OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Omero Antonutti

Omero Antonutti (Basiliano, Italia, 1935eko abuztuaren 3a - Udine, 2019ko azaroaren 5a) italiar antzezlea izan zen.

## Biografia

Triesteko Arte Dramatikoko Akademian egin zituen ikasketak. Antzerkiko aktore gisa lan egin zuen zenbait urtez, Triesten eta Genovan, batik bat. Taviani anaiek eman zioten famatu egiteko aukera, Padre Padrone (1977) filmean aitaren papera eman ziotenean. Garrantzitsuak izan ziren Taviani anaiak Antonuttiren karreran, eta, lehen aipatuaz gainera, La notte di San Lorenzo (1982), Kaos (1984) filmeko Colloquio con la madre pasartea —Luigi Pirandelloren papera eginez— eta Good Morning Babilonia (1986, Estatu Batuetan) egin zituen haiekin. Espainiar zuzendariekin ere film asko egin zituen, La verdad sobre el caso Savolta (1979) —Antonio Drove zuzendariarekin—, Victor Erizeren El Sur (1982), Carlos Sauraren El Dorado (1987) —Lope Agirre euskal ameslariaren papera eginez—, Andrés Linaresen Doblones de a ocho (1989) —film gaitzetsia eta interesgarria—, Pedro Olearen El maestro de esgrima (1992), Gracia Querejetaren Una estación de paso (1992), eta Jaime de Armiñánen 14, Fabian Road (2008).
Baliabide urrirekin interpretazioaren erregistro aberatsenak ematen zekien antzezlea zen. Telebistan ere lan egin zuen, eta baita bikoiztaile gisa ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q970863
* Multimedia: Omero Antonutti / Q970863
# Omessa

Omessa, (korsikeraz: Omessa) Korsikako iparraldeko udalerria da, Korsika Garaia departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 533 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Populations légales 2013 | Insee» www.insee.fr (Noiz kontsultatua: 2016-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1109557
* Multimedia: Omessa / Q1109557
# Omer Oke

Omer Bertin Oke (Abomey, 1965 -) benindar aktibista eta kazetaria da.
Euskal Herriko Unibertsitatean Informazio Zientzietan lizentziaduna da eta Nazioarteko Harremanetan eta Nazioarteko Kooperazioan diplomatua da. Bizkaiko Caritasen lanean aritu ostean 2001etik 2006ra bitartean Eusko Jaurlaritzako Inmigrazio Zuzendaria izan zen. 2007an bere opera prima zuzendu zuen Bamako maitea izenekoa.

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com
* ↑ «Omer Oke Immigrazio zuzendariak hartutako "konpromisoa" bete ostean amaitutzat eman du Jaurlaritzan egin beharreko lana» Berria 2006-01-19.
* Datuak: Q42296165
# Omertà

Omertà mafiaren kideen erabateko isiltasuna, buruzagiarekiko menpekotasuna eta agintaritza ofiziala edo poliziarekin elkarlanik ez egitean oinarritzen den ohorezko kodea da, bai eta beste taldeen legez kanpoko negozioetan eskurik ez sartzean, bakoitzak bereari kasu eginez eta etxeko trapuz zikinak edo barne liskarrak etxetik barnera konponduz. Hegoaldeko Italiako antzinako bidelapurren giroan sortu zen, eta usadioz edo teorian eskualde horretako mafia talde nagusienen jarduera kode honetan oinarritzen dira, tartean Camorra, Cosa Nostra, 'Ndrangheta eta Sacra Corona Unita.
Italia eta Siziliaz gain, Kreta (Grezia), Sardinia eta Korsikan ere landa edo baserri giroan sakonki sustraitua dagoen usadioa da.
Batzuen ustez, gaztelaniazko "hombredad" ("gizontasuna") hitzetik letorke, sizilierazko omu hitzera eraldatuz. Beste batzuen arabera, latinezko "humilitas" ("apaltasuna") hitzetik letorke, eta "umirtà" hitzera eraldatu eta azkenik Hegoaldeko Italiako hainbat dialektoetan erabiltzen den "omertà" hitzean amaituko luke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q507103
# Omertá (diskoa)

Omertá Berrizko Mafia taldearen lehen diska da. 2010. urtean argitaratu zen.

