OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Thiesi

Thiesi Italiako udalerri bat da. Sassariko probintzian kokatuta dago, Sardinia eskualdean. 2.773 biztanle ditu, 63,25 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Thiesik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bessude Borutta Cheremule Cossoine Giave Ittiri Romana Villanova Monteleone

## Kanpo estekak

* Datuak: Q391563
* Multimedia: Thiesi / Q391563
# Thierseko barrutia

Thierseko barrutia Puy-de-Dôme departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 56.292 biztanle ditu 866 kilometro koadrotan. Guztira 43 udalerri ditu. Bere hiriburua Thiers da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q702591
* Multimedia: Thiers / Q702591
# Thiersheim

Thiersheim Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Wunsiedel im Fichtelgebirge (barrutia)|Wunsiedel im Fichtelgebirge]] barrutian. 2014an 1.850 biztanle zituen 24,42 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q505732
* Multimedia: Thiersheim / Q505732
# Thierschneck

Thierschneck Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Holzland-Kreis barrutian. 2014an 111 biztanle zituen 2,74 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q649963
* Multimedia: Thierschneck / Q649963
# Thierstein barrutia

Thierstein barrutia Solothurn kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Breitenbach da. 102,22 kilometro koadroko azalera du eta 14.068 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Udalerriak

Bärschwil Beinwil (SO) Breitenbach Büsserach Erschwil Fehren Grindel Himmelried Kleinlützel Meltingen Nunningen Zullwil

## Kanpo estekak

* Datuak: Q854081
* Multimedia: Thierstein (district) / Q854081
# Vidra (Vrancea)

Vidra Errumaniako udalerri bat da, Vrancea konderrian. 5.829 biztanle ditu, 122 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Vidra $^{(en)}$ Burca $^{(en)}$ Irești $^{(en)}$ Ruget $^{(en)}$ Scafari $^{(en)}$ Șerbești $^{(en)}$ Tichiriș $^{(en)}$ Viișoara $^{(en)}$ Voloșcani $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2722300
# Vidrà

Vidrà Kataluniako udalerria da, Osona eskualdean eta Gironako probintzian kokatuta dagoena. 34,3 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 173 biztanle zituen.
1990ra arte Ripollès eskualdeko udalerria izan zen.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 479 | 484 | 549 | 454 | 389 | 392 | 313 | 235 | 197 | 171 | 163 | 173 |

## Ikus, gainera

* Gironako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) (Frantsesez) (Ingelesez) Udalaren webgunea
* (Katalanez) Vidràri buruzko informazioa
* Datuak: Q13856
* Multimedia: Vidrà / Q13856
# Vidra (Ilfov)

Vidra Errumaniako udalerri bat da, Ilfov konderrian. 8.058 biztanle ditu, 71,01 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Vidra $^{(en)}$ Crețești $^{(en)}$ Sintești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1707053
# Vidracco

Vidracco Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 475 biztanle ditu, 2,97 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Vidraccok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Baldissero Canavese Castellamonte Vistrorio Issiglio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10349
* Multimedia: Vidracco / Q10349
# Vidreres

Vidreres Kataluniako udalerria da, Selva eskualdean eta Gironako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 7.430 biztanle zituen. 48,2 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 2.208 | 1.988 | 1.940 | 1.938 | 1.832 | 1.767 | 1.868 | 2.697 | 3.207 | 3.783 | 4.978 | 7.430 |

## Ikus, gainera

* Gironako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q13715
* Multimedia: Vidreres / Q13715
# Tytonidae

Titonido (Tytonidae) hegazti estrigiformeen familia bat da. Bi azpifamiliek osatzen dute, Tytoninae eta Phodilinae izenekoak, genero bana dutenak.
30-53 cm izaten dira luze. Buru handi biribila dute, oso higikorra eta gainaldetik zapalduxea; begiak buruaren aurrean dituzte eta horien inguruko ile-lumak bihotz forman, kolorez zuriak. Mokoa eta atzaparrak oso zorrotzak eta kakotuak dituzte. Kolorez, bizkarralde marroi argi eta sabelalde zurikoak izaten dira. Bi ipar buruetan eta ozeanoetako uharteetan izan ezik mundu guztian bizi dira.

