OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pagola

Pagola Zuberoako mendebaldeko (Arbaila eskualdea) eta Nafarroa Behereko ekialdeko (Oztibarre eskualdea) udalerri bat da.

## Geografia
### Ingurune naturala

Pagolako uhaitzak udalerria gurutzatzen du hegoaldetik iparraldera. Huraxe da Zuberoaren eta Nafarroa Beherearen arteko muga; ekialdean dituen herriko lurrak Arbaila eskualdekoak dira; eta mendebaldekoak, Oztibarrekoak, nahiz eta udalerri bakarra den.
Biduzera isurtzen den Larramendiko erreka ere igarotzen da udalerritik.

### Udalerri mugakideak

* Arhantsusi, Uhartehiri eta Lohitzüne-Oihergi iparraldean
* Urdiñarbe ekialdean
* Jutsi mendebaldean
* Donaixti-Ibarre hego-mendebaldean
* Muskildi hegoaldean

### Etxeak eta auzoak

* Pagola-Oihana

## Demografia

Pagola herri txikia izan da beti, baina XIX. mendearen erdialdean 450 biztanle bazituen, ondoren populazioa galduz joan zen eta XX. mendearen bukaeran 350 pertsona inguru besterik ez ziren bizi bertan.
* Pagolako biztanleria
* Datuen iturburua: INSEE

## Garraioa

Udalerriko biztanleek Txik Txak autobus sareko eskaera bidezko garraioa erabili ahal dute astelehenetik larunbatera, Aiziritzera, Amendüzera, Arüera, Arruetara, Donapaleura, Laphizketara, Ozarainera edo Uhartehirira joateko.

## Kultura
### Euskara

Pagolan Basabürüako euskara mintzatzen da, zuberotarra.

### Maskaradak

2024an, pagolatarrek Zuberoako maskaradak prestatu zituzten, lehen aldiz historian.

### Pastorala

Pagolak antolatu zuen 1982. urteko pastoral zuberotarra, Pette Basabürü izenekoa eta Junes Casenavek idatzia, eta 2019an Frantxoa Casetek idatzitako Domingo Garat pastorala.

## Ondasun nabarmenak

* Ama Birjinaren Jasokundearen eliza 1893koa da.
* Forte protohistorikoa aurki daiteke Mehaltzu mendi tontorrean, 648 metrotako altueran, udalerriko punturik garaienean.

## Argazki galeria

* Pagolako eliza
* Pagolako pilotalekua
* Domingo Garat pastorala Pagolan
* Pagola herriko Mehaltzu auzoa

## Pagolatar ospetsuak

* Frantxoa Caset (1949-), idazlea eta pastoralgilea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* 1 2 «Pagola - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* 1 2 «Basabürüa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* ↑ amaiurariar. «Pastoralak hauspotu ditu maskaradak, aire freskoa eta bizia arnasten da Pagolan» dantzan.eus (Noiz kontsultatua: 2024-03-23).
* ↑ Frantziako Kultura Ministeritza
* ↑ Frantxoa Caset: “Markatu nautenak ez ditut ahantzi nahi” |. (Noiz kontsultatua: 2024-03-23).

## Ikus, gainera

* Pagolako uhaitza

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Udalaren webgune ofiziala
* (Gaztelaniaz) «Pagola», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* Joseba Aurkenerena: Domingo Garat pastorala, aro beltzak gogoan
* Datuak: Q778822
* Multimedia: Pagolle / Q778822
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Pagola
# Pandy Tudur

Pandy Tudur, Galesko iparraldeko udalerri bat da, Conwy eremuan. Llanrwst udalerritik 5 milia ipar-ekialdera dago.
2001ko erroldaren arabera biztanleriaren %55,5a galesaz mintzatzen zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3406258
* Multimedia: Pandy Tudur / Q3406258
# Panel fotovoltaiko

