OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Juliana zopa

JULIANA ZOPA
MAHAIKIDEAK: 4

## OSAGAIAK

* Urdai edo hirugiharra: 100 g.
* Oliba olioa birjina: 50 ml.
* Tipula: ½ lerrotan.
* Porrua: ½ lerrotan.
* Azenarioa: ½ lerrotan.
* Ardo zuria: 50 ml.
* Barazki salda edo salda zuria: 2 l.
* Leka: 50 g. lerrotan.
* Aza: 50 g. lerrotan.
* Kuia: 50 g. lerrotan.
* Gatza.

## PRESTAKETA

* Kazola batean jarri urdaia olioarekin eta salteatu minutu bat.
* Gehitu tipula, porrua eta azenarioa eta salteatu hau ere beste minutu pare bat.
* Busti ardo zuriarekin lehenik, eta hau murriztutakoan, saldarekin ondoren.
* Irakiten hasitakoan gehitu lekak eta aza. Utzi irakiten 10 minutu eta gehitu kuia.
* Beste 5 minutuz irakin eta ondu gatzarekin.

## AHOLKUAK

* Nahi den barazkiekin presta liteke zopa hau.
* Kontu eduki barazkia gehiegi ez egosteaz.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Kafe biskuit izozkia

KAFE BISKUIT IZOZKIA
MAHAIKIDEAK: 8

## OSAGAIAK

* Gorringoak: 14 edo 250 g.
* Azukrea: 250 g.
* Bainila-azukrea: 10 g.
* Kafe disolbagarria: 4 zorro edo 2 koilarakada.
* Gozogintzako esne-gaina: 1 l.

## PRESTAKETA

* Egokiena silikonako moldea erabiltzea da, hau izango ez bagenu, Ur pitin baten laguntzaz, labeko paperarekin moldeak estali.
* Gorringoak azukrearen erdiarekin harrotu, gehitu kafea eta pazientzia handiarekin jarraitu nahasten eta irabiatzen ongi disolbatu arte.
* Esne-gaina gainerako azukrearekin, tartean bainila zaporekoarekin harrotu.
* Nahastu bi osagaiak poliki-poliki jaitsi gabe.
* Bete moldeak eta izozkailuan sartu.
* Behar dugunean, moldetik atera eta moldetik atera.

## AHOLKUAK

* Biskuita moztu behar izanez gero, aizto pitin bat berotuta erabiliko dugu.
* Garrantzitsua da osagai guztiak nahasteko garaian, kontuz egitea, jaitsi ez daitezen.
* Biskuit honi zapore desberdinak (pralineak, txokolatea, intxaurrak, pasak....) gehitzea izango dugu, hartara biskuit desberdinak lortuz.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Izokin kanape edo pintxoa

IZOKIN KANAPE EDO PINTXOAK
MAHAIKIDEAK: 20 kanapetarako inguru.

## OSAGAIAK

* Gazta freskoa: 200 g.
* Izokin ketua: 100 g.
* Esne gaina: 80 ml.
* Gatza.
* Piperbeltza.
* Tipulin hostoa: Pitin bat xehatu.
* Ogi xerra edo karratua : 20 txigortu.

## PRESTAKETA

* Nahastu katilu batean gazta freskoa, izokina eta gurina.
* Birrindu dena irabiagailu batekin.
* Ondu gatz, piperrauts eta tipulin berdearekin.
* Gorde hozkailuan ongi hoztu arte.
* Koilara baten laguntzaz edo mahuka batekin banatu krema hau ogi xigortuaren gainean.
* Edertu izokin zerrenda fin batekin.

## AHOLKUAK

* Izokinaren ordez beste osagai bat jar genezake.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Sushi egiteko ozpina

SUSHI EGITEKO OZPINA
800 g arroz egosirentzat.

## OSAGAIAK

* Arroz ozpina edo sagardo ozpina edo mugurdi ozpina: 125 ml.
* Azukrea: 60 g.
* Gatz fina: 10 g.
* Arroz zuri egosia: 800 g.

## PRESTAKETA

* Lehenik kazola txiki batean ozpina, azukrea eta gatza berotu eta ongi disolbatu. Ez dezala irakin. Erretiratu.
* Arroz egosi berria eta guztiz hoztu aurretik ozpina gehitu eta kontu handiarekin nahasi.

