OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ulu Temburong Parke Nazionala

Ulu Temburong Parke Nazionala Asiako Brunei herrialdean dagoen parkea da. Temburong barrutian dago eta haren hegoaldeko lur erdiak okupatzen ditu. 1993an sortu zuten. Parkeak 50.000 hektarea inguru ditu.

## Deskribapena

Bruneik lau daerah edo barruti ditu eta horietako bat bakarrik dago fisikoki aparte, Temburongoa alegia. Beraz Bruneiko sultanerriko enklabea da. Lurralde horretan oso ondare naturala garrantzitsua ikus daiteke. Lurraldean ekosistema nagusia oihan primarioa da. Neurri handi batean babestu da Bruneik dituen petrolio erreserbei esker zeren, horren ondorioz, beste ustiapenak ez dira aurrera eraman, esaterako, palmondo olioa.
Parke Nazioanak sarrera zaileko lekuan dago. Publikoari 1996an ireki zen baina bisitak oso mugatuak dira zeren eta 100 hektarea inguru ikus baitaiteke.
2008tik hotel batek funtzionatzen du.

## Parkeko espezieak
### Flora

Hego-ekialdeko Asiako landareak ikus daitezke:
* Erreserbako landaretza baso tropikal baxukoa da nagusi:Shorea, Dryobalanops eta Dipterocarpus generokok. *Palmondoak

### Fauna

Fauna aberastasuna ere handia da.
* 400 tximeleta espezie inguru biltzen dira Parkearen inguruan, hala nola, Trogonoptera brookiana, parkeko espezie enblematikoa.
* Hegaztien artean Anorrhinus galeritus eta Buceros rhinoceros.
* Borneo basoko primateen "errege"a dena, orangutan, ez dago Temborangen baina bai Hylobates muelleri; haren deia goizero entzun daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20130913202438/http://www.bruneidirecthys.net/about_brunei/ulu_temburong.html
* ↑ http://pnhsbrunei.blogspot.com/2010/12/forest-cover-of-borneo-and-brunei.html
* ↑ https://books.google.es/books?id=g9sj_FMSMu8C&pg=PA145&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Hotelaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q9055985
* Multimedia: Ulu Temburong National Park / Q9055985
# Uluazapa

Uluazapa El Salvadorko San Miguel departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 3351 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística y Censos. (2007). (pdf) VI Censo de Población y V de Vivienda 2007. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4003287
# Ulugbek Rashitov

Ulugbek Rashitov (uzbekeraz: Ulug‘bek Rashidov; 2002ko martxoaren 23a) Uzbekistango taekwondolaria da. 2021ean, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen 68 kiloko proban, Tokion (Japonia) ospatu ziren 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta Paris 2024an berri izan zen txapelduna.

## Ibilbidea

2019an, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen 58 kiloko proban, Wuhanen (Txina) ospatutako 2019ko Mundu Militarreko Jokoetan.
2019an ere, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen 55 kiloko proban, Asiako Junior Taekwondo Txapelketan.
2018an, zilarrezko domina irabazi zuen mutilen 48 kiloko proban, Buenos Airesen (Argentina) ospatutako 2018ko Udako Gazte Olinpiar Jokoetan.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Uzbekistan ordezkatu zuen Tokion (Japonia). Urrea irabazi zuen, finalean Britainia Handiko Brandly Sinden-i irabazita.
2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan urrezko domina berri bat eskuratu zuen.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | 68 kg |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | 68 kg |
| Munduko Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2023 | Baku Azerbaijan | 03 ! | 68 kg |
| Asiako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2022 | Hangzhou Txina | 01 ! | 68 kg |
| Asiako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2022 | Chuncheon Hego Korea | 01 ! | 68 kg |

