OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nora Heysen

Nora Heysen (Hahndorf, Australia, 1911ko urtarrilaren 11 – Sidney, Australia, 2003ko abenduaren 30a) margolari australiarra izan zen, Archibald erretratu saria irabazi zuen lehen emakumea, baita gerrako artista ofizial izendatu zuten lehen emakumea ere, borroka-eremuko eszenatokiak erretratatzeagatik.

## Biografia

Hans Heysen margolariaren alaba, 1926an hasi zen artea ikasten. Art Gallery of New South Walesi eta Art Gallery of South Australiari margolanak saldu zizkien 1930ean. Bere lehen erakusketa Sydneyn egin zuen 1933an. Hurrengo urtean Londresera joan zen bere familiarekin, Europan egon zen 1937ra arte. Han ikasten eta margotzen jarraitu zuen. Australiara itzulita, denbora laburrean egon zen Adelaiden, Sydneyra joan aurretik.
1938an Archibald Sarian bi margolanekin parte hartu zuen, Madame Elink Schuurmanen erretratuarekin irabaziz. Ondoren, emakume baten garaipen hori gogor kritikatu zuen Max Meldrum margolariak. 1943ko urriaren 12an, Heysen Australiako gerrako artista izendatu zuten lehen emakumea izan zen. 1946an Ginea Berrian amaitu zen. Lan horrek iraun zuen bitartean, margolariak 170 artelan baino gehiago sortu zituen
Ginea Berrian Nora Heysen-ek Robert Black ezagutu zuen, eta harekin 1953an ezkondu zen. Gerra amaitu eta berehala Londresera joan zen, eta 1948an Sydneyra itzuli zen. Margolariak margotzen jarraitu zuen, bere lanak erakusten eta senarrarekin bidaiatzen. 1993an Heysenek Australiako Kontseiluaren Arteen Lorpenen Saria jaso zuen eta 1998ko urtarrilaren 26an Australiako Ordenako kide izendatu zuten bere meritu artistikoengatik.
Bere lanak Australiako National Gallery, Australian War Memorial, National Library of Australia, National Portrait Gallery eta Australiako beste museo batzuen bildumetan gordetzen dira.

## Sariak eta aitortzak

* 1993an Heysenek Australiako Kontseiluaren Arteen Lorpenen Saria jaso zuen
* 1998ko urtarrilaren 26an Australiako Ordenako kide izendatu zuten bere meritu artistikoengatik.

## Erreferentziak

* 1 2 «Nora Heysen | Art Gallery of NSW» www.artgallery.nsw.gov.au (Noiz kontsultatua: 2022-07-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3878307
* Multimedia: Nora Heysen / Q3878307
# Nora Mørk

Nora Mørk, (Oslo, Norvegia, 1991ko apirilaren 5a), eskubaloian aritzen den kirolari norvegiarra da..
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Rio de Janeiro), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen; 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), berriro brontzezko domina lortu zuen, bietan eskubaloian Norvegia ordezkatuz. Tokion, Frantziako taldearen (urrezko domina) eta ROCko taldearen (brontzezko domina) atzetik sailkatu zen Norvegiako taldea.
Honako hauek osatzen zuten Norvegiako taldea Tokion: Henny Reistad, Veronica Kristiansen, Marit Malm Frafjord, Stine Skogrand, Nora Mørk, Stine Bredal Oftedal, Silje Solberg, Kari Brattset Dale, Katrine Lunde, Marit Røsberg Jacobsen, Camilla Herrem, Sanna Solberg-Isaksen, Kristine Breistøl, Marta Tomac eta Vilde Johansenek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 03 ! | Eskubaloia, emakumezkoa. |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Eskubaloia, emakumezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Nora Mørk» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Nora Mørk" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3499591
* Multimedia: Nora Mørk / Q3499591
# Nora Giakova

Nora Giakova, idazkera zirilikoz Нора Гякова, (Pejë, (Kosovo) 1992ko abuztuaren 17a) judoka kosovarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, urrezko domina irabazi zuen 57 kilogramoen azpiko kategorian.

