OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# On the Town (filma)

On the Town (euskaraz Hirian edota Egunpasa New Yorken) 1949ko Gene Kelly eta Stanley Donen estatubatuar zinema zuzendariek zuzendutako musikal filma bat da. Adolph Green eta Betty Comden gidoigileen izen berdineko On the Town musikalan oinarritua dago.
1949ko Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (Egokitzapena, Roger Edens eta Lennie Hayton) irabazi zuen.
Film honetako eszenarik ospetsuena zalantzarik gabe hiru gizonezko protagonistak New York hiriko kaleetan barna New York, New York doinua abesten dutenekoa da, denborarekin filma beraren ikur ahaztezina bilakatuz.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bizipozez beteriko AEBko Itsas Armadako hiru marinel gazteek (Gene Kelly, Frank Sinatra eta Jules Munshin) New York hirian jaiegun alai, musikal eta erromantiko bat igaroko dute, tartean neskatan egin eta euren neskalagunak ezagutuz (Vera-Ellen, Betty Garrett eta Ann Miller).

## Aktoreak

* Gene Kelly: Gabey
* Frank Sinatra: Chip
* Jules Munshin: Ozzie
* Ann Miller: Claire Huddesen
* Betty Garrett: Brunhilde "Hildy" Esterhazy
* Vera-Ellen: Ivy Smith
* Florence Bates: Madame Dilyovska
* Alice Pearce: Lucy Schmeeler
* George Meader: Irakaslea
* Hans Conried: François (zerbitzariburua)

## Kanpo estekak

* On the Town filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* On the Town filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q32011
# On the Waterfront

On the Waterfront (literalki Itsasaurrean, Hego Euskal Herrian Isiltasunaren Legea eta Ipar Euskal Herrian Kaietan) 1954ko Elia Kazan estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Marlon Brando, Karl Malden, Lee J. Cobb, Rod Steiger eta Eva Marie Saint aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Johnny Friendly (Lee J Cobb) New York hiriko portuko sindikatu buru bat da, kaietako langileak kontrolpean eduki eta beretzat lan egin dezaten mafiaren metodoak eta izua erabili ohi ditu. Terry Malloy (Marlon Brando) Johnnyrentzat lan egiten duen boxeolaria da, berak nahi gabe Johnnyren krimen batean sartua izango delarik. Malloyk Johnnyren Edie Doyle arreba ezagutzean (Eva Marie Saint), aldaketa moral sakona jasan eta bere iraganeko bizimoduaz damutzen hasiko da. Edieren bitartez Aita Barrie (Karl Malden) apaiza ezagutuko du, azken honek Malloy epaitegietara joan eta Johnnyren negozio zikinez dakiena aitortu dezan bultzarazten saiatuko da.

## Aktoreak

* Marlon Brando: Terry Malloy
* Eva Marie Saint: Edie Doyle
* Lee J. Cobb: Michael J. Skelly, "Johnny Friendly"
* Karl Malden: Aita Barry
* Rod Steiger: Charley "The Gent" Malloy
* Pat Henning: Timothy J. "Kayo" Dugan
* Ben Wagner: Joey Doyle
* James Westerfield: Big Mac
* Katherine MacGregor: Longshoremanen ama (krediturik gabe)
* Fred Gwynne: Slim (krediturik gabe)
* Leif Erickson: Krimen Batzordeko ikertzaile burua (krediturik gabe)
* Martin Balsam: Gillette, Krimen Batzordeko bigarren ikertzailea (krediturik gabe)
* Pat Hingle: tabernaria (krediturik gabe)
* Nehemiah Persoff: taxilaria (krediturik gabe)

