OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Banana split

Banana split nagusiki izozki eta bananaz eginiriko azkenburu bat da.
Platertxo luzexka baztean zerbitzatu ohi da. Bi luzetan ebakitako banana batez osatzen da, hortik bere ingelesezko "split" izena.
Aldaera ugari ditu, baina klasikoena bainila gozozko bolak, esnedun txokolatea eta marrubi zatitxoak dituena da, lerroan zerbitzatu ohi da. Bainila izozkiaren gainean marrubi biribiltzoak jarri ohi dira, marrubiaren gainean txokolate xarabea eta txokolatearen gainean marrubia. Goialdea intxaurrak, esne irabiatua eta gerezi bat daramtza.

## Sorreraren bi bertsio

Azkenburu ospetsu honen sorreraren bi bertsio daude:
Lehenbiziko bertsioaren arabera, 1904ean Pennsylvania estatuko Latrobe udalerrian Tassel Botikako botikari ikasle batek sortu omen zuen.
Bigarren bertsioaren arabera, Ohioko Wilmington hirian dioetenez, 1907an azkenburua bertan sortu omen zuten, Wilmington College ikastetxeko ikasleak azkenburu berezi eta goxo batekin erakartzeko asmoz gozogintza lehiaketa bat ospatu zutenean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q245752
* Multimedia: Banana splits / Q245752
# Bananal

Bananal Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 9.969 biztanle ditu 616,426 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q268774
* Multimedia: Bananal / Q268774
# Bananarama

Bananarama, Erresuma Batuko pop musika talde bat da. 1979an Londres hirian sortua izan zen eta Sara Dallin, Siobhan Fahey eta Keren Woodward hirukoteak osatzen du.

## Diskografia

* Deep Sea Skiving (1983)
* Bananarama (1984)
* True Confessions (1986)
* Wow! (1987)
* Pop Life (1991)
* Please Yourself (1993)
* Ultra Violet (1995)
* Exotica (2001)
* Drama (2005)
* Viva (2009)
* In Stereo (2019)

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q725926
* Multimedia: Bananarama / Q725926
# Banana baten dosi baliokide

Banana baten dosi baliokidea (ingelesez: Banana Equivalent Dose edo BED) banana bakarra irenstean jasotako erradiazio-dosia da. Energia nuklearraren defendatzaileek noizbehinka erabiltzen duten kontzeptu bat da, banana arrunt batek sortutako erradiazioarekiko esposizioa konparatuz erradiazioaren arriskuen ideia bat emateko.
Elikagai asko erradioaktiboak dira berez, eta bananak bereziki, potasioan aberatsak direlako. Potasioak % 0,0117 potasio-40 (K-40 isotopoa) du, eta erradioaktiboa da. Instalazio nuklearren erradiazio-ihesak oso unitate txikietan neurtzen dira (ohikoa da becquereletan egitea). Arrazoi horien ondoriozko banana baten dosi baliokidearekiko esposizioa alderatuz gero, benetako arriskuen ebaluazio errealistagoa lor daiteke.
150 gramo inguruko banana arrunt batean 600 mg potasio daude [396 mg 100 gramo bakoitzeko], 0,070 mg potasio erradioaktibo dituena - 18,5 becquerel. Banana arruntaren batez besteko profil erradiologikoa, beraz, 120,37 becquerel da kilogramoko. 365 platanoren dosi baliokidea (egunean bat urtebetean) 0,036 mSv-koa da urtebetean. Konparazioz, Lurreko erradiazio naturala 2,4 mSv-koa da urtean, eta, beraz, Lur planetan urtebetez bizitzeak erradiazio-xurgapen bat adierazten du, egunean platano bat urtebetez jatea baino 60 aldiz handiagoa.
Bananak "material erradioaktibo legitimotzat" hartzen dira, izan ere, zeramika eta katuentzako harea bezalako merkantziekin batera, Ameriketako Estatu Batuetako portuetan eta aduanetan erabiltzen diren erradiazio sentsoreetan alarma faltsuak saltarazteko bezain erradioaktiboak dira, material nuklearraren balizko kontrabandoa detektatzeko erabiltzen direnak.