Panel edo modulu fotovoltaikoak —eguzki-panel izenaz ere ezagunak, nahiz eta izen horretan bestelako gailuak ere sartuta dauden— gelaxka multzoz (zelula fotovoltaikoak) osatuta dauden gailuak dira, berengan eragiten duen argiaren bitartez elektrizitatea sortzen dutenak (eguzki-energia fotovoltaikoa). Haien potentzia sailkatzeko erabiltzen den parametro araupetuari “potentzia-piko” deritzo, eta eman dezakeen potentzia maximoa araupetutako baldintza batzuen menpe egokitzen da:
Zenbait panel fotovoltaiko mota daude:
* Kristalinoak
** Monokristalinoak: siliziozko (Si) kristal bakarreko sekzioez osatzen dira (beraien forma oktogonal edo zirkularragatik ezagunak).
** Polikristalinoak: kristalizatutako partikula txikiez osaturik daudenean.
* Amorfoak: silizioa kristalizatu ez denean.
Bere kristal, pisu, lodiera eta balioa handiagoa denean, bere eraginkortasuna ere handiagoa izango da. Lehenengoen errendimendua % 20 izan daiteke; azkenena, ordea, % 10era ez litzake iritsiko; aldiz, bere balio eta pisua txikiagoa izango da. Lehenengo eguzki-zelula komertzialak sortu zirenetik, panel fotovoltaikoen kostua modu iraunkor batean murriztu da.

## Korronte-sorkuntza plaka konbentzional batean

Aurreko atalean ikusi den bezala, modulu fotovoltaikoak efektu fotoelektrikoaz baliatzen dira. Zelula fotovoltaiko bakoitza gutxienez siliziozko bi xafla finez egituratuta dago: silizioa baino elektroi-balentzia txikiagoa duten elementuz osatutako dopada bata, P izendatua, eta silizioak baino elektroi kantitate handiagoa duten elementuekin bestea, N deiturikoa.
Iturri argitsutik datozen eta energia egokia duten fotoiek, P geruzaren gainazalean eragiten dute eta materialarekin elkar eragitean silizio atomoak askatzen dituzte. Azken hauek, mugitzen ari direnean, erdieroalearen geruza zeharkatzen dute, itzultzeko aukerarik gabe. N geruzak P-rekiko potentzial-diferentzia bat jasotzen du. Eroale elektrikoak bi geruza hauei konektatuz gero, energia kontsumitzen duen gailu edo elementu elektrikoei batzen zaie (karga deiturikoa), korronte elektriko jarraitua sortuz.
Panel mota hauek korronte jarraituko elektrizitatea sortzen dute, eta eguzkiarekiko orientazioa eta horizontalarekiko inklinazioak beraien eraginkortasuna baldintzatzeaz gain, mantentze lanetan aurrezteko asmoz, orientazio eta inklinazio finkoa daukaten instalazioak eraikitzen dira. ISO arauen erabilera egokia aplikatuz inklinazioa eta orientazioa hegoaldera begira finkatzen dira, behar den latitudearen arabera eta ahalik eta optimizazio handiena lortzeko.

## Ikus, gainera

* Zelula fotovoltaiko

## Kanpo estekak

* Datuak: Q774583
* Multimedia: Solar panels / Q774583
# Panegyra

Panegyra Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Panegyra cosmophora da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Panegyra albipenetrata | daturik gabe |
| Panegyra cerussochlaena | daturik gabe |
| Panegyra cosmophora | daturik gabe |
| Panegyra flavicostana | daturik gabe |
| Panegyra flavimarginata | daturik gabe |
| Panegyra metria | daturik gabe |
| Panegyra micans | daturik gabe |
| Panegyra praetexta | daturik gabe |
| Panegyra sectatrix | daturik gabe |
| Panegyra sokokana | daturik gabe |
| Panegyra stenovalva | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7130812
* Multimedia: Panegyra / Q7130812
* Espezieak: Panegyra
# Paneka

Paneka edo takart (Trisopterus) Gadidae familiako ur gaziko arrainen generoa da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi direnak. Bakailaoaren antzeko itsas arrain hauek jateko ona dira. Bizkaian palanka ere diote.

