OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tripadvisor

Tripadvisor, Inc. bidaiekin lotutako edukiak eskaintzen dituen estatubatuar enpresa da. Bidaiarientzako foroak ere baditu. Zerbitzuak doakoak dira, eta erabiltzaileek sortzen dute eduki gehiena. Publizitatearekin finantzatzen da.
2000ko otsailean sortu zuten Stephen Kaufer, Langley Steinert eta beste batzuek. Flagship Venturesek, Bollardek eta inbertitzaile pribatuek finantzatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Fact Sheet (Ingelesez)
* ↑ (Ingelesez) Flagship Ventures. (2004-3-16). IAC Acquires Tripadvisor, Inc.. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1770710
* Multimedia: TripAdvisor / Q1770710
# Tripaki hankagabe

Tripaki hankagabea (Hericium cirrhatum) Hericiaceae familiako onddo espezie bat da. Jan daiteke, baina sukaldaritzarako balio handirik gabea da.

## Deskribapena

Karpoforoa: 10 eta 15 cm bitartekoa, mamitsua, pisu inbrikatuetan jarritako zenbait kapelaz osatua, banatu eta denak oinarri batetik ateratzen dira. Zurixka-horixka kolorekoa da eta bai goialdean zein behealdean eztenak dituzte.
Eztenak: Pruinadunak, antzuak eta errudimentarioak dira goiko azalean, eta luzeak eta emankorrak barrualdean.
Haragia: Lodia, Suberosoa edo biguna, zuria eta gero krema kolorekoa. Usain fungikoa du eta zapore gozoa.
Etimologia: Hericium terminoak multzo honetako arantza emankorrei egiten die erreferentzia, eta triku baten antzekoa dela esan nahi du. Cirrhatum epitetoak ere arantzei egiten die erreferentzia. Kiribilak dituela.

## Jangarritasuna

Jangarria, baina garrantzi gutxikoa.

### Nahasketa arriskua

Hericium erinaceus eta Hericium coralloides delakoekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean, hostozabalen enbor hiletan hazten da, batez ere haritzetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia, Australia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 425 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa., 458 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 312 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81182623
* Multimedia: Hericium cirrhatum / Q81182623
# Triosa

Triosak hiru karbono atomo dituzten monosakaridoak dira. Beren formula enpirikoa ${\ce {C3H6O3}}$ da.

## Ezaugarriak

Monosakarido guztietan bezala, triosek zetona edo aldehido taldeak dituzte. Zetona taldea dutenek zeto aurrizkia daramate, eta aldehido taldearenek aldo aurrizkia.
Triosa garrantzitsuenak glizeraldehidoa (aldotriosa) eta dihidroxiazetona (zetotriosa) dira, gluzidoen metabolismoan garrantzi handia dutenak (glukolisian eta Calvin zikloan, besteak beste).
Glizeraldehidoak bi estereoisomero ditu: D-glizeraldehidoa eta L-glizeraldehidoa. Dihidroxiazetonak aldiz ez du isomerorik, ez baitu karbono asimetrikorik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q408699
* Multimedia: Trioses / Q408699
Karbono hidratoak :
MonosakaridoakDiosakAldosak: GlikolaldehidoaTriosakAldosak: Glizeraldehidoa Zetosak: DihidroxiazetonaTetrosakAldosak: Eritrosa • Treosa Zetosak: EritrulosaPentosakAldosak: Arabinosa • Erribosa • Lixosa • Xilosa Zetosak: Erribulosa • XilulosaHexosakAldosak: Alosa • Altrosa • Galaktosa • Glukosa • Gulosa • Idosa • Manosa • Talosa Zetosak: Fruktosa • Psikosa • Sorbosa • TagatosaHeptosakZetosak: Manoheptulosa • SedoheptulosaDeribatuakDesoxiazukreakDesoxirribosa • RamnosaAminoazukreakGalaktosamina • Glukosamina • N-Azetilgalaktosamina • N-AzetilglukosaminaAzukre azidoakAzido galakturonikoa • Azido glukonikoa • Azido glukuronikoaAzukre alkoholikoakArabitola • Glizerola • Inositola • Manitola • SorbitolaOligosakaridoakDisakaridoakIsomaltosa • Kitobiosa • Laktosa • Laktulosa • Maltosa • Sakarosa • Trehalosa • Turanosa • ZelobiosaTrisakaridoakErrafinosa • Maltotriosa • MelezitosaGainerakoakDestrina (+ Maltodestrina+ Ziklodestrina) • Estakiosa • FruktooligosakaridoakPolisakaridoakHomopolisakaridoakAlmidoia (Amilosa + Amilopektina) • Glukogenoa • Kitina • Kitosanoa • Zelulosa • InulinaHeteropolisakaridoakAgar-agarra • Azido hialuronikoa • Glikosaminglukanoa • Hemizelulosa • Heparina • Kondroitina • Pektina Glukolipidoak • Lipopolisakaridoak • Glikoproteinak • Peptidoglikanoak :
# Thrichomys laurentius

