OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ellen Hayes

Ellen Amanda Hayes (1851ko irailaren 23a – 1930eko urriaren 27a) estatubatuar matematikaria eta astronomoa izan zen. Pertsonaia polemikoa zen emakume eta irakaslea izateagatik eta hainbat kausa zibilen alde borrokatzeagatik.

## Biografia
### Bizi goiztiarra

Hayes Granville-n jaio zen, Ohion. Zazpi urterekin Centerville eskolan ikasi zuen, eta hamasei urterekin irakasle bezala lan egin zuen dirua irabazteko herri-eskola batean.
1872an Oberlin College ikastetxeko prestakuntza departamentuan sartu zen eta 1875ean ikasle hasiberri bezala onartu zuten. Ikasgai nagusiak matematika eta zientzia izan zituen.

### Lana

Hayes-ek A.B. bat lortu zuen Oberlin-en 1878an, eta Adrian College-n irakasten hasi zen. 1879tik 1916ra, erretiratu arte, Wellesley ikastetxean irakatsi zuen, non 1888ko matematika-departamentuaren buru bihurtu zen. Hayes aktiboa izan zen astronomian ere, 267 Tirza asteroidearen orbita kalkulatu zuen Leander McCormick Behatokian, Virginiako Unibertsitatean ikasten ari zen bitartean.

### Polemikak eta militantzia

Hayes nortasun sendoko emakumea eta burugogorra zen, eta pentsamolde aurrerakoiak zituen. Horrek arazoak ekarri zizkion garai hartako aurreritziak zirela eta.
Lankide batzuek ziotenez, ikastetxeko sarrera baldintzei buruzko eztabaidak zirela eta galdu zuen matematika departamentuko burutza. Heziketari buruzko eskakizun gogorrak zituen eta lehen urteko trigonometria ikasleen erdia baino gehiago ez gainditutzat jo zituen. Janzkera erosoa zerabilen modari kasurik egin gabe, eta ikasleen aurrean bere burua fedegabetzat aurkezten zuen eta Bibliaren ustezko egiak zalantzan jartzen zituen.
Inguru profesionaletik aratago, emakumeen eskubideak eta sozialismoa defendatu zituen publikoki. Emakumeen sufragioa aldarrikatu eta janzkera ereduen kontrako kanpainetan parte hartu zuen. Massachusettseko alderdi sozialistaren hautagai izan zen 1912an eta estatu hartako lehen emakumezko hautagaia izan zen, kargua lortu ez bazuen ere. Errusiko iraultzaren alde egin zuen, Estatu Batuetan garai hartan zegoen komunismoaren aurkako jarrerari kontra eginez. 76 urterekin, Sacco eta Vanzettiren exekuzioaren kontrako protestetan atxilotua izan zen.

### Azken urteak

Hayesek Wild Turkeys and Tallow Candles (1920) idatzi zuen, Granvileko bizitzari buruzko narrazio bat, eta The Sycamore Trail (1929), eleberri historiko bat.
1929an West Parkera lekualdatu zen, New Yorkera, Vineyard Shore School-ean irakasteko asmoz. Bertako langileei hezkuntza ematea zen helburua. 1930ko urriaren 27an hil zen. Bere burbuina Wilder Brain Collection Cornell unibertsitateari utzi zion, eta bere errautsak Granvillen, Ohion, lurperatu zituzten.
* Datuak: Q5364875
# Ellen Day Hale

Ellen Day Hale (1855eko otsailaren 11 - 1940ko otsailaren 11) Bostongo margolari eta inprimatzaile inpresionista izan zen. Parisen ikasi zuen artea eta bertan, Londresen eta Bostonen bizi izan zen. Parisko Saloian eta Erregearen Arte Akademian erakusketak egin zituen. Artearen historiari buruzko lan bat argitaratu zuen: A Study of the Lives of Leonardo, Michelangelo, Raphael, Titian, and Albrecht Dürer eta Ingalaterra Berriako emakume artisten belaunaldi oso baten inspirazioa izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3723486
* Multimedia: Ellen Day Hale / Q3723486
# Erretratu literario

Erretratu literarioa edo potret literarioa hitzen bidez behatzaile batek egindako pertsona edo pertsonaia baten deskripzioa da. Erretratuan pertsonalitatearen edo itxura fisikoaren elementuak aukeratzen ditu; horiei ezaugarriak lotzen ditu. Erretratuak pertsonaia erreala, ikusgarria, hurbila bihurtzen digu. Kontzeptua, antza, margolaritzatik hartua izan da. Lehenengo erretratuak literaturan antzinaroan agertzen dira, Tito Livio eta Kornelio Tazitoren eskutik. rosa zein bertsoz egin daiteke, pertsona errealei zein asmatutako pertsonaiei buruz. Egileak bere buruaren erretratua egiten duenean, autoerretratua da.