## Espezieen zerrenda

Hiru espezieek osatzen dute generoa:
* Trisopterus esmarkii (Nilsson, 1855) - Norvegiar paneka
* Trisopterus luscus (Linnaeus, 1758) - Paneka handia
* Trisopterus minutus (Linnaeus, 1758) - Paneka txikia

## Erreferentziak

* ↑ D.M. Cohen, T. Inada, T. Iwamoto & N. Scialabba. (1990). «FAO species catalogue Vol. 10. Gadiform fishes of the world (Order Gadiformes). An annotated and illustrated catalogue of cods, hakes, grenadiers and other gadiform fishes known to date» FAO Fish. Synop in: 10. (FAO) (125): 442..
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Barrutia, Eneko. (2003). «Arrainen izenak Bizkaian XX. mendean» (pdf) Zainak (Donostia: Eusko Ikaskuntza) (25) ISBN 8484198790. ISSN 1137-439X. Bibcode: 1137-439X..
* Datuak: Q265242
* Multimedia: Trisopterus / Q265242
* Espezieak: Trisopterus
# Paneka atlantiko

Paneka atlantikoa (Mallotus villosus) Osmeridae familiako itsas arraina da, ipar-ekialdeko Atlantikoan eta Ozeano Artikoan bizi dena. Jateko ona da eta haren arrabak (masago) Japoniako sukaldaritzan oso aintzat hartuak dira.

## Taxonomia

Bi azpiespezie ditu:
* Mallotus villosus socialis
* Mallotus villosus villosus

## Deskribapena

Paneka arrek 20 cm-ko luzera hartzen dute eta emeak handiagoak dira, 25,2 cm hartzerainokoak. Bizkarraldea oliba kolorekoa izan ohi dute eta sabelaldea zilar kolorekoa, alboetan ilunagoa. Sabelaldean arrek iridiszentzia gorrixka azaltzen dute.

## Bizilekua

Ur hotzak atsegin dituzte eta horregatik Ozeano Artikoan eta Ozeano Atlantikoaren eta Ozeano Barearen iparraldean zehar burutzen dituzte migrazioak. Udaberrian izaten dute errunaldi garaia Islandia inguruan. Ondoren plankonetan aberatsak diren Groenlandia eta Jan Mayen uhartearen arteko uretara migratzen dute eta Udazkenean Islandiara itzultzen dira.

## Ekologia

Ur azaletan aurkitzen duten planktonaz eta krillaz elikatzen dira eta haren bila joaten dira sarda handietan. Era berean beste espezie batzuen harrapakin dira, hainbat balea motak, fokak, bakailaoak, berdelak eta txipiroiek jaten dituzte panekak, bai eta itsas hegazti ugarik ere. Arren hilkortasun tasa ia %100-ekoa da.

## Erabilera

Itsasontzi handiek bakailaoa arrantzatzeko amuzki gisa erabiltzeko harrapatzen dute paneka. Olio industriak ere aprobetxatzen du arrain espezie hau.
Sukaldaritzan ere erabiltzen da paneka, bai arraina bera eta baita haren arrautza multzoak ere, Japonian "wasabi kabiarra" ezizenaz ezagutzen dena, wasabiz nahastuta ateratzen baita herrialde hartan.

## Erreferentziak

* ↑ Gjøsæter, H.. (1998). «The population biology and exploitation of capelin (Mallotus villosus) in the Barents Sea» Sarsia 83: 453–496..
* 1 2 «Mallotus villosus, Capelin : fisheries» fishbase.mnhn.fr (Noiz kontsultatua: 2023-10-01).
* 1 2 (Ingelesez) McNicholl, D. G.; Walkusz, W.; Davoren, G. K.; Majewski, A. R.; Reist, J. D.. (2016-06-01). «Dietary characteristics of co-occurring polar cod (Boreogadus saida) and capelin (Mallotus villosus) in the Canadian Arctic, Darnley Bay» Polar Biology 39 (6): 1099–1108. doi:10.1007/s00300-015-1834-5. ISSN 1432-2056. (Noiz kontsultatua: 2023-10-01).
* ↑ «“Tobiko” & “Ebiko” รู้เขาหลอกแต่เต็มใจให้หลอก» web.archive.org 2017-02-05 (Noiz kontsultatua: 2023-10-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143359
* Multimedia: Mallotus villosus / Q143359
* Espezieak: Mallotus villosus
# Panel (datuak)

