OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kirovohradeko oblasta

Kirovohradeko oblasta (ukraineraz: Кіровоградська область, translit. Kirovohrads’ka oblast), Kirovogradeko oblasta (errusieraz: Кировоградская область) ere deitua, Ukrainako erdialdeko oblasta da. Iparraldean Txerkasi eta Poltavako oblastekin du muga, ekialdean Dnipropetrovskeko oblastarekin, hegoaldean Mykolaiveko oblastarekin eta mendebaldean Vinnytsiako oblastarekin. 24.588 km²ko azalera du eta 2008an 1.041.987 biztanle zituen. Hiriburua Kirovohrad da.

## Hiri nagusiak

Kirovohradeko oblasteko hiri handienak hauek dira (2005eko biztanleria):
* Kirovohrad: 248.367 biztanle
* Oleksandria: 88.916 biztanle
* Svitlovodsk: 49.339 biztanle

## Erreferentziak

* ↑ Ukrainako banaketa administratiboa World-gazetteer.com
* ↑ Kirovohradeko oblasteko hiriak. . World-gazetteer.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180981
* Multimedia: Kirovohrad Oblast / Q180981
# Kronometro

Kronometroa denbora zehaztasun handiz neurtzen duen erloju bat da. Hizkera arruntean, denbora-tarte baten iraupena, adibidez kirol-probetan, zehaztasun handiz neurtzen duten kronografo direlakoei ere deitzen zaie kronometro. Kronometroak itsasoko nabigazioan kalkulu geografiko eta astronomikoak zehaztasunez egiteko asmatu ziren. John Harrison britaniarra izan zen, XVIII. mendean, kronometroan hobekuntza handienak egin zituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193150
* Multimedia: Chronometers / Q193150
# Kronopioen eta famen istorioak

Kronopien eta famen istorioak (gaztelaniazko originalean: Historias de cronopios y de famas) Julio Cortázar idazle argentinarrak 1962an plazaratu zuen ipuin liburua da. 64 kontakizun labur biltzen ditu liburuak. Euskarazko itzulpena Ibon Sarasolak egin zuen 2014an, Armiarma proiekturako.

## Izaki mitologiko kontrajarriak

Kontakizun guztiak ez dira izenburuko kronopio eta famen ingurukoak, baina hauen inguruko pasarte laburrek osatzen dute liburuaren mamia. Izaki mitologikotzat har daitezke, edo izaera-eredutzat. Guztiz kontrajarriak dira, famak zitalak, eta kronopioak miresgarri eta maitagarriak.

### Famak

Burges arrunta, tipiko eta gogaikarriena itxuratzen duen izaki mitologikoa da fama. "Famak, bidaian doazenean, honako ohitura hauek dituzte hiri batean gaua pasatu behar dutenean: fama bat hotelera doa, prezioak zuhurki begiratu, maindireen kalitatea eta alfonbren kolorea aztertzen ditu. Beste bat komisaldegira doa (...) Hirugarrena ospitalera doa, eta txandako medikuen zerrendak kopiatzen ditu, berezitasuna eta guzti".

### Kronopioak

Fama direlakoen aurkakoak dira kronopioak, aske-nahiak eta libertarioak. "Kronopioak, bidaian doazenean, hotelak beteta daude, trenak huts egiten dituzte, oihuz ari du, taxiek ez dute eraman nahi edo prezio izugarriak kobratzen dizkiete (...) eta lotarakoan elkarri esaten diote: Ederra, hiria, ezinago ederra". Cortazar berari aplikatu ohi zaio: "kronopio handia" eta gisakoak. Era berean, Ibon Sarasolari gorazarrezko testua idatzi zionean Josu Landak, "Euskal kronopiorik existituko balitz" izenburua jarri zion.

## Erreferentziak

* 1 2 «Kronopioen eta famen istorioak, Julio Cortazar» ekarriak.armiarma.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-01).
* 1 2 3 «Cortazarren gaineko hiztegi hiperlaburra» Argia (Noiz kontsultatua: 2018-06-01).
* ↑ Landa, Josu. (2015). (pdf) Ibon Sarasola: Euskal kronopiorik existituko balitz. EHU.

