OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aitziber Olaizola

Aitziber Olaizola Arakistain (Elgoibar, Gipuzkoa, 1974ko urriaren 2a) euskal bolaria da, Euskal Herriko txapelduna Hiru Txirlo modalitatean.

## Bizitza

Ogibidez Haurreskolako langilea den emakume hau, 2000. urterako baziharduen bolo-jokoan eta 2001a geroztik federatua ere badago. Boloetan senarraren eskutik hasi zen, ikusle bezala lehenengo eta parte-hartzen gero.
Aditua den jokoa, erreskadan jarritako hiru txirlo edo bolo jotean datza, bi kiloko egurrezko bola bat jaurtiz. Bolatoki batzuk lauagoak dira eta aldapatsuagoak besteak; botatzeko orduan teknika behar du bolariak eta, segun ze ezaugarri dituen lekuak, indar gehiago edo gutxiago erabili beharko du. Aitziber bolatoki batzuetan gusturago aritzen da beste batzuetan baino eta baserri edota auzoetako ermiten inguruetan kokatuta daudenez, bere egunerokotasunean ez du entrenatzeko aukerarik izaten. Dena den, ez die ihes egiten uzten auzoetako jaietan zein larunbat arratsalde askotan antolatzen diren txapelketei.
Elgoibarko San Migel taldearekin aritzen da eta bere jardunean hainbat txapel irabazitakoa da, bikoteka, taldeka zein bakarka. Bolatoki batzuetan emakumezkoak gizonen pare aritu ahal direla sinistuta, 2021eko azaroaren 13an Azpeitian jokatutako 31. Hiru Txirlo Bola Joko Txapelketan parte hartu eta irabazi zuen, taldekide guztien aurretik eta denen pozerako. Sari hori eskuratutako lehen emakumea izan zen, hiru botalditan hiru txirloak jo ostean.
Ilusioz beteko luke jaioterrian bolakokia izateak, jendeak kirol horren berri gehiago izateko.

## Sariak

* 2021ean Elgoibarko Kirol Federatuaren Urteko Saria jaso zuen, bertako Udalak herriko 20 klub eta kirolari desberdinei banatu ziena urte guztian egindako lana goraipatu eta eskertze asmoz.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 barren.eus. «Aitziber Olaizola: “Bolatan emakumeok irabazteko aukera bera dugu gizon gehiago ibili arre» barren.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Aitziber Olaizola fue la mejor en el bolatoki soraluzetarra de San Andrés» El Diario Vasco 2021-10-27 (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ «barren.eus - Kirolak» barren.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ «Arrakastaz ospatu da Elgoibarko Kirol Federatuaren Urteko Sarien Gala - Elgoibarko Udala» www.elgoibar.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110042292
# Aitziber Irurtia

Aitziber Irurtia Fernandez (Santutxu, Bilbo) Gaztedi dantzari-taldeko musikaria dam akordeoi-jotzailea.
Bilboko Aste Nagusiko pregoilaria izan zen 2001ean, Gaztedi Dantza Taldearen izenean taldearen 50. urteurrena ospatu zuten urtean. Txupina Arriaga antzokiko balkoitik jaurti zen lehen urtea izan zen hura, eta plazan jende andana bildu zen. Aurreko urteetan udaletxean eta Plaza Barrian egin izan zen. Ez zen jende askorik espero lehenengo aldi hartan, baina jende pila bat hurbildu zen Aste Nagusiko hiru protagonistak ikusteko: Marijaia, Irurtia pregoilaria eta txupinera ikusteko ( Irrintzi konpartsako Berta García). Urte hartan hasi zen txupinazoa gaur egun dena izaten.
Gaztedi dantzari taldekoek ekintza ugari antolatu zituzten aste Nagusi hartan. Besteak beste, 50. urteurreneko elastikoa atera zuten, hori kolorekoa, eta pregoilariaren txapelaren antzekoak erosi zituzten. Izugarrizko taldea batu zuten, konpartsa berri baten antza hartu zuten.
Bilboko Aste Nagusia sortu zenetik, pregoilari lana egina zuten emakume bakanetako bat izan zen garai hartan. Irurtia bezala, Loli Astoreka eta Maribi Bilbao aktoreak Amalia Iglesias idazlea, eta Alicia Carreño kirolaria bakarrik arituak ziren zeregin horretan.
* Gaztedi pregoilaria Berton aldizkarian (2001)
* Aitziber Irurtia 2001eko Bilboko Aste Nagusiko pregoilaria