Datu-bilketan, panela elementu edo banako berdinen gainean denboran zehar jasotako datuen multzoa da, aldagai bakar nahiz anitzetan. Helburua, banako horiek aldagai horiei buruz duten bilakaera jasotzea. Bereziki soziologian, ekonometrian eta merkatu ikerketan erabiltzen dira. Adibidez, ohikoa da panelak osatzea hedabideen ikus-entzulegoaren bilakaera ikertzeko. Kohorte motako datuekin batera, luzetarako datuen multzoan sartzen dira baina paneletan populazio baten lagin adierazgarri bat eskuratzea bilatzen den bitartean, kohorteetan banakoen ezaugarri jakin bati jarraiki osatzen da lagina.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q857354
# Pandy (Monmouthshire)

Pandy, galesez: Y Pandy, Galesko herri bat da, Monmouthshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7130788
* Multimedia: Pandy, Monmouthshire / Q7130788
# Pandy (Powys)

Pandy, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. A470 errepidean dago, Llanbrynmair udalerritik hurbil.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2743633
# Otívar

Otívar Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 1.136 biztanle zituen. Málagako probintziarekin muga egiten du.

## Hiri senidetuak

* Calonge (Espainia)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Otívarko Udala
* Datuak: Q605360
* Multimedia: Otívar / Q605360
# Ou Xiaobai

Ou Xiaobai (txinera sinplifikatuz: 欧小白, 1983 edo 1984) txinatar informatikari eta LGBT ekintzailea da. iHomo mugikorretarako aplikazioa garatzeagatik ezagun egin zen, homosexualak kontrako generoko pertsonekin lotzen dituena ezkontza heterosexuala izateko helburuarekin (txinera sinplifikatuz: 形婚; pinyinez: xínghūn).

## Bizitza

Ou Pekinen bizi zen emakumezko bikotearekin. Familiaren presioa gero eta handiagoa zela eta, gizon batekin ezkondu zen 2012an. Haren senarra ere homosexuala da eta gizonezko bikodekidea du. Ezteian, Ouren neska-laguna bere ohorezko-dama gisa jardun zuen. Jaialdietan, Ouk eta senarrak gurasoak bisitatzen dituzte ezkondutako bikote gisa, baina egunerokoan bakoitza bere bikotekidearekin bizi da.

## iHomo aplikazioa

Sare sozialen bidez, Ouk iHomo zerbitzua abiarazi zuen, presio soziala jasaten zuten homosexualei komenentziazko ezkontzak egiten laguntzeko. 2016ko datuen arabera, 80 ekitaldi baino gehiago antolatu omen zituen eta 100 komenentziazko ezkontza egiten lagundu zuen. 2015eko abenduan, Ouk iHomo mugikorretarako aplikazioaren beta bertsioa kaleratu zuen, gizon eta emakume homosexualek komenentziazko ezkontzarako elkar aurkitu ahal izateko diseinatua. Horrez gain, aplikazioak LGBT kafetegi, denda eta jatetxeei buruzko informazioa ematen du.

### Kritika

Ouk esan zuen bezala, pertsona batzuentzat komenentziazko ezkontzak konpontzen dituenak baino arazo gehiago sor ditzake, batez ere norbaiten gurasoak hiri berean bizi badira. Gainera, txinatar bikote askok gurasoen presioa jasaten dute ezkondu eta laster seme-alabak izateko. Komenentziako senar-emazteak haur bat badute, in vitro ernalketaren edo beste metodo baten bidez, orduan zein bikotek eta zein etxetan hazten duen haurra arazo bihurtzen da.

