OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Takoen betegai edo haragizko tinga

TAKOEN EDO BURRITOEN BETEGARRI EDO HARAGIZKO TINGA
MAHAIKIDEAK: 6

## OSAGAIAK

* Oilasko bularkia, behiki edo txerriki haragia: 500 g.
* Tipula: 2 zuritu eta erdibitua.
* Piper berde italiarra: 1 garbitua hazirik gabe.
* Txilea edo pipermin freskoa: Besterik ezean, tabaskoarekin ordezkatu.
* Oliba olio birjina: 70 ml.
* Tomate naturala: Zuritua, eta hazirik gabe dadotan.
* Gatza.

## PRESTAKETA

* Oilasko bularra, gatz, tipula eta piper berdearekin 10 minutuz egosi. Jarraian, haragia eta barazkia banatu, haragia eskuekin edo labanarekin desegin eta barazkia dadotan moztu.
* Barazki hau olioarekin sutan jarriko dugu, gorritzen hasitakoan tomatearen erdia gehituko diogu. 10 minutuz kozinatu eta irabiagailutik pasako dugu.
* Beste kazola batean oilasko haragia, tomate saltsa hau, piperminak eta geratzen zaigun tomate naturala gehituko ditugu. 10 minutuz batera kozinatu eta puntuan jarriko dugu.

## AHOLKUAK

* Nahi izanez gero, tipula eta piper berdea irabiagailutik pasa gabe ere zerbitza daitezke, kasu horretan juliana eran edo zerrendetan moztuko genituzke.
* Tako hauek entsalada eta arrozarekin ere zerbitzatzen dira.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Tapaneda saltsa

TAPANEDA SALTSA
400ml inguru egiteko.

## OSAGAIAK

* Albaka: Hosto fresko edo lehor batzuk.
* Baratxuria: 1 xehatu.
* Oliba beltzak: 200 g. hezurrik gabe xehatu.
* Antxoa gazituak: 3 xehatu.
* Kaparrak: 25 g. xehatu.
* Oliba olio birjina: 100 ml.

## PRESTAKETA

* Ontzi estu batean olibak, baratxuria, albaka, kaparrak, antxoa eta olioaren erdiarekin jarri.
* Irabiagailua abiadura erdian martxan jarri, gainerako olioa gehitzen dugun bitartean.
* Ore lodi eta trinko bat lortuko dugu.

## AHOLKUAK

* Entsaladan jan nahi badugu edo ozpin olio bihurtu, ozpina gehituko genioke.
* Errezeta tradizionalean almaizean, eskuz xehatuta prestatzen da.
* Berez, oliba pate bat bezala defini dezakegu.
* Ogi gainean, pasta batzuk egiteko edo arrainari laguntzeko erabil daiteke.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Tartak egiteko oinarrizko gaileta

TARTAK EGITEKO OINARRIA: GAILLETA
MAHAIKIDEAK: 6-8 errazio tarta egiteko.

## OSAGAIAK

* Irin ahula: 250 g. bahetu.
* Gurina: 150 g. pomada puntua.
* Azukrea: 50 g.
* Arrautza: 1.
* Gatz fina.

## PRESTAKETA

* Pertz edo mahai gainean irinarekin sumendi bat egin, erdian gurina, azukrea, gatza eta arrautza jarri..
* Eskuekin poliki poliki nahasi bola bat osatu arte.
* Trapu heze batekin estali eta ordu erdiz gutxienez hozkailuan bere horretan eduki.

## AHOLKUAK

* Kontuz ibili behar da; ore hau ez da gehiegi landu behar, osagaiak nahastearekin aski da.
* Edozein tartaren oinarria egiteko erabili dezakegu, sagar, marrubi, kiwi....
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Gaztaz beteriko ravioliak txanpiñoi eta txirla kremarekin

Errezeta-liburuaren parte. Gazta z beteriko ravioliak txanpiñoi eta txirla kremarekin

## Osagaiak

4 pertsonarentzako osagaiak:
* 300 gramo ravioli gazta z beteak
* 400 gramo txirla
* Ziazerba sorta
* 250 gramo txanpiñoi
* Tipulin bat
* Litro erdi bat esne gain
* Lehen sakaldiko oliba olio a
* Gatza
* Piperrauts beltza