## Sariak
### Oscar Sariak

| Kategoria | Pertsonaia | Emaitza |
| Film onenaren Oscar Saria | Film onenaren Oscar Saria | Irabazlea |
| Zuzendari onenaren Oscar Saria | Elia Kazan | Irabazlea |
| Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria | Marlon Brando | Irabazlea |
| Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria | Karl Malden | Hautagaia |
| Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria | Lee J. Cobb | Hautagaia |
| Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria | Rod Steiger | Hautagaia |
| Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria | Eva Marie Saint | Irabazlea |
| Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria | Budd Schulberg | Irabazlea |
| Muntatze onenaren Oscar Saria | Gene Milford | Irabazlea |
| Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria - Zuri-beltza | Richard Day | Irabazlea |
| Argazkigintza onenaren Oscar Saria - Zuri-beltza | Boris Kaufman | Irabazlea |
| Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria | Leonard Bernstein | Hautagaia |

## Kanpo estekak

* On the Waterfront filmaren IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q211372
* Multimedia: On the Waterfront (1954 film) / Q211372
# Ona Carbonell

Ona Carbonell Ballestero (Bartzelona, 1990eko ekainaren 5a) igeriketa sinkronizatuan lehiatzen den kirolari kataluniarra da.
2012 eta 2020 bitartean, hiru Udako Joko Olinpikotan parte hartu zuen, eta bi domina lortu zituen Londres 2012an: zilarra bikoteka eta brontzea taldeka. Munduko Igeriketa Txapelketako hogeita bi domina irabazi zituen 2007 eta 2019 bitartean, eta hamabi domina Europako Igeriketa Txapelketan, 2008 eta 2021 bitartean.
2023ko maiatzean sinkronizatuaren legenda den Ona Carbonellek prentsaurreko baten bidez erretitatuko zela iragarri zuen.

## Kirol ibilbidea

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2012 | Londres | 02 ! | Bikoteka |
| 2012 | Londres | 03 ! | Taldeka |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2007 | Melbourne | 02 ! | Taldeka librea |
| 2007 | Melbourne | 03 ! | Taldeka teknikoa |
| 2009 | Erroma | 01 ! | Konbinatua |
| 2009 | Erroma | 02 ! | Taldeka librea |
| 2009 | Erroma | 02 ! | Taldeka teknikoa |
| 2011 | Shanghai | 03 ! | Binaka librea |
| 2011 | Shanghai | 03 ! | Binaka teknikoa |
| 2011 | Shanghai | 03 ! | Taldeka librea |
| 2011 | Shanghai | 03 ! | Taldeka teknikoa |
| 2013 | Bartzelona | 02 ! | Taldeka librea |
| 2013 | Bartzelona | 02 ! | Taldeka teknikoa |
| 2013 | Bartzelona | 02 ! | Konbinatua |
| 2013 | Bartzelona | 03 ! | Banaka librea |
| 2013 | Bartzelona | 03 ! | Banaka teknikoa |
| 2013 | Bartzelona | 03 ! | Binaka librea |
| 2013 | Bartzelona | 03 ! | Binaka teknikoa |
| 2015 | Kazan | 02 ! | Banaka teknikoa |
| 2015 | Kazan | 03 ! | Banaka librea |
| 2017 | Budapest | 02 ! | Banaka librea |
| 2017 | Budapest | 02 ! | Banaka teknikoa |
| 2019 | Gwangju | 02 ! | Banaka librea |
| 2019 | Gwangju | 02 ! | Banaka teknikoa |
| 2019 | Gwangju | 03 ! | Nabarmendua |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2008 | Eindhoven | 01 ! | Taldeka |
| 2010 | Budapest | 02 ! | Binaka |
| 2010 | Budapest | 02 ! | Taldeka |
| 2010 | Budapest | 02 ! | Konbinatua |
| 2012 | Eindhoven | 01 ! | Taldeka |
| 2012 | Eindhoven | 01 ! | Konbinatua |
| 2012 | Eindhoven | 02 ! | Binaka |
| 2014 | Berlin | 02 ! | Banaka |
| 2014 | Berlin | 02 ! | Konbinatua |
| 2014 | Berlin | 03 ! | Binaka |
| 2014 | Berlin | 03 ! | Taldeka |
| 2020 | Budapest | 03 ! | Taldeka teknikoa |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Tylko, Ignacio. (2023-05-19). «Se retira Ona Carbonell, leyenda de la sincro» El Correo (Noiz kontsultatua: 2023-05-21).
* ↑ «Ona Carbonell». Pág. de la FINA (Ingelesez). Consultado el 23 de mayo de 2022.
* ↑ «Ona Carbonell». the-sports.org (Ingelesez). Consultado el 23 de mayo de 2022.
* ↑ (Gaztelaniaz) Tylko, Ignacio. (2023-05-19). «Se retira Ona Carbonell, leyenda de la sincro» El Correo (Noiz kontsultatua: 2023-05-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q952382
* Multimedia: Ona Carbonell / Q952382
# On bidea