## Sariak eta omenaldiak

2016an, BBCk 100 Emakumeen zerrendan sartu zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «BBC 100 Women 2016: Who is on the list?» BBC News 2016-11-21 (Noiz kontsultatua: 2019-07-28).
* ↑ (Ingelesez) Beresford, Meka. «Chinese marriage service helps people hide their sexuality from judgemental families» PinkNews 2016-11-27 (Noiz kontsultatua: 2024-05-18).
* 1 2 3 (Ingelesez) Zuo, Natalia; Marocico, Oana. «100 Women 2016: My sham marriage» BBC News 2016-11-27 (Noiz kontsultatua: 2024-05-18).
* ↑ (Ingelesez) Goncharova, Anna. «iHomo arranges convenience marriages for LGBT» TimeOut (Noiz kontsultatua: 2024-05-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28027961
# Ouabaina

Ouabaina (wabaina gisa ahoskatua; somalieraz: waabaayo, "gezi pozoia") edo g-estrofantina landareetatik ateratzen den sustantzia toxiko bat da. Afrikako ekialdean geziak pozoitzeko erabili da tradizionalki, bai ehizan zein gerran. Glukosido kardiotoxiko bat da, eta dosi txikietan hipotentsioa eta arritmiak tratatzeko erabil daiteke. Sodio-potasio ponpa inhibitzen du. Hala ere, intsektu belarjale espezie batzuek sodio-potasio ponparen alfa azpiunitatean aldaketak izan dituzte aminoazido mailan, toxina honi erresistentzia erakutsiz.
Acokanthera generoan eta Strophanthus gratus espeziearen sustrai, enbor, hosto eta hazietan aurki daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Dobler, Susanne; Dalla, Safaa; Wagschal, Vera; Agrawal, Anurag A.. (2012-08-07). «Community-wide convergent evolution in insect adaptation to toxic cardenolides by substitutions in the Na,K-ATPase» Proceedings of the National Academy of Sciences 109 (32): 13040–13045. doi:10.1073/pnas.1202111109. ISSN 0027-8424. PMID 22826239. PMC PMC3420205. (Noiz kontsultatua: 2020-08-29).
* ↑ Miller, James S.. (1999-07). «African Ethnobotany: Poisons and Drugs Hans Dieter Neuwinger (St. Leon-Rot, Germany). Chapman and Hall, Weinheim, Germany. 1999. xviii + 941 pp. 19 × 27 cm. $119.95. ISBN 3-8876-30661.» Journal of Natural Products 62 (7): 1077–1078. doi:10.1021/np990752a. ISSN 0163-3864. (Noiz kontsultatua: 2020-08-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q285911
* Multimedia: Ouabain / Q285911
# Ou Zixia

Ou Zixia (1995eko irailaren 24a) Txinako belar-hockey jokalaria da.
2016ko eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Txinako emakumeen belar-hockeyko talde nazionalean lehiatu zuen. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Gizonezkoa |
| Asiako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Jakarta | 03 ! | Gizonezkoa |
| 2022 | Hangzhou | 01 ! | Gizonezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ Asian Games profile
* ↑ «Zixia Ou» Rio 2016.
# Otzweiler

Otzweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Bad Kreuznach (barrutia)|Bad Kreuznach]] barrutian. 2014an 208 biztanle zituen 3,11 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q515721
* Multimedia: Otzweiler / Q515721
# Otáez (udalerria)

Otáez Mexikoko udalerri bat da. Durango estatuan kokatua dago. 2010ean 5.208 biztanle zituen 1.708,26 km²ko azaleran. Herriburua [[Otáez (Otáez)|Otáez]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2833497
* Multimedia: Otáez Municipality / Q2833497
# OuPeinPo

