OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Erzurum

Erzurum (armenieraz: Կարին) Turkiako hiria, izen bereko probintziako hiriburua, Eufrates ibaitik hurbil eta 1.950 metroko goratasunean. Turkiako Siberia izenaz ere ezaguna da, hain baitira hotzak hango neguak. 338.073 biztanle (2007). Azienda-azoka. Eskulangintza, azukre-findegiak eta ehungintza.

## Historia

Bizantziarrek beretu ondoren (Teodosipolis izena izan zuen bizantziarren garaian), armeniarren esku geratu zen 978. urtean, eta seljuktarrek hartu zuten 1071. urtean. XIII. mendean mongoliarrek hartu zuten, eta 1515. urtean otomanoek beretu zuten, persiarren mende egon ondoren. 1919ean turkiarren lehen kongresu nazionaleko egoitza izan bazen ere, turkiarren zapalkuntza basatia jasan zuen Erzurumek, haien mende geratu ziren armeniar herri guztiek bezala.

## Klima

Datu klimatikoak (Erzurum) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 7.7 | 9.6 | 21.4 | 26.5 | 27.2 | 31.0 | 35.6 | 36.5 | 33.3 | 27.0 | 17.8 | 14.0 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -4.4 | -2.5 | 3.0 | 11.5 | 16.9 | 22.0 | 26.9 | 27.6 | 23.1 | 15.4 | 6.5 | -1.3 | 12.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -15.5 | -14.1 | -7.6 | -0.3 | 3.5 | 6.5 | 10.4 | 10.2 | 5.1 | 0.7 | -5.1 | -11.5 | -1.5 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -36.0 | -37.0 | -33.2 | -22.4 | -7.1 | -5.6 | -1.8 | -1.1 | -6.8 | -14.1 | -34.3 | -37.2 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 19.4 | 22.9 | 31.8 | 53.9 | 67.2 | 43.2 | 26.3 | 15.5 | 21.1 | 47.1 | 32.6 | 21.6 | 402.6 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 11.7 | 11.4 | 13.0 | 14.7 | 16.9 | 10.8 | 6.4 | 5.4 | 4.6 | 10.5 | 9.9 | 11.2 | 126.5 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 12 | 12 | 12 | 5 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 6 | 12 | 61 |
| Eguzki orduak | 93.0 | 109.2 | 151.9 | 180.0 | 241.8 | 303.0 | 344.1 | 331.7 | 267.0 | 204.6 | 132.0 | 86.8 | 2445.1 |
| Hezetasuna (%) | 79 | 78 | 76 | 67 | 62 | 58 | 52 | 48 | 49 | 64 | 74 | 80 | 65.6 |
| Iturria (1): Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü ||||||||||||||
| Iturria (2): Weather2 ||||||||||||||

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q122803
* Multimedia: Erzurum / Q122803
# Erzincan probintzia

Erzincan probintzia Turkiako 81 probintzietako bat da. Bere hiruburua Erzincan da. 11.974 km²ko azalera du eta bertan 316.841 biztanle bizi dira.

### Barrutiak

Probintziaren barnean 9 barruti daude:
| Çayırlı Erzincan İliç Kemah Kemaliye | Otlukbeli Refahiye Tercan Üzümlü |
Txantiloi:Erzincan barruti aurkibidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483173
* Multimedia: Erzincan Province / Q483173
# Erzwiesita

Erzwiesita mineral bat da eta lillianite homologous series taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Erzwiesita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ag8Pb12Bi16S40}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Erzwiesite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Epactosaris

Epactosaris Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Anarsia longipalpella da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Epactosaris longipalpella | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5382017
# Epai

Epaia epaile edo auzitegi batek ematen duen ebazpena da. Epaileek edo auzitegiek auzian ikusitako gertakizunak aztertu eta gero, legea interpretatu eta gertakizun jakin batzuetara egokitu behar dituzte indarrean dauden legeak. Epaiak ahoz eta idatziz ematen dira. Ahozko epaia idatzizkoaren laburpena izan ohi da. Auzian lehiatu diren alderdiek, batzuetan, gora egiteko helegitea izaten dute, goragoko auzitegi batek epaia berretsi edo atzera bota dezan.
Auzitan lehiatu diren bi alderdiek epaia betetzeko betebeharra izaten dute.

