OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alarguntza

Alarguntza, ezkontidea hiltzen denean eratzen den egoera juridiko eta soziala da. Euskaraz, alarguntzan aurkitzen diren emakume zein gizonei deritze alargun.

## Historia
### Deitoratze praktikak

Europako herrialde batzuetan (Errusia, Eslovakia, Txekia, Grezia, Italia eta Espainia, besteak beste) alargunak beltzez janzten ziren, kasu batzuetan denboraldi labur batez (urte pare bat), bestetan bizitza guztirako. Geroztik praktika hauek gutxitzen joan dira, egun hilobiratzean ea mezan soilik janzten direlarik.

## Erreferentziak

* ↑ Trivedi, JK; Sareen, Himanshu; Dhyani, Mohan. (2009). «Psychological Aspects of Widowhood and Divorce» Mens Sana Monographs 7 (1): 37. doi:10.4103/0973-1229.40648. ISSN 0973-1229. (Noiz kontsultatua: 2022-05-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Los denigrantes rituales y costumbres que hacen pasar hambre a las viudas en algunas culturas» BBC News Mundo (Noiz kontsultatua: 2022-05-02).
* ↑ Wilcox, Sara; Evenson, Kelly R.; Aragaki, Aaron; Wassertheil-Smoller, Sylvia; Mouton, Charles P.; Loevinger, Barbara Lee. (2003-09). «The effects of widowhood on physical and mental health, health behaviors, and health outcomes: The Women's Health Initiative.» Health Psychology 22 (5): 513–522. doi:10.1037/0278-6133.22.5.513. ISSN 1930-7810. (Noiz kontsultatua: 2022-05-02).
* ↑ (Ingelesez) Blom, Ida. (1991-04). «The History of Widowhood: A Bibliographic Overview» Journal of Family History 16 (2): 191–210. doi:10.1177/036319909101600206. ISSN 0363-1990. (Noiz kontsultatua: 2022-05-02).
* ↑ (Ingelesez) «Widowhood in Medieval and Early Modern Europe | Reviews in History» reviews.history.ac.uk (Noiz kontsultatua: 2022-05-02).
* ↑ (Ingelesez) «Widowhood Practices/ Rites/Rituals - The History of Widowhood» 1library.net (Noiz kontsultatua: 2022-05-02).
* ↑ Hip-Flores, Christina. (2017). «Estudio canónico sobre la viudez consagrada» Ius Canonicum 57 (113) doi:10.15581/016.113.008. (Noiz kontsultatua: 2022-05-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16675060
* Multimedia: Widows / Q16675060
# Alarma

Alarma hitzak hurrengo esanahiak ditu:
* Alarma: berehala emango den edota ematen ari den hondamendi batez abisatzean datzan larrialdi egoera.
* Alarma-aparatua edo alarma-gailua.
* Suteen aurkako alarma.
# Alariko I.a

Alariko I.a (gotikoz: Alareiks, latinez: Alaricus; 370 – 410) buruzagi bisigodoa zen, 410ean Erroma hartu zuen lehen gerlari germaniarra.
370 inguruan jaio zen Danubioko bokaletik hurbil, Balti leinuan. Bisigodoen erregea 395etik 410 arte izan zen. Herria egungo Bulgariatik Erromatar Inperioan barna eraman zuen hunoengandik ihesean.
Erromara heldu zenean, Ravennan finkatutako Honorio enperadorearekin negoziatzen saiatu zen, eta erromatar buruzagi gorenak horretarako prest zela eman zuen aditzera. Aldiz, Ravennara bidean, ordainpeko gerlari talde batek Alarikoren mandatari taldeari eraso egin zion eta, bi urteren buruan, pazientzia agortuta, Alarikok Erroma arpilatu eta hondatzeko baimena eman zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 180. arauaː Goi Erdi Aroko pertsona-izenak. Germaniar jatorriko pertsona-izenak. .
* Datuak: Q102371
* Multimedia: Alaric I / Q102371
# Alariko II.a