OuPeinPo ouvroir de peinture potentielle akronimoa da. 1980an sortu zen Ouxporen baitan (Ouvrois d'X potentielles, hau da, "eraikitzaile potentzialak"), margolarien eta, oro har, artisten lanari eusteko gai diren formak, formula matematikoak, logikoak edo ludikoak asmatzeko helburuarekin. Arte-mugimendu bino gehiago "artistarentzat mugak, egiturak, gailuak, metodoak eta bestelako tresna ez-materialak asmatzen dituen talde bat" da, batez ere matematika erabiliz. OuPeinPo 1980ko abenduan sortu zuten Jacques Carelman-ek eta Thieri Foulc-ek. Geroago beste artista batzuk sartu ziren:
* Tristan bastit
* Jean dewasne
* Aline Gagnaire
* François Le Lionnais
* Olivier O. Olivier
* Guillaume Po
* Brian Reffin-Smith
* Jack Vanarski

## Erreferentziak

* ↑ Patricia Fride R. Carrassat e Isabelle Marcadé, Movimientos de la pintura, Spes Editorial, S.L., 2004, pág. 225, ISBN 84-8332-596-9

## Kanpo estekak

* baduzu" Oupeinpo » Fatrazie-n
* Bere kideetako batek OuPeinPo-ri eskainitako webgunea
* Borondatezko Zailtasun Artistikoei Sagatutako Lekua 2006-09-1 Artxibatuta
* Datuak: Q3358825
# Palanquinosko geltokia

Palanquinos Espainiako Leongo probintziako tren geltoki bat da, Villanueva de las Manzanas udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Venta de Baños — Gijon

## Zerbitzuak

Renfe Operadora
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
17Valladolid Campo GrandeValladolid–Unibertsitatea • Cabezón de Pisuerga • Corcos–Aguilarejo • Cubillas de Santa Marta • Dueñas • Venta de Baños • Palentzia • Grijota • Becerril del Carpio • Paredes de Nava • Cisneros • Villada • Grajal de Campos • Safagún • el Burgu Raneru • Santas Martas • PalanquinosLeon :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5846869
* Multimedia: Palanquinos train station / Q5846869
# Palanka-efektu (finantzak)

Finantzetan, palanka-efektua enpresaren kapitala baliatu ordez inbertsioak egiteko zorpetzeak (besteren baliabideak/baliabide propioak) dakarren mozkin-tasaren gehikuntzari deritzo. Apalankamendu hitza ere erabiltzen da efektu hori izendatzeko. Palanka-efektua baliatzean, inbertsioaren kostua zorpetuz estaltzen denez, kapitala handitu ordez, errentagarritasun erlatiboa (mozkinak zati kapitala) handiagoa da inbertsiorako baliabideak kapitala gehituz lortzen direnean baino.

## Ikus, gainera

* Desapalankamendua

## Kanpo estekak

* Palanka-efektu finantzarioa, Gizapedian.
* Datuak: Q1148384
# Palanka jaurtiketa

Palanka-jaurtiketa antzinako kirol bat zen, Espainiako hainbat tokitan eta bereziki Hego Euskal Herrian eta Aragoin ezaguna. Burdinazko barra bat ahalik eta urrutiena jaurtitzean datzan jokoa.

## Historia

Barra jaurtiketa kirol ezaguna zen antzina baina gaur egun oso gutxi praktikatzen den kirola da. Euskal Herrian kirolik zabalduena izan zen, baina jaurtiketa olinpikoak (diskoa, mailua, pisua eta xabalina) zabaltzen zihoazen heinean, palanka-jaurtiketa desagertzen joan zen. Euskaldunak palanka erabiltzen zuten harrobietan lan tresna gisa.

## Jokoa

Jokoaren helburua palanka ahalik eta urrunen botatzea da. Horretarako erabiltzen den palanka metalikoa eta neurri eta pisu desberdinetakoa izaten da. Arruntenak, 8, 10, 12 eta 25 libratakoak izaten dira.
Jaurtitzeko lekuak hasiera batean zelai, gero futbol zelaia eta hondartza ziren.