## Erreferentziak

* ↑ Ortega, Hektor; Azkona, Iñigo. (2001). «Aitziber irurtia: "Gaztedi dantza taldeko pregoilaria jaietan oso gustura ibili naiz"» Berton 36.
* ↑ Varona, Iñigo. (2001-08-01). «Aitziber Irurtia: pregoilaria. 'Jaia hasteko asmoarekin prególa laburra ¡zango da'» Bilbao aldizkaria (Bilboko udala).
* ↑ Polo, Mikel; Etxebarrioste, Josu. (2001-08-17). [https://www.berria.eus/hemeroteka/egunkaria/?zbilatu=Aitziber+irurtia&h_u=2001&h_h=01&h_e=01&b_u=2002&b_h=01&b_e=01&bilatu=Bilatu&orridata=20010817&ikusi=038 «Marijaiarentzako harrerarik alaiena Aurtengo Aste Nagusiko jaien hasierako ekitaldia Arriaga enparantzan egingo dute, jendea pilatzea eragozteko»] Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003. (Berria.eus) (Noiz kontsultatua: 2024-06-27).
* ↑ ««Pregoilari izandako urtean ezagutu nuen eguneko giroa»» Berria 2012-08-24 (Noiz kontsultatua: 2024-03-23).
* 1 2 3 Oiartzabal, Iraia. (2011-08-26). ««Pregoilari izatearen esperientzia ez dit inork kenduko; izugarria izan zen»» Berria (Noiz kontsultatua: 2024-03-23).
* ↑ Bilbao, Iñigo. (2001-07-06). «AITZIBER IRURTIA. PREGOILARIA: «Dantza taldean pentsau beharko dogu pregoia»» Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003. (Berria.eus) (Noiz kontsultatua: 2024-06-27).

## Ikus, gainera

* Euskal dantzak

## Kanpo estekak

* Konpartsen omenaldia Ikurrinari. Gure txosnatik. Iñigo Azkona, «Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003.» Berria, 2001-08-24
* Datuak: Q125113518
# Aitziber Saldias

Aitziber Saldias Torkemada (Beasain, Gipuzkoa, 1989ko martxoaren 28a) gipuzkoar idazle eta itzultzailea da. 2007an Urruzuno Saria irabazi zuen poesia sailean.

## Biografia

Aitziber Saldias Torquemada Gipuzkoako Beasain herrian jaio zen 1989ko martxoaren 28an jaio zen. Ingeles Filologia ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Zientzia-fikziozko eta fantasiazko idazlea da. Poesia ere gustuko du eta 2007an Eusko Jaurlaritzak antolatutako Urruzuno saria irabazi zuen, poesia sailean, eta urte horretan bertan aipamen berezia egin zuen Beasaingo Udalak urtero antolatzen duen Literatur Lehiaketan.

## Liburuak
### Fantasia

* Qenna (2009, ISBN 9788484547877)
* Qenna: entre dos fuegos (2011, ISBN 9788499484747)

## Erreferentziak

* ↑ «�Argitaletxearekin denbora luzerako sinatu dut eta ez da edonola galtzeko kontua� - GARA» gara.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-28).
* ↑ Aitziber Saldias. .

## Kanpo estekak

* Urruzuno saria
* Datuak: Q47014867
# Alain Ramírez

Alain Ramirez Arias (Durango, 1994ko azaroaren 16a-), txirrindulari bizkaitar ohia da.

## Palmaresa

2015
* 4. Lemoiz Klasikan
2015
* 5. Pascuas Zirkuituan
* 5. Udaberri Sarian
2017
* Aiara Zirkuitua
* 4. Zumaiako Sarian
# Alain Resnais

Alain Resnais (1922ko ekainaren 3a, Vannes, Morbihan – 2014ko martxoaren 1a, Paris) frantses zinemagilea da.