## AHOLKUAK

* Horrela arroza prest izango dugu sushi mota desberdinak egiteko, nigiriak, makiak....
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Txipiroi tinta saltsa

TXIPIROI TINTA SALTSA
MAHAIKIDEAK: 5

## OSAGAIAK

* Oliba olio birjina: 50 ml.
* Baratxuria: 2 xerratu.
* Tipula: 3 dadotan.
* Piper berde italiarra: 1 dadotan.
* Ardo zuria: 150 ml.
* Tomate saltsa lodia: 300 ml.
* Ogi txigortua: 8 xerra.
* Ura edo arrain salda: 1 l.

## PRESTAKETA

* Kazola bat olio eta baratxuriarekin sutan jarri; baratxuria kolorea hartzen hasitakoan, tipula eta piper berdea gehitu.
* Goxatzen utzi eta kolore pittin bat hartzen hasitakoan, ardo zuria gehitu, hau murriztutakoan tomate saltsa, txipiroi tinta eta ogi txigortu birrindua, ongi nahasi.
* Azkenik, arrain salda gehitu 40 minutuz egosi, irabiagailutik eta txino iragazkitik pasa. Irakin eta ondu.

## AHOLKUAK

* Saltsa hau hurrengo egunean gozoagoa dela esaten dute. viva vox
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Txokolatezko bizkotxo eta marrubi kopa

Errezeta-liburuaren parte.

## Osagaiak

4 LAGUNENTZAT
Txokolatezko bizkotxoarentzat
4 arrautza .
5 koilarakada azukre.
4 koilarakada irin.
50 g intxaur zuritu.
2 koilarakada kakao.
Gurin pixka bat.
Gainontzeko koparako
300 g marrubi.
250 zentilitro esne gain.
50 azukre (esne-gaina harrotzeko).

## Pausoak
### 1

Lehenik, bizkotxoa egiteko, labea berotzen jarri, 180 graduan. Labeko erretiluan laberako paper berezia ipini, gurinaz igurtzi, eta irin pixka bat bota, bizkotxoa itsats ez dadin, bizkotxoa ez itsasteko.

### 2

Bi ontzi hartu eta batean arrautza gorringoak jarri, eta bestean, zuringoak. Gorringoetan, lau koilarakada azukre gehitu, eta bost minutuz etengabe irabiatu, eskuz edo makinaren laguntzaz.

### 3

Ondoren, arrautza zuringoak harrotzen hasi. Horretarako, indartsu eta etengabe irabiatu. Gogortzen hastean koilarakada bat azukre gehitu, eta segi eragiten. Erabat gogor dagoenean, zuringo horiek gorringoetara gehitu, poliki-poliki. Koilara handi baten laguntzaz, bi osagai horiek poliki-poliki nahastu. Ondoren, lau koilarakada irin gehitu, banan-banan. Ahalik eta polikien dena nahastu, harrotasuna erabat gal ez dezan.

### 4

Gero, intxaurrak puska txikietan moztuta nahastu, eta bi koilarakada kakaoa ere bai. Labeko erretiluan zabaldu, eta labean sartu, zortzi edo hamar bat minutuz. Labetik atera eta hozten utzi, eta, erretilutik ateratakoan, papera kendu.

### 5

Orain, bizkotxo guztia zerradun labana baten laguntzaz takoetan moztu.

### 6

Marrubiak garbitu, eta txortena kendu. Txikiak badira, osorik utzi.

### 7

Bukatzeko, kopa handi edo edalontzi garden batean hauxe jarri: lehenik, esne gain harrotua, eta, ondoren, marrubi eta bizkotxo puskak. Beste esne gain pixka bat gehiago gehitu, kopa osoa bete arte. Bukatzeko, marrubi oso bat jarriko dugu koparen gainaldean, itxura politagoa lortzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Iker Markinez. Berria: https://www.berria.eus/paperekoa/2122/045/001/2018-02-10/txokolatezko_bizkotxo_eta_marrubi_kopa.htm
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Romanezko egosia

ROMANESKO EGOSIA
MAHAIKIDEAK: 4.

## OSAGAIAK

* Romaneskoa: Garbitu eta sailetan moztua.
* Ura.
* Gatza.

