OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Senegal (ibaia)

Senegal Mendebaldeko Afrikako ibaia da, Ginea eta Mali zeharkatu, eta Mauritania eta Senegalen arteko muga egiten duena 1.790 kilometro luze da, eta 337.000 kilometro koadroko arroa hartzen du.

## Ibilbidea

Iturburua Gineako Fouta Djalon mendigunean dauka, non Bafing izena duen. Bafing eta Bakoye ibaien bilgunean hartzen du Senegal izena. Mali alderik alde igaro ondoren ipar-mendebaldera egiten du, eta Bakel hiritik aurrera Senegal eta Mauritaniaren arteko muga eratzen du. Bakel eta Dagana hirien artean hasten da ibaiaren delta zabala. Bokalea Ozeano Atlantikoan dago, Saint Louisen ondoan. Irailetik urria arte uholdeak izaten dira delta inguruko lurraldeetan. Ura jaistean artoa, arroza eta artatxikia aldatzen dituzte.

## Ibaiadarrak

Ibaiadar nagusiak Faleme, Karakoro eta Gorgol ibaiak dira.

## Hidrometria

Senegal ibaiaren emaria 71 urtez, 1903tik 1974ra, neurtua izan da Daganan. Ikertutako eremuak 268.000 km² ditu, arro osoaren %80a. Urteko batez besteko emaria 687 m³ segundokoa da, baina gorabehera handiekin. 71 urte horietan neurtutako emaririk txikiena 4 m³ segundokoa izan zen eta handiena 3.260 m³ segundokoa.
Senegal ibaiaren batez besteko emariak (m³/s) Daganan neurtuak Datuak: 1903 eta 1974 artean

## Ikus, gainera

* Afrikako geografia

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-03-30). 167. araua: Saharaz hegoaldeko Afrikako toponimia. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* 1 2 GRDC - Le Sénégal à Dagana Grdc.sr.unh.edu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3569
* Multimedia: Senegal River / Q3569
# Senegalita

Senegalita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Senegalita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Al2(PO4)(OH)(OH)2 * H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Senegalite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Senegalgo eskualdeak

Senegalgo eskualdeak lehen mailako unitateak dira Senegalen banaketa administratiboan. 2008tik aurrera, herrialdea 14 eskualdetan (frantsesez: région) banaturik dago. Bakoitzaren administrazioa Eskualde Kontseiluaren (frantsesez: Conseil Régional) esku dago.
| Eskualdea | Hiriburua | Eremua (km$^2$) | Biztanleria (2013ko errolda) |
| Dakar | Dakar | 547 | 3.137.196 |
| Ziguinchor | Ziguinchor | 7.352 | 549.151 |
| Diourbel | Diourbel | 4.824 | 1.497.455 |
| Saint-Louis | Saint-Louis | 19.241 | 908.942 |
| Tambacounda | Tambacounda | 42.364 | 681.310 |
| Kaolack | Kaolack | 5.357 | 960.875 |
| Thiès | Thiès | 6.670 | 1.788.864 |
| Louga | Louga | 24.889 | 874.193 |
| Fatick | Fatick | 6.849 | 835.352 |
| Kolda | Kolda | 13.771 | 714.392 |
| Matam | Matam | 29.445 | 562.539 |
| Kaffrine | Kaffrine | 11.262 | 566.992 |
| Kédougou | Kédougou | 16.800 | 152.357 |
| Sédhiou | Sédhiou | 7.341 | 452.944 |

## Erreferentziak

* ↑ Senegal at GeoHive.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q847667
* Multimedia: Regions of Senegal / Q847667
# Senegalgo futbol selekzio nazionala

Senegalgo futbol selekzio nazionala herrialde hartako ordezkaria da. Etxeko partidak Stade Léopold Sédar Senghor zelaian jokatzen ditu, Dakar hiriburuan.

## Palmaresa
### Munduko Futbol Txapelketa

* 2002an sailkatu zen eta final laurdenetara iritsi zen, zazpigarren postua lortuz. 2018an bigarren aldiz sailkatu da.

