OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1439
## Jaiotzak

* Maiatzaren 29a – Pio III.a, Aita santua (h. 1503).
* Cosimo Rosselli, italiar margolaria (h. 1507).
* Elisabet Neverskoa, Clevesko dukesa (h. 1483).
* Francesco di Giorgio Martini, italiar arkitekto, eskulturgile eta margolaria.

## Heriotzak

* Urriaren 27a – Alberto II.a Alemaniakoa, Austriako Dukea, Bohemia eta Hungariako erregea eta Alemaniako enperadorea (j. 1397).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6380
* Multimedia: 1439 / Q6380
# 1438
## Jaiotzak

* Jakue II.a Ziprekoa, Zipreko erregea (h. 1473).

## Heriotzak

* Urriaren 20a – Jacopo della Quercia, italiar eskultorea.
* Irailaren 9a – Eduardo I.a Portugalgoa, Portugalgo erregea (j. 1391).
* María de Sarmiento y Castilla, arabar nobleziaren dama (j. c. 1385).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6377
* Multimedia: 1438 / Q6377
# 1438 Wendeline

1438 Wendeline asteroide gerrikoan aurkitutako 1438. asteroidearen izena da. 1937ko urriak 11n aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1937 TC zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q139175
# 143P/Kowal-Mrkos

143P/Kowal-Mrkos gure eguzki-sistemako aldikako kometa bat da. 1984ko apirilak 23an aurkitu zuten Antonín Mrkos txekoslovakiar astronomoak eta Charles Thomas Kowal estatubatuarrak aurkitu zuten. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1984 JD zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3498570
# 143 Adria

143 Adria, asteroide gerrikoan aurkitutako 143. asteroidea da. 1875eko otsailak 23an aurkitu zuen Pulatik (Istriako penintsula, egungo Kroazian) Johann Palisak.
Bere izena, aurkitua izan zen hiria bustitzen duen Itsaso Adriatikoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209478
* Multimedia: 143 Adria / Q209478
# 1437 Diomedes

1437 Diomedes asteroide gerrikoan aurkitutako 1437. asteroidearen izena da. 1937ko abuztuak 3an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1937 PB zen. Bere izena greziar mitologiako Diomedes pertsonaiagatik jasotzen du. Asteroide troiar bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q139165
* Multimedia: 1437 Diomedes / Q139165
# 1439 Vogtia

1439 Vogtia asteroide gerrikoan aurkitutako 1439. asteroidearen izena da. 1937ko urriak 11n aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1937 TE zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q139178
# 1436
## Jaiotzak

* Ekainaren 5a – Luis Ziprekoa, Zipreko erregea (h. 1482).
* Ekainaren 6a – Johann Müller Regiomontanus, alemaniar matematikaria eta astronomoa (h. 1476).
* Francisco Jiménez de Cisneros, Cisneros kardinala, espainiar elizgizona eta politikaria (h. 1517).

## Heriotzak

* Maiatzaren 4a – Engelbrekt Engelbrektsson, suediar lider errebeldea.
* Maiatzaren 4a – Joanes I.a Foixkoa, Foixko konde eta Bearnoko bizkondea (j. 1382).
* Dorotea Bucca, Pizkunde garaiko italiar medikua (j. 1360).
* Fernan II.a Perez Aiarakoa, gaztelar noblea, Aiara leinukoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6369
* Multimedia: 1436 / Q6369
# 1437
## Heriotzak

* Urtarrilaren 3a – Katalina Valoiskoa, Ingalaterrako erregina ezkontidea (j. 1401).
* Otsailaren 21a – Jakobo I.a Eskoziakoa, Eskoziako Erresumako erregea (j. 1394).
* Uztailaren 9a – Joana Nafarroakoa, Nafarroako infanta (j. 1370).
* Abenduaren 9a – Sigismundo I.a, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (j. 1368).
* Uztailaren 25a – Garcia Lopez de Roncesvalles, Nafarroako Erresumako finantza-gizona.
* Urriaren 29a – Antoni Fluvià, Jerusalemgo San Joanen Ordenako 35. maisu handia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6374
* Multimedia: 1437 / Q6374
# 1436 Salonta

