OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Giannis Antetokounmpo

Giannis Antetokounmpo (grezieraz: Γιάννης Αντετοκούνμπο, Atenas, 1994ko abenduaren 6a) NBAko Milwaukee Bucks taldeko nigeriar jatorriko saskibaloi jokalari greziarra da. 2.11 metroko altuera du, hegaleko posizioan jokatzen du, baina bere ezaugarriengatik antolatzaile eta pibot gisa joka dezake. Thanasis (1992an jaio zen) anaia zaharrena ere saskibaloi jokalari profesionala da.

## Biografia

Giannis Atenas-en 1994ko abenduaren 6an jaio zen eta orain 29 urte ditu. Saskibaloiko jokalari ospetsu bat da. Giannisen gurasoak etorkinak dira, Nigeriakoak, eta Grezian bizi dira. Txikitatik lan egin du bere anaiarekin, Thanasis deiturikoa. Kaletan lan egiten zuen saltzaile bezala.

### Sariak eta saskibaloiko ekitaldietan izendapenak:

* 2× NBA All-Star: 2017, 2018 urtean.
* NBA Most Improved Player: 2017 urtean.
* All-NBA Second Team: 2017 urtean.
* NBA All-Defensive Second Team: 2017 urtean.
* NBA Rising Stars Challenge Participant: 2014, 2015 urtean.
* NBA Slam Dunk Contest Participant: 2015 urtean.
* NBA All-Star Weekend Skills Challenge Participant: 2014 urtean.
* NBA All-Rookie Second Team: 2014 urtean.

### Jokalari profesional bezala izan duen karrera

17 urteekin saskibaloian jokatzen hasi zen Filathlitikos B.C. taldean. Geroxeago, CAI Zaragoza taldean sartu zen (talde hau ACB ligan sartuta dago) baina azkenean NBAko Draft-ean sartzea aukeratu zuen. Horrela NBAra ailegatu zen eta Milwaukee Bucks taldearekin sinatu zuen 2013. urtean. 2018an, raindik jokatzen du talde honetan eta 27.8 puntu, 8.7 errebote eta 5.4 asistentzia egiten ditu batez beste partidako.
* Datuak: Q8991894
* Multimedia: Giannis Antetokounmpo / Q8991894
# Giannutri

Giannutri, Italiako uharte bat da, Toskanar uhartedian, Liguriako itsasoa eta Tirreno artean.
* Datuak: Q19378
* Multimedia: Giannutri island / Q19378
# Gianni Rivera

Gianni Rivera (Alessandria, Piemonte, 1943) italiar futbol jokalaria ohia eta politikaria da. Hamabost urte zituela, Milan futbol taldeak fitxatu zuen. Han Il bambino d'oro ezizena jarri zioten. Milan taldearekin Europako bi kopa irabazi zituen (1963 eta 1969), Nazioarteko Kopa bat (1969), Europako bi Errekopa (1968 eta 1973), Italiako bi liga (1962, 1968), eta Italiako hiru kopa (1967, 1972, 1973).
Italiako futbol selekzio nazionalarekin 60 partida jokatu zituen eta 14 gol sartu. Partida onenak 1970eko Munduko Futbol Txapelketan jokatu zituen, Mexikon; Italia txapeldunorde geratu zen.
Politikari gisa, Europako Parlamentuan aritu da, demokristauen ordezkari.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q230046
* Multimedia: Gianni Rivera / Q230046
# Giannicola di Paolo

Giannicola di Paolo (Città della Pieve c. 1460–1544), Giannicola di Paolo Manni edo Smicca izenez ere ezaguna, Pizkundeko margolari italiarra izan zen, batez ere Perugian aritu zena lanean.
Bere lanik nabarmenena Madonna delle Grazie da, Perugiako Duomoan dagoena, eta baita hiri bereko Collegio del Cambioko fresko multzoa. Pietro Peruginoren ikaslea zen, baina Raphaelen eragina ere garatu zuen.

## Iruditegia

* Perugiako Duomoko madonna.
* 1520ko Gurutziltzatze bat, taula, Portlandeko arte museoan (Oregon).
* Lau santu itoak, - Perugia - Museo Nazionale dell'Umbria.
* Collegio del Cambioko freskoetan, Joan Bataiatzailearen burua, Salome eta Herodes.

