OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Thomas Sully

Thomas Sully (Horncastle, Lincolnshire, 1783ko ekainaren 19a - Filadelfia, 1872ko azaroaren 5a) estatubatuar margolari erretratugilea izan zen.
Ingalaterran jaio zen guraso aktoreekin eta familiak 1792an Estatu Batuetara emigratu zuen. Charlestonen kokatu ziren, Thomasen osabak antzoki bat zuzentzen zuen lekuan. Hemezortzi urterekin pinturan aritu zen, eta hainbat lekutan bizi izan zen 1808an Filadelfian behin betiko kokatu zen arte. 1809an Londresera bidaiatu zuen bederatzi hilabetez Benjamin Westekin margolaritza ikasteko.
Thomas Lawrenceren estiloan egin zituen bere pinturak. Gehienak erretratuak izan ziren, Estatu Batuetako presidenteak, musikariak, konpositoreak... barne. Paisaia eta eszena historiko batzuk ere margotu zituen.

## Iruditegia

* The Passage of the Delaware, 1819, Museum of Fine Arts, Boston
* Portrait of the Artist Painting His Wife, c. 1810, Yale University Art Gallery
* Lady with a Harp, 1818, Eliza Ridgely, National Gallery of Art
* Portrait of the Artist, 1821, Metropolitan Museum of Art
* Thomas Jefferson, 1821, West Point
* Portrait of the Misses Mary and Emily McEuen, 1823, Los Angeles County Museum of Art
* Portrait of Elizabeth McEuen Smith, 1823, Honolulu Museum of Art
* Mrs. Robert Gilmor, Jr. (Sarah Reeve Ladson), 1823
* Portrait of Andrew Jackson, 1824
* A Life Study of the Marquis de Lafayette, c. 1824–1825
* Portrait of Mary Ann Heide Norris, 1830, Philadelphia Museum of Art
* Sheet of figure studies, 1830–1839, Museum of Fine Arts, Boston
* Jared Sparks, 1831, Reynolda House Museum of American Art
* Miss Walton of Florida, 1833, Octavia Walton Le Vert
* Portrait of Fanny Kemble, 1834
* Portia and Shylock, 1835
* Gypsy Maidens, 1839, Brooklyn Museum
* Macbeth in the witches' cave, 1840, Folger Shakespeare Library
* Mother and Son, 1840, Metropolitan Museum of Art, New York
* Charlotte Cushman, 1843, Folger Shakespeare Library
* Cinderella at the Kitchen Fire, 1843, Dallas Museum of Art
* Engraving of Sully's portrait of Eliza, daughter of Joshua Bates of Boston (US), and wife to the Belgian statesman Sylvain van de Weyer
* Elizabeth/Elise Wadsworth, wife of Charles Murray
* The Student, of Sully's daughter Rosalie, 1848
* Portrait of Shakespeare, 1864, Folger Shakespeare Library
* Portrait of John Andrews, Provost of University of Pennsylvania
* Portrait of Benjamin Ogle Taylor
* John Tayloe III
* Portrait of Miss Marie Louise Parker
* Rosalie Spang, 1848

## Kanpo estekak

* Datuak: Q786545
* Multimedia: Thomas Sully / Q786545
# Thomas Tallis

Thomas Tallis (?, c. 1505 - Greenwich, Londres, Ingalaterra, 1585eko abenduaren 3a) ingeles musikagilea eta organista izan zen.

## Biografia

1540. urtetik aurrera errege-kaperako organista eta musikagile nagusi izan zen, Henrike VIII.a, Eduardo VI.a, Maria Tudor eta Elisabet I.aren erreinaldietan.
1575. urtean Elisabet I.ak musika argitaratzeko monopolioa eman zien Tallisi eta Byrdi, eta Cantiones sacrae 34 moteteko bilduma argitaratu zuten. Eliz musika idatzi zuen, kontrapuntuaren aldetik oso aberatsa.
Lan nagusia Spem in alium motetea da, 40 ahotsetarako idatzita.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q207789
* Multimedia: Thomas Tallis / Q207789
# Thomas Südhof

