OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Joseph Fiennes

Joseph Fiennes, jaiotze izenez Joseph Alberic Twisleton-Wykeham-Fiennes (1970eko maiatzaren 27a, Salisbury, Wiltshire) ingeles zinema eta antzerkiko aktore bat da. Ralph Fiennes aktorearen anaia da.

## Filmografia

* Goodbye Bafana (2009)
* Mrs. Darwin (2009)
* Vivaldi (2009)
* FlashForward (telesaila) (2009 - 2010)
* Against the Current (2009)
* Spring 1941 (2008)
* The Red Baron (2008)
* The Escapist (2008)
* Goodbye Bafana/The Color Of Freedom (2007)
* Running with Scissors (2006)
* The Darwin Awards (2006)
* The Great Raid (2005)
* Man to Man (2005)
* The Great Raid (2004)
* The Merchant of Venice (2004)
* Luther (2003)
* Killing Me Softly (2002)
* Leo (2002)
* Dust (2001)
* Enemy at the Gates (2001)
* Rancid Aluminium (2000)
* Forever Mine (1999)
* Shakespeare in Love (1998)
* Elizabeth (1998)
* Martha, Meet Frank, Daniel and Laurence (1998)
* Stealing Beauty (1996)

## Kanpo estekak

* Joseph Fiennes aktorearen webgunea (Ingelesez)
* Joseph Fiennes aktorearen IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q223790
* Multimedia: Joseph Fiennes / Q223790
# Joseph Fourier

Jean-Baptiste-Joseph Fourier (Auxerre, Frantzia, 1768ko martxoaren 21 – Paris, 1830eko maiatzaren 16) matematikari eta fisikari frantziar bat izan zen, funtzio periodikoen arloan Fourierren serieak izeneko serie trigonometrikoetarako deskonposizioari buruz egindako lanagatik ezaguna. 1992an aurkitu zen (10101) Fourier asteroideak bere izena darama.

## Biografia

Jostun baten hamargarren semea zen Fourier, eta gaztaroa zailtasunez josia izan zuen. Arazo ekonomiko larriak zituen familiak, eta hori gutxi balitz hamar urte zituelarik umezurtz geratu ziren Fourier eta bere anai-arrebak. Udalak Joseph Pallais Auxerreko organu-jotzailearen tutoretzapean ezarri zuen, eta honek irakatsi omen zion idazten eta irakurtzen.
Auxerreko eskola beneditarrean hasi zituen ikasketak, eta bertako apaizen eskutik bortxaketak pairatu omen zituen, puntuak behar izateraino. Frantziako Iraultzan parte hartu zuen eta Robespierreren gainbeherari esker gillotinatik libratu zen. Goi Mailako Eskola Normalean sartu zen, non maisu bezala Joseph Louis Lagrange eta Pierre Simon Laplace izan zituen.
Napoleonen Egiptoko kanpainan parte hartu zuen 1798an eta konkistatutako lurraldean goi mailako postu diplomatiko bat eduki zuen. Frantziara itzultzean 1801ean, Napoleonen Isèreko prefektu izendatu zuen.
Zientzia akademia frantsesean sartu zen 1817an, eta bost urte beranduago matematika eta fisika arloetako idazkari nagusi izendatu zuten. Parisen zendu zen, 1830eko maiatzaren 16an.

## Lanak

Grenoblen burutu zituen beroaren zabaltzeari buruzko esperimentuak, tenperaturaren eboluzioa serie trigonometrikoen bidez modelatzea ahalbidetu ziotenak. Lan hauek fenomeno fisikoen modelaketa matematikoa hobetu zuen eta termodinamikaren oinarria osatu zuten. Garatu zuen transformatua bere izena ere darama bere ohorez. Berotegi efektua zientifikoki justifikatzen lehena izan zen.

## Ikus, gainera

* Fourierren seriea
* Fourierren transformatua
* Datuak: Q8772
* Multimedia: Joseph Fourier / Q8772
# Joseph Etxebarria

Frai Joseph Etxebarria (Eibar, ? - 1691) organo barroko edo organo iberiko deritzonaren teknologia garatu eta bultzatu zuen fraide frantziskotarra izan zen.
Frai Joseph Etxebarriak oinarriak ezarri eta organo iberikoa garatu zuen. Organo mota horrek sonoritate oso aberatsak eta indartsuak ditu, eta tiro-formako tronpeteria horizontal zabala du. "oihartzunen kutxa" ere garatu zuen, "hurbiltasun eta urruntasuneko" soinu-efektuak egiteko aukera ematen duen tresna.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «El impulsor del órgano ibérico, un franciscano de Eibar» El Correo 2015-07-15 (Noiz kontsultatua: 2020-07-14).

