OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Áron Szilágyi

Áron Szilágyi (Budapest, 1990eko urtarrilaren 14a) hungariar eskrimalaria da.
Bederatzi urterekin hasi zen eskrima praktikatzen, Vasas Fc taldean. Sable espezialitatean aritzen da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen Sablea-taldeka kategorian, Hungariaren izenean; Tokion, Hego Koreako taldearen (urrezko domina) eta Italiako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Hungaria.
Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Áron Szilágyi, András Szatmári, Tamás Decsi eta Csanád Gémesik.

## Palmaresa
### Olinpiar Jokoak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2012 | Londres ( Erresuma Batua) | 01 ! | Sablea banaka |
| 2016 | Rio de Janeiro ( Brasil) | 01 ! | Sablea banaka |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Sablea banaka |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Sablea taldeka |
| 2024 | Paris ( Frantzia) | 02 ! | Sablea taldeka |
| Urtea | Lekua | Modalitatea | Domina |
| 2012 | Londres, Erresuma Batua | Banakako sable | txapelduna |
| 2016 | Rio de Janeiro, Brasil | Banakako sable | txapelduna |
| 2020 | Tokio, Japonia | Banakako sable | txapelduna |
| 2020 | Tokio, Japonia | Taldeko sable | brontzea |

### Munduko Txapelketa

| Urtea | Lekua | Modalitatea | Domina |
| 2007 | San Petersburgo, Errusia | Taldeko sable | txapelduna |
| 2009 | Antalya, Turkia | Taldeko sable | brontzea |
| 2013 | Budapest, Hungaria | Banakako sable | brontzea |
| 2014 | Kazan, Errusia | Taldeko sable | brontzea |
| 2016 | Rio de Janeiro, Brasil | Taldeko sable | zilarra |
| 2017 | Leipzig, Alemania | Taldeko sable | zilarra |
| 2018 | Wuxi, Txina | Taldeko sable | brontzea |
| 2019 | Budapest, Hungaria | Taldeko sable | zilarra |

### Europako txapelketa

| Urtea | Lekua | Modalitatea | Domina |
| 2011 | Sheffield, Erresuma Batua | Banakako sable | brontzea |
| 2013 | Zagreb, Kroazia | Taldeko sable | zilarra |
| 2015 | Montreux, Suitza | Banakako sable | txapelduna |
| 2015 | Montreux, Suitza | Taldeko sable | brontzea |
| 2017 | Tbilisi, Georgia | Banakako sable | zilarra |
| 2017 | Tbilisi, Georgia | Taldeko sable | brontzea |
| 2018 | Novi Sad, Serbia | Taldeko sable | txapelduna |
| 2019 | Düsseldorf, Alemania | Taldeko sable | zilarra |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q252335
* Multimedia: Áron Szilágyi / Q252335
# Árpád Szakasits

Árpád Szakavits (Budapest, 1888ko abenduaren 6a – ibidem, 1965eko maiatzaren 3a) hungariar politikari komunista izan zen. Hungariako estatuburua izan zen 1948tik 1950eta.
Hungariako Alderdi Sozialdemokratako burua izan zen denbora luzez, eta alderdiak Alderdi Komunistarekin bat egitea onartu zuen. 1948ko martxoan Zoltán Tildy presidenteak behartutako dimisioa eman ondoren, Szakavits presidente berria izendatu zuten komunistek Hungarian boterea hartzeko azken fasean.
1949an konstituzio komunista bat onartu ondoren, Szakavitsek 1950era arte zuzendu zuen kontseilu presidentzial bat ezarri zen. 1950ean atxilotu eta gerra krimenak, espioitza eta demokraziaren aurkako konspirazioa leporatu zizkioten. 1956ko martxoan askatu zuten. 1956ko Hungariako Iraultzaren ondoren, erregimen komunista sendotzen lagundu zuen. 1958tik Hungariako Kazetarien Elkarte Nazionaleko lehendakari eta parlamentuko kide izan zen.
Esperantista izan zen berrogei urte baino gehiagoz.
* Datuak: Q252414
* Multimedia: Árpád Szakasits / Q252414
# Árneshreppur

