OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zhushan barrutia

Zhushan barrutia (txinera tradizionalez: 珠山区) Txinako barruti bat da, Jingdezhen barruan. Azken zentsuaren arabera 337.800 biztanle zituen 111 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q198251
* Multimedia: Zhushan District / Q198251
# Zhuhui barrutia

Zhuhui barrutia (txinera tradizionalez: 珠晖区) Txinako barruti bat da, Hengyang barruan. Azken zentsuaren arabera 331.094 biztanle zituen 218.65 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q198217
* Multimedia: Zhuhui District / Q198217
# Zhuhai Sanzao nazioarteko aireportua

Zhuhai Sanzao Nazioarteko Aireportua (txineraz: 珠海三灶机场; pinyineraz: Zhuhai Sanzao Guójì Jīchǎng), (NAGE: ZHU, NAZE: ZGSD), Zhuhai hiriko aireportu nagusia da,
Aireportua, Zhuhai hiriaren erdigunetik 33 kilometro hego-mendebaldera dago, Doumen Barrutian.

## Ikus, gainera

* Txinako Herri Errepublikako aireportuen zerrenda
* Txinako Herri Errepublikako aireportuak bidaiarien arabera

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Aireportuaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q2733031
* Multimedia: Zhuhai Jinwan Airport / Q2733031
# Zhuzhou

Zhuzhou (txinera sinplifikatuz: 株洲; pinyineraz: Zhūzhōu), Hunan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.650.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 4.409 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena

Prefektura mailako Zhuzhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Changsha iparraldean, Jiangxi probintzia ekialdean, Xiangtan ipar-mendebaldean, Hengyang mendebaldean, eta Chenzhou hego-mendebaldean.

## Banaketa administratiboa

* Tianyuan Barrutia (天元区; Tiānyuán Qū)
* Hetang Barrutia (荷塘区; Hétáng Qū)
* Lusong Barrutia (芦淞区; Lúsōng Qū)
* Shifeng Barrutia (石峰区; Shífēng Qū)
* Liling Hiria (醴陵市; Lǐlíng Shì)
* Zhuzhou Konderria (株洲县; Zhūzhōu Xiàn)
* You Konderria (攸县; Yōu Xiàn)
* Chaling Konderria (茶陵县; Chálíng Xiàn)
* Yanling Konderria (炎陵县; Yánlíng Xiàn)

## Ikus, gainera

* Hunan probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Zhuzhou hiriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q198266
* Multimedia: Zhuzhou / Q198266
# Zhuhai

Zhuhai (txinera tradizionalez: 珠海; pinyinez: Zhūhǎi) Txinako Guangdong probintziako prefektura mailako hiria da, Perla ibaiaren deltako gune metropolitarraren mendebaldean. Hiriak 1.481.100 biztanle eta 1.653 kilometro koadroko azalera dauka.

## Banaketa administratiboa

| Mapa | # | Barrutia | Txineraz | Pinyinez | Biztanleria (2003) | Azalera (km²) | Dentsitatea (/ km²) |
| Wanshango uhartedia Hengqin uhartea |
| Barruti-hiria |||||||
| Wanshango uhartedia Hengqin uhartea | 1 | Xiangzhou | 香洲区 | Xiāngzhōu Qū | 400 000 | 476 | 840 |
| Wanshango uhartedia Hengqin uhartea | 2 | Doumen | 斗门区 | Dǒumén Qū | 310 000 | 801 | 387 |
| Wanshango uhartedia Hengqin uhartea | 3 | Jinwan | 金湾区 | Jīnwān Qū | 110 000 | 376 | 293 |

## Inguru naturala eta kokapena

Prefektura mailako Zhuhai hiriaren mugakideak honakoak dira: Macau eta Asia hegoaldeko itsasoa hegoaldean, Zhongshan iparraldean, eta Jiangmen ipar-mendebaldean.