## Ikus, gainera

* Organogintza Oñatin
* Datuak: Q20925432
# Joseph François Dupleix

Joseph François Dupleix (Landrecies, 1697 – Paris, 1763) frantses kolonizatzailea eta administraria izan zen.

## Biografia

Ekialdeko Indietako Konpainiako zuzendari nagusia izan zen. Ingelesen aurka borroka egin zuen. Frantziaren merkataritza-egoera hobetu zuen. Indiako Dekkan eskualdearen hegoaldean, benetako babes-lurralde frantsesa eratu zuen, baina Frantziara itzultzera behartu zuten 1754an. Horren ondorioz, mendeko lurraldeak galdu zituen Frantziak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Dupleix (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q560071
* Multimedia: Joseph François Dupleix / Q560071
# Joseph Furphy

Joseph Furphy, irlanderaz Seosamh Ó Foirbhilhe (Yering, Victoria, 1843ko irailaren 26a - Claremont, Mendebaldeko Australia, 1912ko irailaren 13a) australiar idazlea izan zen. Australiako eleberriaren aitatzat jotzen da.
Bertso eta istorio laburrak idazten hasi zen. Bere lanik ezagunena Such is Life izeneko eleberria da. Australiako landa-bizitza kontatzen du, eta idi-gurdien gidariak eta Hegoaldeko Gales Berriko eta Victoriako bidaiari ibiltariak biltzen ditu. 1903an argitaratu zen, baina handik hogeita hamar edo berrogei urtera arte ez zuen arrakasta lortu, eta gaur egun australiar literaturako lan klasikotzat jotzen da.

## Lanak

* Such is Life, 1903
* The Poems of Joseph Furphy, 1916
* Rigby's Romance, 1921
* The Buln Buln and the Brolga, 1946
* Datuak: Q327500
* Multimedia: Joseph Furphy / Q327500
# Joseph Gallieni

Joseph Simon Gallieni (Saint-Béat, 1849ko apirilaren 24a - Versailles, 1916ko maiatzaren 27a) frantziar militarra izan zen.
Jatorri korsikar eta italiarreko familia batean jaio zen eta akademia militarretan ikasi zuen. 1870ean Frantzia-Prusia Gerran parte hartu zuen. Sedango guduan borrokatu zuen eta Bazeillesko guduan harrapatua izan zen.
1876an Frantziako armada kolonialean hasi zuen ibilbidea Senegalen eta Niger Garaira egindako espedizio bateko buru izan zen. Reunionen eta Martinikan ere izan zen. 1886an Sudan Frantseseko gobernadore izendatu zuten eta Mahmadu Lamineren matxinada zanpatu zuen.
1892tik 1896ra Frantziako Indotxinan egon zen koronel. Han arrakastaz borrokatu zen nazionalisten aurka.
1896tik 1905era Madagaskarreko gobernadore frantsesa izan zen. 1897an monarkia ezabatu eta Ranavalona III.a erregina erbestera bidali zuen.
1905ean Frantziara itzuli zen Lyongo gobernadore militarraren postura. Bosgarren Armada zuzendu zuen 1914an erretiratu zen arte.
Lehen Mundu Gerra hasi ondoren, erretirotik itzuli eta Parisko gobernadore militar izendatu zuten. Hiriko taxiak konfiskatu eta soldaduak bidali zituen Marneko gudura. 1915eko urrian Gerrako ministro izendatu zuten eta 1916ko maiatzean hil zen. 1921ean mariskal mailara igo zuten.

## Lanak

* «Mission d'exploration du Haut-Niger en 1879-81»;
* «Deux campagnes au Soudan français en 1886-1888»;
* «Trois colonnes au Tonkin»;
* «La pacification de Madagascar».

## Ikus, gainera

* Gallieni (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17577
* Multimedia: Joseph Gallieni / Q17577
# Joseph Esherick

Joseph Esherick (Filadelfia, Pennsylvania, AEB, 1914ko abenduaren 28a - 1998ko abenduaren 17a) estatubatuar arkitektoa izan zen.