## Erreferentziak

* ↑ "Emaitzak 434 or." (PDF) 2019 Military World Games. 2020-01-23an begiratua.
* ↑ Palmer, Dan (2019-07-22)"Iran dominate Asian Junior Taekwondo Championships with 10 gold medals" (Ingelesez)Inside The Games.Bid. 2020-01-23an begiratua.
* ↑ Palmer, Dan (2021-07-25)"Rashitov and Zolotikwin Olimpic taekwondo titles as refugee team's as Alizadeh agonisingly misses bronze"(Ingelesez) Inside The Games.biz. 2021-07-25ean begiratua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83445888
* Multimedia: Ulugbek Rashitov / Q83445888
# Ulungur lakua

Ulungur lakua (txineraz: 乌伦古湖), Txinako Herri Errepublikako Xinjiang eskualde autonomoko Fuhain dagoen lakua da. Lakuak 1.035 kilometro koadroko azalera dauka, eta Txinako hamar lakurik handienetako bat da.

## Ezaugarriak

Lakua, bi zatitan banatzen da, Buluntuo lakua eta txikiagoa den Jili lakua, azken hau Ulungur ibaiaren urek hornitutako lakua. 1969an ubide bat eraiki zen Ulungur eta Irtysh ibaien artean, lakura ur gehiago eramateko.
Negu garaian, lakua izoztu egiten da, eta izotz-arrantza egiten dute bertako biztanleek.

## Ikus, gainera

* Ulungur ibaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1578612
* Multimedia: Ulungur Lake / Q1578612
# Uluntzia

Uluntzia Zaro herriko auzoa da, Nafarroa Behereko Garazi eskualdean dagoena. Donejakue bideko erromesentzako ospitale eta kapera bat zeuden bertan, XII. mende hasieratik gutxienez (1119. urtekoa da hari buruzko lehen aipamena), eta Santa Maria Buruntzakoa izena zuen. Frantsesez Olhonze du izena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268550
# Uludağ

Uludağ, lehenago Misiako Olinpo eta Bitiniako Olinpo deitua, Turkiako mendebaldeko Bursa probintzian kokatutako mendia da. Bursatik 30 km hegoaldera dago eta 2.543 mko garaiera du. Erdi Aroan, ermita eta monasterio kristau ugari eraiki ziren inguru honetan. Hortik datorkio Keşiş Dağı ("Lekaideen mendia") izen zaharra. Gaur egun, Turkiako eski eta neguko kirolen gune garrantzitsuena da eta, bertako balio naturalak direla eta, natura parke izendaturik dago.

## Erreferentziak

* ↑ Turkiako mendirik garaienak Peaklist.org
* ↑ Uludağ National Park Bursa.com.tr

## Kanpo estekak

* Datuak: Q925688
* Multimedia: Uludağ / Q925688
# Varese

Varese (italieraz vaˈreːze ahoskatua; latinez: Baretium; antzinako alemanez: Väris; vareseraz Varés) Italiako iparraldean eta Lonbardiako eskualdean dagoen hiria da, bai eta izen bereko probintziaren hiriburua ere.

## Geografia

Hiria Sacro Monte di Varese mendiaren oinetan dago, Campo dei Fioriko mendilerroa osatzen duena. Halaber, Varese lakuaren ertzetan kokatuta dago.
Varesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arcisate Azzate Biandronno Bodio Lomnago Brinzio Buguggiate Cantello Casciago Castello Cabiaglio Cazzago Brabbia Galliate Lombardo Gavirate Gazzada Schianno Induno Olona Lozza Luvinate Malnate Vedano Olona

## Historia

1859an Giuseppe Garibaldik Carl Baronen austriar armadaren aurka borrokatu zuen Vareseren inguruneetan. Bestela, Alessandro Marchettik bere lehenengo hegaldi saiakerak egin zituen hiriaren inguruan "Savoia-Marchetti SM.93" gerra-hegazkinarekin 1944an.

## Kirolak

Hiri honetako saskibaloi taldea den Pallacanestro Varese, Italiakoa ez ezik Europako hoberenen artean dugu historikoki.

