OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kroaziako Eskubaloi Liga

Kroaziako Eskubaloi Liga (kroazieraz Dukat Premijer liga) Kroazian 1991etik aurrera jokatzen den eskubaloi txapelketa nagusia da. Orain arteko edizio guztietan RK Zagreb taldea nagusitu da gizonezkoetan eta emakumezkoetan RK Podravka Koprivnica taldeak irabazi ditu edizio gehienak.

## Gizonezkoetan
### Palmaresa

| Urtea | Irabazlea | Bigarrena |
| 1991-92 | RK Zagreb | RK Zamet |
| 1992-93 | RK Zagreb | RK Medveščak |
| 1993-94 | RK Zagreb | RK Umag |
| 1994-95 | RK Zagreb | Gortan Zadar |
| 1995-96 | RK Zagreb | RK Karlovac |
| 1996-97 | RK Zagreb | RK Split |
| 1997-98 | RK Zagreb | RK Split |
| 1998-99 | RK Zagreb | RK Metković |
| 1999-2000 | RK Zagreb | RK Metković |
| 2000-01 | RK Zagreb | RK Metković |
| 2001-02 | RK Zagreb | RK Metković |
| 2002-03 | RK Zagreb | RK Metković |
| 2003-04 | RK Zagreb | RK Metković |
| 2004-05 | RK Zagreb | RK Metković |
| 2005-06 | RK Zagreb | RK Čakovec |
| 2006-07 | RK Zagreb | RK Osijek |
| 2007-08 | RK Zagreb | RK Čakovec |
| 2008-09 | RK Zagreb | RK Nexe Našice |
| 2009-10 | RK Zagreb | RK Nexe Našice |
| 2010-11 | RK Zagreb | RK Nexe Našice |
| 2011-12 | RK Zagreb | RK Nexe Našice |
| 2012-13 | RK Zagreb | RK Nexe Našice |
| 2013-14 | RK Zagreb | RK Nexe Našice |
| 2014-15 | RK Zagreb | RK Nexe Našice |
| 2015-16 | RK Zagreb | RK Nexe Našice |
| 2016-17 | RK Zagreb | RK Nexe Našice |
| 2017-18 | RK Zagreb | RK Nexe Našice |

### Garaipenak

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| RK Zagreb | 27 | 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 |

## Emakumezkoetan
### Palmaresa

| Urtea | Irabazlea |
| 1991-92 | RK Lokomotiva Zagreb |
| 1992-93 | RK Podravka Koprivnica |
| 1993-94 | RK Podravka Koprivnica |
| 1994-95 | RK Podravka Koprivnica |
| 1995-96 | RK Podravka Koprivnica |
| 1996-97 | RK Podravka Koprivnica |
| 1997-98 | RK Podravka Koprivnica |
| 1998-99 | RK Podravka Koprivnica |
| 1999-2000 | RK Podravka Koprivnica |
| 2000-01 | RK Podravka Koprivnica |
| 2001-02 | RK Podravka Koprivnica |
| 2002-03 | RK Podravka Koprivnica |
| 2003-04 | RK Lokomotiva Zagreb |
| 2004-05 | RK Podravka Koprivnica |
| 2005-06 | RK Podravka Koprivnica |
| 2006-07 | RK Podravka Koprivnica |
| 2007-08 | RK Podravka Koprivnica |
| 2008-09 | RK Podravka Koprivnica |
| 2009-10 | RK Podravka Koprivnica |
| 2010-11 | RK Podravka Koprivnica |
| 2011-12 | RK Podravka Koprivnica |
| 2012-13 | RK Podravka Koprivnica |
| 2013-14 | RK Lokomotiva Zagreb |
| 2014-15 | RK Podravka Koprivnica |
| 2015-16 | RK Podravka Koprivnica |
| 2016-17 | RK Podravka Koprivnica |
| 2017-18 | RK Podravka Koprivnica |

### Garaipenak

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| RK Podravka Koprivnica | 24 | 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017, 2018 |
| RK Lokomotiva Zagreb | 3 | 1992, 2004, 2014 |

## Ikus, gainera

* Kroaziako Eskubaloi Kopa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q279617
# Kroaziako armarria

Kroaziako armarria 1990ko abenduaren 21ean onartu zuen Kroaziako Historia Sailak, Nikša Stančić buru zuela, Zagrebko Unibertsitatean.