Árneshreppur Islandiako ipar-mendebaldean dagoen udalerria, Vestfirðir eskualdekoa.
2011n 53 biztanle zituen. Bertoko herri nagusiak Djúpavík, Gjögur, Norðurfjörður eta Krossness dira.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q252238
* Multimedia: Árneshreppur / Q252238
# Árni Magnússon

    Hau islandiar izen bat da: azken izena ez da abizena, patronimikoa baizik. Pertsona hau deitzeko bataio-izena erabiltzen dute.
Árni Magnússon (1663ko azaroaren 13tik – 1730eko urtarrilaren 7ra) islandiar erudito eta eskuizkribu-bildumazalea izan zen. Árni Magnússon bilduma bildu zuen.
XVII. mendean sortu zen euskara-islandiera pidginaren glosarioen eskuizkribuak Árni Magnússon Islandiar Ikasketen Institutuan daude.
* Euskara-islandiera pidginaren glosarioak Árni Magnússon Islandiar Ikasketen Institutua<nowiki/>n &#x3E;

## Bizialdia

Arni 1663an jaio zen Kvennabrekkan, Dalir-en (Dalassla), Islandiako mendebaldean. Aita, Magnús Jónson, herriko parrokiako artzain luteranoa zen (geroago, lögsagnari ere bai, albiente gisa). Haren ama Guðrún Ketilsdóttir izan zen, Ketill Jörundarson Hvammr-eko artxidiakonoaren alaba. Aitona-amonek eta osaba batek hazi zuten. 17 urte zituela, Skálholteko latinezko eskolan sartu zen, eta 1680 eta 1683 artean ikasi zuen. 1683ko udazkenean, 19 urte zituela, Kopenhageko Unibertsitatera (Danimarka) joan zen ikastera. Han, 1685ean, bi urtez ikasten aritu ondoren, attestus theologiæ-ren maila lortu zuen, eta, aldi berean, Thomas Bartholin erret-antikuarioan laguntzaile-lana egin zuen, eta sei urtez aritu zen lanean. Bartholin-en laguntzaile gisa, Danica prestatzen lagundu zion, eta, horretarako, islandierara transkripzioak eta itzulpenak egin zituen, baita Islandiari buruzko milaka orritako materialetan oharrak ere. 1694an Inperio Santura jo zuen, eta han 1697 arte iraun zuen.
Kopenhagera itzuli zen 1697an, eta han izendatu zuten artxibo errealetako idazkari. 1701ean Danimarkako Filosofia eta Historiako irakasle izendatu zuten Kopenhageko Unibertsitatean, baina 1702an Islandiara bidali zuten errege-igorle gisa, uharteko lehen zentsua egiteko enkarguarekin. 1703tik 1712ra egin zuen lan hori. Kopenhagera eraman zituen Erdi Aroko eskuizkribu islandiar asko bildu edo kopiatzeko aukera izan zuen. 1708 eta 1709 bitartean, Kopenhagera itzuli zen denboraldi labur batez, Mette Fischer alargun aberatsarekin ezkontzeko.
Árni Magnússon bilduma Kopenhageko Unibertsitateko liburutegian utzi zen. Erdi Aroko eskuizkribu islandiarren bildumarik garrantzitsuena edo garrantzitsuenetako bat da. Bildumaren zati bat Islandiara itzuli zen herrialde horren independentziaren ondoren, eta Reykjavik-en, Árni Magnússon Islandiar Ikasketen Institutuan, dago gordeta.

## Erreferentziak

* ↑ Den Arnamagnæanske Samling - Safn Árna Magnússonar
* ↑ (Islandieraz) «Basknesk-íslensk orðasöfn (Hiztegien eta eskuizkribuen irudiak bertsio digatalean,» Árnastofnun (Noiz kontsultatua: 2023-04-27).
* ↑ (Islandieraz) «AM 987 4to | Handrit.is» handrit.is (Noiz kontsultatua: 2023-04-27).
* 1 2 Sigurgeir Steingrímsson, tr. Bernhard Scudder, The Árni Magnússon Institute for Icelandic Studies.
* ↑ Árnastofnun, safn Árna Magnússonar.