## Erreferentziak

* ↑ Epai, Euskalterm, euskadi.eus

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q3769186
# Epailea eta haren borreroa

Epailea eta haren borreroa (alemanez: Der Richter und sein Henker) alemanez idatzitako eleberri ezaguna da. Friedrich Dürrenmatt suitzarrak argitara eman zuen 1950ean eta 2018an Idoia Santamariak euskaratu zuen. Hainbat egokitzapen egin dituzte telebista eta zineman, tartean 1975eko Der Richter und sein Henker.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Nobela beltz asko bezala, hilotz batekin hasten da. Baina badu ezaugarri bat nobela beltz ohikoetatik bereizten duena: ustez istorio nagusia dirudienari –hilketa bera eta hilketa argitzeko prozesua– beste istorio batek hartuko dio gaina, nobelak aurrera egin ahala.

## Erreferentziak

* ↑ «2021-01-03» Berria 2021-01-03.
* ↑ txalaparta.eus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q379015
# Epaileen Nazioarteko Elkartea

Epaileen Nazioarteko Elkartea, ingelesez International Association of Judges (IAJ) eta gaztelaniaz Unión Internacional de Magistrados (UIM) epaileen elkarte nazionalen nazioarteko erakunde profesionala da, ez politikoa. Salzburgon sortu zen 1953an, eta Erroman du egoitza.
IAJk Zuzenbide Estatua eta Botere Judizialaren Independentzia sustatzen ditu. Kide horiek 90 bat herrialdetako elkarte nazionalek edo talde adierazgarriek osatzen dituzte. IAJren Batzordeak kontinente guztietako zortzi kide ditu eta instantzia nagusia kontseilu nagusia da, bere 90 herrialde guztiekin. Epaileen Gutun Unibertsal berria onartu zuen 2017an, urte horretan Santiagon egin zen urteko bileran.
IAJ epaileen nazioarteko erakunderik zaharrena eta entzutetsuena da. Independentzia judizialean jartzen du arreta, giza eskubideen berme gisa. Aholkularitza ematen die Europako Kontseiluari, Nazioarteko Lan Erakundeari eta ECOSOC delakoari. Elkarteak hezkuntza judizialarekin ere lan egiten du, zuzenbide konstituzionala, zibila, penala eta laborala aztertzeko lau batzorderekin.

## Independentzia Judizialaren Saria

2022an, elkarteak Tel Aviven izandako 64. batzarrarren harira, Erika Aifan, Guatemalako epaile ohia, Murat Arslan eta Krystian Markiewicz saritu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ «Member Associations» www.iaj-uim.org.
* ↑ Universal Charter of the Judge – 2017. .
* ↑ (Gaztelaniaz) «Exjueza Erika Aifán recibe premio de Unión Internacional de Magistrados» Prensa Comunitaria 2022-09-21 (Noiz kontsultatua: 2022-09-27).
* ↑ «IAJ Judicial Independence award to Guatemalan judge Erika Aifan» www.iaj-uim.org (Noiz kontsultatua: 2022-09-27).

## Kanpo estekak

* Epaileen Nazioarteko Elkartearen weborri ofiziala
* Datuak: Q55614530
# Epactris

Epactris Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Epactris melanchaeta da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Epactris alcaea | daturik gabe |
| Epactris canicoma | daturik gabe |
| Epactris lotina | daturik gabe |
| Epactris melanchaeta | daturik gabe |
| Epactris micans | daturik gabe |
| Epactris orthiasta | daturik gabe |
| Epactris tabifica | daturik gabe |
| Epactris thyreota | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5382018
* Espezieak: Epactris
# Epaile