## Pertsonaia ezagunak

* Umberto Bossi (1941-), politikaria, Lega Nordeko presidentea.
* Mario Monti (1943-), politikari, ekonomialaria eta Italiako lehen ministroa (2011-).
* Dino Meneghin (1950-), saskibaloi jokalaria, 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuena.
* Stefano Garzelli (1973-), txirrindularia, 2000an Italiako Giroa irabazi zuena.
* Andrea Meneghin (1974-), saskibaloi jokalaria, 1999an EuroBasketen urrezko domina lortu zuena.
* Ivan Basso (1977-), txirrindularia, 2006an eta 2010ean Italiako Giroa irabazi zuena.
* Gennaro Gattuso (1978), futbolaria, 2006ko Munduko Futbol Txapelketa irabazi zuena italiar selekzioarekin.

## Herri eta hiri senidetuak

* Romans-sur-Isère, Frantzia
* Alba Iulia, Errumania
* Tongling, Anhui, Txina

## Kanpo estekak

* (Italieraz) Varese hiriko webgune ofiziala
* Datuak: Q6285
* Multimedia: Varese / Q6285
# Varennes (Quebec)

Varennes Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Montérégie eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Marguerite-D'Youville konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 20,994 biztanle zituen 92.53 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q142014
* Multimedia: Varennes, Quebec / Q142014
# Varennesita

Varennesita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Varennesita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na8Mn2Si10O25(OH,Cl)2 * 12H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Varennesite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Varese Ligure

Varese Ligure Italiako udalerri bat da. La Speziako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. 1.791 biztanle ditu, 137,59 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Varese Ligurek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bedonia Borzonasca Carro Maissana Ne Sesta Godano Albareto Tornolo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q270320
* Multimedia: Varese Ligure / Q270320
# Vareseko probintzia

Vareseko probintzia Italiako iparraldean eta Lonbardiako eskualdean kokatuta dago.
Varese hiri nagusia eta hiriburua da.

## Herriak

Agra Albizzate Angera Arcisate Arsago Seprio Azzate Azzio Barasso Bardello Bedero Valcuvia Besano Besnate Besozzo Biandronno Bisuschio Bodio Lomnago Brebbia Bregano Brenta Brezzo di Bedero Brinzio Brissago-Valtravaglia Brunello Brusimpiano Buguggiate Busto Arsizio Cadegliano-Viconago Cadrezzate Cairate Cantello Caravate Cardano al Campo Carnago Caronno Pertusella Caronno Varesino Casale Litta Casalzuigno Casciago Casorate Sempione Cassano Magnago Cassano Valcuvia Castellanza Castello Cabiaglio Castelseprio Castelveccana Castiglione Olona Castronno Cavaria con Premezzo Cazzago Brabbia Cislago Cittiglio Clivio Cocquio-Trevisago Comabbio Comerio Cremenaga Crosio della Valle Cuasso al Monte Cugliate-Fabiasco Cunardo Curiglia con Monteviasco Cuveglio Cuvio Daverio Dumenza Duno Fagnano Olona Ferno Ferrera di Varese Gallarate Galliate Lombardo Gavirate Gazzada Schianno Gemonio Gerenzano Germignaga Golasecca Gorla Maggiore Gorla Minore Gornate-Olona Grantola Inarzo Induno Olona Ispra Jerago con Orago Lavena Ponte Tresa Laveno-Mombello Leggiuno Lonate Ceppino Lonate Pozzolo Lozza Luino Luvinate Maccagno con Pino e Veddasca Malgesso Malnate Marchirolo Marnate Marzio Masciago Primo Mercallo Mesenzana Montegrino Valtravaglia Monvalle Morazzone Mornago Oggiona con Santo Stefano Olgiate Olona Origgio Orino Osmate Porto Ceresio Porto Valtravaglia Rancio Valcuvia Ranco Saltrio Samarate Sangiano Saronno Sesto Calende Solbiate Arno Solbiate Olona Somma Lombardo Sumirago Taino Ternate Tradate Travedona-Monate Tronzano Lago Maggiore Uboldo Valganna Varano Borghi Varese Vedano Olona Venegono Inferiore Venegono Superiore Vergiate Viggiù Vizzola Ticino
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera

* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16299
* Multimedia: Province of Varese / Q16299
# Vincenzo Bellini

Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini (Catania, Sizilia, 1801eko azaroaren 3a - Puteaux, Senako Gainak, Frantzia, 1835eko irailaren 23a) musikagile italiarra izan zen.
Opera landu zuen batik bat, ganbera-musika eta musika sakroaren hainbat lanekin batera.

## Lan nagusiak

* Adelson e Salvini (1825ean Napolin estreinatuta).
* Bianca e Gernando (1826, Napoli).
* Il pirata (1827, Milano).
* La straniera (1829, Milano).
* Zaira (1829, Parma).
* I Capuleti e i Montecchi (1830, Venezia).
* La sonnambula (1831, Milano).
* Norma (1831, Milano).
* Beatrice di Tenda (1833, Venezia).
* I puritani (1835, Paris).

## Ikus, gainera

* Musika klasikoa
* Datuak: Q170209
* Multimedia: Vincenzo Bellini / Q170209
# Vincenzo Galilei

Vincenzo Galilei (1520ko apirilaren 3a-1591ko uztailaren 2a) italiar musikari bat (laute jolea, konposatzailea eta musika teorikoa) eta Galileo Galilei astronomoaren aita izan zen. Italiako gaur egungo Pisako probintziako Santa Maria a Monten jaio zen, Florentziatik gertu, eta Florentzian hil zen. Funtsezko pertsonaia bat izan zen Pizkunde amaierako musikari dagokionez eta ekarpen esanguratsuak egin zituen barrokoa abiarazi zuen musika iraultzan.

## Biografia

Vincenzo Galilei gaztetan mezenas boteretsu eta eragin handikoen arreta erakarri zuen laute jole jaio bat izan zen. XVI. mendeko musika teorikorik garrantzitsuena izan zen Gioseffo Zarlino ezagutu zuen Venezian, eta honekin ikasten hasi zen. Beranduxeago Grezia klasikoko antzerkia eta musika berreskuratzen hasi zen, eta Camerata Florentina delakoarekin (Giovanni de'Bardi kondeak babestutako olerkari, musikari eta intelektual talde bat) harremana izan zuen, baita Girolamo Meirekin ere, garai hartan, Grezia klasikoko musikan aditurik garrantzitsuena. 1570eko hamarkadaren uneren batean, musika teoriari buruzko bere interesa eta bere konposaketak norantza honetan joaten hasi ziren.
Aditu askok bere semea matematika hutsetatik esperimentaziora (zientziaren historian garrantzi handikoa izan zena) eraman zuen aldaketaren bultzatzaile nagusitzat jotzen dute.

## Lana

Vincenzo Galileiren ekarpen teorikorik garrantzitsuenetako batzuk disonantziaren tratamenduan egin zituen. Berak, gai honi buruzko kontzeptu nahiko moderno bat zuen, "ahotsak leun badoaz" disonantzia iragankor bat ahalbidetzen zuena, baita noiz behinkakoak ere, suspentsioak kasu, "funtsezko disonantzia" deitu zituenak.
* Datuak: Q313765
* Multimedia: Vincenzo Galilei / Q313765
# Vincenzo Coronelli

