OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Altenstadt (Hessen)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Altenstadt»
Altenstadt Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, [[Wetterau barrutia|Wetterau]] barrutian. 2014an 11.767 biztanle zituen 30,09 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q437585
* Multimedia: Altenstadt (Hessen) / Q437585
# Andre Mariaren eliza (Viana)

Andre Mariaren eliza Nafarroako Viana udalerriko herrigunean dagoen eliza bat da. XIII eta XIV. mendeen artean eraiki zen. Udalerriaren egoera ekonomiko onak tenpluan hobekuntza etengabeak burutzea ahalbideratu zuen, bai eta gaur egun bertan gordeak dauden objektu artistiko ugariren gauzatzea ere.
1931ko ekainaren 3an Nafarroako kultura ondasuna izendatua izan zen.

## Eraikina

Hegoadeko atarian Cesare Borgia ehortzia dago, eta manierismoaren apaindurez osatua da, tenpluaren kanpoaldeko interesgune nagusia delarik.
Lau zatiko hiru nabez osatutako eliza gotiko bat da, hormabular arteko kapera, triforio eta buru poligonal batez osatua eta gurutzadura gangez osatua. XIV. mendeko hiru arkiboltadun ataria du, besoetan haurtxoa duen Ama Birjina eta bi aingeruek gurtzen dituzten irudi bat ere badu.
* Ataria.
* Aldare nagusia.
* Ama Birjina, besoetan haurtxoa duela.
* Kanpoaldea.
* Cesare Borgiaren ehorzketa-lekuan, plaka.
XVI. mendean zehar dorrea altxatu eta Epistolaren izkineko atari handia eraiki zen, 1549an Juan Goiatzek kontratatua. Ama Birjina nagusi den programa ikonografiko konplexu bat du, Kristoren bizitza, Elizako Aiten eta Ebangelizatzaileen batera.
XVII. eta XVIII. mendeetan girola gehitu eta areto kapitularra, sakristia eta San Joan Ramoren kapera gehitu zitzaizkion. Azkena, 1784-1787 artean Luis Paret y Alcázar margolari nabarmenak San Joan Batailatzailearen bizitzaren eszenekin apaindu zuen.
Bere aldare nagusia nabarmentzekoa da, XVII. mendearen erdialdera Pedro Margotedok diseinatu zuen eta apostuluek lagunduriko Ama Birjinaren eszenak irudikatzen dira.

## Ikus gainera

* Nafarroako kultura ondasunak

## Kanpo estekak

* Andre Mariaren eliza. Nafarroako Turismo Bulegoaren webgunea
* Datuak: Q5911732
* Multimedia: Church of Santa María, Viana / Q5911732
# Andre Mariaren kolegiata (Haddington)

Andre Mariaren kolegiata (ingelesez: Collegiate Church of St Mary the Virgin) Eskoziako Haddington herrian dagoen eliza da, Ekialdeko Lothian eskualdean. A mailako eraikina izendaturik dago.

## Historia

Erdi Aroan Haddington Eskoziako laugarren herri handiena zen eta Errege Burgo bihurtu zen lehenengoa. XII mendean Haddintongo abadia sortu zen baina toki estrategikoa izanik sarritan erasotu eta erre zuten herria. 1380rako herria errekuperatzen hasia zegoen eta Andre Mariaren kolegiata eraikitzen hasi ziren, 1410an sagaratu zutena. Estilo gotikoak eraiki zen. Ordutik sarritan gehitu zaizkio eraikinak eta berreraiki beharra ere izan da hainbatetan. Azkenengo berriztatze lanak 1970. hamarkadan burutu ziren.

## Deskribapena

Eskoziako elizarik luzeena da, 62'8 metro neurtzen ditu ekialdetik mendebaldera.

## Deskribapena

L-itxurako oinarria duen eraikina da eta lau solairu ditu. Dorretxoekin horniturik dago. Gaztelua Fortheko fiordoaren gaineko muino batean kokaturik dago, Musselburgh erdigunetik 3'2 kilometro hegoaldera.

