OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Nagoreko urtegiraen ibilbidea

Nagoreko urtegia inguratzen duen bidezidor biribila ez zaizu gehiago gorrituko. Jende guztiarentzat pentsatua dago, bere 6 kilometroek ez baitute ia desnibelik, eta silletekin, gurpildun aulkiekin eta bizikletekin sar daiteke.

## Ibilbidea

Bere ibilbidean zehar, derrigorrezko geltoki batzuk aurkituko dituzu, hala nola Artziko Santa Maria ermita, XII. mende amaierako erromanikoko bitxi bat, Artzi jauregia, XVII. mendekoa, edo San Juliango erretaula, 1500. urte inguruko hispaniar flandestar estilokoa, Nafarroan estilo honetako hoberenetakoa dena. Urtegiko presa ere zeharkatuko duzu eta Zaragoza eta Bordele herriak lotzen zituen galtzada erromatar zahar bat ezagutuko duzu.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.turismo.navarra.es/eus/que-ver-hacer/recurso/Senderosyrutasbici/8873/Paseo-del-Embalse-de-Nagore.htm
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Teodosio Goñikoaren kondaira
## Ibilbidea

Antzinako denboretan, Goñerriko Teodosio Buruzagia izeneko jauna musulmanen aurka borrokatzera joan zen. Urte batzuen buruan etxera itzultzean, Basajaun mozorroturiko deabruak (edo ermitau batek) esan zion haren emaztea morroi batekin zebilela. Sumindurik, Teodosio logelan sartu zen, eta han zeudenak erail zituen, emaztea eta ustezko amorantea zirela pentsatuz. Laster, ordea, konturatu zen dena engainu bat izan zela eta bere gurasoak hil zituela. Damutu eta abaildurik, Erromaraino joan zen erromes, eta barkamena eskatu zion aita santuari. Horrek horrenbeste egin zuen, zigor hau ezarrita: gorputza kate astun batzuek estutua, Aralarko mendatean ibiliko zen, kateok erori arte. Penitentzia betetzen ari zela, halako batean, herensuge ikaragarri batek eraso zion. Teodosiok San Migelen babesa erregutu zuen. Orduan, goiaingerua agertu zitzaion, eta, «Nor Jainkoa adina!» esanda, piztia akabatu zuen. Orduantxe, Teodosioren kateak lurrera erori ziren, eta horrek, esker ona adierazteko, aingerua adoratzeko eliza —Done Mikel in Excelsis tenplua— eraiki eta han gelditu zen.
Horren guztiaren lekuko, erdiko kaperaren sarreran zintzilik dauden kateak —penitentzia seinale, alde batetik; eta, bestetik, Jesukristok gizakiarentzat dakarren askapenaren zeinua, hark hautsi baititu bekatuaren eta heriotzaren kateak— eta paretan dagoen zuloa, non, fededunek, burua sartuta, kredoa errezatzen baitute deabruaren eta indar txarren kontrako exorzismo gisa.

## Erreferentziak

* ↑ Berriatik hartua
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Soporro, Pinodietako lepotik

Ainhoa herriaren gainean dagoen Soporro muinora joko dugu, Lapurdiko lanzadazabalaren bista ikusgarriaz gozatzeko, Larhungo magaletik hasi eta Atlantikoaren itsasertzeraino.