Thrichomys laurentius Thrichomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Echimyidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Thrichomys
* Echimyidae
# Thriller

    Artikulu hau generoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Thriller (argipena)».
Thrillerra (ingelesetik to thrill, ikaratu) suspensea eta tentsioa osagai dituen literatura, bideo-joko eta zinema generoa.
Thrillerra espioi filmen eta polizia filmen antza daukate. Alfred Hitchcock zinema genero honen maisutzat hartzen da.
Antzinako olerki epikoek, hala nola Gilgameshen epopeia, edo Homeroren Odisea teknika narratibo antzekoak erabiltzen zituzten. Odisean, Odiseo heroiak etxeranzko bidea hartzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q182015
* Multimedia: Thrillers / Q182015
# Thriller (albuma)

    Artikulu hau albumari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Thriller (argipena)».
Thriller Michael Jackson estatubatuar abeslariaren seigarren albuma izan zen. Epic Recordsek 1982ko azaroaren 30ean saltzeari ekin zion eta 1979ko Off the Wall albumaren ondorengoa izan zen. Thriller inoiz ateratako albumik salduena da, 65 milioi ale baino gehiago. Bertan Michael Jacksonek post-disco, R&B, pop eta rock uztartu zituen.
Los Angelesko Westlake estudioan grabatu zuten. Quincy Jones ekoizleak lagunduta, Jacksonek Thrillerren bederatzi abestietatik lau idatzi zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Gitlin, Martin. (2011-3-1). The Baby Boomer Encyclopedia. ABC-CLIO, 196 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44320
* Multimedia: Thriller (Michael Jackson album) / Q44320
# Thriller (argipena)

Thriller izan daiteke:

## Zinema eta literatura

* thriller, suspensea eta tentsioa osagai dituen generoa;

## Musika

* Thriller (albuma), Michael Jacksonen albuma;
* Thriller (abestia), album horretakoa;
* Michael Jackson's Thriller, bideoklipa;

## Telebista

* Thriller (telesaila), Erresuma Batuko telesaila.
# Thriller judizial

Thriller judiziala edo thriller legala thriller eta fikzio kriminaleko kontakizunen azpigenero bat da, non pertsonaia nagusiak abokatuak eta zuzenbidearen praktikarekin zerikusia duten langileak diren. Justizia-sistema bera izaten da lan horietako zati garrantzitsu bat, eta, batzuetan, ia pertsonaietako bat izaten da. Ildo horretan, lege-sistemak lege-thriller-erako esparrua ematen du, eta polizia modernoaen lan-sistemak polizia prozesalaren generorako ematen du.
Oro har, abokatuek beren kasuen defentsan parte hartzen dute (normalean, beren bezeroaren errugabetasuna leporatzen zaien krimenean, edo orain arte bidegabe erabili duten erakunde ustel baten erruduntasuna), eta, ondorioz, beren harreman pertsonalak eta, askotan, beren bizitzak arriskuan jartzen dituzte.
Genero gisa, «lege-drama» terminoa telebistako eta filmetako programei aplikatzen zaie, eta «lege-thriller» terminoak, berriz, eleberriei eta antzezlanei.

## Autore nabarmenak

Genero hau landu duten autoreen artean, William Bernhardt, Michael Connelly, William J Coughlin, Kenneth G. Eade, Linda Fairstein, Erle Stanley Gardner, Mark Giménez, James Grippando, John Grisham, David Kessler, Lowell B. Komie, William Lashner, John Lescroart, Paul Levine, Phillip Margolin, Steve Martini, Brad Meltzer, John Mortimer, Michael Nava, Perri O'Shaughnessy, Richard North Patterson, Nancy Taylor Rosenberg, Lisa Scottoline, Gianluca Arrighi, Sheldon Siegel, Arthur Train, Scott Turow, Kate Wilhelm edota Steve Cavanagh nabarmentzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Sauerberg, Lars Ole. (2016). The legal thriller from Gardner to Grisham : see you in court!. Londres, 1–12 or. doi:10.1057/978-1-137-40730-6_1. ISBN 978-1-137-40730-6..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2490520
# Thrills in the Night

