OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kaligula

Kaligula (latinez: Gaius Julius Caesar Germanicus) (K. o. 12ko abuztuaren 31 - K. o. 41eko urtarrilaren 24a) Erromako hirugarren enperadorea (37 - 41) izan zen. Germanikoren eta Agripinaren semea zen. Haren ankerkeria, despotismo eta bitxikeriengatik da ezaguna. Bere bizkartzainek hil zuten 41 urtean. Germaniako gotorleku militar batean igaro zuen haurtzaroa. Soldaduek Kaligula ezizena eman zioten haren botatxoengatik, horixe esan nahi baitu Caligulae latinezko hitzak. Kaligulak gorrotatu egiten zuen ezizen hori.
Tiberioren ondorengoa izan zen eta hasieran herriaren gogoko politika liberala bideratu zuen. Erialdi batek aldatu zuen, ordea, Kaligularen nortasuna eta bere burua, errege ez ezik, jainko bihurtu zuen. Inperioko altxorra xahutu zuen, herriari zergak ordainarazi zizkion eta, dirua lortzearren, aristokraziako kide ospetsuenak hil zituen. Bere eromenean, Erromako herriak buru bakarra izan zezan nahi zuen, ezpata ukaldi batez moztu ahal izateko. 41. urtean hil zuten. Erromako Senatuak enperadoreen zerrendatik kendu zuen. Albert Camus frantses idazleak antzerki lan ospe handikoa idatzi zuen, Caligula izenekoa, enperadorearen bizitza oinarri hartuta.
Garaiko iturriak ez dira, ordea, oso onak. Haietan, orokorrean pertsona baino karikatura ematen du Kaligulak: megalomanoa, apetatsua eta krudela. Aipatzen da Kaligulak bere zaldi maitatuena, Incitatus izenekoa, kontsul izendatu zuela. Halaber, intzestu-harremanak izan ohi zituen bere arrebekin, batez ere Drusila gazteenarekin. Hala ere, ez dago aipamen horiek frogatzerik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. Latin eta greziar pertsona-izen klasikoak.... .
* Datuak: Q1409
* Multimedia: Caligula / Q1409
# Kalifornio

Kalifornioa elementu kimiko bat da, Cf ikurra eta 98 zenbaki atomikoa dituena. Elementu transuranidoa izanik, merkataritza-erabilera gutxi dauzka. Kurioa alfa partikulekin (helio-ioiekin) bonbardatuta aurkitu zen.

## Ezaugarri nagusiak

$^{252}$Cf (2,645 urteko erdibizitza duena) neutroi-igorle indartsua da eta, beraz, oso erradioaktiboa eta bizitzarako kaltegarria da (mikrogramo bat kaliforniok 170 milioi neutroi igortzen ditu minutuko). $^{249}$Cf isotopoaren jatorria, berriz, $^{249}$Bk isotopoaren beta desintegrazioa da, eta kalifornioaren gainerako isotopoak berkelioa erreaktore nuklear batean neutroi-erradiazioaren pean jarriz sortzen dira.
Kalifornioak ez dauka inolako funtziorik bizitzaren garapenean. Bere konposatu kimiko gutxi batzuk besterik ez dira sortu eta ikertu, besteak beste kalifornio oxidoa (Cf$_2$O$_3$), kalifornio trikloruroa (CfCl$_3$) eta kalifornio oxikloruroa (CfOCl). Ur-disoluzioan egonkorra den kalifornio-ioi bakarra kalifornio(III) katioia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1888
* Multimedia: Californium / Q1888
# Kalifornsky (Alaska)

Kalifornsky Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kenai Peninsula Boroughn dago, Alaska estatuan. 8.487 biztanle ditu, 180,668349 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kenai Peninsula Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q921285
# Kalihiwai (Hawaii)

Kalihiwai Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kauai konderrian kokatuta dago, Hawaii estatuan. 361 biztanle ditu, 7,163096 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kauai konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2524501
* Multimedia: Kalihiwai, Hawaii / Q2524501
# Kaligrama

Kaligrama (calligramme frantses hitzatik) poesia bisual edo ikus-poema mota bat da. Bertsoak edo hitz-multzo bat erabiliz, olerkiak jorratzen duen gaiari buruzko irudi bat osatzen du idazleak. Tipografia, kaligrafia edo eskuz idatzitako testua irudi bisual moduko bat sortzeko moduan konpondu edo konfiguratzen da. Nolabait, poesia eta marrazkia konbinatzen ditu. Hitzek sortutako irudiak bisualki adierazten du hitzak edo hitzek esaten dutena.