## Erretratu motak

Erretratu desberdinak egin daitezke:
* gorputzaren atal batena
* gorputz osoarena
* gorputza jarrera zehatz batean
* deskriba daiteke janzkera
* itxura eta pertsonalitatearen arteko loturak azaldu daitezke
* pertsonaia inguruarekin lotu daiteke
Orokorrean, bi erretratu-modalitate bereizi egiten da:
* Prosopografia, kanpotik, ikusten denetik egiten den deskripzioa
* Etopeia, pertsona baten moraltasun eta nortasun-bereizgarriak deskribatzen ditu
Adibidez, "Zakur handia (prosopografia) eta leiala (etopeia) da".

## Bi ikuspuntu

* Objektiboa: deskribatzaileak bakarrik ikusten duena azaltzen du, emozioak edo iritziak azaldu gabe.
* Subjektiboa: deskribatzaileak berarengan pertsonaiak sortzen dituen inpresioak azaltzen ditu.

## Ikus, gainera

* Deskripzioa
* Prosopografia
* Etopeia

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Erretratuari buruzko txosten pedagogikoa.
* Datuak: Q368359
# Erretxina

Erretxina zenbait landarek, batez ere koniferoek, jariatzen duten hidrokarburo baten izena da. Substantzia oso estimatua da haren propietate kimikoengatik eta erabilera asko ditu, esaterako bernizaren, itsasgarrien eta elikagaiak estaltzeko agenteen ekoizpena. Sintesi organikorako lehengai modura ere erabiltzen da, bai eta intsentsua eta perfumeak ekoizteko ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145205
* Multimedia: Resins / Q145205
# Erretrobirus

Erretrobirusa bere genoman kate bakarreko RNA duen birusa da, norantza positibokoa, tarteko DNA erabiliz erreplikatzen dena alderantzizko transkriptasa entzimari esker. Retroviridae familian sailkatzen dira.
Alderantzizko transkriptasak ARN molekula ADN-n eraldatzen du, transkriptasaren ohiko jarduera kontrako norabidean eginez.
Sortutako ADNa zelularen genoman txertatzen da, beste gene baten antzera egonik, eta zelularen genomarekin batera erreplikatuz. Zelularen material genetikoan kokatuta dagoen birusaren ADN-ri probirus deritzo, ziklo lisogenikoaren profago-arekin alderatu baitaiteke.
Erretrobirusek estalki bat dute kanpoaldean, kapsidearen gainetik. Estalkia glikoproteinaz osatuta dago.
Birus hauek zelularen hazkuntza eralda dezakete, zelulak normalak zelula tumoralak bihurtuz. Minbizi mota batzuk eragin ditzaketenez onkobirusen kategorian sartzen dira.
Erretrobirus baten genomak gutxienez hiru gene hauek izaten ditu:
* gag, birusaren kapsidearen proteinak kodetzen dituena.
* pol, alderantzizko transkriptasa kodetzen duena
* env, kanpoko estalkiaren proteinak kodetzen dituena.
Erretrobirusen barnean hainbat genero daude, Lentivirus, Deltaretrovirus eta Spumavirus garrantzitsuenak izanik. Gizakia infektatzen dutenen artean hauek dira aipagarrienak:
Erretrobirusak oso erabiliak izan dira terapia genetikoan, bektore moduan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189308
* Multimedia: Retroviridae / Q189308
* Espezieak: Retroviridae
# Erretroproiektore

Erretroproiektorea gardenkiak pantaila batean proiektatzeko argizko gailu optiko bat da, leiar batek gardenkian zehar argi artifiziala proiektatuz funtzionatzen duena.

## Ikus, gainera

* Aurkezpen digital.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q877806
* Multimedia: Overhead projectors / Q877806
# Erretxina furaniko

Polimeroen kimikan erretxina furaniko esaten zaie furanoak polimerizatuz lortzen direnei, bereziki furfurala edo furfuril alkohola monomeroa direnean. Erretxina bere horretan usa daiteke edo saretuz polimero termoegonkor gisa.
Furanoek urearekin edo fenolarekin eratzen dituzten kopolimeroak ere erretxina furanikotzat jotzen dira.