## Ikus, gainera

* Euskara-islandiera pidgina
* Árni Magnússon Islandiar Ikasketen Institutua

## Kanpo estekak

* (Islandieraz) Stiftung Árni Magnússon.
* (Ingelesez) Unib. Victoria, Beck Lectures on Icelandic Literature.
* Datuak: Q252301
* Multimedia: Árni Magnússon / Q252301
# Árpád

Árpád (/ˈaːrpaːd/ ahoskatua; c. 845 – c. 907) Hungariako printze handia izan zen 895 ingurutik 907 inguru arte. Tradizioaren arabera, petxenegoengandik ihesi zihoazen zazpi hungariar tribuek Árpád, magiar izeneko tribu indartsuko buruzagia, printze izendatu zuten. Bera gidari, hungariarrak 896an sartu ziren Karpatoetan, eta bulgariar, valakiar nahiz moraviarren aurka borrokatu ziren. Hungarian 1301 arte gobernatu zuen arpadiar dinastiako lehena izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210207
* Multimedia: Árpád / Q210207
# Árpád Göncz

Árpád Göncz (hungarieraz: Göncz Árpád, ˈɡønt͡s ˈaːrpaːd ahoskatua; Budapest, Hungaria, 1922ko otsailaren 10a – 2015eko urriaren 6a) politikari liberala, hungarierazko idazlea eta itzultzailea izan zen, Hungariako lehendakaria 1990eko maiatzaren 2tik 2000ko abuztuaren 4raino.

## Bizitza

Bigarren Mundu Gerraren garaian, faxismoaren kontrako mugimenduan parte hartu zuen sorterrian, eta, gerra amaitu zenean, Nekazarien Alderdia sortu zuen 1945eko hauteskundeetarako. Lurjabe txikien interesen ordezkari izatea zuen helburu alderdi horrek.
Hungarian erregimen komunista ezarri zelarik, hainbat lanbidetan jardun zuen. Komunismoaren kontrako 1956ko matxinadaren garaian, atxilotu eta espetxe zigorra ezarri zioten. 1963an, ordea, amnistia eman zuen János Kádár agintariak, eta libre gelditu zen Göncz.
Komunismoaren gainbeheraren ondoren, demokrazia finkatzen hasi zenean, 1988an, Demokrata Askeen Batasuna izeneko mugimendua sortzen parte hartu zuen. 1990eko hauteskundeen ondoren, Hungariako Errepublikako lehendakari izendatu zuten, eta berriro atera zen irabazle 1995ekoetan. Gönczek liberalismoari heldu zion bere agintaldian, eta enpresa txikien sorrera sustatu zuen. 1992an, Hungaria Europar Batasunean sartzeko eskaria egin zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q102200
* Multimedia: Árpád Göncz / Q102200
# Wiedomys cerradensis

Wiedomys cerradensis Wiedomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Wiedomys
* Cricetidae
# Wiedenborstel

Wiedenborstel Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Steinburg (barrutia)|Steinburg]] barrutian. 2014an 12 biztanle zituen 4,52 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q539290
* Multimedia: Wiedenborstel / Q539290
# Wiedergeltingen

Wiedergeltingen Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Unterallgäu (barrutia)|Unterallgäu]] barrutian. 2014an 1.357 biztanle zituen 11,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q553734
* Multimedia: Wiedergeltingen / Q553734
# Wiedemar

Wiedemar Alemaniako udalerria da. Saxonia estatuan kokatuta dago, [[Nordsachsen (barrutia)|Nordsachsen]] barrutian. 2014an 5.184 biztanle zituen 95,13 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q16070
* Multimedia: Wiedemar / Q16070
# Wiedensahl