## Ibilbidea

Pinodieta lepoa mendate txiki bat da, eta D-20 errepidean dago, Ezpeleta eta Ainhoa artean. Ainhoatik abiatu, eta Ezpeletarantz joz gero, desbideratu beharrean izango gara mendi lepoko bidegurutzera iristean: eskuineko bidetik segituko dugu, alde horretatik baitute zabaldua pista, mendi lepoko bidegurutzetik ehun metrora. Ezpeletatik etorriz gero, berriz, beste horrenbeste egingo dugu, baina ezkerrera joko dugu Pinodietako lepoan.
Pinodieta ingurumariko hegoaldetik doan pistatik joko dugu, eta larreetan barrena ibilko gara, Erebiko mendi bizkarra aurrez aurre dugula. Ibilbide zabal harritsu horretan ibiliko gara, Donejakue bideko zati gisa balizatuan ?Baztango bidea?, eta, hortik, lehenik, korta batera iritsiko gara, eta, aurrerago, bidea bitan banatuko zaigu, eta ezkerreko adarretik joko dugu. Ingurune horretatik, Xaretako landa eremuaren panoramika handia izango dugu: hegoaldeko hegala muino txikien gailur multzo batean dago bildua; Larhungo tontor garaia da gailena.
Pista nagusia desbideratu egingo da ezkerraldetik, baina, hura bazter utzi, eta bihurgune bateraino segituko dugu, eta, hor, kaperarantz seinalatzen digun noranzkotik joko dugu. Iturri baten aurretik pasatuko gara, eta bidebanatze bateraino iritsiko; hor, ezkerrera egingo dugu, garo sail batetik barrena eratua duten lurrezko bide batetik. Gora egin ahala, Ainhoako baserriak agertuko zaizkigu, eta bide handiago batekin bat egingo dugu, GR-10 balizatuan barrena; eskuineko aldetik sartuko gara. Hala, belardi batera iritsiko gara: kalbario eskultura bat dago hor, errealismo handikoa, eta dozena bat euskal hilarri. Hortik, azkenean, Arentze ermita ñimiñora iritsiko gara.
Multzo erlijioso horretara baino lehentxeago, bide bat utzi dugu ezkerraldean; Erebiraino zuzenean igotzen dena, hain zuzen. Beraz, atzera egingo dugu berriz horraino, GR-10a utzi, eta, mendiaren eskuineko magaletik doan bidetik jo beharrean, Erebi gailurreraino doan aldapa igotzeari ekingo diogu. Bestaldeko magaletik jaitsiko gara, Hiru Gurutzeko ?Trois Croix? lepoko pistatik behera, eta usategien lerroari jarraituko diogu, Soporroko gailurreraino; behin gailurrera iritsitakoan, ingurumariko paraje guztien panorama zoragarria izango dugu.
Atzera egingo dugu, berriro, Hiru Gurutzeko lepora, eta pista batetik joko dugu Erebiren eskuinaldetik, eta GR-10ean barrena ibiliko gara berriro. Balizen arrastoari jarraikiz ?GR-10ekoei zein beste hori batzuei?, hegalez hegal, bidegurutze bateraino iritsiko gara; han, baliza horien arrastoari segika jarraituko dugu. Horien arrastoari jarraikiz, esparru batzuk zeharkatuko ditugu horretarako dauden pasabide batzuetatik, eta korta bateraino iritsiko gara; hurrengo, haren ezkerraldera dagoen bide batetik joko dugu, eta Pinodietatik barrena doan pistarekin bat egingo dugu. Han, eskuineko aldetik egingo dugu, eta abiabururaino iritsiko gara.

## Erreferentziak

* ↑ Berriatik hartua
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Pasta boloniar erara

PASTA BOLONIAR ERARA
MAHAIKIDEAK: 4

## OSAGAIAK

* Espageti pasta: 360 g.
* Gatza.
* Oliba olio birjina: 70 ml.
* Tipula: 1 xehatu.
* Baratxuriak: 2 xehatu.
* Haragi xehatu: 400 g.
* Tomate saltsa: 500 ml.
* Gazta birrindua: 200 g.

