OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Xaindia

    Artikulu hau izaki mitologikoari buruzkoa da; Eliza Katolikoaren fededun hildakoa gaitzat duena beste hau da: «Saindu»
Xaindia, Saindia edo Saindua Bithiriña eta Iratiko oihanaren kondairaren heroia da.
Euskal Herri osoan hainbat bertsio daude kondaira honi buruz. Gauaren arriskuaz aritzen den istorioa da, besteek "Eguna gizakiarentzat eta gaua Gauekorentzat" esaten duten bezala. Gainera, erlijio kristua edo bere ikurrak pagano edo deabruzko indarrak gelditzeko gai direla azaltzen du.
Honela dio istorioak: neska gazte bat, baserri handi batean neskamea dela, gau ilunean ateratzea onartzen du (diruagatik, gainera) erreminta baten bila (eskuare bat, edo are zehatzago aitzurrotx bat). Nahiz eta bertsio modernu guztiek ekintza artoa larrutzen ari zuten gau batean kokatzen duten, landare hau Amerikatik etorri baino lehenagoko istorioa dela nabaria da. Baserritik atera eta gauerdia jotzea, izpiritu ikusezin batzuek neskamea airetik eraman zuten. Baserritik pasatzean erreminta bota eta tximiniatik erori zen. Gero, lekutara eraman zuten eta Iratiko San Salbatore baselizatik pasatzean, otoitz egin eta deabruek lurrean utzi zuten. Bertsoen arabera, hilda edo bizirik dago.
Julien Vinsonek « Le râteau » (euskaraz "Eskuarea") bere bertsioan benetako istorioa zela eta honela zioen: hiltzean "beirazko gela egin eta eskuarea eskuan utzi ziotela", "bere ama etxea eta neskatoaren gorputza San Salbatoren ikusi zituela" gehituz. Izan ere, baseliza honetatik gertu horma-hobi itxurazko eraikina egin zutela egia da. Litekeena da horma-hobia beirazkoa izatea eta bertan zur polikromatuzko antzinako estatua dago. Estatua beso bat altxatua eta bestean aitzurra zuen neska batena zen. Bestetik, baseliza hau mitologia gune nabaria da Basajaunekin loturiko zenbait kondaira ere bertan kokatuta daudelako.

## Erreferentziak

* ↑ www.puntubi.com: Gaueko
* ↑ Jatorrizko testua frantsesez: on lui a fait une habitation en verre, et on lui a mis le râteau à la main
* ↑ Jatorrizko testua frantsesez: sa mère a vu la maison et le corps de la jeune fille à Saint-Sauveur

## Bibliografia

* Julien Vinson, "Le Folk-lore du Pays basque", Paris, Maisonneuve, 1883.
* Jean-François Cerquand, "Légendes et Récits populaires du Pays basque", Bordele, Aubéron, 1992
* Jean Barbier, "Légendes basques", Paris, Librairie Delagrave, 1931. Elkarrek berrargitaratua, Donostia, 1983
* Bernard Duhourcau, "Pyrénées mystérieuses", les Guides noirs, Paris, éditions Sand, 1985

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3570542
# Xake-maisu

Xake-maisua, xakean gainontzeko aditu mailako arerioak garaitzeko adina gaitasun duen jokalaria da. Xakelarien artean maiz titulua maisu izendapenara laburbiltzen da, zentzua testuinguruaren arabera argia baita. Xakearen erregistroaren hasieratik jada, eta xake erakunde eta federazioaren ezartzearekin batera, maisu titulua iritzietan bakarrik oinarritua dago. Jokoan bere gaitasuna agerian uzten zuten jokalariek maisu titulua bereganatzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q680271
# Xaia (Urruña)