Wiedensahl Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Schaumburg barrutia|Schaumburg]] barrutian. 2014an 1.026 biztanle zituen 11,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q546339
* Multimedia: Wiedensahl / Q546339
# Wiedlisbach

Wiedlisbach Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Argovia Garaia barruti administratiboa barrutian. 2014an 2,377 biztanle zituen 7,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67133
* Multimedia: Wiedlisbach / Q67133
# Wieden (Lörrach)

Wieden (Lörrach) Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, [[Lörrach (barrutia)|Lörrach]] barrutian. 2014an 565 biztanle zituen 12,25 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q550730
* Multimedia: Wieden (Schwarzwald) / Q550730
# Wiederkehr Village (Arkansas)

Wiederkehr Village Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Franklin konderrian dago, Arkansas estatuan. 50 biztanle ditu, 10,410805 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Franklin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80170
* Multimedia: Wiederkehr Village, Arkansas / Q80170
# XQuery

XQuery kontsulta lengoaia bat da, XML fitxategietan kontsultak egiteko balio duena. SQLren antzekoa da semantikoki.
W3C erakundea da XQuery teknologia XSLT teknologiarekin batera kudeatzeaz arduratzen dena. XQuery lengoaiaren helburua webeko dokumentuetan erraztasun osoz kontsultak egin ahal izatea da, web dokumentuen eta datu-baseen arteko interakzioa eskaintzeko. Honi esker, XML fitxategi kolekzioak datu-baseak bailiran irakur daitezke.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) XQuery lengoaiaren definizioa W3Cren webgunean
* Datuak: Q850661
* Multimedia: XQuery / Q850661
# XV. mendea

XV. mendea 1401. urtetik 1500. urtera bitarteko aldia da (bi urte horiek barne).

## Gertaerak
### Afrika

* Etiopiarren eta Jerusalemen arteko harremana, etiopiar kristautasunari Mendebaldearekin kontaktua ahalbidetu zuena.
* Darfur eta Kordofan erresumen sorrera.

### Amerika

* Europarren eta amerikarren arteko lehen kontaktua Antilletan (Leif Ericson izan ezik): Kristobal Kolonen hiru bidaiak
* 1440-69: Moctezuma I.aren eskutik, Aztekak Erdialdeko Amerikako zibilizazio boteretsuena bilakatu zen.
* Maien eta tolteken inperioa 1500ean amaitu zen.
* 1438: Pachacutik Inka Inperioa sortu zuen.

### Asia

* Hangul Korear alfabetoaren sorrera.
* 1403: Yongle enperadoreak Txinako hiriburua Nankinetik Pekinera mugitu zuen.
* Timuridoen Pizkundea izan zen Herat eta Samarkanda hirien inguruan,artean Shah Rukh, Baysunghur I.a, Ulugh Beg eta Husayn Bayqara-ri esker.
* Islama ekialderantz hedatu zen: Javan mende hasieran, gero Kalimantanen, Sulu uharteetan eta Moluketan mende amaieran.

### Europa

Mendebaldeko kulturan, Erdi Arotik Pizkundera igarotze garaia. Italian Quattrocento garaia.
* 1402: Gaztelak Kanariak konkistatu zituen.
* 1453: Konstantinopolis erori zen otomandarren agintepean eta berarekin batera Bizantziar Inperioa.
* 1478: Errege-erregina katolikoek Espainiar Inkisizioaa sortu zuten.
* 1492: Boabdilek Granada galdu zuen, al-Andalusen bukaera ekarri zuena.
* 1494: Espainiak eta Portugalek Tordesillasko Ituna sinatu zuten, zeinekin Europaz kanpoko mundua banatzea erabaki zuten.
* Jehan Lagadeuc bretoiak lehen hiztegi bretoiera-frantsesa-latina hirueleduna sortu zuen, Catholicon izenekoa (1464), bretoierazko eta frantsesezko lehen hiztegiak.