## Espezieak

* Tyto generoa
** Tyto alba
** Tyto aurantia
** Tyto capensis
** Tyto glaucops
** Tyto inexspectata
** Tyto longimembris
** Tyto manusi
** Tyto multipunctata
** Tyto nigrobrunnea
** Tyto novaehollandiae
** Tyto sororcula
** Tyto soumagnei
** Tyto tenebricosa
* Phodilus generoa
** Phodilus badius
** Phodilus prigoginei

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-4-14 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Tytsjerksteradiel

Tytsjerksteradiel (nederlanderaz: Tietjerksteradeel) (entzun) Herbehereetako Frisiako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 32.260 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Frisia

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q840636
* Multimedia: Tytsjerksteradiel / Q840636
# Tytthoscincus

Tytthoscincus Scincidae familiako narrasti genero bat da, Asiako hego-ekialdean bizi dira.

## Espezieak

* Tytthoscincus aesculeticola (Inger, Lian, Lakim & Yambun, 2001)
* Tytthoscincus atrigularis (Stejneger, 1908)
* Tytthoscincus biparietalis (Taylor, 1918)
* Tytthoscincus hallieri (Lidth De Jeude, 1905)
* Tytthoscincus parvus (Boulenger, 1897)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3546392
* Multimedia: Tytthoscincus / Q3546392
* Espezieak: Tytthoscincus
# Tyttobrycon

Tyttobrycon arrain genero bat da. Characidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak

| # | Espeziea | Egoera |
| style='text-align:right' | Tyttobrycon dorsimaculatus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyttobrycon hamatus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyttobrycon marajoara | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyttobrycon spinosus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Tyttobrycon xeruini | daturik gabe |
# Tytti Thusberg

Tytti Thusberg (Mikkeli, Finlandia, 1969), artista eta moda-disenatzaile euskalduna da, Finlandian jaioa, baina profesionalki Donostian kokatua.
Moda ekologikoa egiten du, material birziklatuetan oinarritua, bere izendapen propioarekin: Slow fashion edo moda geldoa. Ukitu eta asmo artistikoa ere badute askotan sortzen dituen jantziek. Antzerki, dantza eta opera ekoizpenetarako jantziteria ere egin izan du. Bere eraginen artean, Vivienne Westwood aipatu izan du berak.

## Erreferentziak

* ↑ «Dokuteka: Slow mugimendua» www.ikasbil.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-24).
* ↑ «Tytti Thusberg» Kutxa Kultur (Noiz kontsultatua: 2021-03-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) «SLOW FASHION, arte y reciclaje de Tytti Thusberg» El Blog Alternativo 2010-06-15 (Noiz kontsultatua: 2021-03-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Tytti Thusberg» tytti (Noiz kontsultatua: 2021-03-24).
* Datuak: Q106151763
# Tonila (udalerria)

Tonila Mexikoko udalerri bat da. Jalisco estatuan kokatua dago. 2010ean 7.256 biztanle zituen 145,28 km²ko azaleran. Herriburua [[Tonila (Tonila)|Tonila]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3175276
* Multimedia: Tonila Municipality / Q3175276
# Toni Sailer

Anton Engelbert "Toni" Sailer (Kitzbühel, 1935eko azaroaren 17a - Innsbruck, 2009ko abuztuaren 24a) alpetar eskiatzaile austriarra zen, kirol honetako garai guztietako kirolari handienetakotzat hartzen dena.