On bidea (gaztelaniaz Camino de perfección) Teresa Ávilakoaren liburuaren itzulpena da. Jatorrizko liburua 1564 eta 1567 artean idatzi zen.

## Historia

Teresa Ávilakoak liburu hau idatzi zuen Ávilako San Jose komentuaren moja karmeldarrentzako. Idazlea komentu horren priorea zen.

## Edukia

Liburuak hitzaurrea eta 42 kapitulu ditu. Lehenego 26an kontenplaziozko bizitzaren bidean aurrera egiteko aholkuak ematen ditu: pobrezia, bestearekiko maitasuna, umiltasuna, otoitza... Beste 16 kapitulutan "Gure Aita" otoitzaren hitzei buruzko meditazioa egin zuen.

## Itzulpena

Aita Onaindia, J. Onaindia bezala sinatuta, eta Lino Akesolo karmeldarrek 1963an plazaratu zuten euskarazko bertsioa. Liburuak gehigarri ugari zituen:
* Hitzaurrea
* "Aldiz-aldiko" edo Teresa Ávilakoaren bizi-kronologia.
* "Ama Teresa otoizlarien irakasle" testua.
* "Biotz oiuak", sanatera hitzalua.
* "Olerkiak", poemen antologia.
* Santuaren esanak.
* Gaien aurkibidea.
Beraz, ez zen itzulpen hutsa, Teres Ávilakoaren obra ezagutzeko benetako sarrera.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):Gaztelaniazko bertsioa.
* Datuak: Q2962522
# On the Run

On the Run (euskaraz Arrapaladan) 1973an Pink Floyd britainiar musika taldeak The Dark Side of the Moon diskoaren barnean kaleratutako abesti bat da.

## Kanpo estekak

* On the Run abestia entzungai
* Datuak: Q930240
# On the Edge (2001eko filma)

On the Edge (euskaraz Amildegiaren Ertzean), 2001eko John Carney irlandar zinema zuzendariaren drama film bat da. Cillian Murphy, Tricia Vessey, Jonathan Jackson eta Stephen Rea aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Irlanda, Dublin. Jonathan (Cillian Murphy) depresioa eta bere buruaz beste egiteko joera duen 19 urte dituen mutilak auto istripu suizida bat izan ondoren psikiatriko batera osatzera bidali dute. Bertan, bere egoera berdinean dagoen jendea ezagutuko du, tartean Rachel (Tricia Vessey) neska gaztea, hartaz maitemindu, eta Figure (Stephen Rea) doktorea ere ezagutuko du, hark itxuraz haratagoko Jonathan ezagutzea lortuko du.

## Aktoreak

* Cillian Murphy: Jonathan Breech
* Tricia Vessey: Rachel Row
* Jonathan Jackson: Toby
* Stephen Rea: Figure doktorea
* Paul Hickey: Mikey
* Tomás Ó Súilleabháin: Nick
* Marcella Plunkett: Leslie

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q2023667
# On the Turning Away