1436 Salonta asteroide gerrikoan aurkitutako 1436. asteroidearen izena da. 1936ko abenduak 11n aurkitu zuen Gyorgy Kulinek Budapestetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1936 YA zen. Bere izena aurkitzailearen jaioterria den Salonta herriagatik jasotzen du, garai hartan Nagyszalonta izenarekin Austria-Hungariako Inperioaren zati zena eta gaur egun Salonta izenarekin Errumaniarena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q139158
# 2014ko Xilaba Bertsulari Xapelketa

2014ko Xilaba Bertsulari Xapelketa Xilaba Bertsulari Xapelketaren laugarren edizioa izan da. Urriaren 4 eta azaroaren 11 bitartean ospatu zen. 15 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 3 kanporaketa 2 finalaurreko eta finala ospatu ziren. Finala Baionako Lauga aretoan ospatu zen azaroaren 11an eta Sustrai Colinak bere lehenengo txapela jantzi zuen.
Edizio honetan aurreko edizio guztiak irabaziak zituen Amets Arzallusek ez zuen parte hartu. Txomin Ezpondak, iparraldeko bertsolariratzen transmisioaren aktore ezinbestekoa izan denak jantzi zion txapela Sustrai Colinari.

## Parte-hartzaileak

| Bertsolariak Xan Alkhat Miren Artetxe Maddalen Arzallus Odei Barroso Ramuntxo Christy Sustrai Colina Battitt Crouspeyre Mixel Etxekopar Gillen Hiribarren Ortzi Idoate Patxi Iriart Ortzi Murua Xumai Murua Lur Renteria Maddi Sarasua Aitor Servier Eneritz Zabaleta Egoitz Zelaia | Gai jartzaileak Amaiur Lujanbio Iban Falxa Ihintza Ostolaza Joana Itzaina Karlos Aizpurua Maia Etxart Maiana Irigoien Maider Etxart Pettan Prebende | Epaileak Eneko Bidegain Joakin Arregi Beñat Soulé Erik Etxart Lierni Elorza |

## Saioak
### Kanporaketak

| Muskildi BertsolariaPuntuak Sustrai Colina232 Aitor Servier210 Xan Alkhat203.5 Egoitz Zelaia189.5 Gillen Hiribarren186 Mixel Etxekopar184.5 | Senpere BertsolariaPuntuak Maddalen Arzallus224 Xumai Murua216 Maddi Sarasua212.5 Battitt Crouspeyre183 Lur Renteria174.5 Miren Artetxe | Aiherra BertsolariaPuntuak Odei Barroso221 Eneritz Zabaleta217 Ramuntxo Christy215 Patxi Iriart201 Ortzi Idoate196.5 Ortzi Murua178.5 |

### Finalaurrekoak

Hamabi bertsolari sailkatu ziren eta bi finalaurreko jokatu zituzten.
| Larresoro BertsolariaPuntuak Sustrai Colina331 Odei Barroso296 Xumai Murua294.5 Maddi Sarasua284.5 Ortzi Idoate268 Xan Alkhat250.5 | Aiziritze BertsolariaPuntuak Eneritz Zabaleta300.5 Maddalen Arzallus298 Ramuntxo Christy296 Patxi Iriart289.5 Aitor Servier285 Egoitz Zelaia282 |

## Finala
### Baiona

Finala Baionako Lauga aretoan ospatuko zen azaroaren 11ko 17:00etan. 1.450 ikusle bildu ziren.

## Erreferentziak

* ↑ , Xapela Sustrai Colinarentzat (Bertsozale.eus).

## Kanpo estekak

* 2014ko Xilaba Bersulari Xapelketa, Bertsozale.eus
* Datuak: Q31187919
# 2014ko martxoko Espainiako ikasle grebak

2014ko martxoko Espainiako ikasle grebak 2014ko martxoaren 26an eta 27an Sindicato de Estudiantes ikasle elkarteak eta beste hainbat erakundek deitutako greba izan zen, LOMCEren aurka eta hezkuntzan Espainiako gobernuak ezarritako murrizketen aurka. Hego Euskal Herrian, martxoaren 27an izan zuen bereziki eragina, Ikasle Abertzaleak taldeak eta beste zenbait elkartek egun horretarako deitu bait zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16515906
* Multimedia: 2014 March Spanish student protests / Q16515906
# 2014ko Sydneyko bahiketa

2014ko Sydneyko bahiketa 2014ko abenduaren 15ean Sydneyn gertatu zen bahiketa izan zen.

