OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Estanis Argote

Estanislao Argote Salaberria (Donostia, Gipuzkoa, 1956ko urriaren 21a) euskal herritar futbolaria ohia da, Athleticen jokatu zuena. Ezker hegalean aritzen zen. Naiz eta Donostian jaio, Zarautzen bizi izan da beti. Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere hiru partida jokatu zituen. Anaia gaztea Argote II futbolean aritu zen ere.

## Kirol Ibilbidea

2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Errekopa | Errekopa | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Bilbao Athletic | 3. | 1975/76 | 25 | 3 | 4 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 29 | 4 |
| Bilbao Athletic | 3. | 1976/77 | 30 | 13 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 31 | 13 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 1977/78 | 4 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 4 | 5 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 59 | 21 | 5 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 64 | 21 |
| Athletic | 1. | 1977/78 | 28 | 11 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 30 | 11 |
| Athletic | 1. | 1978/79 | 20 | 2 | 3 | 0 | - | - | 1 | 0 | - | - | - | - | 24 | 2 |
| Athletic | 1. | 1979/80 | 33 | 5 | 12 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | 45 | 8 |
| Athletic | 1. | 1980/81 | 34 | 12 | 12 | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | 46 | 16 |
| Athletic | 1. | 1981/82 | 34 | 10 | 10 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 44 | 11 |
| Athletic | 1. | 1982/83 | 33 | 5 | 9 | 0 | - | - | 2 | 0 | - | - | - | - | 44 | 5 |
| Athletic | 1. | 1983/84 | 32 | 5 | 11 | 1 | 4 | 0 | - | - | - | - | 0 | 0 | 47 | 6 |
| Athletic | 1. | 1984/85 | 14 | 2 | 9 | 3 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 24 | 5 |
| Athletic | 1. | 1985/86 | 23 | 1 | 6 | 0 | - | - | 3 | 0 | - | - | - | - | 32 | 1 |
| Athletic | 1. | 1986/87 | 18 | 5 | 0 | 0 | - | - | 3 | 1 | - | - | - | - | 21 | 6 |
| Athletic | 1. | 1987/88 | 25 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 26 | 2 |
| Athletic | 1. | 1988/89 | 26 | 1 | 1 | 0 | - | - | 4 | 0 | - | - | - | - | 31 | 1 |
| Athletic | 1. | 1989/90 | 12 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 2 |
| Athletic | Denera | Denera | 332 | 63 | 77 | 12 | 5 | 0 | 13 | 1 | - | - | 0 | 0 | 427 | 76 |
| Zarautz | 3. | 1990/91 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Zarautz | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 391 | 84 | 82 | 13 | 5 | 0 | 13 | 1 | - | - | 0 | 0 | 491 | 97 |

## Palmaresa

| Titulua | Urtea |
| Liga | 1983 |
| Liga | 1984 |
| Errege Kopa | 1984 |
| Superkopa | 1984 |

## Ikus, gainera

* Zarauztar ospetsuen zerrenda
* Athletic Clubeko futbolarien zerrenda

## Kanpo loturak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q937797
# Estandar (argipena)

Estandar terminoak adiera zenbait ditu:
* administrazioan, prozesu bat burutzeko eredu edo gida bat da;
* kimika analitikoan, estandar, elementu konkretu bateko kontzentrazio ezaguna duen prestakina da;
* teknologian, estandar bat elkar lana bermatzeko prozesuak edo osagaien fabrikazioa burutzeko arautzen duen espezifikazio bateratua da (estandarizazioa, ISO);
* soziolinguistikan, hizkuntza estandarra, hizkuntza baten sintaxia, fonologia eta grafia aldetik zuzentzat hartutako hizkuntza-erregistroa.
# Estanislao Kostka