## Erreferentziak

* ↑ Other sources cite dates as 1493-1544: Disegni degli Uffizi, Ministerio della Pubblica Istruzione, Issue 12, Volume 1, Tipografia dei Fratelli Bencini, 1893, p. 427
* ↑ Augustinian art website.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3105284
* Multimedia: Giannicola di Paolo / Q3105284
# Gianni Vernetti

Gianni Vernetti (Turin, 1960ko azaroaren 27a) italiar politikaria eta kazetaria da, Alderdi Demokratikoaren kidea. Laura de Donato kazetariarekin ezkonduta dago, eta harekin lau seme-alaba ditu.
1993 eta 1999 artean Turingo Udaleko alkateordea izan zen.
2001 eta 2008 Diputatuen Ganberarako hautatua izan zen Ulivoko eta Alderdi Demokratikoko zerrendetan.
2006 Italiako Errepublikako Senaturako hautatua izan zen eta bigarren gobernuko Romano Prodi Kanpo Arazoetarako Ministroorde bihurtu zen.
2020 maiatzetik La Repubblica-ko editorialista da non editorial ugari idazten dituen, mundu mailako krisi nagusiak kontatzen dituzten erreportajeak, demokrazien eta erregimen autoritarioen arteko konfrontazio gero eta handiagoa, Errusiako, Irango eta Txinako erregimenen Mendebaldeari erronkak.

## Liburuak

* Dissidenti. Da Aleksei Navalny a Nadia Murad, da Azar Nafisi al Dalai Lama: incontri con donne e uomini che lottano contro i regimi. Rizzoli, Milano, 2022. ISBN 978-88-1-716162-6

## Erreferentziak

* ↑ On.Gianni Vernetti, XIV Legislatura. .
* ↑ Ministero Affari Esteri. Ministri e Sottosegretari. .
* ↑ Repubblica. Autore. Gianni Vernetti. .

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q3763661
* Multimedia: Gianni Vernetti / Q3763661
# Geiger kontagailu

Geiger kontagailua, objektu edo toki baten erradiaktibitatea neurtzeko erabiltzen den tresna bat da. Izena bere asmatzaileagatik datorkio, Hans Geiger.
Ohi, bere erdialdearen inguruan hari metaliko fin bat duen hodi metaliko batez osatua dago. Bien arteko espazioa, isolatua eta gas batekin betea dago, eta haria, hodiarekin 1000 V erlatibo ingururekin.
Ioi edo elektroi bat, hodian sartzen da (edo hormatik elektroi bat erauzten da X edo gamma izpiengatik), gasaren atomoetatik elektroiak erauzten ditu, eta, erdiko hariaren potentzial-diferentzia positiboaren ondorioz, harirantz erakarriak dira. Hau egitean, energia lortzen dute, atomoekin talka egiten dute eta elektroi gehiago askatzen dituzte, prozesua, korronte detektagarrizko pultsu bat eragiten duen "zaparrada" bihurtzen den arte. Gas egoki batekin beterik, elektraindar fluxua bere kabuz geratzen da, edo zirkuitu elektrikoak berak ere geratzen lagun dezake.
Tresnari, "kontagailu", bertatik igarotzen den partikula bakoitzak, pultsu berdin bat eragiten duelako deitzen zaio, partikulak kontatzea ahalbidetuz (ohi, modu elektronikoan), baina bere izaera edo energiari buruz ezertxo ere adierazi gabe (kontagailuaren hormak zeharkatzeko haina energia izan beharko dutela izan ezik). Van Allenen kontagailuak metal fin batekin eginak zeuden, zeinek muturretan konexio isolatuak zituzten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48171
* Multimedia: Geiger counters / Q48171
# Geiersthal

Geiersthal Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Regen (barrutia)|Regen]] barrutian. 2014an 2.183 biztanle zituen 22,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q488714
* Multimedia: Geiersthal / Q488714
# Geiger-Marsden saiakuntza

Geiger-Marsden saiakuntza edo Urre xaflaren Rutherford saiakuntza 1909an Ernest Rutherforden begiradapean Hans Geiger eta Ernest Marsdenek egindako saiakuntza da, Manchester unibertsitateako fisika laborategian. Rutherfordek aurrez aurkitutako alfa izpiak urrezko xafla mehe baten aurka jaurtiki zituzten eta aurkitutako emaitzak Thomsonen eredu atomikoarekin bukatu eta atomoaren egitura berrazaltzeko beharra sortu zuten, Bohrren eredu atomikoa.