## PRESTAKETA

* Ur gazitu irakinetik abiatuta, pasta dagokion denboran egosi, hoztu eta gorde. Gogoratu beti pasta ur irakinetara gehitutakoan, minutu batez ongi nahasteaz, elkarri ez itsasteko.
* Kazola zabal batean olioa tipularekin sutan jarri, erdi eginik dugunean baratxuria gehitu, gorritzen hasitakoan, haragi xehatua nahasi.
* Sardexka batekin zapaldu haragia, suelto gelditu arte.
* Haragia eginik dugunean, tomate saltsa nahastu eta goxatzen utzi su motelean 20 minutuz. Ondu.
* Saltsa puntuan jarri eta pastarekin kontu handiarekin nahasi. Ondu.
* Gustukoa badugu, gazta birrindua gainetik bota.

## AHOLKUAK

* Gogoratu pasta ur irakinetara gehitutakoan, minutu batez ongi nahasi behar dela elkarri ez itsasteko.
* Pasta bakoitzak irakiteko denbora desberdina du, beraz kasu egin ematen diguten denborei. Edozein kasutan norberak egiaztatu behar du puntua.
* Espagetiak momentuan jan beharko bagenitu, ez genituzke hoztu beharko.
* Tomate saltsa prestaturik ez bagenu, tomate birrindu naturala erabili eta haragiarekin 25 minutu kozinatuko genuke.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Pasta carbonara

PASTA CARBONARA
MAHAIKIDEAK: 4

## OSAGAIAK

* Pasta: 400 g.
* Gatza.
* Hirugiharra: 400 g karratuan.
* Esne gaina: 1/2 l.
* Arrautza gorringoa: 2.
* Gazta birrindua: 100 g.
* Piperbeltza edo piperbeltz zuria.

## PRESTAKETA

* Hirugiharra karratuetan moztu eta zartagin batean su bizian gorritu , segidan esne gaina gehitu eta elkarrekin irakiten eduki 5 minutuz su motelean.
* Esne gaina gutxitu eta hirugihar zaporea hartutakoan, sua itzali eta sutatik kanpo gorringo irabiatua gehitu eta saltsa ondu.
* Pasta ur gazituan dagokion denboran egosi
* Saltsa pastarekin eta gaztarekin kontu handiarekin nahasi.

## AHOLKUAK

* Pasta momentuan jan beharko ez bagenu, hoztu egin beharko genuke.
* Bada jendea errezeta honi barrengorri salteatuak gehitzen diona.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Pasta entsalada

PASTA ENTSALADA
MAHAIKIDEAK: 4

## OSAGAIAK

* Oliba olio birjina.75 ml.
* Jerez ozpina, limoia edo sagardo ozpina: 15 ml.
* Gatza.
* Piperbeltza.
* Koloretako pasta espiral egosia: 300 g.
* Tomatea: 2 zuritu, hazirik gabe eta dadotan.
* Pikillo piperra: 4 dadotan.
* Arto egosia: 100 g.
* Mahaspasa: 100 g.
* Barrako gazta: 100 g. dadotan.
* Hegaluze egosia: 100 g.
* Urdaiazpiko egosia: 100 g. dadotan.
* Letxuga mota desberdinak: Eskukada 1 garbitu, lehortu eta lerro erditan.

## PRESTAKETAK

* Katilu batean nahasi, olioa, ozpina, gatza eta piperbeltza, irabiatu.
* Bestetik, pertz batean pasta, tomatea, piperra, artoa, mahaspasak, ilarrak, hegaluzea, urdaiazpikoa eta letxuga nahasi.
* Busti ozpin-olio pitin batekin, eta osagai guztiak maneatu.
* Kontu handiarekin erretiratu pertzetik, soberako ozpin-olioa bertan utziz.
* Plater batean aurkeztu.
* Dadotan moztutako tomatea eta mahaspasa batzuk alboan zabalduz edertu dezakegu.

## AHOLKUAK

* Entsalada honi bestelako osagai ugari gehitzea ere badago eta ozpin-olio desberdinak ere bai.
* Gogoratu azken momentuan ondu behar dela. Ez blaitu letxuga gehiegi.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Pastel krema

PASTEL KREMA
Litro inguru ateratzeko.