On the Turning Away (Arbuioan, euskaraz) 1987an Pink Floyd britainiar taldeak A Momentary Lapse of Reason diskoaren barnean kaleratutako abestia da; disko horren abestien artean hori izan zen arrakasta gehien lortu zuena (singlea lehenengo postura iritsi baitzen 1988. urtean AEB-etako hit-paraden, eta Erresuma Batuko zerrendetan marka apalagoa lortu zuen, 55. postua).
Pieza honek 5:40 minutuko iraupena du, eta David Gilmour-ek konposatu zuen, Anthony Moorekin batera.
Rock progresiboaren abesti honek hasiera goxoa eta lasaia du; erritmoa bizkortzen da aurrera joan ahala, eta bigarren zatian gitarra elektrikoak eta perkusioa teklatuen soinu leunari gailentzen zaizkio. Hirugarren zatian erritmoa mantsotu egiten da berriz, abeslariari protagonismoa emanez; azken zatiak, aldiz, indar handia du, eta bertan Gilmour-ek Pink Floyden ohiko soinu elektronikoa sortzen du bere gitarrarekin, bukaera antologiko bat lortuz.
Abestiaren hitzek gizaki zapaldu eta baztertuei aipamena egiten diete, gehiengoaren indiferentzia eta arbuioa pairatzen duten ahulenei, hain zuzen. Zalantzarik gabe, Pink Floyden abestien artean honako hau da eduki sozial handienetariko bat duena.
A Momentary Lapse of Reason diskoaren munduko biran (1987-1989) eta hurrengo diskoarenean (The Division Bell, 1994) On the Turning Away ezinbesteko pieza bihurtu zen kontzertu guztietan.

## Kanpo estekak

* On the Turning Away abestia entzungai (Ingelesez)
* Datuak: Q2282607
# Oskar Goñi

Oskar Goñi, pilota arloan Goñi I.a deituraz ezaguna (Atarrabia, Nafarroa Garaia, 1967ko apirilaren 25a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Bartzelonako Olinpiar Jokoetan esku huskako pilotan parte hartu zuen. Txoperena III.a, Larragaña eta Ruizekin batera zilarrezko domina lortu zuen, finalean Mexikok menderatuak izanik. Munduko Pilota Txapelketan ere parte hartu zuen, 1990ean Habanan brontzezko domina lortuz.
1992an profesional bilakatu zen; ez zuen garaipen handirik lortu.

## Bibliografia

* Historia de la Pelota en Navarra. Diario de Navarra ISBN 84-89103-38-0..
* Datuak: Q9053399
# Oskar Intsausti

Oskar Intsausti Gelbentzu (Iruñea, 1964ko otsailaren 17a), Insausti gisa ezaguna, nafar pala-jokalari ohia da.

## Bizitza

1994an egin zuen debut profesionala Iruñean bertan. Afizionatu-mailan ziharduen bitartean, munduko txapeldun izan zen larruzko pilotaz 1984, 1986 eta 1990. urteetan, baita pala motzeko munduko txapelduna ere 1984an, eta txapelduna Bartzelonan 1992an egin ziren Olinpiar Jokoetan. Profesional bezala, Euskadiko Banakako txapeldun izan zen 1995, 1996, 1998 eta 1999. urteetan, eta 1995ean Euskadiko Binakako Txapelketa ere eskuratu zuen.
Erremintako Masterra irabazi zuen 1995. eta 1997. urteetan, eta 1997an Urrezko Pala eta Jokalari Erregularren Saria ere bereganatu zituen. 1998. urtean, berriz, Urrezko Pala eta Grand Slama eskuratu zituen. Eusko Basque enpresari loturiko pilotaria izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q6174827
# Oskar Lasa

    Artikulu hau Etxarri Aranazko pilotariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Lasa (argipena)».
Oskar Lasa Elizalde, pilota arloan Lasa III.a deituraz ezaguna (Etxarri Aranatz, Nafarroa Garaia, 1972ko urtarrilaren 28a) esku huskako pilotari ohia, esku huskako pilotako irakaslea eta taxilaria da. Pilotan, atzelari jardun zuen, Aspe enpresarekin. Profesional garaian, 1,85 m luze zen, eta 90 kg pisatzen zuen. Lehendabiziko partida 1993ko abuztuaren 4an jokatu zuen, Zarauzko pilotalekuan. 2009. urtea amaitzearekin batean, Aspe enpresarentzat jokatzeari utzi zion. Indar handiko pilotaria, burutsua ere bazen kantxan, eta nekez galtzen zuen pilotarik. Hamasei urtez izan zen pilotari profesionala, eta binaka jokatuz nabarmendu zen: hiru aldiz irabazi zuen Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusia (1997, 2000 eta 2002), eta behin izan zen txapeldunorde (2004).
Gaur egun, Etxarri Aranazko taxi gidaria da lanbidez, eta astialdian herri horretako esku huskako pilota eskolako irakasle da, Aitor Zubieta herrikidearekin batera. Pilota profesionaletik erretiratu eta gero ere, partidak jokatzeagatik ordaindu izan diote, izen handia baitu oraindik.