Thomas Christian Südhof (Göttingen, 1955eko abenduaren 22a) alemaniar-estatubatuar biokimikaria da. 2013ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen James Rothman eta Randy Scheckmanekin batera besikulako zirkulazioa erregulatzen duen makinerian eginiko aurkikuntzak.
Medikuntza ikasi zuen RWTH Akisgrango Unibertsitatean, Harvardeko Unibertsitatean eta Göttingengo Unibertsitatean. 1983an Estatu Batuetara joan eta genetika molekularrean espezializatu zen. 2008tik Stanfordeko Unibertsitateko irakaslea da
* Datuak: Q97270
* Multimedia: Thomas C. Südhof / Q97270
# Thomas Stafford Williams

Thomas Stafford Williams (Wellington, 1930eko martxoaren 20a - Waikanae, 2023ko abenduaren 22a) zeelandaberritar kardinala izan zen.
Merkataritzan graduatu zen eta kontulari gisa lan egin zuen, gazteen mugimendu katolikoetan parte hartuz. Dunedin apaiztegian sartu zen eta 1957an teologian lizentziatu zen Erroman. 1959ko abenduaren 20an apaiztu zuten. Garai batean misiolari izan zen Samoan, 1963an Zeelanda Berrira itzuli aurretik.
1979ko abenduaren 20an Wellingtongo artzapezpiku izendatu zuten. Joan Paulo II.a Aita Santuak kardinal izendatu zuen 1983ko kontsistorioan. 75 urte betetzean artzapezpikutzatik erretiratu zen eta 2005eko apirilean Benedikto XVI.a Aita Santua aukeratu zuen konklabean parte hartu zuen.
* Datuak: Q536628
* Multimedia: Thomas Williams (cardinal) / Q536628
# Thomas Tuchel

Thomas Tuchel (Krumbach, Alemania, 1973ko abuztuaren 29a - ) futbolari-ohia da. Gaur egun Paris Saint-Germain FC futbol taldearen entrenatzailea da

## Jokalari modura

Jokalaria zenean atzelaria izan zen eta Alemaniako 2. mailan ibili zen Stuttgarter Kickers taldean 1992 eta 1994 urte bitartean, eta 1998an erretiratu zen SSV Ulm taldean, 3. mailan, kartilagoan lesio kronikoa zuelarik.

## Entrenatzaile modura

2000. urtean hasi zen entrenatzaile lanetan, Stuttgarten jubenilen taldean. 5 urte pasa ondoren, Augsburgon egon zen 2. taldean eta 3 urteren baitan lehenengo mailan Mainz 05 taldean egin zuen debut .
Bere lehenengo urtean 1. mailan mantentzea lortu zuen, hurrengo denboraldian Mainz 05-ekin emaitza oso onak lortu zituen eta 5. postua lortu zuen Europa Ligako klasifikazioa lortuz. Hurrengoko bi denboraldietan 1. mailan mantentzea lortu zuen eta 2013/2014 denboraldian Europa Ligako klasifikazioa lortu zuen berriz, ondoren dimitituz.
2015ean Borussia Dortmund-ek fitxatu egin zuen, lehen denboraldian emaitza onak lortu zituen ligako txapelketan 2. postua lortuz, Alemaniako kopan finalera heldu zen eta bertan Bayern Munichen aurka penaltietan galtzaile atera zen. Europa Ligako final laurdenetara heldu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q702233
* Multimedia: Thomas Tuchel / Q702233
# Theria

Theria edo Terio (greziarretik θηρίον, animalia basatia) ugaztunen subklase bat da. Arrautzik gabe jaiotzen dira eta euterioak (plazenta duten ugaztunak) eta metaterioak (martsupialak) daude barnean. Kanpo belarriak dituzte eta titiburuak dituzte. Askotan euren haginen arabera sailkatzen dira.
* Datuak: Q130942
* Multimedia: Theria / Q130942
* Espezieak: Theria
# Theriiformes