## OSAGAIAK

* Esnea: 1 l.
* Kanela zotza: 1/2.
* Limoi azala: 4 xerra zuririk gabe.
* Arto irin findua: 100 g.
* Arrautza: 4.
* Gorringoa: 2.
* Azukrea: 150 g.
* Gurina: 10 g. gainetik margotzeko.

## PRESTAKETA

* Esnearen hiru laurdenak kanela eta limoi azalarekin 5 minutuz irakin. Limoi azala eta kanela bereizi.
* Soberan geratu zaigun esne hotzean arto irina disolbatu.
* Pertz zabal batean arrautzak azukrearekin irabiatu eta arto irin disolbatua gehitu.
* Kanela duen esnea sutan jarri, eta pertzeko nahasia poliki poliki gehitzen joango gara hagatxoarekin eragiten diogun bitartean.
* Irakiten hasitakoan, erretilu batera atera eta gainetik gurinarekin margotu.

## OHARRAK

* Esneki azkenburukoak prestatzeko egokiena esne pasteurizatua erabiltzea da.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Patata berri, zainzuri eta izokin ketu entsalada

Errezeta-liburuaren parte. Patata berri, zainzuri eta izokin ketu entsalada

## Osagaiak

4 pertsonarentzako osagaiak:
* 3 patata berri.
* 12 zainzuri fresko.
* 300 gr. izokin ketu.
* Piper morroi 1.
* Tipulin a.
* Oliba olio a.
* Ozpina.
* Gatza.
* Azukrea.

## Pausoak

Labea berotzen ipini, eta beroa dagoenean, piper morroia erre 20 bat minutuz. Atera, eta epeltzean, azala kendu. Gorde.
Bitartean, lapiko batean, hiru patata berri azal eta guzti egosten jarri. 40 bat minutuz.
Zainzuri ak zuritu, txortena moztu eta garbitu ondoren egosten jarri horiek ere. Horretarako, lapiko batean ura irakiten ipini, gatz eta azukre pitin batekin. Ura irakiten hastean, zainzuri ak bertara gehitu. Tamainaren arabera, egosteko denbora alda daiteke, baina 10 bat minutu gutxi gorabehera nahikoa izango da.
Ontzi batean tipulin a txiki-txiki eginda jarri. Baita errea dugun piperra, puxketatan. Ozpina, gatza eta oliba olio arekin, oliozpin goxo bat prestatu ontzian bertan.
Platera osatzeko, egositako patata k zuritu, xafletan moztu eta erretilu batean jarri. Gatz pitin bat bota. Ondoren, zainzuri ak pataten inguruan jarri. Eta izokin ketu pusketak, erretiluan zehar. Bukatzeko, ozpin-olioarekin ongi busti osagai guztiak.

## Erreferentziak

* ↑ Iker Markinez. Berria: https://www.berria.eus/egilea/Iker_Markinez/11
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Pasta freskoa 2

Errezeta-liburuaren parte. Pasta freskoa

## Osagaiak

4 pertsonarentzako osagaiak:
* 4 arrautza
* 400 g irin
* Oliba olio zorrotada bat

## Pausoak

Gaurko errezetak, ikusten duzuen moduan, oso osagai gutxi dauzka. Hala eta guztiz ere, ez da ohikoa pasta norberak etxean egitea, normalean pasta plater goxoak egiteko aurrez prestatutako pasta erosten baitugu dendan. Gaurkoan, ordea, italiar familia askotan egiten duten bezala, pasta egiten ikasiko dugu, gure etxean.
Lehenik, ipini lau arrautza ontzi batean, eta ongi irabiatu.
Ondoren, gehitu Oliba olio zorrotada bat eta irin guztia. Pixkanaka-pixkanaka guztia ongi nahasiz joan, bola antzeko bat lortu arte.
Orduan, mahai gainean, bota irin pixka bat, ez itsasteko; beste bost minutuz masa bola hori eskuekin ogi masa balitz bezala ongi landu, alde batetik bestera.
Berriro bola forma eman, eta sartu hozkailuan 30 bat minutuz. Denbora hori pasatu ondoren, ipini pastari forma emateko makina mahaian.
Atera bola hozkailutik, eta moztu lau pusketatan. Sartu banaka makinan, eta moztu espageti forman, edo atera norberak eman nahi dion forman. Argazkian ikusten den bezala.
Azkenik, egostea besterik ez da falta. Hori hurrengo astean esplikatuko dugu, plater goxo bat prestatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Iker Markinez. Berria: https://www.berria.eus/egilea/Iker_Markinez/11
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Pasta perretxikoekin

