OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Galway badia

Galway badia (irlanderaz Galway Bay, irlanderaz: Loch Lurgain edo Cuan na Gaillimhe) Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen badia edo bokalea da. Connacht probintziako Galway konderritik hasi eta Clareko konderrian dagoen The Burren eskualdera doa. Galway hiria izen bereko badiaren ipar-ekialdean kokatzen da. Galway badiak 50 kilometro luze eta 10 eta 30 kilometro zabalera du. Ozeano Atlantikotik sartu ezkero, badia honen mendebaldean Aran uharteak (Oileáin Árann) daude, gainera badian zehar beste hainbeste uhartetxo ere badaude. Aran uharteak eta lur lehorraren artean dauden badia honetarako sarbideak honako hauek dira:
* Iparraldeko itsasartea / An Súnda ó Thuaidh, Inishmore uhartea eta Galwayko konderriko Leitir Mealláin udalerriaren artean kokatzen da, garai batean Bealach Locha Lurgan bezala ezagutu zen.
* Gregoryko itsasartea / Súnda Ghríoghóra, Inishmore eta Inishmaan uharteen artean kokatzen da, lehengo denboretan irlanderaz Bealach na h-Áite bezala ere ezagutu zen.
* Zorigaiztoko itsasartea / An Súnda Salach, Inishmaan eta Inisheer uharteen artean kokatzen da, garai batean Bealach na Fearbhaighe bezala ere ezagutu zen.
* Hegoaldeko itsasartea / An Súnda ó Theas, antzinean Bealach na Finnise bezala ezagutua, Inisheer eta Clareko konderriaren artean kokatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1127599
* Multimedia: Galway Bay / Q1127599
# Galwayko katedrala

Galwayko katedrala edo Zeruko Gure Amaren eta San Nikolasen katedrala (ingelesez Galway Cathedral edo The Cathedral of Our Lady Assumed into Heaven and St Nicholas, eta irlanderaz Ard-Eaglais Mhaighdean na Deastógála agus Naomh Nioclás) Irlandako mendebaldean dagoen Galway hiriko katedral katoliko bat da.
1958an hiriko espetxe zaharra zegoen lekuan eraikitzen hasi eta 1965ean amaitu zen.

## Iruditegia

* Kanpoaldea.
* Beiratea.
* Aldarea.

## Kanpo estekak

* Galwayko katedralaren webgunea (Ingelesez)
* Galwayko katedraleko musika emanaldi eta kontzertuen webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q1736186
* Multimedia: Galway Cathedral / Q1736186
# Flavia Maximiana Teodora

Flavia Maximiana Teodora (Teodora bezala ezagututa) Maximianoren alabaordea izan zen. Bere gurasoak Flavio Afranio Anibaliano eta Eutropia, 283 urtean dibortziatu eta geroago Maximianorekin ezkondu zena. Teodoraren aita kontsula izan zen 292 urtean eta Dioklezianorekin pretorioko prefeta baita ere.
293 urtean Flavio Valerio Konstaziorekin ezkondu zen, geroago Konstanzio kloro emperadorea izango zena, honek bere lehen emaztea dibortziatu ondoren, Helena izenekoa, bere kokapen politikoa hobetzeko.

## Familia

Bikote honek 6 seme-alaba izan zituen:
* Flavio Dalmazio
* Julio Konstanzio, Juliano enperadorearen aita
* Anibaliano, 337ko purgaketa inperialen aurretik hil omen zena, biktimen artean aurkitu ez delako.
* Anastasia
* Flavia Julia Konstanzia, Lizinio enperadorearen emaztea
* Eutropia, Nepotianoren ama
Zuhaitz genealogikoa :
Constantius Gallus
Juliano Apostata
Julius Constantius
Julia Galla
daughter of Julius Constantius
Flavius Hannibalianus
Flavius Dalmatius
Diokleziano
Maximiano
Dalmatius
Flavia Maximiana Teodora
Eutropia
Eutropia
Nepotiano
Flavia Julia Constantia
Lizinio II.a
Anastasia
Flavius Hannibalianus :

## Erreferentziak

* ↑ «Teodora» www.tesorillo.com (Noiz kontsultatua: 2024-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q232094
* Multimedia: Flavia Maximiana Theodora / Q232094
# Geb

Geb, jainko sortzailea, biziaren eta emankortasunaren printzipioa, Lurraren pertsonifikazioa da, Geben Etxea egiptoar mitologian.