## Deskribapena

Oinarrian Kroaziako armarri historikoa du, dagoeneko XIX mendean erabiltzen zena. Xake taularen itxurako 25 karratu ditu, zuriak eta gorriak tartekatzen direlarik.
Koroan bost armarri daude, Kroaziako lurralde historikoak izan diren bost erreinuen ezaugarriak dituztenak. Ezkerretik hasita:
* Lehenengoa Zagreb eta Kroazia erdialdeari dagokio: Oinarri urdinean izar hori bat eta ilgora horizontala ageri dira.
* Bigarrena Ragusako Errepublikaren armarria da, marra urdin eta gorriek osatzen dutena.
* Hirugarrenean Dalmaziako armarria ageri da, oinarri urdinean urrezko hiru lehoinabar dituena.
* Laugarrenean Istriako ahuntza ikusten da.
* Bosgarrena Eslavoniaren armarria da. Bertan sei puntako izarra eta lepahori beltza daude.

## Armarri historikoak

* Habsburgotarren menpeko Kroaziaren armarria (1868)
* Habsburgotarren menpeko Kroaziaren armarria (1868-1918)
* Kroaziako Banerria, Yugoslaviaren barnean (1939-1941)
* Kroaziako Estatu Askeko armarria (1941-1945)
* Kroaziako Errepublika Sozialista, Yugoslaviaren barnean (1943-1991)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184252
* Multimedia: Coats of arms of Croatia / Q184252
# Kroaziako Ban

Kroaziako Ban titulua (kroazieraz Hrvatski ban) hasieran herri agintariek bazuten ere 1102. urtetik aurrera Kroaziako erregeordeei eman zitzaien.

## Historia

Petar Krešimir IV.a erregea ondorengorik gabe hil zenean, Eslavoniako bana (erregeordea) zen Dimitar Zvonimir jarri zen agitari. Hau ere ondorengorik gabe hiltzean, 1102an Hungariako Inperioaren barnean sartu zen kroazia. Errege hungariarrek Kroaziako Banen esku utzi zuten herrialdearen antolaketa. Kroaziako Banaren instituzioak XX. menderarte iraun zuen.

## Ban ezagunenak

* Hungariaren menpe:
** Beloš Vukanović (1110?-1163?)
** Paul I Šubić (1245-1312)
** Nikola IV Frankopan (?-1432)
* Habsburgotarren Kroazia:
** Ivan Karlović (1478-1531)
** Nikola Šubić Zrinski (1508-1566)
** Toma Bakač Erdedi (1558-1624)
** Miklós Zrínyi (1620-1664)
** Petar Zrinski (1621-1671)
** Ignaz Gyulai (1763-1831)
** Josip Jelačić (1801-1859)
** Josip Šokčević (1811-1896)
* Austria-Hungariako Inperioaren barnean:
** Ivan Mažuranić (1814-1890)
** Iván Skerlecz (1873-1951)
* Jugoslaviaren barnean:
** Matko Laginja (1852-1930)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q253779
* Multimedia: Bans of Croatia / Q253779
# Kroaziako Eskubaloi Kopa

Kroaziako Eskubaloi Kopa (kroazieraz Hrvatski rukometni kup) Kroazian 1991etik aurrera jokatzen den eskubaloi txapelketa da, Ligaren ondoren garrantzitsuena. Orain arteko edizio gehienak RK Zagreb taldeak irabazi ditu gizonezkoetan eta emakumezkoetan RK Podravka Koprivnica taldeak.

