OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kano

Kano Nigeriako iparraldeko hiria eta izen bereko estatuko hiriburua da. Herrialdeko bigarren hiri nagusia da, Lagosen atzetik eta Ibadanen aurretik. Halaber, Afrikako zazpigarren hiririk handiena da. 2006an 2.163.225 biztanle zituen.

## Geografia

Sahara basamortuaren hegoaldeko ertzean kokaturik dago, sabana eremu estuan, itsas-mailatik 481 metrotako altueran. Kano eta Challawa ibaiek Hadejia ibaiarekin bat egiten duten tokitik gertu dago. Azken ibai hau Txad aintzirara doa.

## Historia

900. urtearen inguruan hausa erreinuetako bat ze. XII. eta XIV. mendeen artean islama iritsi zen hirira. Erdi Aroan Sahara zeharkatzen zuen ibilbidearen hegoaldeko muturrean zegoen merkatal hiria izan zen, hori dela eta Afrika iparraldeko hiri garrantzitsuekin lotuta zegoen.
XIX. mendean fula leinuak konkistatu zuen eta emirerri independente bihurtu zuen harik eta 1903an Britainiar Inperioak eskuratu zuen arte. Orduan Nigeria kolonia eratu zuten britainiarrek eta Kano barruan sartu zuten.

## Erlijioa

Kanotar gehiengoa musulmana da, gehienak sunitak eta gutxi batzuk xiitak. Kristauek populazioaren %1a osatzen dute eta musulmanak ez diren gainerako gutxiengoekin Sabon Gari auzoan bizi dira.

## Ondasun nabarmenak

Hiriak harresia izan zuen inguruan eta oraindik ere ate gehienek zutik diraute. Eraikinen artean aipatzekoak dira:
* Kanoko harresi zaharra (UNESCOk Gizateriaren ondare izendatua)
* Kurmi merkatua
* Kanoko meskita handia

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Kano: Nigeria's ancient city-state. 2004-05-20 (Noiz kontsultatua: 2021-10-04).
* ↑ (Ingelesez) Centre, UNESCO World Heritage. «Ancient Kano City Walls and Asociated Sties» UNESCO World Heritage Centre (Noiz kontsultatua: 2021-10-04).
* ↑ (Ingelesez) «A fading future for Nigeria's indigo dyers» BBC News 2014-02-03 (Noiz kontsultatua: 2021-10-04).
* ↑ «Great Mosque of Kano» web.archive.org 2005-05-14 (Noiz kontsultatua: 2021-10-04).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Kano "on-line"
* Datuak: Q182984
* Multimedia: Kano / Q182984
# Kanoa

    Artikulu hau arraun-ontziari buruzkoa da; kirola gaitzat duena beste hau da: «Kanoa (kirola)»
Kanoa arraun-ontzi estu arina da, pala bakarrekoa. Bi muturrak zorrotzak ditu, eta goialdetik irekia dago, kayak-ak ez bezala. Ameriketako indiarren ontzi hori (kanoa hitza karibe indiarrei jaso zien Kolon-ek) ehizarako eta garraiorako erabiltzen zen, eta arraunlari batekoa edo bikoa zen gehienetan, zenbait gerra-kanoatan hogei arraunlari erabili baziren ere. Kirol-ontzi gisa, kanoa- eta kayak-estropadak arraun-proba olinpikoak dira (1936tik gizonezkoak eta 1948tik emakumezkoak). Estropadetan, ibai-jaitsieretan eta ur lasterretan erabiltzen diren kanoak arraunlari batekoak, bikoak, zortzikoak eta hamarrekoak izan daitezke.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171529
* Multimedia: Canoes / Q171529
# Kannawurf

Kannawurf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, [[Sömmerda (barrutia)|Sömmerda]] barrutian. 2014an 805 biztanle zituen 15,43 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q556468
* Multimedia: Kannawurf / Q556468
# Kannur

Kannur (malabareraz: കണ്ണൂര്‍ , kɐɳːuːr ahoskatua; portugesez: Cananor) Indiako hiria da, Kerala estatuan dagoena. Lakadiveetako itsasoaren kostaldean sortua, 2011n 232.486 biztanle zituen.