## Testuingurua

Gertaera hau ez zen izan, Estatu Islamikoarekin lotura duen lehen gertaera. Irailean Poliziak 18 urteko gazte bat hil zuen tiroz Melbourneko polizia etxe bateko kanpoaldean poliziei labana batekin eraso zielako. Gainera, 2014an Poliziak sarekada handiak egin zituen ustez EIrekin harremana zuten herritarrak atxilotzeko.

## Gertaerak

Goizean, bahitzailea Lindt Chocolate Cafe kafetegian sartu zen hiriko finantza gunean, eta hainbat lagun bahitu zituen. Bahiketa Martin Placeko txokolategi batean gertatu zen, hau da, hiriko merkataritzagune handienetako batean, eta bertan daude hiriko finantza-erakunde garrantzitsuenen egoitzak. Bahitutako pertsona kopurua ezezaguna zen, baina Poliziaren ustez, ez 30 baino gehiago.
Hasieran, IS Estatu Islamikoaren bandera bat bahitzaileak kafetegian jarri zuela zabaldu bazen ere, ondoren ISena ez zela baieztatu zuten. Mezuak hauxe zion: "Ala da Jainko bakarra, eta Mahoma da Jainkoaren mezularia".
Poliziak bahitzailearekin hitz egin zuen eta honek ISen bandera bat eta Australiako lehen ministroarekin telefonoz hitz egitea eskatu zuen. Lau lehergailu jarri zituela (bi kafetegian eta bi inguruetan) ere esan zuen. Bahitutako bost pertsona aske geratu ziren, hiruk ihes eginda eta beste biek ihes eginda edo bahitzaileak askatuta.
Bahitzaileak bideo bat eman zien hedabideei, bere eskaerak zeintzuk ziren zabaltzeko, baina Poliziak bideoa ez zuen baimenik eman horretarako.
Azkenik, agenteak lokalean sartu eta bahituak askatu egin zituzte. Hori egitean, hiru pertsona hil ziren erreskate operazioan eta beste lau zauritu ziren.

## Bahitzailea

Poliziak bahitzailea Man Haron Monis bezala identifikatu zuen. Iranen jaioa zen baina 1996tik Australian bizi zen. Berezko izena Manteghi Bujerdi zuen, baina Australian izenez aldatu zuen.

## Arrazoiak

Tony Abbott lehen ministroak bahiketa "arrazoi politikoengatik" egin zela adierazi zuen.

## Ikus, gainera

* Man Haron Monis

## Erreferentziak

* ↑ Mikel Rodriguez, «Australiara iritsi dira zipriztinak», Berria, 2014-12-16
* 1 2 3 4 5 «Hiru pertsona hil dira Sydneyn, Poliziaren erreskate operazioan», EiTB, 2014-12-15
* 1 2 3 4 «Sydneyko bahitzailea iraniarra da jaiotzez eta 1996tik bizi da Australian», Berria, 2014-12-15

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18638636
* Multimedia: 2014 Sydney hostage crisis / Q18638636
# 2014ko otsailaren 2ko enbata

2014ko otsailaren 2ko enbata Bizkaiko golkoko kostaldeak jasan zuen enbata izan zen. Najda zikloiak eragindako olatuek altuera handiko itsasgora batekin batera txikizio ugari eragin zituzten Euskal Herriko kostaldeko herrietan, bereziki Bermeon, Zarautzen eta Donostian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16515910
# 2014ko The Rugby Championship

2014ko The Rugby Championship :
| Txapelduna | Zeelanda Berria The Rugby Championship: 3.a Guztira: 13.a |
| Puntu gehien | Nicolás Sánchez (52) |
| Entsegu gehien | Julian Savea (4) |
2014ko The Rugby Championship Errugbi txapelketa honen hirugarren ekitaldia izan zen (Hiru Nazioen Txapelketa kontuan hartuta 19. ekitaldia). 2014ko abuztuaren 16an hasi eta urriaren 4an amaitu zen. Zeelanda Berriak bere 13. txapelketa eskuratu zuen, aurrekoetan ez bezala partida bat berdnduz eta beste bat galduz. Argentinak bere historiako lehen partida irabazi zuen, Australia garaituz.

