OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1928ko Belgikako Itzulia

1928ko Belgikako Itzulia :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 17. Belgikako Itzulia |
| Data | 1928 |
| Herrialdea | Belgika |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Jules Vanhevel |
| Txapeldunordea | Julien Delbecque |
| Hirugarrena | René Vermandel |
| ◀1927 | 1929▶ |
| Dokumentazioa ||
1928ko Belgikako Itzulia txirrindularitza lasterketa honen 17. edizioa izan zen.

## Sailkapena

* 1. Jules Van Hevel ( Belgika)
* 2. Julien Delbecque ( Belgika)
* 3. René Vermandel ( Belgika)
Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago'.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252461
# 1928ko Euskal Herriko Itzulia

1928ko Euskal Herriko Itzulia :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 5. Euskal Herriko Itzulia |
| Datak | abuztuak 1 – 1928.eko abuztuak 5 |
| Luzera | 762 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Bilbo |
| Helduera-lekua | Getxo |
| Bataz besteko abiadura | 27,9 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Maurice De Waele |
| Txapeldunordea | André Leducq |
| Hirugarrena | Mariano Cañardo |
| ◀1927 | 1929▶ |
| Dokumentazioa ||
1928ko Euskal Herriko Itzulia txirrindularitza lasterketa honen 5. edizioa izan zen. 1928ko abuztuak 1 eta 5 artean ospatu zen. 762 kilometroko ibilbidea egin zuten 4 etapatan banatuta.
5. edizio honetarako 61 txirrindularik eman zuten izena, 57k parte hartu zuten eta 36k amaitu zuten proba.
Garailea Maurice De Waele belgikarra izan zen, hurrengo urtean Frantziako Tourra irabaziko zuena.

## Etapak

| Etapa | Data | Ibilbidea | Kilometroak | Etapa garailea | Sailkapen nagusiko liderra |
| 1. etapa | 1928ko abuztuak 1 | Bilbo - Gasteiz | 174 | Ricardo Montero | Ricardo Montero |
| 2. etapa | 1928ko abuztuak 2 | Gasteiz - Iruñea | 150 | Maurice De Waele | Maurice De Waele |
| 3. etapa | 1928ko abuztuak 3 | Iruñea - Donostia | 267 | André Leducq | Maurice De Waele |
| 4. etapa | 1928ko abuztuak 5 | Donostia - Areeta | 171 | Nicolas Frantz | Maurice De Waele |

## Sailkapenak

Nazionalen sailkapena :
| 1. | Mariano Cañardo | Elvish | 27h 31' 13s |
| 2. | Ricardo Montero | Dilecta | 8' 02 segundora |
| 3. | Segundo Barruetabeña | Morales | 48' 32 segundora |
| 4. | Valeriano Riera | Elvish | 53' 37 segundora |
| 5. | Joan Mateu | FC Barcelona | 58' 48 segundora |
| 6. | Victorino Otero | S.Ciclista Cántabra | 1h 08' 41 segundora |
| 7. | Eduardo Fernández | Madrid | 1h 30' 41 segundora |
| 8. | José Trueba | S.Ciclista Cántabra | 1h 32' 40 segundora |
| 9. | Francisco Mula | Madrid | 1h 53' 43 segundora |
| 10. | Teodoro Monteys | Sport Ciclista Catalá | 1h 57' 58 segundora |

## Kanpo estekak

* 1928ko Euskal Herriko Itzulia
* Datuak: Q3090322
# 1928ko Kontxako Bandera

1928ko Kontxako Bandera (Banderaren 36. ekitaldia) urte honetako irailaren 2an eta 9an jokatu zen, eta San Pedrok bere 6. Kontxako Bandera eskuratu zuen, bigarrena jarraian.

## Kontakizuna

Sei traineru gipuzkoarrek hartu zuten parte. San Pedrok jardunaldi biak erraz irabazi zituen. Ohorezko txandan hondarribitarren bi traineruetako bat aritu zen, Manuel Goikoetxeak zuzendutako Ama Guadalupekoa.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Donostia Hondarribia Hondarribia San Juan San Pedro Zumaia | Virgen del Mar Ama Guadalupekoa San Antonio Sanjuandarra Aita Sanpedrokua Arralde | Soterotxo Manuel Goikoetxea Francisco Berra Franzisko Laboa "Matxet"(1) Manuel Arrillaga "Aita Manuel" Karmelo Urrestilla |
(1) Inskripzioan horrela agertu bazen ere, estropadan bere seme Raimundo aritu zen patroi.