## Biografia

Pennsylvaniako Unibertsitatean egin zituen arkitekturako ikasketak. George Howerekin hasi zen lanean Filadelfian, eta ondoren Kaliforniara aldatu zen, 1946. urtean. Kalifornian bere estudioa zabaldu eta zenbait alorretako ikasketak egin zituen (matematika, multzoen teoria etab.), jakintza horiek bere lanera aplikatu ahal izateko.
Eshericken lanen artean aipagarriak dira teoria-lanak; haren ustez arkitekturan teoria jakin bati jarraitu behar zaio, gogoeta sakon eta arduratsu baten ondoren osaturiko teoria bat behar baitu arkitektoak. Eshericken teoriaren arabera, arkitektoak inolako aurreiritzirik gabe lan egin behar du, era guztietako irtenbideak kontuan hartu behar ditu. Bestalde, bigarren mailan jartzen du edertasuna, hura lortzeko nahitaez utzi behar baitira alde batera erabiltzailearen arazoak. Bestalde, Pennsylvaniako Unibertsitatean egindako ikerketen ondorioetan erabiltzaileak proiektuan parte hartzea beharrezkoa dela ikusi zuen Esherickek; arkitektoaren zeregin nagusia bezeroari egokituriko eremu bat osatzea da haren ustez, eta arkitekturak erabilera aldatzeko eta molde berriak hartzeko prestatuta behar du egon, baina eremu horiek erabat balioanitzak bihurtu gabe, gizabanakoaren eguneroko zereginen kalterako bailitzake hori.

## Lana

* Kent Woodlandseko etxea, Kent Woodlands, California, 1957
* Cary House, Mill Valley, California, 1960
* Harold E. Jones Child Study Center, University of California, Berkeley, 1960
* Six Sea Ranch Demonstration Houses (orain The Hedgerow Homes deitua), Sonoma County, California, 1967
* The Cannery, San Francisco, California, 1968
* Mountain House, Alamo California, 1972
* Garfield School, San Francisco, California, 1981
* Flora Lamson Hewlett Library, Graduate Theological Union, Berkeley, 1981
* Silver Lake Lodge, Deer Valley, Utah, 1982
* Monterey Bay Aquarium, Monterey, California, 1984
* Hermitage Condominiums, San Francisco, California, 1984
* Aquarium of the Pacific, Long Beach, California, 1998
* Tenderloin Community School, 1999

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q6282931
* Multimedia: Joseph Esherick / Q6282931
# Joseph Fouché

Joseph Fouché (Le Pellerin, Frantzia, 1759ko maiatzaren 21a - Trieste, 1820ko abenduaren 25a) frantses politikaria izan zen.

## Biografia

Oratoriako ikasle eta ondoren irakasle izan zen; 1789an iraultzarekin bat egin zuen. Konbentzioan hautetsia izan zen (1792), La Montagneko diputatuekin batera eta erregearen heriotzaren aldeko botoa eman zuen. Lyongo federalisten eta erregezaleen matxinada zapaltzera bidali zuten, Izu Handia antolatu zuen, eta Lyongo metrailatzaile izengoitia jarri zion jendeak. Gizon zitala zen, Iraultzaren ondorengo II. uteko Thermidor-eko kolpea (1794ko uztailaren 27a) bultzatu zutenetakoa; hala ere Thermidoreko Konbentziotik baztertua izan zen, atxilotua eta ondoren amnistiatua.
Barrasi esker Poliziako ministro izendatu zutelarik (1799), Brumaireko 18ko estatu-kolpea prestatzeko, Bonaparteren esku jarri zuen Frantzia osoan antolatu zuen espioi sarea. Talleyrandek Otrantoko duke (1809) eta probintzia iliriarretako gobernari izendatu zuen.
Poliziako ministro izan zen Ehun Egunetan, behin-behineko gobernukide izendatu zuten Waterlooko guduaren ondoren eta Borboien itzulera prestatu zuen. Poliziako ministro izan zen berriro eta Dresden (1815) enbaxadore izendatu zuten. 1816ko legearen ondorioz, erregea hil zutenen artekotzat zigorturik, Pragan eta Linzen egon zen, eta austriar egin zen; azkenean Triestera erretiratu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q216958
* Multimedia: Joseph Fouché / Q216958
# Jucuapa