## PRESTAKETA

* Moztu Romaneskoa sail txikitan. Ur hotzetan garbitu.
* Jarri kazola bat gatz-ur ugarirekin, eta irakiten dagoenean gehitu barazkia.
* Romaneskoa poliki poliki gehitu behar da urak irakina galdu gabe.
* 5-8-10 minutuz egosi ondorengo erabileraren baitan.
* Bitsadera baten laguntzaz, atera bertatik kontu handiz.
* Momentuan jan beharko bagenu zabaldu erretilu batean, bestela ur hotzetan hoztu.

## OHARRAK

* Kontu handia izan gehiegi ez egostearekin, bestela barazkia desegin daiteke.
* Inoiz ez irauli barazkia, bestela puskatu egingo da.
# Amezti Goikoa

Baserriaren lehenengo aipamena 1695ekoa da, Ameztigaraikoa izenarekin. Baserria, garai batean, orain dagoen lekutik 200 bat metro gorago eta ezkerrerago zegoen. Amezti de arriba izenez ere azaltzen da 1811 urtean, eta Amesti de Suso, 1821ean. Gerora, Amezti Goikoa moduan ezagutu izan da.
Benita Iraola (Plazetxekoa) Zarautza ezkondu zen Mariano Uranga Aramendia zarauztarrarekin. Sei seme-alaba izan zituzten: Ignazio Mari, Ines, Josefa, Joxe, Maria ‘Mutua’ Uranga Iraola, eta izena seguru ez dakigun beste bat. Bi alaba, Ines eta beste bat, Ameriketara joan ziren. Baserrian Maria gelditu zen bizitzen. Nikolas Fernandez gizon mutuarekin ezkondu zen. Senar- emazteak biak mutuak zirela, urte batzuetara Mutubene ere izendatzen zuten baserria. Gerra garaian Nikolas Fernandez ‘Mutua’, kale-garbitzaile aritzen zen, eta komunisten egunkaria irakurtzen omen zuen. Horregatik, baten batek salatuta, egun batean goizaldeko lauretan etxetik Ondarretako kartzelara eraman zuten. Handik bi egunera, alaba aitaren galdezka joan zenean, keinu egin zioten eskuarekin, lepoa moztu ziotela adieraziz. Bikoteak bi seme-alaba izan zituen: Mariano eta Maria Fernandez Uranga.
Mariano semea igeltsero-lanetan aritzen zen. Hogeita bost urte inguru zituela, Australiara jo zuen lanera. 2021ean hil zen.
1964an baserria erori egin zen. Hainbat herritarren laguntzaz, auzo-lanean konpondu zuten. Garai hartan, baserrian pare bat behi zeukaten, eta baratza pixka bat ere egiten zuten.
Maria Fernández Uranga alaba Iturrieta baserriko Luis Izagirre Berridirekin ezkondu eta familia osatu zuten. Lau seme-alaba izan zituzten: Maria Luisa, Jose Mari, Rosa Mari eta Nikolas Izagirre Fernández. Maria eta Maria Luisa ama-alabak Donostiako erresidentzian aritu ziren garbiketa-lanetan, eta tarteka Pakea zentroan ere bai. Luisek, berriz, harrobian egiten zuen lan. Luis 45 urterekin hil zen. Garai hartan, edateko ura Etumetxabal iturritik ekartzen zuten, eta gobada egitera Zulotxora joaten ziren.
Maria Luisa alaba gelditu zen baserrian; Zegamatik etorritako Klaudio Berasategirekin ezkondu eta seme bat izan zuten, Jose Luis. Klaudio Antigua auzoan zegoen garagardotegian aritu zen banaketa-lanetan; Maria Luisa, berriz, Donostiara jaisten zen barazkiak saltzera. Postu bat zuten San Martin merkatuan; emaztea han egoten zen barazkiak saltzen. Baratzeko lan handia egiten zuten, eta urte askoan jardun ziren barazkiak ekoizten eta saltzen. 1995ean Amezti sagardotegia ere ireki zuten, zenbait urtez aritu ziren lan horretan ere.
Gaur egun, Josu Izagirre Gomez (Nikolasen semea) eta Mirari Etxezarreta Oiartzabal bikotea bizi da baserrian beren familiarekin.
Iturria: Nikolas Izagirre Fernandez
# Amezti Zahar