Epailea, edozein motatako auzitan, epaitzeko eta epaia emateko zilegitasuna duen pertsona da.
Zuzenbidean epaiketaren prozesua gainbegiratzen du, bakarrik edo beste epaile batzuen laguntzarekin. Euren botereak, funtzioak, metodoak, dizpilina eta ikasketak ezberdinak dira jurisdikzio bakoitzean. Epailearen ezaugarririk garrantzitsuena gertaerak modu objetiboan aztertzeko gaitasuna da. Epaileak lekuko guztiak entzun, dagoen ebidentzia aztertu eta horietako bakoitzaren sinisgarritasunaren gainean erabakitzeko du, bere interpretazioa eginez. Jurisdikzio batzuetan epailearen lana herritarrekin parteka dezake. Prozesu inkisitorialak ematen direnean epaileak, aldi berean, fiskalaren papera hartzen du.
Kiroletan edo beste modu bateko lehiaketatan, irabazlea, nor kaleratu edo arauak bete ote diren erabakitzen duena da epailea.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16533
* Multimedia: Judges / Q16533
# Epailea eta Pilotua

Epailea eta Pilotua (ingelesez: Hardcastle and McCormick) akziozko telesail bat da. 1983ko irailaren 18tik 1986ko maiatzaren 5era ABC katean aireratu zen. Stephen J. Cannell eta Patrick Hasburgh aktoreek antzeztu zuten.
1980ko hamarkadaren bigarren erdialdean ETB1ean euskaraz aireratu zen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Milton C. "Hardcase" Hardcastle (Brian Keith), izarea xelebre baina oso zorrotza izateagatik ezaguna den Los Angelesko Auzitegiko epaile erretiratu berria da; aldiz, Mark McCormick (Daniel Hugh Kelly) auto lasterketaren pilotua eta espetxealdian egondako lapurra. Orain biak elkarlanean Miltonen erabaki barik geratu ziren kasuak konpontzen arituko dira.

## Aktoreak

* Brian Keith: Milton C. "Hardcase" Hardcastle epailea
* Daniel Hugh Kelly: "Skid" Mark McCormick
* Mary Jackson: Sarah Wicks (1983)
* John Hancock: Michael Delaney tenientea (1984–1985)
* Joe Santos: Frank Harper tenientea (1985–1986)

## Erreferentziak

* ↑ Epailea eta Pilotua" (1986), Doblaje Histórico Vasco (1982-1999) (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Epailea eta Pilotua telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai (Ingelesez)
* Epailea eta Pilotua telesailaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1585055
* Multimedia: Hardcastle and McCormick / Q1585055
# Estimulu

    Artikulu hau biologia eta psikologiako kontzeptuari buruzkoa da; motibazioa gaitzat duena beste hau da: «Motibazio»
Biologia, fisiologian eta psikologian, estimulua edo kinada ingurunean gertatzen den gertaera bat da, organismo batengan erreakzio bat sorrarazten duena, zentzumenez hauteman eta gero.

## Kanpo estekak

* Estimuluak, Gizapedian.
# Estinfaloko txoriak

Estinfaloko txoriak greziar mitologiako txori gizajaleak ziren, letoizko hegoak eta metalezko luma zorrotzekoak. Gainera, gorotz pozoitsuak zituztenez inguruko lurrak hondatzen zituzten. Ares gerraren jainkoaren animaliak ziren.

## Heraklesen seigarren lana

Txori hauen galgarria ikusita, Euristeok Heraklesi txori hauek Estinfalo lakutik kanpo botatzeko agindu zion. Heraklesek ezin zuen ezer lortu bere indar eta geziekin. Orduan, Atenea agertu zen kriskitin batzuekin. Herakles leku altu batera igo zen eta kriskitinak jo orduko txori guztiak desagertu ziren.
Euristeorengana itzuli zenean ezkutatuta aurkitu zuen, txoriak bere jauregi inguruan baitzeuden. Heraklesek kriskitinak jo eta txoriak ihes egin zuten berriz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q236429
* Multimedia: Stymphalian birds / Q236429
# Estimazio (argipena)

