OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Acero

Acero asturiar jatorriko abizena da, bertako leinuko jaun batek bere ausardiagatik hartutakoa.

## Jatorria

Asturiasen jaiotako abizena da, Cangasko kontzejuan. Muñoz abizeneko leinuko batek zuen indarra eta ausardiagatik "Acero" goitizena jaso zuen, eta beranduago hau abizen bilakatu zen. Acero hitzak gazteleraz altzairu esan nahi du.

## Armarria

Sinoplezko zelai batean, zilarrezko dorre bat itsasoko unin urdin eta zilarrezkoen gainean, eta dorrearen atean ezpata eta errodola duen gerlari bat, zilarrezko orriarekin eta urrezko guarnizioarekin.

## Pertsona ezagunak

* Amós Acero, espainiar politikaria.
* Eneko Acero, euskal surflaria.
* Kepa Acero, euskal surflaria.
* Vicente Acero, espainiar arkitektoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252773
* Multimedia: Acero (surname) / Q12252773
# Akziodunen Batzar Orokor

Akziodunen Batzar Orokorra sozietate anonimo batean dagoen administrazio eta kontrolatze organo bat da. Bertan, sozietatearen funtzionamendurako garrantzitsuak diren erabakiak hartzen dira. Batzarrean hartutako akordioak batzarreko aktan jasoko dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1077012
* Multimedia: Annual general meetings / Q1077012
# AkzoNobel

AkzoNobel 1994an sortutako kimikagintza sektoreko Herbehereetako enpresa da. Egoitza nagusia Amsterdamen dauka eta 2009ko datuen arabera 55.000 langile zituen.
Gai kimikoak, margoak eta gatza bezalako produktuak ekoizten ditu.
Herbehereetaz gain, bulego eta lantegiak ditu Erresuma Batuan eta Suedian

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Akzo Nobelen webgune nagusia.
* Datuak: Q50912
* Multimedia: AkzoNobel / Q50912
# Akzhol Makhmudov

Akzhol Makhmudov, (Aravan Distritoa, Kirgizistan, 1999ko apirilaren 15a), 77 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari kirgizistandarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen borroka greko-erromatarrean, Kirgizistanen izenean; Tamás Lőrincz hungariarraren atzetik eta Shohei Yabiku japoniarraren eta Rafig Huseynov azerbaijandarraren aurretik. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Gizonezkoa, borroka greko-erromatarra 77 kg. |
| 2024 | Paris Frantzia | 03 ! | Gizonezkoa, borroka greko-erromatarra 77 kg. |

## Erreferentziak

* ↑ «Akzhol Makhmudov» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "International Wrestling Database" www.iat.uni-leipzig.de Noiz kontsultatua: 2021-08-09. (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55389918
* Multimedia: Akzhol Makhmudov / Q55389918
# Akzioen gaineko opzio (ordainsaria)

Akzioen gaineko opzioak (ingelesez: stock options) maiz erabiltzen dituzte, burtsa ongi joan denean, Amerikako Estatu Batuetako nahiz Europako enpresek —Espainiakoek nahiz Frantziakoek barne— beren exekutiboei ordainsariak pagatzeko. Enpresako zuzendaritzakoak sustatzeko formula da, enpresarentzat ahalik eta emaitzarik hoberenak lor ditzaten, bai eta Burtsako balioaren kotizazioa gehitzeko ere. Eta, bide batez, zuzendaritzakoak konpainiarentzat leialagoak izatea lortzeko. Zuzendaritzakoei konpainiako akzioak erosteko aukera ematen die, epe jakin batean hiruzpalau urtetik aurrera, esate baterako, baina oraingo prezioetan. Konpainia horrek zenbat eta balio handiagoa lortu Burtsan, zuzendaritzakoek orduan eta ordainsari handiagoak bereganatuko dituzte, plusbalioak gehitu egingo baitira. Konparazio batera, sozietate batek enpresako 100 akzio eskaintzen dizkio zuzendaritzako bati, bakoitzaren prezioa 10 eurokoa denean. Hiru urteren buruan, akzioen balioa 15 eurora igo da, eta, orduan, zuzendaritzakoak 1.000 euroan eros ditzake, merkatuko balio erreala 1.500 eurokoa bada ere. Beraz, akzioaren balioa asko igotzen bada, opzio horien onuradunek diru asko irabaziko dute; igotzen ez bada, berriz, ez dute ezer irabaziko.