## Historia

XVII. eta XVIII. mendeetan, Arabia eta Persiako portuekin merkataritza egiten zuen portu nagusietako bat zen. 1505ean, portugaldarrek bisitatu zuten, eta Portugaldar Inperioaren zati izatera pasa zen 1663 arte. Beranduago, herbeheretarrek, hiriaren posizioa hartu zuten, eta, britainiarrak India konkistatu ondoren, Britainiar Inperioaren zati izatera pasa zen.

## Klima

Datu klimatikoak (Kannur (1981–2010, muturrekoak 1978–2012)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 36.7 | 37.6 | 38.5 | 38.3 | 37.7 | 36.8 | 33.0 | 33.2 | 34.0 | 35.0 | 37.0 | 35.8 | 38.5 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 33.1 | 33.6 | 34.2 | 34.4 | 33.5 | 30.1 | 29.2 | 29.4 | 30.4 | 31.2 | 32.4 | 32.9 | 32.0 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 21.5 | 22.4 | 24.2 | 25.6 | 25.3 | 23.6 | 23.1 | 23.1 | 23.3 | 23.4 | 23.0 | 21.9 | 23.4 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 16.4 | 17.8 | 19.0 | 21.7 | 20.0 | 20.6 | 20.4 | 20.7 | 20.9 | 19.4 | 17.8 | 16.1 | 16.1 |
| Euria (mm) | 0.7 | 0.6 | 23.8 | 52.9 | 229.4 | 995.2 | 830.5 | 541.2 | 230.3 | 270.1 | 117.3 | 28.1 | 3320.1 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 0.2 | 0.1 | 0.8 | 2.8 | 7.7 | 23.7 | 25.5 | 21.8 | 11.2 | 11.2 | 4.9 | 1.1 | 111 |
| Hezetasuna (%) | 63 | 64 | 66 | 67 | 71 | 84 | 86 | 84 | 81 | 78 | 73 | 65 | 73 |
| Iturria: Indiako Meteorologia-Departmentua ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) India Meteorological Department. (2015eko urtarrila). Station: Cannanore Climatological Table 1981–2010. in: Climatological Normals 1981–2010., 167–168 or..
* ↑ (Ingelesez) India Meteorological Department. (2016ko abendua). Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012). , M106 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4789666
* Multimedia: Kannur / Q4789666
# Kannur barrutia

Kannur barrutia Indiako barruti bat da, Kerala estatuan. 2.523.003 biztanle ditu 2.966 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Kasaragod barrutia Wayanad barrutia Kozhikode barrutia Kodagu barrutia Mahé district $^{(en)}$

## Ikus, gainera

* Kerala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2980652
* Multimedia: Kannur district / Q2980652
# Kanoa 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan

Kanoa 2008ko Olinpiar Jokoetan abuztuaren 11tik abuztuaren 23ra arte ospatu zen Beijingo Shunyi Arraun eta Kanoa Parke Olinpikoan. 16 modalitate ezberdin daude eta guztira 50 herrialde ezberdinetako hainbat kirolarik hartu zuten parte.

## Dominak

Kanoek 16 modalitate ezberdin dituzte 2 talde nagusien barnean: Slaloma edo Ur Biziak eta Ur Lasaiak. Dominak ikusteko joan txantiloira.
Kanoa 2008ko Olinpiar Jokoetan :
| Ur Lasaiak |||||
| | C-1 500m |
| | C-1 1000m |
| | C-2 500m |
| | C-2 1000m |
| | K-1 500m |
| | K-1 1000m |
| | K-2 500m |
| | K-2 1000m |
| | K-4 500m |
| | K-4 1000m |
| Slaloma |||||
| | C-1 Slaloma |
| | C-2 Slaloma |
| | K-1 Slaloma |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q318197
* Multimedia: Canoeing at the 2008 Summer Olympics / Q318197
# Kano eskola