## Gizonezkoak

| Urtea | Irabazlea |
| 1991-92 | RK Zagreb |
| 1992-93 | RK Zagreb |
| 1993-94 | RK Zagreb |
| 1994-95 | RK Zagreb |
| 1995-96 | RK Zagreb |
| 1996-97 | RK Zagreb |
| 1997-98 | RK Zagreb |
| 1998-99 | RK Zagreb |
| 1999-2000 | RK Zagreb |
| 2000-01 | RK Metković |
| 2001-02 | RK Metković |
| 2002-03 | RK Zagreb |
| 2003-04 | RK Zagreb |
| 2004-05 | RK Zagreb |
| 2005-06 | RK Zagreb |
| 2006-07 | RK Zagreb |
| 2007-08 | RK Zagreb |
| 2008-09 | RK Zagreb |
| 2009-10 | RK Zagreb |
| 2010-11 | RK Zagreb |
| 2011-12 | RK Zagreb |
| 2012-13 | RK Zagreb |
| 2013-14 | RK Zagreb |
| 2014-15 | RK Zagreb |
| 2015-16 | RK Zagreb |
| 2016-17 | RK Zagreb |
| 2017-18 | RK Zagreb |
| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| RK Zagreb | 25 | 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 |
| RK Metković | 2 | 2001, 2002 |

## Emakumezkoetan

| Urtea | Irabazlea |
| 1991-92 | RK Lokomotiva Zagreb |
| 1992-93 | RK Podravka Koprivnica |
| 1993-94 | RK Podravka Koprivnica |
| 1994-95 | RK Podravka Koprivnica |
| 1995-96 | RK Podravka Koprivnica |
| 1996-97 | RK Podravka Koprivnica |
| 1997-98 | RK Podravka Koprivnica |
| 1998-99 | RK Podravka Koprivnica |
| 1999-2000 | RK Podravka Koprivnica |
| 2000-01 | RK Podravka Koprivnica |
| 2001-02 | RK Podravka Koprivnica |
| 2002-03 | RK Podravka Koprivnica |
| 2003-04 | RK Podravka Koprivnica |
| 2004-05 | RK Lokomotiva Zagreb |
| 2005-06 | RK Podravka Koprivnica |
| 2006-07 | RK Lokomotiva Zagreb |
| 2007-08 | RK Podravka Koprivnica |
| 2008-09 | RK Podravka Koprivnica |
| 2009-10 | RK Podravka Koprivnica |
| 2010-11 | RK Podravka Koprivnica |
| 2011-12 | RK Podravka Koprivnica |
| 2012-13 | RK Podravka Koprivnica |
| 2013-14 | RK Lokomotiva Zagreb |
| 2014-15 | RK Podravka Koprivnica |
| 2015-16 | RK Podravka Koprivnica |
| 2016-17 | RK Podravka Koprivnica |
| 2017-18 | RK Lokomotiva Zagreb |
| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| RK Podravka Koprivnica | 22 | 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017 |
| RK Lokomotiva Zagreb | 5 | 1992, 2005, 2007, 2014, 2018 |

## Ikus, gainera

* Kroaziako Eskubaloi Liga

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3514324
# Kroaziako Saskibaloi Liga

Kroaziako Saskibaloi Liga edo A-1 Liga (kroazieraz Prva hrvatska košarkaška liga) Kroazian 1991etik aurrera jokatzen den saskibaloi txapelketa nagusia da. Orain arteko edizio gehienetan Cibona Zagreb taldea nagusitu da.

