OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Egiptoko VII. dinastia

* Antzinako Egipto Dinastiak eta faraoiak
* Aro aurredinastikoa
* Aro protodinastikoa
* Aro Goiztiarra
* I.a - II.a
* Inperio Zaharra
* III.a IV.a V.a VI.a
* Tarteko Lehen Aroa
* VII.a VIII.a IX.a X.a XI.a
* Inperio Ertaina
* XI.a XII.a
* Tarteko Bigarren Aroa
* XIII.a XIV.a XV.a XVI.a XVII.a
* Inperio Berria
* XVIII.a XIX.a XX.a
* Tarteko Hirugarren Aroa
* XXI.a XXII.a XXIII.a XXIV.a XXV.a
* Aro Berantiarra
* XXVI.a XXVII.a XXVIII.a XXIX.a XXX.a XXXI.a
* Aro Helenistikoa
* Mazedoniarra . Ptolomeotarra
* Erromatar Aroa
Egiptoko VII. dinastia, K.a. 2175 inguruan hasi zen, eta Egiptoko lehen tarteko aroaren hasieratzat hartzen da, egiptologo askok, bere balizko kronologiari buruz zalantzan jartzen duten arren, eta batzuk, dinastia bera existitu izana ere zalantzan jartzen dute.

## Historia

Manetonek, Sexto Julio Afrikanoren arabera, "Menfiseko 70 erregez, 70 egunez gobernatuz" osatu zela esan zuen. Eusebio Zesareakoak, pixkat ezberdina den istorioa ematen du. "Menfiseko bost erregez, 75 urtez gobernatu zutenak" (75 urte bertsio armeniarrean) zetzan VII. dinastia bat aipatzen dinosku.
Denbora tarte labur batez nagusi izan ziren erregetxoak izan zitezkeen, benetako dinastia bat baino gehiago. Uzta txarren ondorioz, zailtasun politiko edo ekonomikodun garai batean osatutako denbora baterako agintari kontseilu bat ere izan zitekeen. Beharbada, etengabeko gobernari aldaketak jasan zituen etengabeko borroken garai bat izan zen.
VII., VIII., IX., X., eta XI. dinastiaren lehen zatia, Egiptoko lehen tarteko aroaren barnean sartzen dira.

## VII. dinastiako gobernariak

Egiptologo batzuek iradokitako hipotesia.
| Ohiko izena | Tronu izena | Sa-Ra izena |
| Necherkara | Necherkara | |
| Menkara | Menkara | |
| Neferkara II.a Umea | Neferkara | |
| Neferkara Neby | Neferkara | Neby |
| Dyedkara Shemai | Dyedkara | Shemay |
| Neferkara Jendu | Neferkara | Jendu |
| Merenhor | Merenhor | |
| Neferkamin | Neferkamin | |
| Nikara | Nikara | |
| Neferkara Tereru | Neferkara | Tereru |
| Neferkahor | Neferkahor | |

## Beste hipotesi batzuk

Oxfordeko Antzinako Egiptoren Historiak, zazpigarren eta zortzigarren dinastiak, Egiptoko Antzinako Inperioaren barnean sartzen dituzte.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk//Welcome.html
* Datuak: Q721801
* Multimedia: 7th dynasty of Egypt / Q721801
# Egiptoko VIII. dinastia