## Klima

Datu klimatikoak (Zhuhai (1981–2010)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 27.8 | 28.8 | 30.5 | 33.2 | 35.3 | 36.8 | 38.7 | 37.3 | 36.3 | 34.8 | 32.9 | 29.1 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 18.6 | 18.9 | 21.5 | 25.4 | 28.9 | 30.8 | 32.0 | 31.9 | 30.6 | 28.4 | 24.4 | 20.2 | 26 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 15.1 | 15.8 | 18.4 | 22.3 | 25.7 | 27.7 | 28.5 | 28.3 | 27.3 | 25.0 | 21.0 | 16.6 | 22.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 12.6 | 13.7 | 16.3 | 20.4 | 23.5 | 25.5 | 25.9 | 25.8 | 24.8 | 22.5 | 18.4 | 13.9 | 20.3 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 1.6 | 3.0 | 2.7 | 9.4 | 14.8 | 18.6 | 20.9 | 20.9 | 17.4 | 10.5 | 5.2 | 2.2 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 27.0 | 57.0 | 83.1 | 197.7 | 298.3 | 347.1 | 278.6 | 337.4 | 223.2 | 75.1 | 43.8 | 31.0 | 1999.3 |
| Hezetasuna (%) | 74 | 81 | 85 | 86 | 85 | 85 | 83 | 84 | 80 | 74 | 71 | 69 | 79.8 |
| Iturria: China Meteorological Data Service Center ||||||||||||||

## Banaketa administratiboa

Hiriak hiru barruti dauzka:
* Xiangzhou Barrutia (香洲区)
* Doumen Barrutia (斗门区)
* Jinwan Barrutia (金湾区)
Bestalde Zhuhaiko gobernuak, industria jakin batzuk garatzeko bi gune izendatu ditu:
* Zuhaiko Nazioarteko Teknologia Garatzeko barrutia (珠海国家高新技术产业开发区)
* Wanshango Itsas Saiakuntza eta Garapenerako gunea (万山海洋开发试验区)

## Ikus, gainera

* Guangdong probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Zhuhaiko gobernuaren webgunea.
* (Ingelesez) Zhuhai eta Hong Kong arteko barkuari buruzko informazioa.
* Datuak: Q59095
* Multimedia: Zhuhai / Q59095
# Zhujiang Herri Berria

Zhujiang Herri Berria (txineraz: 珠江新城), Txinako Herri Errepublikako Guangdong probintziako Guangzhou hirian dagoen finantza barrutia da.

## Kokapena

Gunea Huangpu etorbidearekin egiten du muga iparraldean, perla ibaiarekin hegoaldean, Guangzhou etorbidearekin mendebaldean eta Txina hegoaldeko autobidearekin ekialdean.

## Eraikinak

Zhujiangen Guangzhou berriaren ikur diren hainbat eraikin daude, Guangdong museoa, Guangdongeko liburutegi berria, Guangdongeko opera eta West Tower delakoa.

## Garraioa

Guangzhouko metroak geltokia dauka gunean, "Zhujiang Herri Berria" izeneko geltokia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1046928
* Multimedia: Zhujiang New Town / Q1046928
# Zhugderdemidiin Gurragtxaa

    Hau mongoliar izen bat da: lehen izena patronimikoa da, eta bigarrena izen propioa.
Zhugderdemidiin Gurragtxaa (mongolieraz: Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа; errusieraz: Жугдэрдэмидийн Гуррагча; Gurvanbulag, Bulgango probintzia, Mongolia 1947ko abenduaren 5a) espaziora joandako lehen kosmonauta mongoliarra da. 2000tik 2004ra Mongoliako defentsa ministroa izan zen.
* Datuak: Q81129
* Multimedia: Jügderdemidiin Gürragchaa / Q81129
# Xoan Antonio Saco e Arce

Xoan Antonio Saco e Arce (gaztelaniaz: Joan Antonio Saco y Arce) (Alongosen (Toén), 1835eko martxoaren 8a-Ourense, 1881eko irailaren 14a) idazle eta hizkuntzalari galiziarra izan zen. Galizierazko lehen gramatika idatzi zuen, 1868an; aurretik beste saiakera bat eman zen (Francisco Mirás, Compendio de Gramática Gallega-Castellana), baina emaitza ez zen ona izan.

## Obra
### Liburuak

* Gramática gallega. Lugo. Manuel Soto Freireren inprimategia. Lugo. 1868.
* Poesías. Ourense. Gregorio Rionegro Lozanoren inprimategia. 1878.
* Literatura popular de Galicia. Colección de coplas, villancicos, diálogos, romances cuentos y refranes gallegos. (Hil ondoren argitaratuta, 1987).