Alariko II.a (gotikoz: *Alareiks, *𐌰𐌻𐌰𐍂𐌴𐌹𐌺𐍃, latinez: Alaricus; c. 458/466 - Vouillé, 507ko abuztua) Akitaniako bisigodoen zortzigarren erregea (484 - 507). Euriko erregearen semea. Teodoriko Handia ostrogodoen erregearen alaba zen Tindigotarekin ezkondu zen.
Loiratik hegoaldeko Galia eta ia-ia penintsula osoa menpean zituen. "Lex Romana Visigothorum" edo "Alarikoren Brebiarioa" izeneko obran erromatarren legeak bildu zituen, 506an. Hurrengo urtean ordea (507), Poitiers inguruan, Vouilléko guduan, frankoen errege Klovisek bere aurka borrokatu eta hil egin zuen; ondorioz, bisigodoek Galiatik kanpo joan behar izan zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 180. arauaː Goi Erdi Aroko pertsona-izenak. Germaniar jatorriko pertsona-izenak. .
* Datuak: Q110884
* Multimedia: Alaric II / Q110884
# Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei

Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei (aˈlaʁm fyːɐ̯ ˈkoːbʁaː ˌʔɛlf diː ˈaʊ̯tobaːnpoliˌtsaɪ̯ ahoskatua) alemaniar polizia-telesaila da. 1996 tik aurrera RTL Televisionen emanda, Euskal Herrian gaztelaniaz eman zuten Cuatron eta frantsesez TF1an.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Semir Gerkhan eta bere lankideak alemaniar autobide-poliziak (autobahnpolizei) dira, hasieran Berlingo Polizian eta gero Ipar Renania-Westfaliako Polizian aritzen direnak.

## Pertsonaiak

* Semir Gerkhan: Erdoğan Atalay
* Alex Brandt: Vinzenz Kiefer
* Kim Krüger: Katja Woywood
* Hartmut Freund: Niels Kurvin
* Susanne König: Daniela Wutte
* Jenny Dorn: Katrin Heß

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156155
* Multimedia: Alarm für Cobra 11 / Q156155
# Alarguntsa (Ramon Casas)

Alarguntsa (katalanez: La Vídua) Ramon Casas i Carbó margolari katalanaren lan ezaguna da. 1889 - 1890 artean egina, gaur egun Víctor Balaguer Liburutegi-museoan ikus daiteke. 1987an lehengoratua izan zen. Margolan hau Casasek Santiago Rusiñolekin batera Katalunian zehar egin zuen bidaian egin zuen. 1890ean, beste margolari modernistekin batera, tartean aipatutako Santiago Rusiñol, Parés Aretoan erakutsia izan zen. Erakusketa ondoren margolariek erakutsitako lanak Víctor Balaguerri eman zioten, haren museoan jar zitzaten.

## Azterketa

Margolanak emakume nekazari gazte bat erakuste du. Gaztea etxean jarritako aldare baten aurrean dagoː oihal zuriz estalita dagoen mahai baten gainean gurutze bat eta lore batzuk ikusten dira. Aldare gainean, ziur aski gai erlijiosoa duen margolan bat ere ikusten da. Protagonista, besoak gurutzatuta, begirada aldareruntz jarrita du.
Guztian apaindurarik eza da nagusi. Ikusten dugun espazioa ez du aberatsa ematen. Bai aldareak, baita ere emakumearen atzean ikusten den gortinak pobreziaren kutsua dute. Obra beltza eta zuriaren arteko kontrastearen gainean egina dago. Bi kolore horiek kenduta, kolore bakarrak loreenak dira, arrosak eta gorriak. Aldaren gainean dagoen margolanean ere iluntasuna da nagusi.