* Antzinako Egipto Dinastiak eta faraoiak
* Aro aurredinastikoa
* Aro protodinastikoa
* Aro Goiztiarra
* I.a - II.a
* Inperio Zaharra
* III.a IV.a V.a VI.a
* Tarteko Lehen Aroa
* VII.a VIII.a IX.a X.a XI.a
* Inperio Ertaina
* XI.a XII.a
* Tarteko Bigarren Aroa
* XIII.a XIV.a XV.a XVI.a XVII.a
* Inperio Berria
* XVIII.a XIX.a XX.a
* Tarteko Hirugarren Aroa
* XXI.a XXII.a XXIII.a XXIV.a XXV.a
* Aro Berantiarra
* XXVI.a XXVII.a XXVIII.a XXIX.a XXX.a XXXI.a
* Aro Helenistikoa
* Mazedoniarra . Ptolomeotarra
* Erromatar Aroa
Egiptoko VIII. dinastia, K.a. 2173 inguruan sortu eta K.a. 2160 inguruan amaitu zen. Menfiseko gobernariek osatzen zuten, euren autoritate urria, inguruko lurraldeetara baino mugatzen ez zen arren.
VIII. dinastiak, denbora laburrez iraun zuen, soilik hamairu urte inguru. Ziuraski, Menfisen, Manetonek Egiptoko VII. dinastia deitzen dueneko agintari iraultzaileek kendutako leinua berrezartzeko ahalegin bat izan zen, Koptoseko nomoetako gobernari boteretsuen laguntzarekin.
Pepi II.aren erregealdi luzearen ondoren, Egipto, zenbait lurralde politikotan banatu zen. Nomoetako gobernariak, errege bezala gobernartzen hasi ziren. Gainera, Delta ingurua, asiarrek inbaditu zuten. Hau, zeramika, hil artikuluen eta harrian zizelkaturiko erliebeen elaborazioan tokiko arte estilo ezberdinetan isladatu zen. Herrialdea, gobernari bakar baten agindupean, Mentuhotep II.arekin batu zen, Egiptoko XI. dinastian.
VII, VIII, IX, X eta XI. dinastiaren lehen zatiak, Egiptoko lehen tarteko aroa deritzona osatzen dute.

## Garaiko dokumentuak

Koptoseko Dokumentuek, Neferkauhor eta Neferirkara gobernariek aldarrikatuak, Shemai eta honen seme Idiri ohore eta pribilegio ugari emanez, garaiko egoeraz informatzen dute, pertsonaia hauek, Koptoseko nomoko gobernari kargua izan zuten, chatyak eta hegoaldeko gobernariak, eurek nahi eran maneiatuz dinastia honetako gobernari ahulak.
Ipuurren Papiroko testuak, egoera kaotiko bat deskribatzen du: sinesgarritasuna galdutako erregeak, Deltaren asiar inbasioa, iraultza desordenak, errege artxibategi eta hilobien suntsipena, ateismoa eta sekretu erlijiosoen hedapena. Ordena Zaharra deritzonaren hondoratzea.

## Erreferentziak antzinako testuetan

Manetonek, Sexto Julio Afrikanoren arabera, VIII. dinastia, "146 urte gobernatu zuten 27 erregez" osatuta zegoela esan zuen.
Eusebio Zesareakoarentzat, VIII. dinastia, "100 urtez gobernatu zuten bost erregez" osatuta zegoen.

## VIII. dinastiako erregeak

| Ohiko izena | Tronu izena | Sa-Ra izena | Erregealdia Turingo Errege Kanona |
| Neferkara Pepyseneb | Neferkara | Pepyseneb | ... |
| Neferkamin Aanu | Seneferka | Aanu | 2 urte, hilabete 1 |
| Kakaura Ibi | Kakaura | Ibi | 4 urte, 2 hilabete |
| Neferkaura | Neferkaura | | 2 urte, hilabete 1 |
| Neferkauhor | Neferkauhor | Juiuihepu | urte 1,... |
| Neferirkara II.a | Neferirkara | | urte 1, 6 hilabete |

## Beste hipotesi batzuk

Oxfordeko Antzinako Egiptoren Historiak, VII. eta VIII. dinastiak, Egiptoko Antzinako Inperioaren barnean sartzen ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1400616
* Multimedia: 8th dynasty of Egypt / Q1400616
# Egiptoko XIII. dinastia

