria da; justiziarik gabeko indarra tirania da". - Blaise Pascal
* "Justizia ikustea eta ez egitea koldarkeria da". - Konfuzio
* "Zaila da mindu gaituenari justizia egitea". - Simon Bolivar
* "Zintzoa izatea erraza da; zaila justua izatea da". - Victor Hugo
# Kalkutako Teresa

Agnes Gonxha Bojaxhiu Kalkutako Teresa (1910eko abuztuaren 26a - 1997ko irailaren 5a) Karitateko Misiolarien kongregazioa sortu zuen moja katolikoa izan zen. 1979an Bakearen Nobel Saria jaso zuen.

## Esanak

* "Ama batek bere umea bere gorputzean erail badezake, zer arrazoi dago elkar akabatu ez dezagun?" (abortoari buruz).
* "Benetan maitatu nahi badugu, barkatzen ikasi behar dugu".
* "Denbora asko ematen dugu bizitza irabazten, baina ez behar adina bizitza bizitzen".
* "Erlijio guztiak maite ditut, baina nirearekin maiteminduta nago".
* "Ez eman azalekoa soilik, eman zuen bihotza".
* "Ezin diot lana egiteari utzi; atseden hartzeko eternitate osoa izango dut".
* "Ezin dugu gauza handirik egin, gauza txikiak maitasun handiz baino ez".
* "HIESa sexu jarduera okerrarentzako zigor zuzena da".
* "Isiltasunaren fruitua otoitza da. Otoitzaren fruitua fedea da. Fedearen fruitua maitasuna da. Maitasunaren fruitua zerbitzua da. Zerbitzuaren fruitua bakea da".
* "Jainkoak ez ninduen arrakasta izateko aukeratu, leiala izateko baizik".
* "Jendea epaitzen baduzu, ez duzu maitatzeko astirik".
* "Jesus da nire Jainkoa, Jesus da nire senarra, Jesus da nire bizia, Jesus da nire maitasun bakarra, Jesus da nire izate guztia, Jesus da nire dena".
* "Lanpara bat beti piztuta egon dadin, ez diogu bertan olioa jartzeari utzi behar".
* "Maitasuna, benetakoa izateko, kosta egin behar zaigu".
* "Maitatu mina sentitu arte. Min ematen badizu, seinale ona da".
* "Mesedez, ez ezazue umea hil; gu arduratuko gara berataz... Mesedez, eman iezazkidazue zuen umeak. Atsegin handiz onartzen ditut abortoaren erruz hilko liratekeen haur guztiak".
* "Nahiago dut maitasun tantatxoa izan, saminezko itsasoan".
* "Nire odola eta nire jatorria albaniarrak dira, baina Indiako hiritarra naiz. Moja katolikoa naiz. Lanbidez, mundu osokoa naiz. Bihotzez, Jesusen bihotzarena naiz oso-osorik".
* "Ohiko gauzak ezohiko maitasunarekin egin behar ditugu".
* "Zerbitzatzeko bizi ez denak ez du bizitzeko balio".
# Karl Marx

Karl Marx (1818-1883) alemaniar filosofo, ekonomialari eta soziologoa iza zen, kapitalismoari egindako kritikagatik ezaguna.

## Esanak

* "Filosofoak mundua hainbat eratara interpretatzera mugatu dira; koxka horren aldakuntza burutzea da baina." - Feuerbachi buruzko Tesia (1845)
* "Gizakiek beraien historia egiten dute, iraganeko egoeren eraginez baina."
# Katalan atsotitzak

