OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Moskuko metroko istripua

Moskuko metroko istripua 2014eko uztailaren 15an Moskuko metroan gertatu zen tren-istripua izan zen. Guztira 21 lagun hil ziren eta 160 inguru zauritu.

## Aurrekariak

Azken bi urteetan Moskuko metroan gertatutako istripurik larrienetako bat izan zen. 2012ko ekainaren 5ean, trenean zihoazen 4.500 bidaiariak atera behar izan zituzten, Lenina liburutegiaren eta Ojotni Riad geltokien artean piztutako sute baten ondorioz.

## Gertakariak

Itzalaldi baten ondorioz, trenbideko seinaleak itzali zirenean, gidariak gelditu egin zuen trena, eta hura bidetik atera zen. Iturri ofizialen arabera, hildakoak hogei dira, baina zaurituak ehun inguru dira. Osasun zerbitzuek hirurehundik gora lagun atera behar izan zituzten treneko bagoietatik. Ezbeharra hiriaren ekialdean jazo zen, Slavianski Bulvar eta Park Pobedy geltokien artean.

## Istripuaren arrazoiak

Argindarrak izandako etenaldi batek eragin zuen istripua; seinaleen sistemak huts egin zueneta, hortaz, trena berehala gelditu zen, larrialdi zerbitzuen arabera. MOESK konpainia elektrikoak azaldu zuenez, argindarrak ez zuen etenaldirik izan.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20140720112239/http://www.berria.eus/albisteak/93964/tren_bat_bidetik_atera_eta_gutxienez_hogei_bidaiari_hil_dira_moskun.htm Berria, 2014-07-15
* ↑ http://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/2412610/istripua-moskuko-metroan--gutxienez-3-pertsona-hil-dira/ EiTB, 2014-07-15

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17614042
* Multimedia: 2014 Moscow Metro derailment / Q17614042
# Monda

Monda Málagako udalerria da, Valle del Guadalhorce eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.342 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Málagako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1624023
* Multimedia: Monda / Q1624023
# Mondamin (Iowa)

Mondamin Iowako hiri bat da. Harrison konderrian kokatua dago. 2010ean 402 biztanle zituen, 1,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Harrison konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1928370
* Multimedia: Mondamin, Iowa / Q1928370
# Mondariz

Mondariz Galiziako udalerria da, Pontevedrako probintzian eta O Condadoko eskualdean kokatuta dagoena. 2007an 5.320 biztanle zituen.
12 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak

* Frades (San Martiño)
* Gargamala (Santa María)
* Lougares (San Fiz)
* Meirol (Santo André)
* Mondariz (Santa Baia)
* Mouriscados (San Cibrán)
* Queimadelos (Santa María)
* Riofrío (San Miguel)
* Sabaxáns (San Mamede)
* Toutón (San Mateo)
* Vilar (San Mamede)
* Vilasobroso (San Martiño).

## Iruditegia

* Mondariz udalerriko Villasobroso parrokia
* Villasobroso parrokian dagoen Sobroso gaztelua, ikuspegi orokorra
* Atea eta sarrerako eskailerak
* Omenezko dorrea

## Ikus, gainera

* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Mondarizko udal webgunea (Galizieraz)(Gaztelaniaz)
* Datuak: Q639229
* Multimedia: Mondariz / Q639229
# Mondarrain

    Artikulu hau mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arranomendi».
Mondarrain edo Arranomendi Lapurdin dagoen mendia da. Ezpeletaren hegoaldean eta Itsasuren hego-mendebaldean kokatzen da.
Ez da garaiera handiko edo laztasun handiko mendia. Beharbada nolabaiteko igoera gogor bakarra Laxia auzotik abiatzen dena da. Haren gailurra konglomeratuzko haitz ugariz osatuta dago eta bulder eskaladan jarduteko aproposa da.

## Mitologia

* Mondarraingo lamia

## Ikus, gainera

* Lapurdiko mendiak

## Erreferentziak

* ↑ EODAk izen biak onartzen ditu

## Kanpo estekak

* Mondarrain "Euskal Mendiak" webgunean
* Datuak: Q3320487
* Multimedia: Mondarrain / Q3320487
# Mondarrain-Lizartzuko mendilerroa

    Artikulu hau mendilerro buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mondarrain».
Mondarrain-Lizartzuko mendilerroa Lapurdi eta Nafarroa Garaia artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Antsestegi mendia da, 803 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Mondarrain eta Lizartzu mendiek ematen diote izena mendilerroari.

