OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Etxe Sindikalak

Arritxulo bidean dauden etxeak dira Igeldoko aurreneko babes ofizialekoak. Etxe horiei hainbat izen eman zaizkie Igeldon: casas baratas, etxe berriak, edota etxe sindikalak.
Damentzatrescre baserritik bereizitako lursailak aukeratu ziren etxeak eraikitzeko, jabe askoren lurrak zirenak hain zuzen ere: Jose Luis Etxebeste, Jose Mari Izagirre, Juan Antonio Ugarte, Balbina Ignazia Arruti, Bizente Iraola, Rosario Martikorena, Antonio Doromaro, Juan Jose Huegun, Ignazio Arrillaga, Mateo Landa, Manuel Arruti, Manuela Berridi eta Isidro Agoteren lurrak ziren. Hala ere, jabe horiekin guztiekin adostasun batera iritsi eta lursailak 22.200 pezetan erosi ziren 1951ko abenduan. Horri esker, babes ofizialeko 13 etxebizitza eraikitzeko baimena eskuratu zen. 1962an lortu zuten etxe horiek legezko kalifikazioa.
Leku Eder-eko Josetxo Zamora apaizak jarri zuen martxan babes ofizialeko etxebizitzak eraikitzeko proiektua. Haren heriotzaren ostean, Fabian Loidik ordezkatu zuen. Etxeak esleitzeko, etxeen jabeak nortzuk izango ziren erabakitzeko, ez zen inongo zozketarik egin; apaizaren esku geratu zen etxeak nori esleitu.
Familia asko bizi izan da bertan: Mendebaldeko eraikinean, Jenaro Aisa eta Maria Loidi senar- emazteak, Maria Puy Aisa, Joxe Mitxelena eta horien alaba Estitxurekin; Gregorio Santamarta eta Pantxika Aiestaran; Ana Mari Santamarta, Joxe Orbegozo eta horien alaba Olatz; Antton Aiestaran eta Bixenta Aginagalde senar-emazteak eta Jose Antonio eta Koro seme-alabak; Akelarre jatetxeko hamaika langile, haietatik Felix Etxabek egin zuen urte gehien.
Erdiko eraikinean Izko familia bizi izan zen. Familia horrez gain, Tomas Balda eta Maria Jesus Sarasua senar-emazteak, beren hiru semeekin: Imanol, Iñigo eta Mikel. Maria Jesusen bi osaba (Ramon eta Juan Arrillaga Enbil) eta amona (Maria Luisa Enbil Etxeberria) ere etxe berean bizi izan ziren.
Baita ondoko hauek ere: Pedro Mari Martiarena eta emazte Pilar, Fernando eta Mari Pili seme-alabekin; Jose Mari Izagirre eta Xixili Arrillaga senar-emazteak, Juanito Izagirre semea eta haren emazte Albina Hortelano, beren seme-alabekin: Jose Manuel, Juan Karlos eta Laura; Julian Oliden, emazte Loli eta lau seme-alabekin: Sonia, Elena, Loli eta Julian; Jose Fran Goñi eta Maite Martikorena senar-emazteak eta beren lau seme-alabak: Maite, Joseba, Amagoia eta Zigor; Bittor Iturrioz eta Antxoni Zubeldia senar-emazteak eta beren seme- alabak: Juan Mari, Jose Antonio eta Arantxa; eta Jose Mari Zubizarreta eta Josepatxo Aiestaran senar-emazteak eta hiru seme-alabak: Koro, Begoña eta Iñaki.
Ekialdeko eraikinean, Fabian Loidi Rezola eta emazte Itziar Azurmendi; Pako Calonge eta Kontxi Aisa senar-emazteak, Pako, Idoia eta Amaia seme-alabekin; Juan Jose Huegun eta Maribel Martikorena beren seme-alabekin: Iñigo, Amaia eta Xabi; eta Izaskun Etxebeste eta Fermin de la Fuente senar- emazteak, Erik eta Igor semeekin.
# Etumetxabal

1893an, Gurruchateguiberri izenez azaltzen da Donostiako toponimian. Gorrochategui-Berri edo Chocolateguillene moduan ere azaltzen da, 1899an.