Xaia ostatua 1920an sortutako taberna da, Urruña udalerriko Pausu auzoan dagoena, Lapurdin. Lapurdi eta Gipuzkoa batzen dituen Behobiako zubitik oso gertu dago, baita frontoitik eta Bidasoa ibaiko bidegorritik.
Xaia ostatuak ehun urte daramatza xai izaten. Xai hitzaren adiera bat ardandegia da. Xai hitzaren beste adiera bat pertsona-biltokia da, topaleku. Xaia ostatua euskal kulturaren zaleen biltoki, topagune eta elkargunea da.
Kultura-ekitaldiak eskaintzeko leku erreferentziazkoa da. Urte osoan aritzen dira. Arrakastatsuenetako bat, euskal kantuen ikastaroa iaten da. Ehun lagun inguru elkartzen dira urritik ekainera, hamabost egunetik behin, euskal kantuak abesteko. Tartean baita euskara ulertzen ez dutenak ere.
Neurri txikian baina antzeko ezaugarriak dituen Bilboko Kafe Antzokiarekin konparatu daiteke. Ondarroako Kafe Antzokia, Donostiako Doka ere antzekoak dira, eta gero antzeko beste ekimen batzuk abiatu dira Euskal Herrian zehar.
Bitxikeria moduan aipatu daiteke ostatuko barra osoa haritz pieza bakarraz egindakoa dela, edota ostatuko komuna armagnac-upel baten barruan eginda dagoela.

## Historia

Joseba Aurkenerena idazlearen arabera Xaia Pausuko bi edo hiru etxe zaharrenetako bat da. Hainbat jarduera izan ditu eraikina: 1872an kontserbak biltzen zituzten bertan; zaldi-postako mezulariak eta zaldiak aterpetu zituen; XX. mendearen hasieran, antxoak eta sardinak saltzen zituzten (hortik omen dator Xaia izena, biltokia izatetik). 1920an zabaldu zuten ostatu moduan sei upel handirekin, eta Aljeriako ardoa saltzen zuten. Mugako lekua izateak, paseko lekua izateak, era guztietako jendea elkartzen zuen Xaian; kontrabandistak eta guardiak, mahai berean, musean tratuak egiten, esaterako.
2000. urtean, orduko jabeak ostatua utzi zuenean, hutsunea betetzeko, abertzale batzuek dirua jarri zuten, ostatua haien gain hartzeko. 2002an, kooperatiba bat antolatu zuten ostatua kudeatzeko. Geroago, herriko Bakalau elkarteak bere gain hartu zuen Xaian kultur ekitaldiak antolatzeko ardura: kontzertuak, kantu-afariak, bertso-saioak...

## Erreferentziak

* ↑ Pausuko Xaia ostatuak laster 100 urte – Irunero. (Noiz kontsultatua: 2021-08-15).
* 1 2 3 4 5 Goikoetxea, Jakes. «Mende beteko topagunea» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-08-14).
* ↑ «Joseba Aurkenerena Iparraldeari so eta so» herria.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-15).
* ↑ Aurkenerena, Joseba. (2020). «Xaia 100 urte, pausuarrak lekuko» Kazeta.eus (IPARLA BAIGURA KOMUNIKAZIOA elkartea) (Noiz kontsultatua: 2021-08-15).

## Ikus, gainera

* Beñat Elizondo
* Urruña aldizkaria
* Bilboko Kafe Antzokia
* Espaloia Kafe Antzokia
* Ondarroako Kafe Antzokia
* Plateruena Kafe Antzokia

## Kanpo estekak

* Xaia Ostatuaren webgune ofiziala. Euskal Herriko iparraldean, eta Hegoaldeko iparraldean
* Bilboko Kafe Antzokiari buruzko artikulua ARGIAn
* Kafe Antzoki eta kulturguneei buruzko artikulua ARGIAn
* Datuak: Q108099505
# Xaiko

Xaiko Agurainen 2013an sortutako musika taldea da.