## Produkzioa

Furfuril alkohola monomero gisa baliatzen dituzten polimerizazioak polikondentsazioak izaten dira azido ahul baten presentzian. Horrela erretxina likido bat erdiesten da, estaldura-produktu gisa balia daitekeena etsenplurako, zein, geroago, azido sendo baten bidez sare daitekeen polimero termoegonkor bat emanez.

## Ezaugarriak

Saretu aurretik erretxina furanikoek beste erretxina saregarri batzuen antzeko ezagugarriak dituzte. Azidoen edo beroaren eraginez erreakzionatu egiten dute sare-egiturak eratuz.
Saretutako erretxinak erresistenteak dira azido eta base sendoen aurretan eta baita hidrokarburo halogenatuen aurrean ere. Egonkortasun termiko eta fisiko egokia dute.

## Erreferentziak

* ↑ Gandini, Alessandro; Belgacem, Mohamed Naceur. (1997-01-01). «Furans in polymer chemistry» Progress in Polymer Science 22 (6): 1203–1379. doi:10.1016/S0079-6700(97)00004-X. ISSN 0079-6700. (Noiz kontsultatua: 2023-12-04).
* ↑ (Ingelesez) Barr, J. B.; Wallon, S. B.. (1971-05). «The chemistry of furfuryl alcohol resins» Journal of Applied Polymer Science 15 (5): 1079–1090. doi:10.1002/app.1971.070150504. ISSN 0021-8995. (Noiz kontsultatua: 2023-12-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55647824
# Erretzaileen eremua

Erretzaileen eremua Jon Alonsok 2006an kaleratutako ipuin bilduma izan zen, Susak argitaratua.
Hamahiru narrazioz osatutako liburu hau urte hartako Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari irabazi zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23072414
# Erretreta (argipena)

Erretreta hitzak adiera zenbait ditu:
* erretreta edo erretiroa, pertsona batek adin arrazoiengatik lan egiteari uzten dioneko egoera;
* erretreta edo erretira, indar militarrek atzera egiteko ekintza eta horren ondorioa.
# Elona quimperiana

Elona quimperiana tamaina erdiko barraskilo espeziea da, beraz molusku gasteropodo lurtarra. Kantauri itsasoko ertzan eta Bretainian baino ez da bizi. Baso hezeetan bizi da eta Norelona pyrenaica senide hurbila du.

## Erreferentziak

* ↑ d'Audebert de Férussac, André Étienne. (1821-1822). Tableaux systématiques des animaux mollusques classés en familles naturelles, dans lesquels on a établi la concordance de tous les systèmes; suivis d'un prodrome général pour tous les mollusques terrestres ou fluviatiles, vivants ou fossiles. Paris, Londres.: Bertrand, Sowerby, j-xlvij or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q731889
* Multimedia: Elona quimperiana / Q731889
# Eloko gaztelua

Eloko gaztelua Nafarroa Garaiko Ibargoiti ibarreko Elo udalerrian kokatutako gaztelu bat da. Erdi Aroan, Eloko hiribildua gaztelu gotor horrek babestu zuen, Nafarroako Erresumako ospetsuenetako bat, eta haren aztarna gutxi batzuk baino ez dira geratzen herrian nagusi den mendian.

## Historia

XIII. mendetik dokumentatutako alkaideekin, XIV. mendearen lehen urteetan, teilatuetako ura algibera eramaten zuten harrizko kanalak konpondu ziren. Etxeak ere estali ziren eta jagolearen ganbara berregin zen. Gaztelua segurtasun espetxea izan zen bere bizitza osoan. 1313an, Mayet de Cap alkaidea zela, infantzoi-biltzarretan parte hartu zuten presoak zeuden.
Inbasio edo arrisku kasuetan, gazteluan Untzitibar, Elortzibar eta Ibargoiti ibarretako biztanleak egoten ziren. Artilleria izan zuen lehen gazteluetako bat izan zen, 1379an kanoiak baitzituen.
1452an, Nafarroako Gerra Zibilan, hiribildukoek, agaramontarrak zirenak, gaztelua eskuratu zuten, zeinaren alkaidea eta goarnizioa beaumontarrak baitziren. Bianako Printzeak, horren jakitun, Elo setiatu zuen, armaz okupatu zuen, eta handik gaztelua bonbardatu zuen.
1513an, gaztelua konpontzeko lan garrantzitsuak egin zituen Martin Orendaingoa harginak. Kapera, algibea, omenaldiaren dorrea, behe-hesiko eta hesi handiko ateak, hiru dorre eta hainbat ganbera landu ziren.
Gutxirako balio izan zuten hobekuntzek. 1521. urtean, Karlos V.aren Errege Zedula zela eta, gaztelua osorik eraisteko agindu zen, Nafarroako beste asko bezala, guztietan goarnizioa mantendu ezin zelako. Hala ere, erabaki zen Gongorako jaunak atxikipen-eskubideak jasotzen jarrai zezala, gazteluak zutik jarraituko balu bezala.
1970 inguruan, indusketa eta hondakinak kentzeko lanak egin ziren, eta, horren ondorioz, desagertutako gotorlekuaren nukleo nagusiko planta berreskuratu zen. Oinplano karratua eta dorreak zituen muturretan, eta omenaldiaren dorrea erdian.