San Estanislao Kostka (Stanisław Kostka Rostkowo, 1550eko urriaren 28a - Erroma, 1568ko abuztuaren 15a) poloniar jesulagun eta santua izan zen.
Poloniako nobleziako familia batean jaio zen eta Vienako Jesuiten Ikastetxean ikasi zuen. Bere hamazazpigarren urtebetetze egunean nobizio bezala sartu zen Jesusen Lagundian, eta hurrengo urtean hil zen. 1605ean beatifikatu zuten eta 1726an kanonizatu zuten.
* Datuak: Q203437
* Multimedia: Stanisław Kostka / Q203437
# Estandarizazio (estatistika)

Estatistikan, estandarizazioa datu bat batez bestekotik zenbat aldentzen den adierazten duen balio bat da, z balio izenekoa. Datua, batez bestekoa eta desbideratzea $x,\ \mu ,\sigma \,$ badira hurrenik hurren, estandarizazioa honela burutzen da:
             $z={\frac {x-\mu }{\sigma }}$
Estandarizazioaren bitartez datu multzo ezberdinetako datuak aldera daitezke, z balioak dimentsio gabeak baitira. Adibidez, bi herrialde ezberdinetako familia banaren errentak alderatzeko, herrialde bakoitzean zein mailatan kokatzen diren zehazteko alegia, bi errentak estandarizatu behar dira, herrialde bakoitzeko batez besteko errenta eta desbideratzea harturik. Estandarizatu ondoren, z balio edo balio estandarizatu handiena duen errenta izango da handiena bietan, herrialdeko errenta maila orokorra kontuan harturik.
Estandarizazio estandarra ez den $N(\mu ,\sigma )\,$ banaketa normal bateko balio batetik dagokion $N(0,1)\,$ banaketa normal estandarreko baliora igarotzeko prozesua ere bada. Prozesu hau banaketa normal bateko probabilitateak taula baten bitartez kalkulatu behar direnean erabiltzen da, besteak beste:
             $X\sim N(\mu ,\sigma )\rightarrow Z={\frac {X-\mu }{\sigma }}\sim N(0,1)$
Hipotesi-froga izenekoetan ere erabiltzen da, estatistiko moduan, hipotesi nulua onartu edo baztertzeko balio zehatz batekin alderatu ondoren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1050272
# Estanflazio

Ekonomian, estanflazioa hazkunde ekonomikorik gabe inflazio tasa nabarmenak gertatzen direneko egoera makroekonomikoa da. Estanflazio hitz-jokoa "estankamentu" eta "inflazio" hitzen elkarketatik sortzen da: egoera bat non inflazio tasa altua den, hazkuntza ekonomikoa geldoa den eta langabezia geroz eta handiagoa den. Dilema bat sortzen da egoera honetan politika ekonomikoan, inflazioa txikiagotzeko har daitezkeen neurriek langabezia areagotu baitezakete, eta langabezia jaisteko neurriek inflazioa handitu.
Terminoa lehen aldiz Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorearen ministro-ordea izan zen Iain Macleodek erabili zuen, 1965ean Erresuma Batuko Legebiltzarrean egindako hitzartze batean.

## Erreferentziak

* ↑ «the definition of stagflation» Dictionary.com (Noiz kontsultatua: 2016-12-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185245
# Estivella

Estivella Valentziako Erkidegoko udalerria da, Camp de Morvedre eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.352 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1989401
* Multimedia: Estivella / Q1989401
# Esto (Florida)

Esto Floridako herri bat da. Holmes konderrian kokatua dago. 2010ean 356 biztanle zituen, 6,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Holmes konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q513308
# Estoa

Estoa (grezieraz στωα, stoa) arkitektura greziarrean portikoak edo apirikuak jasotzen duen izena da.
Eraiketa soilenetakoa da, planta laukizuzen luzea izaki. Estalia, zutabe errenkada batez eta alboetan hormen bidez osatzen da. Normalean, horma luzeenak iparraldeko haizeaz eta euriaz babesten du, eta zutabe errenkada hegoaldeko albo luzean kokatzen zen, hegoaldetik jotzen duen eguzkiari bide egiteko.
Espazio publikoetako elementua zen, normalean agora bera mugatzeko erabilia. Bertan, maiz egokitzen ziren dendak eta beraz jarduera komertziala ematen zen arrunki.