## Biografia

1935eko azaroaren 17an jaio zen, Austriako Kitzbühel hirian.
Der Blitz von Kitz (Kitzbüheleko tximista) ezizenez, Sailerrek, Olinpiar Joko batzuetan, eski alpetarreko hiru probak irabazi zituen lehen eskiatzailea izan zen, jaitsiera, eslalom eta eslalom erraldoi probetan urrezko domina irabaziz 1956ko Cortina d'Ampezzoko Neguko Olinpiar Jokoetan. Baina ez hori bakarrik. Bere garaipen olinpikoak hain izan dira eztabaidarik gabekoak, maila altuko lehiaketetan sekula gehiago ez direla gertatu. Eslalom erraldoia sei segundoko abantailarekin irabazi zuen, eslaloma 4rekin eta jaitsiera 3,5ekin. Gainera, Neguko Olinpiar Joko beretan, hiru domina lortu zituen bosgarren kirolaria izan zen.
Tonik, beste lau urrezko domina irabazi zituen munduko txapelketetan, 1959an erretiratu aurretik. Erretiro honen ondoren eta edertasun maskulinoaren ikur bezala zuen posizioa probestuz, 1957 eta 1971 artean 20 film baino gehiagotan agertu zen, horietako asko, komedia ez oso sakonak, non, gutxienez, Sailerrek bere talentua erakusten zuen Alpeetako tokietan grabatuak izan ziren. Disko ugari ere grabatu zuen, eta, gainera, komikiko pertsonaia bezala ere karikaturizatua izan zen. 1972 eta 1976 bitartean, Eski Austriarreko Elkarteko (ÖSV) entrenatzaile nagusia eta zuzendari teknikoa izan zen. Mugimendu olinpikoarentzako egin zuen ekarpenengatik, Nazioarteko Batzorde Olinpikoak Olympic order saria eman zion 1985ean, nazioarteko mugimendu olinpikoak ematen duen saririk gorena.
2004ko urtarrilean, Sailer, alderdi politiko bakar batera ere lotuta ez zegoen arren, Kitzbühelgo alkatetzarako hautagaitza aurkeztuko zuela adierazi zuen. Handik aste batzutara, bere hautagaitza erretiratu zuen, alkate izatea, denbora osoko lana zela konturatu zela argudiatuz.
2006an Hahnenkhamm lasterketako lasterketa zuzendari bezala bere erretiroa adierazi zuen, 20 urtez bete zuen kargua.
2009ko abuztuaren 24an hil zen Austriako Innsbruck hirian.

## Filmografia nagusia

* Vertigine bianca (1956)
* Ein Stück vom Himmel (1957)
* Der Schwarze Blitz (1958)
* Tausend Sterne leuchten (1959)
* 12 Mädchen und 1 Mann (1959)
* Ein Stern fällt vom Himmel (1961)
* Kauf dir einen bunten Luftballon (1961)
* Auf Wiedersehen am blauen Meer (1962)
* Sein bester Freund (1962)
* Sansone e il tesoro degli Incas (1964)
* Das Blaue vom Himmel (1964)
* Skifascination (1966)
* Ski Fever (1966)
* Das Große Glück (1967)
* Tante Trude aus Buxtehude (1971)
* Verliebte Ferien in Tirol (1971)
* Traumbus (1979)

## Kanpo loturak

* (Alemanez)Toni Sailerren webgune ofiziala
* Datuak: Q310471
* Multimedia: Toni Sailer / Q310471
# Tonika (musika)

Tonika, musikaren teorian, eskalako lehen notari zein lehen nota horretatik abiatuta eratzen den akordeari deritzo. Tonalitatea adierazten duena eta honi izena ematen diona da.
    Adibidez, Re nagusiko eskala, modu nagusiko eskala bat da, nota toniko bezala Re duena.
Toniko baten existentzia, edo, Alban Bergek Lulu izeneko bere operan erabilitako zentro tonal bat edo gehiagorena, funtsezkoa da musika lan gehienetan, estiloa edozein dela ere.

## Musika atonala

XX. mendean, europar konposatzaileren batzuk, eskalako gradu guztiek balio bera zuten eta, beraz, nota tonikorik gabeko musika idazteko saiakerak egin zituzten, musika atonala da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210411
* Multimedia: Tonic (music) / Q210411
# Tonica

Tonica Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Tonica terasella da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Tonica argessa | daturik gabe |
| Tonica barrowi | daturik gabe |
| Tonica centroluta | daturik gabe |
| Tonica citrantha | daturik gabe |
| Tonica cyanodoxa | daturik gabe |
| Tonica effractella | daturik gabe |
| Tonica gypsopis | daturik gabe |
| Tonica lagaropis | daturik gabe |
| Tonica malthacodes | daturik gabe |
| Tonica melanoglypha | daturik gabe |
| Tonica mixogama | daturik gabe |
| Tonica nigricostella | daturik gabe |
| Tonica nigrimarginata | daturik gabe |
| Tonica niviferana | daturik gabe |
| Tonica peripsacas | daturik gabe |
| Tonica pharmacis | daturik gabe |
| Tonica senescens | daturik gabe |
| Tonica syngnoma | daturik gabe |
| Tonica terasella | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10383183
* Multimedia: Tonica / Q10383183
# Tonika