## Erreferentziak

* ↑ Boletín de la Biblioteca Museo Balaguer. 1890eko martxoa. 8.or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18719543
# Aljubarrotako gudua

Aljubarrotako gudua 1385ko abuztuaren 14an gertatutako Portugalgo Erresumaren eta Gaztelako koroaren arteko borrokaldia izan zen. Joanes I.a Aviskoa eta honen konestable Nuno Álvares Pereira izan ziren portugaldar armadaren buruzagiak eta arkulari ingelesen laguntza izan zuten. Joanes I.a Gaztelakoa buru zuen gaztelar armadaren alde, berriz, frantziar, aragoiar eta italiar aliatuak borrokatu ziren. Bataila Leiria eta Alcobaçaren artean dagoen Aljubarrota herrixkatik hurbil gertatu zen, Portugalgo erdialdean eta, askoz gutxiago izan arren, Joanes I.a Aviskoaren indarrek gaztelar armada azpiratu zuten.
Aljubarrotako garaipenaren ostean Joanes I.a Aviskoak Portugalgo koroari eutsi zion, 1383–1385eko Krisialdiari amaiera emanez. Lortutako garaipenagatik Ama Birjinari eskerrak emateko, erregeak Batalha hiria eta bertako Santa Maria da Vitória monasterioa eraikiarazi zituen. 1386an Portugal eta Ingalaterrak Windsorko Ituna sinatu zuten, bi herrialdeen arteko aliantza berretsi zuena. Portugal eta Gaztelaren arteko behin-betiko bakea 1411n sinatu zen, Ayllongo Itunaren bitartez.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak
* 1 2 Erich HARTMANN: La batalla de Aljubarrota Elgrancapitan.org
* ↑ Mosteiro de Santa Maria da Vitória. Câmara Municipal da Covilhã. Cm-covilha.pt

## Kanpo estekak

* (Portugesez) (Ingelesez) Aljubarrotako gudua Fundação Batalha de Aljubarrota. Fundacao-aljubarrota.pt
* Datuak: Q1341972
* Multimedia: Battle of Aljubarrota / Q1341972
# Aljerko behatokia

Aljerko behatokia astronomia behatoki bat da, XIX. mendearen amaieran eraikia, Aljeriako hiriburu den Aljerko Bouzareah auzoan. Carte du Ciel edo Katalogo Astrografikoa deritzon proiektuan parte hartu zuen, 1260 planeta dituen -2 eta +4 graduen arteko gunea hartuta, 1891 eta 1911 bitartean. Epe haren amaieran, behatokiko zuzendaria François Gonnessiat zen.

## Astronomoak

Hona hemen behatoki horretan lan egin zuten astronomoetako batzuk:
* Alfred Schmitt
* Louis Boyer
* Odette Bancilhon

## Kanpo estekak

* Datuak: Q955819
# Aljojuca (udalerria)

Aljojuca Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 6.288 biztanle zituen 52,38 km²ko azaleran. Herriburua [[Aljojuca (Aljojuca)|Aljojuca]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3846302
* Multimedia: Aljojuca Municipality / Q3846302
# Aljustrel

Aljustrel Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 9.710 biztanle zituen. 455,66 kilometro karratuko azalera dauka.

## Banaketa administratiboa
### Fregesiak

* Aljustrel
* Ervidel
* Messejana
* Rio de Moinhos
* São João de Negrilhos

## Demografia

Bilakaera demografikoa (1801 – 2011) :
| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 1.878 | 4.278 | 8.214 | 15.276 | 18.181 | 12.870 | 11.990 | 10.567 | 9.257 |

## Erreferentziak

* ↑ "Instituto Nacional de Estatística"

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Aljustrelgo udalaren webgunea.
* Datuak: Q939511
* Multimedia: Aljustrel / Q939511
# Aljerko barruti autonomoa

Aljerko barruti autonomoa (frantsesez: zone autonome d'Alger, ZAA) ALNek eta FLNek Aljeriako gerran izan zuten egitura izan zen, 1956ko abuztuaren 20an Soummamen izandako kongresuan sortzea erabaki zena eta Aljer hiriburuari baino eragiten ez ziona. Gainerako lurralde izendapenak wilaya izena hartu zuten eta sei izan ziren guztira. ZAA 1957ko urtarrilean Aljerko guduan egindako zortzi eguneko greba baino lehenago antolatu zen modu honetan: hiru lurralde banaketa, bakoitzak bere kide politiko, militar eta ekonomikoekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3575760
# Aljerko haitza