## Pertsona nabarmenak

* Jeanne d'Arc (1412 - 1431)
* Kristobal Kolon (1451-1506)
* Elisabet Gaztelako eta Fernando Aragoikoa, Errege-erregina katolikoak
* Vasco da Gama
* Filippo Brunelleschi
* Leonardo da Vinci
* Zheng He
* Mehmet II.a
* Jan Hus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7018
* Multimedia: 15th century / Q7018
# XNXX

XNXX bideo pornografikoak ikusteko eta partekatzeko webgune bat da. 1997an sareratuta, egoitza Parisen du, baina Montrealen, Tokion eta Newarken ere bulegoak eta zerbitzariak ditu. Similarweb webguneak esan zuen XNXX munduko hamalaugarren webgunerik bisitatuena izan zela 2022ko uztailean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Similarweb. Top Websites Ranking. (Noiz kontsultatua: 2022-09-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57013596
# XUL

XML User Interface Language (XUL)
XML langoaian oinarrituta, Mozillak interfaze aberatsak (RIA) sortzeko sortu duen sistema.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) XUL mozilla.org web gunean
* Datuak: Q726218
# XPath

XPath (XML Path Language) XML dokumentu batetako azpibildumak eskuratzea ahalbidetzea duen lengoaia da, XML taldetik at dagoena. Ideia orokorra adierazpen erregularrek testu lauarekin egiten dutenaren antzeko zerbait XML dokumentuekin egin ahal izatea da. XML fitxategi egitura hierarkikoan oinarrituz egin daitezke bilaketa XPathen bitartez.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) XPath zehaztapenak W3Cren webgunean
* (Alemanez) XPath Tutorial
* (Alemanez) XSLT and XPath Reference
* Datuak: Q16340
* Multimedia: XPath / Q16340
# XSakara

XSakara, benetako izenez Xabier Gutiez, (Bermeo, 1997) euskal rap abeslaria da.

## Ibilbidea

12 urte zituenetik da rap musikaren jarraitzailea eta 15 urterekin C.O.D. taldean hartu zuen parte. 2019an atera zuen aurreneko diskoa, "Bihotzarentzako pilulak" eta, hurrengo urtean, bigarrena "Ilargiaren semea 16 19". 2022an Lurrikarak EP laburra kaleratu zuen eta 2023an Lurrikarak 2.0 EP laburra. Bere azken albumaren kaleratzetik 4 urte pasatu ostean, 2024. urtean "Ilargiaren Semea" kaleratu zuen.

## Diskografia

* Bihotzarentzako pilulak LP (2019, TiroPun Ekoizpenak)
* Ilargiaren semea 1619 LP(2020, autoekoizpena)
* Lurrikarak EP (2022, autoekoizpena)
* Lurrikarak 2.0 EP (2023, autoekoizpena)
* Ilargiaren semea LP(2024, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ Berria. «Xsakara: «Umorez egindako bideoak atseginagoak dira kontzientziak pizteko»» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-06-12).
* ↑ MusikaZuzenean TB # 213 : XSakara. (Noiz kontsultatua: 2023-07-27).
* ↑ «"Guztia jatera nator, anbizio handiko pertsona bat naiz"» Busturialdeko Hitza 2020-01-17 (Noiz kontsultatua: 2021-01-04).
* ↑ «Bihotzarentzako pilulak» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-04).
* ↑ «Ilargiaren semea 1619» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104665919
# XTerminal

Xterminal objektuetara orientaturiko erabiltzaile interfazea da, bezero-zerbitzari arkitekturarekin. Bere helburu nagusia UNIX sistema eragileetarako interfaze lagunkorra osatzea da. C++ lengoaian testu-oinarriko aplikazioak eraikitzeko diseinaturik dago.
Objektuetara orientaturiko liburutegi oso batez osatuta dago, barne hartuz leiho anitz eta gainjarriak, menu irekigarriak, elkarrizketa eta baieztapen kutxak, botoiak, desplazamendu barrak, sarrera lerroak, botoi erradialak, eta abar. Sagu euskarria, objektu kudeaketa aurreratua, gertaera kudeaketa eta objektu arteko komunikazioa hornitzen dira ere, programatzaileentzako eskuliburu oso batekin batera.