## Three Mile Islandeko alderaketa

Three Mile Island energia nuklearreko plantaren istripuaren ondoren, Estatu Batuetako Batzorde Arautzaile Nuklearrak (NRC) iodo erradioaktiboa detektatu zuen tokiko esnean, 0,74 becquerel/litroko mailan; banana soil bat hartzeagatik har genezakeena baino askoz dosi txikiagoa. Beraz, 350 cl esne arinki erradioaktiboko edalontzi batek 1/75 BED inguru izango lituzke (banana baliokidea).
Alderaketa honen puntu ahul bat, iodo erradiaktiboa, potasioarekin alderatuta, gamma/beta erradiazio igorle handi bat dela da. Gainera, giza gorputzak tiroide guruinean iodo kantitate esanguratsuak ere biltzen ditu, potasioa (giza biologiarako funtsezkoa den arren), bere zatirik handienean, disolbatuta dagoen bitartean; beraz, bioakumulazio konbinazioak eta gamma erradiazio ionizatzailearen barneratze ahalmen handiagoak, gizakientzat, potasio kopuru baliokide bat baino arrisku esanguratsuagoa bihurtzen dute iodo-131.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Environmental Health & Safety» University of Nevada, Reno (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).
* ↑ (Ingelesez) «banana dose» Physical Insights (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).
* ↑ «Wayback Machine» web.archive.org 2009-02-05 (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).
* ↑ «Nuclear Detection System | Detection Devices for Nuclear and Radiological Materials | NTI» www.nti.org (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2630196
# Bananal uhartea

Bananal uhartea (portugesez Ilha do Bananal) munduko sedimentazio uharte handiena da, ia 20.000 km² baititu (1.916.225 ha). Brasilgo Tocantins estatuan dago, eta bi ibaik mugatzen dute: Araguaia eta Javaáes ibaiek, alegia. Geografikoki Goiás, Mato Grosso eta Pará estatuen mugetatik gertu dago. Bananal izena uharteak berez dituen basa bananondo ugariengatik jarri zioten. Uharteko iparraldean dago Araguaiako parke nazionala, eta haren barruan Inãwébohona eta Utaria Wyhyna/Iròdu Iràna lur indigenak; uharteko hegoaldean eta mendebaldean, berriz, Araguaiako parkeko lur indigena dago. 1993tik UNESCOk Biosfera Erreserba bezala du katalogatuta eta Ramsar hitzarmena barruan dago.
Uhartean herri indigenen hamasei herrixka daude: Barra do Rio, Barreira Branca, Boa Esperança, Boto Velho, Cachoeirinha, Fontoura, JK, Kanoanã, Kaxiwe, Macaúba, Santa Isabel, São João, Txoude, Txuiri, Wari-Wari eta Watau.

## Historia

1773ko uztailaren 26an, José Pinto Fonseca serton inguruko biztanleak aurkitu zuen uhartea Mendebaldeko kulturarako, eta Santan izena eman zion. Gero, basa bananondoen ugaritasunak eman zion egungo izena uharteari.

## Ezaugarriak

Uhartea nahiko isolatua dago beste ertzetara joateko zubiak ez daudelako. Urtean zehar komunikazio nagusia txalupez egiten da. Garai lehorretan (ekaina-abuztua) ahal da automobilez bertara joan baina bertako biztanleak normalean zaldiz edo bizikletaz ibiltzen dira. Bertako herri indigenak lau etniakoak dira: Javaés, Karajá, Ava Canoeiro eta Tuxá. Turismoa gero eta garrantzi gehiago hartzen ari da.
* zeramikazko estatuatxoa

## Balio ekologikoa

Brasilgo inguru ekologiko garrantzitsuenetariko bat da. Amazoniako oihanaren mugan, trantsizio lurraldea da hau, eta, horregatik, oso fauna eta flora dibertsifikatuak ditu. Espezie asko Mato Grossoko propioak dira: uirapurua (Cyphorhinus arada), botoa (Inia geoffrensis, Amazoniako dortoka... Flora artean orkideak dira deigarriak (maçaranduba, piaçava eta canjerana). Begetazioan landak dira nagusi, han "varjões" izena dute. Garrantzi handia dute, bestetik, hondarpeak eta berezko begetazioa.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.worldislandinfo.com/SUPERLATIVESV2.html
* ↑ http://www.unesco.org/mabdb/br/brdir/directory/contact.asp?code=BRA
* ↑ http://www.unesco.org/mab/doc/brs/brs_ramsar.pdf
* ↑ http://www.brasil.gov.br/localizacao/regioes-turisticas/ilha-do-bananal-to