Theriiformes ugaztun klado bat da. McKenna eta Bellek 1997tik aurrera erabili izan dute Prototheria (gaur egungo monotrematuak) ezik beste ugaztun guztiak sailkatzeko. Arbasoak eta desagertutako hainbat talde ere sartuko lirateke.
Bertan autoreek hiru infraklase sartzen dituzte, horietatik 2 jada desagertuak:
* Allotheria - (Marsh, 1880)
* Triconodonta - (Osborn, 1888)
* Holotheria - (Wible et al., 1995)
* Datuak: Q2513125
* Multimedia: Theriiformes / Q2513125
* Espezieak: Theriiformes
# Thermaerogenita

Thermaerogenita mineral bat da eta spinel subtaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Thermaerogenita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CuAl2O4}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Thermaerogenite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Tripoli (argipena)

Tripoli toponimoa izan daiteke:
* Tripoli, Libiako hiriburua;
* Tripoli, Libanoko hiria;
* Tripoli, Greziako hiria, Arkadian;
* Tripoli, Greziako hiria, Pellan;
* Tripoli, Iowako hiria;
* Tripoliko konderria, gurutzatuen estatua.
# Tripoliko nazioarteko aireportua

Tripoliko nazioarteko aireportua (arabieraz: مطار طرابلس العالمي) Tripoli hiria zerbitzatzen duen aireportua da.
2008an 3.070.200 pertsonek erabili zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Afriqiyah helps connect Libya with more countries; new Tripoli terminals being built. (Noiz kontsultatua: 2013-05-29).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Aireportuari buruzko informazioa.
* Datuak: Q44588
* Multimedia: Tripoli International Airport / Q44588
# Tripoli (Grezia)

    Artikulu hau Greziako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tripoli (argipena)».
Tripoli (grezieraz: Τρίπολη, Trípoli; lehen Τρίπολις, Trípolis eta Τριπολιτσά Tripolitsá deitua) Greziako hiria eta udalerria da, Arkadia unitate erregionaleko hiriburua dena.

## Klima

Datu klimatikoak (Tripolis) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 20.4 | 24.2 | 25.4 | 29.8 | 36.6 | 39.8 | 42.2 | 39.8 | 35.4 | 33.8 | 26.8 | 22.6 | 42.2 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 9.4 | 10.3 | 13.0 | 17.3 | 22.7 | 27.6 | 30.1 | 29.9 | 26.5 | 20.3 | 15.5 | 11.1 | 19.5 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 5.1 | 5.7 | 8.0 | 11.9 | 17.0 | 21.9 | 24.5 | 23.9 | 20.1 | 14.4 | 10.0 | 6.7 | 14.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 0.9 | 1.4 | 2.6 | 5.1 | 8.2 | 11.9 | 14.3 | 14.4 | 11.7 | 8.2 | 5.0 | 2.7 | 7.2 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -17.0 | -15.8 | -16.0 | -4.0 | -0.2 | 4.0 | 7.6 | 7.8 | 0.4 | -2.6 | -5.8 | -11.0 | -17.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 119.2 | 100.4 | 72.3 | 59.2 | 35.4 | 24.8 | 18.9 | 15.6 | 24.7 | 78.6 | 114.0 | 147.7 | 810.8 |
| Prezipitazio egunak (≥ ) | 13.7 | 12.8 | 12.5 | 11.5 | 9.2 | 6.1 | 4.0 | 3.3 | 4.8 | 9.8 | 11.9 | 15.6 | 115.2 |
| Hezetasuna (%) | 76.1 | 74.4 | 69.3 | 62.5 | 57.0 | 47.4 | 44.1 | 45.9 | 54.5 | 75.4 | 77.4 | 77.5 | 63.5 |
| Iturria: Hellenic National Meteorological Service ||||||||||||||

## Biztanleria

| Urtea | Hiria | Udal-herriburua | Udalerria |
| 1981 | 21.337 | – | – |
| 1991 | 22.429 | 26.432 | – |
| 2001 | 25.520 | 28.976 | – |
| 2011 | 30.912 | 33.785 | 47.254 |

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. .
* ↑ Hellenic National Meteorological Service. Mean Tripolis Climatic Averages. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193409
* Multimedia: Tripoli, Greece / Q193409
# Tripolina

Tripolina kanpainako aulki tolesgarria da, zurezko egitura eta olanazko estalkia duena, britainiar armadak XIX. mendean erabili zuena.