Aljerko haitza (arabieraz: الجزائر‎, al-Jazāʾir; gaztelaniaz: Peñón de Argel; frantsesez: Ilot de la Marine) Aljer ondoan dauden lau uhartetxoak dira, portuaren sarreran daudenak.
1510ean Mers el-Kebir, Oran eta Bejaia galdu ondoren, Aljer eta Tunisiako hiri-estatuetako erregeak beldurtu zituen, hiriak gaztelarrei basailuz eskaini zizkietenak eta gatibu zituzten kristau guztiak askatu zituztenak. Aljeriarrek uhartetxoak utzi zizkioten Espainiako erregeari gotorleku bat eraiki eta bertan goarnizio bat mantentzeko. Pedro Nafarrak gotorleku bat eraiki zuen uhartetxoen multzoan, Aljerko haitzaa izena hartu zuena eta han berrehun gizoneko goarnizio bat ezarri zuena. Selim-bin-Teumi Aljerreko erregea, Espainiara joan behar izan zuen Fernando II.a Aragoikoari obedientzia eta leialtasuna zin egitera. Hayreddin Bizargorriak 1529an gotorlekua hartu eta espainiarrek ezin izan zuten berriro itzuli.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Histoire de l'Amirauté d'Alger» www.cerclealgerianiste.fr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7179708
# Aljerreko probintzia

Aljer (arabieraz: ولاية الجزائر, Kabilieraz: Dzayer) Aljeriako Wilaya edo probintzietako bat da, Kabilian. 273 kilometro koadro ditu eta 2.947.461 biztanle 2008ko zentsoan. Hiriburua Aljer da, herrialdearen hiriburu bera. Guztira 13 barruti ditu eta 57 udalerri.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141026
* Multimedia: Algiers Province / Q141026
# Aljerren inbasioa (1775)

Aljerren espainiar inbasioa 1775eko uztailean Ipar Afrikako Aljer hiria hartzea helburua zuen lehorreratze militarra izan zen. Karlos III.a Espainiakoak Alejandro O'Reillyri eskatu zion konkista egitea, eta O'Reillyk berrogeita hamar itsasontzi eta hogei mila soldadu baino gehiago zituen plana betetzeko. Aljer pirata berbereen "hiriburua" zen, eta hiria jakinaren gainean zegoen. Hori zela eta, segada bat prestatu zuten, eta espainiar erasoa erabateko porrot bilakatu zen. Kolpea iraingarria izan zen espainiarrentzat, eta haien berpizte militarra geldiarazi zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6059597
# Aljucén

Aljucén Badajozko udalerria da, Tierra de Mérida - Vegas Bajas eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 252 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Badajozko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q941641
* Multimedia: Aljucén / Q941641
# Altavilla Irpina

Altavilla Irpina Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 3.945 biztanle ditu, 14,08 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Altavilla Irpinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arpaise Ceppaloni Grottolella Petruro Irpino Pietrastornina Prata di Principato Ultra Tufo Chianche Sant'Angelo a Scala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54996
* Multimedia: Altavilla Irpina / Q54996
# Altavilla Milicia

Altavilla Milicia Italiako udalerri bat da. Palermoko probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 8.668 biztanle ditu, 23,78 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Altavilla Miliciak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Trabia Casteldaccia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q434792
* Multimedia: Altavilla Milicia / Q434792
# Altavilla Monferrato

Altavilla Monferrato Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 393 biztanle ditu, 11,33 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Altavilla Monferratok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Felizzano Fubine Montemagno Monferrato Viarigi Casorzo Vignale Monferrato

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17253
* Multimedia: Altavilla Monferrato / Q17253
# Altavilla Silentina

Altavilla Silentina Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 6.939 biztanle ditu, 52,48 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Altavilla Silentinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Albanella Castelcivita Postiglione Serre Controne

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80558
* Multimedia: Altavilla Silentina / Q80558
# Ann Pudeator

Ann Pudeator (1621eko azaroa – Salem (gero Danvers), Massachusetts, AEB, 1692ko urriaren 2a edo irailaren 22a) Massachusetts kolonialeko Salemgo sorginkeria prozesuan sorginkeriaren errudun deklaratu eta urkatu egin zuten.

