OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maria Mentxaka

Maria Mentxaka (Mungia, Bizkaia, 1976ko irailaren 9a) kirol argazkilaria da eta tiro olinplikoko txapelduna.

## Biografia
### Tiroan

14 urterekin hasi zen, legezko adinean eta bizitza osoa gogoratzen du tiroarekin lotuta. Aitak eta osabak txiki-txikitatik eramaten zituzten lehengusina eta bera haiekin; beraz, Euskadiko tiro-eremu guztiak zeharkatu zituzten. Eskopeta hartu ahal izan zuenean probatu eta gustua hartu zion. Gauza asko ikasi omen ditu kirolean arituz.
Unerik onenetarikoak eta aldiz berean txarrenak banakako munduko bi azpitxapelketak izan dira. Lehenengoan, bere bizitzako tiradarik onena egin nuen, kantxan. Bestea berriz ere Frantzian izan zen, ordukoan asko estimatzen zuen lagun italiar batek irabazi zuen lehiaketa, baina plater batengatik irabazi zuen.

### Argazkilari

Kirol guztiak gustuko dituen arren, argazkiak egiteko orduan surfa eta emakumeen futbola ditu gustukoen. Inoiz ahaztuko ez duen unea San Mamesen Athletic Clubaren eta Barçaren arteko emakumezkoen ligako azken partida jokatzeko akreditatu zutenekoa.
2014ko Munduko Tiro Txapelketan, Granadan, Nazioarteko Federazioko argazki taldeko kide izan zen.
2019an Durangoko eta Durangaldeko emakume kirolariei eskainitako erakusketarako argazkiak egin zituen.
2020ko etenaldiak gordinki jo du kirol argazkigintza, Agentzia bihurtu nahi du futbol ligak, argazkilariak baztertuta Freelance moduan egiten du lan emakumezkoen kirolaren esparruan, eta lan egiteko aukerarik gabe gelditu da.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Maria Mentxaka, fotógrafa deportiva y campeona de tiro olímpico» Unisport 2012-07-16 (Noiz kontsultatua: 2020-05-17).
* ↑ ISBN https://es.linkedin.com/in/mariamentxakabasquesocialmedia..
* ↑ (Gaztelaniaz) «María Mentxaka retrata a mujeres deportistas de Durangaldea para romper estereotipos» durangon.com 2019-04-12 (Noiz kontsultatua: 2020-05-17).
* ↑ «María Mentxaka archivos» andra.eus (Noiz kontsultatua: 2020-05-17).
* ↑ «María Mentxaka inaugura una exposición en Landako II para romper estereotipos sobre la mujer y el deporte» Mugalari Kultura 2019-04-13 (Noiz kontsultatua: 2020-05-17).
* ↑ Agirrebengoa, Eñaut. «Agorraldiaren beste aldea» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-05-17).

## Kanpo estekak

* Maria Mentxaka Twitter
* Maria Mentxaka Facebook
* Maria Mentxaka bidaietako argazkiak
* Datuak: Q94630056
# Maria Mercedes Antxeta

Maria Mercedes Antxeta Quesada (Caracas, Venezuela, ? - Caracas, 1961) 1961eko uztailaren 18an, frankistek atxilotu zuten Donostian. Meliton Manzanasek torturatu zuen. Oporretan zen Gipuzkoako hiriburuan eta talde antifrankista bat errepresioaren aurkako esku-orriak banatzen hasi zenean, inguruan harrapatu zuen. Espainiako Poliziak atxiloketa masiboak egin zituen, eta Antxeta ere eraman zuten, abizen euskalduna izaki. Brigada Politiko Sozialaren buru eta torturatzaile ezagun zen Manzanasen eskuetatik pasa zen, eta era basatian torturatu zuten. Venezuelako Gobernua Donostiatik ateratzeko moldatu zen, baina 46 egunen buruan hil zen Caracasen. Besteren artean, gorputza ebakiz josia eta bagina txikituta zeukan. 1961 eta 1993 artean hamalau pertsona hil ziren Euskal Herrian Poliziak eginiko torturen ondorioz.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gara/editions/2016-08-07/hemeroteca_articles/el-pais-en-que-el-sitio-mas-blindado-para-una-agresion-sexual-era-una-dependencia-publica
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/maria-mercedes-antxeta-venezuelarra-atxilotu-zuten-frankistek-donostianeta-meliton-manzanasek-torturatuko-zuen