## Taldea

Xabi Arakama (Trikizio, Ze Esatek!, Obrint Pas) eta David “Aguayiko” (Kaotiko) dira taldearen buru baina beste hainbat musikarik ere osatzen dute Xaiko, aurrez beste taldetan ibili direnak, hala nola Betagarri eta Stupenda Jones.
2014an bi diska atera zituzten, Therapy eta Paila

## Diskografia

* Therapy (2014, Baga-Biga)
* Paila (2014, Baga-Biga)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188018
# Xain'd Sleena

Xain'd Sleena edo Solar Warrior, japonieraz: ザインドスリーナ, 1986an Technos japoniar konpainiak garatu arcade bideo-joko bat da. Taitok argitaratuzuen.
Xain deritzon sari-ehiztari espazialak hainbat planetetan zehar estralurtarren aurka borrokatu beharko du.

## Kanpo estekak

* Xain'd Sleena bideo-jokoa ikusgai, Youtube.com
* Datuak: Q3570541
# Xake-erloju

Xake-erlojua esfera bikoitzeko erloju bat da, jokalari bakoitzak xake-partida batean bere jokaldiak pentsatzean emandako denbora zenbatzen duena. Ohiko xake-erloju analogiko irudian agertzen dena da. Erlojuaren gainean botoia sakatzean, erlojua gelditu eta bestea martxan jartzen da (ordulariek ez dute inoiz aldi berean funtzionatzen), aurkariaren denbora korrika eginaraziz. Erloju analogikoetan, jokalari bati bost minutu edo gutxiago geratzen zaizkionean, bandera gorri txiki bat altxatzen hasten da. Bandera hau erortzen denean, jokalariaren denbora amaitu dela esan nahi du, eta partida galtzen du beste emaitza batera iristen ez bada edo denbora kontroleko jokaldiak burutu ez baditu.
Gaur egun, askotan erloju digitalak erabiltzen dira, askoz zehatzagoak direnak, baina erloju analogikoak erabiltzen jarraitzen dira.
Hainbat joko-erritmo daude. Partida azkarretatik hasi (5 minutu jokalari bakoitzeko) eta erritmo klasikoko partidetaraino (2 ordu jokalari bakoitzeko, eta ordubete gehiago 40. jokaldia egin ondoren). Erloju digitalak sartzeak denbora-kontrol mota berriak erabiltzea ahalbidetu du. Adibidez, gaur egun, Nazioarteko Xake Federakuntzak (FIDE) ezarritako jokoaren erritmo "normala" partida osorako jokalari bakoitzeko 90 minutukoa da, gehi egindako jokaldi bakoitzeko 30 segundoko gehikuntza; horri esker, jokalari bati beti geratzen zaio gutxienez 30 segundo bere hurrengo jokaldia egiteko.
Bobby Fischer munduko txapeldun ohiak sortu zuen joko-kontrol mota hau, denbora gehituz, eta denbora kontrolatzeko erloju digital bat sortzea ere egozten zaio, 1992an Boris Spaskiren aurkako norgehiagokan lehen aldiz erabilia; horregatik, jatorrian, "Fischerren erlojua" izena hartu zuen.
Erlojua xakean sartzearen arrazoia oso erraza da: partida batek iraun dezakeen denbora osoa kontrolatzea. Partida sartu aurretik partidak ordu eta ordutan luza zitezkeen (baita egunetan ere), jokalari bakoitzak egoki iritzitako denbora guztia pentsa zezakeelako.
* Datuak: Q831765
* Multimedia: Chess clocks / Q831765
# Yuki Hamano

Yuki Hamano (japonieraz: 濵野 勇気, 1978ko ekainaren 23a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kataller Toyama.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3300296
# Yuki Hashimoto

Yuki Hashimoto (japonieraz: 橋本 裕貴, 1994ko urriaren 20a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fukushima United FC.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q30936410
# Yuki Fukai

Yuki Fukai (japonieraz: 深井 祐希, Fukai Yuki, 1996ko irailaren 6a -) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Azul Claro Numazu.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q64783760
# Yuki Fukaya

Yuki Fukaya (japonieraz: 深谷 友基, 1982ko abuztuaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Oita Trinita eta Omiya Ardija.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q275974
# Yuki Hamaguchi