## Erreferentziak

* Daniel Udalaitz: «Zer da... Stock options», Argia, 2003-11-16. CC-BY-SA 3.0 lizentziarekin argitaratua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q815364
# Akzio-sozietate

Akzio-sozietatea kapital soziala akziotan banatuta duen merkataritza-sozietate mota bat da. Horietan, akziodunek enpresaren akzioak eros eta sal ditzakete. Akziodun bakoitzak enpresaren akzioak ditu, proportzioan, bere akzioek egiaztatuta (jabetza-ziurtagiriak). Akziodunek beren akzioak beste batzuei transferi diezazkiekete, horrek enpresaren etengabeko existentziari eragin gabe.
Gaur egungo sozietateen zuzenbidean, akzio-bidezko sozietate bat egotea honako hauen sinonimoa izan ohi da: incorporation (akziodunen nortasun juridiko independentea izatea) eta erantzukizun mugatua (akziodunek sozietatearen zorrengatik soilik erantzuten dute, bertan inbertitu duten diruaren balioagatik). Beraz, akzio bidezko sozietateak sozietate anonimo edo sozietate mugatu gisa ezagutzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2000]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134161
* Multimedia: Joint-stock companies / Q134161
# Akzidente (filosofia)

Aristotelesen filosofiaren kontzeptu metafisikoa: subjektua desegin gabe agertu eta desagertzen dena; substantziaren zehaztapen egiazkoa baina ez esentziakoa.
Logikan, subjektuaren ezaugarria da akzidentea; esentziazkoa edo esentziatik abiatzen ez den ezaugarria izendatzeko erabiltzen den kontzeptua. Porfirio filosofoak emandako substantziaren bost osagaietako bat da akzidentea. Gainerako laurak generoa, espeziea, desberdintasuna eta propietatea dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Alof de Wignacourt

Fra' Alof de Wignacourt (Flandria, 1547 – Malta, 1622ko irailaren 14a) Maltako Ordenako 54. Printze eta Maisu Handia izan zen 1601etk hil zen arte.
Hamazazpi urterekin batu zen Ordenara 1564an, eta Maltako setioan jardun nabarmena izan zuen. 1601eko otsailaren 10ean Maisu Handi izendatu zuten, eta data hori San Paulo Maltara iritsi zeneko urteurren izendatu zuen; egun, data horretan ospatzen jarraitzen da. Caravaggioren mezenas izan zen margolaria 1607an Maltara iritsi zenetik hurrengo urtean kanporatu zuten arte. Kostaldeko gotorlekuak (Wignacourt dorreak) eta Wignacourt akueduktua eraiki zituen Vallettara ura eramateko. 1614an otomandarrek Malta konkistatzeko azken saiakera egin zuten eta hildako kristaurik gabe garaituak izan ziren.

## Iruditegia

* Wignacourten armarria
* Wignacourt arkua
* Wignacourt akueduktua
* Wignacourt dorrea, San Paulo badia
* San Luziano dorrea, Marsaxlokk
* San Tomas dorrea, Marsaskala
* Santa Maria dorrea, Comino