## Aztarnak

Elomendi mendiaren gailurrean, zeinaren magalean Elo dagoen, gazteluaren hondarrak daude, eta oraindik ere haren forma ikusten da.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ELO. (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).

## Ikus, gainera

* Elo
* Ibargoiti
* Nafarroako Erresuma

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110628361
# Elon (Ipar Carolina)

Elon Ipar Carolinako herri bat da. Alamance konderrian kokatua dago. 2010ean 9.419 biztanle zituen, 10,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Alamance konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2030224
* Multimedia: Elon, North Carolina / Q2030224
# Eloise

Eloise 1968ko pop abesti bat da. Barry Ryan ingeles abeslariak abestu eta nazioartean sekulako ospea bereganatu zuen. Hitzak bere anai bikia zen Paul Ryanek idatzi zituen.
Espainia mailan, 1987an Tino Casal asturiar abeslariak ere abesti honen gaztelaniazko bertsio bat abestu zuen.

## Kanpo estekak

* Barry Ryan abeslariearen Eloise abestiaren jatorrizko bertsioa entzungai (Ingelesez)
* Tino Casal abeslariearen Eloise abestiaren bertsioa entzungai (Ingelesez)
* Datuak: Q3051637
# Eloko urtegia

Eloko urtegia Nafarroako Agoitzaldeko Elo udalerrian dagoen urtegi bat da. Nafarroako Ubidearekin batera eraiki zen, hartaz gain, Uneta ibaiak ere betetzen du.

## Kanpo estekak

* Eloko urtegia (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q20492362
# Eloko zubia

Eloko zubia Ibargoiti ibarreko Elo udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Elortzibai gainean.

## Zubia

25 metro inguruko luzera du, eta kanpoko paramentuen arteko zabalera 3,40 metrokoa da. Bi arku ditu, zirkuluerdiko bat, 6,70 metrokoa, eta zorrotza, 8,50 metrokoa. Galtzadako zoladura harrizkoa da. Untzi bat du ibaian gora.
Erromesen bide zaharrekoa da, Aragoiko bidea izenekoa. Bide horrek pasealeku bat osatzen zuen, ibaia zubitik zeharkatuz Kale Nagusitik jarraitzen zuena, herri osoa zeharkatuz. Higa mendiaren gainaldera igotzen den errepide berria eraiki denez, zubiaren aurreko pasealekuaren zatia moztu egin da, eta, beraz, haren inguru guztia aldatu egin da, zubiaren mendiko irteera aldatuz. Kontserbazio-egoera ona da.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ELOKO ZUBIA. (Noiz kontsultatua: 2021-10-28).

## Ikus, gainera

* Elo
* Elortzibai

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110628444
# Ely del Valle

Ely del Valle (Bilbo, ?) bizkaitar kazetaria da. 1990eko hamarkadan Radio Bilbaon hasi zen lanean baina laster Madrila joan zen. 1998an telebistara pasa eta Antena 3an Hoy de Mañana magazina aurkeztu zuen.
# Elyria udalerria, Lorain konderria (Ohio)

Elyria udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Lorain konderrian. Azken zentsuaren arabera 3.250 biztanle zituen, 5.9 milia karratu (15 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Elyria udalerriak 1329 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 28.746 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5368519
* Multimedia: Elyria Township, Lorain County, Ohio / Q5368519
# Ely (Nevada)

Ely Nevadaeko hiri bat da. White Pine konderrian kokatua dago. 2010ean 4.255 biztanle zituen, 19,79 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* White Pine konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q844042
* Multimedia: Ely, Nevada / Q844042
# Elyita