Estimazio hitzak zenbait esanahi ditu:
# Estimazio bidezko nabigazio

Estimazio bidezko nabigazioa teknika zahar bat da, pilotuak itsasontziaren posizioa kalkulatzen erabiltzen dena; mugimenduan dagoen objektu baten posizioaren arabera kalkulatzen du, aldez aurretik zehaztutako posizio baten bidez, edo finkatze baten bidez, eta, ondoren, igarotako denboran abiaduraren, norabidearen eta norabidearen zenbatespenak eginez. Normalean iparrorratza, korrikina eta harea-erlojua erabiltzen dira (norabidea, abiadura eta denbora), zerua eta astroak erreferentzia gisa erabili gabe. Biologian dagokion terminoa, animaliek beren kokapen- edo norabide-estimazioak eguneratzeko prozesuak deskribatzeko erabiltzen dena, bide-integrazioa da.
Zenbatespena errore metatuen mende dago. Kokapenari buruzko informazio zehatza ematen duten nabigazio-laguntzen aurrerapenei esker, bereziki kokapen-sistema globalaren bidezko satelite bidezko nabigazioari esker, gizakien kalkulu hutsa zaharkituta dago helburu gehienetarako. Hala ere, nabigazio inertzialeko sistemek (norabide-informazio oso zehatza ematen dute) estimazioa erabiltzen dute eta oso erraz aplikatzen dira.

## Historia

Nabigazioari laguntzeko oinarrizko tresna batzuk, harea-erlojuarekin batera, nabigaziorako teknika landuago bat erabili zen: estimazio bidezko nabigazioa. Kolonek bere egunerokoan azaltzen du nola erabiltzen duen teknika hau. Lehenik eta behin, iparrorratza gehitu zen, popatik brankarako luzerako ardatzak (gurutze-lerroa) ipar magnetikoarekiko eratzen duen norabide magnetikoa lortzeko balio duena.

## Fantasiazko puntua

Fantasiazko puntua esaten zaio une bakoitzean ontziak duen posizioari, aurretik aipatutako kalkuluaren arabera. Posizioa ez da erreala, eta horregatik esaten zaio fantasiazkoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152255
# Estipe

Estipea, botanikan, honako egitura hauek izendatzeko erabiltzen den terminoa da:
* Palmondoen enbor ez-adarkatua
* Iratze zuhaizkaren enbor ez-adarkatua.
* Alga arreetan orriari eusten dion zuztarra.
* Iratze frondearen txortena.

## Erreferentziak

* ↑ Estipe Euskalterm

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2034231
# Estinnes

Estinnes, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako Hainaut probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Direction générale Statistique et Information économique. 2011ko errolda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q666446
* Multimedia: Estinnes / Q666446
# Estireno

Estirenoa fenil etilenoa da (formula kimikoa: C$_6$H$_5$-CH=CH$_2$), harrikatzaren alkaternan dagoen etileno kateko hidrokarburo bentzenikoa. Hainbat eratara presta daiteke laborategian. Industrian, etil bentzenoaren destilazio katalitikoaren bidez prestatzen da. Kolore gabeko likido usaintsua da, 145 ° C-an irakiten du, eta polimerizazio bidez poliestirenoa lortzeko erabiltzen da. Azken horrek garrantzi handia du plastikoen industrian.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28917
* Multimedia: Styrene / Q28917
# Erromanikoa Gaztela eta Leonen

Erromanikoa Gaztela eta Leonen agerpen ugari eta ederrekin osatuta dago, batez ere Palentzia, Zamora eta Segoviako probintzietan. Izan ere, Penintsula Iberikoan dagoen ondare erromanikorik aberatsenetarikoa erkidego honetan dago.
Jarraian probintziaz probintzia osagai nabarmenak agertzen dira.

## Avila

* San Vicente basilika (Avila).

## Burgos

* Santo Domingo de Silos
* Rebolledo de la Torre
* San Pedro de Cardeña monasterioa
* Las Huelgas monasterioa

## León

* San Isidoro basilika (León).
* San Lorenzo (Sahagún).