## Eragina

BKF famatua Tripolinan inspiratu zen. Tripolina fabrikatzaile ingeles batek patentatu zuen 1877an eta geroago "tripolina" bataiatu zuten "Tripoli", Italiar Libiako hiriburua, XX. mendeko 30eko hamarkadan seriean fabrikatu zutenean. Egurrezko 10 piezaz egina dago, metalezko elementu artikulatuez elkartuta, eta oihalezko estalki batez, edo larruaz, ondorengo bertsioetan.

## Ekoizleak

Jatorrizko Tripolina aulkia Italian ekoizten da eta Telami-k esklusiboki banatzen du. BKF aulkiarekin duen antzekotasuna dela eta, Argentinako fabrikatzaile askok, altzari diseinatzaileek, Tripolina ere egiten dute zela-larruak erabiliz. Hamarkada hauetan ekoizle garrantzitsuena Big BKF Buenos Aires da, Argentinako pampako herri txiki batean eskuz egiten dituena.

## Kanpo estekak

* BKFren historiari buruzko bideoa, Ciudad Abierta kanala, Buenos Aires
* Datuak: Q368634
# Tripoli (Iowa)

    Artikulu hau AEBtako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tripoli (argipena)».
Tripoli Iowako hiri bat da. Bremer konderrian kokatua dago. 2010ean 1.313 biztanle zituen, 3,65 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bremer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q744248
* Multimedia: Tripoli, Iowa / Q744248
# Tripoli (Libano)

    Artikulu hau Libanoko hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tripoli (argipena)».
Tripoli (latinez: Tripolis; arabieraz: طرابلس‎, Tarabulus ash-Sham) Libanoko ipar-mendebaleko hiria eta portua, Abu Ali ibaiaren bokalean, Mediterraneo Itsasoaren ertzean, Beiruteko hiriaren ipar-ekialdean.
Libanoko bigarren hiria da eta lehen mailako merkataritza portua. Nekazaritza produktuen merkataritza (mahatsa, olibondoak, fruitu arbolak, azukre kanabera, tabakoa) eta industria (tabakogintza, ehungintza, janari industria, petrolio findegiak, altzairugintza) dira ekonomia jarduera nagusiak. Monumentuei dagokienez aipagarriak dira 1336. urteko Teynal meskita, 1294. urteko Mezkita Handia, katedral eta gaztelu zaharraren hondakinak eta XV. mende bukaerako Lehoien Dorrea.

## Historia

K. a. IV. mendean oso hiri garrantzitsua izan zen feniziarren artean, eta musulmanen mende egon zenean ere oso oparoa izan zen. XII-XIII. mendeetan izen bereko konderriko hiriburua izan zen eta mendebalerako merkataritzarako portu garrantzitsua. 1289. urtean mamelukoek suntsitu zuten eta barnealderago berreraiki zuten gero. XVI. mendean otomandarrek konkistatu zuten.

## Klima

Datu klimatikoak (Tripoli, Lebanon) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 13 | 14 | 17 | 21 | 25 | 28 | 29 | 30 | 30 | 26 | 20 | 15 | 22.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 8 | 8 | 10 | 13 | 17 | 20 | 22 | 22 | 21 | 18 | 14 | 9 | 15.2 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 142.9 | 131.1 | 103.4 | 43 | 20 | 2.5 | 0.2 | 1.4 | 8 | 56.5 | 87.5 | 114.6 | 711.1 |
| Iturria: weather.uk.msn.com ||||||||||||||

## Herri eta hiri senidetuak

* Napoli, Italia
* Damasko, Siria
* Larnaka, Zipre
* Faro, Portugal
* Banda Aceh, Indonesia (2011ko uztailaren 30etik aurrera)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ Weather.uk.msn.com. MSN Weather - Yearly, Monthly Temperature and Precipitation Averages and Records for Tripoli, LBN. .

