OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# NGC 6000

NGC 6000 galaxia bat da, Scorpius konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen 1834ko urtarrilaren 1an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 6000» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 6000» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 6000 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1124752
* Multimedia: NGC 6000 / Q1124752
# NA-2327

NA-2327 edo Urrozko errepide-lotunea Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea NA-150 foru errepidea eta NA-2330 errepide lokala lotzen du.
Errepidea 0,89 kilometrokoa da.

## Historia

Janaritz eta Urrotz arteko bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.

## Udalerriak

Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Urrotz-Hiria

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Nafarroako, Gobernua. (2016). Nafarroako Foru Komunitateko errepideen katalogoa. .

## Ikus, gainera

* NA-150
* NA-2330
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak

* Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
* Datuak: Q12264105
# NA-2329

NA-2329 edo Irureko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-2337 nafar errepidearen 0,66 kilometroan hasi eta Esteribarrean dagoen Irure kontzejura arte doa. Errepidea 0,38 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Esteribar

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264107
# NA-2332

NA-2332 edo Aintzioako errepidea Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea NA-2330 errepide lokala eta Aintzioa lotzen du.
Errepidea 4,68 kilometrokoa da.

## Historia

Aintzioarako bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.

## Udalerriak

Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Erroibar

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Nafarroako, Gobernua. (2016). Nafarroako Foru Komunitateko errepideen katalogoa. .

## Ikus, gainera

* NA-2330
* Aintzioa
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak

* Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
* Datuak: Q12264110
# NA-2323

NA-2323 edo Ihelzeko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-150 nafar errepidearen 8,37 kilometroan hasi eta Lizoainibar-Arriasgoitin dagoen Iheltz kontzejura arte doa. Errepidea 1,60 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Lizoainibar-Arriasgoiti

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264101
# NA-2326

NA-2326 edo Lerruzko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-150 nafar errepidearen 10,54 kilometroan hasi eta Lizoainibar-Arriasgoitin dagoen Lerrutz kontzejura arte doa. Errepidea 1,61 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Lizoainibar-Arriasgoiti

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264104
# NA-2328

NA-2328 edo Beortegiko errepidea Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea NA-2330 errepide lokala eta Beortegi lotzen du.
Errepidea 3,14 kilometrokoa da.

## Historia

Beortegirako bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.

## Udalerriak

Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Urrotz-Hiria
* Lizoainibar-Arriasgoiti

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Nafarroako, Gobernua. (2016). Nafarroako Foru Komunitateko errepideen katalogoa. .

## Ikus, gainera

* NA-2330
* Beortegi
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak

* Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
* Datuak: Q12264106
# NA-2324

NA-2324 edo Urozko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-150 nafar errepidearen 8,88 kilometroan hasi eta Lizoainibar-Arriasgoitin dagoen Urotz kontzejura arte doa. Errepidea 0,79 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Lizoainibar-Arriasgoiti

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264102
# NA-2325

NA-2325 edo Lizoain-Erredin errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-150 nafar errepidearen 10,27 kilometroan hasi eta Lizoainibar-Arriasgoitin dagoen Erredin kontzejura arte doa. Errepidea 3,28 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Lizoainibar-Arriasgoiti

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264103
# NA-2331

NA-2331 edo Ardaizko errepidea Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea NA-2330 errepide lokala eta Ardaitz lotzen du.
Errepidea 1,58 kilometrokoa da.

## Historia

Ardaitzerako bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.

## Udalerriak

Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Erroibar

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Nafarroako, Gobernua. (2016). Nafarroako Foru Komunitateko errepideen katalogoa. .

## Ikus, gainera

* NA-2330
* Ardaitz
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak

* Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
* Datuak: Q12264109
# NA-7112

NA-7112 edo Bidaurretako errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7110 nafar errepideko 4,17 kilometroan hasi eta Bidaurreta udalerriaren erdigunera arte doa. Errepidea 0,49 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Bidaurreta

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264479
# NA-7134

NA-7134 edo Etxabarriko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-718 nafar errepideko 4,97 kilometroan hasi eta Allinen dagoen Etxabarri kontzejura arte doa. Errepidea 1,60 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Allin

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264487
# NA-7120

NA-7120 edo Lerateko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7040 nafar errepideko 11,86 kilometroan hasi eta Gesalatzen dagoen Lerate kontzejura arte doa. Errepidea 4,55 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Gesalatz