## Biografia

2015etik, nazioarteko txapelketetan ari da lehiatzen. 2018ko Europako Txapelketa irabazi zuen, eta, 2019koan, bigarren egin zuen. 2021ean, Tokioko Olinpiar Jokoetan, urrezko domina irabazi zuen, eta, Munduko txapelketan, brontzezkoa.
Anaia ere, Akil Giakova, judoka bikaina du; Europako txapelduna izan zen 2021ean.

## Palmaresa

Udako Olinpiar Jokoak :
| Txapelketa | Domina | Kategoria |
| Tokio 2020 | 01 ! | -57 kg |
| Munduko txapelketak |||
| Txapelketa | Domina | Kategoria |
| Budapest 2021 | 03 ! | -57 kg |
| Europako Jokoak |||
| Txapelketa | Domina | Kategoria |
| Baku 2015 | 03 ! | -57 kg |
| Minsk 2019 | 02 ! | -57 kg |
| Europako txapelketak |||
| Txapelketa | Domina | Kategoria |
| Baku 2015 | 03 ! | -57 kg |
| Kazan 2016 | 03 ! | -57 kg |
| Varsovia 2017 | 03 ! | -57 kg |
| Tel Aviv 2018 | 01 ! | -57 kg |
| Minsk 2019 | 02 ! | -57 kg |
| Lisboa 2021 | 03 ! | -57 kg |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .
* ↑ (Ingelesez) «Nora Gjakova wins Kosovo’s third Olympic gold medal» Prishtina Insight 2021-07-26 (Noiz kontsultatua: 2021-08-01).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Nora Gjakova se lleva el título de judo femenino en -57kg» Tokio 2020 (Noiz kontsultatua: 2021-08-02).
* ↑ «JudoInside - Nora Gjakova Judoka» www.judoinside.com (Noiz kontsultatua: 2021-08-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17159609
# Nora Inu

Txakur amorratua (japonieraz: 野良犬, Nora Inu) 1949ko Akira Kurosawa japoniar zinema zuzendarien filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Istorioa gerraosteko Japonian dago girotua eta pistola lapurtu dioten detektibe gazte bati buruz hitz egingo digu. Ohorea galdu izanaren sentimenduak ito egiten du eta nekagaitz, pistolaren bila abiatuko da.

## Aktoreak

* Toshiro Mifune: Murakami detektibea
* Takashi Shimura: Satō detektibea
* Keiko Awaji: Harumi Namiki
* Eiko Miyoshi: Harumiren ama
* Noriko Honma: dendaria
* Isao Kimura: Yusa
* Minoru Chiaki: Show-zuzendaria
* Ichiro Sugai: Hotel-jabea
* Gen Shimizu: Nakajima inspektorea
* Noriko Sengoku: neska

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q678972
* Multimedia: Stray Dog / Q678972
# Nora Korala

Nora Korala :
| Datuak |||
| Egoitza | Zangoza, Nafarroa | Zangoza, Nafarroa |
| Zuzendaria | Fermin Iriarte | Fermin Iriarte |
| Ahotsak | Abesbatza mistoa | Abesbatza mistoa |
| Urteak | 1968 - ... | 1968 - ... |
| Fundatzailea | Fermin Iriarte | Fermin Iriarte |
Nora Korala 1968. urtean sortu zen gaur egun zuzendari den Fermin Iriarteri esker. Bere hasierako helburuen artean, nagusienetakoa: musika ezagutzea eta zabaltzea zen, kantu gregoriano eta musika garaikidearen bitartez. Modu honetan, programa desberdinetan parte hartzen du: Aste Santuan, Eguberrietan, Euskal musikan …
Nora Koralak txapelketa desberdinetan parte hartzen du eta askotan irabazlea izan da. Nafar Gobernuko ekintza ofizialetan ere agertzen da, eta Espainiako erregea eta bere semea Leireko monasteriora etortzen direnean ere abesten dute. Gainera, Europa osoan zehar ibili dira abesten: Erroman, Parisen…
Denbora aurrera egin ahala, koraleko helburua aldatzen joan da, eta orain dela urte batzuk, herriko musikarietan jarri zuen arreta.
1993. urtean disko bat kaleratu zuten, non Zangozako musikarien abestiak biltzen zituzten. Herriko musikarien artean hauek aurkitzen ziren: Juan Francés de Iribarren, Sebastián Larrañeta, Buenaventura Iñiguez, Daniel Piudo, Xenaro Vallejos eta musika garaikidea sortzen duen Luis Elizalde, koralarentzat zenbait abesti sortu dituen.
Disko honek musikari famatuen kritika on asko jaso zituen eta horrek animatu zuen ikerketa berriak egitera Juan Frances de Iribarrenen inguruan. Lortutako abestiekin, hainbat kontzertu famatu egin ditu: Zangozako Santiago elizan, Málagako katedralean…
Gaur egun Bruno Jiménez da zuzendaria.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Nafarroako Abesbatzen Elkartearen webgunean
* Datuak: Q12264898
# Nora Navas