"Thrills in the Night" Kiss hard rock talde amerikarraren abestia beraien 1984ko Animalize albumean agertzen dena, eta 1985ean single modura kaleratu zena. Abestia Kisseko Paul Stanley abeslari/gitarjoleak eta Plasmatics taldeko Jean Beauvoir baxu-jotzaile ohiak idatzi zuten.
Abesti promozionatzeko bi bideo grabatu zituzten, nahiz eta bakarra kaleratu zuten, non taldea jende aurrean agertzen den abestia jotzen. Bideoan Bruce Kulick gitarjolea agertzen da lehen aldiz, 1984ko hasieran Mark St. John ordeztu zuena.
Abestiak goizeko 9etatik arratsaldeko 5etararte profesionalki lan egiten duen emakume bati buruz hitz egiten du, eta gauean jendearen desio sexualak betetzen dituena, inork bere eguneko bizitzaz ezer jakin gabe.

## Erreferentziak

* ↑ KISS Bideo Informazioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3022436
# Toxoide

Toxoidea (anatoxina ere deitua) moteldua izan den toxina bakterianoa da. Bakteriar-toxinak hainbat prozedura fisiko-kimiko erabiliz tratatzen dira beraien jarduera toxikoa ezabatzeko, euren antigenotasuna (hots, erantzun immunea eragiteko ahalmena) galdu gabe.
Toxoideek duten aplikazio praktiko nagusia txerto moduan erabili izatean datza.
Van Bohring izeneko zientzialari alemaniarra, XIX. mendearen hondarrean, konturatu zen toxina difterikoa berotzerakoan (70º C-tan ordubeteko tartean) toxina horrek bere ahalmen toxikoa galtzen zuela antigorputzen ekoizpena eragiteko ahalmena galdu gabe; hori izan zen sortutako lehenengo toxoidea. Gaur egun beroarekin ez ezik, formol edo etanolarekin ere toxina bat tratatuz toxoideak lor daitezke.
Corynebacterium diphteriae eta Clostridium tetani bakterioen toxinetatik difteria eta tetanosen aurkako toxoideak, hurrenez hurren, lortzen dira egun, txerto moduan erabiltzeko. Botulismoaren kontrako txertoa ere Clostridium botulinum bakterioak ekoizten duen toxinari bere toxikotasuna kenduz eskuratzen da.
Toxina batzuekin ez da oraindik lortu (2012. urtean) toxoideak sortu. Eskarlatinaren aurkako txertorik ez dago, Streptococcus pyogenes bakterio patogenoaren toxina ezin izan baita toxoide bihurtu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q908822
# Toxikologia

Toxikologia toxina edo pozoiek bizidunetan dituzten efektuak aztertzeaz arduratzen den zientzia da. Medikuntzaren adar bat da eta tratamendu edo intoxikazio moduan erabil daiteke. Agente kimiko eta fisikoek sistema biologikoen gainean dituzten efektu kaltegarriak aztertzen dituen eta sortutako kaltearen larritasuna finkatzen duen diziplina moduan ere defini daiteke. Agente kaltegarri hauen izaera, ekintza mekanismo eta gertatutako aldaketa biologikoen ebaluazioaz arduratzen da.

## Historia

Toxikologia modernoaren aita Mathieu Orfila kontsideratzen da, berak eman baitzuen 1813an lehen tratamendua.
Theophrastus Phillipus Auroleus Bombastus von Hohenheim ere, Parazeltso (1493–1541) izenaz ezagunagoa, toxikologiaren aitatzat hartu izan da. Berak esana da: «gauza guztiak dira pozoi, eta ez da pozoi gabeko ezer, dosia da gauza bat pozoitsu egiten duena».

## Dosia eta toxikotasuna

Toxikologiak dosia eta honek organismo biziaren gain dituen eraginen arteko erlazioa aztertzen du. Substantzia kimiko baten toxikotasuna dosiaren araberakoa da. Hau da, Parazeltsok esan zuenez, dosiak egiten du pozoia. Parazeltso XVI. mendean bizi izan zen, eta bera izan zen substantzia toxikoen dosia eta eragina erlazionatu zituen lehen pertsona.
LD$_{50}$ (Letal Dose, «dosi letala») terminoak, substantzia toxikoa emandakoen erdiak (% 50) hiltzen dituen substantzia horren dosia da. Hau ezagutzeko, sagu edo laborategiko beste animalia batzuekin frogak egiten dira pertsonetan erabili aurretik.