## Palmaresak

| Urtea | Irabazlea | Emaitza | Finalista |
| 1991-92 | Cibona Zagreb | 2-1 | KK Zadar |
| 1992-93 | Cibona Zagreb | 3-1 | KK Split |
| 1993-94 | Cibona Zagreb | 3-0 | KK Split |
| 1994-95 | Cibona Zagreb | 3-1 | KK Zrinjevac |
| 1995-96 | Cibona Zagreb | 3-1 | KK Split |
| 1996-97 | Cibona Zagreb | 3-1 | KK Split |
| 1997-98 | Cibona Zagreb | 3-1 | KK Zadar |
| 1998-99 | Cibona Zagreb | 3-1 | KK Zadar |
| 1999-2000 | Cibona Zagreb | 2-0 | KK Zadar |
| 2000-01 | Cibona Zagreb | 3-0 | KK Split |
| 2001-02 | Cibona Zagreb | 2-0 | KK Zadar |
| 2002-03 | KK Split | 2-0 | Cibona Zagreb |
| 2003-04 | Cibona Zagreb | 3-1 | KK Zadar |
| 2004-05 | KK Zadar | 3-2 | Cibona Zagreb |
| 2005-06 | Cibona Zagreb | 2-1 | KK Zadar |
| 2006-07 | Cibona Zagreb | 3-2 | KK Zadar |
| 2007-08 | KK Zadar | 3-2 | KK Split |
| 2008-09 | Cibona Zagreb | 3-1 | KK Zadar |
| 2009-10 | Cibona Zagreb | 3-2 | KK Zadar |
| 2010-11 | KK Zagreb | 3-0 | KK Cedevita |
| 2011-12 | Cibona Zagreb | 3-1 | KK Cedevita |
| 2012-13 | Cibona Zagreb | 3-0 | KK Zadar |
| 2013-14 | KK Cedevita | 3-0 | Cibona Zagreb |
| 2014-15 | KK Cedevita | 3-1 | Cibona Zagreb |
| 2015-16 | KK Cedevita | 3-0 | Cibona Zagreb |
| 2016-17 | KK Cedevita | 3-2 | Cibona Zagreb |

## Garaipenak

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| Cibona Zagreb | 18 | 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2004, 2006, 2007, 2009, 2010, 2012, 2013 |
| KK Cedevita | 4 | 2014, 2015, 2016, 2017 |
| KK Zadar | 2 | 2005, 2008 |
| KK Split | 1 | 2003 |
| KK Zagreb | 1 | 2011 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2083746
# Kroaziako Erresuma

Kroaziako Erresuma izan daiteke:
* Kroaziako Erresuma (925–1102)
* Kroaziako Erresuma (1102–1526), Hungariako Erresumarekin baturik.
* Kroaziako Erresuma (Habsburgo) (1527–1868)
* Kroazia-Eslavoniako Erresuma (1868–1918)
# Lakeside (Iowa)

Lakeside Iowako hiri bat da. Buena Vista konderrian kokatua dago. 2010ean 596 biztanle zituen, 0,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Buena Vista konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1905659
# Lakeside (Kalifornia)

Lakeside Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Diego konderrian dago, Kalifornia estatuan. 21.152 biztanle ditu, 18,854912 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* San Diego konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2499052
* Multimedia: Lakeside, California / Q2499052
# Lakera

Lakera edo lak hizkuntza (jatorrizko hizkuntzan, лакку маз) Errusiako Dagestan eskualdeko hegoaldean hitz egiten den hizkuntza bat da, guztira 150 000 hiztun inguru dituena (2010. urtean egin zen erroldaren arabera). Alfabeto zirilikoaren bidez idazten da.

## Ikus, gainera

* Kaukasia
* Alfabeto zirilikoa
* Nazioarteko Alfabeto Fonetikoa
* Lakerazko wikipedia

## Erreferentziak

* ↑ Lakera Ethnologuen (2015)

## Kanpo estekak

* Lakeraz idazteko sistemak
* Lak House — Lak herriaren kultura erakusten duen webgunea
* Лакку Билаят — Lak foro nazionala
* Datuak: Q36206
# Lakes (Alaska)

Lakes Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Matanuska-Susitna Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan. 6.706 biztanle ditu, 36,215034 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Matanuska-Susitna Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180085
# Lakes by the Bay (Florida)

Lakes by the Bay Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Miami-Dade konderrian kokatuta dago, Florida estatuan. 9.055 biztanle ditu, 12.949.940 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Miami-Dade konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2332804
# Lakeshire (Missouri)