## Kanpo estekak

* Kronopien eta famen istorioak (euskaratuta, sarean, osorik).
* Datuak: Q2023704
# Kronsgaard

Kronsgaard Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Schleswig-Flensburg barrutia|Schleswig-Flensburg]] barrutian. 2014an 237 biztanle zituen 5,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q526741
* Multimedia: Kronsgaard / Q526741
# Kronshagen

Kronshagen Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Rendsburg-Eckernförde (barrutia)|Rendsburg-Eckernförde]] barrutian. 2014an 11.715 biztanle zituen 5,35 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q565416
* Multimedia: Kronshagen / Q565416
# Kronostasia

Kronostasia (antzinako grezieratik: χρόνος, kronos, "denbora" eta στάσις, stásis, "egonean") denbora-ilusio mota bat da, non, gertaera berri bat burmuinera heltzen den lehen aldian, badirudi denbora motelago igarotzen dela. Efektu horrek itxurazko iraupena 500 ms-rainokoa izan dezake, eta ikusmen-sistemak gertaerak hauteman baino lehen modelatzen dituela adierazten du.
Ilusio horren adibide arrunt bat erloju geldituaren ilusioa deritzona da, non erloju analogiko baten segundoen orratza luzaroan geldi egoten dela ematen duen lehen aldiz begiratzen denean.
Ilusio hori entzumenaren eta ukimenaren esparruan ere gerta daiteke. Adibidez, azterketa batek iradokitzen du norbaitek telefono baten bidez dei-tonu bat entzuten duenean, entzungailua belarri batetik bestera behin eta berriz aldatzen duen bitartean, deia egiten duenak tonuen arteko iraupena handitzen dela iruditzea.

## Erreferentziak

* ↑ «Auditory Chronostasis: Hanging on the Telephone» Current Biology 12 (20): 1779–1781. 15 de octubre de 2002 doi:10.1016/S0960-9822(02)01219-8. PMID 12401174..
* ↑ Yarrow, Kielan; Whiteley, Louise; Rothwell, John C.; Haggard, Patrick. (febrero de 2006). «Spatial consequences of bridging the saccadic gap» Vision Research 46 (4): 545–555. doi:10.1016/j.visres.2005.04.019. OCLC .1343538 PMID 16005489..
* ↑ Knoll, Jonas; Morrone, M. Concetta; Bremmer, Frank. (28 de febrero de 2013). «Spatio-temporal topography of saccadic overestimation of time» Vision Research 83: 56–65. doi:10.1016/j.visres.2013.02.013. PMID 23458677..
* ↑ Yarrow, Kielan; Rothwell, John C. (julio de 2003). «Manual Chronostasis: Tactile Perception Precedes Physical Contact» Current Biology 13 (13): 1134–1139. doi:10.1016/S0960-9822(03)00413-5. PMID 12842013..
* ↑ The mystery of the stopped clock illusion. 27 de agosto de 2012.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q760721
# Kronsmoor

Kronsmoor Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Steinburg (barrutia)|Steinburg]] barrutian. 2014an 185 biztanle zituen 6,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q570330
* Multimedia: Kronsmoor / Q570330
# Kronprinzenkoog

Kronprinzenkoog Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Dithmarschen (barrutia)|Dithmarschen]] barrutian. 2014an 827 biztanle zituen 28,85 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q528687
* Multimedia: Kronprinzenkoog / Q528687
# Kronstadt (Errusia)

    Artikulu hau Errusiako hiriari buruzkoa da; Errumaniakoa gaitzat duena beste hau da: «Braşov»
Kronstadt (errusieraz: Кронштадт; finlandieraz: Retusaari) Finlandiako golkoan, Baltikoaren ertzean, dagoen Errusiako hiria da. Kotlin uhartean dago, San Petersburgotik 30 km mendebaldera. Portu garrantzitsua dauka. Administratiboki, San Petersburgoren mende dago. 2010ean 43.005 biztanle zituen.
Hiria kokagune estrategikoan dagoenez, bertan daude Errusiako Federazioko Armadaren Komandantzia Nagusiaren egoitza eta Baltikoko itsas armadarena ere bai, San Petersburgo zaintze aldera.

