OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marquis Residences

Marquis Residences, Ameriketako Estatu Batuetako Miami hirian dagoen etxebizitza etxe orratz bat da. Guztira 213 metro eta 63 solairu dauzka eta 2008an amaitu zuten eraikitzen.
Arquitectonica arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
* Datuak: Q1854423
* Multimedia: Marquis (Miami, Florida) / Q1854423
# Marquinho

Marquinho Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 4.504 biztanle ditu 511,148 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1803569
* Multimedia: Marquinho / Q1803569
# Marit Malm Frafjord

Marit Malm Frafjord, (Tromsø, Norvegia, 1985eko azaroaren 25a), eskubaloian aritzen den kirolari norvegiarra da..
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen eskubaloian Norvegia ordezkatuz; Frantziako taldearen (urrezko domina) eta ROCko taldearen (brontzezko domina) atzetik sailkatu zen Norvegiako taldea.
Tokion, honako hauek osatzen zuten Norvegiako taldea: Henny Reistad, Veronica Kristiansen, Marit Malm Frafjord, Stine Skogrand, Nora Mørk, Stine Bredal Oftedal, Silje Solberg, Kari Brattset Dale, Katrine Lunde, Marit Røsberg Jacobsen, Camilla Herrem, Sanna Solberg-Isaksen, Kristine Breistøl, Marta Tomac eta Vilde Johansenek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2008 | Pekin Txina | 01 ! | Emakumezkoa |
| 2012 | Londres Erresuma Batua | 01 ! | Emakumezkoa |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 03 ! | Emakumezkoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ «Marit Malm Frafjord» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Marit Malm Frafjord" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q263032
* Multimedia: Marit Malm Frafjord / Q263032
# Maritsa

Maritsa edo Evros (bulgarieraz: Марица; antzinako grezieraz: Ἕβρος, Hebro; latinez: Hebrus; grezieraz: Έβρος, Evros; turkieraz: Meriç) bere 480 kilometroko ibilbidea Turkia, Grezia eta Bulgaria artean egiten duen ibaia da.

## Ibilbidea

Bulgaria mendebaldeko Rila mendilerroan sortzen da 2.378 metrotako altueran. Hasiera Marichini aintziretan du. Berehala ekialderanzko norabidea hartzen du. Plovdiv eta Dimitrovgrad hiriak zeharkatu ondoren Turkian sartzen da. Edirne hirian norabidea aldatzen du eta hegoalderantz zuzentzen da. Traziako itsasora iritsi arteko kilometroetan Turkia eta Greziaren arteko nazioarteko muga egiten du.

## Ibaiadarrak

* Ezkerraldetik:
** Topolnitsa (Pazardzhiketik hurbil)
** Luda Yana (Ognyanovotik hurbil)
** Stryama (Sadovotik hurbil)
** Sazliyka (Simeonovgradetik hurbil)
** Tundzha/Tunca (Edirnen)
** Ergene (İpsalatik hurbil)
* Eskuinaldetik:
** Chepinska reka (Septemvritik hurbil)
** Vacha (Stamboliyskitik hurbil)
** Chepelarska reka (Sadovotik hurbil)
** Harmanliyska reka (Harmanlitik hurbil)
** Arda/Ardas (Edirnetik hurbil)
** Erythropotamos/Luda reka (Didymoteichotik hurbil)

## Uholdeak

Maritsa ibaiaren azken kilometroetan oso ohikoak izaten dira uholdeak. Urtero lau hilabetetan zehar ibaiak gainez egin eta ertzetako lurrak hartzen ditu. 2006, 2007, 2014 eta 2021ean uholde handiak izan ziren.

## Erreferentziak

* ↑ 159. araua. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2013-07-02).
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q204347
* Multimedia: Maritsa / Q204347
# Mariturri

Mariturri Gasteizko 2000. urteko Hiri Antolamenduko Plan Nagusian Zabalgana deitu zen hiri-hedapenaren baitan kokatutako sektore bat da. Hiriaren mendebaldean dago, hirigunearen ertzean eta Zabalganeko parkearen alboan.