Elyita sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Elyita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb4Cu(SO4)O2(OH)4 * H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Elyite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ely (Minnesota)

Ely Minnesotako hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 3.460 biztanle zituen, 7,07 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* St. Louis konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q514934
* Multimedia: Ely, Minnesota / Q514934
# Elyria (Ohio)

Elyria Ohioko hiri bat da. Lorain konderrian kokatua dago. 2010ean 54.533 biztanle zituen, 53,28 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lorain konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q932561
* Multimedia: Elyria, Ohio / Q932561
# Elyria (Nebraska)

Elyria Nebraskako herri bat da. Valley konderrian kokatua dago. 2010ean 51 biztanle zituen, 0,69 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Valley konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2781045
* Multimedia: Elyria, Nebraska / Q2781045
# Elysburg (Pennsylvania)

Elysburg Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Northumberland konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 2.152 biztanle ditu, 7,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Northumberland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1133525
# Eagles Mere (Pennsylvania)

Eagles Mere Pennsylvaniako borough bat da. Sullivan konderrian kokatua dago. 2010ean 120 biztanle zituen, 5,33 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sullivan konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1133769
* Multimedia: Eagles Mere, Pennsylvania / Q1133769
# Eaglesfield (Dumfries eta Galloway)

Eaglesfield, Eskoziako gaeleraz: Achadh na h-Eaglaise, Eskoziako herri bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1009628
* Multimedia: Eaglesfield, Dumfries and Galloway / Q1009628
# Eagle udalerria, Kossuth konderria (Iowa)

Eagle udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Kossuth konderrian. Azken zentsuaren arabera 120 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Eagle udalerriak 29 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 16.526 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5325283
# Eagle udalerria, LaSalle konderria (Illinois)

Eagle udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, LaSalle konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.599 biztanle zituen, 31.24 milia karratu (80.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Eagle udalerrian 690 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.925 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5325284
# Eagle udalerria, Sioux konderria (Iowa)

Eagle udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Sioux konderrian. Azken zentsuaren arabera 307 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Eagle udalerriak 75 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 46.254 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5487970
# Eagle udalerria, Vinton konderria (Ohio)

Eagle udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Vinton konderrian. Azken zentsuaren arabera 667 biztanle zituen, 32.7 milia karratu (85 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Eagle udalerriak 445 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 16.351 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5325287
* Multimedia: Eagle Township, Vinton County, Ohio / Q5325287
# Eagles

Eagles 1971n Los Angelesen sortutako rock musika talde estatubatuarra da. Taldearen jatorrizko partaideak Glenn Frey (gitarra eta ahotsa), Don Henley (bateria), Bernie Leadon (gitarra) eta Randy Meisner (baxua) izan ziren. Lehenengo postuko bost single, sei Grammy eta bost American Music Award lortu dituzte, 1970eko hamarkadako musika talderik arrakastatsuenetariko bat izanda. XX. mendearen amaieran, bere albumetako bi, Their Greatest Hits (1971–1975) eta Hotel California, Estatu Batuetako 20 albumik salduenen artean zeuden.

## Taldekideak
### Gaur egungo taldekideak

* Don Henley – baterai eta gitarra (1971–1980, 1994–2016, 2017–egun)
* Joe Walsh – gitarra eta teklatua (1975–1980, 1994–2016, 2017–egun)
* Timothy B. Schmit – baxua (1977–1980, 1994–2016, 2017–egun)

### Taldekide ohiak

* Glenn Frey – gitarra eta teklatua (1971–1980, 1994–2016; his death)
* Bernie Leadon – gitarra eta banjo (1971–1975, 2013–2016)
* Randy Meisner – baxua (1971–1977)
* Don Felder – gitarra (1974–1980, 1994–2001)

## Diskografia

* Eagles (1972)
* Desperado (1973)
* On the Border (1974)
* One of These Nights (1975)
* Hotel California (1976)
* The Long Run (1979)
* Long Road Out of Eden (2007)

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q189635
* Multimedia: Eagles (band) / Q189635
# Eaglescliffe

Eagglescliffe, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da, Durham konderrian.
2011n 10.449 biztanle zituen.
* Datuak: Q1612793
* Multimedia: Eaglescliffe / Q1612793
# Eaglesham