Txokolatenen bizi ziren Gurrutxaga anaiek eraiki zuten baserria, berena suak kiskali ondoren. 1929. urtean, Tolosatik Juan Jose Beloki Aranburu (jaiotzez Alkizakoa) etorri zen. Haren seme Juan Jose Beloki Ezeizak eta Maria Luisa Kortajarena Ugarte emazteak erosi zuten baserria. Zortzi seme-alaba izan zituzten: Arantxa, Juan Jose, Maria Luisa, Leonardo, Dolores, Izaskun, Jose Jabier eta Juan Mari Beloki Kortajarena. Oilo-etxaldea jarri zuten, eta 1.000 oilo izatera iritsi ziren. Abeletxeak Beotibar izena izan zuen. Denborale txar baten ondorioz, dena puskatu zitzaien. Orduan, Juan Jose Beloki Ezeiza Pasaiara joan zen lanera, portuan aritu zen lanean, portuko praktiko moduan.
Maria Luisa baserriko lanetan aritzen zen. Baratza zuten, etxerako, eta lau behi, astoa eta txerriak ere bai.
Baserria bi zatitan egin zen. Zati haietako bat eraikitzen Txirrita aritu zen. Sagardotegia ere izan zen garai batean. Etxe ondoan iturria zegoen eta hura gobada egiteko lekua ere bazen. Aspaldiko artelatz bat ere bada inguruan; diotenez, Gipuzkoako zaharrenetarikoa da. Aldamenean txikiago batzuk ere badira.
1956an, izotzaldi gogor baten ondorioz, pinudi guztia izoztu eta izorratu zitzaien. Urte haren amaieran Donostiako Intxaurrondo auzora joan ziren bizitzera.
Azken urteetan Leo eta Jabier semeak ibili izan dira baserrian, baratza eta inguruak txukuntzen. Duela gutxi saldu dute baserria, eta orain beste familia bat bizi da bertan.
Iturria: Jabier Beloki Kortajarena
# Erreroenea

Donostiako toponimiaren arabera, baserriaren lehen aipamena 1934koa da, eta Herreria izenez azaltzen da. Herriaren irteeran kokatuta dago, Melilla edo Xerraiene baserriaren ondoan; eta bi alturako eraikina da.
Santos Aranguren eta Iriarte baserriko Teresa Arrutik erosi zuten, ezkondu ondorenean. Seme bat izan zuten: Zelestino Aranguren Arruti. Etxearen goiko solairuan etxebizitza zegoen. Haren aldamenean, gela txiki bat; semeak han zorrozten zituen harrobietatik ekartzen zizkioten lanabesak. Beheko pisuan ukuilua zuten eta behi bat edo beste izaten zuten. Paradako izeneko zezen handi bat ere bazuten, eta inguruko baserrietatik behiak ekartzen zizkioten estaldu zitzan.
Inguruko harrobietatik ere egunero ekartzen zizkioten Santosi lanabesak zorrozteko: pikatxoia, zizelak... Ate ondoan uzten zizkioten eta hurrengo egunerako prest izaten zituen guztiak, ondo zorroztuta.
Zelestino Aranguren Arruti semea Bizkaiko Murueta herriko Maria Begoña Eskibelekin ezkondu zen, eta alaba bat izan zuten: Maitere Aranguren Eskibel. Zelestinok Donostiako Gas fabrikan egiten zuen lan, eta udan, batez ere abuztuan, Gudamendiko tiropitxonean, enkargatu moduan. Maria Begoña, berriz, gaztetan, ezkon aurretik, neskame aritu zen, hiru bat urtez Gudamendin; garai hartan Kamio baserrian egiten zuen lo. Maria Begoña, bizkaitarra izanik, gogoratzen da nola gerra-garaian Gernikan soldadu italiarrak ezagutu zituen.
Gaur egun ere hantxe bizi da Maria Begoña Eskibel, alabarekin eta haren familiarekin. 2022ko maiatzaren 8an 100 urte bete zituen. Baserri moduan, baratza pixka bat egiten dute etxerako.