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Eduardo Rothe: "Joven venezolana asesinada por la policía española", Aporrea, 2011/11/19.
* Datuak: Q127583329
# Maria Meharra

Maria Meharra (Donibane Lohitzune, Lapurdi, XIX. mendea) kaskaroten erregina izan zen. Donibane Lohizuneko herriko kontseiluak 2022ko apirilaren 8an aho batez bozkatu zuen bere omenez karrika bati haren izena jartzea

## Biografia
### Kaskarotak

Kaskaroten jatorria buruz,1857an, Francisque Michelek honelaxe idatzi zuen: "Donibane Lohizuneko bohemioak, herrialdean cascarots gisa ezagutzen direnak, nomadismoaren arauaren salbuespen dira. Arrantzale egiten hasi ziren eta gero bertakoekin ezkondu ziren. Bohemio horiek herrian txertatu ziren. Espainiatik baztertuta, nomada horiek Donibane Lohizunen finkatu ziren. Bohemio horiek bertako biztanleriarekin nahastuta sortu ziren kaskarrotak.
Beste iturri batzuen arabera, XIX. mendera arte jazarpena jaso zuten kaskarotek, segur aski kagoten eta bohemioen ondorengoak ziren, Nivelle ibaiaren ertzean ezarritako komunitatea. Gehienbat Donibane Lohizune eta Ziburu inguruan. Emakumeak oso ederrak ziren, eta Baionara joaten ziren arraina saltzera. Gizon kaskarotek, itsasoan, arrantza gogorra egiten zuten.Beren lege eta ohitura bereziak zituzten: ezkontza, salerosketa eta harremanetan arau zehatzak zituzten, eliza propioa zuten, hitz eta esamolde bereziak, etab.
Beraien ezaugarrien artean dantzarako zaletasuna eta kolore biziko jantziak aipa daitezke. Ez ziren nomadak, eta, gutxiengo taldea izan arren, integratuta bizi ziren lapurtarren artean. Gaur egun, ez dira besteengandik bereizten.

### Maria Meharra

Ziburuko Haristoy apezak bere «Les paroisses du Pays Basque pendant la revolution» liburuan (1895) azaltzen du kaskaroten populazioak erregina bat zuela, Maria Meharra izenekoa.
1818ko Donibane Lohizuneko M. Leremboure auzapez ohiaren idatzietan ere Maria Meharra kaskaroten erregina aipatzen da.
   «Kaskarotek emazte bati erregina titulua eman zioten, doan autoritatearekin eta obedientziarekin. Kaskaroten gainean eragin osoa zuen. Maria Meharra deitzen zen. Balioko zerbait galduz gero, harengana joaten ginen eta bere jarraikitzaileetako batek lapurtu bazuen, hiru eta lau egunetara itzultzen zuen leialki. Bere leinuak zerbaiten beharra zuelarik, edo gaixotasun bati aurre egin behar ziolarik, Erregina konfiantza osoz hurbiltzen zen lehen etxeetara. Haiek beharrezkoa zen guztia ematen zioten. Erregina berezi horrek 45 urtez erreinatu zuen miserian. Aurpegi ederra zuen eta erraztasunez eta dotoreziaz hitz egiten zuen».