## Ikonografia

Koroatutako berde ilun koloreko gizona, buruan antzar bat duela

## Mitologia

Geb, jainkorik antzinakoenetako bat da. Jainkoen Printzea, bere aita Shuren tronua heredatzen du, ondoren Lurraren gaineko autoritatea Osirisi eman zion, ondoren Horusentzat izan zen, eta, azkenik, faraoiarentzat, Geben oinordeko deitua.
Heliopoliseko kosmogonian, Shu eta Tefnuten semea zen. Nuten neba eta senarra, bere seme-alabak Osiris, Isis, Neftis eta Seth izan ziren. Nutekin, Arrautza Handia sortu zuen, hemendik, Bennu txoria jaio zelarik (Fenix hegazti egiptoarra).
Epaiketa Gelan, hildakoaren bihotzaren pisaketa zaintzen zuen eta zuzenak izan ez zirenen izpirituak preso mantentzen zituen, Hilen Liburuaren arabera. Duateko ateetako zaindari ere bada.

## Sinkretismoa

Jainko sortzaile bezala, Atumekin identifikatua izan zen.

## Gurtza

Heliopolis, Tebas, Edfu, Kom Ombo eta Sinain gurtua izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q168444
* Multimedia: Geb / Q168444
# Gebala

Gebala barduliarren lurraldeko civitas bat izan zen, Ptolomeok aipatu zuena. Tradizioak Gebaran zegoela dio, baina hori froga dezakeen aztarnategi arkeologikorik ez dago.

## Erreferentziak

* ↑ Emborujo, A., Ortiz de Urbina, E. & Santos, J.. (1992). «Reconstrucción paleogeográfica de autrigones, caristios y várdulos» Complutum (2): 449..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16517372
# Gebara (argipena)

Gebara izenak hainbat adiera du:
* Gebara Arabako herria, Barrundia udalerrian.
* Gebara, euskal deitura, Guevara idatzi ohi dena gaztelaniaz, Gebara leinuaren izena.
Gebara leinuari lotutako eraikinak Euskal Herrian:
* Gebarako gaztelua, hondakinetan dena, Araban.
* Gebaratarren dorretxea, Gebara herrian.
* Gebara etxea, Segurako jauregi bat (Gipuzkoa)
* Gebara-Lazarraga jauregia, Oreitiako jauregi bat (Araba).
* Otalora-Gebara jauregia, Zurbao herrian (Araba).
* Gobeu-Gebara-San Joan jauregia, Gasteizen.
Atzerriko eraikinak, Guevara formarekin izendatuak:
* Guevara jauregia (Lorca), Espainia.
* Guevara di Bovino jauregia, Napoli, Italia.
* Guevara dorrea (Potenza), Italia
* Guevara dorrea (Ischia), Italia.
Gebara deitura duten pertsonen artean, Wikipedia honetan daude:
* Emilio Gebara, arabar politikaria.
* Juan Ramón Gebara, arabar politikaria.
* Maria Gebara, 17. mendeko noblea.
* Ander Gebara, arabar futbolaria.
# Gebara (leinua)

    Artikulu hau nobleziako leinuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gebara (argipena)».
Gebara leinua edo gebaratarrak Erdi Aroan, Araban eta Gipuzkoan, Oñatin bereziki, nabarmendu zen familia noblea izan zen.

## Historia

XII. eta XIII. mendeetan, Gipuzkoako jaun izan ziren etxe horretako aitoren seme batzuk, Nafarroako erregeen zerbitzura. XIV. mendean, Gaztelako koroarekiko loturak estutu zituzten gebaratarrek eta handik aurrera Oñati, Gebara, Leintz Gatzaga eta beste leku askotako jaun izan ziren. Leinuen arteko gatazketan eta Arrasateko erreketan parte hartu zuten (azken hori 1448. urtean). Oñatiko konderria sortu zuten 1501. urtean.