* Antzinako Egipto Dinastiak eta faraoiak
* Aro aurredinastikoa
* Aro protodinastikoa
* Aro Goiztiarra
* I.a - II.a
* Inperio Zaharra
* III.a IV.a V.a VI.a
* Tarteko Lehen Aroa
* VII.a VIII.a IX.a X.a XI.a
* Inperio Ertaina
* XI.a XII.a
* Tarteko Bigarren Aroa
* XIII.a XIV.a XV.a XVI.a XVII.a
* Inperio Berria
* XVIII.a XIX.a XX.a
* Tarteko Hirugarren Aroa
* XXI.a XXII.a XXIII.a XXIV.a XXV.a
* Aro Berantiarra
* XXVI.a XXVII.a XXVIII.a XXIX.a XXX.a XXXI.a
* Aro Helenistikoa
* Mazedoniarra . Ptolomeotarra
* Erromatar Aroa
Egiptoko XIII. dinastia Egiptoko bigarren tarteko aroaren hasieran sortu zen. K.a. 1760tik K.a. 1630 arte irauten du.
Egiptoko XII. dinastia leinu familiar bat zen bitartean, XIII. dinastiako gobernariek ez ditu behar adina aginte, ia ez dute leinu bat sortzeko ahalmenik eta euren agintaldiek urte gutxi batzuk edo batzuetan hilabete gutxi batzuk baino ez dute irauten. Horietako asko militarrak edo atzerritar kananearrak dira.
Gobernari hauek boterera sarri usurpazio bidez iristen dira, eta normalean ez dute herrialde osoan agintzen, euren autoritateari beste usurpatzaile lokal batzuek aurka egiten zioten. Argi dago oinordekotza eskubidea bera ere zalantzan ere jarri izana.
XIII. dinastian hurrenez hurren Uaseten (Tebas) eta hiriburu administratiboa zen Ity-Tauyn (El Lishtetik gertu) bizi izan ziren bi leinu ezberdintzen dira.
Herrialdea hiru lurralde administratibotan banatzen da: Iparraldea, Niloren delta eta Menfiseko eskualdea ordezkatzen duena, hegoaldea, El Fayumetik Nubiara doana, eta hegoaldean baita ere Tebas eta bere eskualdea hartzen duen zatia.
Oreka eta egonkortasun garaiak ordena falta eta gerrila garaiekin txandakatzen dira. Paradoxikoki, tronua etengabeko beldurren ondorioz asaldatzen den bitartean goi funtzionarioek euren karguetan jarraitzen dute, erresumaren administrazioa antolatuz.
XIII. dinastiak, ordea, ia ez du aldaketarik egiten Egiptoren arte eta aktibitatean, eta, horren ondorioz, egiptologoren batzuk ez dute tarteko bigarren aroaren barnean hartzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q721807
* Multimedia: 13th dynasty of Egypt / Q721807
# Ekiza (argipena)

Ekiza izenak hainbat esanahi ditu:
* Ekiza, Artzibarreko herria (Nafarroa Garaia)
* Borja Ekiza, futbolaria
* Jurgi Ekiza, musikaria
# Ekiñe Casado

Ekiñe Casado (Arrasate, 2003) kantautore gipuzkoarra da.

## Ibilbidea

Txikitatik trikitixaren munduan ibili zen, soinua eta panderoa jotzen zituen. Nerabezaroan gitarra jotzen hasi zen eta 2021. urteko apirilean bere abestiez osaturiko diskoa kaleratu zuen, Besterik ez izena duena.

## Diskografia

* Besterik ez (2021, autoekoizpena) - EPa, 5 abesti

## Erreferentziak

* ↑ «Ekiñe Casado: "Ezinegonetik sortutako hitzekin osatutako abestiak dira" - Arrasate» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-07).
* ↑ «Besterik ez» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109978087
# Eklektizismo

Artean nahiz filosofian, eklektizismoa mugimendu, eskola, estilo eta pentsaera ezberdineko elementuak era malguan bateratzeko joerari deitzen zaio. Joera horri jarraiki jokatzen duten pertsonei eta horretan oinarrituta burut diren lanei eklektikoak direla esaten zaie.

## Kanpo estekak

* Eklektizismoa, Gizapedian.
* Datuak: Q192068
* Multimedia: Eclectic art / Q192068
# Ekitate (zuzenbidea)

