OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Auxerreko erloju-dorrea

Auxerreko erloju-dorrea, frantsesez: Tour de l'Horloge d'Auxerre, Frantziako Auxerre udalerrian dagoen erloju-dorre bat da, Borgoina-Franche-Comté eskualdeko Yonne departamentuan.
Dorreak erloju astronomiko bat du.
* Datuak: Q1779659
* Multimedia: Clock tower of Auxerre / Q1779659
# Auxerre-1 kantonamendua

Auxerre-1 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Yonne departamenduan dago, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Guztira 4 udalerri ditu eta Auxerre da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19060265
# Anthrax

Anthrax (eusk. 'karbunko') 1981ean New Yorken sortutako heavy metal musika taldea da. 1980ko hamarkadan thrash metal eszenaren "Big Four" ("laukote nagusi") kideetako bat izan zen (besteak Metallica, Megadeth eta Slayer zirelarik)

## Diskografia

* Fistful of Metal (1984)
* Spreading the Disease (1985)
* Among the Living (1987)
* State of Euphoria (1988)
* Persistence of Time (1990)
* Sound of White Noise (1993)
* Stomp 442 (1995)
* Volume 8: The Threat Is Real (1998)
* We've Come for You All (2003)
* Worship Music (2011)
* For All Kings (2016)

## Taldekideak

* Scott Ian – gitarra eta ahotsa (1981–egun)
* Charlie Benante – bateria (1983–egun)
* Frank Bello – baxua eta koroak (1984–2004, 2005–egun)
* Joey Belladonna – ahotsa (1984–1992, 2005–2007, 2010–egun)
* Jonathan Donais – gitarra (2013–egun)

## Erreferentziak

* ↑ Coglan, Chris. (2011-9-28). Anthrax: Worship Music. PopMatters.

## Kanpo estekak

* musika taldearen webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q109871
* Multimedia: Anthrax (American band) / Q109871
# Ari naizela

"Ari naizela" Pello Errota eta Txirritaren arteko bertso ezaguna da. Zortziko handia da bertsoaren neurria, lau puntuko handia.
Umorezko bertsoa da haien artean zirika aritzen dira. Pellok ikusi zuen egun hartan Txirrita nahi gabe bi alkandora batekin ez, bi alkandoraz jantzita azaldu zela. Motibo hoberik ezin eman zirika hasteko jose Manuelen aurka, jakina zela andragaiari bisita egin ziola. Eta neurriko erantzuna bota zion Txirritak: Pellok ezin duela horrelakorik egin, "alkandora bat besterikan ez du eta". Bat-bateko zirikagintzako perla bat da bertsoa.
* Pello Errota
* Alkandora
* alkandora
* Txirrita

## Hitzak

Hauek dira bertsoak:
Pello Errota Ari naizela, ari naizela, hor ikusten det Txirrita, eta zein ez da harrituko, gaur, gizon hori ikusita; dudarik gabe egina dio andregaiari bisita, oso dotore etorri zaigu bi alkandora jantzita!
Txirrita Hauxe da lotsa eman didana lagun artera sartuta, edozer gauza esaten degu ardo-tantokin poztuta; bi alkandora ekarri ditut bat eranztia ahaztuta, Pellok bi nola jantziko ditu bat besterikan ez du-ta!

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Ari naizela ari naizela I - Doinutegia - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-20).
* 1 2 «Ari naizela, ari naizela...» bertsoa.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-20).
* ↑ Ari naizela (Pello Errota-Txirrita). (Noiz kontsultatua: 2022-12-20).

## Kanpo estekak

* Ari naizela (Pello Errota-Txirrita).Euskal Karaokeak. Youtube
# Aria (musika)

    Artikulu hau musika piezari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Aria (argipena)».
Aria forma musikal trinkoa da, funtsea, kantari batek abestutako melodia adierazkor baten esanahia duena. Garai berriagoetan, osotasun baten pieza partzial bat deskribatzeko erabiltzen da, ahots bakarlari batek kantatzeko, eskuarki orkestra baten laguntzarekin eta ahozko lan baten zati gisa (opera, oratorioa, kantata, etab.). Hala ere, konpositoreek batzuetan «kontzertuko ariak» idatzi izan dituzte, direnak obra handiago baten parte.
Operan, aria bat pieza bokala bakarra da, luze samarra, non pertsonaia batek bere sentimenduak edo ikuspuntuak adieraz baititzake. Arian zehar ez dago ekintzarik. Izaeraren arabera, aria motela eta lirikoa izan daiteke (cantabile), arintasunez betea (di bravura), edo musika oso landuarekin lagundua (concertata).