## Iruditegia

* Ikuspegia.
* Atea.
* Barnekaldea.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q2795778
* Multimedia: St. Mary's Collegiate Church, Haddington / Q2795778
# Andre Mariaren eliza (Zihiga)

Andre Mariaren eliza, baita Andre Mariaren Jasokundearen eliza Zihiga herriko parrokia-eliza da, Gamere-Zihiga udalerrian, Zuberoan. Haren jatorria Erdi Aroan dago baina XIX. eta XX. mendeetan zehar zenbait konponketa eta berriztapen izan ditu. Euskal Herriko iparraldean ohikoa denez, hilerria eraikinaren ondoan dago. Hilerrian interes handiko estelak ikus daitezke.

## Iruditegia

* Aldare nagusia.
* Estelak hilerrian.
* Panoramika.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41794046
* Multimedia: Église de l'Assomption de Cihigue / Q41794046
# Andre Mariaren heriotza (van der Goes)

Andre Mariaren heriotza Hugo van der Goes primitibo flandestar margolariaren lan ospetsua da. Gaur egun Brujasko Groeninge Museoan ikus daiteke. Gaia oso ohikoa izan zen XV. mendean.

## Deskribapena

Lan honetan bi plano oso ondo bereiziak ikus daitezke: Andre Maria hiltzeko momentuetan ikus daiteke, batetik, apostoluen inguratuta. Haren gainean, bestetik, zeruan, lurretik kanpo, Kristori ikusten zaio; aingeruez inguratuta prest dago Maria jasotzeko. Irudi honetan jasotzen diren gertaeran ez dira Itun Berriarenak, Ebanjelio Apokrifoenak baizik; kondaira hau, ondoren, XIII. mendeko Jacopo da Varazzek Legenda aurea (Santuen bizitzak) liburuan jaso zuen eta Erdi Aroan oso ezaguna izan zen. Trentoko Kontzilioaren ondoren horrelako narrazioak baztertuak izan ziren. Margolan koloretsua da, kolore nagusiak gorria eta urdina izanik. Agertzen diren pertsonaien artean krispazioa da nagusi.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20160914150002/http://www.artehistoria.com/v2/obras/5139.htm
* Datuak: Q655657
* Multimedia: The Death of the Virgin by Hugo van der Goes / Q655657
# Andre Mariaren kapera (Baiona)

Andre Mariaren kapera eta ikastetxea (frantsesez Chapelle et collège Notre-Dame de Bayonne) Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen kapera bat da.

## Kokalekua

Baiona Handia auzoko Douer karrikan dago, Montaut plazaren alboan.

## Historia

1834an Baionako Andre Mariaren ikastetxea sortu zen, Udalak Gurutzearen Alaben ordenari neskei doaineko hezkuntza irakasteko baimena eman zienean. Ikastetxea Gaztelu Zaharraren alboan ezarri zen, gaur egungo Montaut plazan. Ondoren, erakundea handituz joan zen. 1839an langela eraiki zen eta 1845an aterpetxea. 1851an Udalak erakundeari neskentzako udal eskolaren titulua eman zion.
1860ean aurretik etxebizitza pribatu bat zegoen solairuan kapera eraiki zen. Eraikina unibertsitateko kapelauaren diru ondasunaren bidez osoki finantzatu zen.
* Atari gaineko irudia.
* Atariko irudia.

## Kanpo estekak

* Andre Mariaren kapera eta ikastetxea. Akitaniako Turismo Bulegoa (Frantsesez)
* Datuak: Q24083161
* Multimedia: Chapelle de la Rue Douer / Q24083161
# Andre Mariaren katedrala (Edinburgh)

Andre Mariaren katedrala edo Amabirjinaren katedrala (ingelesez: St Mary's Cathedral edo Cathedral Church of Saint Mary the Virgin) Eskoziako Edinburgh hiriburuan dagoen Eskoziako Eliza Episkopalaren katedrala da. A mailako eraikina izendaturik dago.