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Arabieraz)
* Datuak: Q168954
* Multimedia: Tripoli, Lebanon / Q168954
# Tripolitania Britainiarra

Tripolitania Britainiarra Bigarren Mundu Gerraren ostean Britainia Handiak gaur egungo Libian eraturiko administrazioa izan zen. Zirenaikarekin batera administratua Italiar Libiaren ostean etorri zen. 1951ko abenduaren 24an Frantziar Fezzanekin batera Libiako Erresuma osatu zuen, independentzia eskuratuz.
1946tik aurrera Nazio Batuen Erakundeak kudeatu zuen, baina aurreko administratzaile zen Travers Robert Blackleyk jarraitu zuen karguan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255500
# Tricyphistis

Tricyphistis Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Tricyphistis cyanorma da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Tricyphistis cyanorma | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7841340
# Tridacna maxima

Tridacna maxima Cardiidae familiako kuskubiko molusku espezie bat da.
Txirla erraldoiak esaten zaienetakoa da, eta bere generoan dagoen espezierik zabalduena eta ohikoena da.

## Morfologia

40 cm luze izatera irits daiteke. Beren generoko espezie guztiek bezala, maskorrean 4-5 uhin edo triangelu-formako proiekzioak dituzte; eta, hala badagokio, garroa duen inhalazio-sifoi bat dute; mantua marroia, urdina, purpura edo berdea izan daiteke, eta puntu irisatu urdin, purpura edo berde asko ditu, batez ere mantuaren muturretarantz.

## Elikadura

Txirla hau zooxantela izeneko alga zelulabakarrekin batera bizi da sinbiosian. Algek fotosintesia egiten dute, eta oxigenoa eta azukreak sortzen dituzte. Oxigenoa eta azukreak txirlaren katabolitoez elikatzen dira, batez ere karbonoaz. Horrek elikadura-beharren %75 eta %90 bitartean ematen die. Gainerakoa lortzeko, plankton mikroskopikoa eta uretan disolbatutako materia organikoa harrapatzen dute, beren brankien bidez. Honen ondorioz, argia beharrezkoa dute, fotosintesia egiten duten algak haz daitezen.

## Erreprodukzioa

Espezieak bizpahiru urte bitartean izaten du sexu-heldutasuna. Animalia protandrikoak dira, guztiak ar jaiotzen dira, baina urtearen ondoren aldi bereko hermafrodita bihurtzen dira. Ernalketa kanpokoa da, lehenengo esperma eta ondoren arrautzak kanporatzen dituzte, euren burua ugal ez dezaten. Ernaldutako arrautzak berehala sartzen dira larba-igerilari egoeran, eta trokofora esaten zaie. Ondoren, egoera planktoniko batera eboluzionatzen dute, non larbak, beligera izenekoak, ozeanoan astebetez bizi baitira, substratuan finkatu baino lehen. Finkatu eta hurrengo egunean, metamorfosia bere behin betiko formarekin osatzen da; eta hogei egunera, gazteak zooxantelak bereganatzen hasten dira mantuaren ehunetan, eta horrek nabarmen handitzen du haren garapena eta hazkundea.

## Erreferentziak

* ↑ Wells, S.M., Pyle, R.M. and Collins, N.M. (1983) The IUCN Invertebrate Red Data Book. IUCN, Gland, Switzerland
* ↑ Ellis, S. (1998) Spawning and early larval rearing of giant clams (Bivalvia: Tridacnidae). Center for Tropical and Subtropical Aquaculture, 130: 1 - 55.
* ↑ Jameson, Stephen C. (1976) Early life story of giant clams Tridacna crocea, Tridacna maxima and Hippopus hippopus. Pacific Science, vol. 30, nº 3, p. 219-233.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2704793
* Multimedia: Tridacna maxima / Q2704793
* Espezieak: Tridacna maxima
# Tridekagono

Geometrian, tridekagonoa hamahiru alde eta hamahiru angelu dituen poligonoa da.