## Bizitza pertsonala

Ann-en ezkongabe-izena ez da ezagutzen, ezta jaioterria ere. Lehen senarra Thomas Greenslade (Greenslit, Greenslet eta Greenslade ere agertzen da) izan zen eta bost seme-alaba izan zituzten :Thomas, Jr., Ruth, John, Samuel eta James.
Thomas 1674an hil ondoren, Jacob Pudeator-ek kontratatu zuen bere emazte alkoholikoa zaintzeko eta 1675ean hil zen. Ann, orduan, Jacobekin ezkondu zen 1676an. Jacob 1682an hil zen.
Pertsona batzuek teorizatu egin dute Ann Pudeator erizain eta emagin izateak, bere izate bereziarekin batera, sorginkeria-karguen aurrean zaurgarri bihurtu zuela.

## Epaiketa

Sorginkeria leporatu zitzaionean, Goody Pudeator-en ustezko laidoen inbentarioan honako hauek sartu ziren:
* Deabruaren Liburua neska bati aurkeztea eta sinatzera behartzea.
* Sorginkeria, bizilagun baten emaztearen heriotza eraginez.
* Neskato 'lotuak' edo aflijituen aurrean modu espektralean azaltzea.
* Sorginkeriarako materialak izatea etxean, Material hori berak xaboia egiteko koipea zela esaten zuen.
* Tortura orratzekin.
* Zuhaitz batetik erorarazi gizon bati.
* Bigarren senarra eta haren lehen emaztea hiltzea.
* Txori bihurtu eta bere etxean hegan egitea.
Alegazio horietako asko Mary Warrenek egin zituen, "neska aflijituak" deiturikoak. Beste salatzaile batzuk Ann Putnam, Jr., John Best jauna, John Best, Jr. eta Samuel Pickworth izan ziren. Ann Pudeator hil egin zen 1692ko irailaren 19an, Alice Parker, Dorcas Hoar, Mary Bradbury eta Mary Easteyrekin batera. Gallows Hillen eskegi zuten, Salemen, irailaren 22an. Ez dakigu non dagoen lurperatuta.
Annen semeak, Thomasek, George Burroughsen aurka egin zuen sorginkeria epaiketan.
1710eko urrian, Auzitegi Orokorrak egintza bat onartu zuen, familiek abokatuak zituztenen usteak ezeztatuz, baina Ann Pudeator ez zegoen haien artean. Massachusettseko Gorte Nagusiak Pudeator salbuetsi zuen 1957an, neurri batean, mendebaldeko testu-liburuen editorea zen Lee Greensliti esker, bere familiaren jatorria ikertzen ari zela, Ann Pudeatorren exekutatzeari buruz irakurri baitzuen.

## Erreferentziak

* ↑ Hill, Frances. (1995). A delusion of Satan : the full story of the Salem witch trials. New York : Doubleday ISBN 978-0-385-47255-5. (Noiz kontsultatua: 2022-07-07).
* 1 2 Lang, Daniel. (11 de septiembre de 1954). «A Reporter at Large: 'Poor Ann!'» The New Yorker (Condé Nast): 89–107..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4766630
# Ann Lee

Annerley Emma Gordon, Ann Lee izen artistikoz ezaguna, ( Sheffield, Ingalaterra, 1967ko azaroaren 12a) eurodance abeslari britaniarra da. 1990eko hamarkadaren amaieran egin zen ospetsua "2 Times" abestiarekin.

## Album-ak

* Dreams (1999)
* So Alive (2007)

## Singleak

* 2 Times (1998)
* Voices (1999)
* Ring My Bell (2000)
* So Deep (2001)
* No No No (2003)
* Catches Your Love (2007)
* I Get The Feling (2009)
* 2 People (2010)
* Datuak: Q456198
# Ann Lislegaard

Ann Lislegaard (1962 Norvegian jaioa) Kopenhagen, Danimarkan eta AEBetako New York hirian bizi eta lan egiten duen artista garaikidea da. Zientzia fikzioan aurkitutako ideietatik aldenduta sarritan 3D zinema animazioengatik eta soinu-argi-instalazioengatik da ezaguna. Zientzia fikzioan hizkuntzaren, narrazioaren, genero-rolen eta etorkizuneko kontzeptuen ikuspegi alternatibo bat aurkitzen du. gg hh jj kk ll ññ