Kano eskola, XV. eta XIX. mendearen artean praktikatutako japoniar margolaritza estilo bat izan zen.
Muromachi garaiko Ashikaga shogunerria, baita Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi eta Edo garaiko shogunak ere zerbitzatu zituen artista familia batek landu zuen.
Garai hartako gazteluetan espazio banatzaile bezala erabiltzen ziren panel irristagarri eta bionboetan eskala handiko diseinu ausartak egiten ziren. Tinta txinatarrez eginiko margolaritza monokromo estiloa, Yamato-e (japoniar margolaritza artea) polikromatikoarekin nahastu zen; artistaren batzuk, urrexka koloreko hondo bat erabili zuten, efektu ikusgarriagoak lortzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q252801
* Multimedia: Kanō school / Q252801
# John Arrillaga

John Arrillaga (Inglewood, Kalifornia, 1937ko apirilaren 3a - Portola Valley, Kalifornia, 2022ko urtarrilaren 24a) Ameriketako Estatu Batuetako euskal jatorriko enpresaburua izan zen, Silicon Valleyko lur-jaberik nagusietariko bat.
Stanford Unibertsitatean ikasi zuen eta baita bertoko saskibaloi taldean aritu ere. Unibertsitate horrekin oso lotuta ibili zen eta diru-dohaintza handiak egin zizkion tarteka. Euskal jatorrikoa izanik, 2007an Stanforden euskal gaiak ikasteko programa bultzatu zuen. Kanpuseko eraikin batek, The Frances C. Arrillaga Alumni Center, Johnen 1. emaztearen izena darama. John eta Francesen alaba, Laura Arrillaga-Andreessen, oso lotua dago halaber Stanford Unibertsitatearekin eta hango kanpusean ezkondu zen Marc Andreessen ekintzailearekin 2006an.
1960ko hamarkadan, Richard Peery kidearekin batera, 1,1 milioi m$^2$ baino gehiago erosi zituen, Kaliforniako San Jose eta San Frantzisko hirien arteko lurretan, teknologiarekin lotutako enpresak haz zitezkeelako esperantzarekin. Erabaki ona izan zen, eta ingurune hartan egindako inbertsioen ondorioz, eremu asko urbanizatu eta enpresa-kanpus, industrialde eta merkataritza-gune gisa garatu izan dira harrezkero Arrillaga eta Peeryren jabetzako lurretan. Ingurunea Silicon Valley izenarekin ezaguna egin bitartean, dirutza handia egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «The World's Billionaires: #719 John Arrillaga» Forbes 2012ko martxoa.
* ↑ «Basque Studies Debut» Stanford Magazine 2007ko martxo/apiril.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4263319
# John Atta Mills

John Evans Fiifi Atta Mills (Tarkwa, 1944ko uztailaren 21a - Akkra, 2012ko uztailaren 24a) ghanatar politikaria izan zen, Ghanako Errepublikako presidentea 2008-2012 bitartean.

## Bizitza

Fante etniako kidea zen. Londresen ikasi zuen eta irakaslea izan zen Ghanako zuzenbide fakultatean. Jerry Rawlingsek presidenteorde aukeratu zuen 1997-2001 bitartekorako. John Kufuorek garaitu zuen 2000ko eta 2004ko presidentzarako hauteskundeetan. 2008an, aldiz, Nana Akufo-Addo garaitu zuen. Ezin izan zuen agintaldia amaitu, 2012ko uztailean hil baitzen. John Dramani Mahama presidenteordea izan zen haren ondorengoa.

## Erreferentziak

* 1 2 Ghanako presidente John Atta Mills hil da. Berria, 2012ko uztailak 25, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2020-12-10).
* ↑ Oposizioko hautagaiak irabazi ditu Ghanako hauteskundeak. Euskaldunon Egunkaria, 2000ko abenduak 31, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2020-12-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51008
* Multimedia: John Atta Mills / Q51008
# John B. Fenn

John Bennett Fenn (New York, 1917ko ekainaren 15a - Richmond, Virginia, 2010eko abenduaren 10a) estatubatuar kimikari eta unibertsitate-irakaslea izan zen.
2002an, Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Koichi Tanaka japoniarrarekin eta Kurt Wüthrich suitzarrarekin batera, proteinak analizatzeko teknikak garatzeagatik.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106738
* Multimedia: John Bennett Fenn / Q106738
# John B. Goodenough