# Saiakuntza

Geiger eta Marsedenek alfa izpien desbideraketa nehurtuko zuten saikuntza hau egin zuten. Alfa izpiak masa eta abiadura haundiko partikulez daude osatuta eta radio bromidio gasaz betetako tubo batetik ateratzen zituzten. Urre xaflaren kontra egiterakoan, Thomsoenen eredu atomikoa jarraituz, alfa izpiak atomoaren zehar pasatu behar zuten, gradu pare bat desbideratuz. Pantaila fluoreszente baten bidez desbideraketa honen zenbatekoa nehurtu zezaketen, ahalmen gutxiko mikroskopio bat erabiliz. Saiakuntzak Geiger eta Marseden gela ilun batean ordu asko igarotzera behartu zituen, alfa izpiak zink sufrezko pantailan egiten zituzten distira txikien bila.
Urreaz gain, hainbat metal erabili zituzten, aluminioa, burdina eta beruna esaterako. Xaflaren lodiera ere aldatu egin zuten, xafla loditzen zen ahala (eta beraz bere masa atomikoa) alfa izpi geroz eta gutxiago pasatzen ziren ala ez ikusteko. Pasatzen ez ziren alfa izpiak xaflak surgatuko beharko zituen.
Baina esperotako emaitzak ez zituzten lortu; alfa izpi ia gehienak atomoaren zehar pasatzen ziren desbideraketa gutxirekin. Hala ere, zenbait alfa partikula 90 gradu baino gehiagoko angeluz desbideratzen ziren. Nahiz eta urrezko xaflararen lodiera 6x10-8 (200 atomo inguruan) izan, 8000 partikulatik 1 90 gradu baino gehiagoko desbideraketa zuen. Emaitzak ikusterakoan, Rutherfordek bere harridura agerian jarriz, honelakoa esan omen zuen: "Emaitzak guztiz sinestezinak ziren, hamabost haztebeko (38.1cm) koskor bat paperezko zapi baten kontra bota eta zu kolpatzeko bueltako balitz bezala".
Rutherfordek atomoek karga positidun nukleo oso txikia izan behar zutela ondorioa atera zuen 1911an. Nukleo honek karga positiboaz gain, atomoaren masa ia guztia dauka. Elektroiak erakartze elektrostatikoaren bidez nukleo honi bueltaka zenbiltzan. Horrela, alfa izpiak nukleoaren kontra egiterakoan, 90 gradu baino gehiagoko desbideraketa izango lukete, baina beste guztiak elektroi eta nukleoaren artean desbideratu gabe pasatuko lirateke. Ideia honetan oinarrituta, Niels Bohrrek bere eredu atomikoa proposatu zuen 1913an. Bohrren ereduak Rutherforden ereduak zeukan arazo bati ere erantzuten zion, elektroiak nukleoari biratu ezkero, energia elektromagnetikoa igorriko lukete (Maxwellen printziopioetan oinarrituta) eta energia galtzen hasi ezkero, orbitak geroz eta txikiagoak egingo lituzke nukleoarekin jo arte. Arazo honi erantzuten saiatzeko, Rutherfordek nukleoak lotura energi antzeko bat izan behar zuela proposatu zuen, partikula subatomikoen desoreka orekatzeko.

# Ikus, gainera

* Rutherford sakabanaketa

## Kanpo estekak

* Rutherforden eredu atomikoa
* Datuak: Q1648751
* Multimedia: Geiger-Marsden experiment / Q1648751
# Geiger (Alabama)

Geiger Alabamako herri bat da. Sumter konderrian kokatua dago. 2010ean 170 biztanle zituen, 69,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sumter konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68403
# Geichlingen

Geichlingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Eifel Bitburg-Prüm barrutia|Eifel Bitburg-Prüm]] barrutian. 2014an 409 biztanle zituen 5,32 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q640245
* Multimedia: Geichlingen / Q640245
# Gediminas Vagnorius