    Artikulu hau edariari buruzkoa da; kontzeptu musikala gaitzat duena beste hau da: «Tonika (musika)»
Tonika kinina bidez usaingozatutako freskagarri karbonatatua da. Sukarra eta malariaren aurkako ezaugarriak ditu, nasaigarria izateaz gain.
Edaria Indian sortu zen, malaria saihesteko ur karbonatatuari kinina gehituz. Hasieran Asia eta Afrikako koloniek baino kontsumitzen ez zuten arren, ondoren mundu osoan zabaldu zen.
Berez, tonikak ur karbonatatu pixka bat eta kinina ugari zituen osagai, horrek zapore mingotsa ematen ziolarik. Baina denbora joan ahala, kinina portzentajea gutxituz joan da, berau kopuru handietan kontsumitzeak dituen bigarren mailako efektuak direla-eta.
Tonikarekin gin tonic delako edari konbinatua egiten da askotan, gin eta tonika erabiliz. Honez gain, azukrerik gabeko eta limoi edo limaz usaingozatutako edariak ere badaude.
Edariak diz-diz egiten du argi ultramoreetan jartzean, kininaren fluoreszentzia dela-eta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q237315
* Multimedia: Tonic water / Q237315
# Toni Servillo

Marco Antonio "Toni" Servillo (Afragola, 1959ko urtarrilaren 25a) italiar aktorea da, zineman eta antzerkian aritutakoa. Zinema-sari asko lortu ditu bere ibilbidean, tartean bost David de Donatello, lau Nastro d'argento eta Urrezko Globo bat.

## Filmografia

* Morte di un matematico napoletano (1992)
* Rasoi (1993)
* I vesuviani (La salita atala) (1997)
* Teatro di guerra (1998)
* Come un eroe del novecento - film laburra (2001)
* L'uomo in più (2001)
* Luna rossa (2001)
* Le conseguenze dell'amore (2004)
* Notte senza fine (2004)
* Incidenti (2005)
* Sabato, domenica e lunedì - telefilma (2005)
* La ragazza del lago (2007)
* Lascia perdere, Johnny! (2007)
* Gomorra (2008)
* Il divo (2008)
* Gorbaciof (2010)
* Noi credevamo (2010)
* Una vita tranquilla (2010)
* Un balcon sur la mer (2010)
* Il gioiellino (2011)
* È stato il figlio (2012)
* L'altro mare (2011)
* Bella addormentata (2012)
* Viva la libertà (2013)
* La grande bellezza (2013)
* Le confessioni (2016)
* Lasciati andare (2017)
* La ragazza nella nebbia (2017)
* Hitler contro Picasso e gli altri (2018) - Dokumentala
* Loro (2018)
* 5 è il numero perfetto (2019)
* L'uomo del labirinto (2019)
* Emilio Vedova. Dalla parte del naufragio (2019) - Dokumentala
* Qui rido io (2021)
* È stata la mano di Dio (2021)
* Ariaferma (2021)
* Il ritorno di Casanova (2022)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q603089
* Multimedia: Toni Servillo / Q603089
# Tonica (Illinois)

Tonica Illinoiseko herri bat da. LaSalle konderrian kokatua dago. 2010ean 768 biztanle zituen, 3,53 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* LaSalle konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2523825
* Multimedia: Tonica, Illinois / Q2523825
# Tonight's the Night (Neil Youngen abestia)

Tonight's the Night (euskaraz Gaurko Gaua, Gaua Da) Neeil Young kanadar kantautorearen abesti bat da. 1973an grabatu eta 1975eko izen berdineko Tonight's the Night diskoaren barnean plazaratu zuen.

## Kanpo estekak

* Tonight's the Night abestia zuzenean entzungai. 1979ko Neeil Young & Crazy Horse taldearen musika emanaldia. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q20492731
# Toniko (argipena)

Toniko hitzak adiera zenbait ditu:
* toniko, suspergarri edo bizkorgarria, pertsona baten organismoa suspertzeko substantzia (ikus, gainera, edabea eta botika),
* musikan, tonikoa, akorde mota bat.
# Umatilla konderria (Oregon)

Umatilla konderria (ingelesez: Umatilla County) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pendleton da. 2010eko zentsuaren arabera 75.889 biztanle zituen, Umatilla kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Umatilla konderriak 8.369,3 kilometro koadro ditu. Horietatik 41,17 ura dira. Beste 8.328,13 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,07 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 75.889 pertsonetatik 70.798 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 18.107 dira. 557 beltzak edo afroamerikarrak. 2.383 amerikar natiboak ziren eta 95 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 626 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 55 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.375 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q495344
* Multimedia: Umatilla County, Oregon / Q495344
# Umatilla (Oregon)