## Aitortza

Jackes Ospital historialariak egindako proposamena onartu zuen 2022ko apirilean Donibane Lohizuneko herriko kontseiluak eta Mariaren omenez kale bati haren izena ematea erabaki. Harrezkero ondorengo izena darama kaleak:
   «Rue Maria Meharra, Reine des Kaskarot de Saint Jean de Luz- Maria Meharra karrika, Donibane Lohizuneko Kaskaroten erregina»

## Erreferentziak

* ↑ elkartea, IPARLA BAIGURA KOMUNIKAZIOA. (2022-04-07). «Maria Meharra, Donibane Lohizuneko karrika baten izen berria» Kazeta.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-22).
* ↑ «Les Kaskarrots» Les "Bayonnades" (Noiz kontsultatua: 2022-07-22).
* ↑ «Les kaskarots, une population singulière du Pays Basque» Editions Arteaz - Pimientos (Noiz kontsultatua: 2022-07-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113196318
# Meshoppen (Pennsylvania)

Meshoppen Pennsylvaniako borough bat da. Wyoming konderrian kokatua dago. 2010ean 563 biztanle zituen, 1,79 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wyoming konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1183590
* Multimedia: Meshoppen, Pennsylvania / Q1183590
# Mesia

Mesia Erromatar Inperioko probintzia bat zen, gaur egungo Serbia eta Montenegro eta Bulgarian kokatua. Erromatar garaian, traziarrak eta iliriarrak batik bat bizi ziren hor. Izena "moesi" tribu traziartik hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2004/XII/16). 142. araua: Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak. Bilbo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q199499
* Multimedia: Moesia / Q199499
# Mesias

Mesias, Gantzutua edo Kristo erlijio abrahamikoetan Jainkoaren espirituz beteriko gizona da. Historian zehar, erlijio-adar zenbaitetan, gizon asko kontsideratu izan dira mesias. Orokorrean, Jainkoak hautatutako bidaliari, gizateriara bakea ekarri eta Jainkoaren Erresuma berrezarriko duenari, esleitzen zaio titulu hau.

## Etimologia

Mesias hitza hebreeratik dator (mashíaj), eta "gantzutu" esanahi du. Juduak atzerritarren eskuetatik askatuko zituen eta Israelen urrezko aroa ezarriko zuen Daviden leinuko errege bati egiten zion erreferentzia. Horrela deitzen zitzaion errege aldarrikatzen zirenei olioz gantzutzeko ohitura zegoelako. Grekozko termino baliokideak ere (khristós) "gantzutu" esan nahi du. Termino grekoa oso erabilia da Septuagintan eta Itun Berrian, eta hortik Kristo hitza sortu da, eta kristauek behin betiko mesias kontsideratzen duten Jesus izenari lotuta, Jesukristo izena sortu da.

## Judaismoa

Judaismoaren barnean, Mesiasengan sinestea Toraren edo Jainkoaren Legearen bidez egindako Jainkoaren errebelazioan oinarritu zen. Mesiasen doktrina ez da ikasketa-gai garrantzitsua izan, ez delako judaismoaren ardatz nagusia. Eskatologia juduaren arabera, Mesiasen etorrera gertaera-multzo jakin batekin batera gertatuko da; besteak beste, judu guztiak Agindutako Lurraldera itzultzea.

## Kristautasuna

Bibliak Mesiasen alderdi zenbaiti egiten die erreferentzia; errege, gobernari eta berritzaile da, baita sufritzen duen mirabea ere. Honek Mesias nolakoa izan beharko lukeen gaiaren aurrean, hainbat jarrera sorrarazi ditu.
Kristauek Jesus Nazaretekoari deitzen diote Mesias, eta Kristo izena ematen diote, hebreerako mesiasen itzulpena. Toraren arabera, Mesiasen etorreraren promesa Abrahamen, Isaaken eta Jakoben ondorengo guztietara hedatzen da. Jakobengandik sortu ziren Israelgo 12 tribuak. Tradizio kristauaren arabera, Israeli egindako promesa gizaki guztiei egina bezala ulertu behar litzateke. Hori dela eta, Jesus izango litzateke Mesias, eta gizateria osoaren erredentorea.
Jehovaren Lekukoentzat mesiasen ikusmoldea gainerako korronte kristauen antzekoa da, eta garrantzi handia du haientzat Jesusen Bigarren Etorrerak. Hala ere, Hirutasun Santuaren doktrina ez da kontuan hartzen, mesiasek ez du, beraz, izaera jainkotiarra; Jehovaren bitartekoa da.