## Tracklist

* "Itzala" (3:47)
* "Beti Aurrera" (4:14)
* "Kokoteraino" (2:56)
* "Usteldutako Promesak" (3:03)
* "Omertá (Isiltasunaren legea)" (3:09)
* "Gauaren Norabidea" (3:54)
* "Pizti Hauek" (4:11)
* "Amaigabeko Errepidean Galduta" (3:56)
* "Berriro Jaio" (3:37)
* "Itsuak" (3:37)
* "Atsegin Dut" (3:54)
* "Dena Eman Arte" (3:18)
* "4:43 am" (4:10)

## Taldekideak

* Gabriel de la Rosa - Ahotsa
* Inaki Elortza - Gitarra eta koroak
* Eneko Urzelai - Bateria eta koroak
* Inaki Etxezarraga - Baxua eta koroak

### Gainontzeko musikariak

* Pako Eldelahar - Slide gitarra Pizti Hauek kantuan
* Ibai Elortza - Koroak Itsuak kantuan.
* David Vila - Koroak Itsuak kantuan.
* Sandra Nemon - Ahotsa Amaigabeko Errepidean Galduta kantuan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479954
# Orthosternarchus tamandua

Orthosternarchus tamandua Orthosternarchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apteronotidae familian. Espezie monotipikoa da, hau da, bere generoan bakarra.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Orthosternarchus tamandua», FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.

## Ikus, gainera

* Orthosternarchus
* Apteronotidae

## Kanpo estekak

* FishBase.org
* Datuak: Q3768586
* Multimedia: Orthosternarchus tamandua / Q3768586
* Espezieak: Orthosternarchus tamandua
# Nikelaustinita

Nikelaustinita fosfato motako minerala da eta adelita-descloizita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Nikelaustinita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaNi(AsO4)(OH)}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Nikelaustinite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Nikaraguaren banaketa administratiboa

Nikaraguaren banaketa administratiboa 15 departamentu eta 2 eskualde autonomotan banatzen da. Hala ere errepublika bateratu bat da eta horregatik departamentuen balioa kudeaketa administratiborako baino ez da. 2 eskualde autonomoek Espainiaren ereduan dute oinarria.

### Departamenduak

* Boaco
* Carazo
* Chinandega
* Chontales
* Esteli
* Granada
* Jinotega
* Leon
* Madriz
* Managua
* Masaya
* Matagalpa
* Nueva Segovia
* Rivas
* Rio San Juan

### Eskualde autonomoak

* Ipar Atlantiko
* Hego Atlantiko

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15126956
* Multimedia: Subdivisions of Nicaragua / Q15126956
# Nike (mitologia)

    Artikulu hau greziar jainkosari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nike».
Nike (antzinako grezieraz Νίκη) greziar mitologian garaipenaren jainkosa da. Maiz, Zeus edo Atenea bezalako, beste jainko-jainkosa ahaltsuago baten eskuan dagoen estatua txiki hegaldun gisa irudikatua da, bai eta ereinotz koro bat daraman hegaldun andere bat bezala ere.
Garaipenaren pertsonifikazioa, bai guduetan, borroketan, kirol lehiaketetan nahiz bizitza zibilean ere, eta kirol eta militar ekitaldien buru zen.
Nike estatubatuar kirol marka ezagunak jainkosa honen izena darama.
Bere baliokidea erromatar mitologian Victoria zen, honekin Atenea txikitan hazi zela uste zelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q165023
* Multimedia: Nike (mythology) / Q165023

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «NIKE» Mitologia griega 2020-01-25 (Noiz kontsultatua: 2020-05-24).
* ↑ Dionisio de Halicarnaso, Historia antigua de Roma I,33.
# Nike Air Max

Nike Air Max Nikek 1987an sortutako zapata linea bat da. Aire Maxe zapatak erraz identifikatu daiteke: gas presurizatuz betetako zorro malguak erabiltzen dute, zapataren kanpoaldetik ikusgarriak, eta oin azpian kuxinak jartzeko. Tinker Hatfield diseinatzaileak sortu zituzten.