## Emaitzak

Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | 2. Eguna | Denera | Diferentzia |
| 1 | San Pedro | 19:40:4/5 | 20:04:0/5 | 39:44:4/5 | - |
| 2 | Hondarribia (Goikoetxea) | 20:13:0/5 | 20:20:0/5 | 40:33:0/5 | + 0:48:1/5 |
| 3 | San Juan | 20:16:0/5 | - | - | - |
| 4 | Hondarribia (Berra) | 20:35:3/5 | - | - | - |
| 5 | Donostia | 20:48:2/5 | - | - | - |
| 6 | Zumaia | 21:08:0/5 | - | - | - |

## Tripulazio irabazlea

* San Pedro
** Patroia: Manuel Arrillaga "Aita Manuel"
** Arraunlariak: Manuel Arrillaga (semea), Dionisio Arrillaga, Antonio Arrillaga, Saturnino Arrillaga, Paulino Arrillaga, Migel Arrillaga, Felipe Otazo, Gabino Otazo, Franzisko Betialde, Antonio Isasa, Santiago Korta, Bizente Etxeberria eta Karlos Mendizabal

## Ikus, gainera

* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16515755
* Multimedia: Flag of La Concha, 1928 / Q16515755
# 1928ko Paris-Roubaix

1928ko Paris-Roubaix :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 29. Paris-Roubaix |
| Data | 1928.eko apirilak 8 |
| Luzera | 260 km |
| Herrialdea | Frantzia |
| Irteera-lekua | Le Vésinet |
| Helduera-lekua | Roubaix |
| Parte-hartzaileak | 89 |
| Amaitu dutenak | 52 |
| Bataz besteko abiadura | 33,597 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | André Leducq |
| Txapeldunordea | Georges Ronsse |
| Hirugarrena | Charles Meunier |
| ◀1927 | 1929▶ |
| Dokumentazioa ||
1928ko Paris-Roubaix txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 29. edizioa izan zen. Urte hartako apirilaren 8an egin zuten Le Vésinet eta Roubaix artean, 260 kilometroko ibilbidearekin. Irabazlea André Leducq frantziarra izan zen, Georges Ronsse, Charles Meunier eta Gaston Rebry belgikarrak sprintean mendean hartu zituena.

## Erreferentziak

* ↑ cyclebase.nl

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3365173
# 1928ko Italiako Giroa

1928ko Italiako Giroa :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 16. Italiako Giroa |
| Etapak | 12 |
| Datak | maiatzak 12 – 1928.eko ekainak 3 |
| Luzera | 3.044,6 km |
| Herrialdea | Italia |
| Irteera-lekua | Milan |
| Helduera-lekua | Milan |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Alfredo Binda |
| Txapeldunordea | Giuseppe Pancera |
| Hirugarrena | Bartolomeo Aimo |
| Talderik onena | Legnano-Torpedo |
| ◀1927 | 1929▶ |
| Dokumentazioa ||
1928ko Italiako Giroa Itzuli Handi honen 16. edizioa izan zen. 1928ko maiatzak 12 eta ekainak 3 artean ospatu zen. 3044 kilometroko ibilbidea egin zen 12 etapatan banatuta, garaileak batez beste 26,748 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Milanen hasi eta amaitu zen.
298 txirrindularik hasi zuten proba, eta 126k amaitu zuten. Edizio honetan izan zituen Italiako Giroak parte-hartzaile gehien.
Alfredo Bindak bere bigarren Giroa jarraian irabazi zuen, beste behin, lasterketan nagusituz, oraingoan sei etapa garaipenekin. Domenico Piemontesik ere beste bost etapa irabazi zituen, sailkapen nagusian Bindarentzat mehatxua izan ez zen arren. Zortzigarren etapa Albino Bindak irabazi zuen, garailearen anaia eta taldekide laguntzailea zena.
Podiumean, Bindak Giuseppe Pancera, bigarren sailkatua, eta Bartolomeo Aimo, hirugarren sailkatua, izan zituen.