### Afrikako Nazioen Kopa

* Txapeldun (1): 2022.
* Finalista (2): 2002, 2019.

## Ibilbidea

| Urtea | Munduko Txapelketa |
| 2002 | 7.a |
| 2006- 2014 | ez zen sailkatu |
| 2018 | 17.a |
| 2022 | |

## Uniformea

* 2010 ||
* 2014 ||
* 2018 ||
* 2020 ||
* 2022 ||

## Jokalari aipagarrienak

2022ko irailaren 27n eguneratua.
| Parte hartzeak JokalariaParte hartzeakUrteak 1Henri Camara991999–2008 2Idrissa Gana Gueye962011- 3Sadio Mané872012- 4Roger Mendy871979–1995 5Tony Sylva831999–2008 Cheikhou Kouyaté832012- 7Jules Bocandé731979–1993 8Lamine Diatta712000–2008 9El Hadji Diouf702001–2008 10Kalidou Koulibaly642015- | Goleatzaileak JokalariaGolak 1Sadio Mané34 2Henri Camara29 4El Hadji Diouf24 4Jules Bocandé20 Mamadou Niang20 6Moussa Sow18 7Papiss Cissé17 8Mamadou Diallo15 9Moussa Konaté12 10Papa Bouba Diop11 Souleymane Sané11 |

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q207441
* Multimedia: Senegal national football team / Q207441
# Seneghe

Seneghe Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q388189
* Multimedia: Seneghe / Q388189
# Scilly uharteetako futbol liga

Scilly uharteetako futbol liga (ingelesez Isles of Scilly Football League) Scilly uharteetan jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. "Munduko futbol ligarik txikiena" ("World's Smallest Football League") ezizena du, bi taldek baino ez baitute jokatzen, "Woolpack Wanderers"ek eta "Garrison Gunners"ek.

## Historia

Scilly uharteak Kornuallesko mendebaldeko kostaldean dagoen uharte multzoa da, Erresuma Batuari dagokiona.
1920. hamarkadan abiatu zen Liga txapelketa eta St. Mary's, Tresco, St. Martins, Bryher eta St. Agnes uharteetako futbol taldeek osatzen duten. 1950. hamarkadarako dagoeneko bi talde baino ez ziren gelditzen, Rangers eta Rovers. 1984an talde biek izenak aldatu zituzten eta gaur egungo izenak hartu zituzten; "Woolpack Wanderers" eta "Garrison Gunners".

## Taldeak

* Woolpack Wanderers ||
* Garrison Gunners ||

## Egitura

Negu partean jokatzen da liga, azaroa erdialdetik martxoa amaierararte. Talde biek 17 partida jokatzen dute elkarren aurka, normalean igandetan, eta puntu gehien biltzen dituena da txapelduna. Partida guztiak Garrison Gunners-en zelaian jokatzen dira, St. Mary's uhartean.
Ligaz gain lau kopa txapelketa ere jokatzen dira:
* Charity Shield (Superkopa)
* Lioness Shield (Kopa)
* Foredeck Cup (Ligako Kopa)
* Wholesalers Cup: denboraldiko azken partida
Azkenik talde bien selekzio batek (St. Mary's F. C.) Kornualles muturreko Saint Ives herriko The Slaters F. C taldearen aurka Lyonesse Cup jokatzen du.

## Kirol mugak

Liga Ingalaterrako Futbol Federazioaren barnean sartuta dago baina ez Ingalaterrako futbol sisteman kokatuta, ondorioz taldeek ezin dute Ingalaterrako txapelketatan parte hartu.
Bestalde, 16 urtetik gorako hezkuntzarik ez dago uharteetan eta Ingalaterrara joaten dira gazteak. Ondorioz futbol taldeetarako errelebo generazionala ziurtatzea zaila da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Smith, Rory. (2016-12-21). «Welcome to the World’s Smallest Soccer League. Both Teams Are Here.» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2023-05-05).
* ↑ «WSL About Us» web.archive.org 2008-09-28 (Noiz kontsultatua: 2023-05-05).
* ↑ (Ingelesez) Morris, Steven. (2006-11-20). «The league that can field only two teams for the game of two halves» The Guardian ISSN 0261-3077. (Noiz kontsultatua: 2023-05-05).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q2303482
# Scilly uharteak