## Modeloak

* Air Max 1 (THE ORIGINAL)
* Air Stab
* Air Max Light
* Air Max 90
* Air Max BW
* Air 180
* Air Max ST
* Air Tailwind 92
* Air Max 93
* Air Max CB 94
* Air Max 2 CB 94
* Air Max VG-R
* Air Trainer Max
* Air Max Triax 91
* Air Max Triax 94
* Air Max 95
* Air Max Flair
* Air Max 96 DT
* Air Max Evolve
* Air Max Tailwind II
* Air Max 97
* Air Max 98
* Air Max 98 TL
* Air Max Deluxe
* Air Max Pillar
* Air Max Posterize SL
* Air Max Tailwind III
* Air Max Plus TN
* Air Max Plus TN II
* Air Max Plus TN III
* Air Vapormax
* Air Max Tailwind IV
* Air Max 120
* Air Max 200
* Air Metal Max
* Air Max 270 React
* Air Max Sequent 2
* Air Max Sequent 3
* Air Max Sequent 4
* Air Max Tailwind V
* Air Max Tailwind VI
* Air Max Ultimate
* Air Max Zephyr
* Air Max Ltd III
* Air Max Elite
* Air Max Infinity
* Air Max Infinity Winter
* Air Max Infinity 2
* Air Max 360
* Air Max 180
* Air Max Zero
* Air Force Max
* Air Penny Max 1
* Air Penny Max 2
* Air Penny Max 3
* Air Max 180 II
* Air Max T-Zone
* Air Max Skyline
* Air Max 2009
* Air Max Uptempo 95
* Air Max Uptempo 97
* Air Max BW Gen II
* Air Max 2010
* Air Max Invigor
* Air Trainer Max 2
* Air Max Turbulence
* Air Max 2011
* Air Max Command
* Air Max 24/7
* Air Max 2012
* Air Max 2013
* Air Max Defy Run
* Air Max Minot
* Air Max Motion
* Air Max Fusion
* Air Max Direct
* Air Max Speed Turf
* Air Max Zero
* Air Max Prime
* Air Max Tavas
* Air Max 2015
* Air Max Fingertrap
* Air Max 2016
* Air Max 2017
* Air Max Motion 2
* Air Max 720
* Air Max Axis
* Air Max 2090
* Air Max Navigate
* Air Max Alpha Savage
* Air Max Alpha Savage 2
* Air Max Audacity
* Air Max Correlate
* Air Max Express
* Air Max Exosense
* Air Max Excellerate 2
* Air Max Excellerate 3
* Air Max Excellerate 4
* Air Max Torch 3
* Air Max Torch 4
* Air Max Vapor Wing
* Air Max Hyperize
* Air Griffey Max
* Air Griffey Max 2
* Air Griffey Max GD II

## Galeria

* Air Max 5 CL
* Air Max 90 360 hybrid (2006) eta Air Max 90 (1990)
* Air Max 180
* Air Max 93
* Air Max 95 (1995) eta Vapormax 95 Hybrid (2018)
* Air Max 97
* Air Max Plus
* Nike Air Max Plus Tuned (2018)
* 2006 Nike Air Max 360
* Air VaporMax Flyknit 2.0
* Air Max 270
* Air Max 720

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1152291
* Multimedia: Nike Air Max / Q1152291
# Nikelbischofita

Nikelbischofita haluro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Nikelbischofita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NiCl2 * 6H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Nikelbischofite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Nike

    Artikulu hau estatubatuar kirol markari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nike (mitologia)».
Nike, Inc. zapata, jantzi eta ekipo atletikoren hornitzaile estatubatuarra da, munduko kirol-hornitzaile handiena. Izena Atena Nike garaipenaren jainkosa greziarrarengandik datorkio.
Enpresak, Nike izenpeaz gain, Nike Golf, Nike Pro, Air Jordan, Team Starter edo Bauer, Cole Haan, Hurley International edo Converse markapean plazaratzen ditu bere produktuak.