## Etapak

| Etapa | Ibilbidea | Kilometroak | Etapa garailea | Sailkapen nagusiko liderra |
| 1.a | Milan-Trento | 233 | Italia Domenico Piemontesi | Italia Domenico Piemontesi |
| 2.a | Trento-Forli | 312 | Italia Alfredo Binda | Italia Domenico Piemontesi |
| 3.a | Predappio-Arezzo | 148 | Italia Alfredo Binda | Italia Domenico Piemontesi |
| 4.a | Arezzo-Sulmona | 327 | Italia Alfredo Binda | Italia Alfredo Binda |
| 5.a | Sulmona-Foggia | 254 | Italia Alfredo Binda | Italia Alfredo Binda |
| 6.a | Foggia-Napoli | 248 | Italia Domenico Piemontesi | Italia Alfredo Binda |
| 7.a | Napoli-Erroma | 275 | Italia Domenico Piemontesi | Italia Alfredo Binda |
| 8.a | Erroma-Pistoia | 323 | Italia Albino Binda | Italia Alfredo Binda |
| 9.a | Pistoia-Modena | 206 | Italia Domenico Piemontesi | Italia Alfredo Binda |
| 10.a | Modena-Genova | 270 | Italia Alfredo Binda | Italia Alfredo Binda |
| 11.a | Genova-Turin | 195 | Italia Alfredo Binda | Italia Alfredo Binda |
| 12.a | Turin-Milan | 251 | Italia Domenico Piemontesi | Italia Alfredo Binda |

## Sailkapenak

Sailkapen nagusia :
| 1. | Alfredo Binda | Italia | 114h 15' 19" |
| 2. | Giuseppe Pancera | Italia | + 18' 13" |
| 3. | Bartolomeo Aimo | Italia | + 27' 25" |
| 4. | Victor Fontan | Frantzia | + 31' 30" |
| 5. | Egidio Picchiottino | Italia | + 36' 23" |
| 6. | Aristide Cavallini | Italia | + 40' 34" |
| 7. | Amulio Viarengo | Italia | + 52' 19" |
| 8. | Albino Binda | Italia | + 54' 53" |
| 9. | Giovanni Brunero | Italia | + 1h 13' 00" |
| 10. | Pietro Chiesi | Italia | + 1h 14' 07" |
Taldekako sailkapena :
| 1. | Legnano | Italia | LEG | - |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q94508
# 1928ko Neguko Olinpiar Jokoak

1928ko Neguko Olinpiar Jokoak, Neguko Olinpiar Jokoen II. edizioa izan zen. Suitzako Sankt Moritzen ospatu ziren. Nazioarteko Batzorde Olinpikoaren arabera, Olinpiar Joko hauek Herbehereetan ospatu behar ziren, Amsterdamgo Udako Olinpiar Jokoen ondoren aurreikusita zegoen bezala, baina betetzerik egon ez zenez, Suitzako Davos, Engelberg eta Sankt Moritz hiriek aurkeztu zuren euren hautagaitza, azkenean, Sankt Moritz aukeratua izan zelarik.

## Gertaerak

* Abiadura patinajeko 10.000 metroko proba, bertan behera utzia izan zen, izotzaren kalitate txarragatik.
* Per Eric Hedlungek (Suedia), iraupen eskiko 50 kilometroko proba irabazi zuen, bigarrenari, 13 minutu ateraz.
* Sonja Heniek (Norvegia, Izotz gaineko patinaje artistikoa), 15 urte bakarrik zituelarik, bigarren aldiz parte hartu zuen Olinpiar Joko batzuetan, emakumezkoen patinaje artistikoko urrezko domina irabazi zuena izan zelarik.
* Gillis Grafström (Suedia, izotz gaineko patinaje artistikoa), hirugarren aldiz jarraian izan zen txapeldun olinpiko. Lehen urrezko domina, Anberesko Udako Olinpiar Jokoetan irabazi zuen, 1920an. Modalitate berean, Udako eta Neguko Olinpiar jokoetan, urrezko domina lortu ahal izan duen pertsona bakarra da.
* Kanada nagusi izan zen izotz hockeyan, partidu guztiak, husnako berdinketen bidez irabaziz.
* Proba berri bat sartu zen, skeletona, lugearen antzekoa, baina kirolariak ahoz pez jaisten dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9591
* Multimedia: 1928 Winter Olympics / Q9591
# Akama santutegia

Akama santutegia (japonieraz: 赤間神宮, Akama Jingū) Shimonosekin dagoen santutegi xintoista da. Kanmon itsasartearen ertzean dago.