## Mendiak

* Antsestegi, 803 m 43°14′48″N 1°27′22″W﻿ / ﻿43.2467977°N 1.4560861°W﻿ / 43.2467977; -1.4560861 (Nafarroa Garaia)
* Lizartzu, 793 m 43°15′34″N 1°27′15″W﻿ / ﻿43.2594126°N 1.4540548°W﻿ / 43.2594126; -1.4540548 (Nafarroa Garaia)
* Zotaletako Kaskoa, 749 m 43°15′47″N 1°26′59″W﻿ / ﻿43.2630529°N 1.4495887°W﻿ / 43.2630529; -1.4495887 (Nafarroa Garaia)
* Mondarrain, 749 m 43°18′07″N 1°25′57″W﻿ / ﻿43.3018621°N 1.4324147°W﻿ / 43.3018621; -1.4324147
* Meatzetako bizkarra, 736 m 43°14′24″N 1°28′13″W﻿ / ﻿43.2401167°N 1.4701848°W﻿ / 43.2401167; -1.4701848 (Nafarroa Garaia)
* Urlegi, 713 m 43°13′47″N 1°27′54″W﻿ / ﻿43.2295854°N 1.4651038°W﻿ / 43.2295854; -1.4651038 (Nafarroa Garaia)
* Burdiako Kaskoa, 709 m 43°15′03″N 1°27′40″W﻿ / ﻿43.2507205°N 1.4611978°W﻿ / 43.2507205; -1.4611978 (Nafarroa Garaia)
* Bizkailuze, 702 m 43°16′43″N 1°26′33″W﻿ / ﻿43.2785167°N 1.4425286°W﻿ / 43.2785167; -1.4425286 (Lapurdi)
* Mailarreta, 698 m 43°15′18″N 1°27′37″W﻿ / ﻿43.2550051°N 1.4604123°W﻿ / 43.2550051; -1.4604123 (Nafarroa Garaia)
* Gorospil, 694 m 43°16′22″N 1°26′43″W﻿ / ﻿43.2728021°N 1.4454101°W﻿ / 43.2728021; -1.4454101 (Lapurdi)
* Urrezti, 693 m 43°17′40″N 1°26′02″W﻿ / ﻿43.2944431°N 1.4337765°W﻿ / 43.2944431; -1.4337765 (Lapurdi)
* Goizamendi, 677 m 43°14′11″N 1°29′16″W﻿ / ﻿43.2364155°N 1.4877657°W﻿ / 43.2364155; -1.4877657 (Nafarroa Garaia)
* Gorospilttipia, 657 m 43°16′25″N 1°26′56″W﻿ / ﻿43.2735142°N 1.4487808°W﻿ / 43.2735142; -1.4487808 (Lapurdi)
* Basandegi, 625 m 43°14′50″N 1°28′45″W﻿ / ﻿43.24725°N 1.47907°W﻿ / 43.24725; -1.47907 (Nafarroa Garaia)
* Soporro, 616 m 43°18′02″N 1°27′33″W﻿ / ﻿43.3006215°N 1.4590642°W﻿ / 43.3006215; -1.4590642 (Lapurdi)
* Errebi, 583 m 43°18′19″N 1°28′20″W﻿ / ﻿43.3052084°N 1.4720917°W﻿ / 43.3052084; -1.4720917 (Lapurdi)
* Ezkandrai, 550 m 43°18′49″N 1°25′52″W﻿ / ﻿43.31364°N 1.4311131°W﻿ / 43.31364; -1.4311131 (Lapurdi)
* Atharri, 370 m 43°19′12″N 1°25′19″W﻿ / ﻿43.3198713°N 1.4219747°W﻿ / 43.3198713; -1.4219747 (Lapurdi)
* Pinodietako gaina, 278 m 43°19′29″N 1°29′18″W﻿ / ﻿43.3246677°N 1.4884654°W﻿ / 43.3246677; -1.4884654 (Lapurdi)

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Mondarrain-Lizartzuko mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56513495
# Mondarraingo lamina

Mondarraingo lamina euskal mitologiaren arabera Lapurdiko Mondarrain mendian biziz zen lamina da.