Baserri honen lehenengo aipamena oso aspaldikoa da Donostiako toponimian, 1566koa. Amezti gisa ageri da. Handik hiru mendera, berriz, 1811n, Ameztoy izenez. Caseria Amezti Garaicoa izenez ere azaltzen da. Baserri hau eta aldamenean zegoen beste bat ere izen horrekin ziren ezagunak. Tellabide historiagilearen arabera, dolaretarako egindako eraikina izan zen, gero hiru etxebizitzako baserri bihurtua. Denbora pasa ahala, aldaketa handiak izan dituzte jatorrizko hiru eraikinek. Etxeak zelai eta soro nahikotxo biltzen ditu.
Lehenbiziko jabe moduan, Josefa Martikorena azaltzen da; eta geroago, Benita Iraola. Amezti Goikoako Ignazio Mari Uranga eta Zapatariko Pilar Arrillaga ezkondu eta Amezti Zahar baserrira etorri ziren bizitzera. Inaxio Marik harria lantzea zuen lanbide; Pilar baserriko lanez arduratzen zen: baratza nahiz ganadua batik-bat. Gobada egitera eta ganaduarentzako ura hartzera beheko iturrira joaten ziren, Txulotxora.
Pilar Arrillaga, alargunduta, Hernanira aldatu zen. Baserria hutsik geratu zen, Joakina Iraola eta senarra bertaratu arte. Joakina ere alargunduta alabarengana joan zen, baserria hutsik utziz. Maria Iraola etorri zen, hau ere alargunduta; eta bertan bizi hil arte. Pilar gazterik alargundu zen. Urte batzuk pasa ostean, 1963 aldean, Hernanira aldatu zen bizitzera. Zenbait urtez baserria hutsik geratu zen, Joakina Iraola Esnal eta bere senar Alfonso Artano bertara bizitzera etorri ziren arte. Joakina ere alargun geratu zen, eta handik zenbait urteren ondoren, alabarengana joan zen bizitzera, eta baserria hutsik geratu zen berriro. Gero, Maria Iraola Esnal etorri zen aldameneko etxebizitzatik, hau ere alargunduta; eta bertan bizi izan zen hil arte. Egun, 15 urteren buruan, Maria Iraola Esnalen ondorengoek jarraitzen dute baserrian.
Pilar gazterik alargundu zen. Urte batzuk pasa ostean, 1963 aldean, Hernanira aldatu zen bizitzera. Zenbait urtez baserria hutsik geratu zen, Joakina Iraola Esnal eta bere senar Alfonso Artano bertara bizitzera etorri ziren arte. Joakina ere alargun geratu zen, eta handik zenbait urteren ondoren, alabarengana joan zen bizitzera, eta baserria hutsik geratu zen berriro. Gero, Maria Iraola Esnal etorri zen aldameneko etxebizitzatik, hau ere alargunduta; eta bertan bizi izan zen hil arte. Egun, 15 urteren buruan, Maria Iraola Esnalen ondorengoek jarraitzen dute baserrian.
Amezti Goikoako Joxe Uranga Iraola eta Xatene baserriko Maria Iraola Esnal ezkondu eta, handik gutxira Amezti Zaharren aldameneko etxebizitzan jarri ziren bizitzen. Bi seme izan zituzten: Bittor eta Mariano Uranga Iraola. Joxek harrobian egiten zuen lan: Aiztoki, Tximistarri eta Gorostiko harrobietan, besteak beste. Berarekin lanean, Mariano semeaz gain, beste zenbait langile ere bazituen. Bittor seme zaharrena iturgina izan zen.
Gaur egun Bittorren alaba Itziar Uranga eta bere senar Iñaki Lozano bizi dira bertan, euren alaba Maddirekin.
Iturria: Itziar Uranga Orondo
# Ansotegi