Yuki Hamaguchi (japonieraz: 浜口 友希, 1982ko azaroaren 30a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Albirex Niigata.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23902151
# Yuki Hashizume

Yuki Hashizume (japonieraz: 橋爪 勇樹, 1990eko abuztuaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11544102
# Yuki Fuke

Yuki Fuke (japonieraz: 福家 勇輝, 1991ko apirilaren 25a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kamatamare Sanuki.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17210965
# Yuki Fushimi

Yuki Fushimi (japonieraz: 伏見 有希, Fushimi Yuki) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1994 | 1 | 0 |
| Guztira | 1 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* Datuak: Q50377926
# Yuki Handa

Yuki Handa (japonieraz: 半田 優希, 1996ko urtarrilaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako SC Sagamihara.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q29613983
# Yuki Hara

Yuki Hara (japonieraz: 原 裕樹, 1976ko maiatzaren 16a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Purple Sanga.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23857759
# West Hills (Los Angeles)

West Hills, AEBetako Los Angeles hiriko auza bat da, San Fernando haranaren mendebaldean. 2008an 41.426 biztanle zituen.
* Datuak: Q7985390
* Multimedia: West Hills, Los Angeles / Q7985390
# West Hollywood (Kalifornia)

West Hollywood Kaliforniako hiri bat da. Los Angeles konderrian kokatua dago. 2010ean 34.399 biztanle zituen, 4,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Los Angeles konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q846421
* Multimedia: West Hollywood, California / Q846421
# West Holman udalerria, Osceola konderria (Iowa)

West Holman udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Osceola konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.074 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, West Holman udalerriak 773 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 25.819 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9046215
# West Homestead (Pennsylvania)

West Homestead Pennsylvaniako borough bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 1.929 biztanle zituen, 2,39 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Allegheny konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1185864
* Multimedia: West Homestead, Pennsylvania / Q1185864
# West Hempstead (New York)

West Hempstead Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Nassau konderrian dago, New York estatuan. 19.835 biztanle ditu, 7,061411 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Nassau konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2879489
* Multimedia: West Hempstead, New York / Q2879489
# West Hills (New York)

West Hills Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. 5.385 biztanle ditu, 12,753995 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Suffolk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3461211
# West Helmsdale

West Helmsdale, Eskoziako ipar-ekialdeko etxalde txiki bat da, Highland eskualdeko Sutherland barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2360438
* Multimedia: West Helmsdale / Q2360438
# West Highland Way

West Highland Way (Eskoziako gaeleraz Slighe na Gàidhealtachd an Iar, eta euskaraz Mendebaldeko Lur Garagietako Ibilbidea) Eskoziako mendebaldea behetik-gora zeharkatzen duen ibilbide luzea da. Glasgow hiriko iparraldean dagoen Milngavie udalerrian hasi eta Eskoziako Lur Garaietan dagoen Fort William udalerrian amaitzen delarik. Denera 153 kilometroko luzera du, Mendebaldeko Dunbartonshire, Stirling, Argyll eta Bute konderriak eta Highland eskualdea zeharkatzen ditu. Urtero 85.000 bidaiari edo ibiltarik ibilbide hau erabili ohi dute.

## Kanpo estekak

* West Highland Way ibilbidearen webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q965998
* Multimedia: West Highland Way / Q965998
# West Hill (Ohio)

West Hill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Trumbull konderrian kokatuta dago, Ohio estatuan. 2.218 biztanle ditu, 4,083931 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Trumbull konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2471395
# West Hills (Pennsylvania)

West Hills Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Armstrong konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 1.228 biztanle ditu, 3,5 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Armstrong konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1186909
# Zazpiko errugbia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan

Zazpiko errugbia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2021eko uztailaren 26tik 31ra bitartean jokatu zen, (Ajinomoto Stadiumean (japonieraz (味の素スタジアム, Ajinomoto Sutajiamu), Tokio Stadium ere izendatua), txapelketa moduan.