## Palentzia

* San Pelayo baseliza (Perazancas), Cervera de Pisuerga).
* San Martín de Tours (Frómista).
* San Salvador (Nogal de las Huertas).
* San Zoilo (Carrión de los Condes)
* San Juan Bautista (Moarves, Olmos de Ojeda).

## Segovia

* San Millán eta San Esteban (Segovia).
* San Esteban (Cuéllar).
* San Salvador de Cantamuda (La Pernía).
* San Miguel (Sotosalbos).

## Soria

* Santo Domingo (Soria).
* San Miguel eta San Baudelio de Berlanga (Caltojar).
* Santa Maria eta San Pedro (Caracena).

## Valladolid

* Santa María La Antigua (Valladolid).
* Nuestra Señora de la Anunciada (Urueña).

## Zamora

* Zamorako katedrala, Magdalena eta San Claudio de Olivares (Zamora).
* Nuestra Señora del Azogue (Puebla de Sanabria).
* San Salvador (Toro).
* La Asunción (Mombuey).

## Argazki galeria

* San Vicente basilika (Avila).
* Rebolledo de la Torre (Burgos).
* San Juan Bautista (Moarves de Ojeda, Palentzia).
* San Salvador de Cantamuda (Palentzia).
* San Esteban (Segovia).
* San Millán (Segovia).
* San Lorenzo (Sahagún, León).
* Santo Domingo elizaren aurrealdea (Soria).
* San Miguel elizaren atea (Caltojar, Soria).
* San Baudelio baselizaren barrualdea (Caltojar, Soria).
* Nuestra Señora de la Anunciada (Urueña, Valladolid), Lonbardiako estiloan.
* San Salvador (Toro, Zamora), adreiluz eta harriz egindakoa.
* San Claudio de Olivares elizaren atea (Zamora).
* Magdalena elizaren atea (Zamora).

## Ikus, gainera

* Erromanikoa Euskal Herrian
* Erromanikoa Katalunian

## Bibliografia

* Alfonso Álvarez Mora. Historia del Arte de Castilla y León. Tomo II. Arte Románico. El renacimiento urbano. Ámbito Ediciones, Valladolid 1994. ISBN 84-8183-002-X
* Bango Torviso, Isidro G. Historia del Arte de Castilla y León. Tomo II. Arte Románico. Ámbito Ediciones, Valladolid 1994. ISBN 84-8183-002-X.
* Bango Torviso, Isidro G. Tesoros de España. Vol. III. Románico. Espasa Calpe, 2000. ISBN 84-239-6674-7.
* Catálogo Las Edades del Hombre. El arte en la Iglesia de Castilla y León. ISBN 84-505-7998-8, 1988
* Juan Sureda Pons. Historia del Arte de Castilla y León. Pintura. Tomo II. Arte Románico. Ámbito Ediciones, Valladolid 1994. ISBN 84-8183-002-X

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)"Románico en Palencia"
* (Gaztelaniaz)"Románico en Zamora"
* (Gaztelaniaz)(Ingelesez)"Románico Norte" (Aguilar de Campoo)
* Datuak: Q2883057
* Multimedia: Romanesque art in Castile and León / Q2883057
# Erromanizazio

    «Erromanizazio» orriak hona dakar. Bestelako esanahiei buruzko orria hau da: «Erromanizazio (argipena)»
Erromanizazioa edo erromatartzea Antzinako Erromak mendean hartu zituen herrietan izandako akulturazio-prozesua da. Prozesu horren bitartez, herri horiek latina eta erromatar kulturaren bereganatu zituzten; hartara, bertakoei latinezko izenak jarri zizkieten, eta erromatar zuzenbideko erakundeak ezarri ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q747008
* Multimedia: Romanization (cultural) / Q747008
# Erromania (hizkuntzalaritza)