## Apollinaire

Guillaume Apollinaire (1880-1918) poeta frantziarra, poema hauen sortzailea, kaligrama asko egin zituen. Hala ere, kaligramak ehunka urte zeramatzaten beste kultura batzuetan, hala nola kaligrafia arabiarrean, baina Apollinairek modan jarri zituen. 1918an agertu zuen poema liburuari Calligrammes izenburua eman zion. Egileak “ideograma lirikoak”’ ere deitu zituen poemok.

## Garaia

Modernitatean, XX. mendearen hasieran haustura eta berrikuntza bilatzen zuten Abangoardiekin batera zabaldu zen, zehazkiago, kubismo literarioarekin eta ondorengo kreazionismo eta ultraismoarekin. Kaligramak esperimentazio aldi batean berritu ziren, arte plastikoen eta poesiaren elkartzearen bidez, diziplina arteko generorantz bideak zabalduz.

## Etimologia

“Calligraphie” eta “gramme” hitzak batuz (“kallos”=ederra+” gramma”=letra) Apollinairek sortu zuen hitza.

## Egileak

Olerkari askok kaligramak egin dituzte:
* Juan Larrea
* Guillermo de Torre
* Gerardo Diego
* Guillermo Cabrera Infante
* Vicente Huidobro
* Joan Brossa
* Joxan Artze

## Adibideak

* Jacques Cellier XVI. mendearen amaieran.
* Antzinako kaligrama
* 1935ean ospatutako Salon des humoristes erakusketaren kartela.
* Calligrammes liburuaren poema bat.

## Hezkuntzan

Kaligramak sarritan erabiltzen dira hezkuntza munduan, lan sortzailea eta motibatzailea baita. Normalean, aurretik erabiliko diren testuak prestatzen dira, ondoren hitz horiekin marrazkia egiteko.

## Erreferentziak

* ↑ http://ikusentzunantigualuberri.blogspot.com/2017/09/kaligrama-bat-sortu.html
* ↑ APOLLINAIRE, Guillaume. Caligramas. ebooks Patagonia, 2015.
* ↑ https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_xslt&view=frontpage&layout=lth_detail&Itemid=474&search=kaligrama

## Kanpo estekak

* Aurelia Arkotxa, Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegian, 436. or.
* (Frantsesez): Kaligramak Apollinaireri eskainitako web orrian.
* Datuak: Q118015
* Multimedia: Calligrams / Q118015
# Kastalia

Greziar mitologian eta erromatarrean, Kastalia lamia bat zen, Akelooren alaba. Apolok maite zuen baina Kastaliak jainkoarengandik ihes egin zuen eta Delfosen zegoen iturrian murgildu zen, Parnaso mendiaren oinean (beste bertsio batzuetan, Helikon mendian, ordutik aurrera, Kastaliaren iturria deitzen dena.
Kastaliak, olerkaritzaren jeinua inspira ziezaieken bere uretatik edaten zutenei edo bere soinu leuna entzuten zutenei. Bere ur sakratua, Delfoseko tenpluak garbitzeko ere erabiltzen zen. Apolok, Kastalia Musei sagaratu zien (Castaliae Musae).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170053
* Multimedia: Castalia (naiad) / Q170053
# Kastellholmen

'Kastellholmen Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Skeppsholmen uhartearik zubiz lotuta eta Gamla Stan (alde zaharra) eta Djurgården uharteen artean. 31.000 m²-ko azalera dauka.
Izenak "Gotorlekuaren uhartea" esan nahi du, XVII mendetik gotorlekua egon baita bertan. Gaur egungoa Fredrik Blom arkitektoak eraiki zuen 1848an.