## Promozioa

Enpresako ikur nagusiak gorantz doan marratxoa eta "Just do it" leloa dira. Nikeren promozio-estrategia konpainiaren arrakastaren gakoa da. Enpresak, ongi diseinatutako produktu garestiak ez ezik, arrakastaren irudia ere saltzen du, bere marketing-estrategia horren inguruan biratzen baita.
Izan ere, produktuak promozionatzeko Nikek atleta ospetsuak eta kirol-talde profesionalak babesten ditu: Brasilgo futbol selekzio nazionala, Lebron James edo Kobe Bryant saskibaloi jokalariak, Lance Armstrong txirrindularia, Roger Federer tenis jokalaria, Michael Schumacher pilotua edo Tiger Woods golf jokalaria. Haien bidez, arrakastaren ideia saltzen saiatzen da.

## Kritikak

Txina, Vietnam edo Mexiko bezalako herrialdeetan baldintza tamalgarrietako tailerrak erabiltzen dituzten lantegiekin kontratuak sinatzea leporatzen diote Nikeri. Vietnam Labor Watch erakundeak dio 1996tik, gutxienez, gehiegizko jardunaldiak gutxiengo soldataren azpian osatu dituela Nikek, nahiz eta korporazioak horrelako jokabidea amaitu dela aldarrikatzen duen. Naomi Kleinen No Logo liburuak, beste askoren artean, salatu du Nike zenbait herrialde txirotako "salerosketa askea" izeneko zonaldeaz (herrialde baten erdian lan-araudiak indarrik ez duen eremua) baliatu dela bere produktuak lan-baldintza ezinokerragoetan ekoizteko.
1990eko hamarkadan, Kanbodia eta Pakistanen futbol-baloiak ekoizteko umeak erabili izana egotzi zioten Nikeri. Nahiz eta Nike saiatu zen lan egiteko umeen erabilpena bertan behera uzten, edo, behintzat, urritzen, zonalde berberetan kokatuta dauden konpainiak kontratatzen jarraitzen dute. Hortaz, lan-araudi eskasak eta ikuskatzeko zailtasunak direla kausa, ez da erraza zehaztea ume langileak erabiltzen jarraitzen dituzten edo ez.
Hori dela eta, hainbat boikot eta kanpaina jarri dira martxan Nikeren aurka, batik bat unibertsitateetan eta altermondialisten partetik. Hala ere, Nikeren urtezko mozkinak 1996an 6.400 miloi dolar izatetik, 2006an 15.000 miloi dolar izatera igaro dira.

## Iruditegia

* Berlingo Nike denda
* Osakako Nike denda
* Nike zapatilak
* Nike kamiseta
* Nike Air Max modeloa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483915
* Multimedia: Nike, Inc. / Q483915
# Osuna

Osuna esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:
* Osuna, Sevillako probintzian dagoen udalerria.
* Osunako dukerria, izen bereko herriak osatzen duen dukerria.
* Osunako Unibertsitatea, XVI. mendean sortutako unibertsitatea.
# Osuna (Sevilla)

Osuna Sevillako udalerria da, Sierra Sur de Sevilla eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 17.851 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q586018
* Multimedia: Osuna / Q586018
# Osuské

Osuské Eslovakiako udalerri bat da, Senicako barrutian kokatuta. 11,61 km²ko azalera du eta 602 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1262. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q779866
* Multimedia: Osuské / Q779866
# Osvaldas Matulionis

Osvaldas Matulionis (Vilnius, 1991ko abuztuaren 19a -) lituaniar saskibaloi jokalaria da. Hegaleko dabil LEB Oroko RETAbet Bilbao Basket taldean.