## Estoa aipagarrienak

* Atalosen estoa
* Atenastarren estoa
* Stoa Basileios
* Stoa Poikile
* Zeusen estoa

## Ikus, gainera

* Arkitektura greziarra
* Atenasko agora
* Estoizismo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q327328
* Multimedia: Stoa / Q327328
# Estiva Gerbi

Estiva Gerbi Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 11.295 biztanle ditu 74,144 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q738934
* Multimedia: Estiva Gerbi / Q738934
# Estiven Vélez

Juan Estiven Vélez Upegui (1982ko otsailaren 9a - ) Kolonbiako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Kolonbiako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2006 | 4 | 0 |
| 2007 | 6 | 0 |
| 2008 | 5 | 0 |
| Guztira | 15 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q495731
# Euri-dantza

Euri-dantza kultura askotan ezaguna den ohiturazko dantza da, euriari dei eginez uzta oparoak biltzeko egiten dena. Egipto zaharretik hasi eta XX. mendeko Balkanetan ere ezaguna da, nekazaritza-giroko kulturetan batez ere. Antzinako dantzen esanahiak biltzen dituenez gero bizitza, osasuna, oparotasuna, indarra, askotan dantza falikoak edo emankortasunezkoak euri-dantzaren bidez adierazten dira. Ezaugarri nagusiak dira biribilean dantzan egitea, landare apaingarriak erabiltzea, ura isurtzea, neska gazteak agertzea, eta haize-boladen antzera jirabiraka aritzea. Siux indiarrek adibidez, ur-ontzi baten inguruan lau aldiz egiten dute dantza, lurrera botatzen dute beren burua, eta ondoren ontziko ura edaten dute.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q477738
* Multimedia: Rainmaking / Q477738
# Euri izoztu

Euri izoztua izotzezko prezipitazioa da. Hasieran, hodeietatik elurra erortzen bada ere, 0 °C graduko tenperaturaz dagoen aire-geruza batek izozten du, ura gainurtzen. Ur izoztuta honek lurzoruan geruza bat sortuko du.
Bere ondorioak latzak izan daitezke, izotz ekaitzek istripuak sortzen dute eta pilatutako izotzak arbolak eta hari elektrikoak hausten ditu.

## Ikus, gainera

* Izotz-ekaitza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11120024
* Multimedia: Freezing rain / Q11120024
# Euria, lurruna eta abiada

Euria, lurruna eta abiadura (ingelesez Rain, Steam, and Speed) J. M. W. Turnerrek margotutako olio-pintura da. Lehen aldiz 1844an erakutsi zen erret akademian, baina lehenago egindakoa izan daiteke. Egun, Londresko National Galleryn dago.
Burdinbideko zubi gainean doan lokomotor bat islatzen da paisaia lainotsu baten erdian eta urrunean herrixka bat dagoela. Hortaz, nekazal bizitza (landako paisaia, nekazariak, arrantzaleak...) eta bizitza industrial hasi berria kontrajartzen dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2339059
* Multimedia: Rain, Steam and Speed – The Great Western Railway / Q2339059
# Eurialo

    Artikulu hau argonautari buruzkoa da; gaztelua gaitzat duena beste hau da: «Eurialo (gaztelua)»
Eurialo, greziar mitologian, Mezisteoren semea eta, Jasonekin batera, Kolkidara, urrezko ahari-larruaren bila joan zen argonautetako bat izan zen.