## Atzerriko Guevarak

Gebara izenaren gaztelerazko forma atzerrian zabaldu zen Guevara forman, zenbait genealogia zabaldu ziren Gaztelan, Aragoiko Erresuman, eta baita Italian ere.
Familiako adar bat Napoliko Erresumara igaro zen 1435. urte inguruan Alfontso V.a Aragoikoari jarraituz, Iñigo Gebara edo Innico de Guevara (Italian idazten zen eran) delakoak. Innico hau Pedro Velez de Gebara Oñatiko 10. jaunaren semea zen, eta titulu asko hartu zituen Italian: Vastoko markesa, eta Ariano, Apici eta Potenzako kondea; eta era berean Napoliko Erresumako Seneskalgo Handiaren kargua hartu zuen; ordura arte zenbait familiaren esku egon zena, baina hurrengo 300 urteetan, kargua desagertu arte, Guevara izena zutenek eraman zutena.
Italian zenbait familia noblek lehen Gebara italiar haren oinordekotza hartu zuten geneaologietan, bereziki Guevara de Guevara izenekoak (Arpaiako markesak) eta Guevara Suardo familia, Bovinoko dukerriko agintari tradizionalak.

## Ikus, gainera

* Gebara (argipena)
* Guevara (argipena)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Italieraz) «GUEVARA, Iñigo in "Dizionario Biografico"» www.treccani.it (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* ↑ Rosario Villari, Note Sulla Rifeudalizzazione Del Regno Di Napoli Alla Vigilia Della Rivoluzione Di Masaniello. II. Congiura Aristocratica e Rivoluzione Popolare, Studi Storici, vol. 6, n. 2, 1965, pp. 295–328.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97278289
# Gebara armarria

Gebara armarria Gebara leinuaren blasoi heraldiko tradizionala da, leinuari lotutako jauregietan eta iruditerian ikus daitekeena, Euskal Herrian zein atzerrian.

## Deskribapena

Ezkutu laurdenkatuan, 1. eta 4. laukian, zilarrezko oihalak hiru aho-zerrendetan urrezko fobdian; zilarrezko bost hostoko irudiak 2. eta 3, laukietan, bertsio askotan bost bihotz direlarik.

## Iruditegia

* Innico de Guevara noble italiarra, atzean leinuaren blasoia duela, baina laukiak ohiko posiziotik aldatuta.
* Gebara armarria Oreitiako Gebara-Lazarraga jauregian.
* Gipuzkoako Segurako Gebara etxean, armarri mixtoa, 1. eta 4. laukian Gebaratarren ikurrak dituena.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) García Caraffa, A.. (1966). El Solar Vasco-Navarro,. .
* ↑ Libro de armería del Reino de Navarra. Gobierno de Navarra [2001?] ISBN 84-235-2166-4. PMC 49688973. (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
# Geba (ibaia)

Geba mendebaldeko Afrikako ibaia da, 540 km-ko luzera duena.

## Ibilbidea

Bere iturria Ginean dago, Fouta Djalonen. Hegoaldeko Senegal zeharkatu ondoren, Ginea-Bissaun sartzen da. Corubal bere ibaiadar nagusiaren urak hartu ondoren, Bafatátik aurrera nabigagarria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q201520
* Multimedia: Geba River / Q201520
# Gebara-Lazarraga jauregia

Gebara-Lazarraga jauregia Oreitia herrian (Gasteizko udalerrian) dagoen dorretxe edo jauregi bat da, 16. mendekoa sortzez. Ondare babestu gisa sailkatua du Eusko Jaurlaritzak.
21. mendean eraberrituta dago eta erabili egiten da. Bi solairuko eraikina eta fatxadan puntu erdiko bi arku nabarmentzen dira, eta goialdean, ezker-eskuin jauregiari izena ematen dituen bi familien harmarriak, Gebara eta Lazarraga leinuenak.