### Artikuluak

* Poesía gallega contemporánea: sus defectos más comunes, El Heraldo Gallego; Ourense, 1876ko urtarrilan.
* «El habla gallega ¿Es lengua, idioma o dialecto?», El Heraldo Gallego; Orense , 1876.
* «De los cuentos populares», Diario de Galicia.

## Erreferentziak

* ↑ Francisco Fernández del Riego, Manual de Historia da Literatura Galega. Vigo. Galaxia. 1971, 90.or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11040026
* Multimedia: Juan Antonio Saco y Arce / Q11040026
# Xochiatipan (udalerria)

Xochiatipan Mexikoko udalerri bat da. Hidalgo estatuan kokatua dago. 2010ean 19.067 biztanle zituen 135,6 km²ko azaleran. Herriburua [[Xochiatipan (Xochiatipan)|Xochiatipan]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3845537
* Multimedia: Xochiatipan Municipality / Q3845537
# Xochicoatlán (udalerria)

Xochicoatlán Mexikoko udalerri bat da. Hidalgo estatuan kokatua dago. 2010ean 7.320 biztanle zituen 187,25 km²ko azaleran. Herriburua [[Xochicoatlán (Xochicoatlán)|Xochicoatlán]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3845469
* Multimedia: Xochicoatlán Municipality / Q3845469
# Xlikovita

Xlikovita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Xlikovita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {KCa[Si4O9(OH)] * 3H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Shlykovite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Xochiapulco (udalerria)

Xochiapulco Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 3.911 biztanle zituen 59,73 km²ko azaleran. Herriburua [[Cinco de Mayo (Xochiapulco)|Cinco de Mayo]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2449355
* Multimedia: Xochiapulco Municipality / Q2449355
# Xochicalco

Xochilcalco$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | iii, iv |
| Erreferentzia | 939 |
| Kokalekua | Mexiko |
| Eskualdea$^2$ | Latinoamerika/Karibe |
| Izen ematea | 1999 (XXIII. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Xochicalco (nahuatl hizkuntzan, ʃot͡ʃiˈkaɬko) Antzinako tolteka hiria da, Cuernavaca inguruan, Mexikoko Morelos estatuan. K.o. VIII-IX. mendeetan eraiki zuten, eta garrantzi handiko merkataritza tokia izan zen. Garai batean erlijio gune garrantzitsua izan zen, eta espainiarrak iritsi aurretik defentsa gune bihurtua zen. Gorde diren eraikuntzetatik Quetzalcoatlen tenplua da eraikuntza nagusia. Muino baten gorenean eraikitako piramide handi bat da, bi gorputzez osatua, oso-osorik erliebeez estalia.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-11-15 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q797120
* Multimedia: Xochicalco / Q797120
# Xocchel (udalerria)

Xocchel Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 3.236 biztanle zituen 110,81 km²ko azaleran. Herriburua [[Xocchel (Xocchel)|Xocchel]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2588160
* Multimedia: Xocchel Municipality / Q2588160
# Xkhara

Xkhara (georgieraz: შხარა; errusieraz Шхaрa) Georgiako mendirik altuena da. Svaneti eskualde historikoan Errusiako mugaren ondoan kokaturik, Xkhara Kutaisitik, Georgiako bigarren hirik handiena, 88 kilometrotara dago. Tontorra Kaukaso mendilerroaren erdialdean dago, Elbrusetik hego-ekialderantz. Xkhara Kaukaso mendilerroko hirugarren mendirik altuena da, Dykh Tau eta gero.
Xkhara Bezingi (edo Bezengi) Horma izeneko mendikotearen ekialdeko gailurra da. Lehenengo igoera 1888an ipar-ekialdetik U. Almer, J. Cockin eta C. Rothek osaturiko britainiar/suitzar taldeak egin zuen. Bezingi Horma zeharkatzeko lehenengo ibilbidea 1931 K. Poppinger, K. Moldan, and S. Schintlmeister austriarrek egin zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217457
* Multimedia: Shkhara / Q217457
# Xochilt Madai

Xochilt Madai (Guadalajara, Mexiko, 1972) arkitektoa eta ekintzailea da, Mueble Verde egitasmoaren bultzatzailea, altzari zaharberritzailea.