## Islama

Islamaren arabera, Jesus Nazaretekoak (Īsā edo Isa), Mahdik edo "jainkoak gidaturiko ongiak", justiziaren aro berri bat inauguratuko du.
Islamaren gehiengo batentzat, Mahdi Azken Denboretan jaioko da; ez da, beraz, existitu den pertsona zehatz gisa hartzen. Mahdik txiroekin harreman berezia izango duela esaten da. Talde askotan Mesias eta Mahdi terminoak nahasian dabiltza.

## Kanpo estekak

* Bible Gateway gaztelaniaz
# Meseșenii de Jos

Meseșenii de Jos Errumaniako udalerri bat da, Sălaj konderrian. 3.317 biztanle ditu, 62,86 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Meseșenii de Jos $^{(en)}$ Aghireș $^{(en)}$ Fetindia $^{(en)}$ Meseșenii de Sus $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q580839
# Mesianismo

Mesianismoa gizakien artera mesias salbatzaile bat etorriko delako sinesmena. Judaismoaren gai nagusietako bat da, batez ere Igarleen eta Salmoen liburuetan aipatzen dena; liburu horietan, Israelgo erresuma Jainkoak bidalitakoak Mesias batek salbatuko duela esaten da. Oro har, ongile edo salbatzaile bat noizbait iritsiko delako itxaropenean edo pertsona bakar batek gizarteko arazoak konponduko dituelako itxaropenean oinarritzen den doktrina da. Mesianismoaren ideia kristautasunean Jesukristorekin lotua dago.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q630281
* Multimedia: Messianism / Q630281
# Meservey (Iowa)

Meservey Iowako hiri bat da. Cerro Gordo konderrian kokatua dago. 2010ean 256 biztanle zituen, 3,90 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cerro Gordo konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1930199
# Mesfidatien Akademia

Mesfidatien Akademia, katalanez Acadèmia dels Desconfiats, 1700ean Bartzelonan sortutako elkartea izan zen. Helburua Kataluniako historia, hizkuntza eta poesia ikertzea zen. Sortzaileak 14 jakintsu izan ziren eta dinamizatzaile nagusia Pau Ignasi de Dalmases izan zen. Egoitza nagusia Bartzelonako Carrer de Montcada kalean zegoen.

## Historia

Erakundeak bizitza laburra izan zuen, saioak lau urte besterik ez baitziren ospatu eta, 1714an, Espainiako erregeak itxi egin baitzuen. Itxieraren arrazoia ideologikoa izan zen: Akademiaren partaide askok, Karlos II.a Espainiakoa hil zenean, Espainiako Ondorengotza Gerran, Karlos VI.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren Habsburgortarraren alde jarri ziren. Azkenik Filipe V.a Espainiakoak, hau da, Borboiek, irabazi zuten eta 1714ean Bartzelonan sartu zenean elkartea debekatu zuen. Modu batez, Reial Acadèmia de Bones Lletres de Barcelona erakundeak, 1729an sortua, haren ondorengoa izango zen.

## Partaideak

* Pau Ignasi de Dalmases, dinamitzatzaile nagusia.
* Josep Antoni de Rubí i de Boixadors,
* Joan Antoni de Boixadors Pacs i de Pinós,
* Antonio de Peguera y de Aymerich,
* Llorenç de Barutell i d'Erill,
* Francesc de Junyent i de Vergós,
* Josep Amat de Planella,
* Alexandre de Palau i d'Aguilar,
* Francesc de Josa i d'Agulló,
* Josep de Taverner i d'Ardena,
* Agustí de Copons i de Copons,
* Felip de Ferran i de Sacirera,
* Josep Clua i Granyena,
* Josep de Rius i de Flaguera.
Akademiaren partaideak ere hauek izan ziren: Josep Romaguera, Manuel de Vega i de Rovira, Joaquim Vives i Ximenes, Joan Baptista de Gualbes i Copons eta Francisco Valls.