Scilly uharteak (ingelesez: Isles of Scilly; kornubieraz: Ynysek Syllan) Kornualles herrialde edo konderriko mendebaldeko kostaldean dagoen uharte multzoa da, Erresuma Batuako hego-mendebaldeko muturrean dagoelarik. Bertakoek edo uhartetarrek uharteei Scillonia izendapenaz deitzen diete. Beren azalera osoa 16,33 km²-koa da eta Itsaso Zeltikoaz (kornubieraz: Mor Keltek) inguraturik dago.
Ohitura edo usadioz uharte hauek eta Kornuallesko muturrik mendebaldekonea den Land´s End itsas-muturrak, bai eta Bretainiako Ouessant uharteak (Finisterreko frantziar departamentuan) Erresuma Batuako, Frantziako nahiz Mantxako kanaleko muturrik mendebaldekoenak izan dira, hau da, Finisterraea edo Lurraren Amaiera, handik aurrera Ozeano Atlantikoa eta Itsaso Ezezaguna hasten baitzen.

## Uharte nagusiak

Hona hemen uhartediko uharte nagusiak (parentesi artean kornubierazko izena)
* Saint Mary’s (Ennor) (1.666 bizt.) 6,29 km²
* Tresco (Ynys Skaw) (180 bizt.) 2,97 km²;
* Saint Martin’s (Brechiek) (142 bizt.) 2,37 km²;
* Saint Agnes (Aganas) (70 bizt.) 1,48 km²;
* Bryher (92 bizt.) 1,32 km²;
* Gugh (Keow) (3 bizt.) 0,38 km²;
* Samsom 0,21 km²;
* Annet (Auk) 0,20 km²;
* Saint Helen's (Ynys Elidius) 0,18 km²;
* Teän 0,16 km²;
* Great Ganilly (Guen Hily) 0,13 km²;
* Beste 45 uharte 0,50 km²

## Kirolak

Scilly uharteetako futbol liga jokatzen da urtero, bai eta lau Kopa txapelketa ere. "Munduko ligarik txikiena" ezizenaz ezagutzen da, bi taldek baino ez baitute parte hartzen ligan, "Woolpack Wanderers"ek eta "Garrison Gunners"ek. Talde biek 17 partida jokatzen dute elkarren aurka eta puntu gehien biltzen dituena da txapelduna.

## Ikus gainera

* Hirurehun eta Hogeita Hamabost Urteko Gerra

## Erreferentziak

* ↑ neighbourhood.statistics.gov.uk

## Kanpo estekak

* Scilly uharteetako Turismo Bulegoaren webgunea
* Scilly uharteetako Eztabaidagunea - Board Scilly
* Isles of Scilly uharteetako ingurugiroaren webgunea
* Scilly News - Scillyko Albisteak - Bertako albisteei buruzko webgunea.
* ScillyOnLine - ScillyZuzenean
* Scilly uharteetako Kontseilua
* Scillyko Irratia
* "Historiako gerrarik luze eta baketsuena" artikulua Argian
* Datuak: Q180209
* Multimedia: Isles of Scilly / Q180209
# Scilla

Scilla izan daiteke:

## Biografia

* Agostino Scilla, XVII. mendeko artista.
* Luigi Ruffo Scilla, XIX. mendeko kardinala.

## Botanika

* Scilla, liliazeoen familiako generoa.