## Ikus, gainera

* Zabalgana
* Mariturriko aztarnategia

## Kanpo estekak

* Auzoari buruzko ionformazioa Gasteizko udalaren webgunean. 2011/06/20an kontsultatua.
* Datuak: Q559953
# Marit Røsberg Jacobsen

Marit Røsberg Jacobsen, (Narvik, Norvegia, 1994ko otsailaren 25a), eskubaloian aritzen den kirolari norvegiarra da..
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen eskubaloian Norvegia ordezkatuz; Frantziako taldearen (urrezko domina) eta ROCko taldearen (brontzezko domina) atzetik sailkatu zen Norvegiako taldea.
Tokion, honako hauek osatzen zuten Norvegiako taldea: Henny Reistad, Veronica Kristiansen, Marit Malm Frafjord, Stine Skogrand, Nora Mørk, Stine Bredal Oftedal, Silje Solberg, Kari Brattset Dale, Katrine Lunde, Marit Røsberg Jacobsen, Camilla Herrem, Sanna Solberg-Isaksen, Kristine Breistøl, Marta Tomac eta Vilde Johansenek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Eskubaloia, emakumezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Marit Røsberg Jacobsen» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Marit Røsberg Jacobsen" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24150838
* Multimedia: Marit Røsberg Jacobsen / Q24150838
# Marita Camacho Quirós

Marita del Carmen Camacho Quirós (San Ramón, Costa Rica, 1911ko martxoaren 10a) costarricar emakume supermendebetekoa da.
Francisco José Orlich Bolmarcich enpresaburu eta politikariarekin ezkondu zen Naranjon 1932ko apirilaren 16an. 1962ko maiatzaren 8a eta 1966ko maiatzaren 8a bitartean Costa Ricako lehen dama izan zen bere senarra herrialdeko presidentea izan zenean. 1969ko urriaren 29an alargundu zen, bi seme zituela: Francisco Orlich Camacho eta Mauricio Orlich Camacho.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106072112
# Marita Koch

Marita Koch (Wismar, Mecklenburg-Aurrepomerania, 1957ko otsailaren 18a-) atleta ohi alemaniarra da.
Haren ibilbidean zehar 16 munduko marka ezarri zituen kanpoaldeko probetan eta beste 14 barrualdekoetan.

## Ikus, gainera

* Atleta ezagunen zerrenda
* Datuak: Q154559
* Multimedia: Marita Koch / Q154559
# Marituba

Marituba Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. 110.515 biztanle ditu 103,343 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1805166
* Multimedia: Marituba / Q1805166
# Marit Bouwmeester

Marit Bouwmeester, (Wartena, 1988ko ekainaren 17a), Belan lehiatzen den kirolari herbeheretarra da.
Lau Udako Olinpiar Jokotan, esku hartu zuen Londres 2012an (Londres) zilarrezko domina lortu zuen; Rio 2016an (Rio de Janeiro) urrezkoa domina eskuratu zuen, Tokio 2020an (Tokio), brontzezkoa, eta Paris 2024an urrezko bigarren domina, denak ere Laser Radial proban.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2012 | Londres Erresuma Batua | 02 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 01 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2024 | Paris ( Frantzia) | 01 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| Munduko Bela Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2010 | Largs Erresuma Batua | 02 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2011 | Perth Australia | 01 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2014 | Santander Espainia | 01 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2015 | Al Musanah Oman | 02 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2017 | Medemblik Herbehereak | 01 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2018 | Aarhus Danimarka | 02 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2019 | Sakaiminato Japonia | 02 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2020 | Melbourne Australia | 01 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2013 | Dún Laoghaire Frantzia | 02 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2016 | Las Palmas Kanaria Handikoa Espainia | 01 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2017 | Bartzelona Espainia | 01 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2018 | Arroxela Frantzia | 01 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2019 | Porto Portugal | 02 ! | Laser Radial, emakumezkoa |
| 2020 | Gdansk Polonia | 01 ! | Laser Radial, emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ "Marit Bouwmeester" olympedia.org. (Ingelesez)
* ↑ "Marit Bouwmeester" ISAFen datu basea. (Ingelesez)
* ↑ «Bouwmeester and Burling the big winners at inaugural World Sailing Awards». ISAFen webgunea 2017-11-08 (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q782422
* Multimedia: Marit Bouwmeester / Q782422
# Maratha (kasta)