Nora Navas García (Bartzelona, 1975eko apirilaren 24a) zineman eta antzerkian aritutako aktorea da.

## Filmografia

* Felices 140, Gracia Querejeta, 2015
* Hiru gezur, Ana Murugarren, 2014
* Tots volem el millor per a ella, Mar Coll, 2013
* Miel de naranjas, Imanol Uribe, 2012
* Carta a Eva (telefilm), Agustí Villaronga, 2012
* Dictado, Antonio Chavarrías, 2011
* El mar de plástico (telefilm), 2010
* Pa Negre, Agustí Villaronga, 2010
* Trenhotel (telefilm), 2007
* El cor de la ciutat (telesaila), 2006
* Las vidas de Celia, Antonio Chavarrías, 2006
* Lo bueno de llorar, Matías Bize, 2006
* Porca misèria (telesaila), 2005
* Más que hermanos (telefilm), 2005
* Ventdelplà (telesaila), 2005
* Cualquiera, David Marqués, 2003
* Un banco en el parque, Agustí Vila, 1999

## Kanpo estekak

* Datuak: Q610174
* Multimedia: Nora Navas / Q610174
# Ontze

Ontzea janari bat (haragia eta arraina, batez ere) luzaz mantentzeko erabilitako prozesua da, janarien kontserbazioa helburu duena. Janarien iraupena luzatzeaz gain, ontze prozesuak janarien ezaugarri organoleptikoak ere (gustu, zapore eta gozotasuna) hobetzen ditu.
Janariak ontzeko gehien erabiltzen diren aditiboak gatza, azukrea, nitratoak eta nitritoak dira. Ketzea ere hainbat ontze prozesuetan erabiltzen da.
Ontze prozesuen bidez haragi edo arrainen deskonposizio eta ustelketa ekiditen da. Elikagaia hondatuko luketen mikrobioen hazkuntza inhibitzen da, eta produktuaren kontsumorako iraupena luzatu.
Gatza izan da historian zehar haragiaren ustelketa ekiditeko gehien erabili den aditiboa. Gatza (ClNa) bakarrik erabil daiteke, edo nitrato eta nitritoekin batera. Gazitze prozesuak elikagaiaren deshidratazioa areagotzen du, zeluletatik ura ateratzen baitu; urik gabe, bakterioak edo onddoak ezin dira hazi eta elikagaia mikrobiorik gabe mantentzen da, bere deskonposizioa saihesten duena.
Hainbat janaritan gatzarekin batera nitratoak erabiltzen dira ontze prozesuan (nitrato sodikoa edo potasikoa). Kontzentrazio txikitan erabili behar dira nitratoak, bakterizidak izateaz gain toxikoak ere direlako. Urdaiazpiko onduak, esaterako, eta baita hestebete ugari ere, gatza eta nitratoekin ontzen dira. Nitratoek eta nitritoek haragien balizko bakterio patogenoak (Clostridium botulinum, adibidez) akabatzen dituzte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1503716
# Ontzanburu

Ontzanburu Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da. Iparraldean duen aurretontorra, mendizaleentzat garrantzi handirik ez duena, Muñotxikita deitzen da
Pardarri mendiaren ekialdean dago eta Igaratzako Arratea izeneko mendateak banatzen du Arbelo-Labeongo gailurretik, hemendik igotzeko bidea egonez, kontrako aldetik errazagoa den arren, Olamuñoko zelaietatik.