Eaglesham, Eskoziako udalerri bat da, Ekialdeko Renfrewshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q638046
* Multimedia: Eaglesham / Q638046
# Eagleton Village (Tennessee)

Eagleton Village Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Blount konderrian dago, Tennessee estatuan. 5.393 biztanle ditu, 7,612785 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Blount konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q593824
# Ehun eta berrogeita hamasei

Ehun eta berrogeita hamasei (156) ehun eta berrogeita hamabostaren ondoren eta ehun eta berrogeita hamazazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q667957
* Multimedia: 156 (number) / Q667957
# Ehun eta berrogeita hiru

Ehun eta berrogeita hiru (143) ehun eta berrogeita biaren ondoren eta ehun eta berrogeita lauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q719695
* Multimedia: 143 (number) / Q719695
# Ehun eta berrogeita hamar

Ehun eta berrogeita hamar (150) ehun eta berrogeita bederatziaren ondoren eta ehun eta berrogeita hamaikaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q644336
* Multimedia: 150 (number) / Q644336
# Ehun eta berrogeita hemeretzi

Ehun eta berrogeita hemeretzi (159) ehun eta berrogeita hemezortziaren ondoren eta ehun eta hirurogeiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q720972
* Multimedia: 159 (number) / Q720972
# Ehun eta berrogeita hemezortzi

Ehun eta berrogeita hemezortzi (158) ehun eta berrogeita hamazazpiaren ondoren eta ehun eta berrogeita hemeretziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32025
* Multimedia: 158 (number) / Q32025
# Ehun eta berrogeita lau

Ehun eta berrogeita lau (144) ehun eta berrogeita hiruaren ondoren eta ehun eta berrogeita bostaren aurretik doan zenbaki osoa da. Hamabi hamabikoren berdina da, hau da hamabi hamabiko unitatea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q715448
* Multimedia: 144 (number) / Q715448
# Ehun eta berrogeita zortzi

Ehun eta berrogeita zortzi (148) ehun eta berrogeita zazpiaren ondoren eta ehun eta berrogeita bederatziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q284807
* Multimedia: 148 (number) / Q284807
# Ehun eta berrogeita hamazazpi

Ehun eta berrogeita hamazazpi (157) ehun eta berrogeita hamaseiaren ondoren eta ehun eta berrogeita hemezortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q720745
* Multimedia: 157 (number) / Q720745
# Ehun eta berrogeita sei

Ehun eta berrogeita sei (146) ehun eta berrogeita bostaren ondoren eta ehun eta berrogeita zazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q720721
* Multimedia: 146 (number) / Q720721
# Ehun eta berrogeita zazpi

Ehun eta berrogeita zazpi (147) ehun eta berrogeita seiaren ondoren eta ehun eta berrogeita zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q719700
* Multimedia: 147 (number) / Q719700
# Entzima-inhibitzaile

Entzima-inhibitzaileak entzimen jarduera murrizten duten molekulak dira. Molekula horiek naturalak ala artifizialak izan daitezke. Artifizialen artean, esaterako, botika asko daude: molekula hauek mikrobio patogenoen entzimei lotzen dira eta haien jarduera inhibitzen dute, patogenoaren heriotza dakarrena (entzimek ez badute zuzen funtzionatzen bide metaboliko batzuk ez baitira osatzen).
Inhibitzaileek entzimen jarduera aldatzen dute, betiko (inhibizio itzulezinaren kasuan) edo aldi baterako (inhibizio itzulgarriaren kasuan). Beraz, bi inhibizio motaz jardun daiteke:
1.- inhibizio itzulgarria: inhibitzaile eta entzimaren arteko lotura ahula denean, erraz banatzen direnean; banatu ostean, entzima guztiz funtzionala da berriz
Bi mota daude:
Inhibizio lehiakorrean inhibitzailearen efektua substratuaren kontzentrazioa handituz neutralizatu daiteke. Izan ere, substratu asko dagoenean inhibitzailea entzimaren gune aktiboan lotzeko probabilitatea asko jaisten da.
2.- inhibizio itzulezina: inhibitzailea eta entzimaren arteko lotura sendoa da, eta ez da desegiten. Ondorioz, inhibitzailea entzimaren gune aktiboan betiko elkartzen da, eta ez dio substratuari uzten toki horretan sartzen.
Inhibizio itzulezina eragiten duten molekulak artifizialak dira gehienak: pozoiak, botikak, intsektizidak, etab.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q427492
* Multimedia: Enzyme inhibitors / Q427492