Iturria: Iñaki Aizpurua Aranguren
# Durandegi

Baserri honen lehen aipamena, Donostiako toponimiaren arabera, 1566. urtekoa da eta Durandegui moduan azaltzen da; 1864an, berriz, Dorandegui. Baserria bi zatitan egina dago, eta orain urte gutxi konpondua dago berriz.
Frantziska Odriozola Ezeiza, Durandegikoa, Altzako Arruti batekin ezkondu zen, eta hiru alaba izan zituzten: Maria, Patrizia eta Josefa Arruti Odriozola. Maria gelditu zen baserrian eta Ibarrako Elias Zubelzu Otegirekin ezkondu zen. Bi seme izan zituzten: Pablo eta Felix Zubelzu Arruti.
Elias Zubelzuren anaia Josek baserrian laguntzen zuen, baina Ansotegin bizi zen morroi moduan. Etxean beste mutil bat hartu zuten, familiakotzat, Jose Luis. Michelin lantegian egiten zuen lan, baina baserriko lanetan ere laguntzen zuen.
Ukuiluan beti izan ohi zuten ganadua: txerria, astoa, oiloak… Inguruko baserrietara ere joaten ziren auzolanera, goldean laguntzera esate baterako. Baratza ere askotxo egiten zuten, eta fruta- arbolak ere bazituzten. Maria egunero joaten zen Antiguara bere astoarekin, barazkiak eta esnea saltzera. Gerora, gurditxo bat erosi zuen.
Baserri ondoan aska bat zuten, eta ganaduarentzako ura bertatik hartzen zuten. Gobada ere bertan egiten zuten.
Pablo semeak Matia erresidentzian lan egin izan zuen, igeltsero moduan, mantenuan. Erretiroa hartuta, bertan bizi izan zen, 2022an hil zen arte. Felix anaia, berriz, mekaniko aritu izan zen, makina-fresatzailean.
Iturria: Pablo Zubelzu Arruti
# Borda Berri Txiki

Borda Berri baserriaren ondoan zegoen etxe txiki bat zen Borda Berri Txiki. Baserria 1863 ingurukoa dela uste dugu. Bertako ukuiluan sutea izan zen eta etxea osorik erre zen, baita Borda Berri baserriko zati bat ere. Auzolanean konpondu zuten, herritarren laguntzarekin, eta bolada batez leihoetan kristalik ez zela eta urik gabe bizi izan ziren.
Orioko Bittor Bengoetxea Maria Luisa Berridirekin ezkondu zen. Bost seme-alaba izan zituzten: Manoli, Pepita, Bittor, Inaxi eta Maria Luisa. Errentan bizi izan ziren. Kamio baserriaren behealdean iturri bat zegoen, eta Maria Luisa egun guztian ura ekartzen ibiltzen zen, gora eta behera, kantari. Oso emakume alaia zen.
Bittorrek harrobian lan egiten zuen; alaba guztiak neskame joan ziren, edo umeak zaintzera. Bittor semea, berriz, sei urte zituela, lurrean zegoen argindar kable bati heldu eta hil egin zen. Etxean behi bakarra zuten, baratza ere ez zuten askorik egiten. Golderako, edo laguntza behar zutenean, idiak eskatzen zizkio- ten Kamioko Jose Ramon Zendoiari; gero, trukean berari laguntzera joaten ziren: metak egitera edo arto jorrara... Egun batean, etxeko bi alaba Astigarragara bidali zituzten astoarekin, artoa eramatera; eta bidea ez zekitela-eta, amak esan zien astoari jarraitzeko, eta zuzen iritsi ziren Astigarragara, galdu gabe. Ama-alabak besteentzako gobada egiten aritzen ziren: Donostiako Alde Zaharreko etxeetako atarietatik jasotzen zuten arropa eta maindireak, eta etxera ekarri, garbitu eta berriz ere bueltan eramaten zituzten. Aldameneko baserriko Rosik, Borda Berrikoak, irrati txiki bat lortu zuen nonbaitetik, eta Borda Berri Txikiko alabak Rosirengana joaten ziren irratia entzutera.