Gediminas Vagnorius (Vilna, 1957ko ekainaren 10a) lituaniar politikari eta ekonomista da. Lituaniako Lehen Ministroa izan zen 1991-1992 eta 1996-1999 urte bitarteetan. Ingeniaritza- eta ekonomia-ikasketak egin zituen, Vilnan bertan. Ikasketak bukatuta eskolak eman zituen Ekonomiaren Zientzietako Institutuan, 1990 arte, Lituaniako Legebiltzarreko kide hautatu zuten arte alegia, sobietar erregimen komunistaz geroko lehen hauteskundeetan. Handik gutxira, Legebiltzarrak Sobietar Batasunetik bereiztea eta Lituaniako Errepublikaren burujabetasuna aldarrikatzea erabaki zuen. 1991n, baina, sobietar gudarosteko parakaidistek Vilnako irrati- eta telebista-egoitzak hartu zituzten, eta Lituaniako Lehen Ministro Albertas Shimenas desagertu egin zen. Legebiltzarrak Gediminas Vagnorious hautatu zuen behin-behineko Lehen Ministro. Handik ordu gutxira, Shimenas agertu zen, eta emaztea eta seme-alaben bizitza salbatzeagatik desagertu zela azaldu zuen, baina azalpena ez zen Legebiltzarraren gogobetekoa izan, eta Vagnorious berretsi zuten karguan. Gobernuaren buruzagitza hartu orduko, bere zeregin nagusia errepublikaren independentzia lortzea izango zela adierazi zuen. 1991ko otsailaren 10ean Lituaniako Errepublikaren independentziari buruzko erreferenduma deitu zuen: lituaniarren % 90 independentziaren alde agertu zen. Gorbatxovek erreferenduma legez kanpokotzat jo zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q982980
* Multimedia: Gediminas Vagnorius / Q982980
# Gedintailor

Gedintailor, Eskoziako gaeleraz: Gead an t-Sailleir, Eskoziako Highland eskualdeko etxalde bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. B883 errepidean dago, Camastianavaig udalerritik 3 milia hegoaldera eta Peinachorran etxaldea iparraldean dituela.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2409023
* Multimedia: Gedintailor / Q2409023
ieaHebridak :
ieaBarruko HebridakieaColl
Acha
Arinagour
ieaColonsay
Scalasaig
ieaEigg
Cleadale
Galmisdale
ieaIslay
Ardtalla
Ballygrant
Bowmore
Bridgend
Lagavulin
Nerabus
Port Askaig
Port Charlotte
Port Ellen
Portnahaven
ieaMull
Ardtun
Bunessan
Calgary
Craignure
Croggan
Dervaig
Fionnphort
Kintra
Knockan
Lochbuei
Pennyghael
Salen
Tiroran
Tobermory
Uisken
Ulva Ferry
ieaJura
Ardmenish
Craighouse
Feolin
ieaSeil
Balvicar
Clachan-Seil
Ellenabeich
ieaSkye
Achachork
Aird of Sleat
Ardvasar
Armadale
Ashaig
Bernisdale
Bornesketaig
Borreraig
Borrodale
Borve
Bracadale
Broadford
Brogaig
Bualintur
Camastianavaig
Camuscross
Carbost (Loch Harport)
Carbost (Portree)
Claigan
Colbost
Drumfearn
Drynoch
Dunan
Dunvegan
Duntulm
Edinbane
Elgol
Ellishadder
Eynort
Eyre
Fasach
Feorlig
Ferindonald
Fiskavaig
Flashader
Flodigarry
Galltrigill
Garafad
Geary
Gedintailor
Gillen
Glendale
Halistra
Harlosh
Heaste
Isleornsay
Kensaleyre
Kilbride
Kilmaluag
Kilmarie
Kilmore
Kilmuir
Kilvaxter
Kingsburgh
Kyleakin
Kylerhea
Lealt
Lower Breakish
Luib
Milovaig
Mugeary
Ollach
Ose
Peinachorran
Peinlich
Portnalong
Portree
Ramasaig
Roag
Sconser
Skeabost
Sligachan
Staffin
Stein
Struan
Suladale
Talisker
Tarskavaig
Teangue
Torrin
Totaig
Tote
Treaslane
Trumpan
Uig
Uigshader
Ullinish
Upper Breakish
ieaTiree
Mannal
Scarinish :
ieaKanpoko HebridakieaBarra
Allasdale
Ardmore
Ardveenish
Bogach
Borve
Brevig
Castlebay
Caolas
Northbay
ieaBenbecula
Bail' Iochdrach
Balivanich
Nunton
Uachdar
ieaHarris
Amhuinnsuidhe
Ardhasaig
Borsham
Borve
Bun Abhainn Eadarra
Hushinish
Leverburgh
Luskentyre
Rèinigeadal
Rodel
Tarbert
ieaHegoaldeko Uist
Askernish
Auratote
Balgarva
Bornish
Daliburgh
Howmore
Iochdar
Kilaulay
Lochboisdale
Stoneybridge
ieaIparraldeko Uist
Ardheisker
Baile Glas
Carinish
Lochmaddy
Newtonferry
Sollas
Tigharry
ieaLewis
Achmore
Adabroc
Aignish
Aird Uig
Aird
Airidh a' Bhruaich
Ardroil
Arnol
Back
Baile an Truiseil
Balallan
Barvas
Bayble
Borrowston
Borve
Bragar
Branahuie
Breaclete
Breivig
Brenish
Broker
Brue
Cabharstadh
Calbost
Callanish
Carloway
Cliff
Coll
Cromore
Cross
Crossbost
Eorodale
Eoropie
Fivepenny
Flesherin
Garenin
Garrabost
Garynahine
Gravir
Gress
Habost
Holm
Kneep
Knock
Knockaird
Laxdale
Leurbost
Lionel
Marybank
Mealista
Melbost
New Tolsta
Newmarket
Newvalley
North Dell
North Tolsta
Parkend
Plasterfield
Port of Ness
Portnaguran
Portvoller
Sandwick
Shawbost
Shulishader
Skigersta
South Dell
Steinish
Stornoway
Swainbost
Timsgarry
Tolsta Chaolais
Tong
Uig :
# Gedit