### Arauak

Palanka jaurti aurretik, jaurtitzaileak urez edota olioz bustitzen dute eskuan hobeto irristatzeko. Guztira 7 modu daude jaurtitzeko baina 3 derrigorrezko bihurtu ziren:
* Bularrez, eskumako hanka lerro ukitzen jartzen da, barra erdialdetik ebazten da eta eskua luzatzen da. Inpultsoa hartzeko buelta erdizirkularra eginda, barra jaurtitzen da, zeina lurrera puntaz eta alderik lodiena aurrez erori behar den.
* Biraka, jaurtitzailea lerrotik metro batzuetara jartzen da eta bertara gerturatzen da biraka inpultsoa hartzeko. Lerrora heltzen denean barra jaurtitzen du.
* Hankape, hankak banatuta, palanka mugitzen da bulkada hartzeko eta indarrez jaurtitzeko.

### Nola egiten zen

Burdinazko palanka harrobitako oinarrizko lanabesa zen. Palankaz eta kolpez-kolpe zulatzen zen harria.
Zuloaren hondoan dinamitazko kartutxoa jartzen zen eta leherraraziz harria txikitu egiten zen.

### Jaurtiketa motak

Palanka jaurtitzeko modu desberdinak zeuden: "bularretik", "hankartetik" eta "buelta erdiz" izenekoak ziren arruntenak.

### Apustuak

Apustuak herritik gertu zegoen belardiren batean egiten ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Juan Garmendia Larrañaga - Xabier Mendiguren Bereziartu: Juan Garmendia Larrañagaren hiztegi etnografikoa. Donostia: Ikastolen Elkartea, 2003. 151.or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130367497
# Palanques

Palanques Valentziako Erkidegoko udalerria da, Ports eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 35 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q843223
* Multimedia: Palanques / Q843223
# Palanca

Palanca Errumaniako udalerri bat da, Bacău konderrian. 3.065 biztanle ditu, 110 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Palanca $^{(en)}$ Cădărești $^{(en)}$ Ciugheș $^{(en)}$ Pajiștea $^{(en)}$ Popoiu $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1087620
* Multimedia: Palanca, Bacău / Q1087620
# Palanka (argipena)

Palanka terminoa esanahi zenbait ditu:
* palanka, makina sinplea;
* palanka jaurtiketa, antzinako kirol bat;
* palanka-efektua, finantza kontzeptu bat.
* Palanka Bilbo Zaharreko, San Frantzisko kalea eta Gorte kaleetako inguruari esaten zitzaion Palanka.
# Palangka Raya

Palangka Raya (indonesieraz: Kota Palangka Raya) Indonesiako hiria da, Erdialdeko Kalimantan probintziako hiriburua, Kahayan eta Sabangau ibaien artean hedaturik dagoena. 2678,5 kilometro koadroko eremua du, eta 2010ean 220.952 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Hiriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q14409
* Multimedia: Palangka Raya / Q14409
# Park Sang-young

Park Sang-young, koreeraz 박 상영, (Jinju, Hego Korea, 1995eko urriaren 16a), Ezpata-taldeka kategorian aritzen den eskrimalari korearra da.
Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezkoa ezpata-banaka kategorian, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, brontzezkoa ezpata-taldeka kategorian, bietan eskriman eta Hego Korearen izenean; Tokion, Japoniako taldearen (urrezko domina) eta ROCeko taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Hego Korea.
Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Park Sang-young, Ma Se-geon, Song Jae-ho eta Kweon Young-junek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 01 ! | Gizonezkoa, Ezpata-banaka kategoria. |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Gizonezkoa, Ezpata-taldeka kategoria. |

## Erreferentziak

* ↑ «Park Sang-young» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Park Sang-young" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16864187
* Multimedia: Park Sang-young / Q16864187
# Park Sung-soo

Park Sung-soo (1970eko maiatzaren 19a) arkularia da. Hego Korea ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Park Seong-Su
* ↑ Sung-Soo PARK

## Kanpo estekak

* Datuak: Q562453
# Park Tower

Park Tower munduko hainbat eraininen izena izan daiteke:
* Park Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen etxe orratza.
* Park Tower, Alemaniako Frankfurt hiriko eraikina.