    Jatorrizko testua, katalanez:
Dites (o refranys) catalanes: Atsotitz katalanak
    Jabearen maitasuna, ura otzaran.
    Aho itxian ez da eulirik sartzen.
    Aireak, eguzkiak eta limoiak behar gutxi ematen diote osagileari.
    Elurreko urtea, Jainkoaren urtea.
    Bartzelona ona da sakuak zarata ateratzen badu.
    Merke erostea bi bider erostea da.
    Adin gehiagorekin, hobeto ezagutzen da munduaren faltsukeria.
    Apurka apurka betetzen da konketa eta tantaz tanta upela.
    Sendabidea gaixotasuna baino txarragoa da.
    Nora zoaz diru? (Diru) gehiago dagoen tokira.
    Ez ezazu esan garia sakuan sartuta eta ondo itxita egon arte.
    Errena baino lehenago arrapatzen da gezurtia.
    Egindakoa ordaindu behar. (Egiten duenak, ordaintzen du)
    Garbi garbi galdu zen, barrip-barrap (=halan holan?) ondo atera zen.
    Denbora mandoaren antzekoa da: ez du atzerantz egiten!
    Auzokoaren isilekoa porroibete ardoak esango dizu.
    Ogiak ez du hankarik baina ibilarazten du.
    Zarata gehiago egiten dute oihuka dauden bik isilik dauden ehunek baino.
    Gauean egindakoa egunean irteten da.
    Eman iezaiozu eskua jausita dagoenari eta geroago berak lagunduko dizu.
    Bihotzak ez du berba egiten, baina asmatzen du.
    Berba egiterakoan begiratzen ez zaituenaz ez fidatu eginean.
    Osasuna eta askatasuna duena aberatsa da, ez badaki ere.
    Nor da nagusi ona? Menpeko ona izandakoa.
    Ez da ezagutzen osasuna, bera galdu arte.
    Kultura azukrea bezalakoa da; gutxi bada ere gozatzen du.
    Kutxa ireki batean zintzoak ere bekatu egiten du
    Bide ona, inoiz ez da luzea jarraitzeko.
    Deabruak lapikoak egiten ditu, baina ez daki egiten estalkiak.
    Grina gaiztoek ez dute behar irakaslerik.
    Egitea eta desegitea, deabruarentzat behar egitea da.
    Gizon interesatua ezin da zintzo izan.
    Atzoko hondarrak, gaur falta dira.
    Goizeko lanak egun guztirako du balio.
    Beharrak ez du legerik.
    Ona da isilik egoten jakitea, berba egiteko ordua heldu arte.
    Kilkerrak abesten duenean ez dago burusiren beharrik.
    Gezurra esan nahi duenak, oroimen ona izan behar du.
    Neguko sua elikaduraren erdia da.
    Ez iezaiozu esan asto zu baino astoagoa ez den inori.
    Ez da aberatsa gehien duena, gutxien behar duena baino.
    Esku batek bestea garbitzen du eta biek aurpegia.
    Lastairagilearen beharra egitea eta desegitea.
    Hautsik nahi ez duena ez dadila joan larrainera.
# Kattalin Miner

Kattalin Miner euskal kazetari, idazle eta ekintzaile feminista da.

## Esanak

* "Nabarmentzen jarraituko dugu, lesbiana, trans edo maritxuak garela esaten, ez bakarrik harro gaudelako edo borroka egingo dugulako heteropatriarkatuaren kontra, baizik eta gaur egun, kontrakorik esan ezean, denak garelako heterosexualak de facto. Eta kontzesio asko egin daitezke bizitzan, baina hortik bai ez garela pasatuko."
** Iturria: Berria, 2016.
* "Beraz, ulertuko didazue, Lujanbiorenagatik pozteaz gain, zer horrekin nagoela txoratzen. Lujanbiori eskertu egiten diodala, erraietatik, egindakoa, baina entzuleok, euskarazko komunitate honek, transgenero, yonki, puta, migrante, arrazializatu baten ahotsa onetsi du paktu kolektibo baten bidez; eta horrek oso harro sentiarazten nau. Izan ere, jakina da, nik maite, bazterrak maite ditudala ezeren gainetik. Milesker beraz, Lujanbiori, eta paktu hori berretsi dugun guztioi. Bejondeizuela."
** Iturria: Argia, 2017.
* "Euskalgintza oso kolektibo zabala eta anitza da. Zenbat eta militanteagoa, kaleari lotuagoa, errazagoa izango da harremana edukitzea feminismoarekin edo beste eragile sozialekin."
** Iturria: Argia, 2018.
* "Ez ote da finean, erreproduktiboa zena, benetan produktiboa? Hain zuzen, bizitza bera produzitu eta mantentzen duena? Eta erreproduktiboa, sistema heterokapitalista honek biziraun dezan erreprodukzio mekanikoenaren bidez egiten dena? Soldatapeko esklabotzan mantendu gaituena, nork dakigu noren mesedetan?"
** Iturria: Argia, 2015.
* "Esfera publikoa ordea, ez da berez bulnerablea. Bulnerable sentitzen gara, de facto leku hori okupatzea tokatzen ez zaigunok hori hartzen dugunean. Eta noski, hartu behar ez genukeen bezala hartzen dugunean."
** Iturria: Argia, 2014.
* "Kalea jarri behar da auzitan, ez soilik bazterreko auzoa."
** Iturria: ``Berria´´, 2021

