OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Txokolate cakea

TXOKOLATE CAKEA
MAHAIKIDEAK: 6.

## OSAGAIAK

* Irina eta gurina moldea estaltzeko.
* Txokolate estalki beltza: 200 g.
* Gurina: 135 g.
* Legamia: 5 g.
* Irin ahula : 75 bahetu g.
* Azukrea: 175 g.
* Arrautzak: 5.

## PRESTAKETA

* Labea 170ºC-tan piztu. Etxeko labean jarri, azpian ontzitxo bat ur pitin batekin.
* Moldea gurinez eta irinez estali.
* Txokolatea maria bainuan gurinarekin batera urtu. Kontuz urak ez dezala inoiz irakin.
* Beste aldetik, eta pertz edo katilu batean arrautzak hagatxoarekin irabiatu ongi zuritu arte.
* Irina eta legamia kontu handiz nahasiko ditugu, hagatxoarekin mugitzen dugun bitartean. Ez irabiatu.
* Jarraian txokolate urtua modu berean gehituko dugu.
* Moldean kontu handiarekin jarri, eta labera.
* Moldearen arabera, 40-50 minutu inguru beharko ditu. Labetik atera aurretik, zotza sartu erdian. Egina balego, garbia aterako litzake.
* Behin eginik dugunean, hozten utzi eta moldetik atera.

## AHOLKUAK

* Gainetik txokolatearekin estal liteke. Horretarako txokolate eta esne gain kantitate berdina elkarrekin urtu beharko dugu.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Txokolate ganatxea

TXOKOLATE GANATXEA

## OSAGAIAK

* Txokolate estalki beltza: 250 g.
* Esne gaina: 150 ml.
* Eztia: 40 g.
* Gurina: 65 g.
* Rona, brandya, cointreau edo besteren bat: Zurrusta txiki 1.

## PRESTAKETA

* Txokolatea maria bainuan urtu.
* Esne gaina eztiarekin egosi.
* Esne gaina eta txokolatea elkartu eta hagatxoarekin eragin 35ºC-40ºC hartu bitarte.
* Gurina karratuetan gehitu eta nahasten jarraitu.
* Azkenik elkartu likorea.
* Dena ongi bateratua dugunean, erretilu zabal batera atera.
* Epelean estalki moduan erabili izango dugu.

## AHOLKUA

* Gogoratu maria bainuko urak ez duela inoiz irakin behar.
* Hoztutakoan Trufa bonboiak egiteko edo beroan tarten estalki moduan balioko ditu.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Txokolate izozkia

TXOKOLATE IZOZKIA

## OSAGAIAK

* Esnea: 500 ml.
* Esne-gaina : 500 ml.
* Azukrea: 150 g.
* Gorringoak: 8.
* Txokolate estalki beltza: 200 g.
* Txokolate txirbila: 50 g.

## PRESTAKETA

* Irakin esnea eta esne-gaina.
* Pertz batean gorringoak azukrearekin irabiatu.
* Nahastu esnekia gorringoarekin.
* Maria bainuan jarri eta hagatxoa erabiliz nahasteari ez utzi.
* Horrela edukiko dugu nahasketak 83ºC izan arte ( esnekia lurrintzen hasi edo pitin bat loditzen ikusi arte).
* Momentu horretan pertza Maria bainutik atera, eta kanpoan nahasten jarraitu txokolate estalkia gehitzen diogun bitartean.
* Disolbatu ongi txokolatea natilla honetan, eta utzi hozten.
* Hotza dagoenean, izozkia egiteko makinan sartu eta han gogortzen hasitakoan, txokolate txirbila gehitu.
* Izozkiak guk lortu nahi dugun dentsitatea lortutakoan, ontzi batera atera eta izozkailuan mantendu.