## Iliadan

Homeroren lan ospetsu honetan, hiru aldiz agertzen da:
Lehen aldiz, itsasontzi katalogoan, Diomedes eta Estenelorekin batera, Troiako Gerran parte hartzen duen Argosen jatorria duen akaiar armadaren buruzagi bezala aipatzen da.
VI. kantuan, Eurialo, guduan, Dreso, Ofeltio, Esepo eta Pedaso garaituz aipatzen da.
Iliadaan egiten duen bere hirugarren agerpena, Patrokloren omenezko hil jokoetan da, non, Diomedesek animatua, boxeo borroka batean Epeoren aurka borrokatzen duen, azken honek garaitzen duelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1378407
# Euri-makila

Euri-makila harri-koskor txikiz, arrozez, babarrun lehorrez edo beste gai pikortsuz betetako hodi luze eta hutsa da, bere barneko gainazalean helize itxuran jarrita dauden orratz edo arantza txikiak dituena. Makila altxatzen denean, harri-koskorrak tutuaren beste muturrera erortzen dira, barneko irtenguneetatik errebotatuz, euria gogorarazten duen soinua sortzeko. Euri-makila maputxeek asmatu zutela uste da eta euri-ekaitzak eragin ditzakeen ustean jokatzen zen. Txileko kostaldean ere aurkitu zen, inkek egina ote zen ziur ez dagoen arren. Eulychnia acida eta Echinopsis pachanoi bezalako kaktus-espezieetako edozeinetatik egin ohi dira. Kaktusak, hutsik daudenak, eguzkitan lehortzen dira. Arantzak kentzen dira, gero kaktusera sartzen dira iltzeak bezala. Euri-makilaren barruan harritxoak edo beste objektu txiki batzuk jartzen dira, eta muturrak zigilatzen dira. Ura erortzen ari den soinua egiten da euri-makilaren norabidea posizio bertikal batera aldatzen denean.
Asiako hego-ekialdean, Australian eta Afrikan ere aurki daitezke antzeko tresnak, non maiz kaktus lehorrak baino banbua erabiliz egin ohi baita.
Euri-makilak etxeko material arruntekin ere egin daitezke, adibidez, kaktusaren ordez paperezko eskuoihalen erroiluak, eta iltzeak edo zotzak arantzen ordez, eta sarritan saltzen dira Latinoamerikako eta Estatu Batuetako hego-mendebaldeko tokiak (Espainiako eta Mexikoko eragin kulturalaren historia du) bisitatzen dituzten turistei.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q930342
* Multimedia: Rainsticks / Q930342
# Euri erradioaktibo

Euri erradioaktiboa leherketa edo istripu nuklear baten ondorioz atmosferara jaurtikiak izan diren partikula erradioaktiboen erorketa edo jalkitzea da. Leherketaren ondoren hondakin-erradioazioaren arriskua suposatzen du, honela deitua, leherketa edo istripu nuklearraren eraginez atmosferan hedatu eta bertatik erortzen delako.
Arma nuklear bat lehertzean sortzen den hauts erradioaktiboa izendatzeko erabiltzen den izendapena ere bada. Hauts erradioaktibo hau partikula beroez osatua dago, eta kutsadura erradioaktibo mota bat da. Animali nahiz gizakien elikatze-kateari ere eragin dakioke.

## Ikus gainera

* Euri azido
* Babesleku nuklear

## Kanpo estekak

* Datuak: Q474044
* Multimedia: Nuclear fallout / Q474044
# Euria Aurpegian

Euria Aurpegian (dakotaz: Ité Omáǧažu; ingelesez: Rain-in-the-Face; c. 1835 - 1905eko irailaren 15a) hunkpapa leinuko siux tribu indiarreko buruzagia izan zen. Hodei Gorriaren Gerran estatubatuarrak borrokatu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 189. arauaː Amerindiar buruzagien izenak. .
* Datuak: Q138712
* Multimedia: Rain-in-the-Face / Q138712
# Euri-neurgailu