## Historia

1689an presbiterianismoaren iraultza izan zen baina San Giles katedrala Eskoziako Elizak hartu zuenez presbiterianoek San Paul eliza erabili behar izan zuten XIX menderarte. 1873an Barbara eta Mary Walker ahizpek diru bilketa hasi zuten katedral handi bat eraikitzeko. Sir George Gilbert Scott-ek diseinatu eta 1874an hasi zen eraikuntza eta 1879ko urtarrilaren 25ean ireki zituen ateak habearte nagusiak. Organoa ere 1879an eraiki zuen Father Henry Willis-ek.
1913an hasi ziren kanpandorre bikiak altxatzen eta 1917an osatu zen katerala. Dorre hauei Barbara eta Mary izenak eman zizkioten, katedrala abiarazi zuten ahizpen izenak hain zuzen ere.

## Iruditegia

* Errosetoia.
* Barnealdea.
* Aldare nagusia.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q2324015
* Multimedia: St Mary's Cathedral, Edinburgh / Q2324015
# Andre Mariaren eliza (Treveris)

Andre Mariaren eliza (alemanez: Liebfrauenkirche), Treverisko katedralaren ondoan dagoena, 1235 eta 1260 bitartean Treveris alemaniar hirian eraikitako eliza bat da.
Magdeburgeko Katedralarekin batera, Alemaniako arkitektura gotikoen lehen adibideetako bat da. Bere oinplanoa, gurutze greziarrean oinarritua dago, eta kupularen gainean dagoen dorreak, nabeen gurutzatzea nabarmentzen du. Mendebaldeko portada, zizelkaturiko apaindurekin eta ikur ikonografikoekin modu aberatsean apaindua dago.
Bere barnean, erlikia bikainak kontserbatzen dira, horien artean, hamabi zutabetan margotutako XV. mendeko freskoak, hamabi apostoluak irudikatzen dituztenak.
Bertan, hilobi garrantzitsuak ere badaude, tokiko noblea zen Karl von Metternichena (1636), kaperaren ipar-ekialdeko zatian dagoena.
1986an, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, Treveriseko erromatar monumentuak (Porta Nigra, Treveriseko Anfiteatroa, Treveriseko Konstantinoren Basilika, Barbarathermen, Treveriseko erromatar zubia, Treveriseko Terma Inperialak eta Igelen zutabea), Treveriseko Katedrala eta Treveriseko Andre Mariaren Eliza izeneko multzoaren barnean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q530208
* Multimedia: Liebfrauenkirche (Trier) / Q530208
# Andre Mariaren jaiotza

Kristautasunean, Andre Mariaren jaiotza Jesukristoren amaren jaiotza ospatzen duen jaialdia da. Urtero irailaren 8an ospatzen dute, hau da, Sortze Garbiaren baino bederatzi hilabete aurrerago.
Itun Berriak ez du ezer esaten Ama Birjinaren jaiotza-datari eta lekuari buruz (ezta bere gurasoak zirenena ere, ezta bere jaiotzaren zirkunstantziena ere). Iturri zaharrenak ebanjelio apokrifoetan daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q501107
* Multimedia: Birth of the Virgin Mary / Q501107
# Andre Mariaren katedrala (Glasgow)

Andre Mariaren katedrala (ingelesez: St Mary's Cathedral) Eskoziako Glasgow hiriko lau katedraletako bat da, hain zuzen ere Eskoziako Eliza Episkopalari dagokiona. A mailako eraikina izendaturik dago.