## AHOLKUAK

* Kontu izan tenperatura gehiegi ez igotzearekin, 83ºC-tik pasatuz gero, gorringoa mamitu egingo da eta pinporta modukoak sortuko zaizkio.
* Termometrorik izan ezean, erreferentzia da, krema lurrintzen hasten denean edo pittin bat loditzen; hori ikusitakoan, atera pertza Maria bainutik.
* Txokolate estalki mota desberdinekin prestatzea badago.
* Maria bainuko urak ez du inoiz irakin behar.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Txitxirioak

TXITXIRIOAK (GARBANTZUAK)
MAHAIKIDEAK: 8

## OSAGAIAK

* Txitxirioak edo garbantzua: 800 g.
* Porrua: 1 xehatu.
* Azenarioa: 1 xehatu.
* Perrexila: Sorta txiki 1 listariarekin lotua.
* Txerri saiheskia: 600 g.
* Tipula: 1 xehatu.
* Baratxuria: 2 xehatu.
* Oliba olio birjina: 150 ml.
* Txorizo freskoa: 400 g., 10 minutuz gatz-uretan egosia eta epelean zatitu.
* Gatza.

## PRESTAKETA

* Garbantzuak bezperatik beratzen jarriko ditugu ur epeletan; egosi aurretik ura kenduko diegu.
* Kazola bat urarekin sutan jarri ( kontuz ez jarri ur gehiegi) eta irakiten hasitakoan, beratzen egondako garbantzuak bertara botako ditugu.
* Irakiten hasten denean, bitsa kendu eta sua txikituko dugu.
* Porrua, azenarioa , perrexila eta saiheskia gehitu.
* Eduki su baxuan ordu bete irakiten eta erretiratu txerri saiheskia eta perrexila.
* Tipula zartagin batean olioarekin sutan jarri erdi eginik dugunean gehitu baratxuria eta elkarrekin utzi goxatzen, ondoren gehitu txitxirioei.
* Garbantzuak bigundu bitartean irakiten utzi, 90 minutu inguru.
* Gatza eman txorizoa eta saiheski gehitu eta bere horretan eduki 15 minutuz jan aurretik.

## AHOLKUAK

* Hornigaiak nahasturik edo aparte zerbitza daitezke.
* Txitxirioei egosteko garaian inoiz ez bota ur hotza kantitate handietan.
* Bikarbonato pitin batekin beratzeak, txitxirioak hobeto biguntzen laguntzen du.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Txokolate biskuit izozkia

TXOKOLATE BISKUIT IZOZKIA
MAHAIKIDEAK: 8

## OSAGAIAK

* Gorringoak: 14 edo 250 g.
* Azukrea: 150 g.
* Bainila-azukrea: 10 g.
* Txokolate estalki beltza: 300 g.
* Esne-gaina: 1 l.

## PRESTAKETA

* Silikonako moldea erabiliko dugu, hau ezean, gurin eta labeko paperaren laguntzaz beste molde bat estali.
* Maria bainuan eta pertz batean nahastu esne-gaina, azukre erdia, bainila, azukrea eta txokolate estalkia.
* Hagatxoa erabiliz nahastuz eta ongi disolbatu. Hozkailuan sartu eta hozten utzi ordu batzuetan.
* Gorringoak azukrearen erdiarekin harrotu.
* Txokolatea duen esne-gaina harrotu eta nahastu gorringoarekin.
* Nahasketa poliki-poliki egin jaitsi gabe.
* Bete moldeak eta izozkailuan sartu.
* Behar dugunean, moldetik atera.

## AHOLKUAK

* Biskuita moztu behar izanez gero, labana bero bat erabiliko dugu.
* Garrantzitsua da osagai guztiak nahasteko garaian, kontuz egitea, jaitsi ez daitezen.
* Biskuit honi zapore desberdinak (pralineak, txokolatea, intxaurrak, pasak....) gehitzea izango dugu, hartara biskuit desberdinak lortuz.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Txokolate moussea

TXOKOLATE MOUSSEA
MAHAIKIDEAK: 6-8

## OSAGAIAK

* Txokolate estalki beltza : 200 g.
* Gurina: 125 g. pomada-puntuan.
* Glas azukrea: 150 g.
* Gorringoa: 6.
* Zuringoa: 6.
* Kafe disolbagarria: zorro 1.

## PRESTAKETA

* Txokolate estalkia katilu batean maria bainuan urtu.
* Txokolate horri gurina poliki-poliki gehitu, hagatxoarekin nahasten dugun bitartean.
* Kafea gehitu eta ongi nahasi.
* Gorringoak azukrearekin harrotu edo zuritu.
* Zuringoak hirugarren katilu batean azukrerik gabe harrotu.
* Txokolatea 40ºC inguru dugunean, lehenik zuringoa nahastu, ondoren gorringoa.
* Nahasi osagai guztiak kontu handiarekin eta ontzietara atera.