## Toponimia

Toponimoa alemanetik dator, eta «Koroaren Hiria» esan nahi du (Krone = «Koroa» eta Stadt = «Hiria»).

## Historia

1703an, Petri I.a Handiak gotorleku bat eraikiarazi zuen bertan, San Petersburgoko sarrera babestearren eta gerrako eta merkataritzako ontzientzat garrantzi handiko portua izan zen San Petersburgoko portua atondu eta berritu zen arte. Bertan sortu zen 1905-1906ko iraultza saioa.
Errusiako Iraultzan asaldura handiko gunea izan zen. 1917an, altxatu eta Kerenskiren gobernuaren kontra jo zuten Kronstadteko marinelek. Huraxe izan zen Sobiet Iraultzaren hasiera. 1921. urtean sobietarren aurkako matxinada bat zuzendu zuen Volinek Kronstadten, baina boltxebikeen erasoa bortitza izan zen, eta goarnizioa hartu egin zuten, indarkeria handiz izan bazen ere. Bereziki nabarmendu zen Kronstadt Bigarren Mundu Gerran, Leningradeko hiriaren defentsan.

## Arkitektura

Hiriko eraikin ikusgarriena katedrala da, 1908-1913. urteetan eraikia. Antzinako San Andres katedrala, 1817koa, 1932an suntsitu zuten komunisten agintepean.

## Hiri senidetuak

Kronstadt ondorengo hiriekin senidetuta dago:
* Toulon (Frantzia)
* Goshiki (Japonia)
* Piła (Polonia)
* Assipovitxi (Bielorrusia)
* Nordborg (Danimarka)
* Nauplie (Grezia)
* Mühlhausen (Alemania)
* Kotka (Finlandia)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/08/09 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru

## Kanpo estekak

* (Errusieraz) Hiriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q155863
* Multimedia: Kronstadt / Q155863
# Jevgenia Uvarkina

Jevgenia Jurievna Uvarkina — errusieraz: Евгения Юрьевна Уваркина — (Omsuktxan, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1974ko maiatzaren 30a) errusiar enpresaburua eta politikaria da. 2019ko apirilaren 1az geroztik Lipetskeko alkatea da.

## Bizitza

1974ko maiatzaren 30ean jaio zen Omsuktxanen, Sobietar Batasunean. 1977an, Lipetskera joan zen bizitzera bere familiarekin. Lipetskeko Ekologia eta Humanitateen Institutuan ikasketak egin zituen, ekonomian espezializatuz, eta 1996an graduatu zen.
Lipetsk oblasteko Nekazaritza Ekoizleen Elkarteko Administrazio Kontseiluko presidente kargua du. Uvarkina Errusiako Federazioko Ganbera Zibikoan hasi zen lanean 2017ko martxoan, eta Nekazaritza-Industria Konplexuaren eta Landa Lurraldeen Garapenerako Batzordeko presidentea izan zen.
2019ko martxoaren 29an Lipetskeko alkate izendatu zuten, karguan Sergei Ivanov ordezkatuz.
Gennady Uvarkinekin ezkonduta dago eta sei seme-alaba ditu: bi seme eta lau alaba.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). (Noiz kontsultatua: 2024-08-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63341881
* Multimedia: Eugenia Uvarkina / Q63341881
# Jevhen Malyxev

Jevhen Velentinovitx Malyxev (ukraineraz: Євген Валентинович Малишев; Kharkiv, 2002ko martxoaren 10a - ibidem 2022ko martxoaren 1a) ukrainar biatleta eta militarra izan zen.
Ukrainako biatloi junior taldeko kidea izan zen eta 2020an Gazteen Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen Lausanan. Urte horretan bertan, biatloia utzi eta Ukrainako armadan sartu zen. Bere jaioterria errusiarren aurka defendatzen hil zen.
# Jevnaker