gedit GNOME mahaigain ingurunearekin batera banatzen den helburu orokorreko testu editorea da. Sortzaileen erabakiz, editore honen izena letra xehez idatzi ohi da. geditek UTF-8 onartzen du eta bere ezaugarrien artean plugin kudeatzaile dinamiko bat erabiltzeko aukera eskaintzea dago.
GNU/Linux, MAC OS X eta Microsoft Windows sistema eragileentzako eskuragarri da GPL lizentziapean. gedit software librea da.

## Ezaugarri nagusiak

Testu-editore batean ohikoak diren funtzionalitateaz gain (hala nola testua kopiatu, moztu eta itsatsi, inprimatu,etab,..), geditek sintaxia koloreztatzen du erabilitako programazio lengoaiaren arabera. GVFS liburutegia erabiliz fitxategiak urrutitik editatu daitezke. Kodea editatzeko beste ezaugarri bezala, lerroen zenbaketa, indezazio automatikoa eta fitxategiaren segurtasun kopia aipatu ditzakegu.
Gainera geditek zuzentzaile automatiko bat gehituta dauka, hainbat hizkuntza dituena. Funtzionalitate gehiago gehitzeko hedapen eta pluginak instalatzeko sistema dauka, bai geditek banatzen dituenak, edo komunitateak eginikoak.

## Arkitektura

Aplikazioa X Window System leiho sistemarekin funtzionatzeko eraikia izan da, GTK+ eta GNOME liburutegiak erabilita. Editorea GNOMErekin dator.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) gediten webgune ofiziala
* Datuak: Q194501
* Multimedia: Gedit / Q194501
# Gediz

Gediz (antzinean Hermos, antzinako grezieraz: Ἕρμος edo latinez: Hermus deitua; turkieraz: Gediz Nehri, ˈɡediz ahoskatua) Turkiako ibaia da, Anatolia barrutik igarotzen diren eta Egeo itsasoan isurtzen duten bigarren ibairik luzeena, Menderes ibaiaren ondoren.
Kütahyako probintziako Murat eta Kütahya mendietan jaioa, Manisa probintzian zehar ibiltzen da, Sardestik (egungo Sarf) gertu igarotzen da eta Esmirnako golkoan itsasoratzen da, Maltepe herritik gertu. Guztira 401 kilometroko luzera du, eta bere ibilguan Demirköprü presa dago.
Bere ibaiadar nagusiak Kunduzlu, Selendi, Deliinis, Demrek eta Nif dira. 1998ko apirilaren 15ean, Esmirna probintziako ibaiaren deltako 14.900 hektarea Ramsar lekua izendatu zituzten (945 zk.).
# Gee Atherton

George David Atherton, Gee Atherton bezala ezagutua (Salisbury, Ingalaterra, 1985eko otsailaren 26a) downhill modalitatean aritzen den eta munduko txapelduna izan den mendi-bizikletako txirrindularia da.
Animal Commençal taldeko kide da bere anai arrebekin batera, Dan Atherton eta Rachel Atherton.