Jucuapa El Salvadorko Usulután departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 18.442 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística y Censos. (2007). (pdf) VI Censo de Población y V de Vivienda 2007. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1154949
* Multimedia: Jucuapa / Q1154949
# Jucuruçu

Jucuruçu Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 9.655 biztanle ditu 1.457,856 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1795150
* Multimedia: Jucuruçu / Q1795150
# Juda (patriarka)

    Artikulu hau Itun Zaharreko pertsonaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Juda».
Juda (hebreeraz: יְהוּדָה, Yhuda) Bibliako pertsonaia da, hebrearren tribu nagusiaren aitzindaria (Genesia, XXXVII-XXXVIII). Jakoben eta Learen semea zen. Harengandik sortu zen Israelgo tribu jendetsuena. Hegoaldean zegoen Judaren jarraitzaileen lurraldea, Jerusalem eta Hebron aldean, eta eremu hartan osatu zen Judea. Salomon hil ondoren leinuak elkarrengandik bereizi zirenean (K.a. X. m.), Judaren eta Benjaminen ondoko leinuak elkartu eta Judaren erreinua osatu zuten biek. Jerusalem izan zuen hiriburu erresuma horrek.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 66. araua. Santutegiko izen ohikoenak. .
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012-11-30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q282220
* Multimedia: Judah son of Jacob / Q282220
# Jucás (Ceará)

Jucás Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. 23.922 biztanle ditu 937,189 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Ceará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2027711
* Multimedia: Jucás / Q2027711
# Jud (Ipar Dakota)

Jud Ipar Dakotako hiri bat da. LaMoure konderrian kokatua dago. 2010ean 72 biztanle zituen, 0,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* LaMoure konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2445937
* Multimedia: Jud, North Dakota / Q2445937
# Jucuarán

Jucuarán El Salvadorko Usulután departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 13.424 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística y Censos. (2007). (pdf) VI Censo de Población y V de Vivienda 2007. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1154960
* Multimedia: Jucuarán / Q1154960
# Juda Tadeo

San Juda Tadeo (antzinako grezieraz: Ἰούδας Θαδδαῖος; arameeraz bere ezizena Tadday da, ausarta esan nahi duena) Jesus Nazaretekoak hautaturiko apostoluetako bat izan zen. Adituen artean eztabaidatua da, Juda Tadeo apostolua eta Juda (Jesusen anaia), Judasen gutuna idatzi zuena, pertsona bera diren. Eliza Katolikoak baietz eta protestanteek ezetz uste dute.
Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: Armenia, ospitaleak, kausa galduak eta abar.
San Simon eta San Juda euskarazko kantuan aipatzen den Juda hauxe da, urriaren 28ko bere santu eguna dela-eta.

## Erreferentziak

* ↑ The Brethren of the Lord, Catholic Encyclopedia, 1907

## Ikus, gainera

* San Tadeo monasterioa (Iran)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43945
* Multimedia: Saint Jude Thaddeus / Q43945
# Jucurutu

Jucurutu Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. 17.793 biztanle ditu 933,729 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Norte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1787030
* Multimedia: Jucurutu / Q1787030
# Juda

Juda izan daiteke:
* Juda, Jakoberen semea
* Judaren leinua, israeldarren Hamabi Tribuetako bat.
* Juda Iskariote, Jesusen apostolua.
* Juda Makabeo, makabeotarren iraultzaren buruzagia.
* Juda (Wisconsin), AEBetako herria.

## Ikus, gainera

Juda izenetik sortutako hitzak:
* Judu
* Judeako Erresuma, gero Israelgo Erresuma sortuko zuena.
* Judea, eskualdea.
# Kalawao konderria (Hawaii)

Kalawao konderria (ingelesez: Kalawao County) Hawaiiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Hawaii) da. 2010eko zentsuaren arabera 90 biztanle zituen, Kalawao kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Kalawao konderriak 136,83 kilometro koadro ditu. Horietatik 105,77 ura dira. Beste 31,06 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,66 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 90 pertsonetatik 25 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1 dira. 0 beltzak edo afroamerikarrak. 0 amerikar natiboak ziren eta 44 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 14 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q494546
* Multimedia: Kalawao County, Hawaii / Q494546
# Kalaxnikov