Maratha Indiako kasta bat da, gizarte mailen artetik erdialdekoa. Marathak Indiako mendebaldean bizi dira, nagusiki Maharashtra estatuan. Marathi hizkuntzaz mintzatzen dira, eta nekazariak, lurjabeak eta soldaduak dira gehienak. Hiru adiera ditu maratha hitzak: marathi hizkuntzaz mintzatzen den lurraldean, hango kasta nagusia adierazteko erabiltzen da; Maharashtra estatutik kanpora, marathi hizkuntzaz mintzatzen den lurraldea adierazteko, eta historian, Shivaji maratha buruzagiak VII. mendean sortu zuen inperioa izendatzeko.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q524389
* Multimedia: Maratha people / Q524389
# Maratherazko Wikipedia

Maratherazko Wikipedia Wikipediaren maratherazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 25.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 58.a zen.

## Kanpo estekak

* Maratherazko Wikipedia
* Datuak: Q3486726
* Multimedia: Marathi Wikipedia / Q3486726
* Koordinazioa: Category:Marathi Wikipedia
# Maratha Inperioa

Maratha Inperioa (maratheraz: मराठा साम्राज्य Marāṭhā Sāmrājya) edo Maratha Konfederazioa 1674 eta 1818 artean Indian izandako inperioa izan zen. Bere une gorenean hegoaldeko Asiako inperiorik nagusiena izan zen, 2,8 milioi km² azalera izanik. Shivaji Bhosalek inperioa sortu eta bermatu zuen, Raigaden hiriburua eratu eta Mogolak borrokatu zuena. Mogolekin 27 urteko gerra izan zuen, 1681 eta 1707 artekoa, Indiako historian luzeena izan zena. Konfederazioak Shiva sutra eta Ganimi Kava gerrilla taktikei esker bera baino indartsuagoa zen etsai bat menderatzea lortu zuten.

## Erregeen zerrenda

* Chhatrapati Shivaji Maharaj (1630–1680)
* Chhatrapati Sambhaji (1657–1689)
* Chhatrapati Rajaram (1670–1700)
* Maharani Tarabai (1675–1761)
* Chhatrapati Shahu (1682–1749)
* Chhatrapati Ramaraja

### Kolhapur

* Tarabai erregina (1675–1761)
* Chhatrapati Sambhaji
* Chhatrapati Shahu IV.a

## Peshwa edo Lehen Ministroen zerrenda

* Sonopant Dabir (1640–1652)
* Shyampant Kulkarni-Ranzekar (1652–1657)
* Moropant Trimbak Pingle (1657–1683)
* Moreshwar Pingale (1683–1689)
* RamchandraPant Amatya (1689–1708)
* Bahiroji Pingale (1708–1711)
* Parshuram Tribak Kulkarni (1711–1713)
* Balaji Vishwanath (1713–1720)
* Peshwa Bajirao I.a (1720–1740)
* Balaji Bajirao (1740-1761)
* Madhavrao Peshwa (1761-1772)
* Narayanrao Bajirao (1772-1773)
* Raghunathrao (1773–1774)
* Sawai Madhava Rao II.a Narayan (1774-1795)
* Chimnajee Madhavarao (1796)
* Baji Rao II.a (1796-1818)
* Amritrao (1802–1803)
* Nana Sahib (1857–1858)

## Erreferentziak

* ↑ http://www.jstor.org/pss/4407933
* ↑ http://www.jstor.org/pss/2053980
* ↑ Purandare, Babasaheb. Raja Shivachhatrapati. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83618
* Multimedia: Maratha Empire / Q83618
# Maratea

Maratea Italiako udalerri bat da. Potenzako probintzian kokatuta dago, Basilicata eskualdean. 4.725 biztanle ditu, 67,84 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Marateak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rivello Sapri Tortora Trecchina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52597
* Multimedia: Maratea / Q52597
# Marataízes

Marataízes Brasilgo udalerri bat da, Espírito Santo estatuan kokatua. 41.929 biztanle ditu 133,075 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Espírito Santo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1806661
* Multimedia: Marataízes / Q1806661
# Mary McDonnell

Mary Eileen McDonnell (Wilkes-Barre, Pennsylvania, 1952ko apirilaren 28a) estatubatuar aktorea da. Dances with Wolves filmean egindako paperarekin egin zen ezagun, eta Grand Canyon, Passion Fish, Independence Day, Donnie Darko eta Margin Call filmetan paper garrantzitsuak izan zituen.