Maria Luisa Bengoetxea Berridi alaba Kamio baserriko Ramon Zendoiarekin ezkondu zen, eta bi alaba izan zituzten: Maria Lourdes eta Maria Dolores Zendoia Bengoetxea. Urte batzuetan Mendi Gain baserrian bizi izan ziren.
Gerora, 1956 aldean, Etxeluze baserriko Aristegieta familiakoak etorri ziren Borda Berri Txikira bizitzera, eta bi etxebizitza egin zituzten.
Goikoan, Anjela Aristegieta eta Burgosetik etorritako Ruperto Ortega jarri ziren bizitzen, eta hiru seme izan zituzten. Rupertok Gurelesan egin zuen lan jogurtak banatzen 1974 arte. Orduan, taxilari lanean hasi zen, eta 35 urtez aritu.
Behekoan, Maria Aristegieta eta Bekoetxeberriko Juanito Urruzmendi jarri ziren bizitzen, eta bi alaba izan zituzten. Juanito iturgintza lanean aritu zen. Bolada batean, etxean gela batzuk alokatu zituzten.
Gaur egun, etxebizitza moduan jarraitzen du eta bi familiek bertan bizitzen jarraitzen dute.
Iturria: Lourdes Zendoia Bengoetxea
# Borda

Borda baserriaren lehen aipamena 1839. urtean azaltzen da, Eraunzetaborda izenez. Jose Frantzisko Iraola Martikorena, Praxku, Arkaitza baserrian bizi izan zen; Josefa Usategi Etxebesterekin ezkonduta, Borda baserrira aldatu ziren. Zortzi seme-alaba izan zituzten. Lehenbiziko biak umetan hil ziren, eta ez dugu haien izenen berri jakin. Hauek dira ondorengo seiak: Iñaxi, Kontxa, Joakin, Bernardo, Nati eta Maritxu Iraola Usategi. Maritxu ere umetan hil zen; eta Joakin eta Nati, berriz, gazte zirela.
Baserrian abere asko zen: zortzi bat behi, txekorrak, idiak, astoa eta oiloak. Soroa, berriz, askorik ez, eta gainera aldapatsua. Baserriaren eskuin aldean, iturri bat zegoen; etxerako ura bertatik hartzen zuten, gobada egin ere bertan. Behiak Erauntzeta baserrirako bidean zegoen errekara eramaten zituzten ur edatera. Praxku auzolanean aritzen zen inguruko baserrietan, soroko lanak egiten. Erauntzeta Txiki baserriaren parean ere bazuten terrenoa. Handik gora makina bat belar-fardo bizkarrean ekarria zen Praxku. Josefa, berriz, Donostiara joaten zen egunero, esnea eta barazkiak saltzera, etxean zuten asto handi batek lagunduta. Fruta ere dezente izaten zuten, batez ere udarea eta sagarra.
Baserrian, hasiera batean, Ignazia, Bernardo eta Kontxa gelditu ziren. Bernardo ezkondu eta Usurbilera joan zen bizitzera. Kontxa, berriz, moja, Astigarragara. Baserrian Iñaxi gelditu zen. Artikula Handiko Tomas Telleria Gorostegirekin ezkonduta, lau seme-alaba izan zituzten: Arantxa, Lourdes, Nekane eta Joxan Telleria Iraola.
1976. urtean baserria saldu eta Usurbilera joan ziren bizitzera. Gerora, Xanti Zubillaga eta Pepita Azpillaga jarri ziren Bordan bizitzen, beren seme-alabekin. Zazpi izan zituzten: Bakartxo, Jon, Mari Jose, Edurne, Axier, Iker eta Agurtzane. Familia honek ere ganadu asko izan zuen. Tamalez, baserria erre eta alde egin behar izan zuten handik. Hasiera batean, Etxe Nagusin jarri ziren, denbora batez. Gerora, Zumarragara aldatu ziren.
Gaur egun, baserria erorita dago, eta egoera txarrean.