John Bannister Goodenough (Jena, 1922ko uztailaren 25a - Austin, Texas, 2023ko ekainaren 25a) estatubatuar materia solidoaren fisikaria izan zen. 2019ko Kimikako Nobel Saria jaso zuen M. Stanley Whittingham eta Akira Yoshinorekin batera litiozko bateriei buruz egindako lanagatik.
Guraso estatubatuarren Alemanian jaio zen eta Yaleko Unibertsitatean ikasi zuen. Meteorologo militarra izan zen Bigarren Mundu Gerran, Chicagoko Unibertsitatean fisikan doktoratu zen, Lincolneko MIT Laborategian ikertzailea izan zen eta Oxfordeko Unibertsitateko Kimika Ezorganikoko Laborategia zuzendu zuen. Austingo Ingeniaritza Eskolako irakasle izan zen 1986tik. Bere ikerketak magnetismoan eta metaletik oxidoen isolatzailerako trantsizioaren portaeran zentratu ziren. Material horietan magnetismoa aurreikusteko arauak garatu zituen.
97 urterekin Nobel Saria jaso zuen eta jasotzen duen pertsona zaharrena da.
* Datuak: Q906529
* Multimedia: John B. Goodenough / Q906529
# John Arbuthnot

John Arbuthnot (1667ko apirilaren 29a - 1735eko otsailaren 27a) Londresko eskoziar mediku, idazle satiriko eta zientzia-gizon bat izan zen, batez ere estatistika eta probabilitate arloan egin zuen lanagatik. Christian Huygensen De ratiociniis in ludo aleae itzuli zuen ingelesera On the Laws of Chance izenburupean eta An Argument for the Divine Providence, taken from the constant Regularity observed in the Birth of both Sexes ikerketa estatistikoa plazaratu zuen 1712 urtean, John Grauntek Londresko biztanleriari buruz jaso zituen datuak osatuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q435816
* Multimedia: John Arbuthnot / Q435816
# John Atkinson Grimshaw

John Atkinson Grimshaw (Leeds, Ingalaterra, 1836ko irailaren 6a - ib., 1893ko urriaren 13a) britainiar margolari bat izan zen. Viktoriar Aroko Erresuma Batuko hiri eta landa paisaiak eta gau eszenak margotzeagatik nabarmendu zen.

## Margolanak

* Gaueko espiritua, 1879
* Gaua Tamesisen
* Isladak Tamesisen, Westminster, 1888
* Glasgow, larunbat gauez
* Azaroko gaua
* Shalotteko anderea
* Urrezko udazkena
* Ontziak Clyde ibaian
* Fanny Grinshaw, Johnen emaztea
* Liverpool, 1875
* Datuak: Q1699185
* Multimedia: John Atkinson Grimshaw / Q1699185
# John Archibald Wheeler

John Archibald Wheeler (Jacksonville, Florida, AEB, 1911ko uztailaren 9a - Hightstown, New Jersey, AEB, 2008ko apirilaren 13a) estatubatuar fisikaria izan zen. Espazio-denboraren fisikari, grabitate uhinei, zulo beltzei eta kuantuari buruzko teoria aitzindariak proposatzeagatik ezaguna da.

## Biografia

Johns Hopkins Unibertsitatean egin zituen ikasketak, eta denboraldi batez eskolak ematen ibili ondoren, Princeton Unibertsitatean hasi zen lanean, 1938an. 1950 ondoko urtean Mattherhorn (H bonba) proiektuan lan egin zuen.
Lan nagusiak: Spacetime Physics (1966, "Espazio-denboraren fisika"), Einstein's Vision (1968, "Einsteinen ikuspenak"), Frontiers of Time (1979, "Denboraren mugak"), A Journey into Gravity and Spacetime (1990, "Txangoa grabitatean eta espazio-denboran zehar"), At Home in the Universe (1993, "Etxe bat Unibertsoan").