    Artikulu hau zuzenbide-terminoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «ekitate».
Ekitatea (ingelesez: equity) zuzenbidearen xede diren segurtasunaren eta justiziaren arteko oreka errespetatuz epaileak arazo konkretuak erabakitzean legearen hitzen eta zentzuaren artean bilatu behar duen moldaketa da. Ekitatea Ingalaterrako Kantzelaritzako Gortean garatu zen lege-gorputz partikular bat da. Barne-zuzenbidean dago, bai zuzenbide zibilean, bai common law sistemetan, bai nazioarteko zuzenbidean. Ekitatearen tradizioa Antzinaroan hasten da, Aristotelesen idazkiekin (epieikeia) eta erromatar zuzenbidearekin (aequitas). Ondoren, zuzenbide zibileko sistemetan, ekitatea lege-arauetan txertatu zen, eta ohiturazko zuzenbideko sistemetan, berriz, lege-gorputz independente bihurtu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2007]
* 1 2 3 4 Titi, Catharine. (2021). The Function of Equity in International Law. Oxford University Press, 11ff or. ISBN 9780198868002..
* ↑ María José Falcón y Tella, Equity and Law (Peter Muckley tr, Martinus Nijhoff 2008)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2578557
# Eklesiologia kristau

Eklesiologia kristaua, elizaren papera, komunitatea eta instituzio organikoa bezala, eta funtzioak ikertzen dituen teologiaren atala da. Era batez, elizaren esanahia argitu behar du, besteak beste, hark bete behar duen lana salbazio prozesuan, haren jatorria, Kristorekin duen lotura, bere diziplina, helburua eta buruzagitza. Elizaren berezko ikerketa izango litzateke.
Etimologikoki grezierako ekklesia hitzatik dator (ἐκκλησία), latinez "ecclesia", eta "jende bilkura" esan nahi du. Generikoki, definizoa "haien etxeetatik leku publikora deitutako hiritarren bilkura" izango litzateke. Izan ere, gaur egun kontzeptua eliza kristauarekin lotuta dago erabat.
Eklesiologia kristauaren barruan, Kristautasunaren barruan dauden joera desberdinak azter daitezke:
* Eklesiologia katoliko erromatarra
* Eklesiologia luterorra
* Eklesiologia ortodoxoa
* e.a.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.interbiblia.com/estudios/eclesiologia.htm

## Bibliografia

* Angel Maria Unzueta: Jainkoaren herria mundua erromes - Eklesiologia laburra. Bilbo: Desclée de Brown,2007. ISBN: 978-84-330-2125-0

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223693
* Multimedia: Ecclesiology / Q223693
# Eklanpsia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Eklanpsia haurdunaldiaren azken hilabeteetan edo erditzearen ondoren sortzen den gaixotasuna da. Gorputzaren barruan sortzen den pozoidura baten ondorioz agertzen da eritasun hori; giltzurruna mintzen duten plazentaren hainbat gai xurgatzean sortzen dela dirudi. Hasierako ezaugarriak edema, arteria tentsioaren gehitzea eta gernuan albumina agertzea dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-9-22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q552348
* Multimedia: Eclampsia / Q552348
# Eklesia

Eklesia edo ekklesia (antzinako grezieraz: ἐκκλησία) Grezia klasikoko demokrazia erakunderik garrantzitsuena zen, herritarren batzarra Batzarra edo zen. Hiri estatu askotan zegoen Ekklesia, baina ezagunena Atenasekoa da.
Batzarrean, hogei urtetik gorako herritarrek soilik har zezaketen parte. Hilean lau aldiz biltzen ziren, legeak bozkatzeko, gerrari eta bakeari buruzko erabakiak hartzeko, eta agintariak hantatzeko.
Magistratuak arduratzen ziren Batzarrean erabakiak abian jartzeaz. Magistratu garrantzitsuenak hamar estrategak eta arkonteak ziren. Estrategak armadaren buruak ziren, eta arkonteak, berriz, auzitegienak eta erlijio-errituenak.
Bostehunen Kontseilua edo boulea 500 kidek osatzen zuten. Kide horiek urtero hautatzen zituzten, zozketa bidez; eta egunero biltzen ziren, jaiegunetan izan ezik. Legeak egiten zituzten eta magistratuak kontrolatzeaz arduratzen ziren.
Justiziarako, zenbait auzitegi zeuden. Auzitegietako kideak zozketak hautatzen ziren, eskubidea zuten 6.000 herritarretatik.
Antzinako Atenasko sistema politikoaren diagrama Aristotelesen "Atenastarren Konstituzioa" idazlanaren arabera

## Kanpo estekak

Hiri batzuetan, Ekklesia biltzeko eraikinak egin ziren, Ekklesiasterion izena ematen zaiona. Irekiak ziren, eta horien egitura harmailek inguratutako plaza txiki bat zen. Batzuetan forma laukizuzena du eta bestetan, borobila.
* Datuak: Q730392
# Ekitate