Kalaxnikov (errusieraz: Калашников) izan daiteke:
* AK-47, AK-74 edo beste errusiar errifle batzuk.
* Mikhail Kalaxnikov (1919-2013), errusiar ingeniari eta arma-diseinatzailea.
* Kalaxnikov korporazioa edo Izhmash, armagintzan aritzen den enpresa.
# Kalbarioaren baseliza (Mutriku)

Santo Kristo Kalbariokoaren baseliza, bertakoen hizkeran Kalbaixoko ermita, Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen baseliza bat da. Berez, herrigunetik kanpo dago, udalerriaz gain dagoen muino batean, bertatik Mutrikuko herrigunea nahiz kostaldearen ikuspegi bikainak daude.
Bertakon jaiak urtero Kalbario eguna den irailaren 14ean ospatu ohi dira.

## Iruditegia

* Barnealdea.
* Aterpea.
* Baseliza behetik ikusita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18327325
* Multimedia: Kalbaixoa / Q18327325
# Kalbario (argipena)

Kalbario hitzak adiera zenbait ditu:
* Kalbario, Jerusalemgo muinoa, non Jesukristo gurutziltzatu zuten;
* kalbarioa, oinazealdi luze eta gogorra, Kristoren Nekaldiaren metafora moduan;
* kalbarioa, kristau gurutzeak dituen eraikin edo egitura;
* kalbarioak edo gurutze-bidea, kristau gurutze edo Kristoren Nekaldiko irudien aurreko ibilbidea, otoitzerako eratua;
* Kalbario, Galbario edo Kalbariomendi, Biriatuko eta Urruñako mendia (Lapurdi).
# Kalbario

    Artikulu hau Jerusalemgo muino historikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kalbario (argipena)».
Kalbario edo Golgota Jerusalemgo kanpoaldean zegoen muino bat izan zen, non, tradizioaren arabera, Jesukristo gurutziltzatu zuten. Bere izenak buru-hezurraren lekua esan nahi du, bere hegaletako batek itxura hori zuen eta. Toponimoa latinez Calvariae Locus, antzinako grezieraz Κρανιου Τοπος (Kraniou Topos) eta arameraz Golgota edo Golgotha zen. Judu-tradizioaren arabera, Adamen buru-hezurra bertan lurperatu zuten.
Konstantino enperadoreak Hilobi Santuaren basilika eraiki zuen 326-335. urteetan Helena Konstantinoplakoa bere amak 325ean balizko hilobia topatu zuen lekuan; baina 1885ean, Charles Gordonek beste kokapen bat proposatu zuen: handik iparraldera dagoen Lorategiaren Hilobia, Hiri Zaharreko Damaskoko Atearen kanpoan dagoena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Cooper, J. C.. (2007). Diccionario de símbolos. Bartzelona: GG ISBN 978-84-252-1976-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170516
* Multimedia: Golgotha / Q170516
# Kalaupapa

Kalaupapa, AEBetako Hawaii estatuko Molokai uharteko herrixka bat da. Kalaupapa penintsulan dago, munduko kostaldeko amildegi handienen oinean, Ozeano Barearen mailatik 1010 metrorako garaierara altxatzen direnak.
Kalaupapa herrixka legenardunen babesleku izan zen, Damian Veusterrekoa misiolari katolikoak zaindua. Bere muturrean, 1200 gizon, emakume eta haur, uharte-presondegi honetan erbesteratuak zeuden. Isolamendu legea, Kamehameha V.a erregeak aldarrikatu zuen, eta 1969 arte indarrean mantendua, urte horretan, ezeztatua geratu zelarik. Gaur egun, kolonia horren instalakuntzak, Kalaupapako Parke Historiko Nazionalaren zati dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2544383
* Multimedia: Kalaupapa, Hawaii / Q2544383
# Kalavrytako sarraskia

Kalavrytako sarraskia (grezieraz: Σφαγή των Καλαβρύτων), baita ere Kalavrytako holokaustoa, Greziako herri horretan nazi alemandarrek eragin zuten 1943ko abenduaren 13an. Hilketa zibilen aurka izan zen.