## Bultzatutako obrak

* 1701: Karlos II.a Espainiakoaren heriotzaren ondoren Nenias reales poesia bilduma argitaratu zuten
* 1703: Francesc Vicent Garciaren lanak

## Erreferentziak

* ↑ Nou diccionari 62 de la literatura catalana (Bartzelona: Edicions 62, 2000), 3.or.
* ↑ Diccionari d'Història de Catalunya; ed. 62; Bartzelona; 1998; 4.or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8186512
# Mignanego

Mignanego Italiako udalerri bat da. Genovako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. 3.529 biztanle ditu, 16,27 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Mignanegok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Campomorone Fraconalto Genova Savignone Voltaggio Busalla Serra Riccò

## Kanpo estekak

* Datuak: Q265514
* Multimedia: Mignanego / Q265514
# Mignano Monte Lungo

Mignano Monte Lungo Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 3.004 biztanle ditu, 53,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Mignano Monte Lungok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Galluccio Rocca d'Evandro San Pietro Infine Sesto Campano Conca della Campania Presenzano San Vittore del Lazio Venafro

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58714
* Multimedia: Mignano Monte Lungo / Q58714
# Mignon-et-Boutonne kantonamendua

Mignon-et-Boutonne kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Deux-Sèvres departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Guztira 35 udalerri ditu eta Mauzé-sur-le-Mignon da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17622850
# Mignon (Alabama)

Mignon Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Talladega konderrian dago, Alabama estatuan. 1.186 biztanle ditu, 5,273502 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Talladega konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1274891
# Migmatita

| Migmatita | Migmatita | Migmatita | Mineral infotaula irakurtzeko era |
| Arroka metamorfikoa ||||
| Mineral garrantzitsuak | Kuartzo Feldespato Mika Biotita Anfibolak | Kuartzo Feldespato Mika Biotita Anfibolak |
Migmatita arroka igneo eta metamorfikoen artean kokatzen den arroka bat da. Diatextita izenarekin ere ezagutzen dira.
Migmatitak tenperatura oso altuan sortzen dira metamorfismoan zehar, non urtze-partziala gertatzen den. Migmatitak ez dira guztiz urtuak dauden materialen ondotik kristaltzen eta ez dira egoera solidoan ematen diren erreakzioak. Migmatitek hiru alde ezberdin izten dizute:
* Leukosoma, material berria, urtzetik berkristaldua eta askotan granitoaren osaera bera izaten dutena.
* Mesosoma, urtzea jasan ez duen material zaharra.
* Melanosoma, kolore iluneko mineralak, batez ere biotita eta anfibolak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q744630
* Multimedia: Migmatite / Q744630
# Melo Barikoa

Melo (batzuetan Milus edo Meles; Bari, 970ko hamarkada – Bamberg, 1020ko apirilaren 23a) lombardiar noble bat izan zen, Apuliako Barin jaioa. Italiako katapanatoaren esku zegoen eskualdea independizatzen saiatu zen, Bizantzioren boterearen aurka. XI. mendean sortu zuen matxinadak normandiarrak ekarri zituen Italiako hegoaldera.

## Matxinadak
### Lehenengo matxinada

Melo eta bere koinatu Dato Barikoak matxinada hasi zuten 1009. urtean eta azkar lortu zuten Bari eskuratzea. 1010ean Ascoli eta Troina lortu zituzten, baina katapan berri zen Basilio Mesardonitesek armada handi bat lortu zuen eta 1011ko ekainaren 11n Bari berreskuratu zuen. Melok babesa bilatu zuen Guaimario III.a Salernokoaren eremuan eta Dato Monte Cassinoko abadetxe benediktarrean hartu zuen babesa. Bertako monjeak Greziarren aurka zeuden eta Benedikto VIII.ak hala eskatuta Gariglianoko dorretxea eman zioten. Meloren familia, ordea, preso hartu eta Konstantinoplara bidali zuten.