## Tridekagono erregularra
### Propietateak

Aldearen luzera $a$ bada:
* Azalera: $A={\frac {13}{4}}a^{2}\cot {\frac {\pi }{13}}\simeq 13,1858\,a^{2}.$
* Perimetroa: $P=13a\,\!$
* Eraikitze grafikoa
* Irudi honetan ikus daiteke nola marrazten den gutxi gorabeherako tridekagono erregular bat konpasa eta erregela erabiliz.

## Ikus, gainera

* Marrazketa geometrikoa

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Tridecagon" MathWorld-en.
* Datuak: Q849375
* Multimedia: 13-gons / Q849375
# Triclonella

Triclonella Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Triclonella pergandeella da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Triclonella aglaogramma | daturik gabe |
| Triclonella albicellata | daturik gabe |
| Triclonella antidectis | daturik gabe |
| Triclonella bicoloripennis | daturik gabe |
| Triclonella calyptrodes | daturik gabe |
| Triclonella chionozona | daturik gabe |
| Triclonella citrocarpa | daturik gabe |
| Triclonella cruciformis | daturik gabe |
| Triclonella cupreonivella | daturik gabe |
| Triclonella determinatella | daturik gabe |
| Triclonella diglypta | daturik gabe |
| Triclonella elliptica | daturik gabe |
| Triclonella etearcha | daturik gabe |
| Triclonella euzosta | daturik gabe |
| Triclonella iphicleia | daturik gabe |
| Triclonella mediocris | daturik gabe |
| Triclonella pergandeella | daturik gabe |
| Triclonella philantha | daturik gabe |
| Triclonella pictoria | daturik gabe |
| Triclonella platyxantha | daturik gabe |
| Triclonella rhabdophora | daturik gabe |
| Triclonella sequella | daturik gabe |
| Triclonella trachyxyla | daturik gabe |
| Triclonella triargyra | daturik gabe |
| Triclonella turbinalis | daturik gabe |
| Triclonella umbrigera | daturik gabe |
| Triclonella villella | daturik gabe |
| Triclonella xanthota | daturik gabe |
| Triclonella xuthocelis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5225202
* Multimedia: Triclonella / Q5225202
* Espezieak: Triclonella
# Tricio

Tricio Errioxako iparraldeko udalerri bat da, 2005ean 437 biztanle zituena. Antzina erromatarrek Tritium Magallum sortu zuten, beroien hiri baten gainean, eta eltzegintza ekoizpen zentru garrantzitsua izan zen.

## Sinboloak

Tricioren sinboloa barraskiloa da eta triciotarren ezizena caralolero/a da. 1987tik aurrera barraskilo lasterketa ere egiten da herriko jaietan.

## Geografia

Naiarako eskualdean kokaturik dago, Najerilla haranaren behealdeko eskuineko ibaiertzean. 563 metrotako altueran kokaturik dago.

## Historia
### Erromatar garaia

Apiano erromatar historialariak K.a.154. urtean tritiotar leinua aipatu zuen eta hori da aurreneko erreferentzia. Klaudio Ptolomeok II. mendean Tritium Megalon ("Tritium Handia") aipatu zuen, hiriaren garrantzia arrgi utziz. Antoninoren Ibilbidea dokumentuan ere agertzen da III. mendean, Zaragoza eta Astorga arteko bidean.
Tritium Magallum terra sigillata eltzegintzagatik izan zen garrantzitsua, Hispaniako ekoizpengune garrantzitsua izanik. Legio VII Gemina Felix-ek destakamendu bat zuen hirian eta tamaina handiko tenplo monumental bat ere izan zuen. Tenplu horretako zutabeak Santa María de Arcos basilikan berrerabili ziren V. mendean. Grammatica-ko Schola publikoa ere bazuen eta irakasleak 1.100 denario kobratzen zituen.