Lakeshire Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 1.432 biztanle zituen, 0,54 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* St. Louis konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q602686
# Lakeshore Gardens-Hidden Acres (Texas)

Lakeshore Gardens-Hidden Acres Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Patricio konderrian kokatuta dago, Texas estatuan. 637 biztanle ditu, 8,12019 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* San Patricio konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3306773
# Lakeside (Florida)

Lakeside Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Clay konderrian dago, Florida estatuan. 31.275 biztanle ditu, 40,713761 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Clay konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2464071
# Lakerazko Wikipedia

Lakerazko Wikipedia Wikipediaren lakerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 39 artikulu baino ez zituen eta Wikipedien zerrendan 255.a zen.

## Kanpo estekak

* Lakerazko Wikipedia
* Datuak: Q6587084
* Multimedia: Lak Wikipedia / Q6587084
# Lakeside (Colorado)

Lakeside Coloradoko herri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 8 biztanle zituen, 0,4860 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2370198
* Multimedia: Lakeside, Colorado / Q2370198
# Kłoczew udalerria

Kłoczew Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Ryki barrutian kokatuta. 143,06 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7267 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2193958
* Multimedia: Gmina Kłoczew / Q2193958
ieaLublingo voivoderriko udalerriak :
# Kłodawa udalerria (Lubuszeko voivoderria)

Kłodawa ( (Audio·info)) Poloniako Lubuszeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Gorzów barrutian kokatuta. 234,72 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8407 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1532938
* Multimedia: Gmina Kłodawa, Lubusz Voivodeship / Q1532938
ieaLubuszeko voivoderriko udalerriak :
# Kłodzko

Kłodzko ( (Audio·info)) Poloniako Silesia Behereko voivoderriko hiri-udalerri bat da, Kłodzko barrutian kokatuta. 24,84 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 27395 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q284604
* Multimedia: Kłodzko / Q284604
ieaSilesia Behereko voivoderriko udalerriak :
# Kłodzko landa-udalerria

Kłodzko ( (Audio·info)) Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Kłodzko barrutian kokatuta. 253,25 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 17235 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2324151
* Multimedia: Gmina Kłodzko / Q2324151
ieaSilesia Behereko voivoderriko udalerriak :
# Kłodawa udalerria (Polonia Handiko voivoderria)

Kłodawa ( (Audio·info)) Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Koło barrutian kokatuta. 128,93 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 13068 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q542775
* Multimedia: Gmina Kłodawa, Greater Poland Voivodeship / Q542775
ieaPolonia Handiko voivoderriko udalerriak :
# Kłomnice udalerria

Kłomnice Poloniako Silesiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Częstochowa barrutian kokatuta. 147,73 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 13638 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q553555
ieaSilesiako voivoderriko udalerriak :
# Kōbō Abe

Kōbō Abe (japonieraz: 安部 公房, Abe Kōbō) (Tokio, 1924ko martxoaren 7a - ibidem, 1993ko urtarrilaren 22a), Kimifusa Abe (japonieraz: 安部 公房, Abe Kimifusa) idazlearen izengoitia, japonierazko eleberrigile eta antzerkigilea izan zen.