## Filmografia
### Filmak

| Urtea | Izenburua | Rola |
| 1984 | Garbo Talks | Lady Capulet |
| 1987 | Matewan | Elma Radnor |
| 1988 | Tiger Warsaw | Paula Warsaw |
| 1990 | Dances with Wolves | Stands with a Fist |
| 1991 | Grand Canyon | Claire |
| 1992 | Passion Fish | May-Alice Culhane |
| 1992 | Sneakers | Liz |
| 1994 | Blue Chips | Jenny Bell |
| 1996 | Independence Day | First Lady Marilyn Whitmore |
| 1996 | Mariette in Ecstasy | Prioress |
| 1997 | Woman Undone | Terri Hansen |
| 1998 | You Can Thank Me Later | Diane |
| 1999 | Mumford | Althea Brockett |
| 2001 | Donnie Darko | Rose Darko |
| 2003 | Nola | Margaret Langworthy |
| 2004 | Crazy Like a Fox | Amy Banks |
| 2011 | Scream 4 | Kate Roberts |
| 2011 | Margin Call | Mary Rogers |

### Telebista

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 1980 | As the World Turns | Claudia Colfax | Atal ezezagunak |
| 1982 | Money on the Side | Terri | Telefilma |
| 1984–1985 | E/R | Dr. Eve Sheridan | 20 atal |
| 1995–1996 | High Society | Dorothy "Dott" Emerson | 13 atal |
| 1997 | 12 Angry Men | Judge Cynthia Nance | Telefilma |
| 1998 | Evidence of Blood | Dora Overton | Telefilma |
| 1999 | Replacing Dad | Linda Marsh | Telefilma |
| 1999 | Ryan Caulfield: Year One | Rachel Caulfield | 2 atal |
| 2000 | A Father's Choice | Susan Shaw | Telefilma |
| 2000 | For All Time | Laura Brown | Telefilma |
| 2001–2002 | ER | Eleanor Carter | 5 atal |
| 2002 | Touched by an Angel | Sister Theodore | Atal: "Minute by Minute" |
| 2002 | The Locket | Helen Staples | Telefilma |
| 2003 | Battlestar Galactica | President Laura Roslin | Telesaila |
| 2004–2009 | Battlestar Galactica | President Laura Roslin | 71 atal |
| 2005 | Mrs. Harris | Vivian Schulte | Telefilma |
| 2008–2009 | Grey's Anatomy | Dr. Virginia Dixon | 3 atal |
| 2009 | Killer Hair | Rose | Telefilma |
| 2009 | Hostile Makeover | Rose Smithsonian | Telefilma |
| 2009–2012 | The Closer | Captain Sharon Raydor | 23 atal |
| 2012–2018 | Major Crimes | Captain (gero Commander) Sharon Raydor | 105 atal Rol nagusia |
| 2017 | Fargo | Ruby Goldfarb | 4 atal |
| 2019 | Veronica Mars | Jane | Atal: "Years, Continents, Bloodshed" |
| 2021 | Rebel | Helen Peterson | 2 atal |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117500
* Multimedia: Mary McDonnell / Q117500
# Mary Meyers

Mary Margret Meyers (Saint Paul, Minnesota, 1946ko otsailaren 10a) barruko eta Kanpoko Abiadura Irristaketa Txapeldun Nazionala eta Ipar Amerikako Kanpoko Txapelduna da. Rothstein Munduko Taldeko kidea izan zen hainbat aldiz, 1967an 500 metroko urrezko domina irabazi zuen. Gainera, 1968an 500 metroko zilarrezko domina lortu zuen Rothstein Patinatzaile hasiberrientzako Northern Lights Elkartearen sustatzailea, entrenatzailea eta sustatzailea da. 1980ko maiatzaren 17an, Bloomington-en, Minnesota-n, Abiadura Irristaketaren Ospearen Areto Nazionalean hautatu zuten.