Ekitatea (latinez: aequitas: «berdintasuna»; eta antzinako grezieraz: επιεικεία: «kasuan kasuko zuzentza») zuzenbidearen abiaburu orokorretako bat da, bai eta zuzenbide naturalaren ezaupide bat ere. Beraz, epaile, legegile eta legelari adituek eskubideak osatzeko edo arauak interpretatzeko erabiltzen dute. Euskaraz ekitate batik bat zuzenbide-arloan erabiltzen da.
Common law lege-sistemetan, ekitatea (ingelesez: equity) ez da zuzentasun orokorraren edo zuzentza naturalaren sinonimoa, ezpada auzitegien sistema berezi batean sortutako arau-multzo jakin bat.

## Erreferentziak

* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).

## Ikus, gainera

* Zuzenbidearen printzipio orokorrak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11872064
# Erdoitza Goikoetxea

Erdoitza Goikoetxea Zornoza (Bilbo, 1975eko urtarrilaren 24a - ) euskal belar hockey jokalari ohia da. Real Club Jolaseta taldean aritutakoa da, non entrenatzailea ere izan da. Algortakoa da.
Sydney eta Atenasko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. 2003ko Europako Txapelketan txapeldunordea zen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) www.coe.es
* Datuak: Q5385303
# Erditu ondorengo psikosi

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Erditu ondorengo psikosia edo psikosi puerperala puerperioan dauden emakumeetan azaltzen den gertakari psikotiko akutua da, faktore eragile infekziosoak, metabolikoak edo psikologikoak izan ditzakeena. Sintomak askotarikoak izaten dira: errealitate-zentzuaren galera, haluzinazioak, pentsamenduaren nahasmenduak eta portaeraren alterazio larriak.. Sintoman larrienek 2-12 astetan zehar diraute eta 6 hilabete behar dira errekuperatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Psikiatria Hiztegia] [2017]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2339132
# Erditse

Erditse edo "Erdite" jainko edo jainkosa izen zen Pirinio aldean Akitania erromatarraren garaian.
Dibinitate honi buruz daukagun informazioa oso murritza da. Scaligierrek XVI. mendean Okzitaniako Tolosan Erditseri eskainitako eskaintza bat ezagutu zuen harri batean zizelatuta. Zalantzarik gabe harlosak jatorri piriniarra zuen. Eugène Camoreytek idazkuna irakurri zuen: Erditse d[eo?] / consacran(i) / Borodates / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito).Itzulpen moldatua hau da: Borodateek elkarte erlijiosoak, Erditse jainko (edo jainkoari) eskaini diote (aldare edo delako monumentu hau), (eta horrela) atseginez agindutakoa betetzen dute, ondo merezita. Testuak aditzera ematen du egon zela elkarte erlijioso bat (consacrati) jainko edo jainkosa hau gurtzen zuena.
Antza Erditse ugalkortasunari lotutako dibinitate bat zen. Erditse izen berak "Erditze" dakar gogora. Baita aipatutako eskaintzan agertzen den testua. Anastasio Arrinda Albisuren (Arrinda 'tar Anes) arabera: "ERDIT ETA ERDITSE DEO: Erditze jainkoari. Erditze jainkoari. Erditzeona artzain eta unai guztien azken helburua da".
Euskaldunek Benzozia izeneko Ama-jainkosa bat gurtzen zuten. Bien arteko harremana, Benzozia eta Erditse, ez da ezagutzen. Baliteke dibinitate berbera izatea izen ezberdinekin.
Joakin Gorrotxategi filologoak, linguistikoki aztertzen duenean, beste bi akitaniar izenekin parekatzen du, TS hizki-parea beste bi izenetan agertzen da: Selatse edo Stalatse (Barbarinen), eta Herauscorritsehe. Erditse-ren esanahiari dagokionez, goian aipatu dugun bezala, erditu erdietsi aditzekin lotu daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ Eugène Camoreyt, Un dieu injustement exclu du panthéon pyrénéen, dans Revue de Gascogne, Auch, 1896ko urtarrila.
* ↑ CIL XIII 397 = CIL XII 5379
* ↑ Anes Arrinda, "Euskaldun Erromatar aldia (III)". Euskerazaintza. Euskeraren herri akademia. Noiz kontsultatua:2021-02-07
* ↑ Anes, Arrinda. (1993). «Euskera eta Antxiñako Europa» Euskarazaintza. euskeraren herri akademia.
* ↑ Arrinda, Anes. (1996). Euskal aztarnak. Cro-magnon'etik Erroma'ra. .
* ↑ Benzozia garai modernotan jasotako izen bat da, herri elezaharretan agertzen dena. Bien arteko lotura edo antzekotasuna antropologiaren hipotesi bat da.
* ↑ Gorrotxategi Txurruka, Joakin. (1984). Onomástica indígena de Aquitania. Euskal Herriko Unibertsitatea, 320 or. ISBN 84-7585-013-8. PMC 14272684. (Noiz kontsultatua: 2021-02-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2295284
# Erdmannhausen