## Erreferentziak

* ↑ Miner, Kattalin. «Lesbiana nabarmenak». 2016ko ekainak 24. Berria. 2019ko ekainaren 24ean kontxultatua.
* ↑ Miner, Kattalin. «Bazterren aroa, behingoz». 2017ko abenduaren 24a. Argia. 2019ko ekainaren 24ean kontsultatua.
* ↑ Irureta Azkune, Onintza. «Harritu nau konturatzeak zenbat behar zuen jendeak zilegitasuna».2018ko azaroak 30 . Argia. 2019ko ekainaren 24ean komtsultatua.
* ↑ Miner, Kattalin. Lan (erre)produktiboa». 2015eko maiatzaren 10a. Argia. 2019ko ekainaren 24ean kontsultatua.
* ↑ Miner, Kattalin. «Bulnerabilitatea». 2014ko azaroaren 9a. Argia. 2019ko ekainaren 24ean kontsultatua.
# Kapitalismoa

Kapitalismoa jabego pribatua, irabazia eta trukaketak egiteko askatasuna, lana saldu eta erosteko askatasuna barne, oinarritzat dituen sistema sozial eta ekonomikoa da.

## Esanak

* "Kapitalismoa munduan gehien errespetatzen den genozidarik handiena da". - Che Guevara
* "Kapitalismoaren ezaugarri elementala datxekion egitura-desoreka da, bere aurkako ezaugarri barrenekoa dena: etengabeko krisia, bere existentzia-egoeren etengabeko iraultza. Kapitalismoak ez du egoera normal orekaturik: bere egoera normala gehiegiaren etengabeko ekoizpena da - kapitalismoak irauteko duen modu bakarra hazkundea da -. Horrela, kapitalismoa zirkuitu batean harrapaturik geratzen da, gurpil zoro antzeko batean. Marxek adierazi zuen: giza beharretarako beste edozein sistemak baino gehiago ekoizten badu ere, kapitalismoak asetu beharreko are eta behar gehiago sortzen ditu; zenbat eta aberastasun handiagoa sortu, aberastasuna sortzeko beharra hainbat eta handiagoa da". - Slavoj Žižek (Fantasien jazarpena, 1997)
* "Kapitalistek beti deitu izan diote askatasuna aberatsentzako etekinak ateratzeko askatasunari eta langileentzako gosez hiltzeko askatasunari". - Vladimir Lenin
* "Zer da kapitalismoa? Zertan inbertitzen ditu energiak? Baliabideak esplotatu, naturaz ez arduratu, ekoizpenera begira dauden lanak baloratu —hau da, gizonezkoek egin behar dituztenak—... Feminismoa da horren kontrapartea. Beste proposamen bat egiten du: bizitza erdigunean jarri, lan erreproduktiboak balioetsi —gutxienez lan produktiboak bezainbeste—, eta zaintza lan guztiak aitortu".
** Iturria: Leire Murgialdai, Berrian, 2018ko abuztuak 26.
# Katixa Agirre

Katixa Agirre Miguélez (Gasteiz, Araba, 1981eko urriaren 27a) euskal idazlea da.

## Esanak

* "Euskarak behar du itzulpena, gehiago irakurtzeko euskaraz eta ez jotzeko zuzenean gaztelaniazko itzulpenetara".
** Iturria: Berria, 2020.
* "Gizarte osoa aldatu behar da amatasuna bestelakoa izateko; ezin da amatasuna soilik aldatu eta bestea dagoen bezala utzi".
** Iturria: Berria, 2020.
* "Niretzat, ideologia gauza bat da, eta zure militantzian egon zaitezke oso ziur, baina literatura ez da horretarako; kontrakoa: geratu, begiratu, kontraesanak mahai gainean jarri eta aztertu bizitzaren konplexutasuna".
** Iturria: Berria, 2020.
* "Umerik ez duten emakumeei oraindik galdetzen zaie zergatik, eta beti dago susmo bat. Azkenean, horren atzean dago emakumeen gorputza esplotatzea, baliabide natural bat balitz bezala: oraindik entzuten da herrialdeek umeak behar dituztela, eta horretarako daudela emakumeak, eta orduan berpizten dira abortatzeko eskubidearen inguruko debateak".
** Iturria: Berria, 2020.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Asensio Lozano, Maite."Amek idazten dutenaz". 2020ko abuztuaren 16a. Berria. 2020ko abuztuaren 16an ikusia.