## Kanpo estekak

* Athertontarren webgune ofiziala
* Datuak: Q1497676
* Multimedia: Gee Atherton / Q1497676
# Gedo

Gedo Somaliako eskualde (gobolka) bat da. Bere hiriburua Garbahaarreey da.

## Ikus, gainera

* Somalia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q856719
* Multimedia: Gedo Region / Q856719
# Gedrita

Gedrita silikato motako minerala da eta gedrite root name taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Gedrita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {\square {Mg2}{Mg3Al2}(Al2Si6O22)(OH)2}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Gedrite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Gedinne

Gedinne, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako Namur probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 4.465 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Direction générale Statistique et Information économique. 2011ko errolda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q241069
* Multimedia: Gedinne / Q241069
# Geek

Geek (ingeleseko geek hitzetik; gik ahoskatzen da, i luzearekin) teknologiak eta informatikak liluratuta bizi den pertsonari deritzo. Friki, bitxia, berezia adieraztera igaro da hedaduraz.

## Ikus, gainera

* Hacker

## Kanpo estekak

* Datuak: Q243697
* Multimedia: Geeks / Q243697
# Galia Belgika

Galia Belgika (latinez: Gallia Belgica) erromatar probintzia izan zen, egungo Herbehereetan, Belgikan, Luxenburgon, ipar-ekialdeko Frantzian eta mendebaldeko Alemanian kokatuta. Galia Belgikako jatorrizko populazioa zelta da nahiz eta badirudi eta germaniar batzuk ere probintzian kokatuta zeudela. Julio Zesarren arabera, Galia eta Belgikaren arteko muga Marnek eta Senak osatzen zuten, eta Germaniarekin Rhinek.

## Historia

Augustok (K.a. 27) ezarri zuen bezala, Gallia Belgika Sena ibaitik ekialderantz hedatzen zen Rhin ibairaino, eta iparraldean Behe Herrialdeak eta hegoaldean Helvetiar lurraldea (Suitza mendebaldea) barne hartzen zituen. Bere hiriburua Durocortorum zen (gaur egun Reims, Frantzia).
Domiziano enperadorearen agintepean (K.o. 81 – 96), Rhin behealdeko eta goialdeko Belgikako zati handiak banandu eta Germania Beherea eta Germania Garaia probintzia bana eratu zituzten, hurrenez hurren.
Dioklezianoren garaian (K.o. 300), aldaketa lurralde antolaketa berri bat bat erabaki zen eta probientzia bitan banatu ze: Belgika Prima, hiriburua, Augusta Treverorumen, gaur egun Trierren zuena eta Belgika Secunda, hiriburutzat Durocortorum Remorum zuena. V. mendean, Belgika franko saliar eta franko erripuariarren erresumetan murgilduta zegoen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Ferro, Redes Desperta. (2019-09-03). «57 a. C. La campaña de César contra los belgas - Desperta Ferro» Desperta Ferro Ediciones (Noiz kontsultatua: 2024-04-20).
* ↑ (Ingelesez) «Belgica | Roman Empire, Gaul, Germania | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2024-04-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q206443
* Multimedia: Gallia Belgica / Q206443
# Galibier Txirrindulari Elkartea

Galibier Txirrindulari Elkartea (gaztelaniaz: Asociación Deportiva Galibier) Orkoiengo kirol-elkartea da, 1993tik aurrera txirrindularitza amateurrean aritzen dena.
Urteetan zehar eta babeslearen arabera, taldea izenaz aldatu da, adibidez 2006tik 2022 arte Lizarte izena zeukan eta 2023tik aurerra Finisher da.
Nahiz eta independente izan, 2008tik 2019ra Movistar Teamen egituraren barnean egon zen eta 2020tik aurrera Kern Pharmarekin lotuta dago, beti harrobi lana egiten.
Taldean Joseba Beloki, Isidro Nozal, Andrey Amador, Marc Soler edo Richard Carapaz bezalako txirrindulariak hazi dira.