## Historia

Kongregazioa Alexander Duncanek sortu zuen 1715 urtean eta 1728an elkartzeko etxe bat lortu zuten unibertsitatearen alboan. 1745eko jakobiten matxinadaren porrotak episkopalisten debekua ekarri zuen, baina taldeak aurerra jarraitu zuen. 1792an debekua kendu zen eta taldeak indarra hartu zuen.
Andre Mariaren elizaren eraikina 1871 urtean hasi zen eraikitzen eta 1893 arte bukatu ez bazen ere hasierako urtean bertan, azaroaren 9an eman zen lehenengo meza. George Gilbert Scott arkitektuak diseinatu eta altxatu zuen. 63 metrotako altuera dauka. 1908an katedral maila lortu zuen.
1980ko hamarkadan berriztatze lanak hasi zituzten eta hainbat fasetan 2002 urterarte luzatu ziren.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q2942498
* Multimedia: St. Mary's Cathedral, Glasgow / Q2942498
# Andre Mariaren katedrala (Limerick)

Andre Mariaren katedrala Limerick hiriko eraikinik zaharrena kontsideratzen da, 1168an altxatu baitzuten normandiarrek. Irlandako eliza anglikanoari dagokio.

## Historia

Vikingoek Europan mendebalderen izan zuten gotorlekua zegoen tokian eraiki zuten katedrala XII mendean, dena dela ate erromanikoaz eta nabeaz gain, ezer gutxi gelditzen zaio hasieran zeukan itxuratik. XIV mendean dorrea gehitu zitzaion.
Hiriak izandako setio ugarritan, soldaduek hormetako harriak erabili zituzten beren armak zorrozteko eta orindik orduko markak nabari dira. 1651ean Oliver Cromwellek hiria eskuratu zuenean eliza ikuilu gisa eta aldare nagusia ere lapurtu egin zuten. Aldare hau 1960an berrezarri zen, eta Irlanda eta Erresuma batuko aldarerik handiena da limo harri bloke bakarrarekin egina dagoena. 1691eko setioan ere kalte handiak jasan zituen eta Glentworth kaperaren barnean oraindik kainoi bolak ikus daitezke.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q2558819
* Multimedia: St. Mary's Cathedral, Limerick / Q2558819

## Iruditegia

* Alboko ikuspegia
* Aldarea
# Almonacid de Toledo

Almonacid de Toledo Toledoko udalerria da, Montes de Toledo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 901 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Toledoko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q613574
* Multimedia: Almonacid de Toledo / Q613574
# Almoloya de Juárez (udalerria)

Almoloya de Juárez Mexikoko udalerri bat da. Mexikoko estatuan kokatua dago. 2010ean 147.653 biztanle zituen 485,21 km²ko azaleran. Herriburua [[Villa de Almoloya de Juárez (Almoloya de Juárez)|Villa de Almoloya de Juárez]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1962111
* Multimedia: Almoloya de Juárez Municipality / Q1962111
# Almon (ozeanida)

Almon ozeanida bat zen, izen bereko ibaiaren jainkoa. Ibai hau, Erromatik igarotzen den Tiber ibaiaren ibaiadarra da. Beroni, Tiberri bezala, augureek euren otoitzak zuzentzen zioten. Bere uretan, erritualki, jainkoen ama ren estatua bat garbitzen zen. Lara naiadearen aita izan zen. Honek, bere mihia galdu zuen, Herari, Zeusek Yuturnarekin izan zuen harremana kontatzeagatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4733856
# Almonaster la Realgo meskita

Almonaster la Realgo meskita (gaztelaniaz: mezquita de Almonaster la Real) Espainiako Andaluzia erkidegoko Huelvako probintziako herri horretan zegoen islamdar otoitz-gune bat izan zen. Kordobako kaliferriaren garaian eraiki zen, IX. eta X. mendearen artean, Almonastergo gazteluaren barnean, VI. mendeko basilika bisigodo baten hondakinen gainean, honen materialak berrerabili egin zirelarik. Kristau Errekonkistaren ondoren ermita bihurtua izan zen, Andre Maria Sortzez Garbiari eskainia, ordutik gurtza katolikoa zuelarik.
Balio handiko multzo historiko eta artistiko bat da, landa gune batean Espainian ia kalterik jasan gabe mantendu den andalustar meskita bakarra baita, egundaino eraikin hauen propioa den xalotasun eta baretasuna mantenduz. Erromatar, kalifar eta kristau elementuekin, 1931ko ekainak 3an Monumentu nazional izendatua izan zen, modu orokorrean 1949ko apirilak 22ko dekretua eta Espainiar Ondar Historikoari buruzko 16/85 Legeak modu orokorrean babestua. Gaur egun, bere funtzio erlijiosoa kulturgune funtzioarekin uztartzen du.