## Parte-hartzaileak

| Herrialdea | Gizonezkoak | Emakumezkoak | Atletak |
| Argentina | | | 12 |
| Australia | | | 24 |
| Brasil | | | 12 |
| Kanada | | | 24 |
| Txina | | | 12 |
| Fiji | | | 24 |
| Frantzia | | | 12 |
| Britainia Handia | | | 24 |
| Irlanda | | | 12 |
| Kenya | | | 24 |
| Japonia | | | 24 |
| Zeelanda Berria | | | 24 |
| ROC | | | 12 |
| Hego Afrika | | | 12 |
| Hego Korea | | | 12 |
| Ameriketako Estatu Batuak | | | 24 |
| Guztira: 16 herrialde | 12 | 12 | 288 |

## Dominak
### Herrialdeak

| Rankinga | Herrialdea | Urrea | Zilarra | Brontzea | Guztira |
| 1 | Zeelanda Berria | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 2 | Fiji | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 3 | Frantzia | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 4 | Argentina | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Guztira (4 herrialdea) | Guztira (4 herrialdea) | 2 | 2 | 2 | 6 |

### Probaren arabera

| Event | Urrea | Zilarra | Brontzea |
| Gizonezkoak xehetasunak | Fiji Napolioni Bolaca Vilimoni Botitu Meli Derenalagi Sireli Maqala Iosefo Masi Waisea Nacuqu Kalione Nasoko Semi Radradra Aminiasi Tuimaba Asaeli Tuivuaka Jerry Tuwai Josua Vakurunabili Jiuta Wainiqolo | Zeelanda Berria Kurt Baker Dylan Collier Scott Curry Andrew Knewstubb Ngarohi McGarvey-Black Tim Mikkelson Sione Molia Etene Nanai-Seturo Tone Ng Shiu Amanaki Nicole William Warbrick Regan Ware Joe Webber | Argentina Santiago Álvarez Lautaro Bazán Lucio Cinti Felipe del Mestre Rodrigo Etchart Luciano González Rodrigo Isgró Santiago Mare Ignacio Mendy Marcos Moneta Matías Osadczuk Gastón Revol Germán Schulz |
| Emakumezkoak xehetasunak | Zeelanda Berria Michaela Blyde Kelly Brazier Gayle Broughton Theresa Fitzpatrick Stacey Fluhler Sarah Hirini Shiray Kaka Tyla Nathan-Wong Risi Pouri-Lane Alena Saili Ruby Tui Portia Woodman | Frantzia Coralie Bertrand Anne-Cécile Ciofani Caroline Drouin Camille Grassineau Lina Guérin Fanny Horta Shannon Izar Chloé Jacquet Carla Neisen Séraphine Okemba Chloé Pelle Jade Ulutule | Fiji Lavena Cavuru Raijieli Daveua Sesenieli Donu Laisana Likuceva Rusila Nagasau Ana Naimasi Alowesi Nakoci Roela Radiniyavuni Viniana Riwai Tokasa Seniyasi Vasiti Solikoviti Reapi Ulunisau |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) World, Rugby. (2018-07-26). «2020 Tokyo Olympics Rugby Sevens Schedule Finalised» Rugby World (Noiz kontsultatua: 2021-07-30).
* ↑ (Ingelesez) «Rugby Sevens - Olympic Schedule & Results | Tokyo 2020» .. (Noiz kontsultatua: 2021-07-30).
* ↑ «RFU» www.englandrugby.com (Noiz kontsultatua: 2021-07-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39080762
# Zazpikatu gaztetxea

Zazpikatu Bilboko Alde Zaharreko Erronda kalearen ondoan, Solokoetxeko eskilaretan dagoen gaztetxea da.