Erdmannhausen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, [[Ludwigsburg (barrutia)|Ludwigsburg]] barrutian. 2014an 4.802 biztanle zituen 8,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q61651
* Multimedia: Erdmannhausen / Q61651
# Erdotzaingo garaia

Erdotzaingo garaia Nafarroako Longida udalerriko Erdotzain kontzejuan dagoen garai bat da. Antzinako jauregi baten hondakinen barnean dago, herriaren sarreran ezkerrera. 1993an zaharberritu zen eta Nafarroako kultura ondasuna izendatua dago.
Harlangaitzezko erdi-puntuko arkuen gainean esekia dagoen harrizko eraikina da. Oinplano angeluzuzena da eta bi isurkiko teilatua dauka.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko garaiak
* Nafarroako kultura ondasunak

## Kanpo estekak

* Erdotzaingo garaiaren irudia zaharberritu aurretik
* Datuak: Q20492374
* Multimedia: Hórreo de Erdozáin / Q20492374
# Erdita

Erdita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Erdita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NaFeS2 * 2H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Erdite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Elektrodo

Elektrodoak dira zirkuitu elektrikoak konektatzeko erabiltzen diren eroaleak. Elektrodoak metalikoak (zilarra, kobrea, platinoa, zinka...) edo ez-metalikoak (karbonoa) izan daitezke. Elektrodoen adibiderik ezagunenak pilen poloak dira.
Zelda elektrolitiko batean korrontea bi elektrodoetatik igarotzean oxidazio-erredukzio erreakzioak gertatzen dira, eta elektrodo bakoitzean gertatutako erreakzioaren arabera, anodo eta katodo izenaz bereizten dira.
* Anodoa: Elektroiak hartzen dituen elektrodoa da, bertan oxidazio erreakzioa gertatzen da.
* Katodoa: Elektroiak ematen dituen elektrodoa da, bertan erredukzio erreakzioa gertatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q176140
* Multimedia: Electrodes / Q176140
# Elektroi-harrapaketa

Elektroi-harrapaketa (beta desintegrazio inbertso ere deitzen zaio) atomo baten nukleoan protoi gehiegi dagoenean eta positroi bat igortzeko energia gutxiegi dagoenean gertatzen den desintegrazio erradioaktiboa da; hala ere, positroi-igorpen bidez desintegra daitezkeen erradioisotopoen kasuan ere gerta daiteke. Atomoaren elektroi orbitaletako bat nukleoko protoi batek harrapatzen du, neutroi bat eta neutrino bat osatuz. Elektroia normalean K edo L geruzakoa da (K elektroi-harrapaketa edo L elektroi-harrapaketa, hurrenez hurren). Protoia neutroi bihurtzen denez, neutroi-kopurua ale batean handitzen da, protoi-kopurua ale batean txikitzen da eta masa atomikoak bere hartan irauten du. Horren ondorioz, nuklidoa beste elementu kimiko batean bihurtzen da. Orduan, atomoa egoera kitzikatuan geratzen da, barne-geruzan elektroi bat falta baitzaio. Funtsezko egoerara itzultzeko, atomoak X izpien fotoi bat eta/edo Auger elektroi bat igorriko du.
Atomo gurasoaren eta atomo alaben arteko energia-diferentzia 1,022 MeV baino txikiagoa bada, positroi-igorpena ezin da gertatu eta elektroi-harrapaketa da desintegrazio-modu bakarra. Esaterako, rubidio-83 isotopoa desintegratzean kripton-83 isotopoa sortuko da elektroi-harrapaketa hutsez (energia-diferentzia 0,9 MeV ingurukoa da).