Jevnaker Norvegiako udalerria da. Oppland konderrian kokatua dago. 223.99 km² ditu eta 6.256 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gran (Norvegia) Lunner Ringerike

## Kanpo estekak

* Datuak: Q486704
* Multimedia: Jevnaker / Q486704
# Jevgenia Medvedeva

Jevgenia Armanovna Medvedeva (errusieraz: Евгения Армановна Медведева; Mosku, 1999ko azaroaren 19a) izotz gaineko patinatzailea artistikoa da, gaur egun lehiaketetatik erretiratuta.

# Bizitza pertsonala

Medvedeva Moskun jaio zen, 1999ko azaroaren 19an. Bere amak, Zhanna Medvedeva artista grafikoak, lehiaketa nazionaletan ere patinatu zuen profesionalki, 14 urterekin lesionatu zen arte. Bere aita armeniar jatorriko enpresaburua da, dibortziatuta daude eta alaba bakarra da.
Pelikulak eta animazio japoniarreko telesailak ikustea gustatzen zaio, baita K-pop entzutea ere, eta EXO Hego Koreako taldearen zalea dela esaten du.

## Ibilbidea
### Lehenengo urteak

Hiru urtetik aurrera izotzetan, Medvedevak, hasiera batean, Elena Proskurina, Lubov Yakovleva eta Elena Selivanovaren eskutik jaso zituen eskolak. 2008. urtean, Eteri Tutberidzerekin bat egin zuen 37.eskolako Kirol Erreserba Olinpikoan (Sambo 70). Medvedevak 2012ko Errusiar Txapelketan egin zuen bere debut senior nazionala, zortzigarren amaituz, eta gero seigarren geratu zen junior mailan. Hurrengo denboraldiaren hasieran lesio bat izan zuen eta ez zen klasifikatu Errusiako senior mailako txapelketarako. Laugarren postuan bukatu zuen Maria Sotskovaren atzetik 2013ko junior mailako errusiar txapelketan.

### Lorpenak

* Olinpiar txapeldunorde bikoitza da 2018an (banaka eta taldeka)
* Munduko txapelduna (2016,2017)
* Europako txapelduna (2016,2017)
* Urrezko domina Grand Prix txapelketako finalean (2015,2016)
* Brontzezko domina Grand Prix txapelketako finalean (2014)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14756776
* Multimedia: Evgenia Medvedeva / Q14756776
# Kučín (Bardejoveko barrutia)

Kučín Eslovakiako udalerri bat da, Bardejoveko barrutian kokatuta. 7,19 km²ko azalera du eta 330 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1315. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q427378
* Multimedia: Kučín, Bardejov District / Q427378
Bardejoveko barrutiko udalerriak :
HiriakBardejovHerriakAbrahámovce • Andrejová • Bartošovce • Becherov • Beloveža • Bogliarka • Brezov • Brezovka • Buclovany • Chmeľová • Cigeľka • Dubinné • Frička • Fričkovce • Gaboltov • Gerlachov • Hankovce • Harhaj • Hažlín • Hertník • Hervartov • Hrabovec • Hrabské • Hutka • Janovce • Jedlinka • Kobyly • Kochanovce • Komárov • Koprivnica • Kožany • Krivé • Kružlov • Kríže • Kurima • Kurov • Kučín • Kľušov • Lascov • Lenartov • Lipová • Livov • Livovská Huta • Lopúchov • Lukavica • Lukov • Malcov • Marhaň • Mikulášová • Mokroluh • Nemcovce • Nižná Polianka • Nižná Voľa • Nižný Tvarožec • Ondavka • Ortuťová • Osikov • Oľšavce • Petrová • Poliakovce • Porúbka • Raslavice • Regetovka • Rešov • Richvald • Rokytov • Smilno • Snakov • Stebnícka Huta • Stebník • Stuľany • Sveržov • Tarnov • Tročany • Vaniškovce • Varadka • Vyšná Polianka • Vyšná Voľa • Vyšný Kručov • Vyšný Tvarožec • Zborov • Zlaté • Šarišské Čierne • Šašová • Šiba :
# Kučín (Vranov nad Topľouko barrutia)