Vincenzo Maria Coronelli (Venezia, 1650eko abuztuaren 16a - ibidem, 1718ko abenduaren 9a) italiar fraider frantziskotar, kosmografo eta kartografoa izan zen.
Hamar urterekin Ravenara xilografia ikastera iritsi zen eta 1763an frantziskotarren komentu batean sartu zen. Hamasei urterekin argitaratu zuen 140 lanetatik lehena. 1672an Erromara joan zen teologian doktoretza lortzeko eta astronomia eta Euklides ikertzen nabarmendu zen.
1678 inguruan geografo lanetan hasi zen eta Parmako dukeak lurbira-globoak eta zeruko-globoak fabrikatzeko enkargua eman zion. Dukea txundituta geratu zen emaitzarekin, eta Coronelli Gorteko teologo izendatu zuen. Coronellik teologo gisa zuen ospea hazi egin zen eta 1699an Frantziskotar Ordenako Aita Nagusia izendatu zuten.
Hurrengo urteetan Europako hainbat herrialdetan lan egin zuen 1705ean Veneziara itzuli aurretik. Bere proiektu kosmigrafikoa argitaratzen jarraitu zuen eta Veneziako Errepublikako kosmografo izendatu zuten. Accademia Cosmografixa degli Arhonauti ere sortu zuen.

## Luis XIV.arentzako globoak

César d'Estrées kardinalak Parisera gonbidatu zuen Coronelli 1691n, Luis XIV.a Borboikoa erregearentzat bi globo egiteko, Ipar Amerikako frantses esplorazio berrienak barne.

## Mapa batzuk

* America Settentrionale Colle Nuove Scoperte fin all' Anno 1688, Atlante Veneto liburua
* Koroniren setioa Grezian veneziarrek Moreako gerran
* "Abissinia, doue sono le Fonti del Nilo descritta secondo le relationi de P.P. Mendez, Almeida, Pais, Lobo, e Lodulfo del P. M. Coronelli M.C. Cosmografo della Seren. Rep. di Venetia"--Vincenzo Coronelli (1690)
* 1690-91 Atlante Veneto
* 1696-97 Isolario dell' Atlante Veneto
* 1996 Londra
* 1692 Corso geografico universale
* 1695 Re-issued
* 1693 Epitome Cosmografica
* 1693 Libro dei Globi
* 1701 Re-issued
* 1695 World Map
* 1696 Pacific Ocean

## Bibliografia partziala

* Morea, Negroponte & Adiacenze (1686).
* Atlante Veneto (1691 - 1696).
* Ritratti de celebri Personaggi (1697).
* Lo Specchio del Mare (1698).
* Singolarità di Venezia (1708-1709).
* Roma antico-moderna (1716).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q561604
* Multimedia: Vincenzo Coronelli / Q561604
# Vincenzo Scamozzi

Vincenzo Scamozzi (Vicenza, 1548ko irailaren 2a – 1616ko abuztuaren 7a) Pizkundeko arkitektoa izan zen, Cinquecento eta Seicento garaiaren hasierakoa. Vicenzan eta Veneziar Errepublikan egin zuen lan. Bertako arkitekto esanguratsuena izan zen, Andrea Palladio eta Baldassare Longhena kenduta.
Scamozziren arabera, arkitektura zientzia zehatza izan behar da, konplexua, eta sakonki aztertu beharreko berezko erregelaz osatua.

## Biografia

1548an Vicenzan jaioa, kulturalki Sebastiano Serliorekiko lotua zen Giandomenicok eman zion bere lehenbiziko hezkuntza. 1572an Venezian ezartzen da. Bertan, Vitruvioren arkitektura tratatua ikasten du, Daniele Barbaro eta Andrea Palladioren interpretazioen arabera.
Vicenzara itzuli zenean, hainbat jauregi eta etxe eraiki zituen Vicenzan bertan eta inguruko eskualdetan. Palladio 1580an hil eta gero, amaitu gabe utzi zituen hainbat lani amaiera eman zien.
Bere azken lanak Venezian egin zituen.