## Historia

Aria XIV. mendean agertu zen Europako musika jasoan, eta mendeetan zehar kantatutako melodia batetik forma egituratuago batera eboluzionatu zuen. XVII. mendean zehar, garai barrokoan, forma hirutar (A-B-A) batean finkatu zen modu tipikoena, eta horri aria da capo esaten zaio, zeinean lehen zatia ariaren amaieran errepikatzen den.
Ondoren, indar handiz sartu zen opera-errepertorioan zenbait aldaera erabiliz italieraz izendatuak: aria cantabile, aria agitata, aria di bravura, aria di coloratura, etab.
XIX. mendearen erdialdean, operak aria-sekuentzia bihurtu ziren neurri handi batean, errezitaturiko zatien espazioa murriztuz. Beste opera batzuek,Wagnerren gehienek adibidez, aldiz egitura guztiz jarraitua dute, eta ezin da erraz identifikatu zati bat aria independente gisa.

## Aria famatuak

* Casta Diva - Norma operakoa, Vincenzo Bellinirena.
* Der Hoelle Rache, Gaueko Erreginaren aria Mozarten Txirula magikoa operan.
* Nessun dorma - Turandot, Giacomo Puccini.
* La donna è mobile - Rigoletto, Giuseppe Verdi.
* L'amour est un oiseau rebelle - Carmen, Georges Bizet.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178122
* Multimedia: Arias / Q178122
# Aria Fischer

Aria Fischer (Laguna Beach, Kalifornia, AEB, 1999ko martxoaren 2a) waterpolo jokalari estatubatuarra da. 2016ko eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Estatu Batuak ordezkatu zituen, eta, gaur egun, Stanford Unibertsitatean aritzen da waterpoloan

## Bizitza pertsonala

Fischerren ahizpa nagusia ere, Makenzie Fischer, Emakumeen Estatu Batuetako waterpolo selekzio nazionalean dago. Haien aita, Erich Fischer, Amerikako gizonezkoen selekzioan parte hartu zuen waterpoloan. Bere osaba, Martin Fischer, Stanfordeko gizonezkoen waterpolo taldeko atezaina izan zen, eta, geroago, Stanfordeko emakumezkoen taldea entrenatuko zuen bere lehen titulu nazionala lortzeko.
Fischer Laguna Beach High School-en graduatu zen 2017an, eta, gaur egun, Creative Writing da Stanford Unibertsitatean.

## Olinpiar Jokoak

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, urrezko domina irabaziko zuen talde amerikarraren parte izan zen Italiaren (zilarrezkoa) eta Errusiaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriro, urrezko domina irabaziko du AEBko taldearekin, Espainiako (zilarrezkoa) eta Hungariakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute AEBko taldea: Rachel Fattal, Aria Fischer, Makenzie Fischer, Kaleigh Gilchrist, Stephania Haralabidis, Paige Hauschild, Ashleigh Johnson, Amanda Longan, Maddie Musselman, Jamie Neushul, Melissa Seidemann, Maggie Steffens eta Alys Williams-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 01 ! | Waterpoloa emakumezkoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Waterpoloa emakumezkoa. |

## Gainerako lorpenak

Munduko Igeriketa Txapelketa :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Gwangju Hego Korea | 01 ! | Waterpoloa |
| 2017 | Budapest Hungaria | 01 ! | Waterpoloa |
| Joko Panamerikarrak ||||
| 2019 | Lima Peru | 01 ! | Waterpoloa |

## Erreferentziak

* ↑ Aria Fischer. Rio 2016.
* 1 2 «USAWATERPOLO.ORG :: Women's Senior National Team» www.usawaterpolo.org.
* ↑ «The Stanford Daily 12 November 1987 — The Stanford Daily» stanforddailyarchive.com.
* ↑ «The Stanford Daily 14 May 1985 — The Stanford Daily» stanforddailyarchive.com.
* ↑ Aria Fischer. Stanford University.
* ↑ «Aria Fischer» olympedia.org 2022-01-19an begiratua(Ingelesez)
* ↑ «Aria Fischer» Olympics.com 2022-01-19an begiratua (Gaztelaniaz)
* ↑ "Waterpoloa, emakumezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Waterpoloa, emakumezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org (Ingelesez)