## AHOLKUAK

* Gogoratu maria bainuko urak ez duela inoiz irakin behar.
* Gorringoak harrotzeko txokolatea urtzeko erabili dugun maria bainua aprobetxa dezakegu. Gorringoak berotuta, hobeto eta azkarrago harrotzen dira
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Txokolate coulanta

TXOKOLATE COULANTA
MAHAIKIDEAK: 4

## OSAGAIAK

* Txokolate estalki beltza: 150 g.
* Gurina: 50 g.
* Arrautza: 3.
* Azukrea: 80 g.
* Irina: 20 g.
* Maracuya saltsa naturala: 200 ml.
* Gurina eta irina pittin bat: Moldeak estaltzeko.

## PRESTAKETA

* Labea 200ºC-tan piztu. Coulantaren molde indibiduala gurinarekin eta irinekin estali.
* Txokolatea eta gurina katilu batean urtu eta hagatxoarekin nahasi.
* Beste katilu edo pertz zabal batean arrautzak eta azukrea batu eta hagatxoarekin harrotu edo zuritu bitarte. (Pazientzia izan, zeren hau eskuz egiteak denbora eskatzen du: 15 minutu inguru. Nahasketak bolumenean hirukoiztu.
* Hemendik aurrerakoa oso kontuz egin behar dugu, lehenik arrautza harrotuarekin txokolatea eta gurina nahastuko ditugu; ondoren, irina. Saiatu behar dugu arrautzak bolumena gal ez dezan.
* Dena ongi nahasirik, moldeak bete (inoiz ez bete 3/4 baino gehiago) eta labean 4 minutuz sartu.
* Aukeratutako moldea irekian izan bada, espatula batekin zerbitzatu beharreko platera atera, eta moldea kontu handiz kenduko diogu, oso ohikoa izaten baita bizkotxoa erortzea.

## AHOLKUAK

* Coulanta gutxi egindako txokolatezko bizkotxo arinaren moduan defini genezake.
* Zerbitzatzeko garaian, Coulanta ontzitik kanpora atera nahiko bagenu, aukeratutako moldeak goitik eta behetik irekia behar luke. Hori moldetik ateratzeko zailago izango da. * Horrela balitz, moldearen barrutik labeko paper tira bat erantsi beharko genioke, gurinez lagundurik.
* Txokolatea urtzeko bi aukera: maria bainuan urak irakin gabe, edo mikrouhinean tenperatura baxuan.
* Maracuya edo pasio fruitua oso ondo dijoakio; fruitu tropikala dugu, gurean honen zukua izoztua edo tetrabrikean saltzen da. Naturala ere gero eta errazago eros liteke; baldin eta izango ez bagenu, edozein fruitu gorri balia dezakegu.
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Irati ibaia eta San Roman baseliza

Irati ibaiaren ertzeko ibilbide eder honek San Roman ermitaraino eramango gaitu. Ermita horretan, beaumontarrek eta agramontarrek bake-hitzarmena sinatu zuten 1479. urtean.

## Ibilbidea

Ibilbidea Irati ibaiko bidearen lehen fasea da, eta Agoitzen du abiapuntua, Erdi Aroan egindako Auzolako zubian, hain zuzen ere. Zubia Nafarroako ederrenetako bat da. Bideak San Roman ermitaraino eramango gaitu. Ermita sinplea da, baina balio historiko handikoa. Ondoren, pinu-baso batean sartuko gara Agoizko elurzuloarekin topo egin arte. Bertan, inguruko mendietako elurra metatu eta trinkotu egiten zuten neguan, izotz bihurtzeko eta bertan elikagaiak kontserbatzeko.
Ondoren, Irati ibaiaren gaineko begiratokira joango gara, eta antzinako Ekaiko zerrategia ikusi ahal izango dugu bertatik. XX. mendearen hasierako industria-eraikinen multzo bat da. Atzera egingo dugu berriz bide beretik, eta Erdi Aroko zubira iritsi baino 400 metro lehenago, ibaiaren gaineko pasabidea zeharkatu eta errotaraino joango gara. Garai batean, ehotzeaz gain, argi elektrikoz hornitzen zuen hiribildua.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.turismo.navarra.es/eus/que-ver-hacer/recurso/Senderosyrutasbici/7528/Sendero-
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Iribasko iturburua Larraunen

Ibilbide zirkular honetan Iribasko iturburuak bisitatzen dira: Aitzarreta, Ertzilla ibaiaren sorburua, eta Basakaitz, Larraun ibaia sortzen den lekua.