## Biografia

1953tik 1958ra bederatzi film labur egin zituen, bikainak eta ospe handia eman ziotenak. Horien artean: Van Gogh (1948), Gernika (1950) eta Nuit et Brouillard (1956'), zeinak nazien kontzentrazio-esparruak azaltzen baititu. Bere lehen film luzeak, Hiroshima mon amour (1959), fikzioa, dokumentala eta literatura nahasten ditu eta Nouvelle vague mugimenduaren erakusgarritzat hartu izan da. Marguerite Duras, Robbe-Grillet, Raymond Queneau eta Jorge Semprún izan ditu laguntzaile bere filmetan. Estilo berezi, berritzaile eta bere-berea du. Beste film batzuk: L´anné dernière à Marienbad (1961), La guerre est finie (1966), Je t´aime, je t´aime (1968), Providence (1976), Mon oncle d´Amérique (1980), Melo (1986), Je veux rentrer à la maison (1989), Contre l'oubli (1991), Gershwin (1992), Smoking (1993), No smoking (1993), On connaît la chanson (1997), Pas sur la bouche (2003), Cœurs (2006), Les Herbes folles (2009), Vous n'avez encore rien vu (2012).

## Filmografia

* L'Aventure de Guy (1936)
* Schéma d'une identification (1946)
* Ouvert pour cause d'inventaire (1946)
* Visite à Oscar Dominguez (1947)
* Visite à Lucien Coutaud (1947)
* Visite à Hans Hartnung (1947)
* Visite à Félix Labisse (1947)
* Visite à César Doméla (1947)
* Portrait d'Henri Goetz (1947)
* Van Gogh (16mm) (1947)
* Journée naturelle (1947)
* La Bague (1947)
* L'Alcool tue (1947)
* Le Lait Nestlé (1947)
* Châteaux de France (1948)
* Van Gogh (35mm) (1948)
* Malfray (1948)
* Les Jardins de Paris (1948)
* Gauguin (1950)
* Guernica (1950)
* Pictura (1952)
* Les statues meurent aussi (1953)
* Nuit et Brouillard (1955)
* Toute la mémoire du monde (1956)
* Le Mystère de l'atelier quinze (1957)
* Le chant du Styrène (1958)
* Hiroshima mon amour (1959)
* L'Année dernière à Marienbad (1961)
* Muriel, ou le Temps d'un retour (1963)
* La guerre est finie (1966)
* Loin du Vietnam (1967)
* Je t'aime, je t'aime (1968)
* Cinétracts (1968)
* L'An 01 (1973)
* Stavisky (1974)
* Providence (1977)
* Mon oncle d'Amérique (1980)
* La vie est un roman (1983)
* L'Amour à mort (1984)
* Mélo (1986)
* I Want to Go Home (1989)
* Contre l'oubli (1991)
* Gershwin (dokumentala) (1992)
* Smoking/No Smoking (1993)
* On connaît la chanson (1997)
* Pas sur la bouche (2003)
* Cœurs (2006)
* Les Herbes folles (2009)
* Vous n'avez encore rien vu (2012)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q218022
* Multimedia: Alain Resnais / Q218022
# Alain Poher

Alain Poher (Ablon-sur-Seine, 1909ko apirilaren 17a - Paris, 1996ko abenduaren 9a) frantziar politikaria izan zen, bi aldiz (1969an eta 1974an) presidente bitartekari izandakoa.
Lanbidez ingeniaria, Emmanuel Mounierren aldekoa izan zen. Bigarren Mundu Gerran Erresistentzian sartu zen. Gerra ondoren senataria izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12950
* Multimedia: Alain Poher / Q12950
# Alain Paco

Alain Paco (Besiers, 1952ko martxoaren 1a) frantziar errugbi jokalari ohia da, orpokatzaile postuan aritzen zena.
AS Béziers taldeko jokalaria izan zen eta sei Frantziako errugbi txapelketa irabazi zituen 1971, 1972, 1974, 1975, 1977 eta 1978 urteetan. 1974an egin zuen debuta Frantziako errugbi selekzioarekin eta 35 partida jokatu zituen 1980 arte. 1977ko Bost Nazioen Txapelketan slam handia lortu zuen selekzioarekin.
1983an hasi zuen entrenatzaile ibilbidea eta 2003-2004 denboraldian Biarritz Olympique entrenatu zuen.