PASTA PERRETXIKO ETA HIRUGIHARRAREKIN
ERRAZIOAK: 4.

## OSAGAIAK

* Oliba olio birjina: 50 ml.
* Baratxuria: 4 xerratu.
* Tipula: 1 xehatu.
* Erretiluko perretxikoak lerrotan: 200 g.
* Hirugiharra: 200 g. dadotan.
* Perrexila: Sorta txiki bat xehatu.
* Esne gaina: 400 ml.
* Piperbeltza.
* Gatza.
* Pasta: 400 g.
* Gazta birrindua: 100 g.

## PRESTAKETA

* Jarri kazola zabal batean olioa tipularekin su ertainean.
* Erregosi tipula eta erdi eginik dugunean gehitu baratxuria, perretxikoak, perrexila eta hirugiharra.
* Salteatu gorritzen hasi arte.
* Gehitu esne gaina eta utzi murrizten.
* Ondu gatza eta piperrautsarekin.
* Beste kazola batean jarri ur ugari gatzarekin sutan.
* Irakiten hasitakoan gehitu guk aukeratutako pasta eta eragin lehen minutuan elkarri ez itsasteko.
* Egosi dagokion denbora eta iragazi. Momentuan jatekoak bagara ez hoztu, beranduago jateko balitz, hoztu.
* Nahastu pasta saltsa beroarekin eta gehitu gazta birrindua. Ondu.

## AHOLKUAK

* Gogoratu pasta bakoitzak egosteko bere denbora behar duela eta hauek errespetatzea komeni dela, hala ere egosten ari den bitartean beti probatzen joatea komeni da.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Parmantiere krema

PARMANTIERE KREMA
MAHAIKIDEAK: 4.

## OSAGAIAK

* Oliba olio birjina: 70 ml.
* Gatza.
* Tipula: 1 dadotan.
* Apioa: 1 dadotan.
* Porrua: 1 dadotan.
* Azenarioa: 2 dadotan.
* Salda zuria edo barazki salda: Bustitzeko.
* Patata: 500 g. dadotan.
* Piperbeltza.
* Intxaur muskatua.

## PRESTAKETA

* Jarri kazola batean olioa, tipula, apioa, porrua eta azenarioa, gehitu gatza eta utzi su eztian goxatzen.
* Jarraian gehitu salda eta patatak eta egosi dena 30 minutuz.
* Puregailuarekin edo irabiagailurekin birrindu lehenik eta txinatar iragazkitik pasa ondoren.
* Ondu, gatza, intxaur muskatua eta piperrautsarekin.

## AHOLKUAK

* Kontu izan behin hoztuta, berotzeko garaian kontu handiarekin egin behar dugula egokiena maria bainua erabiltzea izango da.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Pasta barazkiekin

PASTA BARAZKIAREKIN
MAHAIKIDEAK: 4

## OSAGAIAK

* Oliba olio birjina: 70 ml.
* Baratxuria: 6 xerratu.
* Tipula: 1 dadotan.
* Piper berde italiarra: 1 dadotan.
* Pipermorro gorria: 1/2 dadotan.
* Azenarioa: 1 dadotan.
* Lekak: 100 g. 2 minutuko irakinaldi bat eman eta karratutan.
* Barrengorriak: 200 g. xerratu.
* Perrexila: Sorta txiki bat xehatu.
* Piperbeltza.
* Pasta: 320 g.
* Gatza.