## Irispideak

Guardetxetik, Errenagako babeslekuetaranzko ohiko bidea jarraitu behar da, eta iparralderantz jarraitu Igaratzako lautadetara heldu arte, mendilerroaren erdi-erdian. Ezkerretara, larreetan, kareharrizko estratu nabarmenak dituen muino bat dago, Ontzanburu mendiaren tontorra dena. Bertara, galbiderik gabe igo daiteke. Amezketatik, ibilbidea luzeagoa da, Aritzagako labardia Igaratzako Arrateraino zeharkatuz, eta, hemendik, tontorrera igoz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12265190
# Ontzi

    Artikulu hau materialak eta gauzak gordetzeko objektuari buruzkoa da; uretan barrena ibiltzeko ontzia gaitzat duena beste hau da: «Ontzi (ibilgailu)»
Ontzia bere baitan gauzak eta materialak gorde eta garraiatzeko erabiltzen den objektua da, horiek sartu eta ateratzeko irekidura duena. Bereziki, sukaldean erabiltzen da, elikagaiak gordetzeko..
Tamaina eta material ezberdinekoak izan daitezke, egun, ia edozerez egiten dituzte eta: larruz, buztinez, portzelanaz, harriz, metalez, beiraz, zurez, plastikoz, erretxinaz, eta abar, batzutan estalita daudenak.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Ontzi. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q987767
* Multimedia: Containers / Q987767
# Ontzi-krosko hutseko errentamendu

Ontzi-krosko hutseko errentamendua (ingelesez: bareboat charter) pleitatze mota bat da. Pleitaria itsasontziaren karga-edukieraz gain itsasontziaren gainerako kudeaketa eta ardurak arduratzen da. Errentamendu orok bezala, tarifa bat du, «pleit» izenekoa eta dolarretan kotizatu ohi dena. Pleitak ontziaren kapitalaren kostuak estali behar ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Itsas Zuzenbidea Hiztegia] [2004]
* ↑ (Gaztelaniaz) Polo Sánchez, Gerardo. «El mercado de fletes» Revista de Economía ICE. Información Comercial Española (901): 27-42. ISSN 0019-977X..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2091274
# Ontzalu I.a Sobrarbe eta Ribagorzakoa

Ontzalu I.a Sobrarbe eta Ribagorzakoa —latinez: Gondesalbus in Superarbi et in Ripacorza; gaztelaniaz: Gonzalo I de Sobrarbe y Ribagorza— (? – 1043ko ekainaren 26), Iruñea eta Gaztelako infante eta Sobrarbe eta Ribagorzako kondea (1035–1045) zen.

## Biografia

Aita Antso III.a Nagusia eta ama Munia Gaztelakoa zituen.
Antso III.a Nagusia hil zenean berak zuzendutako lurraldeak banatu zituen: Ramirok Aragoiko konderria, Fernandok Gaztelako konderria eta Gartziak Iruñeko Erresuma lortu zuten. Ontzaluk, berriz, Ribagorza eta Sobrarbeko konderriak lortu zituen.
Gartzia III.a Iruñeko erregearen basailua zen. Gauzaeza eta gaizki hartutako erregetzat hartua, basailuek Ramiro anaiari jo ziotela. Izan ere, bera hil eta hamarkada bat baino ez zen igaro eta ez zen agertzen Ribagorzako buruzagien zerrenda batean. Esan dute Ramonat de Uasconya izeneko bere zaldun batek hil zuela, Lascorzetik gertu.
1043ko ekainaren 26an hil zuten, Ramiro sasianaiak konderriak lortuz.
Zuhaitz genealogikoa :
Gartzia III.a Santxitz
Antso III.a Gartzeitz, Iruñeko Erregea
Ximena Fernanditz
Gonzalo I.a Ribagortzakoa
Antso Gartzeitz Gaztelakoa
Munia Gaztelakoa
Urraca Gómez :