Umatilla Oregongo hiri bat da. Umatilla konderrian kokatua dago. 2010ean 6.906 biztanle zituen, 11,44 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Umatilla konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2862516
* Multimedia: Umatilla, Oregon / Q2862516
# Umayya Abu-Hanna

Umayya Abu-Hanna (Haifa, 1961eko martxoaren 17a) Palestinako eta Finlandiako nazionalitatea duen poeta eta filologoa da.
Psikologia eta literatura ikasi zituen, baita barnealdeen diseinua ere. Helsinkira joan zen 1981ean, eta han komunikazio-zientziak ikasi zituen. Irratiko eta telebistako erreportari gisa aritu da, eta Radio suomin izeneko bere irratsaioa zuzentzen du . Finlandiako «Nire jaioterria» filmaren gidoia idatzi zuen 1993an.

## Erreferentziak

* ↑ Umayya Abu Hanna. Cine Palestino 4 de agosto de 2011.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2916065
# Umbar

Tolkienen legendarium ospetsuan Umbar Gondor hegoaldean eta Belegaer itsasoaren hegoekialdeko kostaldean dagoen portu natural bat da. Numenortarrek sortu zuten base militar eta ekonomiko bezala Eguzkiaren Bigarren Aroan.
Portu bezala sortua izan zen numenortar itsasontziak euren bidaietan zehar horni zitezen. Laster bihurtu zen Erdialdeko Lurraldeko numenortar gotorlekurik garrantzitsuena.
Paisaia idorrekoa, Harad hurbilean dago. Lurmutur handi batek domeinatutako eta lurrez inguratutako estuario bat zuen badia batean kokatua zegoen. Oso litekeena da estuarioak bere barnean portu ugari izatea, estuarioak eguraldi aldaketen aurrean defentsa naturala baitziren, eta logikoa da euren itsasontzientzako babesleku natural bezala probestu izana.
Portu hau Azken Aliantzaren Gerraren ondoren bertan badia osoa domeinatzen zuen zutabe bat eraiki zen muino batek domeinatzen zuen. Zutabe honen gainean eguzkiaren eta ilargiaren argia islatzen zituen harri zuri bat jarri zen, Sauronen porrotaren omenez. Oso urrutitik itsaso handietan ikus zitekeen. Monumentu hau Sauronen zerbitzariek bota zuten Sauron Eguzkiaren Hirugarren Aroaren amaieran itzuli zenean.
Portuak erraldoia izan behar zuen; Eraztunen Jauna eleberrian Pelargirreko flota nagusia Umbarretik zetorrela aipatzen baita, eta berrogeitamar itsasontzi handiz eta hauen atzetik beste itsasontzi txikiago gehiagoz osatua zegoen. Toki beretik datozen horrenbeste itsasontzik, portuak erraldoia izan behar zuela pentsarazten du.

## Historia

Bere dizdira garaian, gerra eta setio ugari borrokatu ziren hiri honetan, eta zenbait tribu ezberdinek gobernatu zuten, Numenortarrak, Haradrimak, Umbarreko kortsarioak eta Numenortar beltzak kasu. Halako botereak, Umbar itsas gotorleku bat baino gehiago izan zela suposarazten du, lurralde propiodun erresuma edo feudo bat, adibidez. Eguzkiaren Hirugarren Aro osoan Umbar Gondor eta Haraden artean lehiatua izan zen, eta sarri errebelde eta arnegatuen babesleku izan zen, Castamir Usurpatzailearen ondorengo eta jarraitzaleena kasu.
Umbarretik zetorren Mordorreko flota kortsarioa, Eraztunaren Gerran parte hartu zuena, Aragornen agindutara zegoen Hildakoen armadak garaitu zuen arren. Umbar, azkenean, Eguzkiaren Laugarren Aroan Elessar erregeak Gondorrera batu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q947309
# Umbaúba

Umbaúba Brasilgo udalerri bat da, Sergipe estatuan kokatua. 23.917 biztanle ditu 118,856 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Sergipe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22063214
* Multimedia: Umbaúba / Q22063214
# Umber View Heights (Missouri)

Umber View Heights Missourieko herrixka bat da. Cedar konderrian kokatua dago. 2010ean 48 biztanle zituen, 0,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cedar konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2027318
# Umbertide

Umbertide Italiako udalerri bat da. Perugiako probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. 16.298 biztanle ditu, 200,83 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Umbertidek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cortona Gubbio Lisciano Niccone Montone Passignano sul Trasimeno Perugia Pietralunga Città di Castello Magione

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20685
* Multimedia: Umbertide / Q20685
# Umberto D.