## Taldeak

| Herrialdea | Hiriak | Entrenatzailea | Kapitaina |
| Argentina | La Plata, Mendoza, Salta | Daniel Hourcade | Agustín Creevy |
| Australia | Sydney, Perth, Gold Coast | Ewen McKenzie | Michael Hooper |
| Hegoafrika | Johannesburgo, Lurmutur Hiria, Pretoria | Heyneke Meyer | Jean de Villiers |
| Zeelanda Berria | Auckland, Wellington, Napier | Steve Hansen | Richie McCaw |

## Sailkapena

2014ko The Rugby Championship :
| | Taldea | Puntuak | Jokatuak | Irabaziak | Berdinduak | Galduak | Alde | Aurka | Diferentzia | Eraso bonusa | Defentsa bonusa |
| 1 | Zeelanda Berria | 22 | 6 | 4 | 1 | 1 | 164 | 91 | +73 | 3 | 1 |
| 2 | Hegoafrika | 19 | 6 | 4 | 0 | 2 | 134 | 110 | +24 | 1 | 2 |
| 3 | Australia | 11 | 6 | 2 | 1 | 3 | 115 | 160 | -45 | 0 | 1 |
| 4 | Argentina | 7 | 6 | 1 | 0 | 5 | 105 | 157 | -52 | 0 | 3 |

## Partidak

| Jard. | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 1 | Australia Hegoafrika | 12-12 13-6 | Zeelanda Berria Argentina |
| 2 | Zeelanda Berria Argentina | 51-20 31-33 | Australia Hegoafrika |
| 3 | Zeelanda Berria Australia | 28-9 24-23 | Argentina Hegoafrika |
| 4 | Zeelanda Berria Australia | 14-10 32-25 | Hegoafrika Argentina |
| 5 | Hegoafrika Argentina | 28-10 13-34 | Australia Zeelanda Berria |
| 6 | Hegoafrika Argentina | 27-25 21-17 | Zeelanda Berria Australia |

## Sariak

| Saria | Taldea |
| The Rugby Championship | Zeelanda Berria |
| Bledisloe Kopa | Zeelanda Berria |
| Freedom Kopa | Zeelanda Berria |
| Mandela Challenge Plate | Hegoafrika |
| Puma Saria | Australia |

## Palmaresa

2014 arteko txapelketak.
| # | Taldea | Rugby Championship | Guztira |
| 1 | Zeelanda Berria | 3 | 13 |
| 2 | Hegoafrika | 0 | 3 |
| 3 | Australia | 0 | 3 |
| 4 | Argentina | 0 | 0 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15273355
# 2014ko Udaberriko Klasikoa

LX. Udaberriko Klasikoa 2014ko apirilaren 13an egin zuten, 171,6 km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.
12 taldek eta 107 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 95 amaitu zirenak. Garailea Peio Bilbao gernikarra izan zen. Mendiko sailkapena Gorka Izagirrek eta taldeena Caja Rural-Seguros RGAk irabazi zuten.

## Sailkapen orokorra

2013 << 2014ko Udaberriko Klasikoa >> 2015 :
| Zbk. | Txirrindularia | Taldea | Denbora |
| 1.a | Peio Bilbao | Caja Rural-Seguros RGA | 3 o 57 min 31 s |
| 2. | Gorka Izagirre | Movistar | d.b. |
| 3. | David Belda | Burgos-BH | + 10 s |
| 4. | Eduard Prades | Portugal OFM-Quinta da Lixa | + 53 s |
| 5. | Miguel Mínguez | Euskadi | d.b. |
| 6. | Arkimedes Arguelyes | Lokosphinx | d.b. |
| 7. | Fernando Grijalba | Caja Rural-Seguros RGA | d.b. |
| 8. | Joni Brandão | Efapel-Glassdrive | d.b. |
| 9. | Amets Txurruka | Caja Rural-Seguros RGA | d.b. |
| 10. | Beñat Intxausti | Movistar | d.b. |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16290685
# 2014ko maiatzeko Odesako liskarrak