# Benta Berri Azpi

Donostiako toponimiaren arabera, baserri hau 1862. urtean azaltzen da lehen aldiz, Amezti Garaikoa izenez. Amezti Garaikoa Amezti Zahar baserriarekin loturik zegoen. Bi baserriak horma batek bereizten zituen, biena zen batek. Lehenbiziko nagusi moduan Agustin Arruti e Iceta azaltzen da. Geroago, Jose Mari Landa Etxeberria eta Joakina Antonia Aldanondo Rezabal senar-emazte oriotarrak.
Ondoren, Joxe Gabilondo Aldanondo eta Zankardegi baserriko Pilar Mendiluze Arrizabalaga senar-emazteak. Hauek bi seme-alaba izan zituzten: Anjela eta Jose Alejandro Gabilondo Mendiluze. Familia hau, hasiera batean, alokairuan bizi izan zen, baina 1929. urtean erosi egin zuten baserria. Baserria, garai hartan, nahiko egoera txarrean zegoen; hori zela eta, bota eta guztiz berritu zuten. Bertan eraiki zuten berria eta, haren aldamenean, bi alturako eraikin bat. 1930. urtean, Benta Berri Azpi moduan azaltzen da. 1950ean beste pisu bat erantsi zitzaion aldameneko etxeari. Baserriak hainbat terreno zituen bere inguruan.
Joxe igeltsero lanetan aritzen zen. Gazterik hil zen. Jose Alejandro semeak ere igeltsero moduan jardun zuen; eta Antiguara joan zen bizitzera. Garai hartan, sei edo zazpi behi izaten zituzten ukuiluan. Anjela alaba, zazpi urte inguru zituela, behiak zaintzen egoten zen zelaian; eta inoiz behiren batek alde egiten bazion, hura ezin harrapaturik ibiltzen zen.
Pilar eta Anjela alaba gelditu ziren baserrian. Gerra garaian, patata erein berritan, soldaduek eraman egiten zituzten. Pilarrek etxe inguruko harkaitz-zulo batean ezkutatu zituen etxeko txanpon apurrak. Egun batean, dirua falta; nonbait, belarretan oinatzak utzi zituen, eta norbaitek jarraitu egin zion. Anjela Xatene baserriko Bizente Iraola Esnalekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituzten: Maria Anjeles, Jose Mari, Jabier eta Sabino Iraola Gabilondo. Bizente beiragintzan aritu zen lanean; probintzian zehar egiten zuen lan, obra desberdinetan. Baserrian ere aritzen zen lanean. Goizaldeko laurak eta erdietan jaiki, belar-fardoa buru gainean jarrita ukuilura ekarri eta, ondoren, bizikleta hartuta goizeko seietarako lantokira joaten zen Donostiako Amara auzora. Anjelak etxeko lanak egiten zituen, eta egunean zehar ganaduarentzako eta baratzeko zereginak. Denetik landatzen zuten: babarruna, artoa, erremolatxa, arbia, alpapa... Behiez gain, oiloak, untxiak, indiar untxiak eta astoa ere izaten zuten.
Inguruko etxekoandreek erraz antzematen zuten Bizente noiz zebilen inguruan, beragatik baino gehiago astoarengatik. Astoa ikusita, bazekiten Bizente ez zela urruti.
Urtean zehar, sei bat belar- meta egiten zituzten beren terrenoetan.
Edateko uraren bila, Erasoenea baserriko iturrira joaten ziren. Ganadua berriz, Txulotxo iturrira eramaten zuten. Gobada egitera ere Txulotxora jotzen zuten.
Iturria: Jabier Iraola Gabilondo
# Benta Berri

Baserriaren lehenengo aipamena, Donostiako toponimiako baserrien zerrendaren arabera, 1811koa da. Baserrian hiru etxebizitza zeuden eta familia bana bizi zen bertan. Topatu dugun lehenbiziko nagusia Iriarte baserriko Manuel Arrutiren izeba da.
Honako hauek dira Benta Berrin bizi ziren familiak:
Etxebizitza batean, Ramon Balerdi, bere amarekin. Ramonek ardotegi batean egiten zuen lan.