Umberto D. (umˈbɛrto di ahoskatua) 1952ko Vittorio De Sica italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Italiar neoerrealismoaren film nagusienetariko batentzat jo ohi da.

# Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Umberto Domenico Ferrari Erroman bizi den agurea bere gelaren alokairua ordaintzeko diruaren bila dabil. Alokatzaireak etxetik bota eta bere lagun bakarrak, etxe-garbitzailea eta bere txakurra, ezin dute lagundu.

## Pertsonaiak

* Carlo Battisti : Umberto Domenico Ferrari
* Maria-Pia Casilio : Maria, garbitzailea
* Lina Gennari : Antonia, alokatzairea
* Memmo Carotenuto : gaixoa
* Alberto Albani Barbieri : alokatzairearen laguna

## Kanpo estekak

* Datuak: Q651982
* Multimedia: Umberto D. / Q651982
# Umberto Boccioni

Umberto Boccioni (Reggio Calabria, Italia, 1882ko urriaren 19a - Verona, Italia, 1916ko abuztuaren 17a) italiar margolari eta eskultorea izan zen.
Arte futuristaren lehen teorialaria izan zen.

## Biografia

Erroman izan zen 1898tik 1902ra, eta teknika berriak ikasi zituen han. 1902tik aurrera Parisen egon zen, eta 1908an Milanen hartu zuen bizilekua. Urte hartan bertan Marinetti ezagutu zuen; Manifesto dei pittori futuristi (1910, Margolari futuristen agiria) izenpetu zuenetakoa izan zen, eta orobat Margolari futuristen agiri teknikoaren erredaktore nagusia (1912). Lehen aldi hartan, Boccionik hurbiletik aztertu zituen Sezesioko mugimendu surrealista eta Munchen espresionismoa. Dinamismoa, objektuaren barneko indar gisa, eta aldiberekotasuna, oroitzen denaren eta ikusten denaren arteko sintesi gisa, hartu zituen Boccionik oinarri, eta kontzeptu horietatik sortu zen, hain zuzen ere, futurismoak osagai plastikoaren eta kromatikoaren arteko sintesia bilatzeko zuen joera.
Kubistengandik zenbait teknika hartu zituen (planoak planoekin ebakiz eta berriro elkartuz lortzen zuen gauzakiak deskonposatzea, batez ere), baina arte-mota horren alde estatikoak eta intelektualak ez zituen onartu; zibilizazio modernoaren dinamismoa adierazi eta mugimendua iradoki nahi zituen berak.
Haren zenbait lan: Forme uniche della continuità nello spazio (1913); Gora doan hiria; Materia; Forze di una strada (1911, Kalearen indarra); Futbol-jokalari baten dinamismoa; Botila baten garapena espazioan.
Eskultura lantzen 1911. urtean hasi zen, eta ondorengo urteetan hainbat obra egin zuen, teorikoak zein artistikoak, futurismoaren ildoari jarraituz bete-betean.
Gerra inguruko urteetan, dena dela, mugimendu futuristako gainerako margolariek bezala, bazter utzi zuen futurismoa. Gerra aurreko urteak izan zituen hortaz, emankorrenak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q152797
* Multimedia: Umberto Boccioni / Q152797
# Ultra-trail

Ultra-traila, mendi lasterketa eta ultramaratoia uztartzen dituen kirol modalitate bat da. Lasterketa mota honetako ibilbideak baso, mendi, landa eta naturan barneratzen dira. Beren distantziak maratoien 42 kilometroetatik hasi eta ultramaratoien 80-160 kilometro arterakoak dira. Ibilbide oso luzeak egun eta etapa ezberdinetan banatu daitezke, lasterkariak bibakak egin ditzakete.
Euskal Herrian mota honetako lasterketa bakarra Ehunmilak proba da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3548048