## Ibilbidea

* Perlas Vilnius (2008-2009)
* Aisčiai Kaunas (2009-2010)
* BC Šiauliai (2010-2011)
* Techasas Panevėžys (2011-2012)
* KK Pärnu (2012-2013)
* Força Lleida (2013-2014)
* Club Baloncesto Breogán (2014-2016)
* Obradoiro Clube de Amigos do Baloncesto (2016-2017)
* Excelsior Brussels (2017)
* Bauru Basket (2017–2018)
* Bilbao Basket (2018-)
* Datuak: Q16234010
* Multimedia: Osvaldas Matulionis / Q16234010
# Osvaldo Cruz (São Paulo)

Osvaldo Cruz Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 33.000 biztanle ditu 248,038 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1761462
* Multimedia: Osvaldo Cruz / Q1761462
# Osunako geltokia

Osuna Andaluziako Sevillako probintziako tren geltoki bat da, Osuna udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Utrera — Fuente de Piedra: 71,3 kilometro-puntua

## Historia

Geltokia 1875eko apirilaren 17an ireki zen, Utrera eta Osuna lotzen zituen Marchena-Osuna tartea ireki zenean. Lanak atzerriko inbertitzaileek egin zituzten, hala nola Jorge B. Crawleyk, The Utrera and Moron Railway konpainiaren jabeak, hain zuzen ere. Azkenik, linea Andaluziako Trenbideen Konpainiaren esku geratu zen 1877an, eta hark kudeatu zuen 1941ean Espainiako trenbidea nazionalizatu eta Renfe sortu arte.
2004ko abenduaren 31tik Adif da instalazioen titularra.

## Erreferentziak

* ↑ Utreratik Moron eta Osunara

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8841380
* Multimedia: Osuna train station / Q8841380
# Osunako Zezena

Osunako Zezena, K.a. V. mendean datatua dagoena, iberiar garaiko eskultura bat da, zehazki, turdetaniar herriak egina, eta Sevillako Osuna herrian aurkitu zena, Urso izeneko antzinako herri iberiarreko aztarnategi arkeologikoan.

## Ezaugarri teknikoak

* Materiala: kareharria
* Neurriak: 82 zentimetroko altuera
* Hil monumentu baten zati zen
* Antziniberiar estilokoa
* Zezen formako irudia

## Egungo kokapena

Gaur egun, eskultura hau, Espainiako Arkeologia Museo Nazionalean dago, iberiar garaiko beste zenbait eskulturarekin batera.

## Ikus, gainera

* Arte iberiar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3516172
* Multimedia: Bull of Osuna / Q3516172
# Osumilita-(Mg)

Osumilita-(Mg) silikato motako minerala da eta osumilita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Osumilita-(Mg) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {KMg2Al3(Al2Si10)O30}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Osumilite-(Mg): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ostreopsis

Ostreopsis dinoflagelatu itsastar askeen genero bat da. Alga mikroskopiko hauen espezie batzuk bentikoak dira eta beste batzuk planktonikoak. Azken hauen bloom-ak (bapateko hazkuntzak) arazo ugari sortarazten dituzte gizakien eta animalien osasunean.

## Espezieak

Espezie tipoa Ostreopsis cf. siamensis da. J.Schmidt-ek deskribatu zuen 1901. urtean. Fukuyo-k beste bi espezie identifikatu zituen 1981ean, O. lenticularis eta O. ovata. Kantauri itsasoan O. siamensis aurkitzen da. Mediterraneo itsasoan aurkitzen den Ostreopsis ovata toxikoagoa da.

## Toxikotasuna

Ostreopsis generoko algek sustantzia toxikoak ekoizten dituzte harraparien aurka egiteko. Alga kopuruak estimulatzen du sustantzia hauen ekoizpena. Sustantzia toxiko gripearen edo hotzeriaren antzeko sintomak eragiten dituzte, arnasa hartzeko zailtasunak, burukomina eta hazkura begietan. Itsasoan dauden pertsonez gain hondartzan daudenek ere jasan ditzakete kaltean itsasoak jaurtitako aerosloak arnastuz gero.