## Kirol lorpenak

* Binakako txapelketa nagusia:
** Txapelduna: 1997 (Retegi II.a lagun), 2000 (Titin III.a lagun) eta 2002 (Xala lagun)
** Txapeldunordea: 2004 (Martinez de Irujo lagun)
* Bigarren mailako buruz buruko txapelketa:
** Txapelduna: 1995
** Txapeldunordea: 1994
* Euskadiko binakako txapelketa: txapelduna 1997an.
* 1997ko San Fermin Torneoko binakako txapelduna.
* 1997ko Donostiako Torneoko binakako txapelduna.
* 1997ko San Mateo Torneoko Binakako Txapelduna.

## Erreferentziak

* ↑ «Beteranoaren altzoan», Berria, 2010-03-30.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Oskar Lasa, de pelotari a taxista del pueblo», Diario de Navarra, 2010-01-08.
* ↑ «Oskar Lasa, Titin eta Fernando Goñi Mexikora», Guaixe, 2014-11-13.
* Datuak: Q4892152
# Oskar Lafontaine

Oskar Lafontaine (Saarlouis, Sarre, 1943ko irailaren 16a) alemaniar politikaria da.

## Bizitza

Zuzenbidea eta ekonomia ikasi zituen Sarreko eta Bonneko unibertsitateetan. Alderdi Sozialdemokratako kide egin zen eta hainbat kargu politiko izan zituen Sarre estatu federalean, bere alderdiak 1995eko hauteskundeak irabazi ondoren estatu hartako lehendakaritzara iritsi zen arte. Berrikuntza sozioekonomikoak eta aldaketa burokratikoak bultzatu zituen haren politikak, eta horrek asko lagundu zion 1989ko alderdiko batzarrean idazkaritza nagusia lortzeko eta Alemaniako gobernu-buruzagitzarako hautagai izateko. Alderdi sozialdemokratak, ordea, galdu egin zituen 1990eko hauteskundeak, eta hurrengo urtetik aurrera Sarre estatu federaleko politikagintzan murgildu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110719
* Multimedia: Oskar Lafontaine / Q110719
# Oskar Kokoschka

Oskar Kokoschka (Pöchlarn, Austria, 1886ko martxoaren 1a – Montreux, Suitza, 1980ko otsailaren 22a) margolaria, marrazkilaria, grabatzailea, poeta eta antzerkigilea izan zen, erretratu eta paisaia espresionistengatik ezaguna. Margolari espresionista handienetako bat izan zen. Lehen obretan, pertsonaien psikologian barneratzeko ahalegina nagusi bazen ere, humanismo sakon baten ikuspegi alegorikoek bete zituzten, neurri handi batean, haren azken lanak.