## Erreferentziak

* ↑ «Guevara - Lazarraga jauregia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2022-02-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) «TORRES, CASTILLOS Y CASAS SOLARIEGAS» studylib.es (Noiz kontsultatua: 2022-02-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65948142
* Multimedia: Gebara-Lazarraga palace / Q65948142
# Fortaleny

Fortaleny Valentziako Erkidegoko udalerria da, Ribera Baixa eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 997 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q2264681
* Multimedia: Fortaleny / Q2264681
# Fortaleza do Tabocão

Fortaleza do Tabocão Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. 3.455 biztanle ditu 621,562 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Tocantins

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1801070
* Multimedia: Fortaleza do Tabocão / Q1801070
# Fortaleza dos Valos

Fortaleza dos Valos Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 4.477 biztanle ditu 650,365 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q961448
* Multimedia: Fortaleza dos Valos / Q961448
# Fort d'Aubervilliers (Parisko metroa)

Fort d'Aubervilliers Parisko metroaren geltokia da, Aubervilliers udalerrian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 7. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q1438901
* Multimedia: Fort d'Aubervilliers (Paris Metro) / Q1438901
# Fort de la Conchée

Fort de la Conchée Bretainiako Saint-Malo hirian dagoen gotorleku bat da. Hiriko harresietatik lau kilometrotara dagoen uharte batean kokaturik dago.

## Historia

Quincé uhartean 1689an Luis XIV.a Frantziakoak gotorleku bat eraikitzeko agindua eman zuen. 1693an, oraindik eraikuntzan ari zirela ingelesek erasotu egin zuten eta 1695ean berriz, oraingoan herbeheretarrek lagunduta. Lanak amaitu gabe zeuden arren hamar kainoi bazituzten eta erasoari aurre egiteko gai izan ziren. Gotorlekuaren eraikuntza lanak 1705 urtean amaitu zituzten.
1889an zaharkitua zegoela erbaki zen eta 1901ean militarrek alde egin zuten bertatik. Bigarren Mundu Gerran alemaniarrek tiro praktikak egiteko itu gisa erabili zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3207707
* Multimedia: Fort de la Conchée (Saint-Malo) / Q3207707
# Fort Yukon (Alaska)

Fort Yukon (gwich'in hizkuntzan: Gwichyaa Zheh) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Yukon–Koyukuk Census Arean kokatuta dago, Alaska estatuan. 428 biztanle ditu, 19,342427 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Alaska Native Place Names» www.uaf.edu (Noiz kontsultatua: 2023-07-01).

## Ikus, gainera

* Yukon–Koyukuk Census Area

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79408
* Multimedia: Fort Yukon, Alaska / Q79408
# Fortaleza de Minas

Fortaleza de Minas Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 3.477 biztanle ditu 218,792 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1790792
* Multimedia: Fortaleza de Minas / Q1790792
# Fortaleza dos Nogueiras

Fortaleza dos Nogueiras Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. 12.640 biztanle ditu 1.854,011 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Maranhão

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2068880
* Multimedia: Fortaleza dos Nogueiras / Q2068880
# Fort Yates (Ipar Dakota)

Fort Yates Ipar Dakotako hiri bat da. Sioux konderrian kokatua dago. 2010ean 184 biztanle zituen, 0,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sioux konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2300641
* Multimedia: Fort Yates, North Dakota / Q2300641
# Fortaleza

Fortaleza (foʁtaˈlezɐ ahoskatua, euskaraz "gotorleku") Brasil ipar-ekialdeko hiria da, Ceará estatuko hiriburua. 2,5 miloi biztanle baino gehiago ditu, herrialdeko bostgarren hiririk handiena izanik.
1726an eratua, izena nederlandarrek eskualdean zuten Schoonenborch izeneko gotorlekutik datorkio.