## Erreakzioaren xehetasunak

    $\mathrm {p} ^{+}+\mathrm {e} ^{-}\rightarrow \mathrm {n} +{\nu }_{e}\,$
adibideak:
       $\mathrm {_{13}^{26}Al} +\mathrm {e} ^{-}\rightarrow \mathrm {_{12}^{26}Mg} +{\nu }_{e}$
       $\mathrm {_{28}^{59}Ni} +\mathrm {e} ^{-}\rightarrow \mathrm {_{27}^{59}Co} +{\nu }_{e}$
       $\mathrm {_{19}^{40}K} +\mathrm {e} ^{-}\rightarrow \mathrm {_{18}^{40}Ar} +{\nu }_{e}$

## Adibideak

Elektroi-harrapaketaren bidez desintegratzen diren zenbait erradioisotopo:
| Erradioisotopoa | Erdibizitza |
| Be-7 | 53,28 egun |
| Ar-37 | 35,0 egun |
| V-49 | 337 egun |
| Cr-51 | 27,7 egun |
| Co-57 | 271,8 egun |
| Ni-56 | 6,10 egun |
| Ga-67 | 3,260 egun |
| Ge-68 | 270,8 egun |
| Se-72 | 8.5 egun |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109910
# Elektroi deslokalizatu

Kimikan elektroi deslokalizatu esaten zaio, lotura kobalenteaz mintzatuz, molekularen bi atomoren arteko loturan ez baizik molekula edo ioiko atomo gehiagoren gain hedaturik dagoen balentzia-elektroiari. Lotura metalikoaz mintzatuz, metala osatzen duten katioien sarea inguratuz higitzen den elektroi-gasa osatzen dutenetako bakoitzari esaten zaio.

## Erreferentziak

* ↑ Elektroi deslokalizatu. «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q899089
# Elektroduendes

Elektroduendes Bartzelonako punk rock banda bat da.
1996ko urtarrilean jaio zen, La Polla Records, Código Neurótico, Los Varukers, Lost World eta abarren eragin musikala suma zitekeelarik eta ahots indartsuez jantzitako punk azkar eta kritikoa eginez zuten. Izena Electroduendes pertsonaiak Bruja Avería, Bruja Truca, Hada Vídeo, Maese Cámara edo Maese Sonororen ondoan agertzen ziren La Bola de Cristal telebista programatik hartu zuten.
2003an, Moro, hasierako gitarrak, banda utzi ondoren, egun, Itxaso, Alex eta Uriren artean osatzen dute.
Politikoki definitu gabe badaude ere, bandak sortzen dituen letrak anarkismoaren ondoan daude, antineoliberalismoa eta animalien babesa ohikatuz.

## Diskografia

* Elektroduendes (maketa), 1998an (WC rec. EL LOKAL e Intelectual punx).
* Tras la alambrada, 2000n (Grita o muere eta taldearen artean autoeditatua).
* Salgo a la calle, 2004an (Grita o muere).
* Split batean ere hartu zuten parte 2002an, Kako, Malestar eta Autonomíarekin batera. Tras la alambrada eta Pronto ha amanecido hoy zuzenean sartu zituzten bertan.

## Birak

Espainian eta atzerrian izan dute kontzertuak emateko aukera.
* 2000n, Alemanian izan ziren Kartón de Vino bandarekin batera.
* 2001ean, Mexikoko hainbat estatutan izan ziren, 17 kontzertu eskaini zituztelarik.
* 2002an, berriro itzuli ziren Alemaniara, oraingoan, KAKOrekin.
* 2004an, berriz ere Mexikon ziren Salgo a la calle aurkezten.

## Kanpo estekak

* Elektroduendesen gunea:
* Elektroduendes Facebooken:
* Elektroduendes Youtuben:
* Datuak: Q8774702