## Iruditegia

* Gotorlekua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1065669
* Multimedia: Kastellholmen / Q1065669
# Kastaliaren iturria

Kastaliaren iturria Delfosen dagoen iturburu bat da, lurrin haluzinagarriak isurtzen omen zituena, Delfoseko orakuluari etorkizuna aurresatea ahalbidetzen zioten amets eta ikuskariak eragiten zizkiotenak. Hau da elezahar ugarietako batek kontatzen duena, beste batzuetan, halako lurrin haluzinagarririk sekula izan ez zuela diote, baizik eta ur garbi eta gardenak.
Parnaso mendian zegoen, honen harkaitzetatik iturri ezberdinak eratzen zituzten zenbait iturburu isurtzen zirelarik. Oso antzinatik ezaguna den iturrietako bat Kastaliarena zen, Apolori sagaraturiko erramu basotxo batez inguratua zegoena. Elezaharrak eta mitologiak, Parnaso mendian, eta iturri honetatik gertu, jainkosa batzuk, kantu eta olerkaritzaren jainkosa txikiak zirenak, Musak, ur gardeneko lamiak ziren naiadeekin biltzen zirela diote. Bilera hauetan, Apolok lira jotzen zuen eta gainontzeko jainkosek dantza egiten zuten. Esaten zenez, jariatzen zen ura "ur hiztuna" zen, orakulu bat emateko gai zena. Hasieran, hala funtzionatu zuen, Apoloren Tenplua eraiki zen garaia arte, gaur egun, Delfos bezala ezagutzen den tokian. Baina iturri honek, ospetsu eta sakratu izaten jarraitu zuen, eta bertara jende asko joaten zen, arazteko asmoz.
K. a. I. mendean, Kastalia arroilaren horman, haitzulo iturri baten taila egin zen, hain zuzen ere, iturburu sakratua zegoen tokian bertan. 1881ean, Delfos zegoen tokian, indusketak modu sistematikoan egiten hasi ziren. Monumentu batzuk zaharberrituak izan ziren, horien artean, Kastaliaren iturria bera, gaur egun, bidaiariek asko bisitatzen dutena.
Kastaliaren iturria, Delfosen, Fedriadeen labarrean dagoena, Delfosera iristen ziren bidaiari guztiak euren ilea garbitzen geratzen ziren tokia zen, baita, Pitiar Jokoetako parte-hartzaileek, eta, bereziki, orakuluari kontsulta egitera zetozenek. Iturburu sakratuak elikatutako bi iturri kontserbatzen dira. Arkaikoak (K. a. VI. mendea) haitzurdinez estalitako aska bat du, eserlekuz inguratua. Iturri helenistiko edo erromatar bat ere badago, harkaitzean eginiko horma-hobiekin, botozko opariak jasotzeko.
Kastaliaren iturria, Delfoseko mito guztiak baino lehenagokoa da: iturriaren lehen zaindaria, Piton suge edo herensugea izan zen, Apolok, bere gordelekuaren ondoan hil zuena.
Kastaliako iturria, inspirazio putzu bihurtu zen, neurri batean, Pierideen iturriarekin nahastua izan delako.

## Eragina

AEBetako Tennessee estatuan, Castalian Springs ("Kastaliaren iturriak") izeneko hiri bat dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152348
* Multimedia: Castalian spring / Q152348
# Kasson (Minnesota)

Kasson Minnesotako hiri bat da. Dodge konderrian kokatua dago. 2010ean 5.931 biztanle zituen, 7,77 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dodge konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2198691
* Multimedia: Kasson, Minnesota / Q2198691
# Kassow

Kassow Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 345 biztanle zituen, 14,42 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q673462
* Multimedia: Kassow / Q673462
# Kasta

Kasta gizarte batean klase berezi bat osatzen duten pertsonen taldea da, gainerako klaseen gainetik dagoelako edo, alderantziz, beste klaseak baino maila apalagoa duelako, beste klaseekin nahasten ez dena. Kasten sistemak desagertu edo ahuldu egin dira hainbat herrialdetan, baina badira irauten dutenak ere, hala nola Indiakoa, nahiz eta sistema hori apurtzeko joerak gero eta indar handiagoa duen.

## Indiako kastak

Indiako azpikontinentea inbaditu zuten arioek, K.a. 1500 aldera, indigenak kontrolatzeko eta euretatik bereizteko kasta sistema ezarri zuten. Hasieran hiri kasta bereizten ziren. Gaur egun 2000-3000 kasta inguru bereizten dira Indiako gizartean. "Kasta" hitza portugesetik dator eta "joera, kuma edo arraza" esan nahi du.
Lau kasta handi daude Indian, maila gorenetik apalenera sailkatuak:
* apaizen kasta (brahman)
* gudarien kasta (shatriya)
* merkatarien eta nekazarien kasta (vasiya)
* langileena (sudra).
* Pariak edo ukiezinak azken mailan daude, goiko kasten sistematik at.