## Deskribapena

Meskita Almonaster la Real herria domeinatzen duen muino baten eraikia dago. Otoitz-guneaz gain, zezen plaza baten ondoan dagoen gotorleku musulman bat ere hartzen duen multzo batean dago.
Trapezoide formako eraikin bat da, ziur asko lurrazalaren gainbeherak eragindako forma. Tenpluaren egituran islamdar gurtza tokien antolaketa klasiko bat ikus daiteke, bi gune ezberdin ikus daitezkeelarik: Abluzioen patioa edo sahna, eta otoitz aretoa edo harama, alboko hamaika metro inguruko area karratu bat osatuz. Otoitz aretoa zabalera ezberdineko bost nabez osatua dago. Bere arkudiak, Kordobako meskitakoak bezala, alkiblarekiko zeharka doaz. Erdiko nabea hurrengo biak baino zabalagoa da, hauek, era berean, kanpoaldeko biak baino zabalagoak direlarik. Hegoaldeko aldean dauden zatiak besteak baino zabalagoak dira, argi eta garbi T forma hartuz. Patioa mendebaldeko alboko bi nabeen luzapenean, zati batean harkaitzean zulatua dago.
Eraikina adreiluz, granitozko harlanduz eta harri-hormaz egina dago. Eraikitzeko, I. eta II. mendeetako erromatar jatorriko hil aldare, zutabe eta kapitelak bezalako eramateko gaiak erabili ziren, baita V. eta VI. mendeetako zati bisigodoak ere, epitafiodun hilarri bat, ikonostasi kantzel bat, zimazio bat eta ateburu bat. Arkuak adreiluz eginak daude, eta euskarri heteroklito batzuetan pausatuak daude. Batzuk zutabe fusteak dira, beste batzuk harrizko zutabeak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3109589
* Multimedia: Mezquita de Almonaster / Q3109589
# Almonaster la Real

Almonaster la Real Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 913 m-ko altueran eta Huelvatik 100 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 1.831 biztanle zituen 322 km²-tan banaturik.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) (Ingelesez) Almonaster la Realeko udalaren webgunea
* Datuak: Q533277
* Multimedia: Almonaster la Real / Q533277
# Almoloya del Río (udalerria)

Almoloya del Río Mexikoko udalerri bat da. Mexikoko estatuan kokatua dago. 2010ean 10.886 biztanle zituen 16,53 km²ko azaleran. Herriburua [[Almoloya del Río (Almoloya del Río)|Almoloya del Río]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3409798
* Multimedia: Almoloya del Río Municipality / Q3409798
# Almonacid de Zorita

Almonacid de Zorita Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 801 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q634303
* Multimedia: Almonacid de Zorita / Q634303
# Almonacid de la Cuba

Almonacid de la Cuba (Almonezir de la Cuba aragoieraz) Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin. 2008an 643 biztanle zituen 131,3 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1645672
* Multimedia: Almonacid de la Cuba / Q1645672
# Almonacid de la Sierra

Almonacid de la Sierra (Almonezir de la Sierra aragoieraz) Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin. 2008an 864 biztanle zituen 54,1 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1650591
* Multimedia: Almonacid de la Sierra / Q1650591
# Almonacid del Marquesado

Almonacid del Marquesado Cuencako udalerria da, Mancha de Cuenca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 489 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q580931
* Multimedia: Almonacid del Marquesado / Q580931
# Amfriso