## Kanpo estekak

* Artistaren webgunea
* Murray Guy Gallery
* McLean-Ferris, Laura. “Ann Lislegaard”, berrikuspena, Frieze, 2015eko martxoa
* Farago, Jason. "Ann Lislegaard", iritzia, Artforum, 2014ko azaroaren 15a
* Searle, Adrian. “Electric Light Orchestra”, kritika, The Guardian, 2000ko urtarrilaren 25a

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4766514
* Multimedia: Ann Lislegaard / Q4766514
# Ann Putnam, Jr.

Ann Putnam, ezagunagoa Ann Putnam Jr. izenez (Salem (gero Danvers), Massachusetts, Estatu Batuak, 1679ko urriaren 18a - ib. , 1716ko ekainaren 29a) Salemgo Judizioetako akusatzaile nagusietako bat izan zen, Ingalaterra Kolonial Berrian. Sorgintzat hartutako neska batzuen laguna zen, eta 1692ko martxoan bera ere atsekabetuta zegoela esan zuen. 62 pertsonaren akusazioaren erantzulea izan zen,horietatik 20 exekutatuak eta hainbat kartzelan hil ziren. Barkamena eskatu zuen akusatzaile bakarra izan zen.

## Aurrekariak

1679ko urriaren 18an jaio zen Salem Villagen, Thomasen (1652-1699) eta Ann Carr (1661-1699) hamabi seme-alabetatik nagusiena. Israel eta Rufus Putnam jeneralen lehengusina zen. Mercy Lewis akusatzailea zerbitzari zen Putnamen etxean, eta beste bat, Mary Walcott, Ann-en lagunik onena.

## Epaiketen ondoren

Gaixo kronikoa izan zen epaiketen ondoren, eta garaia baino lehen hil zen. Charles Wentworth Upham-ek, sorginkeria-eszenetan, gainezkako areto beroetan, tentsio fisiko eta urduritasun handiarekin lotzen du, publikoaren begiradapean eta kitzikapen orokorraren aurrean. Hura, bere ama bezala, ahula eta delikatua zen.
Bi gurasoak 1699an hil zirenean, Putnam bizirik suertatu ziren 9 neba-arreben ardura izan zuen, gazteena hilabete gutxiko adingabea. Inoiz ez zen ezkondu.

### Barkamena eskatu

1706an, Ann Putnamek publikoki barkamena eskatu zuen sorginkeriagatik epaiketetan zuen zereginagatik. Barkamena eskatu zuen akusatzaile bakarra izan zen:
   Eta, bereziki, ni Rebecca Nurse eta haren bi ahizpak akusatzeko tresna nagusia naizenez, 'hautsean' etzan nahi dut, eta Jainkoaren barkamena eskatzen diet, bai ita minaren eta irainaren bidezko kausa eman diedan guztiei ere, haien arteko harremanak kendu edo salatu egin baitzituzten.

### Heriotza

1716an hil zen eta gurasoekin herriko hilerrian lurperatu zuten, markatu gabeko hilobi batean. 1716ko ekainaren 29an zabaldu zen testamentua. Bertan, bizirik geratu ziren zortzi neba-arrebei buruz ari zen, eta lau nebei utzi zizkien familiako lurrak eta lau ahizpei ondare pertsonala.

## Fikzioa

Arthur Miller-en Salem-en epaiketetan oinarritutako, The Crucible izeneko antzezlanean, Ruth deitzen diote, bere amarekin, Ann Putnam-ekin nahas ez dadin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Thomas Putnam: Ringleader of the Salem Witch Hunt?» History of Massachusetts Blog (Noiz kontsultatua: 2022-06-29).
* ↑ «Important Persons in the Salem Court Records» salem.lib.virginia.edu (Noiz kontsultatua: 2022-06-29).
* ↑ Charles Wenthworth Upham (1867). Salem Witchcraft. p. 510.
* ↑ Ann Putnam. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2850415
# Ann Packer

Ann Elizabeth Packer, ezkontzazkoa Brightwell, (Moulsford,Oxfordshire, Erresuma Batua, 1942ko martxoaren 8a) britainiar atleta ohia da. 1964ko Tokioko Udako Olinpiar Jokoetan 800 metroko txapeldun olinpikoa izan zen, eta 400 metroko txapeldunordea. Britaniar Inperioko zaldun-ordena du (MBE).