## Biografia

Arkitektu ikasketak egin zituen Mexikon. Profesionalki arkitekto gisa prestatuta, artea eraikuntza prozesu ororen ezinbesteko luzapentzat hartzen du, beharrezkoa, baina erantzun azkar eta funtzionalen garai hauetan ahaztua. Bizi dugun egoera larriarekin bat datorren kontzientzia ekologikoarekin, hiri altzariak eta hondakinak eraldatzeko, zaharberritzeko eta berrerabiltzeko ahaleginetan zentratzen da, proposamen ausartak eta harrigarriak eginez, egungo gizartearen usadioak eta ohiturak birplanteatzera bultzatzen gaituztenak.
Dirurik gabe eta birziklapenaren eta iraunkortasunaren gaineko kontzientziak bultzatuta, zaborretako altzariak biltzen eta zaharberritzen hasi zen. Horrela sortu zen Mueble Verde. Egitasmo horren helburu nagusia da kalean botata dauden altzariak zaharberritzea, beste norbaitek berrerabiltzeko.
Papalote Zentroan ere parte hartzen du. Kultura ugaritan oinarrituta tailerrak eskaintzen dituen elkartean: gastronomia, artea, musika...
Bere jaioterrian, Mexikon, 126 milioi biztanle baino gehiago dira, eta arazo handiak dituzte hondakinekin. Ikasketak hasi zituenean, jende asko ezagutu zuen bere egunerokorako alternatiba merkeak eta jasangarriak bilatzen zituena. Horren eraginez saiatzen da aukera horiek eskaintzen.

### Proiektuak

* Trashumanteak.

## Sariak

* Bilboko Udalak emandako Emakume Ekintzailearen 2023ko saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 Rios, Naroa. (2023-08-05). ««Ez ditugu objektuak maite, sinbolizatzen dutena baizik»» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-08-05).
* 1 2 Xòchitl Madai - Guadalajara, México - Azken Muga. (Noiz kontsultatua: 2023-08-05).
* ↑ Press, Europa. (2023-03-16). «Ayuntamiento de Bilbao rinde su cuarto reconocimiento a las mujeres migrantes que residen en la Villa» www.europapress.es (Noiz kontsultatua: 2023-08-05).
* ↑ «Bilbao.eus, Bilbao Abierto, Noticias» www.bilbao.eus (Noiz kontsultatua: 2023-08-05).
* ↑ «Bilbao visibiliza a las mujeres migrantes - Onda Vasca» www.ondavasca.com 2023-03-16 (Noiz kontsultatua: 2023-08-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121201486
# Xochihuehuetlán (udalerria)

Xochihuehuetlán Mexikoko udalerri bat da. Guerrero estatuan kokatua dago. 2010ean 7.079 biztanle zituen 273,92 km²ko azaleran. Herriburua [[Xochihuehuetlán (Xochihuehuetlán)|Xochihuehuetlán]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8044880
* Multimedia: Xochihuehuetlán Municipality / Q8044880
# Zimazio

Zimazioa (latinez cimacium eta grezieraz κύμα) S forma duen moldura bat da eta bere funtzioa estetikoa eta egiturazkoa izan daiteke. Bere ebaketa bi arku zirkunferentzialen lotura tangentziala da (ikus irudia).
Arkitekturan, garai klasikoetatik XIX. mendera arte erabilia izan da baina material berriak ( altzairua eta hormigoia ) agertu ahala zaharberritze lanetan edota ebanaritzan besterik ez da erabiltzen.
Zimazioa arkitektura erromanikoan erabilitako ordenaren elementurik bereiziena izan zen, izan ere, kapitelak ez zeuden ordena klasikoan oinarrituta. Ordena klasikoan erabilitako abako meheen ordez, zizelkatu zimazio lodi bat jartzen zen, abako gisa batzuetan eta zimazio gisa era berean; horrela bada, arkuek sortutako tentsioak kapitalean deskargatzeko erabiltzen zen.

## Bibliografia

* PIERLUIGI DE VECCHI - ELDA ZIRCHIARI, I tempi dell'arte , Bompiani, Milan 1999, ISBN 978-88-451-7107-9
* CARLO BERTELLI - GIULIANO BRIGANTI - ANTONIO GIULIANO, Italian Storia dell'arte , Electa-Bruno Mondadori, Milan 1990
* Entziklopedia Espasa-Calpe ,

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1753617
* Multimedia: Cyma moldings / Q1753617
# Zimapán (udalerria)

Zimapán Mexikoko udalerri bat da. Hidalgo estatuan kokatua dago. 2010ean 38.516 biztanle zituen 870,93 km²ko azaleran. Herriburua [[Zimapán (Zimapán)|Zimapán]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2606314
* Multimedia: Zimapán Municipality / Q2606314
# Zimarroi