## Historia

2004. urtean Bilboko Alde Zaharreko Gazte Asanblada sortu zen, eta bertan hartutako erabakien ondorioz okupatu zen Unamuno plazako Geltoki gaztetxea, 7katu gaztetxearen aitzindaria. Ertzainek 4 egunen buruan hustu bazuten ere, Alde Zaharreko gazteek ez zuten amore eman: urtebete eskas pasata okupatu zen Unamuno plazan 7 Katu I izena jaso zuen gaztetxea. Gaztetxeak 12 egun iraun zituen agerian utziz Gazte Asanbladaren indarra; izan ere, denbora gutxian atondu zuten urteak eta urteak hutsik zeraman pisua. Ikastaroak, kalejirak, bazkariak...antolatu zituzten; bizi laburra baina emankorra izan zuen 7 Katu I gaztetxeak.
Gaur egungo Zazpi Katu gaztetxea, autogestioan eta antolakuntzan oinarritua, 2007ko Urtarrilaren 13an zabaldu zuten. Geroztik 4 aldiz indarrez hustua izan da, eta hainbat izan dira proiektu hau oztopatzeko egindakoak: multak, epaiketak, etengabeko jazarpena, kriminalizazioa... Baina Bilboko Alde Zaharreko gazteen laguntzaz oraindik irekia jarraitzen du gaztetxe honek.

## Kanpo estekak

* Zazpikatu gaztetxearen webgunea
* Datuak: Q12269244

## Ikus, gainera

* Bilboko Okupazio Mugimendua
* Gaztetxe
* Kukutza III Gaztetxea
# Zazpiki (argipena)

Zazpiki izenak adiera zenbait ditu:
* zazpikia, erditze goiztiarrean, bereziki haurdunaldiaren zazpigarren hilabetean, jaiotako haurra;
* Zazpiki Irratia, Elgoibarko irratia;
* Zazpiki, zinema eta bideo aldizkaria.
# Whalton

Whalton, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen herri bat da, Northumberland konderrian.
2011n 407 biztanle zituen.
* Datuak: Q2187087
* Multimedia: Whalton / Q2187087
# Wharton (Ohio)

Wharton Ohioko herri bat da. Wyandot konderrian kokatua dago. 2010ean 358 biztanle zituen, 3,25 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wyandot konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2674140
* Multimedia: Wharton, Ohio / Q2674140
# Wharton (Texas)

Wharton Texasko hiri bat da. Wharton konderrian kokatua dago. 2010ean 8.832 biztanle zituen, 19,39 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wharton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q970540
* Multimedia: Wharton, Texas / Q970540
# What's Eating Gilbert Grape

What's Eating Gilbert Grape (euskaraz: «Nor Maite Du Gilbert Grapek?») 1993ko Lasse Hallström suediar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Filma Peter Hedges idazlearen izenburu berdineko What's Eating Gilbert Grape eleberrian oinarritua dago eta, orobat, zinemarako gidoiaren egokitzapena ere berak idatzi zuen.
Film honek Johnny Depp aktorea ospetsu bilakatu zuen, aldi berean Juliette Lewis eta Leonardo DiCaprio aktoreak ikuslegoarentzat aurpegi ezagun bilakatuaraziz.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEBtako Iowa estatuko Endora udalerri lasaian behin ere ez da ezer gertatzen. Bertan Grape familia bitxia bizi da. Familiaburua eta anai zaharrena Gilbert gaztea da (Johnny Depp), bere bizitza monotonoa lantegi txiki bateko lana, ezkondutako maitalea eta bere familia ekonomikoki aurrera ateratzeko arduran banatua dago. Bere amak Bonnie-k (Darlene Cates) senarrak bere buruaz beste egin ostean gizentasun morbidoa du, Arnie (Leonardo DiCaprio) anai gazteak atzerapen mentala du, eta bi arreba ere baditu (Mary Steenburgen eta Mary Kate Schellhardt). Gilbertek bere buruari eskeintzeko denbora gutxi du, denbora gehiena Arnie anaia zaintzen igarotzen baitu. Halere, egun batez bere bizitzan Becky azalduko da Juliette Lewis eta harekin batera laino arteko eguzki printza bat eta maitasuna.