## Kanpo estekak

* Datuak: Q658756
* Multimedia: Alof de Wignacourt / Q658756
# Aloe vera

Aloe vera, Xanthorrhoeaceae familiako landare-espeziea da. Jatorriz, Afrika iparraldekoa da, eta Peruko Andeetan, Arabiako penintsulan, Kanarietan, Txilen eta Mexikon landatu da. Gaur egun, 250 barietate daude Aloe vera espeziearen barruan.
Landare hostoiraunkorra da. Hosto zukutsuak ditu, errosetan; luzeak eta lantzeolatuak izaten dira: 50 cm luze izan daitezke, eta 7 cm zabal. Hostoek hiru geruza dituzte: lehena, kanpoaldeko babesgarri larrukara; bigarrena, zuntz-geruza bat; hirugarrena, bihotz gelatinakara, ur-erreserba gordetzen duen lekua. Azken bi geruza horiek baliatzen dira medikuntza-erabilerarako. Lore txikiak ematen ditu, tutu-formakoak, zeinak hori kolore biziko infloreszentzia beteak osatzen baitituzte.
Sendabelar moduan eta kosmetikan erabili izan da I. mendetik aurrera, gaztetzeko, orbaintzeko eta erredurak baretzeko ona delakoan, baina ez dago froga zientifikorik hori baieztatzeko.
Arabierazko alloeh (substantzia hori distiratsua) eta latinezko vera (egiazkoa) hitzetatik dator Aloe vera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80079
* Multimedia: Aloe vera / Q80079
* Espezieak: Aloe vera
# Alofi (Wallis eta Futuna)

    Artikulu hau Wallis eta Futunako uharteari buruzkoa da; Niueko hiriburua gaitzat duena beste hau da: «Alofi»
Alofi, Ozeano Barean dagoen uharte bat da, Frantziako Wallis eta Futuna itsasoz harandiko kolektibitatean. Gaur egun, bertan ez da inor bizi, eta Futunan, Alofiko buruzagiaren subirautzapean dago. Baina, hara europarrak iritsi baino lehenago, Futuna bezain populatua zegoen. Futunatik 2 kilometrotara baino ez da aurkitzen, eta, ondorioz, sailak, gutxienez zapatuero iristen dira. Bertako landatze ospetsu bat, tabakoarena da, horregatik hartzen dituzte hosto mordo bat eurekin, aste osorako kea izateko.
Uharteak, 32 kilometro karratuko hedadura du. Kolofau mendiak (Bougainville ere deitua), 410 metroko altuera du.
Hoorn uharteetako bat bezala ere ezagutzen da, bestea, aipaturiko Futuna delarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1140790
* Multimedia: Alofi (Wallis and Futuna) / Q1140790
# Alofi (argipena)

Alofi Polinesiako toponimo bat da, leku batzuk izendatzeko erabiltzen dena:
* Alofi: Niueko hiriburua da.
* Alofi: Wallis eta Futuna kolonia frantsesean dagoen uharte bat da.
# Aloe viridiflora

Aloe viridiflora Aloe generoko landare loreduna da, Xanthorrhoeaceae familiakoa.

## Ikus, gainera

* Aloe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145587
# Aloe wildii

Aloe wildii Aloe generoko landare loreduna da, Xanthorrhoeaceae familiakoa.

## Ikus, gainera

* Aloe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141032
* Multimedia: Aloe wildii / Q141032
* Espezieak: Aloe wildii
# Alofano

Alofano silikato minerala da. Bere formula ${\ce {(Al2O3)(SiO2)1.3-2 * 2.5-3H2O}}$ da. Ordena atomikoa laburra duenez, ez da mineral bat bere horretan, baizike ta mineraloide bat. X-izpien difrakzioan sortzen duen espektro infragorriarengatik identifika daiteke. 1816an deskribatu zen lehen aldiz Gräfenthalen, Alemania. Alofanoa beira bolkanikoaren eta feldespatoen alterazio hidrotermal bat da, eta orokorrean kaolinitaren antzeko konposizioa du, baina Al:Si = 2 arrazoi molarrarekin. Normalki pH neutraletik azidora bitarte osatzen da (5-7). Bere egitura eztabaidagarria da, baina buztin mineralen antzekoa da, eta aluminak oktaedro kurbatuz eta silikatoen tetrahedroz osatuta dago.
Alofanoa alderatu daiteke halloysita sortzeko egoera akuoso zehatzetan, eta silikatoak galtzen dituen egoeratan gibbsita sortu daiteke.