## Historia

Tenplua 1191 urtean altxatu zen Antoku enperadorearen omenez. Enperadorean 1185ean hil zen Dan-no-Ura borrokan. Borroka hau garrantzitsua izan zen, Minamoto leinuak Taira leinua garaitu eta Gempei Gerrari amaiera eman baitzion.
1871 urtean Kanpei-sha (官幣社) maila eman zioten, familia inperialaren menpeko santutegien multzoan sartu zen beraz. 1940an Kanpei-taisha (官幣大社) mailarik altuena lortu zuen.

## Egitura

Atearen estiloa eta tenploaren kolorea itsasazpiko Ryūgū-jō tenplu mitologikoan inspiratuak daude, Antokuren ama zen Nii-no-Amak biak itsasazpiko dragoiaren jauregira zihoazela amets egin baitzuen.
Barnean Hoichi aretoan Hoichi belarrigabearen irudia dago, izaki mitologiko japoniarra. Oinarrian Nanamori-zuka hilobia dago bertan Dan-no-Ura borrokan hildako Heike gerlariak daude errepresentatuta.

## Iruditegia

* Torii-a.
* Haiden eraikina.
* Dairen eraikina.
* Hoichiren aldarea.
* Lehoi zaindaria.
* Nanamori-zuka.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q712617
* Multimedia: Akama-jingu / Q712617
# Akan Parke Nazionala

Akan Parke Nazionala (japonieraz: 阿寒国立公園, Akan Kokuritsu Kōen) Japoniako Hokkaido uhartearen ekialdean dagoen Parke Nazionala da, Kushiro suprefeturan. 1934an ezarri zen.

## Geografia

Akan eremu bolkanikoa da, sumendien krater eta basoz estalia eta ur gardeneko aintzirak dituena. Ezaguna da bertan marimo alga berdearen esfera handiak eratzen direlako.
Bi eremu bereizten dira parkean:
* Kawayu eremua: Iō mendia (508m) eta Kawayu onsena hartzen ditu eta sulfurozko fumarolengatik da ezaguna. Hainbat aintzira eratu dira kraterretan, Kussharo eta Mashū dira ezagunenak. Kussharo barnean Wakoto penintsula dago, tenperatura altua dituena eta hortara moldaturiko basabizitza berezia daukana. Mashū gainera munduko gardenetakoa ei da, 40 metrotara iristen baita ikuspena.
* Akan eremua: Akan aintzira ere krater lakua da eta 20 kilometrotako luzera dauka. Alboan dauka Meakan sumendia (1.499m). Irakiten dauden lokatzetan basabizitza berezia dago eta aintzirako Churui uhartean eratzen dira marimo bola ezagunak.

## Ondasun nabarmenak

* Kussharo aintzira.
* Mashū aintzira neguan.
* Iō mendiko fumarolak.
* Meakan sumendia.
* Marimo alga berdearen esferak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q415672
* Multimedia: Akan-Mashu National Park / Q415672
# Akan (Wisconsin)

Akan Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Richland konderrian dago, Wisconsin estatuan. 391 biztanle ditu, 36,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Richland konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3245993
* Multimedia: Akan, Wisconsin / Q3245993
# Akaleia

Akaleia :
| Datuak |||
| Jaioterria | Zumaia (Gipuzkoa) | Zumaia (Gipuzkoa) |
| Jaiotza data | 1999 | 1999 |
| Musika mota | pop, elektronikoa | pop, elektronikoa |
| Urteak | 2002 - | 2002 - |
Akaleia Zumaiako Oihana Rodriguez abeslariaren proiektu musikala da. 2022an hasi zen bakarka abesten eta pop musika elektronikoa egiten du.

## Ibilbidea

Hainbat taldetan aritu izan zen batez ere teklatuak jotzen eta Musikenen konposizio ikasketak hasi zituen. 2022an abiatu zuen Akaleia proiektua "Gizakia eta pertsona" bideokliparekin. 2023an bigarren singlea sortu zuen, "Nork!" eta urte berean lehenengo disko luzea atera zuen, Ondoloin. 2024ko MIN sarietarako hautagaia izan zen.
Kontzertuak banda batekin egiten ditu.