## Kanpo estekak

* Katixa Agirreren proposamenak (Bideoa, EITB)
# Zuriñe Rodríguez Lara

Zuriñe Rodriguez Lara (Gasteiz, Araba, 1988ko ekainaren 30a) kazetaria eta ikerlari feminista da.

## Esanak

* "Emakumeek nagusiki krisi eta arrisku garaietan bereganatzen dituzte lidergoa, ikusgarritasuna eta boterea; hain zuzen ere, balizko porroten errua haiei egozteko, amortizatutzat jotzeko eta amildegitik behera erortzen uzteko. Beste modu batean esanda, hurrengo eraberritze politikoan gizonezkoen hierarkiak bere horretan mantentzea da gakoa. Badakizue, politika maskulinitate heteroaren guda zelaia da."
** Iturria: Berria, 2024.
* "Oinarrizkoa dirudien arren, auzo pobreak askotarikoak dira, eta iruditegi homogeneizatu bat sortzea kaltegarria izan daiteke. Ezkerrak langile auzo fetitxeak sortzeko mania du, borroka ibilbide historikoa dutenak; baina auzo pobrea definitzen duen bakarra zera da, bertan pobreak bizi direla. Sinple-sinple. Mitifikaziotik eta fetitxizaziotik urruntzea ezinbestekoa da, bidean indarra ez galtzeko, auzoen arteko hierarkiak eta lehiak ekiditeko, eta eskuinak onura atera dezakeen leku ahaztuak ez elikatzeko."
** Iturria: Berria, 2020.

## Erreferentziak

* ↑ Rodriguez Lara, Zuriñe. Amildegia eta sabana. 2024ko apirilaren 6a. Berria. 2024ko apirilaren 8an ikusia.
* ↑ Rodriguez Lara, Zuriñe. Pobreak, abstentzioa eta ezkerra. 2020ko abuztuaren 6a. Berria. 2024ko apirilaren 8an ikusia.

## Kanpo estekak

* Zuriñe Rodriguez: 'Abortu bat erosi nuen eta berriz erosiko nuke' (EITB, Ur Handitan, 2019)
# Émile Durkheim

Émile Durkheim (Épinal, Frantzia, 1858ko apirilaren 15a - Paris, 1917ko azaroaren 15a) soziologo frantziarra zen, soziologia modernoaren sortzaileetako bat.

## Esanak

* Lehenengo araua eta funtsezkoena. "gizarte-gertakariak gauza gisa hartzea da".
** Iturria: Émile Durkheim: Metodo soziologikoaren arauak [1895]. Gaiak. Donostia. 1997. 47. or.
* Aintzinako jaikoak zahartzen ala hiltzen dira, eta bitartean ez da berririk jaiotzen
** Iturria: Émile Durkheim: Les formes élémentaires de la vie religieuse, Presses Universitaires de France, 5. arg., 2003, 610-11.or.
# Antoine de Saint-Exupéry

Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944) frantziar idazle bat izan zen.

## Esanak

* "Ontzi bat eraiki nahi baduzu, ez hasi zura bildu, oholak moztu eta lana antolatzen, baizik eta itsaso zabalaren gogoa piztu ezazu pertsonen gogoan."
* "Irudi luke perfekzioa ez dela lortzen ezer gaineratzerik ez dagoenean, kentzeko ezer dagoenean baizik." - Terre d'hommes, 1939.
# Antonin Artaud

Antonin Artaud (1896-1948) frantziar idazle, zinema zuzendari eta aktorea izan zen.

## Esanak

* Galdera: Zer salbatuko zenuke Pradoko Museoko sute batean?
* Artauden erantzuna: Sua.
Iturria: elpais.com, Borjako Ecce Homo polemikaren inguruko eztabaidetan
# Antonio Basagoiti

Antonio Basagoiti Pastor (Madril, 1969), euskal politikaria, Euskadiko Alderdi Popularreko burua da 2008. urteaz geroztik.