Bigarrenean, Teixa Martikorena eta Txomin Eskarmendi bikotea. Hauek lau seme-alaba izan zituzten: Txomin, Ramuntxo, Karmelo eta Maite Eskarmendi Martikorena. Txomin aitak ardandegi batean egiten zuen lan. Txomin Eskarmendik Iriondo ardotegiko almazenean egiten zuen lan. Gogoratzen da 1941ean botila bat ardok pezetaren bi erreal balio zuela. Karmelo semeak esku-soinua jotzen zuen, makina bat urtean ibili zen San Juan eta Santa Ixabel eskean, bere esku-soinuarekin. Leihoa zabal-zabalik zuela entseiatzen zuen; inguruko etxeetatik ondo entzuten ziren haren musika-saioak.
Hirugarren etxebizitzan, Bernardo Azpillaga eta Maria Arrillaga Aiestaran bizi ziren. Hauek alaba bat izan zuten: Pepita Azpillaga Arrillaga. Bernardo zenbait harrobitan ibili zen lanean, lurperatzaile ere aritu zen herriko hilerrian. Maria, berriz, Iriarte baserrian aritu zen lanean: otorduak prestatzen eta etxeko lanak egiten.
Familia haiek guztiek aspaldi alde egin zuten baserritik, hura salduta. Ondoren, baserria erosi zutenek, eraikina erdi eroria zegoela-eta, guztiz eraitsi eta bi etxebizitza eraiki zituzten. Gaur egun beste familia batzuk bizi dira bertan.
# Belabieta Azpi

Belabieta Azpicoa izenez azaltzen da baserria 1855 urtean. Gerora, 1989an, Gorriyene.
Juanito Iradi eta Egiluze baserriko Joxepa Iñaxi Zubeldia Arana senar-emazteak ziren baserriaren jabeak. Lau seme-alaba izan zituzten: Jose Mari, Pepita, Maria Jesus eta Nikolas. Baserrian, bost bat behi eta oiloak izaten zituzten. Esnea saltzera Donostiara joaten ziren autobusez, aurretik Iturrietara astoarekin igo eta gero. Hogei bat litro saltzen zuten egunero, hartzaileak deitzen zitzaien.
Baratzean patata, letxuga… izaten zuten, etxerako. Sagarra ere asko zen Belabieta Azpin. Sagardoa Leku Eder-eko dolarean egiten zuten. Juanito Iradik funikularrean egin zuen lan, azukrearen ondorioz itsutu zen arte. Jose Mari semea gelditu zen baserrian. Arrizulo baserriko alaba Mañu Lizarazu Garmendiarekin ezkondu zen. Mañu, ordura arte, neskame egon zen Ondazarte baserrian. Bi seme izan zituzten: Juan Jose eta Nikolas Iradi Lizarazu.
Baserrian idiak zeuzkaten, belarra etxera ekarri eta holako lanetarako. Baserriaren beheko aldean pinudia zen; bolada batez, pinuak bota eta haiek garraiatzeko ere erabili zituzten idiak. Tarteka, demarako prestatu eta herriko dema-plazan ibiltzen ziren, Usurbilgo harri handia mugitzen. Apusturen bat edo beste ere agertzen da idiei buruzko kontakizunetan. Taberna orain dela 37 urte zabaldu zuten. Orain ere halaxe segitzen du: taberna-jatetxe moduan, Juanjo Iradiren eskutik.
Iturria: Juanjo Iradi Lizarazu
# Belabieta

Baserri honen lehen aipamena 1851koa da. Donostiako Toponimian Velabieta izenean agertzen da, eta geroago Belavieta moduan ere bai.
Eusebio Iruretagoiena Balerdi eta Katalina Segurola Garmendiak osatzen zuten hango familia. Eusebio Zarautzen jaioa zen, gero Oikiara aldatu zen bizitzera. 15 edo 16 urterekin, morroi etorri zen Belabietara. Garai hartan, Belabietan ezkongabeko bi mutil eta bi neska bizi ziren, anai-arrebak. Eusebiok familia-lotura zuen Agitikoekin, amaren aldetik. Katalina Segurola, Iranguren baserrian jaio zen, eta neska koskorra zela etorri zen Belabietara. Eusebio eta Katalina elkarrekin ezkondu eta bost seme-alaba izan zituzten: Engraxi, Jose Mari, Mertxe, Maria eta Juanita Iruretagoiena Segurola.