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q202631
* Multimedia: John Archibald Wheeler / Q202631
# John Arden

John Arden (Barnsley, Yorkshire, Ingalaterra, 1930eko urriaren 26a - Galway, Irlanda, 2012ko martxoaren 28a) ingelesezko antzerkigilea izan zen.

## Bizitza

Cambridgeko Unibertsitatean ikasketak egin, eta arkitekto gisa lan egin zuen, antzerkigintzan hasi aurretik. Laster bereganatu zituen laudorioak bere lanetan, Brechten antzera, neurtitzak, prosa eta abestiak nahasten zituelako. Hasieran ez zuen inoren aldeko jarrerarik hartu, baina 1960ko hamarkadan "borrokalari bilakatu naiz" aldarrikatu eta helburu sozialista iraultzaileekiko konpromisoa agertu zuen.
Urte haietan britainiar gizartea gogor kritikatu zuen Angry Young Men taldeko kide ezaguna izan zen.
1972az geroztik, antzerki herrikoiaren bitartez adierazi zuen filosofia berria bere emazte Margaretta D'Arcy antzezlearekin batera. Bere antzerki-lanen artean, Live like Pigs (1958, Zerriak bezala bizi) eta The Workhouse Donkey (1963, Babesetxeko astoa) Ingalaterrako iparraldean kokatuak dira; Sergeant Musgrave´s Dance (1959, Musgrave sarjentuaren dantza), berriz, gerraren aurkako alegoria da, eta Ardenen antzerki-lanik garrantzitsuenetakoa.
Irlandako heroi politikoaren bizitza laburki biltzen duen The Non-Stop Connolly Cycle (1976, Connollyren amaigabeko zikloa) antzerki-lana Dublinen antzeztu zuten, eta bertan antzezle profesional eta amateur ugarik parte hartu zuen. Beste antzerki-lan aipagarriak dira: The Waters of Babylon (1957, Babiloniako urak); Left-handed Liberty (1965, Duda-mudako askatasuna); The Happy Haven (1961, Zorioneko kaia) eta The Hero Rises Up (1968, Heroia altxatu egin da), azken bi hauek emaztearekin elkarlanean idatzitakoak.
1978an, Nabaritasuna eskaini saiakeran azaldu zituen bere ikuspuntuak.

## Sariak

* Evening Standard Saria, 1960
* John Whiting Saria, 1973
* V. S. Pritchett Saria, 2003
* Booker Saria, 1982
* Giles Cooper Saria, 1982

## Obra hautatua
### Liburuak

* D'Arcy, Margaretta; Arden, John (1988), Awkward corners: essays, papers, fragments, London: Methuen ISBN 978-0-413-40340-7
* D'Arcy, Margaretta; Arden, John (1991), Plays: 1: The Business of Good Government, The Royal Pardon, The Little Gray Home in the West, Ars Longa Vita Brevis, Friday's Hiding, Vandaleur's Folly, and Immediate Rough Theatre, Methuen Publishing Limited ISBN 978-0-413-65150-1
* D'Arcy, Margaretta; Arden, John (1996), Galways Pirate Women, a Global Trawl, Women's Pirate Press ISBN 978-0-9528206-0-4

### Antzezlanak

Margaretta D'Arcyren laguntzarekin egindakoak:
* The Business of Good Government
* The Happy Have
* Ars Longa Vita Brevis
* The Royal Pardon
* The Hero Rises Up
* The Ballygombeen Bequest
* The Non-Stop Connolly Show
* Keep the People Moving (BBC Radio)
* Portrait of a Rebel (RTÉ Television)
* The Manchester Enthusiasts (BBC 1984 eta RTÉ 1984)
* Whose is the Kingdom? (BBC 1987).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q555621
# Kantzer tropikoa

Kantzer tropikoa ekuatoretik iparraldera 23º27' dagoen paraleloa da. Eguzkia iparraldeenen modu zenitalean jo dezakeen paraleloa da. Ekaineko solstizioan eguzki izpiak elkartzutak dira latitude honetan. Kantzer tropikoak, era berean, zonalde tropikalaren iparraldeko muga zehazten du.
Izenaren jatorria egun horretan antzina Eguzkia Kantzer konstelazioan zegoelako eman zitzaion. Gaur egun, hala ere, Geminis konstelazioak hartzen du leku hori.
Lurraren esferako paraleloa, latitude zirkuluetan bosgarren handiena.