## Pausoak

Krema prestatzen hasiko gara lehenik. Tipulin a txiki-txiki moztu, eta zartagin zabal batean txorrotada bat oliba olio rekin berotzen jarri; hamar minutuz erregosiko dugu. Ondoren, bertara txanpiñoiak bota laurdenetan moztuak, eta beste hamar bat minutuz erregosi. Ziazerbak juliana moduan moztu, eta gehitu haiek ere. Gatz pitin bat bota, eta esne gaina gehitu. Piperrauts beltza gustura gehitu, baita gatz pitin bat gehixeago ere. Hamabost bat minutuz su motelean irakiten eduki.
Bitartean, lapiko bat urez bete eta irakiten jarri. Gatza bota, eta segidan ravioliak gehitu. Zortzi bat minutuz irakin (egosteko denbora pasta klasearen arabera izango da). Ur hotzetatik pasatu eta iragazi. Krema dugun zartaginera bota. Azkenik, txirlak gehitu zartaginera, eta pare bat minutu gabe irekiko dira. Ondoren, mahaira ateratzeko prest dago.
Esne gainaren ordez tomate saltsa nahi bada, erabil dezakegu, modu berberean.

## Erreferentziak

* ↑ Iker Markinez. Berria: https://www.berria.eus/egilea/Iker_Markinez/18
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Gnocciak

GNOCCHIAK
MAHAIKIDEAK: 6-8

## OSAGAIAK

* Patata: 1 kg. ondo garbituak.
* Indar irina: 250-300 g.
* Arrautza: 1.
* Oliba olio birjina: 25 ml.
* Gatza.
* Intxaur muskatua.

## PRESTAKETA

* Jarri altura duen kazola batean, ur hotza gatzarekin.
* Sartu bertan patatak azal eta guzti.
* Egosi patatak 30 minutuz.
* Denbora-tarte hori pasatutakoan, atera patatak eta epelean, zuritu lehenik eta birrindu puregailuarekin ondoren.
* Jarri patata purea pertz batean eta gehitu, arrautza, gatza, intxaur muskatua, olioa eta azkenik irina.
* Oratu, pasta heze baina leun bat lortu arte. Irin kantitatea erabili, nahi den puntua lortzeko.
* Orea zatiak bi eskuekin biribilduz zilindro luzeak osatu; ondoren, moztu gnocchi aleak proportzioetan.
* Behatz baten edo sardexka baten laguntzaz, proportzio horiei, gnocchi forma eman. (lehenik zabaldu bezala egin, eta momentu berean bere baitan bilduko bagenu bezala, forma obalatua emanez )
* Gatzarekin ur ugari jarri sutan, ura irakiten dagoenean gehitu gnocchiak eta egosi, gainera igo arte.
* Gainera igotakoan, erretiratu iragazki batera, ur guztia ongi kenduz.

## AHOLKUAK

* Gnocchien formarekin ez obsesionatu, denborarekin ikasten da ondo egiten, eta gainera denak berdinak izateak ez du graziarik.
* Kontu handia eduki gehiegi egos ez daitezen, gehiegi bigundu baitaitezke.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Gianduja krema

GIANDUJA KREMA
400g egiteko.

## OSAGAIAK

* Txokolate estalki beltza: 240 g.
* Hur pralinea: 160 g.

## PRESTAKETAK

* Jarri gozogintzako pertz batean txokolate estaldura maria bainuan urtzen.
* Urtutakoan gehitu hur pralinea eta nahastu ongi hagatxoarekin.
* Hozten utzi.

## AHOLKUAK

* Bonboiak betetzeko edo gozogintzako beste prestaketa desberdinak betetzeko erabiltzen da.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Gorringo tarta

GORRINGO TARTA
MAHAIKIDEAK: 8

## OSAGAIAK

* Oinarrizko bizkotxo arina: 8 lagunentzat.
* Gorringo fin krema edo gorringo pastel krema: 800 g.
* Bizkotxoa bustitzeko jarabea: 300 ml.
* Azukrea: 50 g.
* Almendra: 400 g pikorretan labean txigortua.