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako emakumezkoen waterpolo olinpiko taldeen errekor eta estatistikak (En)
* Emakumezkoen waterpoloko txapeldun olinpikoen zerrenda (En)
* Waterpoloko domina olinpikoen zerrenda (emakumeak) (En)
* Emakumezkoen waterpoloko munduko txapeldunen zerrenda (En)
* Waterpoloko Munduko Uretako Txapelketako dominadunen zerrenda(En)

## Kanpo estekak

* Aria Fischer FINAn
* Aria Fischer U.S. Olympic & Paralympic Committee-n
* Aria Fischer Instagramen
* Datuak: Q26406029
# Aria Giovanni

Cindy Renee Petro (Long Beach, Kalifornia, 1977ko azaroaren 3a), Aria Giovanni izen artistikoaz ezaguna, estatubatuar aktore eta modelo erotiko ohia da. 2000ko iraileko Penthouse Peta izan zen.
2016an hartu zuen erretiroa modelo gisa.

## Filmografia

* PG Porn - 1st episode: Nailing Your Wife (2008)
* Virtual Lap Dancers (2005)
* Meridians Of Passion (2004)
* Naked (2003)
* Justine (2002)
* Aria Giovanni (2002)
* Thrill Seekers (2002)
* Adriana Studio (2002)
* 13 Erotic Ghosts (2002)
* Girlfriends (2001)
* Blondes and Brunettes (2001)
* Aria (2001)
* Aria Giovanni Digital Desires (2000)
* Datuak: Q35998
* Multimedia: Aria Giovanni / Q35998
# Ari Gara

Ari Gara Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Gordexolan sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 71 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %6,09.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253940
# Aria (Grezia)

    Artikulu hau Greziako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Aria (argipena)».
Aria (grekeraz, Άρια) Greziako herri bat da, eta administratiboki Peloponesoko penintsulan dago, Argolidako barrutian eta Nauplioko udalerrian dago. 2011. urtean 3.376 biztanle zituen.

## Historia

Garai mizenikoko hilobi batzuk eta eraikuntzen aztarnak badaude herrian. Ur-iturburu askoko tokia izanda, zenbait historialarik uste dute iturrietako bat Pausaniasek aipatu Kanato izenekoa zela, mitoetan Hera jainkosa han bainatzen zelarik. Erromatarren garaian akueduktu bat eraiki zuten.
Hala ere, Aria herriaren erreferentzia zaharrena 1149. urtekoa da, Ariako monasterioa antzinako tenplu greko baten hondarren gainean eraiki zenean.

## Erreferentziak

* ↑ Detalle del censo de 2011 (en griego)
* ↑ Aria en la página del municipio de Nauplia (en griego)
* ↑ Aria en la página cityofnafplio.net (en griego)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4790136
# Aria (argipena)

Aria izenak hainbat adiera du:
* Aria, Nafarroako herria.
* Aria, musika pieza bat.
* Aria, antzinako eskualde bat, satrapia persiarra, gaurko Afganistan inguruan kokatua.
* Aria, Argolidako herria, Grezia.
* Aria, heavy metal talde errusiarra.
* Aria gitarra elektrikoen marka komertziala.
* Aria izeneko errosazeoen generoa.
Ikus, gainera:
* Ario edo Arrio, arianismo korronte kristauaren sortzailea.
* Ariar, arraza kontzeptu sasizientifikoa.
# Argentodufrénoysita

Argentodufrénoysita mineral bat da eta sartorite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Argentodufrénoysita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ag3Pb26As35S80}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Argentodufrénoysite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27995649
# Argentobaumhauerita

Argentobaumhauerita mineral bat da eta sartorite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Argentobaumhauerita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ag1.5Pb22As33.5S72}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Argentobaumhauerite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q811572
* Multimedia: Argentobaumhauerite / Q811572
# Argentochiloides

Argentochiloides Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Argentochiloides xanthodorsellus da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Argentochiloides argyrastis | daturik gabe |
| Argentochiloides meridionalis | daturik gabe |
| Argentochiloides mirabilis | daturik gabe |
| Argentochiloides xanthodorsellus | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4789512
* Espezieak: Argentochiloides
# Argentinidae

Argentinidae arrain argentiniformeen familia da, Atlantikoko, Indiako eta Ozeano Bareko itsasoetan bizi dena. Osmeridae familiako kideak nahiko antzekoak dira.