Kučín Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 4,59 km²ko azalera du eta 518 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1335. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q678189
* Multimedia: Kučín / Q678189
# Kuznetsov Almirantea

Sovetskogo Soyuza Kuznetsov Almirante Flota, errusieraz: Адмира́л фло́та Сове́тского Сою́за Кузнецо́в, Errusiako hegazkin-ontzi bat da, 1985ean, Sobietar Batasunaren garaian eraikia.
* Datuak: Q274924
* Multimedia: Admiral Flota Sovetskogo Soyuza Kuznetsov (ship, 1991) / Q274924
# Kuznetsovita

Kuznetsovita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Kuznetsovita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Hg+2)Hg2+(AsO4)Cl}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Kuznetsovite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Kuttawa (Kentucky)

Kuttawa Kentuckyko hiri bat da. Lyon konderrian kokatua dago. 2010ean 649 biztanle zituen, 5,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lyon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2513031
* Multimedia: Kuttawa, Kentucky / Q2513031
# Kuttura

Kuttura, Inari udalerriko herrixka txikitxo bat da, hego-mendebaldean kokatua. Hammastunturi Eremu Basatiaren barnean dago, natura basatiaren erdi-erdian.
Finlandiako Urho Kekkonen presidente ohiarekin tratua izan zuen 1959. urtean eta honek, herrixka azpiegituraz hornituko zuela agindu zuen, Saariselkä eski-estazioa bisitatu zuen bitartean. 1994. urtean, Ivalojoki ibaia zeharkatzen duen zubi bakarra eraikia izan zen.
2005. urtean 21 biztanle baina ez zituen herrixkak; izan ere, urteetan izandako inkomunikazioak, ondorio latzak ekarri dizkio Kutturari. Hala ere, uda pasatzera joaten den arrantzari ugari dago, Ivalojoki eta Inarijoki ibaiak emankorrenak direla baitiote, eta izokinak harrapatzeko egokienak dira.

## Ikus, gainera

* Hammastunturi Eremu Basatia
* Inari
* Ivalojoki

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4357920
# Kutturlio arrunt

Kutturlio arrunta (Galerida cristata) alaudidae familiako hegazti paseriformea da, Eurasiako eskualde epel gehienetan, Portugaldik Txinako ipar-ekialde eta Indiako ekialderaino, eta iparraldeko Afrikan, Nigerreraino, bizi dena.
Kutturlio arrunta espezie ez-migratzailea da, eta bere izaera sedentarioa argi erakusten du Britainia Handira noizbehinka bakarrik heltzeak, Frantziako iparraldean hazi arren.
Hegazti arrunta da lur zabal eta lehorretan eta laborantza eremuetan. Habia lurrean jartzen du, bi edo hiru arrautza erruteko. Bere elikagaiak belar haziak eta intsektuak dira; bigarrenak, bereziki, ugalketa garaian.
Moko ertain-zorrotza eta gandor antzeko kalpar nabaria ditu. Hegaldian hegape gorrixkak edo krema kolorekoak erakusten ditu. Gorputzean kolore mimetikoak ditu nagusiki: arre-grisaxka gainetik eta gris-zurixka azpitik, marra finekin bularrean. Bere abestia gozoa eta doinu anitzekoa da.
Arreta handia behar da subespezie asko dituen kutturlio hau bere familia bereko beste espezie gertuetatik bereizteko, espezieak elkarrekin bizi diren guneetan. Sartaldean kutturlio mokolaburraren (Galerida theklae) oso antzekoa da eta Indiako sartaldean kutturlio malabarraren (Galerida malabarica) oso antzekoa.