## Lorpenak

Munduko Taldeko kidea hainbat aldiz izan da.
* 1967an 500 metroko urrezko domina irabazi zuen.
* 1968an 500 metroko zilarrezko domina olinpikoa lortu zuen.
Patinatzaile hasiberrientzako Northern Lights Elkartearen garatzailea, entrenatzailea eta sustatzailea. 1980ko maiatzaren 17an hautatua Bloomington-en, Minnesota. Clarice Mattsonek eta Eastern Minnesota Skating Association-ek bidalia.
Emakumezkoen 500 metroko abiadura patinajearen finala izan zen ekitaldia. Astebete lehenago munduko errekorra hautsi zuen Tatyana Sidorova patinatzaile sobietarrentzat garaipena aurreikusia zegoen. Hala ere, hau ez zen bere eguna izango, bere denbora errekorra baino bi segundo harrigarri bat motelago amaitu baitzuen. Horren ordez, hasierako lidergoa estatubatuar batek, Mary Meyers, izan zuen, bera beste sobietar batek, Lyudmila Titova gorakorrak, gainditu aurretik. Bederatzigarren bikotean 46,1 segundoko patinajea egin zuen, eta Meyerren 46,3 segundoko denbora zilarrezko postura jaitsi da. Patinatzeko hurrengo bikotea 16 urteko Dianne Holum estatubatuarra zegoen, argi eta garbi denbora indartsurako bidean zegoena. 46,3 segundotan zeharkatu zuen muga, Meyers-en denbora berean. Eta gero, azken bikotean, hirugarren amerikar bat etorri zen: Jenny Fish. Lehiakide ezagunenen artean ez zegoen, baina bere ibilbideko errendimendurik onena egin zuen amaitzeko, bai, 46,3 segundo. Orain hiru kirolari zeuden, denak estatubatuarrak, aldi berean berdinduta. Banatu ezin zirela erabaki zuten, beraz, bakoitzari zilarrezko domina eman zioten, eta ez zen brontzerik eman.

## Kanpo estekak

* skate the oval (ingeleses)
* olympics (ingeleses)
* mic.com (ingeleses)
* Datuak: Q3435267
# Mary Murphy

Mary Murphy (Washington, 1931ko urtarrilaren 26a - Beverly Hills, Kalifornia, 2011ko maiatzaren 4a) estatubatuar zinema eta telebista aktorea izan zen.

## Filmografia

* The Lemon Drop Kid (1951) - Neska (kredituetan agertu gabe)
* Darling, How Could You! (1951) - Sylvia
* When Worlds Collide (1951) - Ikaslea (kredituetan agertu gabe)
* Westward the Women (1951) - Emakumea (kredituetan agertu gabe)
* My Favorite Spy (1951) - Manikuragilea (kredituetan agertu gabe)
* Sailor Beware (1952) - Neska (kredituetan agertu gabe)
* Aaron Slick from Punkin Crick (1952) - Neska (kredituetan agertu gabe)
* The Atomic City (1952) - Emakume gaztea zigiluak erosten (kredituetan agertu gabe)
* Carrie (1952) - Jessica Hurstwood
* The Turning Point (1952) - Idazkaria (kredituetan agertu gabe)
* Off Limits (1952) - WAC
* Houdini (1953) - Neska (kredituetan agertu gabe)
* Main Street to Broadway (1953) - Aktorea - Mary Craig
* The Wild One (1953) - Kathie Bleeker
* Beachhead (1954) - Nina Bouchard
* Make Haste to Live (1954) - Randy Benson
* The Mad Magician (1954) - Karen Lee
* Sitting Bull (1954) - Kathy Howell
* Hell's Island (1955) - Janet Martin
* The Desperate Hours (1955) - Cindy Hilliard
* A Man Alone (1955) - Nadine Corrigan
* The Maverick Queen (1956) - Lucy Lee
* The Intimate Stranger (1956) - Evelyn Stewart
* Escapement (1958) - Ruth Vance
* Live Fast, Die Young (1958) - Kim Winters / Narratzailea
* Crime and Punishment U.S.A. (1959) - Sally
* Two Before Zero (1962)
* 40 Pounds of Trouble (1962) - Liz McCluskey
* Harlow (1965) - Sally Doane
* Junior Bonner (1972) - Ruth Bonner
* I Love You... Good-bye (1974) - Pam Parks
* Born Innocent (1974) - Miss Murphy

## Erreferentziak

* ↑ Mary Murphy dies at 80; small-town innocent in ‘The Wild One’. Los Angeles Times, 2011ko maiatzak 16, latimes.com (Noiz kontsultatua: 2022-1-9).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Mary Murphy, imdb.com
* Datuak: Q529541
* Multimedia: Mary Murphy / Q529541
# Mary McCarthy