Euri-neurgailua edo plubiometroa prezipitazioak biltzeko eta neurtzeko estazio meteorologikoetan erabiltzen den tresna da. Neurketa perfektua izateko prezipitazioa azal iragazgaitz horizontal batean era uniformean banatuta egon behar da eta ez da lurrunketarik gertatu behar.
Jausitako ur kopuruaren altuera milimetroetan (metro karratuko metatutako ur litro baten baliokidea) adierazten da. Euri-neurgailuaren oinarrizko diseinua ontzi bat da, balantzin izenekoa, nondik ura inbuto baten bidez sartzen den ontzi biltzaile batera, ura biltzen duena, erregela garaduatu batekin bisualki neurtzen da edo bildutako ur pisuaren bidez. Gainera, balantzina eroritako ur bolumen etengabearen arabera oszilatzen da, euriaren intentsitatearen grabazio mekanikoa edo elektrikoa ahalbidetzen duena. Lurraren gainazalean jartzeko ere diseinatuta dago.
Irakurketa 10 orduz behin egingo da. Metro koadro batean eroritako litro batek milimetro bateko altuera du. Elurra neurtzeko, elurraren lodiera gutxi gorabehera hamar aldiz uraren baliokidea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190052
* Multimedia: Rain gauges / Q190052
# Euri orografiko

Euri orografikoa aire heze zutabe baten igoerak, oztopo orografiko batekin, mendiak kasu, topo egin ondoren eragiten duen euria da. Bere igoeran, airea hoztu egiten da, ur lurrinaren saturazio punturaino eta %100eko hezetasun erlatibo batera iritsi arte, euria eragiten duena.
Orografiak paper garrantzitsu bat du euri honen kopuru, intentsitate, banaketa espaziala eta iraupenean. Zeelanda Berrian, munduko prezipitaziorik bizienetako batzuk ematen dira, bereziki, Hegoaldeko Alpeak izeneko toki oso zehatz batzuetan, horietako gehienak, Hego uharteko haizealdean, haizebea askoz lehorragoa den bitartean.
Alemania hegoaldean, föhn bezala ezagutzen den fenomenoa, Alpeen itzal orografikoaren ondorioz gertatzen da. Haizea, Bavaria, Suitza edo Austrian hegoaldetik datorrenean, zuen hezetasun gehienak, euri biziak eragin ditu mendilerroaren hegoaldeko zatian, eta, beraz, iparraldeko aurpegitik jaistean, kasu honetan haizebe aldekoa dena, oso lehorra da, eta berotze ahalmen txikiagoa du, haran edo ordokien barrenera, ez ohiko tenperatura altuekin iritsiz, airearen berotze adiabatikoagatik. Ile-lehorgailuei föhn deitzen zaie alemanez. AEBen mendebaldean, chinook deritze, mendilerroen mendebaldeko magaletatik igotzean bere hezetasuna galdu ondoren jaitsieran berotzen denean, Mendi Harritsuak zeharkatu ondoren, mendebaldeko haizeari erreferentzia egiten dion izen indigena.

## Ikus, gainera

* Itzal orografikoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11689358
# Etxatoa etxea (Almandoz)

Etxatoa etxea Nafarroako Baztan udalerriko Almandoz udalerrian dagoen etxe bat da.

## Kokalekua

Kale Nagusiaren 11. zenbakian dago, Beola jauregiaren alboan eta San Pedro elizatik hurbil.

## Eraikina

Aurrealdeak Fernando Agerrek eginiriko apaindurak ditu, honetan eskulanak eta arkitekturak bat egiten dute, irudi ederrez beteriko egur tailatu edo landuzko leiho, ate eta hagak baiditu.
Eskuineko fatxadan, Beola jauregira begira dagoenan, garai batean Nafarroako herri guztien sarrera eta izena adierazten zuten portzelanazko seinalea du: Almandoz. Valle de Baztan, bai eta Beola hotelaren iragarki kartel bat ere.