## PRESTAKETA

* Kazola zabal batean olioa baratxuriarekin jarriko dugu, hau gorritzen hasitakoan, tipula, piper gorria, piper berdea eta azenarioa gehitu eta su bizian salteatu. Barazki hauek erdi eginak ditugunean lekak eta txanpiñoiak gehitu.
* Salteatzen jarraitu eta amaieran perrexila gehitu eta puntuan jarri.
* Pasta ur gazitu ugaritan egosi eta iragazi.
* Pasta, barazkia dugun kazolara gehitu, kontu handiarekin biak nahasi eta ondu.

## AHOLKUAK

* Pasta egosteko denborak oso desberdinak izan daitezke: pasta fresko bat minutu gutxitan egina egon daiteke, pasta oso lehor batek aldiz gehiago.
* Normalean, pasta bakoitzak bere denborak idatzirik ekartzen ditu.
* Pasta momentuan ez badugu jan behar, ongi hoztu behar dugu.
* Barazki mota desberdinak erabil genitzake plater hau egiteko.
* Bukaeran, gurin pittin bat ere gehitzerik badago.
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Pasta freskoa

PASTA FRESKOA EDO ARRAUTZEZKO FETUCCINIAK
MAHAIKIDEAK: 4 pertsona

## OSAGAIAK

* Gari semola edo indar irina: 330 g
* Erdi tamainako arrautzak: 3.
* Gatza.

## PRESTAKETA

* Irinarekin sumendi bat osatu.
* Sumendiaren erdian arrautzak eta gatza jarri.
* Eskuekin ongi nahasi eta 10 minutuz landu.
* Ore hau katilu batean gorde eta trapu busti batekin estali ondoren, 15 minutuz pausatu.
* Denbora hau igarota, arrabolarekin edo pasta egiteko erabiltzen den gailuarekin luzatu.
* Pasta egiteko gailua erabiliko bagenu, bertan moztuko genuke.
* Bestela 25 x 25 cm.-ko karratuak egin.
* Biribildu zilindro bat osatuz.
* Labaina batekin zentimetro bateko biribilkiak moztu.
* Behatzekin fetucciniak askatu.
* Gazitutako ur irakinetan 3 minutuz egosi.

## OHARRAK

* Indar irina gluten kopuru handia duen irina da pastak eta ogiak egiteko egokiena. Indar gariarekin egingo bagenu, arrautzaren ordez ura erabil genezake.
* Semola edo irin lodia: Gari alea birrintzeko garaian ez dute irin bihurtzen, kuskusa ere semola handiagoa dela esan genezake.
* Pasta freskoarekin fetucciniak egin beharrean errazagoa izango da kaneloiak edo lasagna egitea.
* Pasta ez badugu momentuan jan behar, hoztu egin beharko dugu.
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Beriain Sandonatoko igoera PR-NA 201

Ibilbide laburra -PR, zaila, 1050 metroko desnibelarekin.

## Ibilbidea

goera gogorra, “Kilometro Bertikala” izenarekin ezaguna, Beriain mendiko tontorretik gertu dagoen San Donato ermitaraino. Hasierako igoera harizti eta pagadietan barna; gaineko aldean, zola harritsua eta mendi larreak. Seguritatearengatik, hobe jeitsiera mendi lepotik egitea. Uharte- Arakil, herriko igerilekuak (G-5) Mendizale trebatuentzako igoera. Istripu arriskua dela eta, ez da aholkatzen elurrarekin, euri jasak eta edo haizetekin egitea

## Erreferentziak

http://www.sakana.eus/eu/ascenso-pr-na-201/
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Bidasoaren natur bidea

Bidasoako trenbidea 1898an sortu zen, meatzaritzako tren gisa; Irun eta Endarlatsako meatzeak lotzen zituen. Bidea, orain erabili gabea, bide berde bilakatu da.