## Toponimia

* Scilla, Calabriako udalerria.
# Scilla (Italia)

    Artikulu hau Calabriako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Scilla».
Scilla Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 4.513 biztanle ditu, 44,13 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Scillak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Roccaforte del Greco San Roberto Sinopoli Villa San Giovanni Bagnara Calabra Sant'Eufemia d'Aspromonte Santo Stefano in Aspromonte Fiumara

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54666
* Multimedia: Scilla (Italy) / Q54666
# Scillato

Scillato Italiako udalerri bat da. Palermoko probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 591 biztanle ditu, 31,7 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Scillatok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Caltavuturo Cerda Isnello Polizzi Generosa Sclafani Bagni Collesano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q490907
* Multimedia: Scillato / Q490907
# Scilicet

Scilicet latinetik zuzenean mailegatuta nazioartean erabiltzen den hitza; scīlicet: "uler daiteke, uler liteke".; testu ilun bat edo anbiguotasun bat azaltzean erabiltzen da, edo falta den hitz bat, arriskuak hartuz, ematerakoan erabiltzen den hitza. Batzuetan § marka erabiltzen da scīlicet hitza ordezteko, scīlicet adierazteko, baina gehiagotan honako laburdura hauek: scil., sc., sl., < (Latinez) scī(re) licet. Batzuetan S bikoitza ere erabili izan da scīlicet adierazteko.

## Erreferentziak

* ↑ (Italieraz) Scilicet. 2020-05-04 (Noiz kontsultatua: 2023-05-21).
* ↑ (Ingelesez) «Definition of SCILICET» www.merriam-webster.com (Noiz kontsultatua: 2023-05-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3952344
# Sisto Badalocchio

Sisto Badalocchio Rosa (1585eko ekainaren 28a - c. 1619-1647 ) Boloniar Eskolako margolari eta grabatzaile italiarra izan zen .
Parman jaioa, Agostino Carracciren eskutik egin zuen lan lehenengo Bolonian, gero Annibale Carracciren eskutik, Erroman. 1609ra arte Annibalekin lan egin zuen, gero Parmara itzuli zen. Grabatzaile gisa bere lanik ezagunena Rafaelen Biblia saila izan zen, bere ikaskide Giovanni Lanfrancorekin batera sortu zuena. Irudiek Rafaelen tailerreko fresko sorta bat irudikatzen dute Vatikanoko logian . Margolari gisa, bere lanik garrantzitsuenak Reggio Emiliako San Giovanni Evangelista elizako freskoak dira, Correggioren lehen lanetan oinarritutakoak. Eliza horretan, kupularen eta petxinen apainketa egin zuen. Kupulako freskoak parusia irudikatzen du, hau da, Kristoren bigarren etorrera, eta petxinak lau bertute kardinalek apaintzen dituzte.
Nahiz eta Lanfrancorekin fresko-pinturan askotan lankidetzan aritu zen, adibidez, Annibalek diseinatutako sailan, San Giacomo degli Spagnoliko San Diego kapera (1602–1607) eta Palazzo Costaguti (Nessus eta Deianeira), Badalocchiok ez zuen inoiz bere adinkidearen aitorpen bera jaso. Hala ere, gaur egun Italiako barrokoko estilo artistikoak Italiako iparraldera eramateko pertsonaia garrantzitsutzat jotzen da.

## Galeria

* Kristo hila
* Familia Santua
* Susanna eta Zaharrak
* Ama Birjina eta Haurra San Benito eta San Quentin artean
* Tancred eta Clorinda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q729057
* Multimedia: Sisto Badalocchio / Q729057
# Sistole

Sistole bentrikularra, ehun muskularreko kontrakzio kardio bentrikularra da. Kontrakzio honek presioaren handiagotzea dakar bentrikuluen barnealdean eta eduki izandako odolaren eiekzioa. Presioaren handiagotzearen bitartez bikuspide eta trikuspide balbulak ixten dira eta odola aurikuluetara bueltatzea eragozten da. Odola birikietako arterien eta aortaren bitartez irteten da bihotzetik. Hauek ere balbulak dituzte odolaren errefluxua sahiesteko, birika-balbula eta balbula-aortikoa, hain zuzen ere.

## Ikus, gainera

* Diastole

## Kanpo estekak

* Datuak: Q496359
* Multimedia: Systole / Q496359
# Sistersville (Mendebaldeko Virginia)

Sistersville Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Tyler konderrian kokatuta dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. 1.412 biztanle ditu, 1,359979 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Tyler konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2118863
* Multimedia: Sistersville, West Virginia / Q2118863
# Sistrurus

Sistrurus Viperidae familiako narrasti genero bat da. Ipar Amerikan bizi dira.