## Esanak
### 2003

* "Euskara ikasiko dudala hitzematen dut".
** Iturria: elmundo.es (2003-05-14)

### 2007

* "Espainiar bandera Eusko Alderdi Jeltzalea bera baino euskaldunagoa da".
** Iturria: El Correo (2007-08-29)

### 2008

* "PPkoa naiz eta EAJk gauza onak egin dituela onartzen dut".
** Iturria: Argia (2008-11-07)

### 2009

* "Nik deitoratu egiten dut bi goardia hauen biziak eraman dituen, erail dituen lehergailua, hura garraiatzen zuten terroristei beraiei lehertu ez izana. Eta gainera diot, jendeak jakiteko, atentatu izugarri hau egin duten hauek ez direla euskaldunak, ez dira ezer ere, kaka dira. Euskaldunak jatorrak dira, euskaldunak espainolak dira, euskaldunek bakean bizi nahi dute".
** Testuingurua: 2009ko uztailaren 30ean, Mallorcan izandako atentatua dela-eta.
** Iturria: Cope.es (2009-07-31)
* "Soberan dagoena ez da Emilio, baizik eta Euskadiko herrietako batasunoak".
** Testuingurua: 2009ko otsailaren 27an, Lazkaoko Herriko Taberna baten aurkako erasotzailea defendatuz.
** Iturria: blogs.periodistadigital.com
* "Telebista-kate honetan ETAri aukera ematen zaio".
** Testuingurua: ETBri buruz.
** Iturria: Público.es (2009-03-05)

### 2010

* "GAL taldea, teorian, terrorista batzuekin bukatzeko sortu zen".
** Iturria: Público (2010-02-16)
* "Hitler hil zenean ez zuten Nazi alderdia legeztatu".
** Testuingurua: 2010eko urriaren 28an, ETA desagertzerakoan Batasunaren balizko berlegeztatzearen inguruan.
** Iturria: deia.com (2010-10-28)
* "Nire aldetik, has daitezela denak (presoak) gose greban, Otegi lehendabizi, eta amaieraraino iritsi. Ez dit inongo penarik ematen. [...]. (Euskadik) arazo bat gutxiago izango luke".
** Testuingurua: 2010eko urtarrilaren 7an, euskal presoek hasi behar zituzten mobilizazioen inguruan.
** Iturria: elmundo.es
* "Niretzat, ETAko atal eta kaka bat da Otegi".
** Testuingurua: Arnaldo Otegiri buruz.
** Iturria: elmundo.es (2010-04-03)
* "Terrorismoaren gaitzespena ez da aski Batasuna legalizatua izan dadin; proiektu totalitarioa alde batera uztea da funtsezkoena".
** Iturria: noticiasdenavarra.com (2010-04-01)

### 2011

* "Garitanok demokrazia prostituitzen duen proxeneta baten moduan jokatzen du".
** Testuingurua: Martin Garitano Gipuzkoako Ahaldun Nagusiari buruz.
# Aristofanes

Aristofanes (K.a. 444 - K.a. 385) Antzinako Greziako dramaturgoa izan zne, bereziki genero komikoa landu zuena.

## Esanak

* "Gizakia heztea ez da edalontzi bat betetzea, sua piztea baizik."
# Anne Frank

Anne Frank (1929 - 1945) neska judu gazte bat izan zen, naziengandik ezkutatuta idatzi zuen egunkariarengatik ezaguna. Azkenean naziek hauteman, kontzentrazio esparru batera bidali eta han hil zen.

## Esanak

* "Gurasoek aholku onak eman edota bide onean jar zaitzakete, baina pertsona baten nortasuna beti dago bere esku."
* "Jendeak isiltzeko esango dizu, baina horregatik ez dituzu zeure iritziak alde batera utziko. Oso gazteak izan arren, haurrei ez litzaieke zer pentsatzen duten esatea debekatu behar."
# Batezbestekoa

Batezbestekoa datu multzo baten balio adierazgarria da, zeinaren inguruan datu guztiak biltzen diren.

## Esanak

* "Orain dela urte batzuk britainiar gidarien artean egindako inkesta batek inkestatuen %95ek beste gidari guztiek baino hobeto gidatzen zuela erakutsi zuen. Baina batezbestekoaren legearen arabera gehienak gara batezbestekoa osatzen dugunok." - Julian Barnes, Amaiera baten zentzua".
* "Batez besteko gizakia ez da existitzen. Bariantza infinitua existitzen da." - Festival della Scienza, Genova, 2012.