## Ibilbidea

Aparkalekua herrigunean dago eta handik elizarantz joanen gara eta, herria atzean utzirik, hegoalderantz joko dugu ur-biltegiaren ondotik doan pista laua hartzeko. 800 metrora, lehen bidegurutzean, eskuinean goiti doan pista hartu behar da eta, hurrengo bidegurutzean, ezkerreko bidea, Arotzenea bordara jaisten dena. Handik, hego-ekialdera hartuta, bada pista bat Aitzarretako iturbegiraino doana: hango behealdean sortzen dira ibaia eta ur-jauzia.
Itzulera: 200 bat metro atzera egin eta eskuinaldera joko dugu, Aiztondoko zelaietan barna, Ertzilla ibaiaren ondotik. Ibaibideak bira egiten du aitzinago, ezkerretara. Ibaiaren hondoan adarrak pilatzen direla ohartuko gara: Ertzillaren sarbegia da, ibaiak kilometro eskas bat egiten baitu eta hantxe desagertzen baita.
Ibilgu idorra zeharkatuko dugu, sarbegiak gainezka egitean Ertzillako urak sortua. Aldapa labur baten ondoren, pista bat hartuko dugu Lezegaldeko leizeraino: Ertzillako urak han murgiltzen dira uhaldi handiko egunetan gainezka egiten dutenean.
Hortik, ibilgu idorrari segituko diogu Uhantxoko ibarretik Basakaitzeraino, han dago-eta Larraun ibaiaren iturburua, ibai berriaren uren sorlekua. Gero, Iribaseraino joanen gara malda handiko bide batean goiti.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.turismo.navarra.es/eus/que-ver-hacer/recurso/Senderosyrutasbici/4074/Sendero-del-nacedero-del-LarraunIribas.htm
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Infernuko errotako bidexka

Ibilbide etnografikoa, ibai baten jaiolekura.

## Ibilbidea

Bidexka lineala da eta Lekarozko Orabidea auzoko errepidean abiatzen da, 15. kilometroan dagoen bidegurutzean, Irigoiengo Borda baserriaren ondoan. Ibilbideak maldan beheiti egiten du etengabe Etxebertzeko Borda jatetxeraino eta, gero, Infernuko Errekaren parean doa, larre, baserri, haritz eta gaztainondo artean.
Bidean egurrezko zenbait zubi igaro ondoren, bidegurutze batera iritsiko gara. Han, Etxarlako bidea eskuinera utzi eta zuzen segitu beharra dago Infernuko errotaraino. Eraikina guztiz zaharberrituta dago eta jendearendako zabalik, aukera paregabea baita garai batean eskualdean hain ugaria zen azpiegitura molde hori ezagutzeko. Herriko bizilagunak horra joaten ziren arto-irina lortzeko. Toki sorgindua da, errota ia-ia zintzilik dago-eta ur-jauzi polit baten abaroan. Errotatik atzera egin behar da bide beretik itzultzeko.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.turismo.navarra.es/eus/que-ver-hacer/recurso/Senderosyrutasbici/5869/Sendero-Infernuko-Erreka.htm
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Iratiko Natur Bidea

Ikaratzeko moduko paretak dituzten kare-sakanak, ibaiaren xuxurla, sai arreen hegalek ebakitako airea eta tren xahar baten triki-traka itzaliaren oihartzuna. "Irati" izeneko trena da, Natur Erreserba den Irunberriko Arroilan barrena.

## Ibilbidea

Hau izan zen bidaiariak eramaten zituen Espainiako lehen tren elektrikoa. Ezaugarri horrek garai hartako egunkari zein entziklopedia askotan agertzea ahalbidetu zion. 1911 eta 1955 bitartean, Irati trenaren bagoiek elektrifikatutako bidean barna 58 kilometro egiten zituzten Iruña-Agoitz-Zangoza elkarri lotzeko.
Gaur egun, ibilbidearen 6 kilometro natur bide izateko egokitu dira, eta bisitaria patxadaz ibil daiteke handik.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.turismo.navarra.es/eus/que-ver-hacer/recurso/Senderosyrutasbici/4061/Via-Verde-del-Irati.htm
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Iparla Infernuko Zubitik

Iparla zatitua dago Baztan alderako mendi mazela lauaren eta Baigorri gaineko ebakidura malkartsuaren artean. Infernuko Zubitik berehala iritsiko gara haraino.