Erromania Gaston Parisek kultura eta hizkuntza erromantzeen edo neolatinoen multzoari eman zien izena da.
XIX. mendean erabiliagoa zen kontzeptua da, eta Europa-barruko lurraldeetarako baino ez da erabiltzen. Banaketa ezagunena mendebaleko eta ekialdeko Erromania bereizten dituena da. Hala ere, ez dago argi azken horretan Balkanetako penintsula eta Italiakoa edo lehena bakarrik sartu behar den. Iberorromania, galorromania, italorromania, erretorromania eta dakorromania bereizi ohi dira, nahiz eta gune horietan erromaniko ez diren hizkuntzak ere izan (euskara, alemaniera, eta abar).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257159
# Erromanikoa Burgosko probintzian

Erromanikoa Burgosko probintzian lotuta dago nagusiki Santo Domingo de Silosko monasterioarekin, eta zehazki bere klaustro ezagunarekin. Hala ere, badaude beste 500 monumentu edo aztarna erromaniko guztira probintzia osoan.
Izan ere Gaztela eta Leonen, Segovia, Soria eta Palentziarekin batera osatzen du gune erromanikorik garrantzitsuena.

## Eskualdeka
### Alfoz de Burgos

Alfoz de Burgosen, alde batetik, Burgos hiriburan Las Huelgasko monasterioa, Erregearen Ospitalea aipatzekoak dira, Katedraleko Museoan eta Hiriko Museoan dagoen ondarearekin batera. Cerezo de Río Tirón-eko elizaren ataria Irlako pasealekuan ipini zuten, herri hartatik ekarrita.
Bikaina den San Pedro de Cardeña monasterioa ere (Castrillo del Val) eskualde honetan dago, San Quirceko eliza (Los Ausines eta Revilla del Campo, Cojóbar (Modúbar de la Emparedada), Arlanzón, Hurones, Quintanarruz (Merindad de Río Ubierna), Santibáñez-Zarzaguda eta Miñón de Santibáñez (Valle de Santibáñez) eta Quintanadueñasekoak.

### Arlanzako eskualdea

Arlanzan, Santo Domingo de Silos eta Villamayor de los Montes.

### Bureba

Bureban, Soto de Bureba (Quintanaélez), Castil de Lences (Poza de la Sal) eta Abajas.

### Demandako mendilerroa

Demandako mendilerroan, Pineda de la Sierra, Riocavado de la Sierra, Vizcaínos eta Jaramillo de la Fuente.

### Dueroko Erribera

Dueroko Erriberan, Espinosa de Cervera eta Coruña del Conde.

### Ebroko eskualdea

Ebroko eskualdean, Miranda de Ebroko Espíritu Santo eta Bozoó-ko San Julián eta Santa Basilisa eliza, Ermita de Nuestra Señora de las Eras (Santa Gadea del Cid), Bugedoko Monasterio de Santa María eta Encío-ko tenplu abandonatua.

### Merindadeak

Merindadeetan, Mena Haraneko Vallejo eta Sionesko elizak, Merindad de Valdivielsoko Valdenoceda (San Miguel), El Almiñé (San Nicolás) eta Puente Arenasekoak (San Pedro de Tejada) eta Valle de Manzanedoko San Martín del Rojokoa.

### Odra-Pisuerga

Odra-Pisuerga eskualdean, Padilla de Abajoko eliza eta Valle de Santibáñezeko Miñón-ekoa.

### Páramos y Campiñas

Páramosetan, Rebolledo de la Torreko eliza, Valle de Sedanoko Moradillokoa eta Tubilla del Aguako Tablada de Rudrónekoa.
Halaber, La Piedra, Fuente Úrbel, Prádanos del Tozo eta Talamillo del Tozo-ko elizak ere (Basconcillos del Tozo) aipagarriak dira.