### Erdi Aroa

V. mendean Calahorrako apezpikuaren alde egin zuen Triciok Hilario aita santuaren aurrean.
928. urtean Toda Iruñeako erreginak herriko villa baten donazioa aipatu zuen eta Antso III.a Gartzeitz erregeak Naiarako foruan sartu zuen. 1073an Antso Peñalengoak Tricioko hainbat jauregi Donemiliagako monasterioari itzuli zizkion.

### Aro modernoa

Filipe IV.a Espainiakoak villa izendatu zuen 1658an baina beranduago Naiarako dukeek agindu zuten bertan.
1790 eta 1801 artean Ilustrazio garaiko Real Sociedad Económica de La Rioja elkartean sartu zen. 1833ko urriaren 6an Santos Ladrón de Cegama generalak Karlos Maria Isidro Borboikoa errege izendatu zuen Tricion eta Lehen Karlistaldia abiatu zen.

## Ondasunak

* Santa María de Arcos basilika, paleokristau estilokoa.
* Tritium Magallum aztarnategia

## Tricioar ospetsuak

* Mariano de la Paz Graells (1809-1898), mediku eta naturista
* Augusto Ibáñez Titín III.a (1969-), esku huskako pilotaria eta politikaria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1646043
* Multimedia: Tricio / Q1646043
* ↑ «TRITIUM� MAGALLUM» www.vallenajerilla.com (Noiz kontsultatua: 2021-09-03).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Tricio - Destino» La Rioja Turismo@es||| (Noiz kontsultatua: 2021-09-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Medio centenar de caracoles compiten en Tricio (La Rioja), con marcas bajas» La Vanguardia 2019-08-25 (Noiz kontsultatua: 2021-09-03).
* ↑ NAVARRO CABALLERO, MILAGROS. (1989-1990). Una guarnición de la legión VII Gémina en Tritium Magallum. Caesaraugusta Nº 66-67, 217-226 or. ISBN 0007-9502..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ramos, Javier. «Tricio: fábrica de cerámicas de Roma» www.lugaresconhistoria.com (Noiz kontsultatua: 2021-09-03).
* ↑ «Sociedad económica de La Rioja Castellana - Mapa 1801 - bermemar» www.bermemar.com (Noiz kontsultatua: 2021-09-03).
# Três de Maio

Três de Maio Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 24.916 biztanle ditu 422,198 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1786482
* Multimedia: Três de Maio / Q1786482
# Tröchtelborn

Tröchtelborn Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, [[Gotha barrutia|Gotha]] barrutian. 2014an 320 biztanle zituen 5,68 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q552095
* Multimedia: Tröchtelborn / Q552095
# Tröbnitz

Tröbnitz Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Holzland-Kreis barrutian. 2014an 460 biztanle zituen 2,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q566078
* Multimedia: Tröbnitz / Q566078
# Tríptico del Buen Pastor

Tríptico del Buen Pastor (euskaraz, Artzain Onaren Triptikoa) Jesus Guridiren organoarentzako obra da. Organoa izan zen Guridiren instrumento kutuna. Bilboko Donejakue eta gero Madrilgo San Manuel eta San Benito elizetan izan zen organista. Irakasle bezala, Bernardo Gabiola berriztarraren ondoko izan zen Madrilgo Kontserbatorioko organo katedradun. Entzutekoa zen inprobisatzen zuenean: denbora pasatzen zitzaion berari eta entzuteko zortea zuenari. Ez zuen organorako asko idatzi baina Triptico del Buen Pastor eta Variaciones Sobre un Tema Vasco aipatzekoak dira.. Triptikoa Donostiako Artzai Onaren katedraleko organo inauguratzean jo zuen Guridi berberak 1954ko urtarrilaren 20an; hiru zati ditu obrak: Artaldea, Ardi galdua eta Artzai Ona; musika deskriptiboa eta arduraz idatzia, zati bakoitzak bere esangura ezin obeki adierazten du; lehen saria merezi izan zuen 1953an Organeria Española-k iragarritako konkurtsoan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268208