## Erreferentziak

* ↑ BirdLife International (2004). Galerida cristata. 2006. IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006
* Datuak: Q26982
* Multimedia: Galerida cristata / Q26982
* Espezieak: Galerida cristata
# Kutun (argipena)

Kutun hitzak hainbat adiera du:
* Kutun, zinginarri edo talismana aldean eramaten den gauza da, ustez espiritu gaiztoak eta zori txarra uxatzeko adurra omen duena.
* Kutuna, jostunen tresna, orratzak sartzeko erabiltzen duten kuxin-modukoa da.
* Kutun edo kuttuna (sarri bustidurarekin ahoskatua eta idatzia), guztiz begikoa eta maitea dena da.
* Eskupularioari ere esaten zaio kutuna euskaraz.
# Kutubiyya

Kutubiyya, Kutubia, Koutoubia edo Kutubiya meskita (arabieraz: جامع الكتبية‎), Marokoko Marrakex hiriko monumenturik esanguratsuenetakoa da. Bere minaretea, Sevillako meskitako Giralda ospetsuaren eta Rabateko meskitako Hasan Dorrearen eredua da.
Yamaa el Fna plazaren hego-mendebaldean kokatua, Mohammed V.a etorbidearen ondoan, Kutubiyya, 69 metroko altuera duen bere minarete edo alminarragatik nabarmentzen da, hiriko eraikinik garaiena dena. Meskitaren izenak, literalki liburu saltzaileena esan nahi duena (kutub hitzak, liburua esan nahi du arabieraz), bere inguruan zegoen liburu saltzaileen azokari erreferentzia egiten dio, ehun postutik gora zeudelarik.
Ibn Battuta musulman bidaiari ospetsuak, 1352an, honela deskribatzen du:
| « | Meskita handiak daude, bere aljama bezala, Kutubiyyin bezala ezaguna, alminar handi eta erraldoi bat duena, bertara igo nintzena, begien aurrean, hiri osoa ikusgai nuela. | » |

## Meskita

Abd Al-Mumin emirraren aginduz 1147an eraiki zen aurreko meskita baten tokian altxatzen da, Ibn Tumertek eragindako suntsipena konpontzeko saiakera baten, eraikin almorabideen suntsipenera mugatu zena.
Hamar urte beranduago, beste meskita bat eraikiarazi zen, gaur egungoa, 1158rako amaitua izan zen, eta, bere 17 nabeekin, 60 metroko zabalera eta 90eko luzera duen laukiluze baten hedatzen direnak, islamiar munduko handienetako bat izango litzateke. Erdiko patioak, albo bakoitzean lau nabe dituen bi arkupe ditu.

## Minaretea

Abd Al-Muminen agintaldian eraikitzen hasi zen, eta Abu Yusuf Yaqub Al-Mansurren agintaldian amaitua izan zen. Bere 69 metroko garaierarekin, Marrakecheko eraikinik garaiena da (debekatuta dago eraikin garaiagoak eraikitzea). Arrapala bidez komunikatzen diren sei solairu ditu. Goialdea, kalostra almenatu batez inguratuta dago, eraikin mota hauetan ohikoa den bezala, hiru bolaz koroatua, gaur egun brontzezkoak, eta, esaten denez, jatorrian urrezkoak zirenak, Yaqub al Mansurren emazteetako baten bitxietatik zetozenak, Ramadaneko baraualdia ez betetzeagatik penitentzia bezala emanak. Bola hauetako handienak, 2 metroko diametroa du.
Dorrearen kanpoaldeak, bere jatorrizko apainduraren zati bat baino ez du, bere margo eta mosaikoak galdu dituelarik. Goialdean, kolore berdeko azuleju zerrenda bat baino ez da kontserbatzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1137533
* Multimedia: Koutoubia Mosque / Q1137533
# Kuttainen