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264480
# NA-7123

NA-7123 edo Garisoain-Allotz errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7120 nafar errepideko 14,62 kilometroan hasi eta NA-7171 errepidearen 1,45 kilometrora arte doa. Errepidea 5,45 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Garisoain
* Allotz

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264482
# NA-7124

NA-7124 edo Irurre - NA-7123 errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7120 nafar errepideko 14,62 kilometroan hasi eta Gesalatz udalerrian dagoen Irurre kontzejura arte doa. Errepidea 0,84 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Gesalatz

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda
* NA-7122 edo Irurreko errepidea

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264484
# NA-7131

NA-7131 edo Barindanoko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-718 nafar errepideko 13,90 kilometroan hasi eta Ameskoabarrenan dagoen Barindano kontzejura arte doa. Errepidea 0,37 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Ameskoabarren

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264485
# NA-7111

NA-7111 edo Argiñarizko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7110 nafar errepideko 7,21 kilometroan hasi eta Girgillaon dagoen Argiñaritz kontzejura arte doa. Errepidea 4,59 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Girgillao
* Argiñaritz

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264478
# NA-7122

NA-7122 edo Irurreko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7120 nafar errepideko 15,75 kilometroan hasi eta Gesalatzen dagoen Irurre kontzejura arte doa. Errepidea 1,59 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Gesalatz

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264481
# NA-7130

NA-7130, Ameskoagoiengo errepidea edo Ameskoa garaiko errepidea Nafarroako herri errepidea da, NA-718 nafar errepideko 16,65 kilometroan hasi eta NA-7171 errepidearen 1,45 kilometrora arte doa. Errepidea 12,74 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Ameskoabarrena
* Aranaratxe

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264483
# NA-7133

NA-7133 edo Ibiriku Deierriko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-120 nafar errepideko 10,05 kilometroan hasi eta Deierrien dagoen Ibiriku kontzejura arte doa. Errepidea 0,28 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Deierri

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264486
# NGC 4693

NGC 4693 galaxia bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1793ko apirilaren 7an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 4693» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4693» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 4693 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1113497
UGC objektuak
# NGC 4694

NGC 4694 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1784ko urtarrilaren 1an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 4694» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4694» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 4694 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1113503
* Multimedia: NGC 4694 / Q1113503
UGC objektuak
# NGC 4695

NGC 4695 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1791ko martxoaren 24an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 4695» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4695» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 4695 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1113510
* Multimedia: NGC 4695 / Q1113510
UGC objektuak
# NGC 4690

NGC 4690 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1787ko apirilaren 11n.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 4690» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4690» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 4690 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1113473
* Multimedia: NGC 4690 / Q1113473
UGC objektuak
# NGC 4697

NGC 4697 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1784ko apirilaren 24an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 4697» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4697» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 4697 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q729053
* Multimedia: NGC 4697 / Q729053
# NGC 4696

NGC 4696 galaxia bat da, Centaurus konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen 1826ko urtarrilaren 1an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 4696» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4696» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 4696 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1113517
* Multimedia: NGC 4696 / Q1113517
# NGC 4688

NGC 4688 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1786ko apirilaren 17an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 4688» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4688» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 4688 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1113466
* Multimedia: NGC 4688 / Q1113466
UGC objektuak
# NGC 4689

NGC 4689 galaxia espiral bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1784ko apirilaren 12an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 4689» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4689» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 4689 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q304632
* Multimedia: NGC 4689 / Q304632
# NGC 4691

NGC 4691 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1784ko apirilaren 17an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 4691» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4691» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 4691 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1113481
* Multimedia: NGC 4691 / Q1113481
# NGC 4692

NGC 4692 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1785eko apirilaren 11n.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 4692» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4692» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 4692 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1113490
* Multimedia: NGC 4692 / Q1113490
UGC objektuak
# Murder on the Orient Express (1974ko filma)