## Taldearen izendapena historian zehar

* Construcciones ACR-MRA - (1993-1995)
* Construcciones ACR-Sky Blue - (1996)
* Sky Blue-Construcciones ACR - (1997-1998)
* Tegui Videoporteros - (1999-2001)
* Bodegas Monjardin - (2002)
* Gráficas Ona - (2003-2005)
* Lizarte - (2006-2022)
* Finisher - (2023-)

## Erreferentziak

* ↑ «Lizarte inicia la era post Amador» Diario de Navarra 2009-2-8.
* ↑ Kern Pharma escribirá la historia profesional de la AD Galibier
* ↑ Kern Pharma orgullo

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q84354317
# Galia Zisalpinoa

Galia Zisalpinoa Antzinatean Europako mendebaldean egon zen Galiiarrek okupatzen zuten eskualde bat zati bat izan zen. Italia iparraldean zegoen, eta erromatarrek ezagutu eta asimilatu zituzten lehen galiarrak bizi ziren bertan. Alpeen eta Po ibaiaren artean hedatzen zen.
Erromatarrek, edozein modutan ere, kokapen geografikoaren arabera Galia bat baino gehiago bereizten zituzten: hasierako bereizketa nagusian, Italia iparraldeko eremutik Alpe mendietara arte (igaro gabe), Galia Zisalpinoa zen; eta Alpeetatik beste aldera, Galia Transalpinoa zen. Julio Zesarren garairako erromatarrek beste lurralde batzuk ere konkistatu zituzten, eta Galia Comata ere bereizten zuten.
Galia Zisalpinoa bestelako izenez ere ezagutu izan da, hala nola "Galia Italikoa", "Galia citerior" eta "Galia togata". Arno (Arnus) eta Rubikon ibaietatik iparralderako lurrak ziren Galia Zisalpinokoak. Po ibaiak eskualdea ekialdetik mendebaldera zeharkatzen du, eremuen banalerro naturala. Sasoi hartan banaketa hori oso garrantzitsua zen, ibaiaren alde bateko eta besteko biztanleek alde handiak zituztenez gero.
Esate baterako, hegoaldekoak, Galia zispadanakoak, oso erromanizazio sakona zuten, baita zuzenbidez ere, erromatarren moduko eskubideekin. Iparraldekoak, ostera, Galia transpadanakoak, artean oraindik ez zuten ia erromanizaziorik jasan: zeltak ziren batez ere; I. mendean bakarrik Aquileak eta Cremonak zeuzkaten erromatarren eskubideak. Hizkuntzaz ere, euren jatorrizkoak zerabiltzaten; latina bigarren hizkuntza zen. Nolanahi ere, Galia Zisalpinokoek ez zuten erromatarrekin bat egiten orokorrean; erromatarren armadarako ere ez zuten parte hartzen, esate baterako.

## Galia Zisalpinoaran konkista

K.a. 229an, Erromak Adriatikoaren merkataritza eteten zuten pirata ilirioen arazoa konpondu ostean, Po edo Galia Zisalpinako lautadak konkistatu zituen eta Cremona eta Piacenzako kolonia latindarrak sortu zituen.
* Galia Zisalpinoko herri galoak.
* Galia Zisalpinoko herriak eta mugakideen mapa Italia iparraldean.

## Oharrak

* ↑ Kolonia latinoak ex novo fundazioak ziren, eta bertan ezartzen ziren jatorri italikoko edo indigenako herriak, herritartasun latindarraren izaera juridikoa jaso zutenak. Errepublika garaian eta Erromatar Inperioaren hasieran. Ikus: ¿Qué eran las colonias latinas? Canal UNED. UNED

## Erreferentziak

* ↑ «Bilaketa orokorra» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-12-04).
* ↑ Alfaro Giner, Carmen. «Historia de Roma. Historia antigua universal (CÓD. 14514)» Valentziako Unibertsitatea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q199728
* Multimedia: Cisalpine Gaul / Q199728