## Klima

Datu klimatikoak (Fortaleza) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 37.7 | 33.3 | 32.8 | 32.6 | 32.8 | 31.8 | 33.0 | 34.4 | 32.7 | 33.4 | 33.0 | 33.2 | 37.7 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 30.5 | 30.1 | 29.7 | 29.7 | 29.1 | 29.6 | 29.5 | 29.1 | 29.2 | 30.5 | 30.7 | 30.7 | 29.9 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 27.3 | 26.7 | 26.3 | 26.5 | 26.3 | 25.9 | 25.7 | 26.1 | 26.6 | 27.0 | 27.2 | 27.3 | 26.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 24.7 | 23.2 | 23.8 | 23.4 | 23.4 | 22.4 | 22.8 | 22.6 | 23.4 | 24.5 | 24.4 | 24.6 | 23.6 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 20.0 | 21.2 | 20.2 | 20.0 | 20.6 | 20.3 | 19.4 | 19.4 | 20.5 | 21.0 | 21.3 | 21.0 | 19.4 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 129.6 | 215.6 | 338.6 | 348.1 | 226.1 | 160.1 | 91.4 | 31.2 | 22.8 | 15.6 | 13.4 | 49.8 | 1642.3 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) | 14 | 18 | 23 | 22 | 22 | 16 | 13 | 8 | 9 | 6 | 7 | 9 | 167 |
| Eguzki orduak | 217.0 | 178.0 | 148.8 | 153.0 | 207.7 | 240.0 | 263.5 | 167.4 | 282.0 | 297.6 | 282.0 | 257.3 | 2694.3 |
| Hezetasuna (%) | 78.1 | 81.4 | 84.7 | 85.2 | 83.6 | 81.0 | 78.8 | 75.3 | 74.4 | 74.0 | 73.7 | 75.9 | 78.8 |
| Iturria (1): World Meteorological Organization, Hong Kong Observatory (eguzkia 1961–1990) ||||||||||||||
| Iturria (2): Weatherbase (errekorrak, hezetasuna) ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ World Meteorological Organization. World Weather Information Service - Fortaleza. .
* ↑ Hong Kong Observatory. Climatological Information for Fortaleza, Brazil. .
* ↑ Weatherbase: Historical Weather for Fortaleza. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43463
* Multimedia: Fortaleza / Q43463
# Frénois (Vosgeak)

Frénois Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 39 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Frénois udalerrian erroldatutako biztanleak 39 ziren. Familiak 8 ziren, horien artean 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak

### Etxebizitza

2007an 16 etxebizitza zeuden, 11 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 16etxeak ziren. 11 Etxebizitza nagusi guztiak euren jabeen bizileku ziren;1ek lau gela zituen eta 10 etxek bost zituzten. 8 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Frénois udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 4 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 4 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 4 |
| 0 | 35-39 | 4 |
| 4 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 4 |
| 8 | 20-24 | 0 |
| 4 | 15-19 | 12 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 28 ziren, horien artean 19 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 19 pertsona aktiboak lanean(12 gizon eta 7 emakume) zeuden.. 9 pertsona inaktiboetatik 4 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2000. urtean Frénois udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 552 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1417133
* Multimedia: Frénois (Vosges) / Q1417133
# Fréscano

Fréscano Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 231 biztanle zituen 18,4 kilometro koadroko azaleran. Campo de Borja eskualdean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1639221
* Multimedia: Fréscano / Q1639221
# Fotolisi

Fotolisia edo fotodisoziazioa argiak eragindako erreakzio kimikoa da, molekula baten disoziazioa dakarrena. Argiaren fotoiek hasierako molekularen lotura kimikoak apurtzen dituzte, eta ondorioz molekula hori bi edo hiru molekula sinpleagotan zatitzen da.
Fotolisia burutu ahal izateko fotoiek ematen duten energiak (hasierako molekulak xurgatzen duena) handiagoa izan behar du molekularen disoziazio-energia baino.
Erradiazio edo argi ikusgaiak ez ezik, edozein erradiazio elektromagnetikok fotolisia eragin dezake. Edozein fotoik (ez soilik argi ikusgairenak) molekula baten lotura kimikoak desegin ditzake, energia nahikoa baldin badu. Energia gehien duten erradiazio elektromagnetikoak izpi ultramoreak, X izpiak eta gamma izpiak direnez, hauek dira hain zuzen fotolisian inplikatutako erradiazio ohikoenak.
Fotolisiaren garrantziaz jabetzeko, hiru ohar:
    2 H$_2$O + 2 fotoi (argia) → O$_2$ + 4 e$^−$ + 4 H$^+$