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 192. araua: Iruñeko eta Nafarroako Erresumako errege-erreginen izenak. .
* ↑ Victorianen Nekrologian ekainaren 26ko data agertzen bada, urtea ez da guztiz ezaguna: Zuritak 1035ean, Moretek 1042 edo 1043an, Perez de Urbelek 1039an eta Ubieto Artetak 1046an. Lynn Nelsonek 1043en alde egiten du. Nelson, 230-231. orr.
* ↑ Nelson, pp. 228-229.

## Bibliografia

* Zurita, Jeronimo. Anales de la Corona de Aragón I. Antonio Ubieto Arteta eta Desamparados Perez Solerrek argitaratua. Valentzia: 1967.
* Nelson, Lynn. The Aragonese Acquisition of Sobrarbe and Ribagorza. 227-236. orr: 1982.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2112429
# Ontzi-eredu

Probabilitate-teorian, ontzi-eredua edo ontzi-problema hainbat fenomeno modelizatzeko zorizko eredu bat da, non elementu ezberdinak ontzi batean dauden kolore ezberdinetako pilotekin parekatzen diren. Ereduan ontzitik pilota kopuru bat zoriz atera eta kolore bakoitzeko pilota kopurua zenbatzen da. Eskema horretatik kolore jakineko pilota kopuru bat suertatzeko probabilitateak kalkulatzen dira, besteak beste. Horretarako, parametro garrantzitsu moduan, pilotak erauzi ahala ontzira itzultzen diren zehaztu behar da. Eredua hainbat arlotan aplika daiteke, hala nola kalitate-kontrol estatistikoan, pieza akastunak eta akasgabeak bereiziz, laginketan, finean ontzitik pilota ateratzea laginketa prozesu batekin pareka baitaiteke. Ontzi-eredu zabalduenetakoa Polyaren ontzi-eredua da, non bi koloreko pilotak dauden ontzi batetik aldi bakoitzean pilota bat erauzi ondoren, berriz ere ontzira sartzen den, kolore bereko beste pilota batekin batera. Kasu horretan, epe luzera ontzian izango den pilota beltz eta zurien kopuruen banaketa zehaztea helburua. Polyaren ontzi-eredua bereziki epidemiologian baliatu da gaixotasun batek kutsatzearen eraginez populazio batean duen hedapena ikertzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q36938
# Ontzi-oinetako

Ontzi-oinetakoa oinetako lokarridun mota da, gomazko zola lodia duena. XX. mendean sortu zuten ur-kirolerako baina egun janzteko zapata bilakatu da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q893193
* Multimedia: Boat shoes / Q893193
# Ontzalu Santxitz

Ontzalu Santxitz X. mendeko Nafarroako infantea izan zen. Aita Antso Abarka eta ama Urraka Fernanditz Gaztelako infanta izan zituen.