## PRESTAKETAK

* Bizkotxo arina beroan moldetik atera, eta burdin sarean hozten utzi.
* Bizkotxoaren moldeari buelta emanez, jarri honen gainean bizkotxo hotza, alde leuna edo lisoa gorantz duelarik.
* Zerrako labana erabiliz, bizkotxoari itzulia emanez eta kontu handiarekin ( mozketa horrela egin behar dugu, bestela ez dugu zuzen moztuko) erdibitu egingo dugu.
* Gorde alde leuna, tartaren txapela izateko eta jarri beste xafla moldearen gainean.
* Koilara edo brotxa baten laguntzaz busti bizkotxoa jarabearekin.
* Honen gainean zabaldu gorringoaren krema, eta gozogintzako espatularekin hobeto leundu eta zabaldu.
* Busti bigarren xafla ere almibarrarekin eta txapel moduan estali tarta, alde leuna gorantz utzita eta ahalik eta zuzenen geratzeko, labeko erretilu batekin zapaldu.
* Geratzen zaigun gorringoarekin eta gozogintzako espatularen laguntzaz, tarta kanpotik estali, kapa fin bat emanez eta tarta ongi estaliz.
* Amaitzeko, gainetik azukre pittin bat gehitu, eta xafla beroarekin erre.
* Almendra eskukadak tartaren alboen kontra eginez, gorringoan itsatsi, zirkunferentzia osoan almendraz estaliz.

## AHOLKUAK

* Bizkotxoa jarabez ongi bustitzea funtsezkoa da tarta hau goxoa geratzeko, baina gehiegi bustiko bagenu, txapela jartzean bizkotxoa puskatzeko arriskua egon liteke. Beraz, txapela jartzeko bizkotxo xafla busti, erdia jarri aurretik, eta busti berriro gainetik pittin bat.
* Tarta hauei eragiteko gozogintzako 2 espatula luzeak erabiltzea komeni da, paraleloan, tartaren azpian sartuta.
* Edertzeko aukera eta modu desberdinak erabil litezke. Esne-gainarekin, kokoarekin, txokolate fideo edo txirbilarekin....
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Gernikako piper frijituak

GERNIKAKO PIPER FRIJITUAK
MAHAIKIDEAK: 4

## OSAGAIAK

* Gernikako piperra: 400 g.
* Oliba edo ekilore olioa: 500 ml.
* Gatza.

## PRESTAKETA

* Garbitu piperrak, ur hotzetan iragazi, eta zapi batekin lehortu.
* Zartagin batean jarri olio ugari sutan.
* Olioa oso bero dagoenean, gehitu piperrak eta minutu inguru frijitu, bitsadera batekin mugitzen ditugun bitartean.
* Atera paper xurgatzailea duen erretilu batera eta lore edo ezkata gatza gehitu.
* Txanda desberdinetan frijitu, batera piper gehiegi egin gabe.
* Hoztu aurretik jan beharko dira.

## AHOLKUAK

* Piperrak garbitu ondoren, ondo lehortu, bestela zartaginean zipriztin arriskutsuak egin ditzake.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Gazta tarta mugurdi mermeladarekin

GAZTA TARTA MUGURDI MARMELADAREKIN
MAHAIKIDEAK: 8.

## OSAGAIAK

Gaileta egiteko
* Irin ahula: 250 g. bahetu.
* Gurina: 150 g. pomada puntuan.
* Azukrea: 50 g.
* Arrautza: 1.
* Gatz fina: Pitin bat.
Tartaren betegaia
* Gazta krema: 400 g.
* Esne gaina: 400 ml.
* Azukrea: 100 g.
* Gelatina: 15 g.
Tarta amaitzeko
* Mugurdi marmelada: 200g.