## Kondaira

Esan ohi denez, Ezpeleta udalerriko lursailetan dagoen Mondarraingo leizean laminak bizi omen ziren.
Goiz batez, artzain zahar batek bere ileak urrezko orraziz orrazten ari zen lamina batekin topo egin zuen. Artzainak ustekabe batean orrazia lapurtu zion. Lamina, orduan, haren atzetik joan zen.
Artzaina Xastiko-harria deritzon harkaitzera hurbildu zenean, eguzkiaren izpiek indar handiz gune hori argitzen hasi ziren. Orduan laminak artzainari zuzen-zuzenean begiratuz eta eguzkia seinalatuz hau oihukatu zion:
    —Eman diezazkiokek eskerrak bere argipean jarri hauen horri!
Eta laminak atzerantz egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ 1943an Ezpeleta udalerriko Isidro Iturria jaunak kontatutako kondaira. Antologia de Fabulas, Cuentos y Leyendas del Pais Vasco. Txertoa argitaletxea, 1984.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263778
# Mondaino

Mondaino Italiako udalerri bat da. Riminiko probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 1.309 biztanle ditu, 19,84 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Mondainok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Montefiore Conca Saludecio Tavullia Colbordolo Montegridolfo Montecalvo in Foglia Urbino Tavoleto

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111824
* Multimedia: Mondaino / Q111824
# Mondavio

Mondavio Italiako udalerri bat da. Pesaro eta Urbinoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. 3.634 biztanle ditu, 29,64 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Mondaviok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fratte Rosa Montemaggiore al Metauro San Lorenzo in Campo Corinaldo Monte Porzio Terre Roveresche $^{(en)}$ Colli al Metauro $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207161
* Multimedia: Mondavio / Q207161
# Mondariz-Balneario

Mondariz-Balneario (euskaraz Mondariz-Bainuetxea) Galiziako Pontevedrako probintzian dagoen O Condado eskualdeko udalerria da.

## Iruditegia

* Mondarizko bainuetxea
* Mondarizko bainuetxea
* Mondarizko bainuetxea
* Mondarizko bainuetxea

## Kanpo estekak

* Mondariz-Balnearioko udal webgunea (Gaeleraz) (Gaztelaniaz) (Ingelesez) (Frantsesez)
* Datuak: Q1614339
* Multimedia: Mondariz-Balneario / Q1614339
# Mellifonteko abadia

Mellifonteko abadia (Mellifont Abbey ingelesez), Loutheko konderrian dago, Mattock ibaiaren ondoan, Irlandan.
Irlandan eraikitako lehen monasterio zistertarra da.
Abadia, 1142an eraiki zen, San Malakiasen aginduz, gurtza gune handi bat bihurtu eta, honela, gertuko Monasterboice ordeztuz.
1539an, abadia, itxia eta utzia izan zen. Gilen Orangekoaren egoitza nagusi izan zen, XVII. mendearen amaieran gertatu zen Boyneko guduan.

## Ikuzketa gela

Ikuzketa gela, Mellifonteko hondakinetako atalik garrantzitsuena da. Zituen zortzi hormetatik lau baino mantentzen ez diren oktogono formako eraikin bat da. Bere eraikuntzari buruz, erromaniko estiloko arkuak nabarmendu behar dira.

## Kapitulu gela

Klaustroaren ekialdean kokatua, ganga bikain bat du, baita gaur egun desagertua dagoen abadiatik etorritako Erdi Aroko azuleju batzuk ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q966426
* Multimedia: Mellifont Abbey / Q966426
# Mellieħa

Mellieħa Maltako udalerria da. Udalerriaren azalera 22,6 km$^2$ da eta 2005eko erroldaren arabera, 7.676 biztanle zituen.