## Diskografia

* Ondoloin (2023)

## Erreferentziak

* ↑ «AKALEIA zumaiar artista ezagutu dugu» EITB 2023-02-16 (Noiz kontsultatua: 2024-04-17).
* ↑ «AKALEIA» durangokoazoka.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Akaleia» KATAPULTA - Plataforma 2024-02-01 (Noiz kontsultatua: 2024-04-17).
* ↑ «Akaleia, MIN sarietan euskarazko disko onenaren saria jasotzeko hautagai -» Baleike.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-17).
* ↑ «Ondoloin» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125506823
# Akamarreko seneskalerria

Akamarreko seneskalerria Antzinako Erregimenean Bidaxune inguruko zenbait parrokia elkartzen zituen seneskalerri txiki bat zen (agian bi, Anne Zinken ustez). Agramondeko dukerriko eskumena barne hartzen zuen gutxi gorabehera. Bere historiaren parte bat galdua da, seneskalerri-agiritegiak Frantziako Iraultza aldian erre egin ziren eta.

## Historia

Karlos IX.a Frantziako erregeak 1563ean Agramondarren lurraldean Gixuneko konderria sortu zuenean, Gixune herri aipatuan seneskal bat eta seneskal-egoitza bat sortzea, eraikitzea eta irekitzea erabaki zuen, aipatutako Gixuneko konderri osoko kausa zibil eta kriminalak ezagutuko dituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3035038
# Akamai

Akamai Technologies, Inc. Cambridgen sortua izan zen, Massachusetts-en, CDN (content distribution network) enpresa bat da, hau da, cluster edo zerbitzari talde asko ditu interneten zehar barreiaturik. Kasu honetan Akamaiek erabiltzailetik ahalik eta gertuen egoten saiatzen da, beraz, clusterrak ISP-etan egongo dira kokaturik.
Enpresa 1998.urtean sortu zuen Daniel Lewin MIT-ekin ikasleak, Tom Leighton MIT-eko irakaslearen laguntzarekin. Akamai hitza, Hawaieratik datorren "argi" edo "listo" hitza da. Izenaz aratago, enpresak ez du zer ikusirik Hawaiiekin.

## Bezeroak

Akamairen bezeroak hurrengoak dira: Adobe Systems Incorporated, E*TRADE, American Express, Yahoo!, AOL Radio, Symantec, Match.com, Google, Microsoft, FedEx, BBC News web, la Canadian Broadcasting Corporation, Xerox, iVillage, Apple, Facebook, Music Television (MTV), los United States Geological Survey, la Casa Blanca, Reuters, Newegg.com, y XM Radio. Akamaire webgunean beste bezero asko ikusi daitezke Akamai-ren Webgunea.

## Bitxikeriak

Al Jazeera Akamairen bezeroa zen, baina konpaniak kontratua bertan behera uztea erabaki zuen, Daniel Lewin sortzailea, 2001eko irailaren 11ko atentatuetan eraila izan baitzen.

## Erreferentziak

* ↑ Akamairen bezero lista (ingeleraz)

## Kanpo estekak

* Akamairen webgunea
* Akamairen bezero lista (gazteleraz)
* Akamaik Al-Jazerari zerbitzuak ukatzen dizkio(ingeleraz)
* Datuak: Q415598
* Multimedia: Akamai / Q415598
# Aerologia

Aerologia, atmosfera askea, hots, lurrazalaren eraginetik at gelditzen diren atmosfera-geruzetako (3 km-tik 50-60 km-ra) airea eta haren propietateak aztertzen dituen fisikaren alorra, meteorologiaren adarra da. Aire horren tenperatura, hezetasuna, kondentsazio-prozesuak, erradiazioa, higidurak eta egoera termodinamikoa aztertzen ditu. Lekuak eragin handia badu ere, lurrazaleko aire-mugimendu handiek atmosferaren goiko geruzetan dute jatorria. Aerologiak aztertzen dituen gaiak altuerari dagozkionak dira lehendabizi: altueraren arabera airearen presioak, tenperaturak eta konposizio kimikoak dituen aldaketak. Gaur egun, ikerketa horiek zunda-globoen bitartez egiten dira gehienbat.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q381517
* Multimedia: Atmospheric sounding / Q381517
# Aerometro