## Ikus, gainera

* Erromanikoa Gaztela eta Leonen

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Erromanikoa Burgosko probintzian ("Arteguías").
* Datuak: Q20492395
# Erromania (argipena)

Erromania izenak honako hauek adieraz dezake:
* erromeroa (Ipar.);
* Erromania, Gaston Parisek kultura eta hizkuntza erromantzeen multzoari eman zien izena da.
# Erromaniera

Erromaniera erromani edo ijitoen jatorrizko hizkuntza da. Indoeuropar hizkuntza da, antzinako Indiako ipar-mendebaldean eta Pakistango erdialdean sortua. Hainbat dialekto ditu (oraintxe, ingeles Wikipedian, 53 ageri dira).
Euskal Herriko ijito euskaldunen artean, erromintxel izeneko hizkera sortu zen, euskararen eta erromanieraren arteko nahastura, gehienbat euskararen ezaugarriak dituena. Beraz, dialektoa izatekotan, ez litzateke erromanieraren dialektoa, euskararena baizik. Zehazki esanda, hala ere, ez hizkuntza, ez dialektoa: pagadolektoa da, hizkuntza nahastura. Oraindik baditu hiztunen batzuk.

## Erromaniera hiztunen banaketa geografikoa

Ondorengo taula honetan jasota dago erromanieradunek Europan duten banaketa. Azken zutabean ageri da estatu bakoitzeko ijito guztien artean erromanieradunen ehunekoa zenbat den.
| Estatua | Erromanieradunak | % |
| Albania | 90 000 | % 95 |
| Alemania | 85 000 | % 70 |
| Austria | 20 000 | % 80 |
| Belgika | 10 000 | % 80 |
| Bielorrusia | 27 000 | % 95 |
| Bosnia eta Hertzegovina | 40 000 | % 90 |
| Bulgaria | 600 000 | % 80 |
| Danimarka | 1 500 | % 90 |
| Erresuma Batua | 1 000 | % 0,5 |
| Errumania | 433 000 | % 80 |
| Errusia | 405 000 | % 80 |
| Eslovakia | 300 000 | % 60 |
| Eslovenia | 8 000 | % 90 |
| Espainia | 1 000 | % 1 |
| Estonia | 1 100 | % 90 |
| Finlandia | 3 000 | % 90 |
| Frantzia | 215 000 | % 70 |
| Grezia | 160 000 | % 90 |
| Herbehereak | 3 000 | % 90 |
| Hungaria | 260 000 | % 50 |
| Italia | 42 000 | % 90 |
| Kroazia | 28 000 | % 80 |
| Letonia | 18 500 | % 90 |
| Lituania | 4 000 | % 90 |
| Mazedonia | 215 000 | % 90 |
| Moldavia | 56 000 | % 90 |
| Montenegro | 30 000 | % 90 |
| Polonia | 4 000 | % 90 |
| Serbia | 350 000 | % 85 |
| Suedia | 9 500 | % 90 |
| Turkia | 280 000 | % 70 |
| Txekia | 140 000 | % 50 |
| Ukrainia | 113 000 | % 90 |

## Erreferentziak

* ↑ Isabel MENDIZABAL EZEIZABARRENA: «Ijitoen jatorria, DNAn islatua», Elhuyar Zientzia eta Teknologia, 2013-04-25, 297. zenbakia.
* ↑ Unai Brea: «Hiretzat goli kherautzen dinat, erromeetako gazi mindroa», Argia, 2008-03-23.
* ↑ Lore Agirrezabal: «Erromintxela, euskal ijitoen hizkera», Argia, 2003-09-28.
* ↑ Bakker eta beste (2000): «Speakers and Numbers», in Rombase, didactically edited information on Roma.

## Bibliografia

* Juan de Dios Ramírez-Heredia: Romani-kaloz hitz egiteko lehen eskuliburua. Bartzelona: Unión Romaní, 2001.

## Ikus, gainera

* Erromintxela

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13201
# Espageti

Espageti (italieraz spaghetti) sekzio zirkulardun soka luze eta mehe itxura duen pasta da. Etimologikoki, spago (soka) hitzaren txikigarria da spaghetto (singularrean), spaghetti (pluralean). Duten diametroaren arabera izen ezberdina hartzen dute:
* Spaghettini
* Spaghetti
* Spaghettoni

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20026
* Multimedia: Spaghetti / Q20026