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Informazio turistikoa:
* (Portugesez) Bananaleko herriei buruzko bideoa:
* (Portugesez) Bananaleko paisaiak:
* Datuak: Q282059
* Multimedia: Bananal Island / Q282059
# Banana-ketchup

Banana ketchupa edo banana saltsa banana birrinduz, azukrez, ozpinez eta espeziez egindako gozagarri filipino ezaguna da. Kolore naturala marroia du, eta, horregatik, sarritan gorriz tindatzen da, tomate-ketchuparen antzekoa izan dadin. Bigarren Mundu Gerran tomate-ketchuparen eskasia zegoenean egiten zen banana-ketchupa, tomaterik ez zegoelako eta platano-produkzio handi samarra zegoelako. Karibean, Baron Foods Limited konpainiak kolore horiko banana ketchupa egiten du, bananaren kolore naturalarekin duen lotura mantentzeko. Baron Foods Grenadak intxaur muskatuaren aldaera bat ere egiten du, eta espezia hori gehitzen dio nahasketari.

## Zaporea eta erabilera

Banana-ketchupa tomatearena baino gozoagoa da, eta kecap manis indonesioaren eta txile gozo thailandiarraren antzeko zaporea du. Filipinetako etxeetan, ia plater guztietan erabiltzen da ongailu hori: arrautza-tortillak, saltxitxak, hanburgesak, patata frijituak, arrainak eta haragia. Platano-ketchupa ere espageti filipinarren osagai erabakigarria eta bereizgarria da (italiar tradizionalak baino gozoagoak).
Produktu hau Filipinetako populazio handia duten herrialdeetara esportatzen da (Estatu Batuak, Kanada, Erresuma Batua, Saudia Arabia, Kuwait, Hong Kong, Frantzia, Suitza, Australia eta Zeelanda Berria).
Platano-ketchuparen errezetaren benetako jatorria eta asmakuntza ezezaguna da, baina Maria Y. Orosa (1893 – 1945) filipinetako elikadura-teknikari egozten zaio.

## Erreferentziak

* ↑ Instituto Histórico Nacional de las Filipinas. MARIA Y. OROSA (1893–1945). Pioneering Food Technologist and Inventor. .
* ↑ Leonor Goguingco. (2005). «Maria Y. Orosa: In peace and war» Manila Bulletin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3907811
* Multimedia: Banana ketchup / Q3907811
# Banana Inc

Banana Inc (1989 - ) Errusian jaio eta Norvegian bizi den trance musika DJa da. Horrez gain, Minozza, Tivoli Beatz eta Dancecore Maniax proiektuetan ere aritu da.

## Diskografia
### Abestiak

* Banana Inc - Monkey Island (Radio Edit)
* Banana Inc - Club Kink
* DJ Ab And Banana Inc - Disco Teka
* Banana Inc - Black Magic
* Banana Inc. & Stian K - Low Pass

### Remixak

* Akon - Smack That (Stian K vs. Banana Inc. Remix)
* Baracuda - Ass Up (Banana Inc. Remix)
* Madonna - Hung Up (Banana inc Club mix)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254750
# Banana Joe

Banana Joe 1982ko Stefano Vanzina estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia eta ekintza film bat da. Bud Spencer aktoreak antzeztu zuen.
Film honetako Banana Joe abestia filma bezain ezaguna egiteaz gain bere ikur bilakatu zen. Berez, Kolonbiako Cartagena de Indias hirian filmatu zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Banana Joe (Bud Spencer) morroskoa Hego Amerikako oihanean dagoen herrixka batean bizi da. Gizarte modernoa eta zibilizazioaren ustelkeria eta arazoetatik urruti, bananak erein eta herritarrei bizia aurrera atretazeko bidea ematen die. Derrigorrezko bidai batetik itzultzean, enpresaburu bat eskualdean bizitzen jarri eta herritarren bizimodua mehatxatuko du...