## Ibilbidea

Guztira 35 kilometro dira Oieregitik Endarlatsara, Bidasoa ibaia bidelagun dela. Ibilbidean zehar paisaia ikusgarriak ikusiko ditugu: han-hemenka baserriak dituzten zelai berdeak, tunel pintoreskoak, herri tipikoak eta, baita ere, atzendutako bunker bat edo beste. Oinez edo bizikletaz, beti izanen da bide erraza eta atsegina, profil kasik lau-laua duena.
Tren Txikito esaten zitzaion bere trenbidearen zabalerarengatik (0,92 m), eta 1950eko hamarkadan ingelesek bere meategi-zentroa lehen aldiz antolatu zuten baserrien auzoraino egin zuen bere azken bidaia. Gaur egun, Bidasoa ibaiari jarraitzen dion paseo luzea da.
Bidea Oieregi herrian, hasten da bere lehenengo tartean etxetzarrez inguratuta dagoen Legasako plaza ederreraino iristeko (Bertizarana).
Bidea Legasako plaza ederrean hasten da, etxetzarrez inguratua. Gero bat egiten du Bidasoa ibaiarekin, zuhaizti sarri bat ondoan duela, Donezteberaino. Tarte horretan ibilgailu motordunak eta ganadua ibiltzen dira askotan; beraz, kontuz ibili hor. Sunbillara iritsi baino lehen, baso sarriak inguratutako 3 tunel zeharkatzen ditu bideak.
Bera herrirako norabidean, eta N-121-A errepidearen paraleloan, Igantziko eta Lesakako tren-geltokietan zehar igarotzen da, arrastorik gelditzen ez bada ere. Eremu horretan gerra zibilaren bunker bat dago. Berako alde zahar ederra da nabarmentzekoa, trenbideari bidea zabaltzen diona ibaiaren eta Pirinioetako hegal malkartsuen artean, Endarlatsaraino.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.turismo.navarra.es/eus/que-ver-hacer/recurso/Senderosyrutasbici/5362/Via-Verde-del-Bidasoa.htm?idRC=5689
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Belozkarre, Lojibarretik abiatuta

Larraineko haranaren inguruko gailur berdeez, inguruko ibarrez eta Orhi mendiak eskaintzen dituen paisaia ikusgarriez gozatzeko aukera paregabea eskaintzen du ibilbide honek.

## Ibilbidea

Larraineko harana biltzen duen gailur lerro berdera igoko gara iparraldetik, atsegin hartuz ibarrak eta, haren beste aldean, Orhik eskaintzen diguten paisaia bikainarekin. Ibilbide honek aldapa gogorra du hasieran; gero, Urdespari (1.006 m) eta Salteburua (1.031 m) tontor apalagoak pasaturik, Belozkarren amaituko dugu (1.173 m), desnibelik apenas duen bide makotu batean, ikuspegi eder-ederrak inguruan.

## Gailur lerroan gora

Lojibarreko aterpearen parean, errepidearen beste aldean, bide bat igotzen da Ekibegitxipia auzorantz, eta hortik bertatik igarotzen da, halaber, GR10 ibilbidea, Iratiko Begargi mendaterantz. Bada, asfaltozko bidetik igoko gara bigarren bihurgunera iritsi arte, eta, hor, eskuinean dagoen bidexka balizatua hartuko dugu, hesi baten pasagunea gurutzatuta.
Bide oihantsu batetik, borda batzuen parera irtengo gara, eta beste hesi baten pasagunera. Hura gurutzatu, eta auzo-bidetik ekingo diogu berriz; 20 metroan hari eskuinaldetik jarraitu, eta GR10 ibilbide balizatura joko dugu, ezkerretik. Orduan, berriz ere baso barrura sartuko gara, eta mendi hegalean gora egingo dugu lurbidetik. Aurrerago, basotik irtetean, mazelaren erdibidean agertuko gara, Larraineko haranaren gainean. Ibarra begi bistan dugula, Urdespariren ekialdeko hegal zinez aldapatsuan gora joango gara.