## Ibilbidea

Infernuko Zubia (Bidarrai) baino lehen, bada ordeka bat, eta handixe ekingo diogu, eta Baztan ibaiaren ertzetik igoko gara, zeinaren emaria amildegi oihantsu bateko ubidetik barrena baitoa. Abiaburu hori ez dago oso urrun Bidarrai herritik. Handik ere has gaitezke ibilian, GR10 ibilbideari bete-betean jarraikiz, baina aspergarriagoa da; beraz, aipatua dugun aparkaleku horrexetatik abiatuko gara, laburtze aldera. Errepide beretik zeharkatuko dugu Infernuko Zubia, eta gorantz egingo dugu metro batzuetan; aurrerago, mendi bide bat aurkituko dugu ezkerraldera, eta handik joko dugu; bide hori balizatua dago, GR 10 ibilbidearen zati batean gertatzen den bezala, eta Bidarrai alderantz joko dugu.
Baliza zuri-gorriz seinalaturiko mendi bide batetik ekingo diogu, eta goraka hasiko gara berehala. Lehen-lehenik, zerrenda oihantsu bat zeharkatuko dugu; Baztango amildegiaren beheko aldea estaltzen du, eta, hurrengo, aire zabaleko toki lauago batera irtengo gara, eta zelaian ibiliko. Hala, bat-batean, bihurgune makur bat egokituko zaigu bidean, eta zati horretantxe aldenduko gara GR 10 mendi bide transpiriniotarretik: Eskuinaldeko bide batetik joko dugu; idazkun batean dago seinalatua —Harriondo muinorantz markatzen du beste batek—, eta zerrenda horiz balizatua du ibilbide osoa.
Pendiz handiko mendi mazela bat igaroko dugu, eta beste basabide bat aurkituko; eskuineko adarretik joko dugu, eta hegalez hegal ibiliko gara Harriondoko mendi bizkar berde soilduan. Harriondo atzean utzi ahala, Baztango amildegiaren ikuspegi zabala izango dugu, eta, haren gainetik, nabarmen agertuko zaigu Artzamendi. Bide horretatik, Iparlaren (1.049 metro) iparraldeko tolesturak iragango ditugu, eta, hurrengo, erreka bat zeharkatuko dugu, zeina malda ia bertikal batean behera jariatzen baita, eta ukuilu baten alderantz joko; handik, sekulakoa da Baztan ibarraren ikusmira.

## Baigorri gaineko erlaitzetik

Han, bira egin, eta iratze landa bat aurkituko dugu; hura zeharkatzen duen bidean barrena, Latxo mendi leporaino iritsiko gara, eta baliza horiz seinalaturiko bidezidorra utziko dugu, eta zuzen-zuzen gorantz egingo, goialdeko belazeetatik zehar. Pixkanaka-pixkanaka, ezkerraldera egingo du, eta, azkenean, GR 10 ibilbidearekin bat egingo. Hala, Iparlaren ekialdeko fatxada itzeleko erlaitz izugarrira iritsiko gara: gutxi gorabehera, Atalatzeko ebakiduraren parera, eta gainez gain ibiliko gara Baigorriko ingurumari bilduan.
GR 10 ibilbideari segitu besterik ez dugu, eta gailurreko mendi bidean barrena joango gara, eta gailurrerian sartuko zuzen-zuzen. Larrateko Hegia tontor txikian, lehenik, eta, gero, Iparlako lepotik jaitsiko gara, eta beste zelai batera igoko; hantxe dago Iparlako erpin geodesikoa. Hurrengo, mendi lepora egingo dugu atzera, baina oraingoan ezkerreko bidezidorretik, eta, hala, Larrateko hegi konkortsua saihestuko dugu; lasterbide horretatik, aurki bat egingo dugu igoerako ibilbidearekin.

## Erreferentziak

* ↑ Berriatik hartua
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Abaurregaina

Abaurregaina Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaian. 115 biztanle ditu.