## Aktoreak

* Bud Spencer: Banana Joe
* Marina Langner: Dorianne
* Mario Scarpetta: Manuel
* Gianfranco Barra: Torsillo
* Enzo Garinei: Moreno ingenieria
* Gunther Philipp: Sarto
* Giorgio Bracardi: Josè Felipe Maria Martino sarjentua
* Nello Pazzafini: Torsilloko kamiolaria
* Salvatore Basile: Polizia ofiziala
* Carlo Reali: Poliziako kapitaina
* Edy Biagetti: Klubaren nagusia

## Kanpo estekak

* Banana Joe film osoa ikusgai gaztelaniaz. Youtube.com (Gaztelaniaz)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q596199
# Basidio

Basidioa (latinez: basidium) onddo basidiomikotoen ugaltze-organoa da. Basidiokarpoaren, basiodiomikotoen fruitu-gorputzaren, himenioan kokatutako zelula berezitua da eta, meiosi bidez, espora exogenoak (basidiosporak) ematen dituena .
Himenioa, himenoforo deituriko ehun mizeliar batean kokaturik dago. Bertan, himenioa egitura orridun, porodun edo horzdunetan aurki genezake. Himenio-gune hau egitura desberdinetaz osaturik dago;
* Probasidioa: Basidio bihurtuko den zelula da. Basidiokarpoko mezelioko zelula guztien antzera, probasidioak gameto arraren eta emearen nukleoak banatuta izango ditu barnean. Zelula hau horrela jarrituko du kariogamia heldu arte.
* Basidioa: Kariogamia pairatu duen zelula da. Kariogamiaren ondorioz (bi nukleoen arteko ernalketa) zelula diploide bat lortuko du. Honek, bi zatiketa zelular izango ditu, basidiosporetan eraldatuko diren lau zelula haploide lortuz.
* Zistiodioak: Himenio-guneko basidioak babesteko eta basidiosporak askatzen laguntzeko agertzen diren egitura antzuak dira.
Egitura hauen eta basidiosporen tamaina, forma eta kopurua ezaugarri taxonomiko moduan erabiliko dira onddo basidiomikotoen artean.

## Morfologia

Basidio plurizelularrak (fragmobasidioa) aurkitu arren, basidio unilokularrak (holobasidioa) ohikoenak izango dira. Bakoitzak basidiosporekin lotzen dizkien esterigma izeneko egitura estuak izango ditu. Espora askatu arren, basidioan ikusgarri izango dira.
* Holobasidioa: trenkarik gabekoa, hau da, metabasidio osoa dutenak.
* Fragmobasidioa:Konpartimentaturiko basidioak.
Holobasidio gehienetan meiosi gurutzatua ematen da, honenbestez, basidioaren goiko zatia behekoa baino zabalagoa izaten da. Holobasidio hauei kiastobasidio deritze eta klabiforme izaten dira.
Bestalde, meiosi lerrokatua ematen denean basidio zilindrikoa eta luzea agertuko da. Honeri, estikobasidioa deritzo.

## Basidiosporen kanporaketa

Basidiomikoto gehienetan, indarrarekin jaurtiriko basidiospora dira, hau da balistosporak izango dira.
Apikulua, basidiospora esterigmarekin lotzen duen zelula zatiari deitzen zaio. Bertan agertzen den buller tantari esker, basidiosporak indarrez kanpora daitezke; basidiotik urrunduz.

## Erreferentziak

* Ingold, C.T. 1998. Ballistosporic basidia. The Mycologist 12:50-52.
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* IMA Mycological Glossary: Basidum
* Spore discharge and dispersal in mushrooms by Heino Lepp, Australian National Botanic Gardens.
* "Using a Microscope: Basidia and Cystidia" by Michael Kuo, MushroomExpert.com
* Datuak: Q768312
* Multimedia: Basidie / Q768312
# Bashkiria (1917–1919)