## Espezieak

* Sistrurus catenatus (Rafinesque, 1818)
* Sistrurus miliarius (Linnaeus, 1766)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244198
* Multimedia: Sistrurus / Q244198
* Espezieak: Sistrurus
# Siberia (2018ko filma)

Siberia, 2018ko Matthew Ross estatubatuarrak zuzendutako amodiozko thriller film bat da. Keanu Reeves, Ana Ularu, Pasha D. Lychnikoff, Molly Ringwald eta Taran Vitt aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lucas Hill (Keanu Reaves) diamante merkatariaren Pyotr (Boris Gulyarin) errusiar sozioa Siberian desagertzen denean, Lucas hura bilatzeko asmoz bertaratuko da, hango Katya (Ana Ularu) kafetegi bateko jabea den neska gaztea ezagutuz.

## Aktoreak

* Keanu Reeves: Lucas Hill
* Ana Ularu: Katya
* Pasha D. Lychnikoff: Boris Volkov
* Molly Ringwald: Gabby Hill
* Rafael Petardi: Pavel
* Aleks Paunovic: Yefrem
* Boris Gulyarin: Pyotr
* Ashley St. George: Christa
* Taran Vitt: Lio

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q30689574
# Siberiako goi presio gunea

Siberiako goi presio gunea (errusieraz: Азиатский антициклон), Siberian negu osoan zehar egon ohi den goi presio guneari deritzo.
Presioa normalean 1040mb baino altuagoa izaten da eta nahiz eta neguan indar gehien duen, urte osoan zehar antzerako kokalekua mantentzen du. Goi presio gune honek, ipar hemisferioan neurtutako tenperaturarik baxuena eta presioarik altuenaren erantzule da eta bere eraginez Siberian prezipitazioak urriak izaten dira urte osoan zehar.

## Errekorrak

* Tenperaturarik baxuena: -67,8 °C 1885eko urtarrilaren 15ean Verkhoiansken.
* Presiorik altuena: 1083,8mb 1968ko abenduaren 31n Agatan.

## Ikus, gainera

* Hotz-bolada Siberiarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q488578
# Siberia (kontinentea)

Siberia gaur egun Siberia eskualdearen bihotzean dagoen kratoia eratzen duen antzinako kontinente bat da. Oso antzinako kratoi bat da, kontinente independente bat osatzen zuen Permiar aroa baino lehenago. Kratoiak gaur egun Siberia Erdialdeko Ordokia osatzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q926051
| Afrika-Eurasia | Afrika-Eurasia | Afrika-Eurasia | Afrika-Eurasia | Afrika-Eurasia | Afrika-Eurasia | Afrika-Eurasia | Amerika | Amerika | Amerika | Amerika | Amerika | Amerika | Amerika | Eurasia | Eurasia | Eurasia | Eurasia | Eurasia | Eurasia | Eurasia | Ozeania | Ozeania | Ozeania | Ozeania | Ozeania | Ozeania | Ozeania |
| Afrika | Afrika | Afrika | Afrika | Antartika | Antartika | Antartika | Antartika | Asia | Asia | Asia | Asia | Ozeania | Ozeania | Ozeania | Ozeania | Europa | Europa | Europa | Europa | Ipar Amerika | Ipar Amerika | Ipar Amerika | Ipar Amerika | Hego Amerika | Hego Amerika | Hego Amerika | Hego Amerika |
| Superkontinente geologikoak Gondwana • Laurasia • Pangea • Pannotia • Rodinia • Columbia • Kenorland • Nena • Sclavia • Ur • Vaalbara ||||||||||||||||||||||||||||
| Beste kontinente prehistorikoak Amazonia • Arktika • Asiamerika • Atlantika • Avalonia • Baltika • Cimmeria • Kongoko kratoia • Euramerika • Kalaharia • Kazakhstania • Laurentia • Ipar Txina • Siberia • Hego Txina • Ekialdeko Antartika • Pampia • Cuyania • Chilenia • ||||||||||||||||||||||||||||
| Kontinente mitiko eta teorizatuak Atlantida • Kumari Kandam • Lemuria • Meropis • Mu • Hiperborea • Terra Australis • Zeelandia ||||||||||||||||||||||||||||
| Hondoraturiko kontinenteak Kerguelen goi ordokia • Sahul • Sunda • Zealandia ||||||||||||||||||||||||||||
| Etorkizuneko kontinente posibleak Neopangea • Amasia • Novopangaea • Aurica ||||||||||||||||||||||||||||
| Azpikontinenteak Arabiar Penintsula • Madagaskar plaka • Indiako azpikontinentea ||||||||||||||||||||||||||||
# Siberia Berriko uharteak