## Ezagutu
### Geografia eta klima

Abaurregaina Aezkoako hegoaldean dago, 1.039 metroko garaieran; izan ere, ibarreko eta Euskal Herriko herririk altuena da. Mendebaldean Abaurrepea du, hegoaldean Urraulgoiti (Irunberrialdea), eta iparralde eta ekialdean Jaurrieta (Zaraitzu).[5] Ekialdean patata eta zereal sailak daude eta mendebaldean larreak.
Mendialdeko klima ozeanikoa dauka (Cfb) Köppen sailkapenaren arabera. 1.000 metrotik gora kokatua, negu luze eta hotzak eta uda epelak ditu. Urteko batez besteko tenperatura 9,2 gradukoa da. Prezipitazioak ongi banaturik daude urte osoan, ez da urtaro lehorrik. Neguan elurra ohikoa da, eta batzuetan herria bakarturik geratzen da.

### Historia

Herriaren ekialdean, Zatoiako leizea dago; bertan, orain dela 13.000 urte jendea bizi zen, eta Aziliarretik Brontze Aroa arteko aztarnak daude. Ziur asko, jatorrian Abaurrepeko borden auzoa izanen zen Abaurregaina. Idatzizko lehenbiziko aipamena 1237koa da; urte horretan, “Castel Nuevo” izeneko herria sortzeko baimena eman zuen Tibalt I.a erregeak. Herri berri hori Abaurrearen gainean ezarri beharko zen, Zazaoz alderdian. Antza denez, ordurako liskar ugari gertatuak ziren abaurretarren eta zaraitzuarren artean Zazaozen jabetza zela-eta. XVI. mendera arte, Abaurrepekoarekin batera zenbatzen zen bertako biztanleria.
Konbentzio Gerran, 1793-1795 bitartean, berrogei etxe baino gehiago suntsituak izan ziren. 1802an bi etxe besterik ez zeuden zutik, eta bertako 272 biztanleak aterpe eta txaboletan bizi ziren. 1845 arte, Aezkoako alkateak eta herritarrek aukeraturiko erregidore batek gobernatzen zuten herria. Urte horretan, Aezkoako udala desegin zenean, Abaurregaina udalerri independente bilakatu zen.

## Zer ikusi

Estelaren museoa

## Ibilbideak

Kriterio hori betetzen duen orrialderik ez dago.

## Non jan

Pirineo taberna

## Lo egin

Enekoizar landetxea

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Abaurregaina Wikipedian
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Abaurrepea

Abaurrepea Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaian. 29 biztanle ditu.

## Ezagutu

Sakonune batean eraikia, Aezkoako herririk zaharrena da. Historian zehar, zenbait aldiz su eman eta errautsi dute.
Abaurrepea, izenak adierazten duen moduan, Abaurregainaren azpian dago. Horregatik, eguraldi epelagoa du, neguak ez dira hain latzak eta udak ere zertxobait beroagoak dira. Urteko bataz besteko tenperatura 9ºC-koa da. Pagoak, pinuak eta haritzak nagusi ziren bertako jatorrizko landaredian, baina gizakiak eraldaketa handia eragin du, eta orain basoek udalerriko azaleraren %30a baino ez du hartzen.

## Zer ikusi?

XVI. mendeko gurutzea: herriko sarreran dago. Gainalderik ez du, XIX. mendeko gudaldietako batean edeki ziotelako.
Tourseko San Martin eliza: erretaula eder bat du. Haren barnean ere burdin hesi bat dago, aldarearen eta fededunen arteko banaketa egiteko. Berezitasun hau galdu da Aezkoako gainerako elizetan.
Errota: Errotaldea izeneko alderdi ederrean.
Inkisizioarena izeneko etxe baten aurriak: herriko batzuek baieztatzen dute bertan ikusi dituztela tormentua eragiteko zenbait tresnen hondakinak.

## Zer egin?

Herriko inguruan hobe erreparatzeko, oso gomendagarria da mendira eramateko egindako bide berrietako bat hartu eta gora egitea. Hortik oso ongi antzematen da espazioaren okupazio txikiko sistema, hala nola landa bizitzaren erabilerak: egur-tokiak, bordaldeak, belar-siloak eta tegiak.

## Ibilbideak

Kriterio hori betetzen duen orrialderik ez dago.