Bashkiria (baxkireraz: Башҡортостан; latindar alfabetora ekarria Bashqortostan), beste izen batzuekin ere ezaguna: Bashkortostan, Bashkurdistan, Bashkiria Txikia edo Bashkiria Autonomoa) 1917 eta 1919 artean, Errusiako gerra zibilean, bizi laburreko Estatu autonomoa izan zen. Errusiako Estatuarekin lerrokatuta, sobietarrek Bashkiriari eraso egin zioten, eta, ondoren, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialistara erantsi zuten. Horren ondorioz, Bashkirko Errepublika Sozialista Sobietarrak 1919an ondorengotza eman zion eta ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4080196
* Multimedia: Bashkurdistan / Q4080196
# Basian

Basian (okzitanieraz Basian, frantsesez eta ofizialki: Bazian) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 120 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Bazian udalerrian erroldatutako biztanleak 111 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 75 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 74 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 46 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 5 etxek hitu gela zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bazian udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 4 |
| 4 | 80-84 | 8 |
| 0 | 75-79 | 4 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 8 | 60-64 | 8 |
| 12 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 8 |
| 4 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 8 |
| 8 | 30-34 | 4 |
| 4 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 4 | 5-9 | 8 |
| 8 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 72 ziren, horien artean 45 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 45 pertsona aktiboetatik 42 lanean zeuden (21 gizon eta 21 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Bazian udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.001 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q653696
* Multimedia: Bazian (Gers) / Q653696
# Basic (filma)

Basic, 2003ko John McTiernan estatubatuarrak zuzendutako ekintza eta misteriozko thriller film bat da. John Travolta, Connie Nielsen, Samuel L. Jackson, Giovanni Ribisi, Brian Van Holt, Taye Diggs, Cristián de la Fuente, Dash Mihok, Tim Daly, Roselyn Sánchez eta Harry Connick Jr. aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
DEAko Tom Hardy (John Travolta) agentea eta ranger ohiari misio berri baten ardura eman diote: Panamako oihanean dagoen AEBten base militar batean entrenamendu militar errutinario batean zehar jazotako Nathan West (Samuel L. Jackson) sarjentu izugarria eta zenbait soldaduen desagerketa ikertzea.

## Aktoreak

* John Travolta: Tom Hardy agentea
* Connie Nielsen: Julia Osborne kapitaina
* Samuel L. Jackson: Nathan West sarjentua
* Tim Daly: Bill Styles kolonela
* Giovanni Ribisi: Levi Kendall bigarren tenientea
* Brian Van Holt: Ray Dunbar sarjentua
* Taye Diggs: Jay Pike
* Dash Mihok: Mueller sarjentua
* Cristián de la Fuente: Castro
* Roselyn Sánchez: Nuñez
* Harry Connick Jr.: Peter Vilmer doktorea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q28776
# Basicò

Basicò Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 596 biztanle ditu, 12,07 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Basicòk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tripi Montalbano Elicona

## Kanpo estekak

* Datuak: Q492625
* Multimedia: Basicò / Q492625
# Basidiomycota

Basidiomycota filumak, Ascomycota filumarekin batera, Dikarya azpierreinua osatzen du. Azpierreinu honetan "goi onddo" deitu izan direnak bildu dira. Talde honen baitan perretxikoak, astaputzak, poliporoak, boletoak, kantareloak, lizunak, legamiak eta beste hainbat onddo-mota daude. Funtsean, basidiomikotoak hifez osaturiko onddo harizpidunak dira (legamiak salbu), eta modu sexualean ugaltzen dira, borra formako muturra daukaten zelula espezializatuak, basidio izenekoak, eratuz. Basidioek meiosian espezializatutako kanpo-esporak, basidiospora deritzenak, ekoizten dituzte. Normalean lau basidiospora sortzen dituzte. Haatik, zenbait kasutan basidiomikotoak modu asexualean ugaltzen dira. Azken hauek filum honetan sailkatuak izateko hainbat arrazoi daude, hala nola egitura anatomiko berezien eraketa edo zelula-hormaren osagaien antzekotasuna, baina gaur egun irizpide nagusia ADN sekuentziatzeen bidez egindako analisi molekular filogenetikoak dira.