Kuttainen edo Kuttanen (ofizialki, suedieraz eta suomieraz; iparraldeko samieraz: Cuhttás) Muonionjoki, muga egiten duen ibairen ertzean dagoen Enontekiö udalerri finlandiarreko eta Kiruna udalerri suediarreko herrixka bat da. Enontekiö zeharkatzen duen errepidearen inguruan eratzen da herrixka, Hetta hiriburu eta Kilpisjärvi herrixka turistikoaren erdibidean, gutxi gorabehera. 1809. urtean, Errusiako Inperioak Finlandia bereganatu eta Muonionjoki ibaia muga bilakatu zenean, herrixka bitan zatituta gelditu zen, alde suediarrean eta alde finlandiarrean. Lehenengoa, bestea baino handiagoa da eta bertan, dendak, kirol-etxea edo eskola bezalako zerbitzuak aurki daitezke. Herrixkak 500 bat biztanle baino ez dauzka; hala ere, historia mamitsua dauka:
Uste zaharren arabera, Pekka Antinpoika Kuttainen, Haapakylä Ylitornioko herrixkako gizonaren familia izan zen lehena samitarrak nagusi ziren paraje hauetara iristen. Bertan egonkortu eta samitarren kontura irabazi handiak izan zituzten. Apurka, biztanleak erakarri eta herrixka esanguratsua bihurtu zen samitarrek urtero euren elur-oreinekin Ozeano Artikora egin ohi zuten ibilaldian.
Laponiako Gerra garaian, alemaniarrek herrixka erre zuten eta ez zen etxe zaharretatik bat ere zutik gelditu. Hala ere, bizkor berreraikia izan zen eta muga igarotzeko eta kontrabandoaren leku aipagarria bilakatu zen.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Kuttaneni buruzko informazioa (Ingelesez)
* Datuak: Q1794701
# Kutturlio mokolabur

Kutturlio mokolaburra (Galerida theklae) alaudidae familiako hegazti paseriformea da, Iberiar penintsulan, iparraldeko Afrikan eta Sahara azpiko Afrikan (Senegaletik Somaliara) bizi dena.
Hegazti arrunta da bizi den tokietako lur zabal eta lehorretan, sarritan toki garai samarretan. Habia lurrean jartzen du, bitik seira arteko arrautza erruteko. Bere elikagaiak belar haziak eta intsektuak dira; bigarrenak, bereziki, ugalketa garaian. Espeziea sedentarioa da.
Hegatxabal arruntaren (Alauda arvensis) antzekoa da baina zertxobait txikiagoa eta zutitzen duen gandor antzeko kalpar luzea du. Hegatxabala baino grisaxkagoa da eta ez ditu hegaletan eta buztanean hark dituen ertz zuriak.
Nahiko zabalduta dagoen kutturlio arruntaren (Galerida cristata) oso antzekoa da. Hala ere, bera baino txikiagoa eta grisaxkagoa da eta mokoa laburragoa eta kalparra xumeagoa du. Hegaldian hegape grisak erakusten ditu, ez gorrixkak kutturlio arruntak bezala. Gorputzean kolore mimetikoak ditu nagusiki: arre-grisaxka gainetik eta gris-zurixka azpitik, marra finekin bularrean, kutturlio arruntarenak baino lodiagoak eta nabarmenagoak.
Sexu bien banakoak antzekoak dira eta hazita dauden banakoen gorputzaren tamaina 15 eta 17 cm bitartekoa izaten da.
Bere abestia gozoa eta doinu anitzekoa da; kutturlio arruntarena baino leunagoa eta tonu gehiagokoa.

## Erreferentziak

* ↑ BirdLife International (2004). Galerida theklae. 2006. IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006
* Datuak: Q851570
* Multimedia: Galerida theklae / Q851570
* Espezieak: Galerida theklae
# Kurimany

Kurimany Eslovakiako udalerri bat da, Levočako barrutian kokatuta. 2,58 km²ko azalera du eta 362 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1298. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1073598
* Multimedia: Kurimany / Q1073598