Aerometroa airearen eta zenbait gasen dentsitatea (edo beste parametro batzuk) neurtzeko diseinatutako tresna da.
Aerometroaren terminoak (edo Ärometro, greziar klasikoaren -Aero ἀήρ "airea" eta μέτρον -métron "neurria, eskala") gasak definitzeko edo neurtzeko hainbat gailu motari aipamena egiten dio. Izen horrekin izendatutako tresnak honako parametro hauek kalkulatzeko erabil daitezke: airearen edo gas jakin baten dentsitatea, emaria, kantitatea edo beste zenbait parametro, .
Areometro izeneko beste tresna bat (antzinako grezieratik ἀραιός -araiós "arina" eta μέτρον -métron "neurria"), hidrometro gisa ere ezagutzen dena, likidoen dentsitatea neurtzeko erabiltzen dena, askotan artikulu honetan definitzen den aerometro terminoarekin nahasten da.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Marshall Hall: Description of an Aerometer for making the necessary Corrections in Pneumatic Experiments, for reducing the Volumes of the Gases to a given Standard. The Journal of science and the arts, Band 5, J. Eastburn & Co., 1818, Seite 52 Online bei Google Books
* ↑ Enciclopèdia.cat.
* ↑ Mechanics' Magazine, No. 655, 27. Februar 1836. Online bei Google Books
* ↑ Gresley, William Stukeley: A glossary of terms used in coal mining, E. & F.N. Spon London, New York 1883, Seite 273, Volltext auf archive.org
* ↑ Thomas John Taylor, On the progressive application of machinery to mining purposes. In: Proceedings, Institution of Mechanical Engineers, Birmingham 1859, Seite 32 Online auf Google Books und in The Civil engineer and architect's journal, Band 22, 1859, Seite 279 Google Books
* ↑ A. Scheurer: Aerometer zur Bestimmung der in Dampfbottichen vorhandenen Luftmenge. Zeitschrift der Deutschen Gesellschaft für Mechanik und Optik, Deutsche Gesellschaft für Mechanik und Optik, J. Springer., 1900, Seite 86
* ↑ Ronald J. Baken, Robert F. Orlikoff: Clinical measurement of speech and voice Speech Science. Cengage Learning, 2000, Seite 351. ISBN 1565938690 Online bei Google Books
* ↑ S. Smith: The electro aerometer. In: Speech, Pathology and Therapy, 1960, Band 3, Seite 27–33. ISSN 0584-8687
* ↑ Phonation types. In Phonetics, Working Papers. (1987). WPP, No. 67: Studies of Phonation Types. UC Los Angeles: Department of Linguistics, UCLA, Seite 31. Online

## Kanpo estekak

* Datuak: Q381544
* Multimedia: Aerometers / Q381544
# Aeromonas

Aeromonas generoa bakterio Gram negatiboz osatua dago, bazilo itxura dutenak (antza handia dute enterobakterioekin, bazilo txikiak baitira). Enterobakterioen antzera ere, gluzidoak hartzitzen dituzte. Anaerobio fakultatiboak dira eta mugikorrak (flagelo bakarra dute). Ez dute esporarik sortzen.
Garai batean Aeromonas Vibrionaceae familian sailkatzen zen, baina gaur egun berezko familia dauka (Aeromonadaceae).
Katalasa eta oxidasa (+) dira.
Genero honetako bakterioak uretan bizi dira (ur gezatan eta hondakin-uretan, batez ere). Uretan bizi diren animaliak (arrainak, igelak, hegazti batzuk...) bakterio hauekin kutsa daitezke, eta gizakiak animalia hauek jaterakoan ere kutsatzeko arriskua du.
Genero honetan 20 espezie inguru daude, Aeromonas hydrophila, A. caviae eta A. veronii garrantzitsuenak izanik. Bakterio hauek eragiten dituzten patologia nagusiak bi dira: gastroenteritisa eta bakteremia (septizemia). Lehena ur edo janari kutsatuak hartzean harrapatzen da, eta bigarrena gorputzeko zauriak ur kutsatuetan sartzerakoan.
Aeromonas batzuek erresistentzia dute kloroarekiko, eta kloroz tratatutako uretan egon daitezke.
* Datuak: Q137647
* Multimedia: Aeromonas / Q137647
* Espezieak: Aeromonas
# Aerolabaingailu