2014ko maiatzeko Odesako liskarrak edo Odesako sarraskia Odesako kale eta plazetan ukrainar nazionalisten eta errusiazaleen artean izandako manifestazioak, istiluak, liskarrak eta sarraskia izan ziren. Hilaren 2an, 46 herritar ukrainar errusiazale hil zituzten, 214 zauritu eta 172 atxilotu.

## Gertakariak

2014ko maiatzaren 2an, Ukrainako neonaziek 48 lagun hil zituzten Odesako Sindikatuen Etxean. Euromaidan protesten ostean eskualde errusiazaleetan autonomia-erreferendumak eskatzeko mobilizazioak hasiak zituzten. Odesa hirian bi manifestazio egin ziren egun berean: batetik, tartean neonaziak zituzten ukrainar nazionalistena; eta, bestetik, errusiazaleena. Biek topo egitean istiluak hasi ziren. Errusiazaleak Sindikatuen Etxean babestu ziren, eta neonaziek su eman zioten eraikinari. Zaurituak ere dozenaka izan ziren.
Ukrainako agintariek eta justizia administrazioak soilik errusiazaleak jazarri, ikertu eta atxilotu zituzten. Agintari eta administrazio horiek 46 errusiazaleen hiltzaileak nor izan ziren ikertzeko eta haiek atxilotu eta epaitzeko ahaleginik ez dutela egin salatu du Nazio Batuen Erakundearen Giza Eskubideetarako Bulegoak.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.bbc.com/news/world-europe-27259620
* ↑ https://web.archive.org/web/20140506162417/http://www.theglobeandmail.com/news/world/ukrainian-helicopters-shot-down-pilots-killed-as-violence-breaks-out-in-eastern-city/article18385793/
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/ukrainako-neonaziek-48-lagun-hil-zituzten-odesako-sindikatuen-etxean
* ↑ (Ingelesez) Accountability for killings in Ukraine from January 2014 to May 2016 (PDF dokumentua). Nazio Batuen Erakundearen Giza Eskubideetarako Goi Mandatariaren Bulegoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16744102
* Multimedia: 2 May 2014 Odesa clashes / Q16744102
# 1832 Mrkos

1832 Mrkos asteroide gerrikoan aurkitutako 1832. asteroidearen izena da. 1969ko abuztuak 11n aurkitu zuen Liudmila Txernykhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1969 PC zen. Bere izena Antonin Mrkosgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144461
# 1833 Shmakova

1833 Shmakova asteroide gerrikoan aurkitutako 1833. asteroidearen izena da. 1969ko abuztuak 11n aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1969 PN zen. Bere izena Marina Valentina Shmakovagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144479
* Multimedia: 1833 Shmakova / Q144479
# 1834 Palach

1834 Palach asteroide gerrikoan aurkitutako 1834. asteroidearen izena da. 1969ko abuztuak 22an aurkitu zuen Lubos Kohoutekek Bergedorfetik.
Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1969 QP zen. Izena Jan Palachengatik jaso zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144485
# 1834ko Espainiako errege-estatutua

Errege-Estatutua 1834ko apirilean Maria Kristina Borboikoak aldarrikatu zuen Espainian. Frantzian Luis XVIII.aren monarkian agindutako charte octroyéeen antzera, Errege-Estatutu honen bidez gorte berri batzuk sortu zituzten, Antzinako Erregimeneko Gorteen eta egungo Gorteen arteko bide erdian zeudenak: Estamento de Próceresek (edo Goi Ganberak, britainiar Lorden Ganberaren imitaziora) eta Estamento de Procuradoresek (edo Behe Ganbera, Erresuma Batuko Komunen Ganberak ere imitatzen zuena) osatuta.
Berez ez zen egiazko konstituzio bat, beste arrazoi batzuen artean, ez zelako subiranotasun nazionaletik sortua, baizik eta errege absolutuaren subiranotasunetik (Napoleon eta Luis XVIII.arekin batera Frantzian berrezarritako monarkiaren ereduari jarraituz).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Errege-Estatutuaren testua
* Datuak: Q545977
* Multimedia: Estatuto Real de 1834 / Q545977
# 1831 Nicholson