Greziar mitologian, Amfriso, ozeanida bat zen, eta, beraz, Ozeano eta Tetisen semea.
Tesaliako izen bereko ibaiaren jainkoa da. Ibai hau oso ospetsua zen Apolo jainkoaren tokirik gogokoenetako bat zelako. Han, jainkoak, Admetoren artaldeak gordetzen zituen, eta, ibai beraren ondoan, Marsias satiroa larrutu zuen, honi musika txapelketa batean irabazi ondoren. Gainera, Apolok berak, Ebadne eta Likoris erakartzeko aukeratu zuen toki intimoa ere bazen, eta, bertan, istripuz, Jazinto hil zuen, teila puskaren jokora jolasten zuten bitartean. Amfriso eta Apoloren arteko harreman berezi honegatik, Kumaseko sibilari Amphrysia Vates esaten zitzaion, jainkoak inspiratzen zuela uste baitzen.
Ovidioren arabera, Amfriso izan zen Peneo kontsolatzera joan zen ibai jainkoetako bat, azken honen alaba, Dafne, erramu zuhaitz bihurtua izan zenean.

## Izen bereko beste pertsonaia batzuk

Amfriso izen bereko beste ibai batetako jainkoa ere bazen, Frigian zegoena. Ibai honetako urek, antzu uzten zituen bertan bainatzen ziren emakumeak. Amfriso, Nemeako lehoiari ematen zitzaion izena ere bada, Amfrisa deitzen baitzen animalia hau gordetzen zen leizezuloa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4748435
# Amha Selassie

Amha Selassie, Asfaw Wossen Tafari jaioa, (amhareraz: ሀ ሥላሴ, አስፋ ወሰን; Harar, 1916ko uztailaren 27a - McLean, Virginia, 1997ko urtarrilaren 17a) Etiopiako enperadorea erbestean izan zen.
Haile Selassieren semea eta printze oinordekoa izan zen eta bere burua enperadore aldarrikatu zuen hiru aldiz (1960an, 1975ean eta 1989an). 1974ko irailaren 12an bere aita enperadore kargutik kendu zuten eta Derg alderdiak bere semea aldarrikatu zuen errege (ez ordea enperadore). Amha Selassiek, baina, ez zuen izendapen hori onartu. 1975eko martxoaren 2an Derg alderdiko militarrek Errepublika aldarrikatu zuten. 1989an Etiopiako enperadorea erbestean izendatua izan zen.
* Datuak: Q470528
* Multimedia: Negus Asfaw Wossen / Q470528
# Amhara

Amhara izan daiteke:
* Amhara (Bihar), Indiako hiria
* Amhara (herria), Etiopiako talde etnikoa
* Amharera, afro-asiar hizkuntza
* Amhara Eskualdea, Etiopia
# Anaglifo (erliebea)

Anaglifoa osagai arkitektoniko bat da; eraikinetan uzten den tamaina handiko harria, zizelkatu gabe uzten dena. Xedea, geroago irudiak zizelkatzea da.
Beste alde batetik, anaglifo ere esaten zaio behe erliebean zizelkatutako irudiari.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30907186
# Anagni

Anagni Italiako udalerri bat da. Frosinoneko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 20.734 biztanle ditu, 112,82 kilometro koadroko azaleran banatuta. Aita santuen egoitzetako bat izan zen XIII. mendean.