## Kirol ibilbidea

Abiadura- eta hesi-probetan espezialista gisa hasi zuen kirol-ibilbidea. 1962an 6.a izan zen bai Belgradeko Europako Atletismo Txapelketako 200 metroko lasterketan bai Perth-en Commonwealth-eko Jokoetako 80 metroko hesietan.
Gero, 1964ko Tokioko Joko Olinpikoetan, urrezko domina irabazteko faboritoetako bat izan zen 400 metrotan, eta 800 metrotan ere parte hartzea erabaki zuen. Distantzia horretan, aurretik lasterketa gutxi batzuetan baino ez zuen parte hartu, eta ez zuen marka nabarmenik. 400 metroan lasterketa handia egin zuen, baina Betty Cuthbert australiarrak irabazi zuen (52,0 egin zuen), eta zilarrezko domina lortu zuen, nahiz eta Europako errekorra 52,2rekin hobetu.
Bigarren postua lortuta, bere energia guztiak 800 metroko proban kontzentratu zituen. Serie eta finalerdietan, Parkerrek 5. postuan amaitu zuen eta 3. postuan urrenez hurren, finalerako kostata sailkatu zen.
800 metroko final olinpikoa urriaren 20an egin zen, eta faborito nagusia Maryvonne Dupureur frantziarra zen. Packerrek nahiko irteera motela izan zuen, eta lehen 400 metroetan seigarren postuan joan zen. Handik aurrera posizioak aurreratzen hasi zen, eta 200 metro falta zirela, hirugarrena zen. Azkenean, azken esprintean garaipena lortu zuen, eta, gainera, munduko errekorra hautsi zuen, 2:01,1eko denboraz. Zilarrezko domina Dupureur frantziarrarentzat (2:01,9) izan zen eta brontzezkoa Marise Chamberlain zelandaberriarrentzat (2:02,8).
Arrakasta olinpikoaren ondoren, 22 urte besterik ez zituen arren, behin betiko erretiratu zen atletismotik. Garai hartako Robbie Brightwell senargaiak ere parte hartu zuen Tokioko Jokoetan, eta zilarrezko domina bat irabazi zuen 4 x 400 metroko errelebo-talde britainiarrarekin. Geroago ezkondu ziren eta hiru seme-alaba izan zituzten. Horietako bi, Ian eta David Brightwell, Manchester Cityko futbolari ospetsuak izan ziren.

## Marka pertsonalak

* 200 metro - 23,7 (Varsovia, 1964ko abuztuaren 23a)
* 400 metro - 52,2 (Tokio, 1964ko urriaren 17a)
* 800 metro - 2:01,1 (Tokio, 1964ko urriaren 20a)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Packer wins 800m gold in Tokyo» BBC Sport (Noiz kontsultatua: 2024-01-04).
* ↑ «Ann Packer» Bing (Noiz kontsultatua: 2024-01-04).
* ↑ (Ingelesez) Nakrani, Sachin. (2012-05-04). «50 stunning Olympic moments No 27: Ann Packer wins 800m in 1964» The Guardian ISSN 0261-3077. (Noiz kontsultatua: 2024-01-04).
* ↑ ISSN https://olympics.com/es/noticias/ann-packer-sorprende-al-mundo-con-su-oro-en-los-800-m..
* ↑ ISSN https://olympics.com/en/news/ann-packer-stuns-the-world-with-her-800m-triumph..
* ↑ Ann Packer Wins 800m Gold For Great Britain - Tokyo 1964 Olympics. (Noiz kontsultatua: 2024-01-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q241891
* Multimedia: Ann Packer / Q241891