## Kastak munduan

Dena dela, munduan zehar, herrialde askotan zabaldu dira horrelako ierarkiak. Hauek izan daitezke ezagunenak:
* Inperio espainiarraren kastak
* Txinako kastak
* Tibeteko kastak
Orokorrean desagertzeko prozesuan daude baina oraindik orain fenomeno horren eragina nabarmena izan daiteke.
Japonian kasta-sistema desagertu da ofizialki, baina oraindik jazarpena jasatzen dute beheko kasta diren burakuminek.

## Herri baztertuak

Askotan, kasta kontzeptua ez da erabili ierarkia hori definitzeko eta horren ordez talde marginatuak ikus daitezke. Euskal Herriko kasuan agoten eta ijitoen kasuak ditugu. Espainian maragatoak, kaloak, vakeiroak... Frantzian Cagotak... Aipatutako herriei herri madarikatuak bezala ezagutu zaie.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Kasta, Gizapedian.
* Datuak: Q484416
* Multimedia: Castes / Q484416
# Kastamonu probintzia

Kastamonu probintzia Turkiako 81 probintzietako bat da. Bere hiruburua Kastamonu da. 13.473 km²ko azalera du eta bertan 322.759 biztanle bizi dira.

### Barrutiak

Probintziaren barnean 20 barruti daude:
| Abana Ağlı Araç Azdavay Bozkurt Çatalzeytin Cide Daday Devrekani Doğanyurt | Hanönü İhsangazi İnebolu Kastamonu Küre Pınarbaşı Şenpazar Seydiler Taşköprü Tosya |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483191
* Multimedia: Kastamonu Province / Q483191
# Kassita (minerala)

Kassita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Kassita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaTi2O4(OH)2}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Kassite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Kastel-Staadt

Kastel-Staadt Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Treveris-Saarburg (barrutia)|Treveris-Saarburg]] barrutian. 2014an 408 biztanle zituen 5,26 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q553490
* Multimedia: Kastel-Staadt / Q553490
# Kastellet (Kopenhage)

Kastellet Kopenhageko Østerbro auzoan dagoen gotorleku militarra da, Europa iparraldeko izar itxurako gotorlekuen artean egokien mantendu denetakoa gainera.

## Historia

Kristian IV.a izan zen gotorlekua 1626an eraikitzen hasi zena Santa Ananaren aterpean, hiriko iparraldeko bidean. Suediarrek 1658 eta 1660 artean Kopenhage setiatu ondoren Frederik III.ak gotorleku indartsuagoa eraikitzea erabaki zuen, Citadellet Frederikshavn izena eman arren Kastellet (Zitadela) izenaz ezagutu zena. 1839 arte erabilia izan zen eta gero utzia. 1989 eta 1999 artean eraikin guztiak berriztu ziren.

## Egitura

Gotorlekuak bi ate ditu, Erregearen atea hegoaldean eta Norvegiarren atea iparraldean. Estilo barrokoan eraiki ziren 1663an eta gaurdien etxeak dituzte alboetan.
Bost bastioi ditu, izarraren punta bakoitzeko bana: Kongens Bastion (Erregearena), Dronningens Bastion (Erreginarena), Grevens Bastion (Kondeena), Prinsessens Bastion (Printzesarena) eta Prinsens Bastion Prinzearena).
Urez inguraturik dago gotorlekua eta kanpotik zegoen harresia ere bai.
Eraikin nagusiak honako hauek dira:
* Komandantearen etxea (Kommandantboligen): 1725eko eraikin barrokoa, Elias Häuser arkitektuak diseinaturikoa. Gaur egun Danimarkako Defensa Buruaren egoitza da.
* Militarren barrakoiak (Stokkene): "Lerroak" izenaz ezagutzen dira, bi solairutako sei etxebizitza lerro dira.
* Biltegiak: Hegoaldeko biltegiak (Søndre Magasin) armak gordetzen zituen eta iparraldekoak (Nordre Magasin) elikagaiak. 1.800 gizon hornitzeko besteko biltegiak ziren.
* Beste batzuk: bolbora etxea, eliza, presondegia eta errota.