1831 Nicholson asteroide gerrikoan aurkitutako 1831. asteroidearen izena da. 1968ko apirilak 17an aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1968 HC zen. Bere izena Seth Barnes Nicholsongatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144459
# A priori eta a posteriori

A priori eta a posteriori esapideak bi motako ezagutza, baieztapen edo argudio bereizteko erabiltzen dira filosofian eta zientzian, epistemologian zehatzago.
A priori baieztapen bat inongo esperientzia edo froga enpirikotan oinarritzen ez den hura da. A posteriori baieztapena berriz esperientzian oinarri edo ebidentzia enpirikoa duena da.
Jatorrian latinezko esapideak dira: a priori, "aurretik datorren hura" eta a posteriori, "ondorengotik datorren hura"; aurretik eta ondorengoa ezagutza enpirikoa dakarren esperientzia izanik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178161
# A lipoproteina

A lipoproteina edo Lp(a) dentsitate txikiko lipoproteinaren aldaera da, apolipoproteina duena. Ikerketa genetiko eta epidemiologikoen arabera, arteriosklerosia eta antzeko gaixotasunak -arteria koronarioetako gaixotasuna, istripu zerebrobaskularra, eta abar- izateko arriskua handitzen du. Kåre Bergek topatu zuen 1963an.

## Erreferentziak

* ↑ Genetikoki lotutako gaixotasunak LPAikusi/editatu erreferentziak Wikidatan. .
* 1 2 3 GRCh38: Ensembl release 89: ENSG00000198670 - Ensembl, May 2017
* ↑ Human PubMed Reference:. National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library of Medicine.
* ↑ Euskalterm: [Kardiologia Hiztegia] [2021]
* ↑ Kamstrup PR, Tybjærg-Hansen A, Nordestgaard BG. (2011ko apirila). «Lipoprotein(a) and risk of myocardial infarction--genetic epidemiologic evidence of causality» Scand. J. Clin. Lab. Invest. 71 (2): 87–93. doi:10.3109/00365513.2010.550311. PMID 21231777..
* ↑ Smolders B, Lemmens R, Thijs V. (2007). «Lipoprotein (a) and stroke: a meta-analysis of observational studies» Stroke 38 (6): 1959–66. doi:10.1161/STROKEAHA.106.480657. PMID 17478739..
* ↑ Berg K. (1963). «A new serum type system in man-The Lp System» Acta Pathol Microbiol Scand 59 (3): 369–82. doi:10.1111/j.1699-0463.1963.tb01808.x. PMID 14064818..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21112670
# A los cuatro vientos

A los cuatro vientos edo Lauaxeta 1987 urtean Jose Antonio Zorrillak eginiko euskal filma da. 1988ko Goya Sarietako kategoria bitan hautagaia izan zen. Eusko Jaurlaritzak Espainiako Gerra Zibilaren 50. urteurrenean diru-laguntza eman zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Esteban Urkiaga Lauaxeta idazle eta gudarien komandantearen bizitza kontatzen du justu Gernikako bonbardaketarekin lotuta.