## Generoak

FishBaseren arabera, familiak egun 27 espezie ditu, 2 generotan banaturik:
* Argentina generoa (Linnaeus, 1758):
** Argentina aliceae (Cohen eta Atsaides, 1969)
** Argentina australiae (Cohen, 1958)
** Argentina brasiliensis (Kobyliansky, 2004)
** Argentina brucei (Cohen eta Atsaides, 1969)
** Argentina elongata (Hutton, 1879)
** Argentina euchus (Cohen, 1961)
** Argentina georgei (Cohen eta Atsaides, 1969)
** Argentina kagoshimae (Jordan eta Snyder, 1902)
** Argentina sialis (Gilbert, 1890)
** Argentina silus (Ascanius, 1775)
** Argentina sphyraena (Linnaeus, 1758)
** Argentina stewarti (Cohen eta Atsaides, 1969)
** Argentina striata (Goode eta Bean, 1896)
* Glossanodon generoa (Guichenot, 1867):
** Glossanodon australis (Kobyliansky, 1998)
** Glossanodon danieli (Parin eta Shcherbachev, 1982 )
** Glossanodon elongatus (Kobyliansky, 1998)
** Glossanodon leioglossus (Valenciennes, 1848)
** Glossanodon lineatus (Matsubara, 1943)
** Glossanodon melanomanus (Kobyliansky, 1998)
** Glossanodon mildredae (Cohen eta Atsaides, 1969)
** Glossanodon nazca (Parin eta Shcherbachev, 1982)
** Glossanodon polli (Cohen, 1958)
** Glossanodon pseudolineatus (Kobyliansky, 1998)
** Glossanodon pygmaeus (Cohen, 1958)
** Glossanodon semifasciatus (Kishinouye, 1904)
** Glossanodon struhsakeri (Cohen, 1970)

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, Joseph S.. (1976). Fishes of the World. John Wiley & Sons ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ www.fishbase.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q998876
* Multimedia: Argentinidae / Q998876
* Espezieak: Argentinidae
# Argentinos Juniors

Argentinos Juniors, izen osoa Asociación Atlética Argentinos Juniors, Buenos Airesko (Argentina) La Paternal auzoko kirol taldea da. 1904ko abuztuaren 15ean sortu zen, Martires de Chicago eta Sol de la Victoria taldeek bat egin zutenean. Klubaren atal nagusia futbolarena da. Gaur egun Argentinako Lehen Mailan aritzen da.
Argentinos Juniorsen haztegitik atera dira, besteak beste, Diego Armando Maradona, Fernando Redondo, Juan Román Riquelme, Esteban Cambiasso eta Fabricio Coloccini.

## Palmaresa
### Argentinan: 3

* Argentinako futbol liga (3): Metropolitano 1984, Nacional 1985, Clausura 2010
** Bigarren mailako 4 liga: 1940, 1955, 1996-97, 2016-17

### Nazio artean: 2

* Kontinente arteko Futbol Kopa:
** Txapelduna (0)
** Finalista (1): 1985.
* Libertadores Kopa (1): 1985
* Copa Interamericana (1): 1986

## Iruditegia

* Estadio Diego Armando Maradona, Argentinos Juniorsen futbol zelaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q220621
* Multimedia: Asociación Atlética Argentinos Juniors / Q220621
# Argentinosaurus

Argentinosaurus (eusk: "Argentinako musker") Guillermo Heredia-k Argentinan aurkitu zuen titanosauro sauropodoen generoa da. Kretazeoaren erdialdean bizi izan zena, duela 97 eta 93,5 milioi urte artean, Cenomaniarrean, gaur egun Hego Amerika den honetan. Gaur egun ezagutzen den lurreko animaliarik handienetako bat da. Baina ezagutzen diren hondakinak urriak dira, eta, beraz, ezin dira zehatz-mehatz neurtu haien gorputz-neurriak. Proposatutako kalkuluen artean, 33 metroko luzera eta 67 tonako pisua izango luke batez beste, eta horrek ezagutzen diren dinosauro handienen artean kokatzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130859
* Multimedia: Argentinosaurus / Q130859
* Espezieak: Argentinosaurus
# Aston (Oxfordshire)