## Parkea

Gotorlekuak bere parke propioa izan zuen, Langelinie parkea, baina militarrek gotorlekua utzi ondoren publikoari ireki zitzaion.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q221812
* Multimedia: Kastellet / Q221812
# Jeff Davis konderria (Texas)

Jeff Davis konderria (ingelesez: Jeff Davis County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fort Davis da. 2010eko zentsuaren arabera 2.342 biztanle zituen, Jeff Davis kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Jeff Davis konderriak 5.865,38 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,21 ura dira. Beste 5.865,17 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,4 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 2.342 pertsonetatik 2.280 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 790 dira. 10 beltzak edo afroamerikarrak. 8 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 7 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 35 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q484535
* Multimedia: Jeff Davis County, Texas / Q484535
# Jeff Carlson

Jeff Carlson G. (Sunnyvale, 1969ko uztailaren 20a-2017ko uztailaren 17a) zientzia-fikziozko eta thriller-ipuin laburren idazle estatubatuarra izan zen. Literaturan aritu baino lehen lanbide askotan ibili zen: gidari, kamarero, saltziale. Plague Year (2007) liburuaren ezagutzera eman zen. Aldizkari desberdinetan idatzi du: Asimov's Science Fiction eta Strange Horizons. 2008an, Plague War Philip K. Dick sarian finalista izan zen. Minbiziaz hil zen.

## Lan aukeratuak

* Plague Year (2007)
* Plague War (2008)
* Plague Zone (2009)
* Long Eyes (2011)
* The Frozen Sky (2012)
* Interrupt (2013)
* The Frozen Sky 2: Betrayed (2014)
* The Frozen Sky 3: Blindsided (2016)

## Erreferentziak

* ↑ https://www.lecturalia.com/autor/3148/jeff-carlson
* ↑ https://www.jverse.com/press-kit/

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Idazlearen webgune ofiziala.
* Datuak: Q5857965
# Jeff Hardy

Jeffrey (Jeff) Nero Hardy (Cameron, Ipar Karolina, AEB, 1977ko abuztuaren 31 - ), World Wrestling Entertainmenteko (WWE) RAWen aritzen den borrokalari profesionala da.
Txikitatik islatu zuen, Matt Hardy bere anaiarekin batera, borroka askeari buruzko interesa eta fanatismoa. Jeff Hardy Nazioarteko txapelduna da, Samoako Umaga garaitu baitzuen 2007ko irailaren 2an RAW-eko edizio batean. Garaipen horrekin, Nazioarteko txapelketaren gerrikoa laugarren aldiz eskuratu zuen. Gainera, Umaga garaitu duen laugarren pertsona izan da. Armageddonen Triple H garaitzeagatik, WWE txapelketako gerrikoa eskuratzeko aukera izango du Randy Ortonen aurka 2008ko Royal Rumblen. Borroka horretatik WWE-ko garaile berria aterako da.
Jeff eta bere anaia Matt Hardy, Hardy Boyz taldea osatzen dute eta normalean elkarrekin aritzen dira bikote txapelketa irabazteko. Hardy Boyz talde Kaentai taldea menderatu zuten Sunday Night Heaten eta bertan hasi zen talde honen gorakada.
* Datuak: Q44137
* Multimedia: Jeff Hardy / Q44137
# Jeff Henckels

Jeff Henckels (1984ko abuztuaren 30a) arkularia da. Luxenburgo ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Jeff Henckels
* ↑ Jeff HENCKELS

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1707006
# Jeff Davis konderria

Jeff Davis konderria honako konderrietako baten izena izan daiteke:
* Jeff Davis konderria (Georgia)
* Jeff Davis konderria (Texas)
# Jeff Davis konderria (Georgia)

Jeff Davis konderria (ingelesez: Jeff Davis County) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hazlehurst da. 2010eko zentsuaren arabera 15.068 biztanle zituen, Jeff Davis kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Jeff Davis konderriak 868,68 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,06 ura dira. Beste 856,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,06 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 15.068 pertsonetatik 12.633 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.577 dira. 2.212 beltzak edo afroamerikarrak. 27 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 70 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 120 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q493071
* Multimedia: Jeff Davis County, Georgia / Q493071
# Karabezu

Karabezu edo Karabezugana Erandio udalean dagoen mendia da. 255 metroko altuera du. Unbe (301 m.) mendiaren ondoan dago, Unbeko mendilerroan. Tontorrera heltzeko bi dira bide nagusiak. Iparraldetik Akarlanda parketik gora. Hegoaldetik Unbe menditik hurbil daiteke.
Akarlanda parkea eta Karabezugana erdian badago beste muino bat, Karabezu mendia baino baxuagoa: Karabezu Txikerra, (238 m).
Ibilaldiak, trekking erraza egiteko asko erabiltzen den mendia da. Mendiko bizikletaz ere jende askok igotzen du. Bidea zabala da, pista bat da.