## Bizitza

1886ko martxoaren 1ean jaio zen, Pochlarnen, Austria-Hungaria Inperioaren garaian. Haurtzaroko arazo ekonomiko eta familiarrek, batetik, eta anaia zaharraren heriotzak, bestetik, arrasto sakona utzi zuten haren izaera oinazetsuan.
Vienako Arte eta Lanbide eskolan egin zituen ikasketak (1905-1909). 1908an Adolf Loos arkitektoa ezagutu zuen, eta haren bidez egin zuen abangoardiako artisten ezagutza. Berlina jo zuen gero, eta han abangoardiako giroan murgildu zen berehala, Der Sturm aldizkariaren inguruan. Garai hartan, margolaritza ez ezik literatura ere landu zuen; poemak eta dramak idatzi zituen: Mörder, Hoffnung der Frauen (1907, Hiltzailea, emakumeen esperantza), Der brennende Dornbusch (1911, Sasia sutan).
Paisaiak eta erretratuak margotu zituen batez ere, indar espiritual handikoak bigarrenak. Hasieran, kolore naturalistez eta lerro leunez margotu zuen, baina, pixkanaka, bere margokera asaldatuz joan zen, pintzelaren arrastoa lodituz, kolorea biziagotuz, eta ertz-inguruak astunduz. Garai hartako eta haren obra osoko lan garrantzitsuenetako bat Ekaitza du (1914, Kunstmuseum, Basilea, Suitza), bere buruaren eta Alma Mahleren erretratu bat itsaso haserrearen erdian.
Lehen Mundu Gerraren ondoren, larri zauritu baitzuten, bidaia bat egin zuen Europan, Afrikan eta Ekialde Hurbilean zehar. 1937an Alemaniako obra guztia konfiskatu zioten, degeneratua zelakoan.
Nazismoaren etsai handia izan zen, eta koadro bat egin zuen Kondor Legioak Bizkaiko herriak bonbardatu zituenekoaz, Euskal Herriko haurren alde. 1938an Londresa joan zen, eta han gizateria pairatzen ari zen oinazea eta sufrikarioa azaldu zuen bere margolanetan: Arrautza gorria (1940-1941, Narodni Galerie, Praga). Azkeneko urteetako obra, berriz, bareagoa da, zenbait hiri-ikuspegi eta gai mitologikoko margolanetan ikus daitekeen bezala. Montreuxen hil zen, Suitzan, 1980ko otsailaren 22an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Gaztelaniaz) Colección online y Banco de imágenes | Museo de Bellas Artes de Bilbao. (Noiz kontsultatua: 2017-02-16).
* Datuak: Q154260
* Multimedia: Oskar Kokoschka / Q154260
# Oskar Gaztelu

Oskar Gaztelu Bilbao (Larrabetzu, Bizkaia, 1964ko martxoaren 3a) bizkaitar idazlea da.

## Biografia

Urkulu errota-baserrian sortua. 2019an “Nire bizitza ni barik” lanarekin Arabako Foru Aldundiak antolatutako Becerro de Bengoa saiakera lehiaketaren irabazlea. 2021ean "Heriotzari aurrez aurre begira" lanarekin Bilboko Udalak antolatutako Miguel de Unamuno XXII saiakera lehiaketaren irabazlea.
Irakasle ikasketak egina, eta Ingeles Filologian lizentziatuaLarrabetzuko sorreraren historia EIMAn bitartez argitaratua du on-line. Gizakiaren barne garapen arloan, hau da jakiteko nor garen, non gauden eta nora joan nahi dugun, bost urtetan formatua dago Claudio Naranjo psikiatra eta musikagilearekin Psikologia integratzailean; Programazio Neuro-Linguistikoan (PNL) Practitioner diplomaduna; «Language Acquisition Behaviour»ean (words that change minds) formatua.
Ogibidez, Bigarren Hezkuntzako Geografia eta Historiako irakaslea da.

## Lanak
### Saiakera

"Nire bizitza ni barik" 2020 Arabako Foru Aldundia
"Heriotzari aurrez aurre begira" 2022 Erein

## Erreferentziak

* ↑ https://www.txalaparta.eus/eu/liburu-denda/egileak/oskar-gaztelu
* ↑ https://aikor.eus/larrabetzu/1574870444889-oskar-gaztelu-larrabetzuarrak-becerro-de-bengoa-saiakera-lehiaketa-irabazi-du
* ↑ https://aikor.eus/larrabetzu/1639381309741-oskar-gaztelu-larrabetzuarrak-miguel-de-unamuno-saiakera-saria-irabazi-du