## Euskal Herrian

2006-07 artean Aitor Laza biologoak eta haren taldeak egindako ikerketa batek Ostreopsis cf. siamensis identifikatu zuen Kantauri itsasoan. 2021eko abuztuan bloom bat gertatu zen eta osasun arazoak eragin zituen. Horren ondorioz Lapurdiko hainbat hondartza itxi behar izan ziren.
Ovata motako Ostreopsis itsas belarra da garatu Euskal Herriko ur hegietan. Motarik toxikoena. Ifremer erakunde zientifikoan gaia lantzen duen Elvire Antajan laborategi zuzendariak erran duenez, lehen aldia da Europako ipar atlantikoan agertzen dela. Ovata horra arte Mediterraneoko uretan zen ezaguna, eta «2013an Portugalen hegoaldean agertu zen».

## Erreferentziak

* ↑ «WoRMS - World Register of Marine Species - Ostreopsis J.Schmidt, 1901» www.marinespecies.org (Noiz kontsultatua: 2021-09-19).
* 1 2 SL, TAI GABE DIGITALA. (2021-09-10). «Klima larrialdia, ate joka Euskal herriko kostaldean» naiz: (Noiz kontsultatua: 2021-09-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Así es la Ostreopsis Siamensis, el alga tropical que ha obligado a desaconsejar el baño en las playas donostiarras» El Diario Vasco 2021-09-07 (Noiz kontsultatua: 2021-09-19).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Una alga tóxica levanta preocupación en la costa vascofrancesa - Europa Azul. (Noiz kontsultatua: 2021-09-19).
* ↑ https://www.berria.eus/euskal-herria/ostreopsis-algaren-garapena-ulertu-nahi-dute_2123563_102.html

## Ikus, gainera

* Ostreopsis ovata, Euskal Herrian agertutako alga toxikoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19842630
* Multimedia: Ostreopsis / Q19842630
* Espezieak: Ostreopsis
# Ostrhauderfehn

Ostrhauderfehn Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Leer barrutia|Leer]] barrutian. 2014an 10.750 biztanle zituen 51 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q559568
* Multimedia: Ostrhauderfehn / Q559568
# Ostrau (Saxonia)

Ostrau Alemaniako udalerria da. Saxonia estatuan dago, [[Mittelsachsen (barrutia)|Mittelsachsen]] barrutian. 2014an 3.744 biztanle zituen 52,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q71030
* Multimedia: Ostrau (Sachsen) / Q71030
# Ostreopsis ovata

Ostreopsis ovata Ostreopsis generoko alga dinoflagelatu espezie bat da, hark ekoizten dituen palitoxinengatik, azalean narritadura eragiten duten fikotoxinengatik, ezaguna. Espeziea lehenengo aldiz Y. Fuyukok deskribatu zuen, 1981. urtean.
Espezie hau itsaso epeletan bizi da: Mediterraneoan, Kanariar uharte eta Madeirako kostetan, Brasilen, Indotxinan, Thailandian, Indonesiako artxipielagoan eta Karibe itsasoan. Hala ere, klima-aldaketaren ondorioz Euskal Herrira iritsi eta bertan loratze toxikoak eragin ditu, Lapurdiko itsas ertzean 2020. urtean esaterako.

## Euskal Herrian

2020an agertu zen lehen aldikoz Euskal Herriko itsasbazterrean Ostreopsis alga. Baina, Emmanuel Alzuri Bidarteko auzapez eta Euskal Hirigune Elkargoko ur sailaren hautetsi delegatuak 2022ko uztaila azpimarratu du, bereziki, Lapurdiko hondartzei dagokienez: «Aitzinetik batere abisurik ukan gabe, alga horren boom edo loraldi bat agertu zitzaigun; uztaileko igande arratsalde batez behar izan genituen hondartzak eta urak jendez hustu, Biarritzen, Bidarten eta Donibane Lohizunen».
Ovata motako Ostreopsis itsas belarra da garatu Euskal Herriko ur hegietan. Motarik toxikoena. Ifremer erakunde zientifikoan gaia lantzen duen Elvire Antajan laborategi zuzendariak erran duenez, lehen aldia da Europako ipar atlantikoan agertzen dela. Ovata horra arte Mediterraneoko uretan zen ezaguna, eta «2013an Portugalen hegoaldean agertu zen».