Aston, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2021ean 1.174 biztanle zituen.
* Datuak: Q4810939
* Multimedia: Aston, Oxfordshire / Q4810939
# Aston Abbotts

Aston Abbotts, Ingalaterrako erdialdean dagoen herri bat da, Buckinghamshire konderrian. Konderriaren hiriburua da.
2021ean 426 biztanle zituen.
* Datuak: Q2428697
* Multimedia: Aston Abbotts / Q2428697
# Astobizkar

Astobizkar Nafarroako erdialdeko Pirinioetan dagoen mendi bat da, Ortzanzurieta mendilerroan, Luzaidetik gertu. Bere garaiera, 1506 metrokoa da eta, ozeanotik hasita, 1500 metrotik gorako garaiera duen Pirinioetako mendilerro ardatzeko lehen mendia da. Gainera, Ortzanzurieta mendilerroa osatzen duten bost mendietatik, bigarren garaiena da. Mendia, Napoleonen Tontorra bezala ere deitzen da.
Adituek, Lepoeder eta Bentarte lepoen artean kokatzen dute Pirinioetako gudurik ezagunenetako bat, Orreagakoa, alegia, non, euskaldunek, Karlomagno enperadorearen atzegoardia osoa, enperadorearen iloba zen Errolanekin batera suntsitu zuten, euskaldunek, Iruñeko harresiak suntsituta ikusi zituztenean.

## Irispideak

Ibañetako mendatetik, igoera, zuzenean, mendebaldeko gailurretik egin daiteke. Hemendik hurbil dagoen Ortzanzurietako antenetara igotzen den errepideak, mendi hau inguratzen dute Lepoeder leporaino, mendiaren ekialdean. Gañekoleta nafar herrixkatik, Luzaidetik gertu dagoena, posible da igoera interesgarri bat Urkulu mendilerroan aurkitzen diren Leitzarateka, Txangoa eta Menditxipi mendietatik egitea, Astobizkarren tontorreraino.

## Ikus, gainera

* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254326
# Aston Clinton

Aston Clinton, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Buckinghamshire konderrian.
2011n 3.682 biztanle zituen.
* Datuak: Q2044251
* Multimedia: Aston Clinton / Q2044251
# Astola

Astola Abadiñoko (Bizkaia) auzoa da, Traña-Matiena, Zelaieta, Gaztelua eta Lebario auzoen artean kokatua eta Durangorekin mugakide da.
Bertako Auzitegi Etxean Gerediaga Elkarteak egoitza nagusia dauka, Durangoko Azoka antolatzen duen elkartearena.
Auzo honetan kokatzen dira Abadiñoko Udal Igerilekua eta Abadiño Futbol Taldearen Zelaia ere.
Jaiak urtarrilaren 22an, San Bizente, egunean ospatzen dira. Auzo honetan ospatzen da, ekaineko larunbat batean, Durangaldeko jai andaluziarra.

## Ikus, gainera

* Durangaldea

## Kanpo estekak

* Abadiñoko udal webgunea
* Datuak: Q12254328
* Multimedia: Astola / Q12254328
# Astola (aldizkaria)

Astola Aldizkaria Gerediaga Elkarteak argitaratzen duen urtekaria da, Durangaldeari buruzko gaiak ikertu eta bertako historia zabaltzeko helburua duena.

## Historia

Lehenengo alea 2007an argitaratu zen. Aldizkariaren sortzaileetako bat Jose Mari Uriarte izan zen, durangar ikerlari eta irakaslea. Aldizkaria, urtean behin argitaratzen da eta Durangaldeko historia eta bertako eta bertako ikerketa jaso eta argitaratzen ditu. Egun, Txelu Aingoita da aldizkariaren koordinatzailea.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Gerediaga Elkarteak Astola aldizkariaren azken zenbakia emango du ezagutzera Elorrion» durangon.com 2019-10-04 (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Dedican a José Mari Uriarte el nuevo número de la revista Astola» www.euskadi.eus 2020-12-15 (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).
* ↑ «Jose Mari Uriarteri eskaini diote Astola aldizkariaren zenbaki berria - Durangaldea» Anboto.org (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).
* ↑ «Gerediagako ikerlaria izandako Jose Mari Uriarteri eskainitako Astola aldizkaria, ohiko saltokietan» El Correo 2020-12-17 (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Gerediaga publica el tercer número de su revista con artículos de investigación» El Correo 2009-10-30 (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).