## Irudiak

* Emakumea
* Txakurra
* Gizona
* Aizkolaria
* Leiho nagusia
* Baserria eta idi-gurdia
* Txistularia. Urtxintxa eta txakurra
* Fandangoa
* Mikel Deuna zaindu Euskal Herria

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udal webgunean Almandoz
* Almandoz 2022. Nekane Aramendia. Leihoak, loreak, balkoiak, etxeak, kaleak eta mendiak. Herriko eta Berroetara doan bideko 160 argazki CC-BY-SA lizentziarekin. (2022 -07-31)
* Datuak: Q25479624
# Etxauribar

Etxauribar Nafarroa erdialdeko ibarra da, Beraskoain, Ziritza, Etxarri, Etxauri, Bidaurreta, Ubani, Zabaltza, Arraiza udalerriek osatua; 46,8 km$^2$ eta 869 biztanle. Arga ibaiak zeharkatzen du ibarra ipar-ekialdetik hego-mendebaldera. Hizkuntza, gaztelania. XIX. mendearen hasieran galdu zen bertako berezko euskara.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5396350
* Multimedia: Etxauribar / Q5396350
# Etxarte

Etxartea, etxekoartea edo belena etxe arteko kalexka edo tartea da; bereziki, etxeek ixten duten barrutia.
Badaude etxarte irekiak, igarobidea zabalik uzten duten etxekoarteak, Bi metro baino estuago diren karrika estu-estuak ematen dute, eta badaude etxekoarte itxiak, non horma batek mozten du kaletik etxartera sartzeko aukera.

## Historia

Erdi Aroko hiriguneko etxarteak komun gisa erabiltzen zituzten, baina zabortegi huts bihurtu ziren edateko ura eta saneamendua iritsi zirenean. Antzina, Euskal Herriko hiri zein herri handi gehienetan zeuden etxarteak; gaur egun, Gasteiz da halako gehien duen hiri nagusia. Berritu ere egin ditu, eta lorategi bihurtu, lorategi ezkutuak. Txoko historiko horiek ezezagunak dira herritar gehienentzat, eta, bisita gidatuen bidez, etxeetan urik ez zegoenean hirietan nola bizi ziren ezagut daiteke orain: hondakin organiko guztiak etxartera botatzen zituzten, eta han ur putzu bat ere izaten zen, edateko urik ez eduki arren garbitzeko balio zuena.

## Irudiak

* Etxarteak
* Elizondo, Elizondo, Baztan, Nafarroa Garaia. Jaime Urrutia kaleko 1913ko uholdea gogoratzeko idazkuna.
* Muetz
* Etxekoarteak Donezteben.

## Ikus, gainera

* Patio.

## Erreferentziak

* ↑ «etxarte» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2024-05-02).
* ↑ Etxenausia, Unai. (2024-05-02). «Etxarteek ezkutatzen dutena...» Berria (Noiz kontsultatua: 2024-05-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108852910
* Multimedia: Echecartes / Q108852910
# Etxarteko antzoki

Etxarteko antzokia (gaztelaniaz: Corral de comedias) XVII. eta XVII. mendeetan, Espainian eta Hispanoamerikan zabaldu zen antzoki publikoaren eredua izan zen. Antzoki horiek etxebizitzen arteko patioetan egin ziren, kanpo aldean beraz. Espazio horietan Espainiako Urrezko Mendearen antzerkia garatu zen eta horrelakoetan egile ospetsuen lanak lehen aldiz eman ziren: Lope de Vega, Tirso de Molina eta Pedro Calderón de la Barca. Instalazio horietan, antzezlanak ikusteko, herria noblekin, apaizekin eta erregekin batera biltzen zen.

## Gaztelaniazko izena

"Corral de comedias" kontzeptuan gaur egun erabiltzen ez diren hitzen esanahaiak biltzen dira. "Corral" izena barruko patio horiei ematen zitzaien. "Comedia" kontzeptua, bestetik, gaur egun umorezko ekoizpenekin erabiltzen bada, lehen hiru genero biltzen zituen, tragedia, drama eta berezko komedia.