## Herri senidetuak

Honako udalerri honekin dago senidetua:
* Cavriglia (Italia)
* Adenau (Alemania)
* Ayia Napa (Zipre)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) http://www.citypopulation.de. (Noiz kontsultatua: 2016-6-10).
* ↑ Town Twinnings. (Noiz kontsultatua: 2015-5-15).
* ↑ https://books.google.com.mt/books?id=WMCPAAAAMAAJ&q=mellieha+old+building&dq=mellieha+old+building&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjzuNGax8jMAhUEthoKHW_uA3UQ6AEIJzAB

## Kanpo estekak

* edit
* Malta uhartea ||
* Attard | Balzan | Birgu (Vittoriosa) | Birkirkara | Birżebbuġa | Bormla (Cospicua) | Dingli | Fgura | Floriana | Gudja | Gżira | Għargħur | Għaxaq | Ħamrun | Iklin | Isla (Senglea) | Kalkara | Kirkop | Lija | Luqa | Marsa | Marsaskala | Marsaxlokk | Mdina (Città Notabile) | Mellieħa | Mġarr | Mosta | Mqabba | Msida | Mtarfa | Naxxar | Paola | Pembroke | Pietà | Qormi (Città Pinto) | Qrendi | Rabat | Safi | San Ġiljan (St. Julian's) | Santa Luċija | San Pawl il-Baħar (St. Paul's Bay) | San Ġwann | Santa Venera | Siġġiewi (Città Ferdinand) | Sliema | Swieqi | Ta' Xbiex | Tarxien | Valletta | Xgħajra | Żabbar (Città Hompesch) | Żebbuġ (Città Rohan) | Żejtun (Città Beland) | Żurrieq ||
* Gozo uhartea ||
* Fontana | Għajnsielem | Għarb | Għasri | Kerċem | Munxar | Nadur | Qala | Rabat (Victòria) | San Lawrenz | Sannat | Xagħra | Xewkija | Żebbuġ ||
* Datuak: Q755979
* Multimedia: Mellieħa / Q755979
# Mellette konderria (Hego Dakota)

Mellette konderria (ingelesez: Mellette County) Hego Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua White River da. 2010eko zentsuaren arabera 2.048 biztanle zituen, Mellette kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Mellette konderriak 3.395,13 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,22 ura dira. Beste 3.385,91 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,6 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 2.048 pertsonetatik 835 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 30 dira. 2 beltzak edo afroamerikarrak. 1.092 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 114 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q495261
* Multimedia: Mellette County, South Dakota / Q495261
# Mellingen (Alemania)

Mellingen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, [[Weimarer Land (barrutia)|Weimarer Land]] barrutian. 2014an 1.328 biztanle zituen 14,41 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q684601
* Multimedia: Mellingen (Thüringen) / Q684601
# Mellikon

Mellikon Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Zurzach barrutia barrutian. 2014an 224 biztanle zituen 2,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66047
* Multimedia: Mellikon / Q66047
# Mellingen

Mellingen Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Baden barrutia barrutian. 2014an 5,633 biztanle zituen 4,86 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64216
* Multimedia: Mellingen, Switzerland / Q64216
Wohlenschwil Fislisbach Niederrohrdorf Stetten (AG) Birmenstorf (AG) Tägerig Baden
# Melliniita

Melliniita elementu natiboak motako minerala da.

## Ezaugarriak

Melliniita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Ni,Fe)4P}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 8 - 8,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Melliniite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Mellette (Hego Dakota)

Mellette Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Spink konderrian dago, Hego Dakota estatuan. 199 biztanle ditu, 0,670456 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Spink konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1865642
# Mellinghausen

Mellinghausen Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Diepholz barrutia|Diepholz]] barrutian. 2014an 1.039 biztanle zituen 24,43 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q514674
* Multimedia: Mellinghausen / Q514674
# Metxa

Metxa erregai batez bustia airean dagoen muturretik errearazten den kotoizko soka mehea da. Erraz su hartzen duen gai batez eginiko soka izaten da. Kandeletan eta supizteko batzuetan erabiltzen da. Lehergaiei sua emateko ere erabiltzen dira metxak. Hauek hodi-formakoak izaten dira gaur egun: barnealdea merkurio fulminatozkoa izaten dute, eta kanpoaldea eztainuzkoa edo kartoizkoa izaten da. Antzina, poliki erretzen ziren metxak (berun azetatozko soluzio batean bustitako kalamuzko sokak) erabili ohi ziren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q849004
* Multimedia: Candle wicks / Q849004
# Mettweiler

Mettweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Birkenfeld (barrutia)|Birkenfeld]] barrutian. 2014an 255 biztanle zituen 5,49 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q653129
* Multimedia: Mettweiler / Q653129
# Metxa (argipena)

Metxa, Koldo Izagirrek 1991an sortutako pertsonaia da argitaratutako umore eleberri laburra da. Hartan oinarriturik, beste lan hauek ere egin dituzte:
* Metxa esaten dioten agirretar baten ibili herrenak: Koldo Izagirrek 1991ean idatzitako ipuin bilduma.
* Agirre zaharraren kartzelaldi berriak: Koldo Izagirrek 1999an idatzitako eleberria. Agirre'tar Nikola "Metxa" pertsonaia berreskuratu zuen.
* Metxa (antzezlana): 2003ko Korrikarako Eneko Olasagastik zuzendu eta Jose Ramon Soroizek protagonizatu zuten antzezlana..
# Metuchen (New Jersey)

Metuchen New Jerseyko borough bat da. Middlesex konderrian kokatua dago. 2010ean 13.574 biztanle zituen, 7,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Middlesex konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1021527
* Multimedia: Metuchen, New Jersey / Q1021527
# Metxa esaten dioten agirretar baten ibili herrenak

    Artikulu hau 1991ko liburuari buruzkoa da; hartan oinarritutako lanez diharduena beste hau da: «Metxa (argipena)»
"Metxa esaten dioten agirretar baten ibili herrenak" Koldo Izagirrek idatzitako ipuin liburua da, 1991an lehenengo aldiz eta 2002an berriro argitaratua.
1999an Agirre'tar Nikola "Metxa" pertsonaia berreskuratu zuen "Agirre zaharraren kartzelaldi berriak" eleberrirako.

## Erreferentziak

* ↑ https://elkarargitaletxea.eus/liburuak/metxa-esaten-dioten-agirretar-baten-ibili-herrenak/

## Kanpo estekak

* Liburuaren kritikak Literaturaren Zubitegian
* Datuak: Q12263506
# Moena

Moena Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. 2.563 biztanle ditu, 82,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Moenak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Falcade San Giovanni di Fassa $^{(en)}$ Predazzo Welschnofen Primiero San Martino di Castrozza $^{(en)}$ Soraga di Fassa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60050
* Multimedia: Moena / Q60050
# Muraenesocidae

Muraenesocidae arrain angiliformeen familia da, mundu osoko itsaso tropikal eta azpitropikaletan bizi dena.

## Generoak

* Congresox
* Cynoponticus
* Gavialiceps
* Muraenesox
* Oxyconger

## Erreferentziak

* ↑ McClosker, John F.. (1998). Encyclopedia of Fishes. San Diego: Academic Press ISBN 0-12-547665-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1073635
* Multimedia: Muraenesocidae / Q1073635
* Espezieak: Muraenesocidae
# Monacilioni

Monacilioni Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. 466 biztanle ditu, 27,21 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Monacilionik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Macchia Valfortore Pietracatella Sant’Elia a Pianisi Campolieto San Giovanni in Galdo Ripabottoni Toro

## Kanpo estekak

* Datuak: Q277706
* Multimedia: Monacilioni / Q277706
# Monadologia

Monadologia (alemanez: Monadologie) edo monaden teoria. Gottfried Wilhelm Leibnizen lana da, 1714. urte inguruan idatzia eta egilea hil ondoren argitaratu zena. Monaden kontzeptuan oinarritutako filosofia laburbildu zuen bertan. Monadak izate sinpleak dira, baina ez materia partikulak, energiaguneak baizik, oharmena dutenak, eta Jainkoak sortu dituenak aurrez ezarritako egokitasunean. Unibertsoa monaden hierarkiazko mailaketaren bitartez azaltzen da, monada txikienetatik hasi, ohar ilunak egiteko gai baizik ez direnetatik, eta Jainkoarengana iritsi arte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013-4-30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1211539
* Multimedia: Monadology / Q1211539
# Monaghan GAA

Monaghan GAA edo Monaghan County Board of the Gaelic Athletic Association (irlanderaz Cumann Lúthchleas Gael Coiste Muineachán) Ipar Irlandan dagoen Ulster probintzian kokatuko Monaghan konderriko gaeldar jokoetako talde bat da. Taldearen koloreak zuria eta urdina dira, konderriaren kolore ofizialak hain zuzen ere.
Etxeko partiduak Clones hiriko St. Tiernach's Park estadioan jokatu ohi ditu.