## Biografia

Almanzor amiriar hajibak 982. urtean Iruñeko Erresuma eraso zuen. Itun moduan, Antso II.ak Ontzalu semea eta Urraka alaba Kordobara bidali zizkion. Bertan, 983 inguruan, Urrakak Almanzor ezkondu zuen eta islamera bihurtu zen, Abda izena hautatuz.
996-97 urteetan, amarekin batera Aragoiko konderria gobernatu zuen. 996 eta 997 urteetako bi agirik bakarrik Ontzaluren agintaldia aditzera ematen dute. Biak Gartzia III.a Santxitzenak dira eta honako esaldia dute: "Aragoin nire ama Urraka erregina eta nire anaia Ontzalu agintariak ziren". Ontzaluk ere agiriak berretsi zituen. Ontzalu eta Urrakaren agintaldiaz (edo erregealdiaz) ez da beste ezer ezagutzen, baina Gonzalo Martínez Díez historialariak Aragoiko regulus (erregeordea) zela uste zuen, Iruñeko anaiaren agintepean eta bere ama eskarmentudunaren laguntza zuela. 947 eta 958 artean Antso II.ak sistema bera erabili zuen: Gartzia bere aitak Aragoiko erregeorde izendatu zuen, Orti Ximenez kondearen laguntzarekin.
997 inguruan, iruindarrek Calatayuden aurkako espedizio bat burutu zuten, eta gobernadorearen anaia hil zuten. Almanzor hajibak, Iruña eta Uncastillo hirien aurkako espedizioetan atzemandako 50 presoak hiltzea agindu zuen. Ibn Darray arabiar historialariaren esanetan, Abd al-Rahman gazteak bere osabetako bat burugabetu zuen. Litekeena da osaba Ontzalu izatea, 997tik aurrera berari buruzko aipamenik ez dagoelako. Edonola ere, Antso Nagusia bere ilobaren erregealdia hasi zenerako, 1004an, jada hilda zegoen.
Zuhaitz genealogikoa :
Gartzia II.a Santxitz
Antso II.a Gartzeitz
Andregoto Garindoitz
Ontzalu Santxitz
Fernando Gontzalitz Gaztelakoa
Urraka Fernanditz
Antsa Santxitz :

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 192. araua: Iruñeko eta Nafarroako Erresumako errege-erreginen izenak. .
* ↑ Burgi, Mikel. Emires y califas de Córdoba: Cinco generaciones de madres vasconas. Nabarralde.
* ↑ Enrique Martínez Ruiz, Consuelo Maqueda Abreu, Emilio de Diego. (2000). Atlas histórico de España. 1 Ediciones AKAL, 79 or. ISBN 9788470903496..
* 1 2 Ubieto Arteta 1989, 204, 309 orr. .
* ↑ Ubieto Arteta 1989, 309, n. 104 orr. : regnantibus matre mea Urraca regina et fratre meo Gundisalvo in Aragone.
* ↑ Martínez Díez 2007, 38–39 orr. .
* ↑ Martínez Díez 2007, 36 orr. .
* ↑ Ubieto Arteta 1989, 309, n. 105 orr. .
* ↑ Martínez Díez 2007, 238 orr. .

## Bibliografia

* Martínez Díez, Gonzalo. (2007). Sancho III el Mayor: Rey de Pamplona, Rex Ibericus. Madril: Marcial Pons Historia.
* (Gaztelaniaz) Ubieto Arteta, Antonio. (1989). Historia de Aragón, VI: Orígenes de Aragón. Zaragoza: Anubar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28848906
# Ontzi-garbigailu

Ontzi-garbigailua edo plater-ikuzgailua baxera eta ontziteria garbitzeko etxetresna elektrikoa da. Garbitzeko ur oso beroa (55-65 ºC) eta detergente gogorrak (azalerako alkalinoegiak direnak) erabiltzen dituzte.
1850eko hamarkadan aurrekariak bazituen ere, egungo etxetresnak Josephine Cochranek 1886an asmatu zuen aparatuaren ondorengoak dira. 1970eko hamarkadan jendearen artean zabaldu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. ontzigarbigailu. .
* ↑ (Ingelesez) Morrison, Heather S.. (2015). Inventors of Everyday Technology. Cavendish Square, 35 or. ISBN 9781502606600..
* ↑ (Ingelesez) «The History of the Dishwasher» Yellow Advertiser jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2014/02/17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q186263
* Multimedia: Dishwashers / Q186263
# Ortotanasia

Ortotanasia edo heriotza duina bizia mantentzeko aparteko baliabiderik gabeko tratamendu medikoa jasotzeko eskubide eta aukera da, bereziki larritasun handiko gaixotasunen kasuan eta bizitza arrisku larria dagoen egoeretan. Eutanasian ez bezala, orototanasia ez da bilatzen heriotza zuzenean eragitea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3316017
# Ortonville (Michigan)