## Gertakariak

Bigarren Mundu Gerran, Alemaniako armadak Unternehmen Kalavryta (Kalavryta Operazioa) izeneko operazioa hasi zuen, Kalavryta inguratzen duen mendialdean Greziako Erresistentziako gerrillariak harrapatzeko asmoz. Operazioan zehar, urrian gerrillak preso hartutako 78 soldadu alemaniar exekutatu zituzten.
Erantzun gisa naziek, Karl von Le Suire jeneralaren aginpean, Kalavryta herrian, erabateko sarraskia egin zuten. Gizonezko guztiak mendira eraman eta tirokatu egin zituzten. Hamahiru gizonek soilik lortu zuten bizirik irtetea. Bitartean, emakume eta haurrak eskolan giltzapetu eta su eman zioten eraikinari. Atea puskatu eta irtetea lortu zuten, ordea. Naziek herria erabat txikitu zuten.
Guztira, 700 zibil inguru hil zituzten alemanek. Hogeita zortzi komunitate — hiriak, herrixkak, monasterioak eta asentamenduak — suntsituak izan ziren. Kalavrytan, 1.000 etxe inguru arpilatu eta erre zituzten, eta alemanek 2.000 animalia baino gehiago harrapatu zituzten.
Gaur egun, sakrifizioaren lekua oroitzapenezko leku gisa mantentzen da, eta gertaerak abendu bakoitzean ospatzen dira. 2000ko apirilaren 18an, Johannes Rau Alemaniako Errepublika Federaleko presidenteak Kalavryta bisitatu zuen, eta bere lotsa eta atsekabea adierazi zuen tragediagatik.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/naziek-greziako-kalavrita-herrian-sarraskia-egin-zuten
* ↑ https://www.bundespraesident.de/SharedDocs/Reden/DE/Johannes-Rau/Reden/2000/04/20000404_Rede.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2579077
* Multimedia: Massacre of Kalavryta / Q2579077
# Kalbach

Kalbach Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, [[Fulda (barrutia)|Fulda]] barrutian. 2014an 6.270 biztanle zituen 70,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q476235
* Multimedia: Kalbach / Q476235
# Kalavryta

Kalavryta (grezieraz: Καλάβρυτα) Grezia herria eta udalerria da, Akaia unitate erregionalean, estatuaren mendebaldean. Patras 30 kilometrotara dago.
Udalerria 2011an antolatu zuen. Horretarako antzinako beste udalerriak bildu ziren: Aroania, Kalavryta (gaur egun udalerriaren burua), Kleitoria eta Paion; guztiak udalerri-unitateak bihurtu ziren. Udalerriak 1058,2 km²ko zabalera du, horietatik 531,8 Kalavryta unitatekoak. 2011n udalerriak 11.045 biztanle zituen, 6.011 Kalavryta unitatean.

## Sarraskia

1994ko abenduaren 13an, Naziek Kalavrytako sarraskia eragin zuten. Gizonezko guztiak mendira eraman eta tirokatu egin zituzten. Aldi berean, emakume eta haurrak eskolan giltzapetu eta su eman zioten eraikinari. Atea puskatu eta irtetea lortu zuten.

## Iruditegia

* Kalavrytako paisaia.
* Panoramika.
* Diakoptoren monasterioa.
* Sarraskian hildakoei eskainitako monumentua.

## Kalavrytar ospetsuak

* Asimakis Fotilas (1761–1835), politikari eta iraultzailea.
* Nikolaos Petimezas, militarra.
* Anastasios Charalambis (1862–1949), militarra.
* Andreas Zaimis (1791–1840), militarra eta askatasunaren aldeko borrokalaria.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20150921212047/http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00098%20.pdf
* ↑ http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/resident_population_census2011rev.xls
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/naziek-greziako-kalavrita-herrian-sarraskia-egin-zuten

## Kanpo estekak

* (Grezieraz):Udalerriaren webgunean.
* Datuak: Q592438
* Multimedia: Kalavryta / Q592438
# Kalbario (eraikina)

    Artikulu hau eraikinari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kalbario (argipena)».
Kalbarioa Jesukristoren gurutziltzatzea irudikatzen duten gurutzeak altxatzen diren eraikin edo egiturak dira, gehienetan txikiak, kristau gurtzarako edo monumentu moduan eraikiak. Batzuetan, beste kalbario batzuekin batera eraikitzen dira, horien artean gurutze-bidea eratzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q371752
* Multimedia: Calvaries / Q371752