## PRESTAKETA

Gaileta egiteko
* Irinarekin sumendi bat egin mahai batean edo katilu batean: erdian gurina, azukrea, gatza eta arrautza jarriko ditugu.
* Poliki dena nahastuz joango gara, bola bat osatuz.
* Katilu batean jarri: trapu heze batekin estali eta bi orduz gutxienez eduki behar da hozkailuan erabili aurretik.
Tartaren betegaia
* Pertz batean gazta krema, azukrea eta 2/3 esne gaina hagatxoarekin nahastu.
* Gelatina orriak ur hotzetan beratzen jarri.
* Erabili ez dugun esne gaina epeldu eta bertan urtu gelatina orriak.
* Nahastu gazta krema eta esne gain epela.
* Ongi irabiatu eta utzi epeltzen.
* Krema hau ez da guztiz hozten utzi behar, bestela gogortu egingo da.
Tarta amaitzeko
* Labea 160Cº-tan piztu. Tarta moldea gurinez eta irinez estali.
* Arrabolaren laguntzaz, gaileta orea zabaldu eta tartaren moldea estali.
* Aluminio paperarekin estali eta gainean etxean eduki ditzakegun garbantzu edo babarrun zahar batzuk jarri, pastel osoa ongi estaliz.
* Sartu labera eta egosi oinarria 15-20 minutuz.
* Labetik atera eta kendu aluminio papera eta lekaleak.
* Jarraian, krema moldearen azpialdean zabaldu eta utzi ongi hozten.
* Behin hoztuta, mugurdi marmelada zabaldu gainetik eta moldetik erretiratu.

## AHOLKUAK

* Gazta krema ez da komeni oso likido jartzea gailetaren oinarrian, bestela hau azkar bigunduko da.
* Edozein marmelada jar daiteke gainean; hori egin ezean, gazta krema azkar lehortuko da.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Gazta urdin kanape edo pintxoa

GAZTA URDIN KANAPE EDO PINTXOA
MAHAIKIDEAK: 20 pintxo edo kanape.

## OSAGAIAK

* Gazta urdina: 250 g.
* Esne-gaina: 250 ml.
* Sagardo ozpina: zurrusta motz bat.
* Moldekoa edo barrako ogi txigortua: 20.
* Tipulin hostoa: Pitin bat xehatua edertzeko.

## PRESTAKETA

* Irabiagailu ontzi batean jarri gazta urdina esne gaiaren erdiarekin eta birrindu.
* Pasa katilu batera eta soberan dugun esne gaina gehitu ozpinarekin batera, nahasten dugun bitartean.
* Saltsa fin bat lortuko dugu. Sartu hozkailuan gogortu arte.
* Koilara baten laguntzaz zabaldu gazta urdin krema ogi txigortuen gainean.
* Edertu tipulin xehatu pittin batekin.

## AHOLKUAK

Krema honekin croissant txikiak ere bete ditzakegu.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Gaztelako zopa

GAZTELAKO ZOPA
MAHAIKIDEAK: 4

## OSAGAIAK

* Oliba olio birjina: 50 ml.
* Baratxuria: 6 ale xehatuak.
* Urdai gazia: Dadotan 100 g.
* Zopako ogia: 8 xerra fin.
* Ezpeletako piper hautsa: 10g.
* Ura edo salda zuria: 1,5 l.
* Gatza.

## PRESTAKETA

* Kazola batean jarri olioa baratxuriarekin eta urdaiazpikoarekin.
* Baratxuria gorritzen hasi aurretik gehitu ogia eta piperrautsa.
* Nahasi dena ongi eta eduki minutu batez bateratzen.
* Gehitu salda eta egosi 10 minutuz.
* Gazitu.

## AHOLKUAK

* Galdarraztatutako arrautza batekin aurkez genezake.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Gazta urdin krema kanapea

GAZTA URDIN KREMA KANAPEA
MAHAIKIDEAK: 8 boloban edo tartaleta egiteko.

## OSAGAIAK

* Tartaleta, bolobana edo ogi txigortua: 8.
* Gazta krema: 75 g.
* Gazta urdina 75 g.
* Gatza.
* Piperbeltza.
* Intxaurra: 4 zuritu eta erdibitua.
* Mahats gorria: 4 erdibitu eta hazirik gabe.

## PRESTAKETA

* Katilu batean jarri gazta krema eta gazta urdina, eta epeldu mikrouhinean segundo batzuetan.
* Sardexka batekin zapalduz birrindu, bi osagaiak nahastuz.
* Beharra balu gatzarekin ondu; gehitu ere piperbeltz pitin bat.
* Krema hori sartu pastelgintzako mahuka batean, eta utzi hozkailuan.
* Mikrouhinean urtu gurina eta brotxa batekin estali barrutik tartaletak edo bolobanak eta utzi hozten.
* Gazta urdin kremarekin daukagun mahukarekin, estali tartaleta, bolobanak edo ogi txigortua.
* Edertu, intxaur erdi eta mahats erdiarekin.