## Kanpo estekak

* Xterminal proiektuaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q12268989
# XSL-FO

XSL Formatting Objects (XSL-FO) dokumentuei formatua emateko XML markatzeko lengoaia da. XSL-FO XSL familian barne dagoen lengoaia da, XSLT eta XPathekin batera.
XSL-FO dokumentu baten bai datuak eta bai hauei emango zaien formatua ere adierazten dira. Horrelako dokumentu baten oinarrizko elementu "Formatting Object" delakoa izaten da, datuak aurkezteko beharrezkoa dena. Hona hemen XSL-FO dokumentu sinple baten adibidea:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32087
# XSLT

eXtensible Stylesheet Language Transformations (XSLT) XMLn oinarritutako lengoaia da, XML fitxategiak transformatzeko balio duena.
Transformazio honetan, dokumentu orijinala ez da inolaz ere aldatzen, beronen edukian oinarrituz berri bat sortzen da. Honenbestez, XSLT da XML fitxategiak beste formatu batzuetan bilakatzeko teknologia erabiliena; esate baterako, XML fitxategi bat HTML web orrialde edo PDF dokumentu baten bilakatzea ahalbidetzen du.
XSLT estandarra, XML bezalaxe, W3Ck kudeatzen du.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) XSLT estandarraren definizioa]
* (Alemanez) XSLT Introduction
* (Alemanez) XSLT Reference
* (Alemanez) XSLT and XPath Reference
* Datuak: Q32110
* Multimedia: Extensible Stylesheet Language Transformations / Q32110
# XSL

eXtensible Stylesheet Language (XSL) XML fitxategiak nola formateatu edo tranformatu behar diren definitzea ahalbidetzen duen lengoaia sorta da. Familia honen barnean hiru lengoaia daude, guztiak ere W3Ck kudeatuta:
* XSL Transformations (XSLT): XML fitxategiak transformatzeko lengoaia.
* XSL Formatting Objects (XSL-FO): bistaratze formatua definitzeko balio duen XML lengoaia.
* XML Path (XPath): XSLTk erabiltzen duen eta XMLren taldekoa ez den lengoaia, XSLT ez den beste ingurune batzuetan ere erabil daitekeen arren.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) XSLren definizioa W3Cren webgunean
* (Alemanez) XSL-FO eta XSLT informazio eta tutoretzak
* (Alemanez) XSLT aurkezpena
* Datuak: Q32061
# Xambrê

Xambrê Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 5.798 biztanle ditu 359,712 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2003811
* Multimedia: Xambrê / Q2003811
# Xamhat

Shamhat (akaderaz: 𒊩𒌑𒉺, Šamḫat) edo Xamkat Gilgamexen epopeiako I. eta II. taulatxoetan agertzen den eta VII. taulatxoan aipatzen den emakumezko pertsonaia bat da. Prostituta sakratu edo harimtu bat da, Enkidu gizon basatia zibilizazioarekin harremanetan jartzeko paper garrantzitsua betetzen duena.

## Gilgamexen epopeian

Xamhatek funtsezko papera betetzen du I. taulatxoan, jainkoek Gilgamex boteretsuaren aurkari gisa sorturiko Enkidu hezteaz arduratzen baita.
Testuek kuzbua edo sexu-erakargarritasuna ematen diote, Enkidu tentatzeko eta bere egoera basatitik ateratzeko erabiltzen duena, etengabeko sexu-harremanen bidez zibilizatuz. Zoritxarrez, Enkidu Xamhatekin "sei egun eta zazpi gauez" gozatu ondoren, bere antzinako lagunek, basapiztiek, edaten zuten putzuan elkartzean, izuturik uko egiten diote. Xamhatek atzetik joateko konbentzitzen du, eta Uruk hirian mundu zibilizatuarekin bat egiten du, Gilgamexek gobernatzen zuen hirian. Muinoetan animaliekin partekatzen zuen bere antzinako bizitza basatia arbuiatuko du. Une horretatik aurrera, Gilgamex eta Enkidu lagun min bilakatuko dira. Abentura ugari konpartitzen dituzte, zedroen basotik eta Humbabarekin elkartzetik hasita.