## Sailkapena

67 mikologoz osaturiko koalizio batek azken uneko sailkapen bat proposatu zuen 2007an. Basidiomycota barruan 3 azpifilum onartu ziren (Pucciniomycotina, Ustilaginomycotina eta Agaricomycotina) eta klase mailako beste 2 taxon (Wallemiomycetes eta Entorrhizomycetes) hortik kanpo. Sailkapen berri honek aurretik existitzen ziren talde taxonomikoak berrantolatzea suposatu zuen.
Lehen basidiomikotoen taldea bi klasetan banatzen zen, Homobasidiomycetes klasea (perretxikoak barne hartzen zituena), eta Heterobasidiomycetes klasea (onddo gelatinakarak, herdoil-onddoak, lizunak). Hori baino lehenago, Basidiomycota osoari Basidiomycetes deitzen zitzaion, 1959an Ascomycetes-en pareko gisa sortu zen klase-izen orain baliogabea. Oraindik ere hainbatek basidiomizete eta askomizete terminoak erabiltzen dituzte Basidiomycota eta Ascomycota taldeez hitz egiteko.
Agaricomycotina taldean lehengo hainbat talde bildu dira: Hymenomycetes taldea (himenioa eratzen duten basidiomikotoak barne hartzen zituen klase zahar bat), Gasteromycetes taldea (himenioa eratzen ez duten eta esporak fruitu-gorputzetan eratzen dituzten espezieak barne hartzen zituen beste klase zaharkitu bat), eta onddo gelatinakara gehienak.
Ustilaginomycotina taldean lehengo ilinti gehienak eta Exobasidiales taldekoak sartu dira.
Pucciniomycotina taldean honako hauek daude: herdoil-onddoak, intsektuen bizkarroi edo sinbionte diren Septobasidium taldekoak, lizunen multzoko talde zahar bat (Microbotryomycetes-en barrukoak), eta bakanak, bitxiak edo gutxitan aurkitzen diren beste onddo batzuk, gehienak landareen bizkarroiak.
Bi klase, Wallemiomycetes eta Entorrhizomycetes, ezin izan dira azpifilum batean sailkatu.

## Erreferentziak

* ↑ Moore, R.T. (1980) "Taxonomic proposals for the classification of marine yeasts and other yeast-like fungi including the smuts" Bot. Mar. 23, 371
* ↑ Hibbett, D.S., et al. (2007ko martxoa) "A higher level phylogenetic classification of the Fungi" Mycol. Res. 111 5:(509-547) doi=doi:10.1016/j.mycres.2007.03.004
* Datuak: Q174698
* Multimedia: Basidiomycota / Q174698
* Espezieak: Basidiomycota
# Basidiokarpo

Basidiokarpoa onddo basidiomikotoen gorputz espora-emailea (esporokarpoa) da. Perretxikoak, esate baterako, onddo mota batzuen basidiokarpoak dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/03/04 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Basidiokarpo Euskalmet

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3821040
# Basidiolikenak

Basidiolikenak Basidiomycota onddoetako osagai likenizatuak dira, Ascomycota onddoekin lotutako askolikena baino askoz arruntagoak diren likenen talde oso txikia. Baso artiko, alpetar eta epeletan, basidiolikena ohikoenak Lichenomphalia genero agarikoak (Omphalina edo Gerronemako kide ohiak barne) eta Multiclavula klabarioidea dira. Eskualde tropikaletan hainbat genero likenizatu bizi dira; ohikoena Dictyonema da. Antzina, basidiolikenak berezko azpimota batean sailkatu ziren, Basidiolichenes, baina filogeniako azterketa molekularrak ez datoz bat sailkapen bereizi batekin.
Onddo basidiomizeto bat dute beren egitura fungikoan, beren basidioekin eta basidiosporekin. Onddo basidiomizetoetan lau basidiospora ikus daitezke, eta horrek bereizten ditu askomizetoengandik. Basidiolikenen adibide bat Dyctionema glabratum da.

## Erreferentziak

* ↑ Lichenomphalia umbellifera. photo - cvcc photos at pbase.com. .
* ↑ Multiclavula corynoides. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2462371
# Basiano

Basiano Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 3.684 biztanle ditu, 4,59 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Basianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cambiago Cavenago di Brianza Masate Ornago Pozzo d'Adda Roncello Trezzano Rosa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42903
* Multimedia: Basiano / Q42903