## Metabolito toxikoak

Pozoiak kontsideratzen diren substantzia askok, modu ez zuzen batean dituzte eragin toxikoak. Horietako bat metanola da, hau kimikoki gibelean formaldehido eta azido formiko bihurtzen da metabolismoaren ondorioz. Metabolito horiek dira hain zuzen ere, eragin toxikoak sortuko dituztenak.
Gibeleko entzima batzuen aldakortasun genetikoak, konposatu batzuen toxikotasuna desberdina izatea dakar pertsona batetik bestera. Gibeleko entzima hauetako batzuk molekula batzuk substantzia toxiko bihur ditzakete erreakzio kimiko baten bidez.

## Toxikologia kimikoa

Toxikologia kimikoak agente kimikoen egitura aztertu eta honek sortzen duen efektuarekin erlazionatzeaz arduratzen da. Arlo honetan ordenagailu bidezko diseinuak erabiltzen dira eta sintetikoki ekoiztutako substantziak ere bai. Honela, sendagai berrien aurkikuntza, sendagaien metabolismoari buruzko informazioa, ekintza mekanismoak ezagutzea, kimika bioanalitikoa, epidemiologia molekularra.. ahalbideratzen ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7218
* Multimedia: Toxicology / Q7218
# Toxina botuliniko

Toxina botulinikoa edo botulismoaren toxina Clostridium botulinum bakterioak sortutako neurotoxina da, botulismoa eragiten duena. Farmakologian, gaixotasun neurologiko batzuk tratatzeko erabiltzen da, baita zimurren kontrako produktu kosmetiko gisa ere. Botox da haren izen erregistratu ezagunetako bat. Arma kimiko edo biologiko bezala, oso arriskutsutzat eta suntsipen handiko armatzat hartzen da, Genevako Konbentzioek eta Arma Kimikoei buruzko Konbentzioak debekatua. Bere formula kimikoa C$_{6760}$H$_{10447}$N$_{1743}$O$_{2010}$S$_{32}$ da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kontsulta-fitxak] [2014]
* ↑ Koirala, Janak; Basnet, Sangita. (2004-7-14). Botulism, Botulinum Toxin, and Bioterrorism: Review and Update. in: Medscape. Cliggott Publishing.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208413
* Multimedia: Botulinum neurotoxin / Q208413
# Toxolioceras

Toxolioceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren., hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268092
# Toxoplasma gondii

Toxoplasma gondii toxoplasmosi gaitza eragiten duen protozoo patogenoa da. Toxoplasmosia orokorrean ez da gaitz larria, baina hainbat kasutan ondorio gaiztoak dakartza haurdun dauden emakumeengan, umekia nabarmen kaltetu baitezake. Immunitate-sistema ahula dutenengan ere toxoplasma gondiiren infekzioa arriskutsuagoa da pertsona osasuntsuengan baino.
Toxoplasmosia zoonosi bat da, katua izanik gizakia kutsatu ahal duen animaliaren bat.
Protozoo hau zelula barneko parasitoa da, eta hiru morfologia ezberdinak ditu bere bizi-zikloan:.
* ookistea: esporaren antzeko forma bat da, denbora luzez aske irauten dena ostalariarengandik kanpo; hau da ostalari berria infektatzen duena
* bradizoitoa: ostalari barnean dagoen protozooa, ugalketa motela duena. Takizoito bihurtzen da gero
* takizoitoa: infektatutako ehunetan kisteak sortzen dituen toxoplasma gondiiren forma. Mugikorra da eta ugalketa arina du.

## Erreferentziak

* ↑ Basaran Miren eta Umaran, Adelaida Mikrobiologia medikoa E.H.U.ak argitaratuta, 355-356 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131003
* Multimedia: Toxoplasma / Q131003
* Espezieak: Toxoplasma gondii
# Toxkivka

Toxkivka (ukraineraz: Тошківка) edo Toxkovka (errusieraz: Тошковка) Ukraina ekialdeko Luhansk Oblasteko Sievierodonetsk Raionean kokaturiko hiri-motako kokagune bat da, Luhansk hiriko erdigunetik 30 bat kilometrora kokaturikoa, MIMan.