## Non jan

Sarigarri jatetxea

## Lo egin

Lopeandia Etxea
Zubialde landetxea
Sarigarri ostatua

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Abaurrepea Wikipedian
* Aezkoako Batzarraren web-gunea
* ↑ https://valledeaezkoa.com/herriak/abaurrepea-abaurrea-baja/?lang=eu
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ablitas

Ablitas Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaian. 2.610 biztanle ditu.

## Ezagutu

Ablitas Tuterako errekonkistaren ondorengo herria da, Alfontso I.a Bataiatzaileak emaniko foruaren ondorioz. Erregeak berak Ablitasko meskita Tuterako Andre Maria elizaren eskumenean jarri zuen, baina dena den, Ablitasen, musulman ugari bizi izan zen XV. mendera arte. Musulmanez gain, judu batzuk ere bizi izan ziren kristauen artean. Santa Maria Magdalena eliza.
1137. urtean Aragoiko Erresumak Nafarroakoari eraso zion, eta Antso VI.a Nafarroakoak, erasoari erantzuteko, Azagrako Gonzalo kontseilariaren laguntza izan zuen. Ablitas erregearen jabetza bihurtu zen, eta erresumako hegoaldeko muturreko herria izateagatik, defentsarako gune estrategikoa izan zen 1350. eta 1352. urteetako erasoaldi aragoitarretan. 1405eko urtarrilaren 31n, Karlos III.a erregeak jaurerria berretsi zuen eta Lakarrako Martin Enriquezi eman zion udalerriaren jabetza. 1439an Joan II.ak berriro ere aldarrikatu zuen jaurerria eta inguruko lurren kontrola, herritarrak "lakarraterren" leinuari lotuz.
1652an jaurerria konderri bihurtu zen eta Lakarra familiak herriaren kudeaketa ez ezik, legedia kriminala ezartzeko boterea ere lortu zuten, 1638an. Lakarratarrek alkatea eta bi erregidore edo zinegotzi izendatzeko ahalmena zuten. XIV. mendearen amaieran, Ablitasek harzuri harrobia zeukan, eta bertatik ateratako harriekin Tuterako gazteluaren kapitelak eraiki ziren. Horrez gain, Erriberriko jauregiaren errege irudiak eta beste hainbat elizatako egitura egiteko erabili ziren.
Udalerriak ordaindu beharreko zerga edo petxen kontura Tulebrasko mojen monasterioaren zerbitzua ordaintzen zen, baina Ablitasko jaurerria Lakarra familiari dohaintza moduan emateak arriskuan jarri zuen monasterioaren etorkizuna. Azkenik, Leonor printzesak monasterioak urtero jasoko zuen zuzkidura (hornidura) edo dirua berretsi zuen. XVIII. mendearen amaieran, herria Montijoko kondesak izendaturiko alkateak eta bi zinegotzik zuzentzen zuten.
XIX. mendearen hasieran, garia, garagarra, mahatsa eta oliboa landatzen ziren Ablitasko lurretan. Horrez gain, abeltzaintza eta harzuri eta igeltsu harrobiak zeuden. XIX. mendearen amaieran, Ablitasek 7.000 erregutako landatze lurrak zeuzkan, mende hasieran baino gutxiago.
1936an aerodromo bat eraiki zuten herrian, 1967an Espainiako Aireko Armadak bereganatu zuena.

## Zer ikusi

Ablitasko gaztelua
Santa Maria Magdalenaren eliza
Erromatar galtzada (Ablitas eta Ribaforada artean)

## Ibilbideak

* Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Lorreko lakua

## Non jan

Pago de Cirsus

## Lo egin

Apartamento de la Plaza (Ablitas bertan dagoen apartamentua)
Pago de Cirsus

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Ablitas Wikipedian
* ↑ https://eu.wikipedia.org/wiki/Ablitas
* ↑ http://ablitas.es/wp-content/uploads/2013/05/calibus-triptico.pdf
# Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Abaltzisketa

Abaltzisketa Euskal Herriko udalerri bat da, Gipuzkoako hego-ekialdekoa. 326 biztanle ditu.

## Ibilbideak

* Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Uzkuitiko gandorra, Muitzeko haranetik

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko bidaia-gida

## Kanpo estekak

* Abaltzisketa Wikipedian