Zimarroi hauetako bat izan daiteke:
* Hegalabur edo zimarroia, ur gazitako arraina.
* Beltz zimarroiak, Ameriketan esklabistetatik ihes egin zuten Afrikar eta afrikarren ondorengoak.
# Zimbabweita

Zimbabweita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Zimbabweita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Na,K)2PbAs4(Ta,Nb,Ti)4O18}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Zimbabweite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zimbabweko errugbi selekzioa

Zimbabweko errugbi selekzioa Zimbabwe herrialdea ordezkatzen duen errugbi selekzioa da.

## Historia

Hego Rhodesia izenarekin 1910 urtean jokatu zuen aurreneko partida. Zimbabwe bezala 1981 urtean jokatu zuen lehen aldiz. Aurreneko bi Munduko txapelketetan Afrikako ordezkari bakarra izan zen.

### Afrikako Errugbi Kopa

* Txapelduna (1): 2012
* Txapeldun ordea (3): 2013, 2014, 2015

## Kanpo estekak

* Zimbabweko Errugbi Federazioaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q1544873
# Zimandu Nou

Zimandu Nou Errumaniako udalerri bat da, Arad konderrian. 4.663 biztanle ditu, 74,3 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Zimandu Nou $^{(en)}$ Andrei Șaguna $^{(en)}$ Zimandcuz $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12107274
# Zimbabwe Handia

Zimbabwe Handia Zimbabweko hego-ekialdeko muinoetan, Mutirikwe aintzira eta Masvingo hiritik gertu, dagoen antzinako hiria da. Hiria Burdin Aro berantiarreko Zimbabweko Erresumako hiriburua izan zen. XI. eta XIV. mendeen artean eraiki zuten, 722 ha. dituen eremuak 18.000 lagunentzako tokia izanik. Zimbabweko monarken errege-jauregia izan zen eta morterorik gabe eraikitako bere 5 metroko harresiak ospetsuak dira. Hiriak "Handia" adjektiboa du, eskualdean beste 'zimbabwe' edo morterorik gabe eraikitako eraikin asko daudelako.

## Erreferentziak

* ↑ Sibanda, M.; Moyana, H.; et al.. (1992). The African Heritage. History for Junior Secondary Schools. 1 Zimbabwe Publishing House ISBN 978-0-908300-00-6..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209217
* Multimedia: Great Zimbabwe / Q209217
# Zimatlán de Álvarez (udalerria)

Zimatlán de Álvarez Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean 19.215 biztanle zituen 358,12 km²ko azaleran. Herriburua [[Zimatlán de Álvarez (Zimatlán de Álvarez)|Zimatlán de Álvarez]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3845920
* Multimedia: Zimatlán de Álvarez Municipality / Q3845920
# Azido glutamiko

Azido glutamikoa (Glu) proteinen osagaia den 20 aminoazido ez esentzialetako bat da. Azido 2-aminopentanedioiko honen formula kimikoa HO$_2$CCH(NH$_2$)CH$_2$CH$_2$CO$_2$H da eta GAA eta GAG kodonen bidez adierazten da.
pH fisiologikoan karga negatiboa du, aminoazido azidoa baita. Bere albo katea polarra eta kargaduna da. Metabolikoki aminoazido aktiboenetakoa da.
Azido glutamikoa beste aminoazido batzuen aitzindaria da, hala nola, prolina eta argininarena. Gainera, proteinen osagaia izateaz gain, neurotransmisore bezala ere aritzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181136
* Multimedia: Glutamic acid / Q181136
# Cartagena

    Artikulu hau Murtziako hiriari buruzkoa da; Kolonbiako hiria gaitzat duena beste hau da: «Cartagena de Indias»
Cartagena Espainiako hego-ekialdeko hiri bat da, Murtziako Eskualdekoa. 2006an 206.565 biztanle zituelarik, Espainiako hiri jendetsuenetan zazpigarrena da.