## Erreferentziak

* ↑ Fotolisi ZT Hiztegi Berria, Elhuyar
* ↑ Campbell Neil A.; Reece, Jane B.. Biology, 7th Edition. San Francisco: Pearson - Benjamin Cummings, 2005, 186-191 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16814
# Fotolito

Fotolitoa, serigrafian erabiliko dena irudia erreproduzitzen duen klixea da. Serigrafiaren beraren metodologiarengatik, fotolitoa materiala zeharrargiaz erabili behar da, orokorrean plastikozkoa. Horrela, pantailaren aurrean intsolagailuan ipintzean, argia pasatzen uzten duten eta argirik pasatzen uzten ez duten lekuak geratzen dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3754458
# Fotogramas

Fotogramas 1989ko uztailean Antonio Nadal-Rodó eta María Fernanda Gañánek sortutako zinema aldizkari espainiarra da.
Herrialdeko salduena da bere generoan eta urtero Fotogramas de Plata Sariak antolatzen ditu.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q1529522
# Fotokimika

Fotokimika atomo eta molekulen eta erradiazio elektromagnetikoaren (bereziki, argiaren) arteko interakzioak aztertzen dituen kimikaren alorra da.
Zenbait erreakzio kimiko abiatzeko, beharrezkoa da sistemari energia ematea (termikoa, elektrikoa edo bestelakoa). Erreakzio fotokimikoetan, energia hori argiarena da. Erreakzio fotokimiko ugari ezagutzen dira: fotosintesia da erreakzio fotokimiko natural garrantzitsuena; argi-izpiek plaka fotografikoan sortzen dituzten erreakzio kimikoak dira fotografiaren oinarria; ozonoa argi-izpiek oxigenoarekin erreakzionatzean sortzen da, etab. Erreakzio horiek bi eratakoak izan daitezke:
* Batzuek energia askatzeko joera dute eta, ilunpean egin daitezkeenez, argiaren lana erreakzioa bizkortzearena besterik ez da.
* Beste batzuk ezin dira egin argiaren laguntzarik gabe, eta haiek dira benetako erreakzio fotokimikoak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188651
* Multimedia: Photochemistry / Q188651
# Gianni Versace

Gianni Versace (Reggio Calabria, Calabria, 1946ko abenduaren 2a - Miami Beach, 1997ko uztailaren 15a) italiar diseinatzailea izan zen. XX. mendeko azken hogeita bost urteetako modaren munduko diseinatzaile handienetako bat. Italiako prêt-à-porter delakoaren jaiotzaren protagonista nagusia izan zen.
Gaztetan amaren tailerrean aritu zen lanean, eta 1972. urtean Milana joan zen, Genny, Complice eta Callaghan etxeekin lan egitera. 1970eko hamarraldiaren bukaeran Complice etxeak new romantic estiloa sortu zuenez geroztik, moda dotorea moda informalarekin eta emakumezkoarena gizonezkoarenarekin nahasten eta batzen saiatu zen buru-belarri. Bere jantzietan zeta, larrua, metala eta plastikoa erabili zituen, oihal estanpatuak, brodatuak eta erliebezko apaindurak. Tradizioa kontuan hartzen bazuen ere, Versacek ez zuen itzulera nostalgiko bat proposatzen, janzkera berezi eta konplexua baizik, Estatu Batuetako eragina eta gazteen kultura kontuan hartuko zituena. Bestalde, antzerki-lanetarako jantziak prestatu zituen, batez ere Maurice Béjarten balleteko dantzarientzat, eta osagaiak, lurrinak, azpiko arropa eta haurrentzako arropa ere egin zuen. 1997ko uztailean Miamiko bere etxe aurrean hil zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q264490
* Multimedia: Gianni Versace / Q264490