    Artikulu hau 1974ko filmari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Murder on the Orient Express (2017ko filma)».
Murder on the Orient Express (euskaraz Hilketa Orient Expressen) 1974ko Sidney Lumet estatubatuar misteriozko filma bat da. 1934ko Agatha Christie idazlearen Orient-Expresseko Hilketa eleberri ospetsuaren zinemaratzea da. Albert Finney aktoreak Christiren eleberri ugarietako protagonista den Hercule Poirot belgiar detektibea antzeztu zuen.
Bestalde, garai hartako aktorek ezagun ugarik ere antzeztu zuten, tartean Lauren Bacall, Martin Balsam, George Coulouris, Jean-Pierre Cassel, Ingrid Bergman, Jacqueline Bisset, Sean Connery, John Gielgud, Wendy Hiller, Anthony Perkins, Vanessa Redgrave, Rachel Roberts eta Richard Widmark.
Orient Express luxuzko tren linea luzea zenan girotua dago.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Hercule Poirot bere adiskide Bianchi jaunarekin (Martin Balsam, eleberrian Bouc jauna) batera Istanbulen dago, eta bere bitartekariari esker Frantziako Calais udalerrira doan Orient Express trenean bidaiatzeko lekua lortu ahal izango du. Baina bidaia hasi denean trenean hilketa basati bat jazoko da, baina ezusteko elur ekaitza batek eta bertan belgikar detektibe buruargia egoteak hiltzaile ezezagunaren egitasmoak zazputuko ditu.

## Aktoreak

* Albert Finney: Hercule Poirot
* Lauren Bacall: Hubbard andrea
* Jacqueline Bisset: Andrenyi kondesa
* Michael York: Andrenyi kondea
* Sean Connery: Arbuthnot kolonela
* Vanessa Redgrave: Mary Debenham
* Wendy Hiller: Dragomiroff printzesa
* Jean-Pierre Cassel: Pierre Michel gidaria
* Ingrid Bergman: Greta Ohlsson
* Anthony Perkins: Hector McQueen, Ratchetten idazkaria
* Martin Balsam: Bianchi, Poiroten laguna
* John Gielgud: Beddoes, Ratchetten morroia
* Richard Widmark: Ratchett
* Rachel Roberts: Hildegarde Schmidt, printzesaren giltzazaina
* Denis Quilley: Gino Foscarelli, auto saltzailea
* Colin Blakely: Cyrus Hardman, Pinkerton agentziako detektibea
* George Coulouris: Constantine doktorea

## Sariak

Sei Oscar Sarietarako izendapenak jaso eta Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Ingrid Bergman) irabazi zuen. Hamar BAFTA sarietarako izendapenak jaso eta hiru irabazi zituen: gizonezko bigarren aktore onena (John Gielgud), musika onena (Richard Rodney Bennett) eta emakumezko bigarren aktore onena (Ingrid Bergman).

## Ikus gainera

* Orient-Expresseko Hilketa (1934, Agatha Christie)

## Kanpo estekak

* Murder on the Orient Express filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q3241699
* Multimedia: Murder on the Orient Express (1974 film) / Q3241699
# Murder on the Orient Express (2017ko filma)

    Artikulu hau 2017ko filmari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Murder on the Orient Express (1974ko filma)».
Murder on the Orient Express 2017ko Kenneth Branagh irlandar-britainiar zinema zuzendari, ekoizle, gidoigile eta aktoreak zuzendu, ekoiztu eta antzeztuko misteriozko film dramatikoa da. Agatha Christieren Orient-Expresseko Hilketa eleberrian oinarritua dago. Branagh berak, Penélope Cruz, Willem Dafoe, Judi Dench, Johnny Depp, Josh Gad, Derek Jacobi, Leslie Odom Jr., Michelle Pfeiffer eta Daisy Ridley aktoreek antzeztu zuten.
Filma Orient Expressen girotua egon arren, Erresuma Batuan filmatu zuten.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Orient Express trenaren bidaia batean hilketa bat gertatuko da. Inork ez daki nor den hiltzailea, eta, itxuraz, bidaiari denak dira susmagarriak. Hercules Poirot da bidaiarietako bat eta kasua argitzen saiatuko da.

## Aktoreak

* Kenneth Branagh: Hercule Poirot
* Penélope Cruz: Pilar Estravados
* Willem Dafoe: Gerhard Hardman
* Judi Dench: Dragomiroff printzesa
* Johnny Depp: Samuel Ratchett
* Josh Gad: Hector MacQueen
* Derek Jacobi: Edward Henry Masterman
* Leslie Odom Jr.: Arbuthnot doktorea
* Michelle Pfeiffer: Caroline Hubbard
* Daisy Ridley: Mary Debenham
* Tom Bateman: Bouc
* Olivia Colman: Hildegarde Schmidt
* Lucy Boynton: Helena Andrenyi kondesa
* Marwan Kenzari: Pierre Michel
* Manuel Garcia-Rulfo: Biniamino Marquez
* Sergei Polunin: Rudolph Andrenyi kondea
* Miranda Raison: Sonia Armstrong