Ortonville Michigango herri bat da. Oakland konderrian kokatua dago. 2010ean 1.442 biztanle zituen, 2,54 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Oakland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1878583
* Multimedia: Ortonville, Michigan / Q1878583
# Ortonville (Minnesota)

Ortonville Minnesotako hiri bat da. Big Stone konderrian kokatua dago. 2010ean 1.916 biztanle zituen, 9,08 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Big Stone konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2031037
* Multimedia: Ortonville, Minnesota / Q2031037
# Ortopedia

Ortopedia lokomozio-aparatuaren arazo eta gaitzez arduratzen den espezialitate medikoa da, kirurgia baliatuz (protesiak txertatuz, esaterako) nahiz disfuntzio bat zuzentzeko ortesiak erabiliz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q216685
* Multimedia: Orthopedics / Q216685
# Ortoserpierita

Ortoserpierita sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Ortoserpierita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca(Cu,Zn)4(SO4)2(OH)6 * 3H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ortoserpierite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ortopinakiolita

Ortopinakiolita borato motako minerala da eta ortopinakiolita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Ortopinakiolita borato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Mg,Mn2+)2Mn3+(BO3)O2}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ortopinakiolite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ortorexia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Ortorexia elikagai osasuntsuen kontsumoarekin obsesio patologikoa da. Ortorexia osasuntsu jateko saiakera errugabe bat bezala hasten da, non ortorexikoak janariaren kalitateari eta garbitasunari adi egoten da. Gero eta obsesionatuago bihurtzen da zer eta noiz jango duen kontuekin, eta nola aurre egingo dion balizko larraldiei.
Ortorexiko baten dieta ez oso osasuntsua izan daiteke, bakoitzak jartzen den dietaren menpe dago. Askotan, ortorexikoak gizartetik aldenduta egoten dira beraien bizitza janariaren inguruan planeatzen dutelako. Ortorexikoek inoiz ez dute ikasten era natural batean jaten. Intuitiboki jateko kapazitatea galdu dute. Ez dakite ondo noiz gose diren, zenbat kantitate behar duten, noiz dauden beteta…

## Sintomak

* Emakumeek hilekoaren aldaketa sufritzen dute.
* Gizonek espermatozoide gutxiago sortzen dituzte.
* Akne.
* Bihotzeko arazoak.
* Likidoen erretentzioa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1334368
# Ortotipografia

Ortotipografia inprimaki bat egiteko aplikatu beharreko ortografia eta tipografia arauen multzoa da.
Hau da, ortografia arauez gainera, tipografia arauak ere biltzen ditu. Esaterako, nola erabili puntuazio markak, LETRA LARRIAK, letra lodiak, letra etzanak; nola idatzi lege edo dekretuen izenak eta bibliografiako aipuak; noiz eta nola erabili letra-tipo kamutsak (sans-serif) eta letra-tipo zorrotzak (serif); nola erabili kakotxak; nola idatzi siglak eta akronimoak, hitz elkartuak eta neurri zientifikoak; nola ekarri hizkuntza batera beste hizkuntzetako hitzak, izen bereziak...

## Ikus, gainera

* Ortografia
* Tipografia
* Estilo-liburua
* Letra-tipo

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) José Martínez de Sousa: Diccionario de bibliología y ciencias afines, Trea, 2004. 3. argitaraldia.

## Bibliografia

* Jose Ramon Zubimendi: Ortotipografia. Eusko Jaurlaritza - Euskara Zerbitzua. Gasteiz. 2004.
* Alfontso Mujika: Letra larriak erabiltzeko irizpideak. Eusko Jaurlaritza - Euskara Zerbitzua. Gasteiz. 2008.
* (Alemanez) Hyeronimus Hornschuch: Orthotypographia. Das ist: Ein kurtzer Unterricht für diejenigen die gedruckte Werck orrigiren wollen; Und Eine erinnerung für die welche ihre Schrifften oder verfertigte Werck ausgehen lassen Nützlich und nothwendig. Leipzig (Alemania). 1608.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3140680