## Arkitektura zientzia bezala

Scamozzik hainbat berrikuntza ekarri zituen: Europako lehen museo publikoa antolatu zuen (1591 – 1593); espreski antzoki funtzioa izateko lehen eraikuntza proiektatu eta eraiki zuen Sabbionetan, Mantuan.
Hainbat lan garrantzitsu egin ostean, garaiko tratadu garrantzitsuenetakoa idatzi zuen 615ean: Arkitektura unibertsal baten ideia. Garaiko arkitektoen artean, oinarrizko testutzat hartua zen, batez ere Europako iparraldekoen artean.
Scamozzi, hainbat aspektutan, bere garaiko figura moderno bat zen, bai arkitekto bezala, bai intelektual bezala. Liburutegi pertsonal zabal bat osatu zuen, alor askotariko liburuak bilduz - liburuak garestiak izan arren -. Museo baten funtzionamendua proiektatu zuen lehena izan zen, erakusgaien disposizioa aztertzeaz gain, argiztapen naturala landuz.

## Lana

Bere lan nabarmenena Villa Pisani izan zen, Arroka deitua, Lonigon, Vicenzan. Planta zentraleko tipologia du. Ez da Palladioren Villa Capran oinarritzen, baizik eta tipologia arras berria erabili zuen, Erromako Panteoian inspiratuta.
Italiako Palmanova hiriaren diseinua, XVI. mendekoa, Scamozziri egozten zaio eskuarki.
* Datuak: Q309733
* Multimedia: Vincenzo Scamozzi / Q309733
# Vincenzo Cabianca

Vincenzo Cabianca (Verona, 1827ko ekainaren 21a – Erroma, 1902ko martxoaren 21a) italiar margolaria izan zen.
Veronako eta Veneziako akademietan ikasi zuen. Giuseppe Mazziniren mireslea eta Italia Gaztea mugimenduko kidea izan zen eta 1848an Bolognaren defentsan parte hartzen ari zela preso hartu zuten. Askatu ondoren, Venezian bizi izan zen 1849tik 1853ra.
1850eko hamarkadan Adriano Cecioni, Cristiano Banti eta Telemaco Signorini margolariak ezagutu zituen Florentziako Michelangelo kafetegian eta Macchiaioli taldearekin bat egin zuen. Orduan, aire zabaleko paisaiak margotu zituen, baina ez zituen alde batera utzi margolaritza historikoa eta literaturako gaiak. Eguzki-argiaren ondorioetan interesatu zen batez ere, eta kontrasteak nabarmendu zituen. Bere margolan askotan mojak agertzen dira.
Toskanara eta Parisera bidaiatu ondoren, Parman bizi izan zen 1864 eta 1868 artean, eta ondoren Erroman. Bere azken lanek sinbolisten eta prerrafaeliten eragina jaso zuten.

## Iruditegia

* Mojak (1861)
* Itsasertza (1860)
* San Petri in Porto Venere eliza (1860)
* Eguzki-argi (1870)
* Goiza (1901)
* Urketariak La Spezian, 1864

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1056504
* Multimedia: Vincenzo Cabianca / Q1056504
# Vincenzo Consolo

Vincenzo Consolo (Sant'Agata di Militello, Italia, 1933ko otsailaren 18a - Milan, 2012ko urtarrilaren 21a) italierazko idazlea izan zen. Idazkera bizia eta modernoa zuen, eta zenbaiten iritziz, baita barrokoa ere.