## Tituluak
### Futbol Gaelikoa
#### All-Ireland Senior Football Championship

| Konderria | Irabazitako finalak | Galdutako finalak | Irabazitako txapelketak urtez-urte |
| Monaghan | 0 | 1 | |

#### National Football League

| Konderria | Irabazitako finalak | Galdutako finalak | Irabazitako ligak urtez-urte |
| Monaghan | 1 | 1 | 1985 |

## Kanpo estekak

* Monaghan GAA taldearen webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q1778329
ieaElkarte Atletiko Gaelikoaren Liga Nazionalak (2018ko denboraldia) :
# Monagas

Monagas Venezuelako ekialdean dagoen estatu bat da. Bere hiriburua Maturín da. 28.900 kilometro koadro ditu eta 2011n 901.161 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q205776
* Multimedia: Monagas / Q205776
# Monaghan

Monaghan (irlanderaz Muineachán) Irlandako Errepublikaren Ulster probintziako Monaghaneko konderrian kokatzen den hiria da. Monaghanek 7.452 biztanle ditu (2011). Hiria Dublinetik iparralderuntz ateratzen den N2 errepideak zeharkatzen du, honek Derry eta Letterkenny hiriekin lotzen duelarik.

## Etimologia

Irlanderazko Muineachán izenak "muino txikiz betetako lurra" esan nahi du.

## Historia

Hugh O'Neill irlandarraren eta britainiar tropen arteko Clontribeteko Gudua Monaghandik gertu izan zen 1591ean. Aurrez MacMahondarren lurra izan zen 1591ean ingelesek Dublinen urkatu zuten arte. Orduan hasi zen Bederatzi Urteko Gerra.
XIX mendean industrializazioa iritsi zen Monaghanera, lihogintzan oinarritu zena. Horretarako garrantzitsuak izan ziren bi azpiegitura egin ziren, Ulsterreko ubidea, Clonesekin 1842an lotu zuena, eta Ulsterreko trenbidea Belfast eta Armaghekin 1858an lotu zuena.
Erresuma Batuko lehenengo sobieta Monaghanekoa izan zen, 1919ko otsailean sortu zena.

## Kultura

Irlanda osoko blues jaialdirik prestigiotsuena bertan ospatzen da irailero, Harvest Time Blues jaialdia hain zuzen ere.
Monaghaneko konderriko museoa 1974ean ireki zen eta 1980an Europako Kontseiluaren saria jaso zuen.

## Ondasun nabarmenak

Herriaren erdialdea lau plazaren inguruan antolaturik dago; Market Square (Merkatu-plaza), Church Square (Elizaren plaza), The Diamond (Diamantea) eta Old Cross Square (Gurutze zaharraren plaza).
* Gurutze zaharra: Old Cross Square plazan dagoen gurutzea da Monaghaneko elementurik zaharrena, XVII mendekoa baita, baina ez dago argi gurutzea izan zen hala eguzti erloju bat. Hasiera batean The Diamond egon zen eta bertan ezartzen ziren bandoak, baina 1876an tokiz aldatu zuten Diamonden Rossmore memoriala ezartzeko.
* Rossmore memoriala: Esan bezala 1876an eraiki zuten Diamantearen plazan. Monumentu viktoriarra da oinarri oktogonalduna eta marmolezko zutabeek eusten dute iturria. Rossmoreko 4. kondearen omenez eraiki zen ehiza istripu batean Windsorreko gazteluan hil zenean.
* San Macartan katedrala: 1892an bukatu zen katedral neogotikoa da.
* Leslie gaztelua: Monaghanetik 11 kilometrotara kokaturik dagoen jauregia da.

## Hiritar ezagunak

* Eoin O'Duffy (1892-1944), Fine Gael alderdi politikoaren lehenengo burua

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Monaghaneko Konderriko webgunea
* Datuak: Q373901
* Multimedia: Monaghan / Q373901

## Iruditegia

* Epaitegia
* Rossmore memoriala
* Church Square
* Dublin Street