## Ikus, gainera

* Frantziako errugbi selekzioa 1977ko Bost Nazioen Txapelketan
* Datuak: Q2830147
# Alain Robbe-Grillet

Alain Robbe-Grillet (Brest, 1922ko abuztuaren 18a - Caen, 2008ko otsailaren 18a) frantses idazlea eta zinema-zuzendaria izan zen. Nouveau roman («Nobela berria») literatura-mugimenduaren aitzindari eta teorilari nagusia izan zen.
Nekazari ingeniaritzako ikasketak egin zituen, baina 1950. urtetik aurrera literaturan murgildu zen. 1963an idatzi zuen Pour un nouveau roman (Nobela berri baten alde) obran azaldu zuen bezala, eleberria gauzakien, keinuen eta egoeren arteko loturari dagokio soilik, eta saihestu egin behar da ekintzei edo pertsonaiei buruzko iruzkin psikologiko eta ideologiko oro. Objektibotasunak eta gauzakiaren behaketak kezkatu dute Robbe-Grillet hasieratik: objektuen deskripzio xehea eta psikologiarik gabeko jokabideen deskripzioa egiten zuen lehen obratik, (1953, Les Gommes), eta objektibotasunaren bilaketa hura obsesio bihurtu zitzaion hurrengo obretan: Le Voyeur (1955), La Jalousie (1957, Leiho-sarea edo Jelosia). Dans le labyrenthe (1959, Laberintoan). Robbe-Grilletek zinemara eraman zituen teknika horiek, L´Année dernière à Marienbad Alain Resnaisek filmaturiko lanean bereziki (1961, Azken urtea Marienbaden). Zortzi film luze idatzi eta zuzendu zituen. Eleberri ugari idatzi du teoria-liburu nagusiaren ondoren eta autobiografia bat argitaratu du 1985ean, Le Miroir qui revient (Itzultzen den ispilua). Alain Robbe-Grillet Akademia frantseseko kide hautatua izan zen 2004an, baina karguari uko egin zion.

## Bibliografia
### Eleberriak

* Un régicide (1949)
* Les gommes (1953)
* Le voyeur (1955)
* La jalousie (1957)
* Dans le labyrinthe (1959)
* Instantanés (1962)
* La maison de rendez-vous (1965)
* Project pour une révolution à New York (1970)
* Topologie d'une cité fantôme (1976)
* Souvenirs du Triangle d'Or (1978)
* Djinn (1981)
* La reprise (2001)

### Saiakerak

* Pour un nouveau roman (1963)
* Le voyageur, essais et entretiens (2001)

### Idatzi autobiografikoak

* Le miroir qui revient (1984)
* Angélique ou l'enchantement (1988)
* Les derniers jours de Corinthe (1994)

### Filmografia

* L'Année dernière à Marienbad (1961)
* L'Immortelle (1963)
* Trans-Europ-Express (1966)
* L'Homme qui ment (1968)
* L'Eden et après (1971)
* Glissements progressifs du plaisir (1974)
* Le Jeu avec le feu (1975)
* La Belle Captive (1983)
* Un bruit qui rend fou (1995)
* C'est Gradiva qui vous appelle (2006)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q216266
* Multimedia: Alain Robbe-Grillet / Q216266
# Alain Robert

Alain Robert hauetako bat izan daiteke:
* Alain Robert (eskalatzailea), eskalatzaile frantsesa.
* Alain Robert (politikaria), eskuin muturreko politikari frantsesa.
# Albert Leo Schlageter

Albert Leo Schlageter (Schönau im Schwarzwald, 1894ko abuztuaren 12a-Golzheim, 1923ko maiatzaren 26a) Lehen Mundu Gerrako aleman gudaria eta freikorps paramilitarren partaidea izan zen. Gerra amaitu eta gero Frantziako okupatzaileen aurkako sabotajeak zirela eta ospe handia lortu zuen. Salatuta, atxilotu eta frantziako militarrek heriotz zigorra ezarri zioten. Alemaniako abertzaleek eta gehienbat naziek, martiri eta heroi ikur gisa erabili zuten haren irudia.