## Aktoreak

* Johnny Depp: Gilbert Grape
* Juliette Lewis: Becky
* Leonardo DiCaprio: Arnie Grape
* Mary Steenburgen: Betty Carver
* Darlene Cates: Bonnie Grape
* Laura Harrington: Amy Grape
* Mary Kate Schellhardt: Ellen Grape
* Kevin Tighe: Ken Carver
* John C. Reilly: Tucker Van Dyke
* Crispin Glover: Bobby McBurney
* Penelope Branning: Beckyren amona

## Kanpo estekak

* Datuak: Q660894
# Whalsay

Whalsay (antzinako eskandinavieraz: Hvalsey edo Hvals-øy) Eskoziako Shetland uhartediko uharte bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q552027
* Multimedia: Whalsay / Q552027
# Whanganui ibaia

Whanganui ibaia (ingelesez: Whanganui River) Zeelanda Berriaren iparraldean dagoen ibaia da. 290 kilometro ditu eta herrialdeko hirugarren luzeena da.

## Ibaia pertsona juridiko

Zeelanda Berriko parlamentuak pertsona juridiko izendatu zuen Whanganui ibaia lege bat medio 2017ko martxoan eta honekin ibaia halako estatusa lortzen duen lehena izan zen munduan. Erabakiaren arabera, ibaiak eskubide eta betebeharrak izango ditu eta auzitegi baten aurrean bi pertsonek ordezkatuko dute, batek Estatuaren izenean eta besteak Whanganui iwi herriarenean (maoriak).
Erabaki honen arrazoia maorientzat ibaiaren ongizatea haien ongizateari lotua dagoela da. Eta ibaiari pertsona izaera ematearen ideia maoriek eta Whanganui ibaiaren lotura estutik dator, herri honen esaera honek hala laburbiltzen duena: “Ni ibaia naiz eta ibaia ni da”. Gainera, bertako maorien herriak ibaia gurtzen du. Maoriak 1870etik ari ziren eskaera hau egiten.
Akordioaren ondorioz, ibaiak 52 milioi euro jasoko ditu konpentsazio gisa, 19 milioi bere egoera hobetzeko eta 1 bere legezko egoera finkatzeko.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Whanganui ibaia pertsona juridikoa izendatu du Zeelanda Berriak» Argia 2017ko martxoaren 16a CC-BY-SA lizentzia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1940419
* Multimedia: Whanganui River / Q1940419
# Whalley Range (Manchester)

Whalley Park, Ingalaterrako Manchester hirian dagoen auzo bat da, Manchester Handian.
2011n 15.430 biztanle zituen.
* Datuak: Q7990577
* Multimedia: Whalley Range / Q7990577
# Whangarei

Whangarei (maorieraz Whangārei-terenga-paraoa) Zeelanda Berriko Northland eskualdean dagoen hiri bat da. 2010. urtean 51.900 biztanle zituen.

## Klima

Datu klimatikoak (Whangarei) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 24.4 | 24.2 | 23 | 20.4 | 18 | 16 | 15.1 | 15.6 | 16.8 | 18.3 | 20.6 | 22.6 | 19.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 15.4 | 15.7 | 15 | 12.6 | 10.1 | 8.3 | 7.2 | 7.8 | 9 | 10.4 | 12.2 | 13.7 | 11.4 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 90 | 112 | 142 | 129 | 120 | 179 | 151 | 146 | 130 | 116 | 80 | 92 | 1490 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ http://www.niwascience.co.nz/edu/resources/climate/ NIWA Climate Data

## Kanpo estekak

* Whangareiko Udal webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q744239
* Multimedia: Whangārei / Q744239
# Wharton (New Jersey)

Wharton New Jerseyko borough bat da. Morris konderrian kokatua dago. 2010ean 6.522 biztanle zituen, 5,56 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Morris konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1088847
* Multimedia: Wharton, New Jersey / Q1088847