## Bizitza

Sizilian bizi izan zen batxilergoa egin zuen arte. Ondoren, Milana joan zen zuzenbidea ikastera, eta Siziliara itzuli zen irakasle izateko. Lehenengo eleberria, La Ferita dell'aprile (1963, Apirileko zauria) gerra hotzaren eta Elizaren komunismoaren kontrako gerraren testuinguruan idatzi zuen. Lan horretan Siziliako herri bateko bizitza azaltzen du; herria umezurztegi batek menderatzen du.
1968an Consolo Milana itzuli zen. Irakaskuntza utzi eta komunikazio-elkarte batean sartu zen. Il Sorriso dell´ignoto marinaio (1976, Marinel ezezagunaren irribarrea) lanean bi gizonen patua erakusten du, bi patu elkarren oso desberdinak; Consolok uhartetarren ikuspegia hartzen du independentzia nahia azaltzeko, eta ondoren, Italiaren batasunaren ondorio politikoen aurrean duen desengainua.
1985ean Lunaria lanarekin Pirandello saria irabazi zuen, eta handik bi urtera, Retablo (Erretaula) lanarekin, Grinzane Cavour saria. Eleberri hori Argien Mendean kokatzen du, eta maitasun atsekabetu bat azaltzen du hiru kontalari desberdinen bidez. Le Pietre di Pantalica (1988, Pantalicako harriak) kontakizun laburren bilduma da. 1989an Catarsi tragedia estreinatu zen, bertsoetan ondua, Cataniako Stabile antzokian. 1992an Notte tempo, casa per casa eleberriarekin Strega saria jaso zuen. Liburu hori erbestealdiari buruzko gogoeta bat da. L´Olivo e l´olivastro (1994) eleberrian bidaiari batek etsita eta haserre begiratzen dio Siziliari. Kritika eta kazetaritza ere landu zituen Consolok.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q679851
* Multimedia: Vincenzo Consolo / Q679851
# Vincenzo Torriani

Vincenzo Torriani (Novate Milanese, 1918ko irailaren 17a - Milan, 1996ko apirilaren 24a) Patroia ezizenez ezaguna, Italiako kirol exekutiboa eta Italiako Giroko errepideko txirrindularitza lasterketako zuzendaria izan zen 1949tik 1992ra.

## Bizitza

Oliba olio fabrika zuzentzen zuen familia batean jaio zen. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, familiako oliba olio konpainian sartu beharrean ekitaldiak antolatzen hastea aukeratu zuen. Azione Cattolica erlijio erakundearekin hasi zen eta handik lasterrera kirol ekitaldiak antolatzen hasi zen. Kirol ekitaldiak antolatzen ari zela, bere bidean Armando Cougneten La Gazzetta dello Sport topo egin eta 1946ko Italiako Giroko antolakuntzan hasi zen lanean. 1949ko Italiako Giroa hasi aurretik zuzendari bakarraren zeregina bereganatu zuen. 1989an, Torrianik egunerokoaren Giroko kontrola Carmine Castellanori utzi zion, eta honek kontrol osoa hartu zuen 1991ko edizioaren ondoren lasterketa erabat utzi ondoren. 1996ko apirilaren 24an hil zen

## Erreferentziak

* ↑ William Fotheringham. «Vincenzo Torriani: Godfather of the Giro» Cycling News (Future Publishing Limited).
* ↑ Dario Ceccarelli. «Il Giro piange papa Torriani» l'Unità (PCI).
* Datuak: Q2526977
* Multimedia: Vincenzo Torriani / Q2526977
# Veciana

Veciana Kataluniako udalerria da, Anoia eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 172 biztanle zituen. 38,9 km²-ko azalera du.

## Herri eta auzoak

* Montfalcó Gros
* Sant Pere del Vim
* Santa Maria del Camí
* Segur
* Veciana

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 284 | 303 | 483 | 533 | 501 | 502 | 504 | 306 | 211 | 163 | 157 | 172 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Vecianako udalaren webgunea.
* Datuak: Q15973
* Multimedia: Veciana / Q15973
# Veciella

Veciella (leonesez) edo La Vecilla (gaztelaniaz) Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. Riañuko mendialdea eskualdean dago, itsas mailatik 1.006 m metrora, eta km²-ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 437 biztanle zituen eta 2023 urteko erroldaren arabera 384 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Leóngo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1615474
* Multimedia: La Vecilla / Q1615474
# Vechelde

Vechelde Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Peine barrutia|Peine]] barrutian. 2014an 16.264 biztanle zituen 75,87 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q554288
* Multimedia: Vechelde / Q554288
# Vechigen

Vechigen Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Bern-Mittelland barruti administratiboa barrutian. 2014an 5,298 biztanle zituen 25 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66852
* Multimedia: Vechigen / Q66852
Muri bei Bern Bolligen Stettlen Worb Walkringen