### Normandiarren laguntza

Gilen Apuliakoaren esanetan 1016an Melo Monte Garganoko Mikel Deunaren santutegian laguntza eskatu zuen, normandiar erromes batzuk han zeudela eta. Ranulfo Drengotek zuzentzen zuen normandiar erbesteratu taldeari eskatu zion laguntzeko, garaitza erraza eta dirutza zegoela ziurtatuz. 1017an normandiarrek hegoaldeko bidea hartu zuten eta Capuan Meloren indar lombardiarrei batu zitzaizkien, Apuliarako bidea hartuta. Maiatzean Leon Tornikio Kontoleonek zuzentzen zuen bizantziar armada garaitu zuten Fortore ibaiaren altzoan, eta irailerako Fortore eta Trani artean zegoen eremua jada euren esku zegoen, Abulia sakeatuz. Urrian, hala ere, egoerak buelta eman zuen.

### Galtzaile

Basilio Boioanes katapan berriak armada erraldoia bildu zuen, Baregoen Guardia famatuarekin batera, Basilio II.ak bidalia. Matxinoak eta bizantziarrak Ofanton aurkitu ziren, Hanibalek Cannaeko gudua K. a. 216. urtean egin zuen leku berean. Bataila berri hau tamalgarria izan zen normandiarrentzat, euren nagusia zen Gilbert Buatere galdu zuten, eta lombardiarrentzat: Melo Amatusera joan zen, Aita Santuaren lurraldeetan eta Dato Monte Cassinora itzuli zen.

## Azken urteak

Hegoaldeko herrietatik noraezean ibili ondoren iparralderako bidea hartu zuen eta, azkenean, Alemaniara joan zen. Henrike II.aren gortean bukatu zuen, Bambergen. Ohoreak jaso zituen, baina bi urte geroago hi lzen, Benedikto aita santua Bambergera iritsi zenean bizantziarrei eman beharreko erantzuna eztabaidatzeko. Hileta ofiziala izan zuen eta Bambergeko katedralan lurperatu zuten, enperadorearen ondoan. Bere semea Argirok paper garrantzitsua jokatuko zuen Italiako hegoaldeko historian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q168393
# Melodi parkea

Melodi parkea :
| Donostia, Aiete ||
| Herrialdea Lurraldea | Euskal Herria Gipuzkoa |
| Melodi parkea Melodi parkea Melodi parkea ||
| Koordenatuak: | 43°18′24.56″N 1°59′22.83″W﻿ / ﻿43.3068222°N 1.9896750°W﻿ / 43.3068222; -1.9896750 |
Melodi parkea Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Aiete auzoan dago, Lugaritz pasealekuaren alboan, eta Morlans auzoaren gain.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25474489
# Melodiko

    Artikulu hau musika instrumentuari buruzkoa da; musika soinu eta nota segida gaitzat duena beste hau da: «Melodia»
Melodikoa edo melodika haize instrumentu bat da, akordeoia edo harmonikaren antzekoa. Goiko aldean teklatu bat dauka, baina airea bota behar da ahoko batetik soinua sortzeko. Tekla bat edo giltza bat sakatzen denean airea joaten da instrumentuaren barrutik eta airearen dardarak soinua sortzen du.
Normalean bere giltzadiak edo teklatuak bi edo hiru oktabak edo zortzidun bitarte ditu (oktaba bat zortzi noten arteko interbaloa da). Asian oso instrumentu garrantzitsua izan da.
1950ko hamarkadan Hohner konpainiak harmoniko instrumentua sortu zuen. Jende askok beste izen batzuk erabiltzen ditu harmonikari buruz hitz egiteko, adibidez: pianika, melohorn, orgamonika, 'mouth organ', eta abar.
Melodikoak lau multzotan sailkatzen dira:
      * Melodika sopranoa: Ezkerreko eskua tekla beltzak jotzen ditu, eta eskuina tekla zuriak.
      * Melodika tenorea: Ezkerreko eskua harmonika eusten du eta eskuma teklatua jotzen du. Oktaba bat baxuago daude.
      * Melodika kontrabaxua: Tenor-eak antzekoak dira.
      * Accordina: Sopranokoaren berdina da, baina honek botoiak dauzka.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q512191
* Multimedia: Melodicas / Q512191
# Melodi Grand Prix