Donostiako baserrien toponimiaren arabera, 1811koa da Ansotegiren lehenengo aipamena. Baserria Pilotegi bidean kokatuta dago eta zelai zabal eta handiak ditu.
Ansotegiri lotuta topatu dugun lehenbiziko izena Manuel Lopetegirena da. Manuel Etume baserriko Luisa Arzallusekin ezkondu zen, jatorriz Errezilgoa, eta bost seme-alaba izan zituzten: Juanita, Jose Agustin, Maritxu, Jose Mari eta Asentsio Lopetegi Arzallus.
Baserrian Joxe Zubeltzu Otegi izan zuten, morroi lanetan laguntzen, Durandegiko Eliasen anaia. Behi asko izaten zuten, baita idiak eta zaldia ere. Manuelek gogoko zituen idiak; haiekin ibili ohi zen beste baserri batzuentzat zenbait lan egiten: basotik egurra ekarri, harriak garraiatu, zehar goldean...
Fruta-arbola asko zeuzkaten, sagarrak eta melokotoiak batez ere; ingurune hori oso aproposa zen horrelako frutak izateko. Baratza ere asko lantzen zuten. Zaldiarekin Antiguara jaisten ziren, barazkiak eta esnea saltzera. Hasiera batean, Luisa joaten zen eta, gerora, Jose Agustin.
Senideak batera eta bestera sakabanaturik, Jose Agustin gelditu zen baserrian bizitzen. Bera hil zenean, Antiguako emakume batek baserriaren zati bat hartu zuen, Jose Agustinek utzita, emakumeak asko lagundu baitzion. Gaur egun, baserria zaharkitzen ari da, eta bertako terrenoetan zaldi batzuk ibiltzen dira.
# Arana Oilotegia

Zumarragako Jazinto Arana eta Durangoko Ines senar-emazteek, Axurriki baserriko lurrak erosita, altxatu zuten etxe hau. Eraikuntza- lanetan Joxe Uranga aritu zen, bere langileekin.
Bi pisuko eraikina da. Etxearen beheko aldean oilandak zeuzkaten; goiko aldean, hiltegia. Oilandek sei aste inguru behar izaten zuten hazteko. Oilaskoak astean behin hiltzen zituzten, taldeka. Donostiako taberna eta dendetan saltzen zituzten.
Igeldoko hainbat jende aritu zen han lanean: Pedro Artanok oilandei jaten ematen zien. Gerora, Txomin Alkorta ere aritu zen lan horretan. Oilaskoak hiltzeko garaian, jende gehiagoren beharra izaten zuten: Pepita Esnal, Joakina Iraola, Tomas Enbil, Jose Antonio Mujika eta Jose Manuel Segurola ere horretan aritu ziren.
# Arburu

Donostiako toponimian, Arbururekin lotuta azaltzen den lehen data 1841ekoa da. Beste datu bat ere badator: baserria Donostiatik 4.900 metrora dago.
Terrenoak bi nagusi zituen. Batetik, baserria eta goiko aldeko zatia Pedro Manuel Villenarena zen; beheko aldekoa, berriz, Antonio Ubarretxenarena. Azken hori La Borda del Tiro moduan ezagutzen zen. Katu-Bideak edo Bide Zaharrak banatzen ditu bi zatiak. Bide hori Arburutik Leku Eder aldera doan herri-bidea da, eta bi izen horiek ematen zaizkio.
Baserrian Joxe Etxebeste eta Mikaela Bengoetxea bizi ziren. Hamaika seme-alaba izan zituzten: Maria, Alejandro, Teresa, Ramoni, Rosa, Karmen, Jose Mari, Pepita, Pakita eta Palomi Etxebeste Bengoetxea. Izan zen beste bat ere, txikia zela hil zena; haren izenik ez dakigu. Joxe Etxebeste Iruin baserrikoa zen. Baserrian behi pare bat izaten zuten.
1955ean, Juan Migel Sansineneak erosi zuen guztia. Hark Etxebeste Bengoetxea familia bota egin zuen baserritik. Urte batzuk geroago, berriz etorri ziren, zaintza-lanak egitera. Juan Migel Sansinenea medikua zen, eta Donostiako Londres hotelaren jabea. Gudamendi hotela ere erosi zuen eta, gaur egun Nicols hotela dagoen lekuan, bungalow asko jarri zituen. Huescako Formigaleko eski-pistak ere berak eraiki zituen.
Rosa Etxebeste Bengoetxea alaba Antonio Martiarena Zendoiarekin ezkondu zen (Gurrutxategi edo Txokolatene baserriko semea); eta hiru seme-alaba izan zituzten: Belen, Jose Antonio eta Itziar. Antonio Martiarena mikrobus batekin ibili zen gidari-lanetan, Sansinenearen negozioetako bezeroak garraiatzen (Gudamendi, bungalowak, Formigal...).
Gudamendi mendiaren magalean, Arburu baserriaren ondoan, amuarrainak hazteko hiru aska zeuden. Amuarrainen hazkundean eta zaintzan Alejandro Etxebeste aritzen zen. Amuarrain emeak eskuarekin estutuz, arrabak ateratzen zizkieten; arrei, esnea. Nahasketa egiteko, sapelaitzaren lumak erabiltzen zituzten; hortik arraba gehiago lortzen zuten, gerora amuarrain txikiak izango zirenak. Itsasoko ur gaziarekin ere probaren bat egin zuten, ura Ondarretatik bidoietan ekarrita.
Arburu baserrian Juan Migel Sansineneak zenbait proiektu jarri zituen martxan: amuarrainen haztegiaz gain, baratzean ere esperimentu berriak probatu zituen, hala nola, endibiak, garbantzuak eta kakahueteak landatzea.
Iturria: Jose Antonio Martiarena Etxebeste
# Aristondo