## Bizitza

Tokion jaio bazen ere, laster joan zen Mantxuriara bizitzera, han mediku baitzen aita. Haurtzaroan, besteak beste, entomologiak eta Kafkaren literaturak erakarri zuten. 1941ean Japoniara itzuli eta 1943an Tokioko Unibertsitateko Medikuntza fakultatean matrikulatu zen, baina Mantxuriara joan zen berriro, Bigarren Mundu Gerra bukatu eta aberriratu zuten arte. 1948an amaitu zituen ikasketak.
Urtebete lehenago, berak finantzatu behar izan zuen olerki-liburu baten argitalpena. Aldi labur batean antzerkigintza marxista landu ondoren, bere estilo berezia finkatu zuen, absurdoa eta kafkiarra, sarritan egoera xelebreetan aurkitu ohi diren pertsonaiez betea. Olerkari eta antzerkigile ere izan zen arren, Abe Kōbōk eleberria landu zuen, gehienbat. S. Karmaren krimena obrarekin Akutagawa Saria lortu zuen, 1951n. Kostaldeko herri bitxi batean atzemandako entomologo amateur bati buruz diharduen Suna-no-onna (1962, Hondarretako emakumea) eleberria nazioartean ezaguna izan zen film baten oinarria izan zen. Tanin-no-kao (1964, Bestearen aurpegia) eleberriak aurpegia desitxuratua duen gizon batek nortasun soziala berreskuratzeko egiten dituen ahaleginak kontatzen ditu. Aberen eleberri garrantzitsuak dira, halaber, Mapa aurritua (1967) eta Ezkutuko topaketa (1977). Telebistarako eta beste komunikabideetarako idazteaz gainera, bere antzerki-konpainia ere izan zuen Abe Kōbōk Tokion.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Who Was Who in America, 1993–1996. 11 New Providence, N.J.: Marquis Who's Who, 1 or. ISBN 0837902258..
* Datuak: Q186273
* Multimedia: Kōbō Abe / Q186273
# Kōchi

Kōchi (japonieraz: 高知市, Kōchi-shi) Japoniako hegoaldeko hiria eta arrantza-portua da, bai eta izen bereko prefeturako hiriburua ere. 2014ko erroldaren arabera 339.091 biztanle ditu.

## Historia

1601 urtean Yamauchi Kazutoyo daymioak Tosa probintziako hiri gotortua sortzeko Kōchiko gaztelua eraiki zuen Kagami ibaiak eraturiko lautadan. Hiriak berehala garapen handia izan zuen, probintziako hiri handiena eta ondorioz hiriburua bihurtuz. Meiji berrezarkuntzaren garaian enperadorearen aldeko hiri sutsua izan zen eta ondoren demokrazia eta eskubide zibilen defendatzailea izan zen.
Inguruko hirien artean industria eta ekonomiagune garrantzitsuena zenez Bigarren Mundu Gerran hegazkin estatubatuarrek bonbakatu egin zuten. 1060 tona bonba inzendiario jaurti zituzten eta hiriaren %48a suntsitu zen.

## Geografia

Kagami ibaiaren ertzean dago, Tosako Badiaren erdian, Shikoku uhartearen hegoaldean. Godaisan mendiaren oinean dago.

## Klima

Datu klimatikoak (Kōchi, 1981-2010) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 23.5 | 25.2 | 26.3 | 30.0 | 32.3 | 34.7 | 38.3 | 38.4 | 36.9 | 32.2 | 28.0 | 23.5 | 38.4 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 11.9 | 12.9 | 15.9 | 20.8 | 24.4 | 27.0 | 30.7 | 31.9 | 29.3 | 24.5 | 19.3 | 14.3 | 21.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.6 | 2.7 | 6.0 | 10.7 | 15.2 | 19.4 | 23.5 | 24.0 | 21.0 | 14.9 | 9.2 | 3.8 | 12.7 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -7.6 | -7.9 | -6.5 | -0.9 | 3.8 | 9.1 | 14.6 | 15.9 | 10.0 | 2.5 | -1.9 | -6.6 | -7.9 |
| Euria (mm) | 58.6 | 106.3 | 190.0 | 244.3 | 292.0 | 346.4 | 328.3 | 282.5 | 350.0 | 165.7 | 125.1 | 58.4 | 2547.6 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 13.1 | 13.5 | 16.5 | 14.7 | 15.9 | 19.1 | 20.1 | 18.8 | 18.5 | 13.7 | 12.0 | 12.3 | 188.2 |
| Eguzki orduak | 188.4 | 173.1 | 184.1 | 191.7 | 185.6 | 142.4 | 175.7 | 205.8 | 162.0 | 182.4 | 170.3 | 192.7 | 2154.2 |
| Hezetasuna (%) | 60 | 59 | 62 | 64 | 70 | 77 | 78 | 75 | 73 | 68 | 67 | 63 | 68 |
| Iturria (1): 平年値（年・月ごとの値） ||||||||||||||
| Iturria (2): 観測史上1～10位の値（年間を通じての値） ||||||||||||||

## Ekonomia

Industria txikiak ditu: janari-industria, zurgintza, papergintza, porlana, nekazaritzako makineria.