## Biografia

Fede katoliko zorrotzeko familia batean jaio zen. Lehen Mundu Gerran borondatezko langile militarra izan zen. Gudu batzuetan parte hartzeagatik (Ypres, Somme, Verdun) bigarren teniente izatera igoa izan zen, eta, gerraren ondoren, zientzia politikoez interesatu zen. Eskuineko erakunde katoliko batekin bat egin zuen; ondoren, freikorpekin, Kappeko kolpean eta Alderdi Komunistaren aurkako beste borroka batzuetan parte hartu zuen. 1922an bere freikorpa alderdi naziarekin bat egin zuen. 1923an, borroka-patruila bat sortu zuen, Frantziak okupatutako Ruhr ibaiaren arroan sabotaje-ekintzak egiteko, gerrako kalte-ordainak ez ordaintzeagatik errepresalia gisa. Zenbait hornigaiak zeramatzan tren bat deskarrilatzea lortu zuen. Urte horretako apirilaren 7an, bere gizonen arteko traizio baten ondorioz atxilotu zuten, eta, hilabete geroago, hiltzera kondenatu eta exekutatu zuten. Walter Kadow, bere ustezko salatzailea, handik gutxira hil zuen Rudolf Hön-ek Martin Bormannen laguntzarekin. Hamar urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, horietatik lau bakarrik bete zituen eta Bormannek bat.

## Nazien martiria

Bere heriotzaren ondoren, bere oroimena gordetzeko elkarte bat antolatu zen. Elkarte horrek 1933an, monumentu bat eraikitzea lortu zuen, bere exekuzio tokitik gertu. Monumentua harrizko zirkuluen artean gurutze erraldoi bat zen. Hau, Bigarren Mundu Gerraren ondoren aliatuen okupazio indarrek suntsitu zuten. Alderdi naziak bere heriotzaren urtemugak ospakizunekin ospatzen zuten. Nazismoaren antzerkigile "ofizialak", Hanns Johstek, Schlageter izeneko antzezlana idatzi zuen. 1933ko abuztuaren 20an, Hitlerren urtebetetzea zela eta, estreinatu zuen. Lan honek nazien munduan oso ospetsu den esaldi hau jaso zuen: "Wenn ich Kultur höre... entsichere ich meinen Browning,", "Kulturaz hitz egiten entzuten dudanean asegurua kentzen diot nire browningari". Erregimen naziak emandako beste oroimen batzuen artean, Schlageter izena eman zitzaion zenbait unitate militar eta gerraontzi bati.

## Erreferentziak

* ↑ Czapliński (1973). "Związek Wzajemnej Pomocy Robotników Górnośląskich w Bytomiu". Acta Universitatis Wratislaviensis: Historia (in Polish). Uniwersytet Wrocławski. 201: 53–55, 80.
* ↑ https://research.calvin.edu/german-propaganda-archive/letzte.htm
* ↑ https://web.archive.org/web/20220331224610/https://artsandculture.google.com/entity/albert-leo-schlageter/m036vxp?hl=es
* ↑ https://alphahistory.com/weimarrepublic/albert-leo-schlageter/%5B%5D

## Kanpo estekak

* (Alemanez):Schlageterren biografia.
* Datuak: Q62619
* Multimedia: Albert Leo Schlageter / Q62619
# Albert Marth

Albert Marth (Kolobrzeg, 1828ko maiatzaren 5a - Heidelberg, 1897ko abuztuaren 5a), astronomo alemaniarra izan zen. Bere lan nagusia Ingalaterran eta Irlandan egin zuen.

## Biografia

Berlingo Humboldt Unibertsitatean teologia ikasi ondoren, astronomia eta matematikarekiko zaletasunak Königsbergeko Unibertsitatean, C. A. F. Petersen zuzendaritzapean, astronomia ikasi zuen. 1853an Ingalaterrara joan zen George Bishopekin lan egiteko. Bishop ardoen merkataria zen baina baita ere astronomia zalea eta Londresko behatokia finantzatu zuen (1836tik 1861era arte). Garai hartan, astronomian ordaindutako lanak nahiko arraroak ziren. Behatokian Marthek lan egin zuen.
Ondoren, 1862tik 1865ra, William Lassellen laguntzaile gisa lan egin zuen Maltan. Izar bikoitzetan ere lan egin zuen, 1864an NGC 30 aurkitu zuen. 1883tik 1897ra Irlandako Markree Behatokian lan egin zuen eta bertan bigarren zuzendaria izan zen.
Eguzki sistemako gorputzen efemeride ugari egin zituen. Hainbat planetaren beste planeta batzuetako igarobideen kalkuluak ere egin zituen, Lurraren iraganak Martetik eta beste asko iragarrita. Bere ibilbidean 600 nebulosa aurkitu zituen. Ezagututako lehen asteroideetako bat ere berak aurkitu zuen, 29 Anfitrita, eta NGC 3, NGC 4 eta NGC 15 galaxiak.