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Mitchell, Robert. (2017-5-5). «All-Star 'Murder on the Orient Express' Cast Assembles in London» Variety.
* ↑ (Ingelesez) Daniels, Nia. (2016-11-22). «Murder on the Orient Express starts filming» The Knowledge.
* ↑ Agote, Gontzal. (2017-11-18). «Luxuzko treneko susmagarriak» Berria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27689100
* Multimedia: Murder on the Orient Express (2017 film) / Q27689100
# Murchison ibaia (Mendebaldeko Australia)

Murchinson ibaia (ingelesez:Murchinson River) Mendebaldeko Australiako bigarren ibairik luzeena da. Yilgarn goi-lautadako Iturritik, Robinson mendilerroaren hegoaldean, 780 km-ko ibilbidea du Kalbarri (bere ertzean dagoen hiri bakarra) hiriaren ondoan dagoen Indiako Ozeanoko bokaleraino. 200 milioi metro kubiko urteko batez besteko ekoizpena du. Bi ibaiadar nagusiak ditu: Sandford ibaia eta Roderick ibaia.
Ibaiaren arroa 82.000 kilometro karratutan zabaltzen da Mendebaldeko Australiako Mid Westean. Ozeanoaren eta Yilgarn lautadaren arteko 550 kilometro baino gehiagora hedatzen da. Euriak erortzen dira soilik arroaren iparraldeko aldean udako zikloietan, urte osoan zehar ibaia lehorra baita, eta urmael batzuk topatuko dituen harezko suge luze bat osatzen du.
Bere arroaren mugetan daude euri ondoren betetzen diren aintzira gaziak. Aintzira hauek Murchinson ibaiako lehen 90 kilometroak osatzen ditu etengabeko kate bat, aldiz; ondoren, ibaia mendebaldera eta hego-mendebaldera eta mendebaldera berriz biratzen da Indiako Ozeanora iristeko.
Kostaldetik gertu, ibaiak Siluriar fosiletan aberatsak diren harriak dituen arroila sakona zeharkatzen du. Oraindik basatian dagoen arroila Kalbarriko Parke Nazionalean dago.
Ibaiari izena eman zion George Gray esploratzaileak, 1839an ibaira iritsi zenean. Bere izenak Sir Roderick Murchison geologo eskoziarra ohoratzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1703677
* Multimedia: Murchison River / Q1703677
# Murchison meteorito

Murchison meteoritoa 1969an Australiako Murchison herrian erori zen meteoritoa da, ospetsu bihurtu zena hainbat aminoazido eta konposatu organiko edukitzeagatik (biziaren funtsezko molekulak).
Kondrita karbonatoduna da meteorito hau, hots, karbono duena. Besteak beste, glizina, alanina eta azido glutamiko aminoazidoak zituela egiaztatu zuten zientzialariek, eta D eta L aminoazidoak zeudela ere bai (izaki bizidunen aminoazido guztiak L motakoak dira). Meteoritoan agertzen ziren aminoazido horiek estralurtarrak ziren, zientzialariek baztertu baitzuten Lurreko kutsaduraren ondorioz agertu zirenik.
Azpimarratzekoa da meteorito honen pusketetan aurkitu diren konposatu organiko ugari (aminoazidoak, base nitrogenatuak...) sortzen direla ere Miller eta Urey-ren esperimentua egiterakoan. Beraz, oso litekeena da konposatu horiek Lurretik kanpo sortuak izatea, eguzki-sistemaren planetarteko espazioan.
Panspermiaren aldekoentzat Murchison meteoritoak agerian jartzen du posible dela Lurrean bizia meteorito hauetako baten bidez sortua izatea.

## Erreferentziak

* ↑ Kvenvolden, Keith A.; Lawless, James; Pering, Katherine; Peterson, Etta; Flores, Jose Evidence for extraterrestrial amino-acids and hydrocarbons in the Murchison meteorite Nature, 228, 5275 (1970) 923-926 orr.
* ↑ Martins, Zita; Botta, Oliver; Fogel, Marilyn L.; Sephton, Mark A.; Glavin, Daniel P Extraterrestrial nucleobases in the Murchison meteorite(PDF) Earth and Planetary Science Letters, 270, 20-03-2008, 130–136 orr.
* ↑ Wolman, Yecheskel; Haverland, William J.; Miller, Stanley L. Nonprotein Amino Acids from Spark Discharges and Their Comparison with the Murchison meteorite Amino Acids Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 69, 4, abril 1972, 809–811 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1164183
* Multimedia: Murchison meteorite / Q1164183