## Zeharkatzen dituen herrialdeak

Tropiko honek herrialde eta eskualde hauetatik igarotzen da, Ozeano Atlantikotik ekialdera: Mendebaldeko Saharako, Mauritania,Mali, Aljeria, Niger, Libia, Txad, Egipto, Saudi Arabia, Arabiar Emirerri Batuak, Oman, India, Bangladesh, Myanmar eta Txina.Taiwan, Hawaii (Estatu Batuak), Mexiko eta Bahamak.

## Klima

Kantzer Tropikoko klima, oro har, beroa eta lehorra da, Txinako eskualde menditsu hotzenetan eta ekialdeko kostaldeetan izan ezik, non prezipitazio orografikoak oso astunak izan baitaitezke, leku batzuetan urtean 4 metro. Kantzer Tropikoko eskualde gehienek bi estazio dituzte: uda oso beroa, 45 °C-ra iristen dena, eta negu epela, 22 °C inguruko maximoekin. Kantzer Tropikotik hurbil edo bertan dagoen lurraren eremu handi bat Saharako basamortuaren barruan dago; ekialdean, berriz, Monzoiaren araberako klima da, hau da, ekainetik irailera bitarteko denboraldi heze baten ondoren euri gutxi urtearen gainerako hilabeteetan.
Kantzer Tropikoko inguruko mendirik altuena Taiwanen dagoen Yu Shan da. Mendi horrek azken Maximo Glaziarrean 2,800 metroraino jaisten ziren glaziarrak bazituen ere, bakar bat ere ez du iraun, eta gaur egun ez dago glaziarrik Kantzer tropikorik 470 kilometroan, Gertuenak, Himalaietako Minyong et Baishui dira iparraldean eta Iztaccíhuatl hegoaldean.

## Kulturan

Henry Miller estatubatuar idazleak Tropic of Cancer nobela idatzi zuen 1934an.

## Erreferentziak

* ↑ 218. Geomatika eta Topografia Hiztegia. "datum horizontal". Euskalterm. Terminologia Banku Publikoa.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Trópico de Cáncer - EcuRed» www.ecured.cu (Noiz kontsultatua: 2022-03-05).

## Ikus, gainera

* Kaprikornio tropikoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q176635
* Multimedia: Tropic of Cancer / Q176635
# Kantu ixila

“Kantu ixila” 2006. urtean Koldobika Jauergik egindako eskultura da. Gaur egun, Tolosan aurkitzen da zehazki Zabalarreta parkean. Altueraz, 1,45 neurtzen du eta luzeraz 2.90 eta markinako marmol beltzez egina dago.

## Koldobika Jauregi

Koldobika, 1959. urtean jaio zen, Alkiza izeneko Gipuzkoako herri ederrean. Ikasketak amaitu zituenean bere gurasoen etxera itzuli zen bere jaioterrira eta egurra, harria eta metala lantzen hasi zen zaletasun gisa. Pasio hori, hala ere, lanbide bihurtu zen azkenean, hainbat erakusketatan parte hartuz eta lortu dituen hainbat beka eta sari irabaziz ere. Artista gonbidatu gisa bizi izan zen 1991tik 2000. urtera Düsseldorf-eko (Alemania) Inel Hombroich museoan, eta gaur egun Alkizan bizi da.

## Trasmititzen diguna

Isiltasuna da ziurrenik Jauregiren obra guztien oinarrizko ezaugarria. Gure artista isolatuta bizi da eta lan egiten du, Naturaz inguratuta, isiltasuna entzuten den habitat batean, txorien txioek, zizelaren tintindurak eta aizkora kolpe zorrotzek bakarrik aldatuta.
Eskultura honekin, berak hori trasmititzeko asmoa izan zuen. Guk, Tolosarrek, natura dela tokirik paketsuena antzemateko.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Canto Ixila/Kantu Ixila. (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).
* ↑ «Koldobika Jauregi - Galería de Arte Juan Manuel Lumbreras» galerialumbreras.com (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).
* ↑ «Kantu Ixila IX» turismoa.tolosa.eus 2018-02-14 (Noiz kontsultatua: 2024-01-12).
# Kanturk