## Ikerketa

Euskal Hirigune Elkargoa, Pirinio Atlantikoetako Departamendua, Gipuzkoako Foru Aldundia eta zientzia erakundeak ere biltzen dituen Itsasbazterreko Interes Zientifikorako Taldeak Europako diru laguntza gotorra erdietsi du Ostreopsis itsas belarra ikertzeko, Ostreobila ikerketa programarako. 2,2 milioi euroko aurrekontu orokorrean, 1,4 milioi eman ditu Europak (%65).

## Arriskuak

Ostreopsis algaren sasoien dinamika ulertu nahi dute ikerketaren bidez, eta itsas belar horren garapena laguntzen duten ingurumen baldintzak deskribatu. Horrez gain, gizakiaren osasunean zer ondorio izan ditzakeen ikusi nahi dute, gero hori nola kudeatu jakiteko. Hats bideetako erredurak eragiten ditu nagusiki. Larrukoak ere ekar ditzake. Itsas langarrak, gainera, uretik urrunago garraia ditzake molekula toxikoak.

## Erreferentziak

* ↑ Y. Fukuyo, « Taxonomical study on benthic dinoflagellates collected in coral reefs », Bulletin of the Japanese Society of Scientific Fisheries, n$^o$ 47,‎ 1981, p. 967-978
* 1 2 3 4 5 Iñaki Etxeleku: 'Ostreopsis' algaren garapena ulertu nahi dute Berria, 2024-04-12.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1462884
* Multimedia: Ostreopsis ovata / Q1462884
# Ostreoida

Ostreoida Pteriomorphia moluskuen ordena bat da, barnean superfamilia bat eta bi familia dituena.

## Azpitaxoien zerrenda

Hona hemen WoRMSek proposatutakoak:
* Ostreoidea superfamilia Rafinesque, 1815
** Arctostreidae Vialov, 1983 †
** Eligmidae Gill, 1871 †
** Gryphaeidae Vialov, 1936
** Ostreidae Rafinesque, 1815
* Pinnoidea superfamilia Leach, 1819
** Pinnidae Leach, 1819
* Posidonioidea superfamilia Neumayr, 1891 †
** Aulacomyellidae Ichikawa, 1958 †
** Daonellidae Neumayr, 1891 †
** Halobiidae Kittl, 1912 †
** Posidoniidae Neumayr, 1891 †
* Pterioidea superfamilia Gray, 1847 (1820)
** Bakevelliidae King, 1850 †
** Cassianellidae Ichikawa, 1958 †
** Kochiidae Frech, 1891 †
** Malleidae Lamarck, 1818
** Pergamidiidae Cox, 1964 †
** Plicatostylidae Lupher & Packard, 1929 †
** Pteriidae Gray, 1847 (1820)
** Pterineidae Meek, 1864 †
** Pulvinitidae Stephenson, 1941
** Vlastidae Neumayr, 1891 †
* Rhombopterioidea superfamilia Korobkov, 1960 †
** Rhombopteriidae Korobkov, 1960 †
** Umburridae Johnston, 1991 †
* Hyotissa hyotis (Gryphaeidae)
* Crassostrea gigas (Ostreidae)
* Pinna pectinata (Pinnidae)
* Fossile de Hoernesia socialis (Bakevelliidae)
* Malleus malleus (Malleidae)
* Pinctada margaritifera (Pteriidae)
* Fossile de Daonella moussoni (Posidoniidae)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133047
* Multimedia: Ostreoida / Q133047
* Espezieak: Ostreida