Mary McCarthy (Seattle, 1912ko ekainaren 21a - New York, 1989ko urriaren 25a) Estatu Batuetako idazlea izan zen. Emakumeek Estatu Batuetako hirietako bizitzan duten eginkizunari buruzko kritika gogorrak egin zituen. MacCarthyren eleberrietan bere bizitzatik ateratako gertakari asko erabili zituen. Obra nagusiak: The Oasis (1949), A Charmed Life (1955, Bizitza miresgarri bat), The Group (1964, Taldea), Birds of America (1971), Memories of a Catholic Girlhood (1957, Gazte katoliko baten oroitzapenak), Cast a Cold Eye (1950), Sights and Spectacles (1956), On the Contrary (1961), Theatre Chronicles (1963), Vietman (1967), Hanoi (1968), Cannibals and Missionaries (1979).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q268147
* Multimedia: Mary Therese McCarthy / Q268147
# Mary Rose

Mary Rose Ingalaterrako Errege Itsas Armadako karraka ontzi bat izan zen.
1511-1512 artean, Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren erregealdian, Portsmouth hirian eraikia izan zen.
* Datuak: Q544894
* Multimedia: Mary Rose (ship, 1511) / Q544894
# Mary Richmond

Mary Ellen Richmond (Belleville, Illinois, 1861eko abuztuaren 5a – New York, 1928ko irailaren 12a) Gizarte Langintzaren aintzindaria eta soziologoa izan zen.

## Biografia

Bere aita Henry Richmond gurdientzako burdingilea zen, eta ama, Lavinia Harris Richmond, bitxisaltzaile baten alaba. Zazpi urte zituela bere gurasoak hil ziren tuberkulosiak jota, eta ordutik bere hiru anaiekin batera amonaren etxean bizi behar izan zuen Baltimoren (Maryland).
Amaren aldeko amona alargunarekin eta bi izebekin hazi zien Richmond. Mehitable Harris, amona, sufragista zen eta bere grinagatik ezaguna. Boto eskubidearen, politikaren, espiritualitatearen eta gizartearen inguruan orokorrean hitz egiten zen ingurunean bizi izan zen.

### Ikasketak

Bere amonak ez zuen hezkuntza sistema tradizionalean sinesten, eta 11 urte izan zituen arte, etxean jaso zituen ikasketak. Ondoren eskola publikora pasa zen.
Etxean ikasten zuen bitartean, ahalik eta gehien irakurtzen saiatzen zen Richmond.
1878an eskola graduatua lortu zuen, 16 urte zituela. Honen ondoren, New York-era joan zen izeba baten etxera. Izeba hau gaixotu eta hil egin zen, eta Richmond pobrezia egoeran geratu zen. Pobrezian bi urte bizi ondoren, Baltimorera itzuli zen, eta han lanean hasi eta Eliza Unitarioan parte hartzen hasi zen.

### COS

1888an, diruzain moduan lana eskatu zuen Charity Organization Society (COS) zelakoan. Erakunde hau AEBtako hainbat hiritan zegoen, eta lehen erakundea izan zen Gizarte Langintza modu estrukturatu batean egiten. Txiroei, ezgaitasuna zuten pertsonei eta behartsuei laguntzen zitzaien. Erakunde honetan lanean hasi zenetik hil bitartean, Gizarte Langintzari emana aritu zen Richmond.

### Heriotza

Mary Richmond ez zen sekula ezkondu eta seme-alabarik ere ez zuen izan. Minbiziaren ondorioz hil zen.

## Argitalpenak

* Richmond, Mary Ellen (1899), Friendly Visiting among the Poor. A Handbook for Charity Workers, New York/London: MacMillan
* Richmond, Mary Ellen (1908), The good neighbor in the modern city, Philadelphia: J.B. Lippincott
* Richmond, Mary Ellen (1913), A study of nine hundred and eighty-five widows known to certain charity organization societies in 1910, New York City: Charity Organization, Russell Sage Foundation
* Richmond, Mary Ellen (1917), Social diagnosis, New York: Russell Sage Fundazioa.
* Richmond, Mary Ellen (1922), What is social case work? An introductory description, New York: Russell Sage Fundazioa.
* Datuak: Q16692174