## AHOLKUAK

* Gurina, tartaleta edo boloban orea gehiegi bigundu ez dadin erabiltzen da, baina ez da ezinbestekoa.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Gilda

GILDA
KOPURUA: 10 Pintxo

## OSAGAIAK

* Ibarrako piperrak ozpinetan: 20
* Antxoa oliotan: 10
* Hezurrik gabeko oliba berdeak: 20

## PRESTAKETA

Palillo edo txotx batean ziztatu lehenik oliba bat. Jarraian ziztatu bere baitan bildutako antxoa, ondoren berdin ibarrako bi piperrak eta azkenik berriz beste oliba bat.

## AHOLKUAK

Oliba olio birjinarekin pitin batekin zerbitzatu.
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Uharte Arakil

Uharte Arakil Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaian. 806 biztanle ditu.

## Ibilbideak

Kriterio hori betetzen duen orrialderik ez dago.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Uharte Arakil Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Uharte Garazi

Uharte Garazi Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherean. 801 biztanle ditu.

## Ibilbideak

Kriterio hori betetzen duen orrialderik ez dago.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Uharte Garazi Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Uhartehiri

Uhartehiri Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherean. 215 biztanle ditu.

## Ibilbideak

Kriterio hori betetzen duen orrialderik ez dago.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Uhartehiri Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ultzama

Ultzama Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaian. 1.636 biztanle ditu.

## Ibilbideak

* Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Jentilen bizileku
* Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Orgiko bidea
* Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Plazaolako tren zaharraren arrastoan
* Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Soratxipiko gandorrean

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Ultzama Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ubide

Ubide Euskal Herriko udalerri bat da, Bizkaian. 173 biztanle ditu.

## Ibilbideak

* Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Trebiñuko hiru herri hustu

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Ubide Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Untzue

Untzue Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaian. 158 biztanle ditu.

## Ibilbideak

Kriterio hori betetzen duen orrialderik ez dago.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Untzue Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ugao

Ugao Euskal Herriko udalerri bat da, Bizkaian. 4.164 biztanle ditu.

## Ibilbideak

* Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Gasteiztik Gernikara, oinez

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Ugao Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Uharte

Uharte Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaian. 7.562 biztanle ditu.

## Ibilbideak

Kriterio hori betetzen duen orrialderik ez dago.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Uharte Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ukar

Ukar Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaian. 190 biztanle ditu.

## Ibilbideak

Kriterio hori betetzen duen orrialderik ez dago.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Ukar Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Untziti

Untziti Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaian. 225 biztanle ditu.

## Ibilbideak

Kriterio hori betetzen duen orrialderik ez dago.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Untziti Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Arrakoko itzuliaren bidea

Arrakoko itzulia Belaguako haranaren onena erakusten duen ibilbide biribila da.

## Ibilbidea

Ibilbidea ezin hobea da bailararen esentzia ezagutzeko. Bidezidorrean sartu ahala, ehun urtetik gorako pagadiak, gurutzatu behar diren amildegi emariak eta Arrako ur-jauzia ikusteko desbideraketa ezagutzeko aukera izango dugu, bidezidorrari izena ematen dion lekua, hain zuzen ere. Ibilbidea orduko noranzkoan egitea gomendatzen da, desnibela eramangarriagoa delako.
Punturik altuenean Juan Pitoren benta dago. Une aproposa da gelditzeko, zerbait pikatzeko eta indarra hartzeko, ibilbideaz gozatzen jarraitzeko. Jaitsieran, Arrako Andre Mariaren ermitatik igaroko gara, eta uztailean erromeria egingo dugu Izabatik.
Neguan, bidezidorrerako sarbidea zaildu egiten da elurragatik eta egon daitezkeen izozteengatik. Udaberrian, izotza urtzean, amildegien emaria bat-batean alda daiteke; beraz, kontu handiz ibiltzea gomendatzen da, eta inguruko turismo-bulegoekin kontsultatzea, ibilbidearen egoera zein den jakiteko.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.turismo.navarra.es/eus/que-ver-hacer/recurso/Senderosyrutasbici/8925/Sendero-de-La-vuelta-de-Arrako.htm
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Arrantzaleen ibilbidea

< Ibilbidea erraza, errepideak hasita. Ordu eta laurdeneko ibilaldia, 46 metroko desnibelarekin

