# Bergamo

Bergamo (italieraz ˈbɛrɡamo ahoskatua; lombardieraz Bèrghem edo Bergum) Milandik 40 km iparraldera dagoen hiri italiarra da, Bergamoko Alpeen (Alpi Orobie, 2.500-3.000 m) ondoan, Comoko aintziratik 70 km-tara eta Suitzako mugatik 100etara.
Hiriak gutxi gorabehera 120.000 biztanle ditu gaur egun, Lonbardiako laugarren udalerririk populatuena izanda. Bertan Orio al Serio aireportua dago. Goiko aldean gelditzen diren veneziar defentsa sistema arkitektonikoak Gizateriaren ondare izendatu zituzten 2017an.

## Mugakideak

Bergamok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Azzano San Paolo Curno Gorle Lallio Mozzo Orio al Serio Paladina Ponteranica Seriate Sorisole Stezzano Torre Boldone Treviolo Valbrembo

## Historia

Hiri erromatarra izana, Lombardiako dukerri bateko hiriburua izan zen XII. mendean. Veneziaren mendean egon zen 1428tik 1797 arte.
1806an, Siero probintziako hiriburu bihurtu zen. 1815ean Austriaren mende geratu zen. Piemonteko hiria da 1859tik aurrera (Villafrancako Bakea), eta 2 urte geroago Italiako Erresumara batu zen.
2020an COVID-19ko pandemiak gogor jo zuen Bergamo, hildako ugari utziz eta osasun sistema gaindituz.

## Ondarea

* XV. mendeko katedrala.
* Colleoni kapera.
* Palazzo della Ragione.
* Contarini iturria.
* Palazzo Nuovo.
* Piazza Vittorio Veneto.

## Ekonomia

Ehun langintzagune garrantzitsua da aspaldidanik eta altzairugintza eta mekanika industriak garrantzizkoak dira egun. Famatua da bertako bergamota lurringintzan erabiltzen den laranja mota.

## Klima

Datu klimatikoak (Bergamo (1971–2000, muturrekoak 1946–egun)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 21.9 | 22.7 | 27.1 | 31.9 | 35.5 | 36.3 | 39.0 | 37.9 | 32.4 | 29.0 | 23.0 | 19.0 | 39.0 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 6.6 | 8.6 | 13.0 | 16.4 | 21.4 | 25.3 | 28.3 | 27.8 | 23.4 | 17.6 | 11.1 | 7.2 | 17.2 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 2.7 | 4.4 | 8.2 | 11.4 | 16.2 | 19.9 | 22.8 | 22.6 | 18.6 | 13.3 | 7.3 | 3.4 | 12.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -1.1 | 0.1 | 3.3 | 6.3 | 11.0 | 14.5 | 17.3 | 17.3 | 13.8 | 9.0 | 3.4 | -0.3 | 7.9 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -15.0 | -20.1 | -7.7 | -3.6 | 1.7 | 4.2 | 8.9 | 8.4 | 5.1 | -1.7 | -7.0 | -12.4 | -20.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 66.1 | 54.0 | 71.5 | 87.4 | 122.5 | 121.2 | 91.9 | 100.3 | 114.3 | 121.5 | 87.5 | 64.4 | 1102.6 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) | 7.1 | 5.3 | 7.0 | 9.3 | 11.1 | 9.1 | 6.3 | 7.2 | 6.5 | 8.3 | 7.1 | 6.6 | 90.9 |
| Hezetasuna (%) | 75 | 75 | 68 | 71 | 69 | 67 | 67 | 68 | 71 | 75 | 78 | 79 | 72 |
| Iturria: Servizio Meteorologico (hezetasuna 1961–1990) ||||||||||||||

## Hiri senidetuak

Bergamo ondorengo hiriekin senidetuta dago.
* Greenville (Hego Carolina) (AEB)
* Pueblo (AEB)
* Mulhouse (Frantzia)
* Tver (Errusia)
* Bengbu (Txina)
* Buenos Aires (Argentina)
* Cochabamba (Bolivia)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 157. araua. Europako hiriak. .
* ↑ Servizio Meteorologico. Bergamo/Orio Al Serio (BG). in: Atlante climatico..
* ↑ Servizio Meteorologico. STAZIONE 076 Bergamo Orio Al Serio: medie mensili periodo 61 - 90. .
* ↑ Servizio Meteorologico dell’Aeronautica Militare. Bergamo Orio al Serio: Record mensili dal 1946. .
* ↑ "Town twinnings and international relations" (Italieraz)

## Kanpo estekak

* Bergamoko webgune ofiziala (Italieraz)
* Turismo Bergamo
* Datuak: Q628
* Multimedia: Bergamo / Q628