## Demografia

Jatorri-hizkuntzaren banaketa, 2001eko Ukrainako Erroldaren arabera:
* Ukrainera : %83.05a
* Errusiera: %16.39a
* Bestelako hizkuntzak: %0.56a

## Erreferentziak

* ↑ «Банк даних» database.ukrcensus.gov.ua (Noiz kontsultatua: 2022-05-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4461612
* Multimedia: Toshkivka / Q4461612
# Trasmiras

Trasmiras Ourenseko udalerria da, Limia eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.723 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ourenseko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q917185
* Multimedia: Trasmiras / Q917185
# Trasmierako eskualdea

Trasmiera eskualdea :
| Kantabria ||
| Azalera | 557,97 km² |
| Biztanleria | 54.954 (2009) |
| Dentsitatea | 98,48 bizt / km² |
| Udalerriak | Argoños, Arnuero, Bárcena de Cicero, Bareyo, Entrambasaguas, Escalante, Hazas de Cesto, Liérganes, Marina de Cudeyo, Medio Cudeyo, Meruelo, Miera, Noja, Ribamontán al Mar, Ribamontán al Monte, Riotuerto, Santoña, Solórzano eta Voto |
| Herririk handiena | Santoña (11.569) |
Trasmiera eskualdea (Tresmiera kantabrieran) Espainian dagoen Kantabria erkidego autonomoko eskualde bat da. Miera ibaia eta Asón ibaiaren artean kokatze da, Santanderreko badia eta Santoña udalerriaren artean hedatzen delarik. Bere hiriburua Ribamontán al Monte udalerria da, gehienbat eskualde honen erdian, nahiz Santander eta Laredo arteko erdi bidean kokatzen delako. Halere eskualde honetako udalerririk populatuena Santoña da.
Trasmiera XI. mendean aipatzen zen, eta Aragoi eta Iruñeko Erresumako tenentzia bat izan zen Alfontso I.a Borrokalariaren erregealdi amaiera arte (1131).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2602918
* Multimedia: Trasmiera / Q2602918
# Traslaviñako dorrea

Traslaviñako dorrea Traslaviñan (Artzentales, Bizkaia) dagoen dorretxea da. Miranda, Mendoza edo Puente dorrea izenekin ere ezaguna da. Traslaviña erdian dago kokaturik, Andra Maria parrokiatik hurbil.
2002ko urtarrilaren 14ean, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak

Ederki bereiztutako bi zatiz osatzen da, dena den, kronologikoko eta estilo aldetik oso gertukoak dira biak, XVI. mendean egin baitziren. Gotor-etxe bat da eta bertan bizitzeko zati bat gehitu zitzaion eraiki zen unea baino beranduago.
Lau angeluko oinplanoa eta itxura kubiko nabarmena ditu dorreak, lau isurkiko estalkia duelarik. Beheko solairua, bizitzeko solairua eta ganbara ditu, eta harlanduzkoz, hareharriz eta kareharriz aparejatua dago, harri txikiz betetako horma-atal bikoitza eratuz. Ertarotik aldaketa garrantzitsuak jasan ditu eta ondorioz, material eskasagoz konpondutako gune ugari ditu.
Beheko solairuak ez du jatorrizko baoetatik bat bera ere kontserbatzen, ustez, argi-zuloak eta kortako sarrera besterik ez zirenak. Argi-patio bat zeharkatuz goiko sarrera batera irits daiteke lehen solairuko fatxada nagusian, eta gainerako fatxadetan, saieterak eta beranduagoko bao dintelduak daude. Baina, bizitzeko solairu horretako bao zaharretan daude eraikinaren dekorazio-motibo urriak.
Eskuineko fatxadari atxikita jauregia dago eta horren ardatz handia gotor-etxea bera baino handiagoa da.
Bere horma-atalak entokatutako harlangaitzez eginak daude, tamaina aldetik oso irregularrak dira eta hareharria eta kareharria konbinatzen dituzte. Ertzetan berriz, hareharrizko harlanduzkoz eginiko kate bikoitzak ditu luze-zeharka ipinita. Harlanduzkoak dira ere baoetako ertzak eta ganbarako almenatua.
Beheko solairuak, kortak, dinteldutako bi sarrera moderno ditu eta ez dago jatorrizkoen arrastorik. Lehenengoa da solairu garrantzitsuena eta 88 bat metro karratuko gela batek osatzen du. Gaur egun, kanpotik irits daiteke bertara argi-patio zabal bat zeharkatuta. Horretan eta atzealdeko fatxadan lau arku konopial daude, zertxobait desberdinak eta triangelu alderantzikatuak osatzen dituzten harlanduzko sailen gainean finkatuta. Hormen lodiera dela eta, kanoiak eskartzanoak dira leihoen barnealdean.
Solairu horren gainean, nekazaritza-erabilerako ganbara bat dago. Horren gainaldea zabaldu egiten da soroko produktuak aireztatu ahal izateko.
Arkitektura militar eta etxebizitza-arkitekturako ale ikusgarria de Traslaviñako multzoa. Estilo gotiko-errenazentista du eta XVI. mendean egindakoa da. Goiko areto edo sala duen dorreen tipologiakoa da bere tamainagatik, garitak eduki izana agiri bidez frogatuta egoteagatik eta fatxada berezituetan bi sarrera izateagatik.