## Etxeluko gailur lerroa

Etxeluko gailur lerroari ekinda, izen bereko basoa beste aldean dugula, larre bat eta borda bat inguratzen dituen hesi baten ondotik joango gara. Bigarren atakatik pasatzean, GR10 utzi, eta eskuinaldetik igoko gara, eremu zuhaiztsu baten aurrean ageri den puntatxora. Hala, Urdespariko tontor txikira iritsiko gara. Segidan, gailurraren gorenean barna egingo dugu aurrera, haranaren hegoaldean ageri diren ikuspegi izugarriekin gozatuz, eta, metro batzuk GR10etik eginda, bide hori berriz ere utzi, eta ondoko tontorrera igoko gara: Salteburukora.
Gailur horren beste aldetik, Etxeluko pagadiaren ertzeraino jaitsiko gara, eta, berriro GR10 bidera sartuta, hor hurbil dagoen mendi lepo batera iritsiko gara; Orhiren ipar-hegalaren irudi bikaina ikusten da handik. Segidan, GR10eko balizei jarraikiz, hurrengo gainera igoko gara, Bagozabalagara, zeina pagadi batek estalia baitago. Gu, ordea, ez gara goraino igoko; aitzitik, inguratu egingo dugu, pista asfaltatura iritsi arte.
Asfaltozko bidea gurutzatu, eta ezkerrean utziko dugu GR10 bidea. Eskuinetik, pago lerro bat, beste mazela bat eta hura estaltzen duen txilardia zeharkatu, eta Belozkarreko larreak baino lehen dagoen muinoaren gainetik egingo dugu aurrera. Belaze horietan dagoen aska batera iritsita helduko gara Belozkarreko gainera. Gero, handik, ibilbide beretik itzuliko gara, baina GR10 bidetik Salteburu eta Urdesparira desbideratu gabe oraingoan.

## Erreferentziak

* ↑ Berriatik hartua
# Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Beriain/San Donato

Mendi-txangoa Beriain mendira

## Ibilbidea

Beirain Nafarroako mendirik ikusgarrienetarikoa da, Sakana bailarako altuena (1.494m) eta ikuspegi paregabeak eskeintzen dituena. Bertan dagoen San Donato ermita Nafarroako altuena da. Unanu (F-5) Oso igoera gogorra, balizatu gabe, mendizale trebatuentzat bakarrik. Istripu arriskua dela eta, ez da aholkatzen elurte, euri jasak eta/edo haizeteekin ibiltzea. 850 metroko desnibelta, 1494 metroko altuera

## Erreferentziak

http://www.sakana.eus/eu/beriain-san-donato-1494-m-4/
# Sukaldaritza liburua/Errezetak/Arroz txuria

ARROZ ZURIA
MAHAIKIDEAK: 4 ANOA.

## OSAGAIAK

* Arroza: 200 g.
* Ura: 1 litro.
* Gatza.

## PRESTAKETA

* Arroza ur hotzetan ondo garbitu, ura gardena geratu bitartean.
* Kazola batean ura gatzarekin sutan jarriko dugu.
* Ura irakiten hasitakoan, arroza gehitu eta irakin arroza egin arte. 15-20 minutu artean.
* Bertatik atera ur beroa kendu eta ur hotzarekin moztu egosketa, eta iragazi.

## AHOLKUAK

* Arroz entsaladak edo beste osagai batzuekin salteatzeko erabiltzen da.
* Haragi eta barazki plateren lagungarri erabil dezakegu.
* Kubatar eran eginiko arrozarentzat balio digu.
* Bere horretan oliba olioa eta gatzarekin ere gozo geratzen da.