## Banaketa administratiboa

| Hirigunea Cartagena Casco: 60 802 bizt.; San Antonio Abad: 44 312 bizt.; Canteras: 10 056 bizt.; Santa Lucía: 6 370 bizt. La Magdalena: 3 654 bizt.; El Plan: 35 378 bizt.; San Félix: 2 645 bizt.; Santa Ana: 2 483 bizt.; Miranda: 1 359 bizt.; Hondón: 1 036 bizt.; | Hirigunea Cartagena Casco: 60 802 bizt.; San Antonio Abad: 44 312 bizt.; Canteras: 10 056 bizt.; Santa Lucía: 6 370 bizt. La Magdalena: 3 654 bizt.; El Plan: 35 378 bizt.; San Félix: 2 645 bizt.; Santa Ana: 2 483 bizt.; Miranda: 1 359 bizt.; Hondón: 1 036 bizt.; | Hirigunetik kanpoko herriak Rincón de San Ginés: 10 660 bizt. El Algar: 7 416 bizt.; La Palma: 5 136 bizt.; Pozo Estrecho: 4 836 bizt.; La Aljorra: 4 660 bizt.; Alumbres: 3 371 bizt.; El Albujón: 2 931 bizt.; Beal: 2 273 bizt.; Lentiscar: 1 903 bizt.; Perín: 1 739 bizt.; Los Puertos: 1 430 bizt.; Campo Nubla: 347 bizt.; Los Médicos: 118 bizt.; Escombreras: 3 bizt.; | Hirigunetik kanpoko herriak Rincón de San Ginés: 10 660 bizt. El Algar: 7 416 bizt.; La Palma: 5 136 bizt.; Pozo Estrecho: 4 836 bizt.; La Aljorra: 4 660 bizt.; Alumbres: 3 371 bizt.; El Albujón: 2 931 bizt.; Beal: 2 273 bizt.; Lentiscar: 1 903 bizt.; Perín: 1 739 bizt.; Los Puertos: 1 430 bizt.; Campo Nubla: 347 bizt.; Los Médicos: 118 bizt.; Escombreras: 3 bizt.; |

## Klima

Datu klimatikoak (Cartagena) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 15 | 17 | 19 | 19 | 23 | 27 | 29 | 30 | 28 | 24 | 21 | 17 | 22.4 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 4 | 5 | 8 | 9 | 13 | 17 | 20 | 21 | 18 | 14 | 11 | 8 | 12.3 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 28 | 23 | 56 | 79 | 15 | 28 | 0 | 5 | 48 | 58 | 30 | 30 | 401.3 |
| Iturria: Weatherbase ||||||||||||||

## Garraioa

* Cartagenako portua

## Herritar ezagunak

* María Teresa Cervantes (1931-2024) idazlea.
* José María Sánchez Carrión (1952-) hizkuntzalaria.
* Arturo Pérez-Reverte (1951-) kazetari eta idazlea.

## Ikus, gainera

* Murtziako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 157. araua - Europako hiriak
* ↑ Weatherbase: Historical Weather for Cartagena, Spain. Weatherbase. Retrieved on 24 November 2011.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Cartagena hiriko webgune ofiziala
* Datuak: Q162615
* Multimedia: Cartagena, Spain / Q162615
# Glutamina

Glutamina (Gln) proteinen osagaia den aminoazido ez esentzialetako bat da. Azido 2-amino-4-karmamoilbutanoiko honen formula kimikoa HO$_2$CCH(NH$_2$)CH$_2$CH$_2$CONH$_2$ da eta CAA eta CAG kodonen bidez adierazten da.
Aminoazido polarra da eta beraz ez da hidrofoboa.
Giza giharretan aminoazido ugariena da, eta baita odolean ere. Aminoazido ez esentziala den arren, batzuetan glutamina gehigarriak hartu beharra izaten da.
Glutamina, prolinarekin batera, glutenaren aminoazido ugariena da.
Kulturismoa egiten dutenen dietaren osagaia da, kaltetutako gihar-ehunen birsorkuntzan laguntzen baitu. Era berean, ahalegin fisiko handiak egin ostean glutamina hartzeak giharraren suspertzen prozesuan laguntzen du. Hesteetako enterozitoen hazkuntza eragin eta heste-hesia ere indartzen du

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Farmakoak Hiztegia] [2022]
* ↑ Brosnan, John T Interorgan Amino Acid Transport and its Regulation1,2 The Journal of Nutrition, 133, 6, 01-06-2003, pàg. 2068S–2072S
* ↑ Glutamine and intestinal barrier function Aminoacids, 2015eko urria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181619
* Multimedia: Glutamine / Q181619