# Atxondo

    Artikulu hau Bizkaiko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Atxondo (argipena)».
Atxondo Bizkaiko hego-ekialdeko udalerria da, Durangaldekoa. 2016. urtean 1.376 biztanle zituen.
1962. urtean Atxondo haraneko hiru herriek (Apatamonasterio (udaletxea), Axpe-Martzaa eta Arratzola) bat egin zuten, Atxondo udalerria sortzeko.

## Izena

Atxondo izenaren jatorria atx edo haitz eta ondo hitzak dira, seguruenik. Beraz, herriaren izenak «haitzaren ondoan» esan nahiko luke, Anboto izanik aipatutako atxa.

## Geografia
### Mugakideak

Herrialdearen eta eskualdearen hego-mendebaldean dago kokatua, Arabako mugan. Elorrio ekialdean, Abadiño mendebaldean, iparraldean Elorrio eta Abadiño eta Aramaio (Araba) hegoaldean udalerri mugakideak ditu.

### Ingurune naturala

Ibaizabal ibaiko ertzetik Anbotoko mendilerroaraino zabaltzen den bailaran kokatuta dago. Udalerrian, Arrazola ibaiak bat egiten du Ibaizabalekin.
Mendi hauek osatzen duten kareharrizko hormak 600 metroko goi-beheak ere sortzen ditu, Euskal Herri osoko handienak.

## Ekonomia

Atxondon industrialdea Apatamonasterion dago kokatua, errepide-saretik gertu.

## Demografia

* Atxondoko biztanleria

## Ondarea

* San Pedro parrokia eliza, Apatamonasterion.
* San Migel parrokia eliza, Arrazolan. Estilo gotiko eta errenazentistan egindakoa.
* San Joan Bataiatzailea parrokia eliza, Axpen.
* San Martin parrokia eliza, Martzaan. Honen aurrean kokatutakoa dago Marzanatarren dorrea.

## Politika

2023.eko maiatzaren 28ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Eneritz Agirre Armendia (EH Bildu) da Atxondoko alkatea, Xabier Azkarate ondotik.

### 2019koak
## Garraiobideak

Garraiobideak BI-634 errepidea den ardatzean daude oinarrituta, udalerria Apatamonasteriotik zeharkatzen duena, eta Durango eta Arrasaterekin bat egiten duena. Ibilbide hori Durango-Beasain ardatzaren zati da. Durangon, A-8 autobidearekin lotu daiteke, Bilbo eta Donostiara joateko. Apatamonasterio auzotik, Axpe edo Arratzola herrixkekin lotzeko aukera ere badago, udalerriko errepideen bidez. Bilbotik 36 kilometrora dago Atxondo, eta eskualdeko hiriburu den Durangotik 6 kilometrora.
Antzina, Durango-Elorrio trenbidea udalerritik ere pasatzen zen, eta Apatamonasteriotik Arratzolara zihoan beste bide bat ere bazegoen. Azken bide hau meatze-tren bat zen, baina bidaiarientzako zerbitzua ere eskaintzen zuen. Aspaldian bertan behera gelditu zen, eta horren ordez gaur egun pasealeku eder bat dago, turismorako aukera paregabea eskaintzen duena.

## Euskara

Atxondoko euskara mendebaldeko hizkeraren parte den sortaldeko euskaran kokatzen da, zehatzago, Durangaldeko euskaran. Harekin batera, Durango, Elorrio, Izurtza, Abadiño etab. herrietako euskara ere kokatzen da bertan.

## Atxondoar ospetsuak

* Pedro Berrioategortua (1928-2018), apaiz antifrankista.
* Ángel García Ariño (1934-2000), esku huskako pilotaria.
* Jesús García Ariño (1934-), esku huskako pilotaria.
* Roberto García Ariño (1950-), esku huskako pilotaria.
* Iñaki Gorostiza (1953-), esku huskako pilotaria.
* Egoitz García (1986-), txirrindularia.

## Argazki galeria

* Atxondoko Arratzola herriaren ikuspegi orokorra.
* Axpe-Martzaa herriaren ikuspegia.
* Atxondoko harana, atzean Anboto.
* Anboto mendipean dagoen Urrutia baserriaren inguruko paisaia.
* Axpe auzoko baserri bat, egun jatetxea dena.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* 1 2 «Durangaldekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-26).
* 1 2 «Atxondo - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-26).

## Ikus, gainera

* Bizkaiko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Durangaldea
* Atxondoko Udala
* Datuak: Q1242393
* Multimedia: Atxondo / Q1242393
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Atxondo