## Kanpo estekak

* Youtubeko kontua
* Datuak: Q123573482
# Oskar Gröning

Oskar Gröning (Nienburg, Weimarko Errepublika, 1921eko ekainaren 10a - 2018ko martxoaren 9a) alemaniar nazia izan zen, SSko boluntarioa eta Auschwitz sarraski-esparruko atezaina. 2015ean 300.000 hilketatan konplize izateaz epaitu eta kondenatu bazuten ere, espetxeratua izan baino lehen hil zen.
Gröning kontzentrazio-esparruko biktimei lapurtutakoa gordetzeaz arduratzen zen. Akusazioaren arabera, kontzentrazio-esparruak funtziona zezan lagundu zuen 1944ko maiatzetik ekainera. Epe horretan, Hungariako 425.000 judu baino gehiago eraman zituzten hara, eta 300.000 inguru hil zituzten gas-ganberetan. Hilketen konplize izateaz gain, nazientzat dirua biltzea ere egotzi zioten. Zaindari ohiak bere burua defendatu zue esanez "basakerien" lekuko izan zen arren, ez zuela krimenik egin.

## Erreferentziak

* ↑ Lau urteko kartzela zigorra ezarri diote Auschwitzeko diruzainari. berria.eus (Noiz kontsultatua: 2018-3-13).
* ↑ Oskar Groening Auschwitzeko atezainari 300.000 hilketatan konplize izatea leporatu diote. Argia, CC-BY-SA 3.0 lizentzia, argia.eus (Noiz kontsultatua: 2018-3-13).
* Datuak: Q280348
# Nora Ricci

Eleonora Ricci (1924ko uztailaren 19a- 1976ko apirilaren 16) aktore italiarra izan zen.

## Bizitza

Viareggion, Toscana, jaio zen. Renzo Ricci eta Margherita Bagni aktoreen alaba izan zen. Ermete Zacconi zen amaren aitaordea. 17 urte zituela, Erromara joan zen Arte Dramatikoen Akademian izena ematera. Han ezagutu zuen Vittorio Gassman; 1944an ezkondu ziren, eta 1945eko ekainean Paola Gassman alaba jaio zen. Hura jaio eta gutxira banandu ziren. 1952an dibortziatu egin ziren, eta Vittorio Shelley Wintersekin ezkondu zen.
Riccik 1943an egin zuen debut profesionala, Laura Adanik zuzendutako antzerki-konpainian. Bere ibilbidean, agertokian, irratian, telebistan eta filmeetan jardun zuen, batez ere Luchino Visconti, Pietro Germi eta Liliana Cavanirekin. Gaixotasun luze baten ondorioz hil zen, 51 urte zituela.

## Filmografia

Filmak eta telebista :
| Urtea | Titulua | Rola |
| 1951 | Bellissima | |
| 1954 | The Doctor of the Mad | Rosina |
| 1955 | Motivo in maschera | Ezezaguna |
| 1955 | Eighteen Years Old | Unibertsitateko laguntzailea |
| 1961 | A Very Private Affair | Nora |
| 1962 | The Shortest Day | Treneko laguntzailea |
| 1964 | Giuseppe Verdi | Ezezaguna |
| 1966 | The Birds, the Bees and the Italians | Gilda Bisigato |
| 1967 | The Witches | Idazkaria |
| 1967 | La fiera della vanità | O'Dowd andrea |
| 1968 | The Libertine | Mimmiren ama |
| 1969 | Metti, una sera a cena | Lehen aktorea |
| 1969 | The Damned | Etxe-irakaslea |
| 1970 | FBI – Francesco Bertolazzi investigatore | Ippolita printzesa |
| 1971 | Come un uragano | Kitty Ryan |
| 1971 | Roma Bene | Donna Serena |
| 1971 | Death in Venice | Etxe-irakaslea |
| 1972 | Sorelle Materassi | Giselda |
| 1973 | Ludwig | Ida Ferenczy kondesa |
| 1974 | Il commissario De Vincenzi | Madame Firmino |
| 1974 | The Night Porter | Holler andrea |
| 1974 | Il mondo di Alice | Sukaldaria |
| 1974 | Anna Karenina | Lidia Ivanovna |

## Erreferentziak

* ↑ Nora Ricci. unifrance.org.
* 1 2 3 ISBN 888440214X..
* ↑ «A Roma i funerali di Nora Ricci» La Stampa (92) 1976ko apirilaren 20a.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3343458
* Multimedia: Nora Ricci / Q3343458