## Mugakideak

Anagnik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Acuto Colleferro Gavignano Paliano Piglio Sgurgola Montelanico Segni Ferentino Gorga Fumone

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116404
* Multimedia: Anagni / Q116404
# Anagnorisi

Anagnorisia literatura, antzerkian edo zinema lan batean pertsonaia batek aurkikuntza garrantzitsu bat egiten duenean kontakizunean sortzen den egoera eta aurkikuntza hori dela eta pertsonaiek duten erreakzioa da. Aurkikuntza pertsonaien identitateari buruzkoa nahiz istorioko egoera jakin batekin lotua izan daiteke. Antzinako Greziako tragedian sortu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483998
# Anagaire

Anagaire (ingelesez Annagry) Irlandako Donegalgo konderriaren mendebaldean dagoen udalerri bat da, hain zuzen ere The Rosses eskualdean dago. Gaeltacht eremuan dago, hots, irlandera hiztunen eremuan.
1950eko hamarkadatik aurrera eguneroko irlanderaren erabileraren gainbehera bat egon da. Bestalde, herritar ugari Ingalaterra, EEBB, Australia, Argentina, Kanada eta bereziki Eskozian lan egiteko emigratu izan ohi dute. Irlandar-eskoziar ugariren itzuleraren ondorioz, udalerri honetan eskoziar eragina handia da , hau bertako bizimoduko hainbat ataletan oso agerikoa delarik, adibidez, Celtic FC futbol taldeak jarraitzaile ugari ditu.

## Iruditegia

* Anagaire

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2078132
* Multimedia: Annagry / Q2078132
# Anagrama

    Artikulu hau figura erretorikoari buruzkoa da; elementu grafikoa gaitzat duena beste hau da: «Logotipo»
Anagrama beste hitz bateko letrak edo silabak era batera ordenatuz sortzen den hitz berria da. Literaturan figura erretoriko moduan erabili izan da.

## Euskaraz

Euskal literaturan, Txomin Agirreren Arranondo Ondarroa hitzaren anagrama da eta Mikel Zarateren Euskal Herriaren egoeraren alegoria den Haurgintza minetan lanean Ekidazu lekua agertzen da, Euzkadi hitzaren anagrama.
Harry Potter sortako pertsonaia nagusietako bar, Lord Voldemort, anagrama baten ondorioa da: gaizkileak izen original hau zuen ingelesezko bertsioan, Tom Marvolo Riddle, eta honakoa bilakatzen zen anagraman: "I am Lord Voldemort". Iñaki Mendiguren euskarazko itzultzaileak "Ni naiz Lord Voldemort" anagrama sortzeko moldatu zuen Tom Narivoloz Riddle izena.

## Munduan

Ohitura nahiko zabaldua da taxonomian genero izenak emateko orduan, originalki emandako izen batzuen anagramak egitea erlazio filogenetikoa duten beste izen batzuk sortzeko. Esate baterako, Kai Larsen botanikariak bere izenarekin izendatu zuen landare genero bat 1983an, Kailarsenia, eta erlazionatutako beste genero bat izendatzeko orduan, haren jarraitzaileek Larsenaikia generoa sortu zuten 1993an, anagrama eginez.
Estatu Batuetan ohitura izan da zenbait toponimo era honetan sortzea. Esate baterako, Carol City Floridako hiriak izen hori du non eta lehenago Coral City zeritzon, baina Floridako beste hiri batek, Coral Gables delakoak, auzitara eraman zuen izen apropazioa salatuz, eta anagrama sinple bat egin zuten bi bokal tokiz aldatuz.

## Erreferentziak

* ↑ Zuloaga, Eneko. «AGIRRE BADIOLA, DOMINGO – “TXOMIN AGIRRE”» Euskal Literaturaren Hiztegia (ELH) (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
* ↑ Kortazar, Jon; Zarate, Mikel. (1981). Mikel Zarateren prosa. Bizkaiko Aurrezki Kutxa ISBN 978-84-500-8151-0. (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
* ↑ (Alemanez) «Verzeichnis eponymischer Pflanzennamen – Erweiterte Edition | Botanischer Garten Berlin» www.bgbm.org doi:10.3372/epolist2018. (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
* ↑ Morris, Allen Covington. (1995). Florida place names. (1st ed. argitaraldia) Pineapple Press ISBN 978-1-56164-084-3. (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q122981
* Multimedia: Anagrams / Q122981