## Ibilbidea

Joan-etorriko ibilbidea, Larraun ibaiaren bazterretik eta Biaizpeko haitz nagusiaren azpitik, Plazaolako Bide Berderaino ailegatuz. “Saien Balkoia” (1) eta “Aixitako Bidea” (2) ibilbideekin lotzeko aukera. Irurtzun (K-4), kanposantuko aparkalekutik “Saien Balkoia” SL-NA-138 ibilbidetik (1,3 km) edo NA-1300 errepidetik (2,000 km), Orazuloko aparkalekuraino (p.k. 1), eta Larrun ibaiako pasarelara zeharkatu. Etxeberritik (J-4), Aixitako Bidetik 1,300 km Larrun ibaiaren pasarelaraino Distantzia eta denbora Larraun ibaiaren pasarelatik. Balizko harri lubiziak. Plazaolako Bide Berdetik sarrera murriztuta dago

## Erreferentziak

http://www.sakana.eus/eu/senda-de-los-pescadores-sl-na-140-5/
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Arrasate-Arantzazu erromesbidea

Arrasatetik Arantzazuko santutegirako erromes bide zaharra ezagutu, bidean dauden auzoak igaroz eta Urkuluko uharkaren ikuspegiaz gozatuz

## Ibilbidea

PR-GI 106 ibilbidea da. Arrasateko San Andres auzoan abiatzen da ibilbidea. Zerrajera kalean aurrera joanez Bedoñako bide zaharrarekin egingo dugu topo eta ezkerretara hartuta aldapan gora egingo dugu Bedoñara iritsi arte. Iturriaga baserriaren albotik Aretxabaletako Larrino auzorako bidea hartuko dugu. Larrinoko San Kristobal eliza Urkuluko uharkaren gainean dago eta aurrean dagoen zelaitik uharkaren ikuspegi itzela dago, bai eta berau inguratzen duten mendiena ere; ezkerretik eskumara, Orkatzategi, Ametzueta, Iruatx eta Kurtzebarri.
Bidean aurrera jarraituz Urkulura jeisten den bidea aurkituko dugu eta aldapan behera uharkaren itzuliraino jeitsiko gara. Ezkerrera jo behar da, urtegiaren presa pasa eta bihurgune pare batetara gorantz egiten duen bidea aurkitzen da. Arantzazurako bidea dela seinaleztaturik dago. Bidean gora eginez Urruxola Garai mendatera iritsiko gara. Bidean Urkuluko uharkaren ikuspegi desberdin bat izango dugu, atzean Anboto, Murugain eta Udalaitz mendiak ikusten direla, besteak beste. Urruxola Garai mendatean leintztarren eta oñatiarren arteko gudua gertatu zen Ahaide Nagusien arteko borroketan kokatzen dena. Gaur egun oraindik Aretxabaleta eta Oñati udalerrien arteko muga bertan kokaturik dago.
Mendatea pasa ondoren Urruxola auzora ikusiko dugu aurrean. Andre Mariaren parrokiara iritsi eta prolanezko bidexka bat hartuko dugu Barrenetxe parean Jaturabera doan kanalari jarraituko diogu Araotzerako errepidera iritsi arte. Ondoren Arrikrutzeko benta zaharreko bideari ekin eta Arantzazurako galtzada hartuko dugu. Galtzadari Zelaizabal jatetxeraino jarraituko diogu santutegira doan errepidearekin bat egin arte. Errepidea gurutzatu eta bestaldetik gora jarraituko dugu Santo Kristoren ermitaraino. Handik Arantzazuko santutegia ikusten da eta berehala iritsiko gara amaierara.

## Irudiak

* Bedoña auzoa (Arrasate).
* Larrinoko eliza (Aretxabaleta).
* Urkuluko uharka Larrinotik ikusita.
* Urkuluko uharka Urrexola Garaiko mendaterako bidetik ikusita.
* Arantzazuko santutegia.