## Kapo estekak

* Astola Aldizkaria - Webgune ofiziala
* Datuak: Q115009411
# Aston-Jonction (Quebec)

Aston-Jonction Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Centre-du-Québec eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Nicolet-Yamaska konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 410 biztanle zituen 26.69 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2868453
* Multimedia: Aston-Jonction, Quebec / Q2868453
# Astoka

Astoka ibiltzea edo astoketa haurren arteko jolasa da.

## Deskribapena

Ohikoan bat makurtzen da belaunak tolestuz, eta bizkar gainetik lagunak salto egiten du bere gainetik, eskuak bizkarrean jarriz, hankak zabaltzean jauzia laguntzeko.
Lagun ilara batean egin daiteke, txandaka, batek salto besteen gainetik, eta guztiak gainditurik aurrera iristean, norbera makurtu, eta atzetik lagunek berdin.
Euskaraz izen asko jaso dira praktika zehazteko, ardi-jauzika edo ardi-saltoka ibiltzea (Lapurdin, cf, frantsesez saute-mouton), astoketa eta antzekoak (mandoka, astoitzulika, astobizkarra, astrotripot), iztepoka, saltomotxina edo kililimakulua.

## Erreferentziak

* ↑ «OEH - Bilaketa - Astoka» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-05-27).
* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «saute-mouton» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2024-05-27).
* ↑ «OEH - Bilaketa - Astotripot» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-05-27).
* ↑ «pídola / jouer à saute-mouton-2 / leapfrog» www.euskaltzaindia.eus (Euskararen Herri Hizkeren Atlasa (EHHA)) (Noiz kontsultatua: 2024-05-27).

## Ikus, halaber

* Txorromorro

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1631315
* Multimedia: Leapfrog / Q1631315
# Astolfo Dutra

Astolfo Dutra Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 14.138 biztanle ditu 158,891 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1756260
* Multimedia: Astolfo Dutra / Q1756260
# Bakterioklorofila

Bakterioklorofilak fotosintesia egiten duten bakterioek dituzten pigmentu bereziak dira, klorofilarekin antza dutenak. Bakterioen fotosintesia eta landareen fotosintesia desberdinak dira, lehenengoan ez baita oxigenorik sortzen, eta prozesuan erabiltzen dituzten pigmentuek ere berezko egitura eta ezaugarriak dituztelako.
Bakterioek kloroplastoak ez dituztenez, bakterioklorofilak xixku berezietan daude, sarritan zelula mintzari atxikita daudenak.
Klorofilaren antzera, bakterioklorofilek porfirina-eraztunaren erdian magnesio atomoa dute. Klorofilen aldean, aldiz, uhin-luzera desberdineko argia xurgatzen dute, espektro ikusgaitik at dagoena (gorria eta infragorriaren eremukoa, hain zuzen ere).
Fotosintesia egiten duten hainbat bakterio talde daude, norberak berezko bakterioklorofila bat duena. Guztira 6 bakterioklorofila mota ezagutzen dira egun, letra desberdinez izendatzen direnak (bakterioklorofila a, b, c, d, e, f eta g).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1992180
* Multimedia: Bacteriochlorophylls / Q1992180
# Bakteriostatiko

Bakteriostatikoa bakterioen hazkuntza inhibitzen duen substantzia orori deritzo. Eragile bakteriostatikoek ez dituzte bakterioak zuzenean hiltzen, baina haien ugalketa galarazten dute.
Antibiotiko gehienak bakteriostatikoak dira. Bakterioen ugalketa inhibitzen dute zelula hormaren sintesia eragotziz (penizilina, bazitrazina, zefalosporinak...) edo erribosomen gainetik jardunez (proteinen itzulpena inhibituz: estreptomizina, kloranfenikola, tetraziklinak...).
Eragile bakteriostatikoek organismoaren immunitate-sistemarekin batera jardun behar dute; horiek bakterioen hazkuntza eta bakterio berrien agerpena eragozten dute, baina azken honek deuseztatu behar ditu bakterio zaharrak.

# Ikus, gainera

* Bakterizida

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223417
* Multimedia: Bacteriostatics / Q223417