Belabietako anai-arreba ezkongabeak hil zirenean, baserria Eusebio eta Katalinarentzat geratu zen.
Jose Mari semea, ume garaian, Oikiara joan zen bizitzera hango osaba-izebekin. Gerora berriz, Belabietara itzuli zen, eta 15 edo 16 urterekin Fraisoroko nekazaritza-eskolan ikasketa batzuk egin zituen: ganadua nola zaindu, behi-esnearekin gazta nola egin... Eusebio aita idiekin ibili zen lanean hainbat baserritan, eta baita Joxe Arrillagaren harrobian ere.
Jose Mari semea baserriko lanetan aritzen zen, etxean, eta tarteka beste baserri batzuetan segan belarra ebakitzen. Ama eta alaba bat, kalera joaten ziren esnea eta baratzako produktuak saltzera. Baserrian Jose Mari semea gelditu zen eta 1984an baserria guztiz berritu zuten paretak eta guzti botata. Berritu eta gero, behi gehiago jarri zituen, 14 edo 15 bat ale, beren txekorrekin.
Iturria: Jose Mari Iruretagoiena
# Barberoetxe

Donostiako Toponimiaren arabera, Igeldoko baserrien zerrendan 1844koa da baserriaren lehen aipamena. Goico-Echea eta Estuan ere ageri dira; gerora, Barberoetxe. Etxearen aurreneko jabeak Ignazio Arrillaga eta Bilboko Luisa Enbil Malaxetxeberria izan ziren. Bikotea ezkondu eta bertan jarri zen bizitzen. Lau seme-alaba izan zituzten: Joxe, Juanito, Ramon eta Maria Arrillaga Enbil.
Baserriaren hurrengo jabea Joxe Oliden izan zen arren, Arrillaga- Enbil sendiak bertan bizitzen jarraitu zuen zenbait urtez. Juanito eta Joxe harrobian aritzen ziren lanean; Juanito, gainera, oso trebea zen desterak egiten.
Antonio Dorronsororekin aritu ziren harrobian. Joxe bularreko gaitzak hil zuen. Aurretik 1936ko gerrara joan zen, Patxi Enbil lehengusuarekin batera. Batailoi berean ibili arren ez zuten zorte bera izan: Joxe etxera itzuli zen; Patxi, tamalez, ez. Ramon kaminero lanetan aritu zen urte askoan, Igeldoko bide bazterrak garbitzen. Maria gazte hil zen minbiziak jota. Ondorioz, hiru urteko alaba, Maria Jesus Sarasua, Barberoetxera itzuli zen, amona Luisa eta hiru osabekin jarri zen, 1947an. Bizimodu gogorra zuten han: urik eta argindarrik gabe. Ur bila etxe azpiko arroketara jaisten ziren egunero, bi erreka zeuden lekura. Erreka bateko ura arropa garbitzeko erabiltzen zuten; bestekoa, edateko. Maria Jesus goizean goiz joaten zen ur bila, arroketara; bi balde ur igotzen zituen: bata eskuetan eta bestea buru gainean. Ondoren, Donostiarako autobusa hartzen zuen 08:15ean, Parte Zaharreko jostundegi batean lanean aritzeko, 14 urte baino ez zituela.
Ganadu gutxi zuten: behia, txekorra eta oilo batzuk. Baratzan amona Luisa eta biloba Maria Jesus aritzen ziren. Beheko solairuan ukuilua eta sukaldea zegoen; goikoan, gelak eta ganbara. 1960an utzi behar izan zuten Barberoetxe, Ignazio Oliden jabeak eskatuta. Handik aterata, etxe sindikaletan pisua erosi zuten.
Maria Jesus Sarasua Tomas Baldarekin ezkondu zen eta hiru seme izan zituzten: Imanol, Iñigo eta Mikel Balda Sarasua.
Iturria: Mikel Balda Sarasua