## Historia

1560ko hamarkada arte Espainian ez zeuden antzezlanak antzezteko eraikin propioak. Antzezpenak jauregietan, elizetan eta kaleetan egiten ziren. Horren aurrean "corraletan" egitea aukera egokiagoa zen, modu batez espazioa ixten zelako eta balkoietatik zein leihoetatik ere espektakulua ikusteko aukera ematen zutelako. Patio horiek etxeetakoak izan zitezkeen baina baita ere ospitaletakoak, biltegietakoak, ostatuetakoak...

## Egitura

Espazioa gutxigorabehera horrela antolatzen zen:
* Oholtza batean eszenatokia kokatzen zen.
* Alboetan, harmailak eta galeriak antolatzen ziren, errege-erreginentzat eta nobleentzat.
* Erdian harrizko patioa, irekia; hemen, zutik, gizonak jartzen ziren.
* Patioaren atzealdean, eszenatokiaren aurrez aurre, bi mailetan antolatutako hemiziklo antolatzen zen. Goiko solairuan, "tertulia" izenekoa, kleroa jartzen zen. Azpiko solairuan, "cazuela", emakumeak jartzen ziren.
* Etxeen ganbaretan apaizak egokitzen ziren.
* Balkoietan eta lehioetan nobleentzako gela bereziak antolatzen ziren.
Denborarekin, patioa babesteko, toldoak jarri ziren. Orokorrean, etxarteko antzokiak antzerki isabelinoaren antzokiekin antza handia zuen

## Etxarteko antzoki ezagunak

XVI eta XVII. mendeetan horrelako antzoki asko altxatu ziren Espainian zein Amerikan. Hiri handi guztiek gutxienez bat zeukaten. Hona hemen oraindik gaur egun nolabait zutik dirautenak.
* Almagroko antzokia, osoa gorde den bakarra.
* Alcaláko etxarteko antzokia, elementu batzuk gordetzen dira.
* Pachecako etxarteko antzokia, Madrilen, desagertuta.
* Printzearen antzokia, Madrilen, oso aldatuta oraindik dabil.

## Erreferentziak

* ↑ Deleito y Piñuela, José (1988). Julián San Valero, Aparisi, ed. También se divierte el pueblo. Alianza Editorial. 165-172 or. ISBN 84-206-0351-1.
* ↑ Díez Borque, José María (1991 1983). Teatro del Siglo de Oro: corrales y coliseos en la península ibérica. Cuadernos de teatro clásico, 6.zk.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Printzearen etxarteko antzokiaren ikuspegi birtuala (1583-1744).
* (Gaztelaniaz):Almagroko etxartearen antzokia.
* Datuak: Q2720855
* Multimedia: Corrales de comedias / Q2720855
# Etxauriko haitzak

Etxauriko haitzak, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroako mendebaldeko mendi estimatuenetako bat dugu hau, bai mendizale eta bai eskalatzaileen artean, bere Hegoaldeko eta Mendebaldeko amildegi ikusgarriak direla eta. IEko isurialdea sastrakaz jositako hegi luze bat baino ez da, baina Hegoaldean eskalatzaile askoren arreta erakarri duen karaitzezko horma luze bat dauka, errepidea urruti ez duena. Hori dela eta eskalatzaile asko ibiltzen da inguru horretan. Oinezko mendizaleentzat horma hori gainditzeko aukerak urriak dira, baina bada bide egoki bat Ziritza parean zailtasun handirik gabekoa, Ekialdeko bizkarreraino igotzen lagunduko gaituena. Beste aukera bat Santa Luzia ermita dagoen lepotik edo Muniain aldetik abiatzea da, basoan barrena, arrasto nabarmenak jarraituz.

## Kanpo estekak

Etxauriko haitzak, http://www.euskal-herria.org/.
# Errainu (argipena)

Errainu hitzak adiera zenbait ditu:
* errainu edo izpia;
* errainu edo itzala.