## Erreferentziak

* ↑ Artzentaleseko Udala: Miranda dorrea. .
* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Datuak: Q28193619
# Toyah (Texas)

Toyah Texasko herri bat da. Reeves konderrian kokatua dago. 2010ean 90 biztanle zituen, 4,20 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Reeves konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q978333
* Multimedia: Toyah, Texas / Q978333
# Toya Prudêncio

Sónia Prudêncio, ezaguna Toya Prudêncio izenez (Portugal, ?) portugaldar hezitzailea eta ekintzaile feminista ijitoa da. Diskriminazio etnikoaren aurka borrokatzen eta hezkuntzaren bidez gizarteratzea sustatzen aritu da. 2016an, Letra Nomadak izeneko elkarteak Urteko Ijito izendatu zuen.

## Bizitza

Eskola utzi eta lehen hezkuntza baino ez zuen osatu. 16 urterekin senarra ezagutu, ezkondu eta bi alaba izan zituen. 2018an, goi mailako hezkuntza ikasketak hasi zituen Portugalgo Unibertsitate Irekian, Bruno Gonçalves Letra Nomaden elkarteko buruak bultzatuta.
Ijito komunitatea hezkuntzaren bidez integratzea defendatzen du, baita eskolari balioa emango dioten politika publikoak sustatzea ere. Erregulartasunez parte hartzen du egiturazko arrazismoak lan-prekarietatean dituen ondorioei buruzko eztabaidetan, baita kolonialismoari eta kolonialtasunari buruzko eztabaidetan ere.
Migrazioetarako Goi Mandatariaren Elige Amar + proiektua bultzatu zuen. 2019an, Unir Pueblos izeneko Elkartea sortu zuen, Portugalen bizi diren erromaniar komunitateen eta gutxiengoen integraziorako. 2019an hasi zen Pobreziaren Aurkako Europako Sarean lanean. Ijitoen komunitateari lotutako estereotipoak lan munduan deseraikitzeari buruz izan zen bere lana.

## Aintzatespenak

* 2016an Letras Nómadas Elkartearen Urteko Ijitoa saria irabazi zuen. Sari horrekin emakume bat aintzatesten zen bigarren aldia izan zen.
* 2019an Raquel Freireren Historias de mujeres de mi país dokumentalean erretratatutako hamabi portugaldarretako bat izan zen. Dokumentalak Herritartasunaren eta Berdintasunaren Estatu Idazkaritzaren babesa izan zuen, eta RTPn erakutsi zen 2021eko martxoan.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Miranda, Ana Cristina Pereira, Adriano. «As mulheres ciganas estão a fazer a sua pequena revolução» PÚBLICO.
* ↑ Pereira, Ana Cristina. «Associações ciganas apresentam cem queixas contra ódio na Net» PÚBLICO.
* 1 2 «Ciganas com um pé na tradição e outro na universidade» www.dn.pt.
* 1 2 3 «“Nexo do universo, rainhas do agora”: Histórias das Mulheres do Meu País» Gerador 2021-03-27.
* 1 2 3 Vozes Ciganas no Mercado de Trabalho (Parte II), Entrevistas. .
* ↑ «Mundo contra o racismo nas ruas e online, com a memória do apartheid» Afrolink 2021-03-21.
* ↑ «Webinar Colonialismo e Colonialidade» Esquerda.
* ↑ Pontos nos ii - etnia cigana. .
* ↑ Vilela, Joana Stichini. «Raquel Freire. "Quis conhecer as mulheres do meu país, que é muito melhor do que as elites que o governam"» Observador.
* ↑ «″Finalmente há mulheres feministas no Governo″» TSF Rádio Notícias 2019-03-07.

## Kanpo estekak

* "Toya" Prudêncio, errezetaren bizitza- Babak ijitoen erara
* Datuak: Q105395491