Donostiako toponimiako zerrendan, Aristondo baserriaren lehen aipamena 1700ekoa da. Igeldoko hegoaldeko magalean dagoen baserri txiki bat da. Eraikina harri txikiz egina dago. Lursail askorik ez du, eta hiru zatitan banatuta dago.
Garai batean, mutilzahar bat bizi zen baserrian, herrena zena. Iloba etortzen zitzaion laguntzera, Xateneko Pedro Iraola Martikorena, eta denborarekin bertan gelditu zen bizitzen. Pedro Joakina Arruti Lizaso aiarrarekin ezkondu zen. Bost seme-alaba izan zituzten: Maria, Benantxi, Joxe, Lutxi eta Felipe Iraola Arruti. Felipe txikitan hil zen. Aitak harrobian lan egiten zuen; eta amak atera zuen baserria aurrera, seme-alaben laguntzarekin. Pedro gazterik hil zen, eta Joakinak senarraren lehengusu Praxku Iraola (Borda baserrikoa) izendatu zuen seme-alabentzako tutore.
Joakina Arruti hamaika aztarrika egindako emakumea zen. Dozena erdi bat behi-buru izaten zituen ukuiluan, eta txerri eta oiloak ere bai. Baratza pixka bat ere lantzen zuen. Astoarekin joaten zen Antiguara, esnea eta barazkiak saltzera. Astoa Heriz pasealekuko bodegaren ondoan lotu, baserriko produktuak saldu, eta txerri-janak bilduta etxeratzen zen. Maria eta Benantxi alabak Aristegietako markesaren alabengana joaten ziren eskola jasotzera: irakurtzen, idazten eta zenbakiak ikastera.
Maria Iriarte baserrira ezkondu zen. Benantxi, Aizarnazabalera, hango Felix Lizarralderekin. Seme bat izan zuten: Koldo Lizarralde Iraola. Haurrak hiru urte zituela, hil zen Felix aita. Benantxi alargunduta, Aristondora itzuli zen; handik zazpi hilabetera jaio zen bigarren semea: Felix. Garai hartan baserrian Joakina ama, Joxe semea eta Lutxi eta Benantxi alabak bizi izan ziren, eta honen bi semeak. Gerora, Lutxi ezkondu eta Bekoetxeberri baserrira aldatu zen.
Joxe Iraola gazterik hasi zen hargintza-lanetan: Añorgako eliza eraikitzen, Antiguako Lizarriturri lantegian… Trebea zen hainbat lanetan: igeltsaritza, iturgintza, zurgintza edo elektrizitate-gaietan, eta askotan deitzen zuten inguruko baserrietatik. Haren motoak ezagunak ziren inguruan, ‘Guzzi Hispaniak’. Zaletasun handia zuen ehizean eta arrantzan ibiltzeko; igande goizean Mutegi azpiko arroketara jaisten zen.
Benantxik, berriz, ama Joakina eta bi semeak zaintzen zituen. Ukuiluan behi parea eta txekorrak zituzten; esnea Gurelesara jaisten zuten egunero. Barazkiak Matia kaleko dendetara eramaten zituen, autobusean jaitsita.
Dolarea ere bazuten baserrian. Inguruko baserritarrek bertan egiten zuten sagardoa, Aristondokoek lagunduta. Belar-metak egiteko ohitura ere bazuten. Errekaldeko sailetan zazpi egiten zituzten; eta beheko larrean, beste bi. Leku zailak ziren, aldapatsuak. Azpitarako ere zakar-garoa ekartzen zuten, urte batean Mendizorrotzetik eta hurrengoan Mutegitik. Garoa garraiatzeko, bospasei idi-pare elkartzen zituzten: Iriarte, Ganbo, Axurriki eta Erauntzetakoak, eta beste zenbait.
Lurra lantzeko Ganboko idiak erabiltzen zituzten; auzolanean, Aristondokoek belar-metak egiten laguntzen zieten Ganbokoei. Joxe eta Benantxi anai-arrebak etxean hil ziren, Joxek 91 urte zituela; eta Benantxik, 93. Gaur egun, Koldo, bere familia eta Felixen familia bizi dira baserrian.
Iturria: Koldo Lizarralde Iraola
# Ariztegieta