## Artikuluak

* Discovery of a New Planet, Amphitrite (1854), Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 14. liburuki, 151 or.
* Epphemeris of the Smaller Satellites of Saturn (1865), Astronomical Register, 3. liburuki, 122-123 or.
* Ephemerides of the satellites of Saturn, 1888-89 (1888), Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 48. liburuki, 398 or.
* Ephemeris of the Satellites of Uranus, 1891 (1891), Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 51. liburuki, 179 or.
* Ephemeris of the satellite of Neptune 1889-90 (1890).
* Ephemeris for physical observations of Mars, 1896-97 (1896), Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 56.liburuki, 516 or.

## Eponimia

Bi eponimo ditu:
* Ilargiko Marth kraterrak bere oroimenean du izen hori.
* Marteko Marth kraterrak, Oaxia Paulusen, bere oroimenean du izen hori.

## Erreferentziak

* ↑ Roger Hutchins, ‘Marth, Albert (1828–1897)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004
* ↑ Dreyer, J. L. E. (1897). "Obituary Notice - Albert Marth". Astronomische Nachrichten. 144: 223. doi:10.1002/asna.18971441305.
* ↑ Steinicke, Wolfgang (2010). Observing and Cataloguing Nebulae and Star Clusters: From Herschel to Dreyer's New General Catalogue. Cambridge University Press. 137 or. ISBN 9780521192675.
* ↑ https://cseligman.com/text/atlas/discoverers.htm
* ↑ "Marth (cráter lunar)". Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS Astrogeology Research Program.
* ↑ "Marth (cráter marciano)". Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS Astrogeology Research Program.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57378
* Multimedia: Albert Marth / Q57378
# Albert Mayer

Albert Mayer (1892ko apirilaren 24a - 1914ko abuztuaren 2a) Lehen Mundu Gerran hil zen lehen soldadu alemaniarra izan zen. Ofizialki, Alemaniar Inperioak Frantziari gerra deklaratu baino egun bat lehenago hil zen.

## Bizitza gerra baino lehen

Albert Otto Walter Mayer 1892ko apirilaren 24an jaio zen, Magdeburgen, Saxonia-Anhalten. Bere familia Mulhouse (Alsazia) aldera joan zen bizitzera mutiko bat zenean. 1912an Alemaniako armada inperialean sartu zen. 1914ko abuztuan tenientea zen Jägerren 5. erregimentu zaldituan, Mulhousen ezarrita.

## Heriotza

1914ko abuztuaren 2ko goizean Mayer tenienteak zuzendutako zalditeriz osatutako patrulla bat Frantzian sartu zen gerra deklaratua izan aurretik. Frantziako lurraldean sartzean, frantziar mugan kokatutako soldadu bat aurre egin zien baina Mayerrek bere sablearekin eraso eta zauritu zuen. 9: 30ean, Alemaniako patruila Joncherey herrian sartu zen. Frantziar soldaduak, herrian kokatuta zeudenak, inbasioaren berri jaso zuten eta azkar alemaniarrei aurre egitera joan ziren. Goizeko 10etan Jules-André Peugeot kaporalak, frantziar tropa txikiaren agintaria, alemaniarrekin topo egin zuen, eta atxilotuta zeudela garrasi egin zien. Mayerren erantzun bakarra tiro bat izan zen, Peugeoti sorbaldan jo eta heriotza-zauria egin ziona. Peugotek tiroa jaso eta gero Mayerri tiro egin zion baina huts egin zuen. Peugeoten tropa ere Mayerri tiroka hasi zion eta buruan eta sabelaldean jo zioten, momentuan hilez. Mayerren gorpua Joncherey-n lurperatua izan zen. Geroago gorpua Illfurthko Alemaniar hilerri militarrean hilobiratua izan zen, non bere hilarria nabarmentzen da inskripzio honengatik: "Lehen Mundu Gerrako 1. alemaniar biktima." Bere kaskoa Parisko Musée de l'Arméen dago.