Aerolabaingailua (ingelesez: hovercraft/air cushion vehicle) ur edo lur gainean ibiltzeko gai den ibilgailua da, bere azpian eratzen duen haizezko koltxoi bati esker mugitzen dena. Motor batez bere azpian aire konprimituzko geruza bat eratzen du, eta haren gainean ibiltzen da. Toki lauetan eta oztopotsuetan ere ibil daiteke. Ez ordea, malkarretan edo oztopo handiak daudenetan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ ISBN 9780850451634..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185757
* Multimedia: Hovercraft / Q185757
# Aerolineas Federales

Aerolíneas Federales musika talde galiziarra izan zen, Vigon eta 1981ean sortutakoa, a movida viguesa delakoaren garaian, eta pop-rock estilokoa.
Miguel Costas, Flechi, Silvino, Coral, Rosa eta Silvia izan ziren taldekideak. gaztelania erabili izan zuten euren ibilbide osoan, 1995 inguruan taldea desegin zuten arte.
"Soy una punk" abesti ezagunenetarikoa izan zuten.

## Diskografia

* "Aerolíneas Federales" (1986).
* "Hop Hop" (1987).
* "Tomando tierra" (1988).
* "Échame sifón" (1989).

## Ikus, gainera

* Galiziako musika

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2825634
* Multimedia: Aerolíneas Federales / Q2825634
# Aeroméxico

Aerovías de México S.A. de C.V., Aeroméxico deitua, Mexikoko nazioarteko airelinea da. 1934an sortua, Mexiko Hiriko nazioarteko aireportuan du bere basea.
Aeroméxico SkyTeam aliantzaren kidea da, Aeroflot, Aerolíneas Argentinas, Air France-KLM, Air Europa, Air France, Alitalia, CSA Czech Airlines, Delta Air Lines eta Korean Air bezala.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Webgune ofiziala
* Datuak: Q381563
* Multimedia: Aeroméxico / Q381563
# Aerolíneas Argentinas

Aerolíneas Argentinas Hego Amerikan dagoen hegaldi konpainia da. Bere egoitza nagusia Argentinako Buenos Aires hirian dauka.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83535
* Multimedia: Aerolíneas Argentinas / Q83535
# 20 centímetros

20 centímetros (euskaraz: 20 zentimetro) Ramón Salazar espainiar film zuzendariak zuzendutako filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Marieta (Mónica Cervera) gizon jaio zen Adolfo izenez, baina bere burua emakumetzat dauka. Bere zakila gorrotatzen du eta sexuz aldatu nahi du​. Narkolepsia izanik, Marietak Tómbola bezalako edo Enrique y Ana estiloko musikal batekin egiten du amets.
Marietak prostituta egiten du lan eta bere zakilaren luzerak, 20 zentimetro luzekoa, deigarri zaie bezeroei. Horietako batek (Pablo Puyol) Marietaren 20 zentimetroei geroz eta arreta gehiago jartzen dio, bitartean Marieta beraz maitemintzen da.

## Aktoreak

* Mónica Cervera : Marieta
* Pablo Puyol : Raúl
* Miguel O'Dogherty : Tomás
* Concha Galán : Berta
* Macarena Gómez : Rebeca
* Lola Dueñas : Rebecaren ahizpa
* Pilar Bardem : Candelaria
* Juan Sanz : Gustavo
* Rossy de Palma : Ice Box
* Najwa Nimri : Bunny

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2530218
# 20ko hamarkada

20ko hamarkada 20. urtetik 29.era bitartekoa da, bi urte horiek barne.
| Hamarkadak: | 10koa - 20koa - 30koa |
| Urteak: | 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1415887
* Multimedia: 20s / Q1415887
# 20th of april

20th of april (euskaraz Apirilaren 20a) Oysterband ingeles folk musika taldearen abesti bat da. 1994an Trawler diskoaren barnean kaleratu zuten. Berez, Celtas Cortos espainiar zelta musika taldearen 20 de abril abestiaren ingelesezko bertsioa da.

## Kanpo estekak

* 20th of april abestia entzungai (Ingelesez)
* Datuak: Q12252658