Siberia Berriko uharteak (errusieraz: Новосиби́рские острова) iparraldeko Siberiako kostaldearen aurrean kokaturiko uhartedia da, Laptev eta Ekialdeko Siberiako itsasoen artean dagoena Sakhako Errepublikaren iparraldean.

## Geografia

Siberia Berriko uharte propioak, edo Anzhu uharteak, 29.000 km² azalera dutenak, honako hauek dira:
* Kotelni uhartea (Коте́льный) 11.700 km² eta
* Fadeievski uhartea (Фадде́евский) 5.300 km²
** Biak Bunge lurraldeak lotuta (земля́ Бу́нге) 6.200 km² (batzuetan itsasopean dagoena)
* Novaya Sibir (Но́вая Сиби́рь) 6.200 km²
* Belkovski uhartea (Бельковский) 500 km²
Hegoaldean eta Siberia kontinentalatik gertuago Liakhovskie uharteak (6.100 km²) daude:
* Liakhovski Uharte Handia (Большо́й Ля́ховский) 4.600 km²,
* Liakhovski Uharte Txikia (Ма́лый Ля́ховский) 1.325 km²,
* Stolbovoi uhartea (Столбово́й) 170 km², eta
* Semionovski uhartea (Семёновский) 5 km².
De Long uharte txikiak (228 km²) Novaya Sibirretik ipar-ekialderantz daudenak:
* Jeannette uhartea (Жанне́тты)
* Henrietta uhartea (Генрие́тты)
* Bennett uhartea (Бе́ннетта)
* Vilkitski uhartea (Вильки́цкого)
* Zhokhov uhartea (Жо́хова)
Uhartedia ez du altuera handirik, izan ere, mendirik altuena 374 m Malakatyn-Tas mednia da, Kotelni uhartean dagoena.

## Klima

Eskualdeko klima artikoa da. Elurrak uhartedia betetzen du urteko bederatzi hilabetetan zehar.
* Urtarrilaren batez besteko tenperatura: -28 °Ctik 31 °Cra
* Uztailaren tenperaturak: Kostaldean +11 °Ctik -3 °Cra; barneko aldean +19 °Ctik +3 °Cra.
* Prezipitazioa: Urtero 132 mm.
Permafrost oso ohikoa da, uharteetan tundra da nagusi eta laku asko daude.

## Historia

Siberia Berriko uharteetako lehenengo berriak Yakov Permiakov kosakoak ekarri zituen XVIII. mendeko hasieran. 1712an, kosakoen konpainia batek, M. Vagin buru zela, Liakhovski Uharte Handia esploratu zuen. XIX. mendeko hasieran, Yakov Sanikov, Matvei Gedenschtrom eta besteek eskualdea esploratu zuten.
1886 eta 1892an, Eduard Von Toll esploratzaile polarrak eskualdea bisitatu zuen.