Kanturk (irlanderaz Ceann Toirc, Boar-en Burua esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren iparraldean dagoen udalerria da. Cork, Blarney eta Limericketik 50 kilometrora dago, N50 errepidearen iparraldean eta Mallow udalerritik 15 kilometro eta Killarney udalerritik 40 kilometrora.
Bertan, izen berdineko Kanturk gaztelua dago. Kanturk GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak

* Kantur udalerriaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q287965
* Multimedia: Kanturk / Q287965
# Kantuz

Kantuz Chicagon bizi diren musikarien proiektu bat da. Amaia Gabantxo bertako abeslaria izateaz gain, produkzio-buruzagitzaren ardura du. 2019.ean euren lehen diska atera zuten 1931 lelopean.

## Kanpo estekak

* Taldearen webgunea
# Kantuok jartzen ditut

"Kantuok jartzen ditut" Ruper Ordorikak argitaratutako hamabigarren diskoa da, 2003an kaleratu zuena "Metak" zigiluarekin.

## Abestiak

* Haize goxoarena
* Zaindu maite duzun hori
* Mila legoa
* Esan gabeko arrazoia
* Ene gogoan zena
* Iratzarri
* Kantuaren gauza galdua
* Ahal bezala
* Gauza erabiliak
* Euria lagun
* Done ezer ezdaezinezko
* Lagun erratuena

## Kanpo estekak

* Diskoa entzungai Musikaz Blai webgunean
* Datuak: Q12261266
# Kantugile

Kantugile kantu baten hitzak eta melodia idazten duen pertsona da. Ez da letrista edo abesti-idazlearekin nahastu behar. Bigarren horrek bakarrik hitzak egiten ditu; kantugileak, aldiz, letra zein melodia, harmonia, erritmoa egiten du. Modu batez, kantugileak abestia bere osotasunean prestatzen du. Egile abeslari, bestetik, berak egindako abestiak (hitzak zein melodia) abesten duen artista da. Azkenik, musika bakarrik diren konposizioen sortzaileari musikagile deritzogu. Egile abeslariek askotan ere beste abeslarientzako kantuak egiten dituzte.

## Nazioarteko kantugileak

* Bob Dylan
* Bruce Springsteen
* Art Garfunkel
* Édith Piaf
* Ismael Serrano
* Mike Oldfield
* Neil Young
* Silvio Rodríguez
* Pablo Milanés

## Euskal Herriko kantugile batzuk

Gehienak egile abeslariak dira:
* Xabier Lete
* Fermin Muguruza
* Ruper Ordorika
* Benito Lertxundi
* Anari

## Erreferentziak

* ↑ https://eu.glosbe.com/eu/es/kantugile

## Ikus, gainera

* Egile abeslari
* Abesti-idazle
* Musikagile

## Kanpo estekak

* (Alemanez):Abestiak sortzeko laguntzailea.
* (Alemanez):Abestiak sortzeko tailerra hiru sailetan.
* Datuak: Q753110
* Multimedia: Songwriters / Q753110
# Kantunil (udalerria)

Kantunil Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 5.502 biztanle zituen 199,73 km²ko azaleran. Herriburua [[Kantunil (Kantunil)|Kantunil]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2577493
* Multimedia: Kantunil Municipality / Q2577493
# Joseph Espainiakoa

Joseph Espainiakoa IX. mendeko merkatari judu bat izan zen, seguruenik radhanita, zeini Erdi Aroan erabilitako hainbat tratatu matematikoren egiletza egozten zaiona. Bere izenagatik Espainiako musulmanen garaian zegoen juduen komunitatearengandik etorri omen zen.
XII. mendeko judu-espainiar intelektual gailenek (Abraham ibn Daud filosofo eta historialaria eta Abraham ben Ezra poeta eta zientzialaria) hindu-arabiar zifrak Europan sartu zituela esan zuten.