Melodi Grand Prix, MGP edo Norsk Melodi Grand Prix bezala ere ezaguna, Norvegiako telebista publikoa den NRKk urtero antolatzen duen musika lehiaketa bat da. Lehiaketa honek herrialdeak Eurovision Abesti Txapelketara aurkeztuko dituen abeslaria eta abestia aukeratzeko balio du. 2006an, formatuari 3 finalerdi eta bigarren aukera bat gehitu zitzaizkion. Gainera, aurreaukeraketak Suediako finala den Melodifestivalenekin antz handia du.
1960an herrialdearen Eurovisioneko debuterako sortu zenetik, norvegiar txapelketa hau urtero ospatu da hiru urtetan izan ezik. 1970ean Norvegiak Eurovision Jaialdia boikoteatu zuen bozketa sistemaz kexatzeko, eta ez zen MGPrik egon. 1991n, NRKk lehiaketarako jasotako abestiak gutxienezko maila batera ez zirela iristen iritzi zuen, eta, beraz, MGP bertan behera utzi zuen, eta barne aukeraketa baten bidez aukeratu zuen Just 4 Fun taldea. 2002an, Norvegia Eurovision Jaialditik kanporatua izan zen aurreko urtean azkenengo amaitzeagatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q304795
* Multimedia: Melodi Grand Prix / Q304795
# Melodrama

Melodrama, melologoaren antzekoa baina hainbat pertsonaiekin, musikak azpimarratutako sentimendu zatiez beterik dagoen antzerki lan bat da. Etimologikoki, antzerki musikala bezala definitu daiteke.
Melodrama definitzen lehena, Jean-Jacques Rousseau filosofo frantziarra izan zen. Honela definitu zuen: "drama mota bat non, hitza eta musika elkarrekin egon beharrean, bata bestearen atzetik aurkezten diren eta, non, hitz egindako esaldia, nolabait, esaldi musikalak aurkeztua eta prestatua den".
Jacinto Benavente literaturako Nobel Sariaren eraginak, oraingo melodramaren oinarriak jarri zituen. Melodrama, telebistan dago telenobela gisa.
Egun, melodrama hitza, edozein ikusentzunezko edozein aktore lani ematen zaio, non, ikusentzulearen sentimenduak, musikak lagunduak edo eraginak diren, hau modu nabarmenean egina. Zineak eta telesailek, barra-barra erabiltzen dute musikalizazioa, sentimenduak eragin edo igortzeko, baina ez dira melodrama bezala kontsideratuak, hitz hau, destainazko etiketa bihurtu baita, euren musikalizazio eta gehiegizko sentimentalismoarekin, euren edukiarekin baino emozio gehiago eragiten saiatzen diren lanentzat.
Zineari dagokionez, melodrama hitzak emozio edo moral karga handia duten pelikulak hartzen ditu, pertsona bakoitzaren gustuaren arabera. Pelikula dramatikoak dira ahal bezain errealistenak izaten saiatzen direnak, eta hainbat zine zuzendari daude halako pelikulak egiten dituztenak. Honek ez du, inola ere, narratiba, denbora edo efektu berezi edo bisualekin esperimentatzerik nahi ez dutenik esan nahi, baizik eta uneoro, giza zentzu bat ematea bilatzen dutela. Horien artean Olatuak apurtzen, Lars von Trierrena, Pianista, Michael Hanekerena, Pertsona, Ingmar Bergmanena eta Azkeneko Tangoa Parisen, Bernardo Bertoluccirena daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191489