## Ikus, gainera

* Jules Andre Peugeot, frantziar armadaren lehen soldadu hila izan zen, 1914an
* John Parr, britainiar armadako lehen soldadu hila zen, 1914an
* Thomas Enright, lehen amerikar soldadu hiletako bat, 1917an
* Merle Hay, lehen amerikar soldadu hiletako bat, 1917an
* James Bethel Gresham, lehen amerikar soldadu hiletako bat , 1917an
* George Edwin Ellison, gerraren azken soldadu britaniar hila izan zen, 1918ko azaroaren 11an, 9:30ean.
* Augustin Trébuchon, gerraren azken soldadu frantziar hila izan zen, 1918ko azaroaren 11an, 10:45ean
* Henry Gunther, Lehen Mundu Gerran hil zen azken soldadua, 1918ko azaroaren 11an, 10:59an.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20160822214457/http://www.westernfrontassociation.com/great-war-people/brothers-arms/1515-the-first-to-fall-peugeot-and-mayer-2-august-1914.html#sthash.a5F3cQIv.UpNrqEtO.dpbs
* ↑ http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GScid=2391027&GRid=66337082&
# Albert Lebrun

Albert Lebrun, (Mercy-le-Haut, 1871ko abuztuaren 29a - Paris, 1950eko martxoaren 6a) frantziar politikaria izan zen, Frantziako Errepublikako Presidentea 1932a eta 1940a bitarte, Hirugarren Errepublikako azken presidentea.
Presidente hautatu zuten Paul Doumer-en hilketaren ondoren 1932ko maiatzaren 6an. Berriro ere hautatua izan zen 1939an, izan ere gainerako alderdiengatik ondo ikusia zegoen, baina botera gutxi izango zuen, eta 1940an errendizioa onartu behar izan zuen Alemaniaren aurrean. Hortik gutxira Henri Philippe Pétain mariskalak hartu zuen presidente postua nahiz eta ofizialki ez zuen dimititu.
Vizille (Isère) herrira alde egin zuen baina alemanek harrapatu zuten 1943ko abuztuaren 27 eta Tiroleko gaztelu batean kartzelatu zuten. Hala ere, bere osasun txarra zela eta, Vizille-re itzultzen utzi zioten, zaintzapean. Abuztuaren 9an aliatuak frantses gobernua berrezartzen dutenean, Charles de Gaulle jeneralarekin bilduko da eta haren lidergoa onartuko zuen. Gerraren ondoren, bizitza publikotik aparte bizi izan zen eta Parisen pneumoniaz hil zen
* Datuak: Q158749
* Multimedia: Albert Lebrun / Q158749
# Albert Memorial

Albert Memorial Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen monumentoa da, Kensington eta Chelsea eremuan dagoena. Royal Albert Hallen parean dago, Kensington Gardens lorategietan.

## Historia

Viktoria erreginaren senarra zen Alberto Printzeak bultzatuta 1850 hamarkadan lorategien hegoaldeko eremua erosi eta Londresko kultur eta hezkuntza instituzioak bertan ezarri ziren. Eremu honi Albertopolis izena eman zitzaion.
1861 urtean Alberto Printzea sukar tifoideak jota hi zen eta Viktoria erreginak bere omenezko monumentua bertan jartzeko agindu zuen. Monumentua Sir George Gilbert Scott arkitektoak diseinatu zuen estilo neogotikoan eta 1872an bukatu zituzten lanak. Alberto Printzearen estatua 1875 urtean ezarri zen bertan.

## Ezaugarriak

54 metrotako altuera dauka eta monumento berean kontinente guztietako ordezkariak diren 169 eskultura daude.

## Iruditegia

* Albert Memorial, Kensington Gardens lorategietan.
* Alberto Printzearen eskultura.
* Bertuteak.
* Mosaikoa.
* Frisoa.

## Informazio praktikoa

* Metro geltokiak:
** South Kensington
** Gloucester Road

## Kanpo estekak

* Datuak: Q281465
* Multimedia: Albert Memorial / Q281465