## Ondasun nabarmenak

* Kōchiko gaztelua.
* Shikokuko erromesbideko 30, 31 eta 33. tenpluak hirian daude.
* Tosa jinja santutegia.

## Iruditegia

* Kagami ibaia, Kōchi hiriaren erdian .
* Kōchiko gaztelua.
* Chikurin-ji (Shikokuko erromesbideko 31.a).
* Tosa jinja santutegia.
* Makino lorategi botanikoak.
* Kochiko arte museoa.

## Hiri senidetuak

* Wuhu (Txina)
* Surabaya (Indonesia)
* Kitami (Hokkaido) (Japonia)
* West Linn (Oregon) (AEB)
* Castanhal (Pará) (Brasil)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Kōchiko udalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q200251
* Multimedia: Kochi, Kochi / Q200251
# La gran aventura de Mortadelo y Filemón

La gran aventura de Mortadelo y Filemón (euskaraz Mortadelo eta Filemónen abentura handia) 2003ko Javier Fesser espainiar zinema zuzendariak zuzendu eta Guillermo Fesser anaiarekin batera idatzitako umorezko film bat da. Francisco Ibáñez komikigilearen Mortadelo eta Filemón pertsonaien komikietan oinarritua dago. Benito Pocino, Pepe Viyuela, Dominique Pinon, Paco Sagarzazu, Mariano Venancio, María Isbert, Janfri Topera, Berta Ojea eta Eduardo Gómez aktoreek antzeztu zuten.
Mortadelo y Filemón. Misión: salvar la Tierra (2008) eta Mortadelo y Filemón contra Jimmy el Cachondo (2015) jarraipenak izan ditu.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bacterio irakasleari (Janfri Topera) bere asmakizun arriskutsuena ohostu berri diote, diktadore txiki eta ero baten eskuetan amaitu duen gailua, Calimero tiranoa (Paco Sagarzazu), honek gailua bere onurarako erabili nahi du.
Bacteriok gailua nola edo hala berreskuratu nahi du, baina Mortadelo eta Filemón (Benito Pocino eta Pepe Viyuela) hori lortzeko ez ditu gai ikusten. Bi agente ospetsuak T.I.A. erakundeak detektibe harroxko está harroputz bat kontratatu duela jabetzean, beren kaxa eta arriskura jardutea erabakiko dute.

## Aktoreak

* Benito Pocino: Mortadelo
* Pepe Viyuela: Filemón
* Berta Ojea: Ofelia
* Dominique Pinon: Fredy Mazas
* Paco Sagarzazu: Calimero tiranoa
* Mariano Venancio: Superra
* Janfri Topera: Bacterio irakaslea
* Janusz Ziemniak: Nadiusko
* María Isbert: Filemónen ama
* Emilio Gavira: Rompetechos

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1100832
# La gran familia española

La gran familia española 2013ko Daniel Sánchez Arévalo espainiar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
2010eko Munduko Futbol Txapelketaren finaleko egunean, familia batek ezkontza bat ospatzen du.

## Aktoreak

* Héctor Colomé: aita
* Antonio de la Torre: Adán Montero Sanz
* Roberto Álamo: Benjamín "Ben" Montero Sanz
* Quim Gutiérrez: Caleb Montero Sanz
* Miquel Fernández: Daniel "Dani" Montero Sanz
* Patrick Criado: Efraín "Efra" Montero Sanz
** Teo Planell: Efraín (umea)
* Sandy Gilberte: Fran
* Arancha Martí: Carla Diego López
* Verónica Echegui: Cris
* Alicia Rubio: Marisa
* Sandra Martín: Mónica Diego López
* Pilar Castro: emaztegaiaren ama

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9019307