## Pertsonaiak

* Xabier Elorriaga
* Anne-Louise Lambert
* Jean-Claude Bouillaud
* Peter Leeper
* Antonio Passy
* Ramon Agirre
* Miguel Munarriz
* Ramón Barea
* Roberto Negro
* Rafael Enrique Uralde
* Carlos Lucas
* Joseba Apaolaza
* Luis García
* Juan Llaneras
* Jose Manuel Gorospe
* Josu Balbuena
* Sergio Sadaba
* Esther Velasco
* Peio Gutierrez
* Roberto Larrion
* Eneko Olasagasti
* Javier Ballis
* Alberto Martin Aranaga
* Juan Luis Mendiaraz
* Isidoro Fernández
* Mikel Martinez
* Lander Iglesias
* Patxo Telleria
* Begoña Baena
* Luis Angel Herran
* Jose Luis Ramon
* Aitor Mazo
* Mentxu Blanco
* Antonio Ruperez
* Agustin Arrazola
* Concha Leza
* Maria Carmen Pardo
* Jose Ramon Soroiz
* Josu Camara
* Felipe Loza
* Carlos Zabala
* Paco Sagarzazu
* Txema Blasco
* Joseba Alkorta
* Daniel Trepiana
* Vicente Fernandez
* Álvaro Sánchez
* Ramón Ibarra
* Jose Felix San Pedro
* Julio Perugorria
* Luis Blazquez
* Javier Mezkiritz
* Eloy Beato
* Patxi Barko
* Karra Elejalde
* Teresa Calo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252705
# A los libros y a las mujeres canto

A los libros y a las mujeres canto 2022ko María Elorza gasteiztar zinema zuzendariaren film dokumentala da, Txintxua Filmsek ekoiztua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Emakume bati ia Avioneta izena jarri zioten. Beste batek liburutegi bat izan zuen autoaren atzeko eserlekuan. Zigarrogileek disertazioak entzuten dituzte lanean. Plantxagileek poemak gogoratzen. Suaren, uraren, sitsaren, hautsaren, ezjakintasunaren eta fanatismoaren aurka, emakume armada anonimo batek liburuak zaintzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ «A los libros y a las mujeres canto» Berria 2023-04-15 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q119981787
# A pint of plain

A pint of plain (euskaraz Plain pinta bat) Brian O'Nolan irlandar idazle eta eleberrigilearen The Workman's Friend ("Langilearen Laguna") olerkiaren amaiera agertzen diren bertsoen izenburuat da. Plain delakoa plain porter garagardoa da, hots, Irlandako eta bereziki Dublin hiriburuko garagardo argi mota bat da.
Olerki honetan Irlandan ohikoa den A pint of plain is your only man ("Plain pinta batek bakarrik lagunduko hau") esaera behin eta berriz errepikatzen da, esaera honen benetako esanahia garagardo pinta batek zure arazo guztiak konpontzen dituela da.

## Hitzak

| Ingeleraz When things go wrong and will not come right, Though you do the best you can, When life looks black as the hour of night A pint of plain is your only man. When money's tight and hard to get And your horse has also ran, When all you have is a heap of debt A pint of plain is your only man. When health is bad and your heart feels strange, And your face is pale and wan, When doctors say you need a change, A pint of plain is your only man. When food is scarce and your larder bare And no rashers grease your pan, When hunger grows as your meals are rare A pint of plain is your only man. In time of trouble and lousey strife, You have still got a darlint plan You still can turn to a brighter life A pint of plain is your only man. | Euskaraz Gauzak gaizki doazenean eta bere onera etorri ez, Nahiz eta hik ahal huan hoberena egin, Bizitzak gauaren ordua bezain beltza zirudikenean Plain pinta batek bakarrik lagunduko hau. Diruz larri eta lortzea zail huanean Eta hire zaldiak ere lasterka egin, Duan guztia zor pilo bat huanean Plain pinta batek bakarrik lagunduko hau. Osasuna kaskarra eta bihotza arraro sentitzen huanean, Eta hire aurpegia zurbil eta beluri, Sendagileak aldaketa bat behar huala ziokenean, Plain pinta batek bakarrik lagunduko hau. Janaria eskas eta hire biltegia hutsik zegokenean Eta hire lapikoan hirugiharrik ez, Otorduak eskas izatean hire gosea areagotuz zihoakenean Plain pinta batek bakarrik lagunduko hau. Arazo eta borroka tamalgarrien garaian, Oraindik plan zoragarri bat baduk Oraindik bizitza dizdiratsu batetara iragan haiteke Plain pinta batek bakarrik lagunduko hau. |

## Kanpo estekak

* The Dubliners musika taldeko kideak A pint of plain olerkiak errezitatuz ikusgai (Ingelesez)
* Eamon Morrissey umorista A pint of plain olerkiak errezitatuz ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q12252706