## Ikuspegia

Karabezu ganako mendi tontorretik Loiuko aireportua oso ondo ikus daiteke. Ikus daitezke Zugaztieta aldeko mendiak, Serantes mendia, Ibaizabalgo itsasadarra, Leioa, Getxo, Sestao, Portugalete, Leioako unibertsitatea...

## Mendiaren izenari buruzko interpretazioak

Karabezu, Karabezu gana, Karabezugane aldaerekin aurkitu da izena dokumentu zaharretan. Izena, kara+be+zu bezala deskonposatuz gero, lehen elementua, kara-, Kareharria hitzaren hasiera ematen du baina baten batek esan lezake Karabezu mendian, topatzekotan area-harria topatuko dela eta ez kareharria. Dena den karea ekoizteko galdara bat zegoen Karabezuganan. Bigarren eta hirugarren elementu horiek toponimoetan ohikoak diren -be / -'pe' (< behe) eta -zu atzizkiak direla ematen du; Arbizu, Azpiazu, Lizerazu, Olarizu... euskal onomastikan oso ohikoa. (Bada -bezu hori, garai batean -besu idatzia, beso hitzarekin lotu duen interpretazio bat ere bai).

## Iruditegia

* Karabezu mendiko tontorra. Atzean Kolitza mendia Zugaztieta aldeko mendiak. Azpian Ibaizabal ondoko herriak: Barakaldo, Sestao...
* Karabezutik Bizkaiko itsasoa. Itsaso ondoan ikusten diren etxe gehienak Getxo aldekoak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Jorge (sic). (15 de marzo de 2023). «Historias de Erandio: El calero del Karabezu» Historias de Erandio (Noiz kontsultatua: 2024-07-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) Jorge (sic). (15 de marzo de 2023). «Historias de Erandio: El calero del Karabezu» Historias de Erandio (Noiz kontsultatua: 2024-07-22).

## Ikus, gainera

* Bizkaiko mendien zerrenda.
* Unbe.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25477139
# Karabina

Karabina fusilaren bertsiorik arinena da, kanoi nahiko motza eta kalibre txikiagokoa. Pistolarekin batera, zalditeriaren ohiko arma zen, mugikortasun handiko baldintzetan manipulatzeko erraztasunagatik. Beraz, egungo subfusilaren antzeko papera izan zuen.
Karabinen kainoirik laburrenak eta pisu baxuenak errazago maneiatzen egiten dituzte espazio txikietan, hala nola hiriguneetako edo oihanetako borroketan eta ibilgailu militarretatik jaisteko unean. Karabina modernoek subfusilek baino sartze eta kalte ahalmen handiagoa izan ohi dute, kalibre handiena mantentzen baitute (eraso fusilen berezkoa, adibidez), bestalde, defentsa pertsonaleko arma deituek kalibre txikiko munizio propioa erabiltzen dute. Karabinen desabantailak, suzko arma handiagoekin alderatuta, distantzia luzeko zehaztasun txikia eta subfusilekin alderatuta, bere pisu eta tamaina handiagoa dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183302
# Karabineroen Gorputza

    Artikulu hau espainiar poliziari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Karabinero».
Karabineroen Gorputza (gaztelaniaz: Cuerpo de Carabineros) Espainiako segurtasun publikoko polizia erakundea izan zen, mugak eta kostaldeak zaintzea helburua zuena. 1829an sortua, 100 urtetik gorako ibilbidea izan zuen. Espainiako Gerra Zibila igaro eta gero, 1940an Guardia Zibilarekin uztartu zuten.
Gorputzeko agenteei karabinero edo mugazain zieten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3658104
* Multimedia: Carabineros / Q3658104
# Karabük probintzia

Karabük probintzia Turkiako 81 probintzietako bat da. Bere hiruburua Karabük da. 2.864 km²ko azalera du eta bertan 200.508 biztanle bizi dira.

### Barrutiak

Probintziaren barnean 6 barruti daude:
| Eflani Eskipazar Karabük | Ovacık Safranbolu Yenice |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483168
* Multimedia: Karabük Province / Q483168