## Erreferentziak

* ↑ Gipuzkoa Natura
* ↑ Baserri sarea
* ↑ El Diario Vasco
* ↑ Baserri sarea
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Arrigorriaga, jatorria kondairetan ezkutatzen duen herria
## Ibilbidea

Arrigorriaga herriaren jatorria kondaira eta mitoetan ezkutatzen da. Herriaren izena bera ere bitxi samarra dela esan behar da (harri gorriak dauden lekua). Legenda horren mamia ezagutu nahiko bagenu, 888. urtera jo beharko genuke, gutxi gorabehera. Padura izeneko lekuan —gaur egun Arrigorriaga dagoen tokian—, Bizkaiko Jaunaren soldaduek —lehenengo Jaunarenak dio kondairak— leondarrak suntsitu egin omen zituzten borroka odoltsu batean. Arrigorriaga izena inguru hartan isuritako odolak gorrizturiko harrien oroigarri ipini ei zitzaion leku hari; beste batzuen esanetan, Ollargan mendian aurki zitezkeen burdinazko zainengatik ezarri zitzaion. Kontuak kontu, Arrigorriaga aipatzen duten lehen berri historikoak XII. mendekoak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Berriatik hartua
# Euskal Curriculuma/Matematikak

| Matematikak | Matematikak |
| Oinarrizko Dokumentua | |
# Euskal Curriculuma/Plastika

| Plastika | Plastika |
| Oinarrizko Dokumentua | Espezifikoa: oinarrizkoa eta komuna |
# Euskal Curriculuma/Gorputz Hezkuntza

| Gorputz Hezkuntza | Gorputz Hezkuntza |
| Oinarrizko Dokumentua | Espezifikoa: oinarrizkoa eta komuna |
# Euskal Curriculuma/Musika eta Dantza

| Musika eta Dantza | Musika eta Dantza |
| Oinarrizko Dokumentua | Espezifikoa: oinarrizkoa eta komuna |
# Euskal Curriculuma/Hizkuntzak eta Literatura

| Hizkuntzak eta Literatura | Hizkuntzak eta Literatura |
| Oinarrizko Dokumentua | Espezifikoa: oinarrizko eta komuna |
# Euskal Curriculuma/Natur Zientziak eta Osasun Zientziak

| Natur Zientziak eta Osasun Zientziak | Natur eta Osasun Zientziak |
| Oinarrizko Dokumentua | Espezifikoa: oinarrizkoa eta komuna |
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Olagarro errea

OLAGARRO ERREA
MAHAIKIDEAK: 4

## OSAGAIAK

* Olagarro egosia: 800-1000 g.
* Oliba olio birjina: 100 ml.
* Gatza.
* Ezpeletako piperrautsa.

## PRESTAKETA

* Erretilu batean, jarri olagarro besoak eta olioztatu.
* Piztu parrila edota plantxa eta gori gori dagoenean, jarri bertan garroak eta kolorea eman alde guztietatik.
* Plater batean jarri, eta gehitu gainetik gatza lehenik, piperrautsa ondoren, eta azkenik, oliba olioa.

## AHOLKUAK

* Nahi izatera, garroak zatitu daitezke ondu aurretik eta piperrautsik gabe ere zerbitza dezakegu.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Onddo krema

ONDDO KREMA
MAHAIKIDEAK: 4.

## OSAGAIAK

* Gurina: 50 g.
* Oliba olio birjina: 50 ml.
* Baratxuria: 2 xerratu.
* Porrua: 1/2 dadotan.
* Tipula: 1/2 dadotan.
* Onddoak: 300 g. xerratu.
* Patata: 250 g. dadotan.
* Perrexila: Sorta txiki 1 xehatu.
* Barazki salda, salda zuria edo ura: Estaltzeko.
* Gatza.

## PRESTAKETA

* Jarri kazola batean gurina, olioa eta baratxuria.
* Baratxuria gorritzen hasitakoan, gehitu tipula eta porrua.
* Ongi goxatutakoan, onddoak erantsi eta horiek ere erregosi.
* Gehitu patatak eta perrexila eta busti saldarekin.
* Utzi 25 minutuz irakiten, pasa irabiagailutik krema oso fin bat lortu arte; beharrezkoa balitz, txinotik pasa.
* Zuzendu saldarekin, horrela beharko balu.
* Irakinaldi bat eman eta ondu.
* Nahi izatera zartagin batean eta olio beroarekin ogi mami edo urdaiazpiko zatiak frijitu. Horiek kremaren gainean jarri.

## AHOLKUAK

* Amaieran, nahi izanez gero, esne gain zurrusta bat gehitu.
* Behin hoztu ondoren, maria bainuan edo mikrouhinean berotu beharko dugu.