## Garrantzia

Pertsonaia honi izena eman zion hitza, Xamhat, "šamhu" akaderazko adjektiboaren forma femeninoa da. Hau "šamāhu" aditzetik dator, eta bere itzulpena "bikaina" dela esan baitezake. Beraz, bere izena "emakume bikaina" bezala itzuliko litzateke.
Oso eztabaidatua izan da Enkidu bere natura-egoeratik atera eta sexuaren bidez zibilizaziora ekartzeko zeregina. Rivkah Harrisen esanetan, "prostitutak Enkidu naturaren eta animalia basatien artean gustu batetik bestera eraldatzen duen tarteko papera funtsezkoa da gizaki batentzat". Paul Friedrich klasizistaren arabera, Xamhaten trebetasun sexualek "sentsualitate sofistikatu edo artistikoaren eta zibilizazioaren arteko lotura" ezartzen dute. Bere sexu-arteek animalien oinarrizko bulkadak zerbait sofistikatu edo "zibilizatu" bihur daitezkeela ulertzera eraman zuten Enkidu. Mesopotamiarrek prostituzioa zibilizazioaren oinarrizko ezaugarrietako bat zela uste zuten: "hiriko bizitzaren ezaugarri nagusia". Xamhat, gero, Enkiduren hiritar "ama" bihurtu zen, bizitza zibilizatuaren oinarrizko kontzeptuak irakatsiz: jatea, ardoa edatea eta janztea.

## Erreferentziak

* ↑ Stephanie Dalley (2000) Myths from Mesopotamia, Creation, the Flood, Gilgamesh and others, revised edition, Oxford University Press, p.137.
* ↑ Ditmore, Melissa Hope (ed), Encyclopedia of Prostitution and Sex Work, Volume 1, Greenwood Publishing Group, 2006, pp.34-5.
* 1 2 3 Harris, Rivkah, Gender and Aging in Mesopotamia: The Gilgamesh Epic and Other Ancient Literature, University of Oklahoma Press, 2003, pp.122-3.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q391118
# Xamax

Xamax (sumerreraz: 𒀭𒌓, Utu; akaderaz: Šamaš, "eguzki";), eguzkiaren eta justiziaren jainkoa zen Mesopotamiako mitologian. Bere santutegi nagusia, Sippar hirian zegoen. Bere izena beste hizkuntza batzuetako hitzekin ere erlazionatuta dago, adibidez asiriera klasikoz: ܫܡܫܐ‎ šemša edo šimšu, hebreeraz: שֶׁמֶשׁ‎ šemeš, eta arabieraz: شمس‎ šams.
Sumertar garaian, bere santutegi nagusia, Larsa hirian zegoen. Garai honetan, Nanna eta Ningalen semetzat eta Inanna eta Ixkurren anai-nebatzat hartzen zen. Akadiar garaian, Sin eta Ixtarrekin batera "Harreman zerutiardun jainkoen hirukoa" zen. Akadiar eta babiloniarrek, Xamax, Anuren semetzat hartzen zuten, edo, beste batzuetan, Enlilena.
Batzuetan, bere emazte Xeridarekin agertzen da (Aya akadiar eta babiloniarrentzat). Zortzi puntako eguzki disko batekin, edo, sorbaldetatik, su garrak jariatzen zituen giza irudi baten bidez irudikatzen zen; ondorengo garaian, bere ikurra, balantza ere izan zen. 20 zenbakiarekin identifikatzen zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2014-03-28). (PDF) 175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia. Bilbo, 4 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q332188
* Multimedia: Shamash / Q332188
# Xambioá

Xambioá Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. 10.517 biztanle ditu 1.186,428 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Tocantins

## Kanpo estekak

* Datuak: Q635920
* Multimedia: Xambioá / Q635920