## Bibliografia

* (Ingelesez) Albert Hastings Markham, Arctic Exploration, 1895.
* (Ingelesez) A. Bunge & Eduard Von Toll, The Expedition to the New Siberian Islands and the Jana country, equipped by the Imperial Academy of Sciences, 1887

## Kanpo estekak

* Datuak: Q201012
* Multimedia: New Siberian Islands / Q201012
75°16′N 145°15′E﻿ / ﻿75.267°N 145.250°E﻿ / 75.267; 145.250
# Siberia (argipena)

Siberia esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:
* Siberia, Errusia ekialdeko eskualdea.
* Siberiako Barruti Federala.
* La Siberia, Extremadurako eskualdea.
* 1094 Siberia, asteroidea.
* Siberia, Kaliforniako Mojave basamortuan dagoen herri hustua.
* Siberia, Umberto Giordanok egindako opera.
* Siberia, Backstreet Boys taldearen abestia.
# Siberiar hotz-bolada

Siberiar hotz-bolada neguan Siberiako hotza hegoaldera dauden latitudeetara iristean gertaturiko fenomeno meteorologikoa da.
Neguan Siberian zeroz azpitik 40 eta 60 gradu artera jaisten dira tenperaturak, eta noizbehinka hotz hori hegoalderago bideratzen da, goi eta behe presio guneek lagunduta.

## Ezaugarriak

Siberiar hotz-boladak bi kokagune desberdin ditu, batetik Europa ekialde eta mendebaldea, eta bestetik Asia. Normalean, errazagoa izaten da Txina, Mongolia eta Koreara hotz hori iristea, Ozeano Atlantikoan dagoen itsas korronte beroak Europa neguan tenperatura nahiko epel mantentzea posible egiten duelako.
Neguan, Siberia gehienean, indar handiko Siberiako goi presio gunea egon ohi da. Indar horren adierazle, 1968an 1083mb izatera heldu izana. Azoreetako antizikloiak bere ohiko kokalekua utzi eta Britainia Handiaren iparraldera mugitu eta Siberiakoa Europarantz gehiago hurbiltzean, normalean Europatik urruti egoten den hotza, Uralak gainditu eta mendebalderantz bideratzen da.
Europa erdialde osoa zeharkatzen duen haize hotz eta lehorra da, atmosferaren goiko geruzetan ezegonkortasun txikia egoten da eta hori dela eta, prezipitazioak urriak izaten dira. Dena den, Mediterraneoar itsasoan behe presio gunerik egongo balitz, Iberiar penintsularen ekialdean eta Frantzia hegoaldean, elurra itsasoaren mailan egitea posible da.
Askotan, Siberiatik etorritako haizeari "frantzipar" deritzo Euskal Herrian, nahiz eta haize hori beti bertatik ez etorri.

## Hotz-boladak

1956ko otsailean, hotz-bolada indartsua izan zen Europa mendebalde eta erdialde osoan eta bere ezaugarri nagusia bere iraupena izan zen. Hilabete osoan zehar hedatu zen. Otsailaren 1ean sartu zen denborale siberiarra europatik eta aire sarrera honek hilabetearen azken egunetararte iraun zuen. Donostian 19 izotz egun izan ziren hilabete osoan eta egun askotan termometroa ez zen 0 °C-tatik igo, horregaitik elurra metatzen joan zen arazo handiak eraginez eta zenbait tokitan 2 metroko altuera hartu zuen, Urbasan esaterako.
Hamarnaka hildako izan ziren Europa osoan.

## Ikus, gainera

* Siberiako goi presio gunea

## Kanpo estekak

* Aire hotza Siberiatik Europara bidean wetterzentrale.de webgunean.
* Datuak: Q7507001
# Sorgain

Sorgain Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Erron sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 161 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %37,53.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12267527
# Smiltene udalerria

Smiltene udalerria (letonieraz: Smiltenes novads) Letoniako udalerri bat da. 947 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 12082 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Smiltene da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleriaren bilakaera
* Datu-iturria: Letoniako Estatistika Bulego Zentrala

## Erreferentziak

* ↑ Letoniako Estatistika Bulego Zentrala. (2018-10-08). Biztanleriaren bilakaera. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97232760
* Multimedia: Smiltene Municipality / Q97232760
# Selwynita

Selwynita fosfato motako minerala da eta gainesita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Selwynita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NaK(Be,Al)Zr2(PO4)4 * 2H2O}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Selwynite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Selzach

Selzach Suitzako udalerria da. Solothurn kantonamenduan dago, Lebern barrutia barrutian. 2014an 3,453 biztanle zituen 19,51 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67935
* Multimedia: Selzach / Q67935
Court