Donostiako toponimian azaltzen den Igeldoko baserrien zerrendan 1566koa da aurkitu dugun lehen aipamena, eta Arezteguieta izenarekin azaltzen da. Senar-emazteak bizi ziren bertan, beren hiru seme-alabekin. ‘Marqueses de la paz’ moduan ziren ezagunak. Semea Erromara joan eta, bueltan etorri zenean, erromesei laguntzen ibili zen. Bi alaba, berriz, eskolak ematen.
Bi bizitzako baserria zen, herritarrentzat hainbat zerbitzu betetzen zituena. Barruan kapera bat zegoen eta apaiza joaten zen meza ematera. Telefonoa zuten, eta telegramak edota eskutitzak bidali eta jasotzeko gunea ere bazen. Eskola ere bertan ematen zen. Baserriaren aurrealdeko fatxadan aristegietatarren armarria dago. Piszina txiki bat bada oraindik baserriaren ondoan, baita harrizko aska bat ere. Bertan buztinezko masajea hartzen zuten, buztina etxeko su bajuan berotuta.
Markesek ohitura handia zuten kasinora joateko. Denborarekin lur jota gelditu ziren, ondasunak kasinoan galduta. Ukuiluan zalgurdiak zeuzkaten. Etxetik ateratzeko, kalera edo edonora, zaldi gainean edo zalgurdian mugitzen ziren.
1946an, Joxe Auzmendi Peñak baserria erosi eta Orendainetik bertara etorri zen bizitzera. Handik urte batzuetara Basi Erzillarekin ezkondu zen. Gerora, Pakita Auzmendi Peña (Joxeren arreba), Joxe Añorgarekin ezkonduta, baserriaren beste etxebizitzan jarri ziren. Lau seme-alaba izan zituzten: Iñaki, Juan, Pepi eta Lourdes Añorga Auzmendi.
Pakitaren ahizpa Pia Auzmendi Peña Aranoko Fermin Escuderorekin ezkondu zen, eta bost seme- alaba izan zituzten: Pakita, Juantxo, Simoni, Josetxo eta Jesus Escudero Auzmendi.
Familia hori Orendainen bizi zen, baina baserria erre egin zen; eta Jose Auzmendik, gaixotasun bat zuela-eta, baserria saldu zion Escudero Auzmendi familiari eta Aristegietara etorri ziren bizitzera 1959 urtean. Joxe urte horretan hil zen, gaitzaren ondorioz.
Joxe etorri zenean behiren bat edo beste izaten zen ukuiluan, eta idiak ere bai. Baratza asko lantzen zuen, denetarik, eta kalera joaten zen barazkiak saltzera, kamioneta batean. Soro sail handiak goldetzen zituen bere idiekin.
Pia eta Ferminen familiarekin Orendainetik etorri ostean, ganadu asko izan zuten eta baratzean ere lan asko egiten zuten. Esnea saltzera Donostiako Gros auzora joaten ziren. Etxez etxe aritzen ziren esnea eta barazkiak saltzen, hasiera batean zaldi eta gurdiarekin eta gerora automobilarekin.
Gaur egunean, bi familia horietakoen ondorengoek jarraitzen dute baserrian bizitzen. Ganadu buru batzuk badituzte eta baratzeko lan pixka bat ere egiten dute.
Iturria: Pakita Escudero Auzmendi