## Ezaugarriak

Alofano silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Al2O3)(SiO2)1.3-2 * 2.5-3H2O}}$. Kristal amorfoak sortzen ditu. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Allophane: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q429712
* Multimedia: Allophane / Q429712
# Aloe variegata

Aloe variegata Aloe generoko landare loreduna da, Xanthorrhoeaceae familiakoa.

## Ikus, gainera

* Aloe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159136
* Multimedia: Aloe variegata / Q159136
* Espezieak: Aloe variegata
# Aeugst am Albis

Aeugst am Albis Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, Affoltern barrutia barrutian. 2014an 1,982 biztanle zituen 7,87 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64945
* Multimedia: Aeugst am Albis / Q64945
Hausen am Albis Langnau am Albis
# Aetna udalerria, Logan konderria (Illinois)

Aetna udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Logan konderrian. Azken zentsuaren arabera 476 biztanle zituen, 34.66 milia karratu (89.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Aetna udalerrian 99 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 37.449 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4688757
# Alagoa Grande

Alagoa Grande Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. 26.062 biztanle ditu 320,563 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraíba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1998976
* Multimedia: Alagoa Grande / Q1998976
# Alagoa (Minas Gerais)

Alagoa Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 2.749 biztanle ditu 161,356 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q678420
* Multimedia: Alagoa (Minas Gerais) / Q678420
# Alagoa Nova

Alagoa Nova Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. 21.013 biztanle ditu 122,255 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraíba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1816238
* Multimedia: Alagoa Nova / Q1816238
# Alagoinha (Paraíba)

Alagoinha Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. 13.725 biztanle ditu 96,98 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraíba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2065239
* Multimedia: Alagoinha (Paraíba) / Q2065239
# Alagna

Alagna Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 804 biztanle ditu, 8,34 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Alagnak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dorno Garlasco Tromello Valeggio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40969
* Multimedia: Alagna / Q40969
# Alagna Valsesia

Alagna Valsesia Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 712 biztanle ditu, 133,17 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Alagna Valsesiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gressoney-La-Trinité Macugnaga Alto Sermenza $^{(en)}$ Zermatt Mollia Campertogno Rassa Gressoney-Saint-Jean

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24848
* Multimedia: Alagna Valsesia / Q24848
# Alagir

Alagir (osetieraz: Алагир; errusieraz: Алаги́р) Errusiako Ipar Osetia-Alania errepublikako udalerria eta Alagirski barrutiko zentro administratiboa da. Tereken arroko Ardon ibaiaren ertzean dago, Vladikavkazetik 54 km mendebaldera. 2010ean 20.949 biztanle zituen.

## Historia

Mikhail Vorontsov printzeak sortu zuen hiria 1850ean, zilar eta berun meatze baten ondoan. Hasieran, metal galdategien inguruko kokaleku gotortu bat zen, meatze gune garrantzitsu bilakatu zena. XIX. mende amaieran errusiar eta georgiar langile ugari iritsi zen bertara. Errusiako Gerra Zibilean borroka bortitzak izan ziren eta georgiar biztanle asko hil zen. Leninek kontrairaultzaileei egotzi zizkien Alagirren gertatutako basakeriak, baina georgiarren iritziz osetiar erradikalak izan ziren errudunak.

## Biztanleria

2010ean Alagirrek 20.949 biztanle zituen. Osaketa etnikoari dagokionez, gehienak (%91,5) osetiarrak ziren, %5,6 errusiarrak eta %0,6 armeniarrak.

## Erreferentziak

* 1 2 «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru
* ↑ 2010eko Errusiako errolda: udalerrien osaketa etnikoa Osetstat.gks.ru

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103196
* Multimedia: Alagir / Q103196
# Alagoinha (Pernambuco)

Alagoinha Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. 13.542 biztanle ditu 216,452 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pernambuco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q938278
* Multimedia: Alagoinha (Pernambuco) / Q938278
# Altzania

Altzania izeneko artikulu hauek daude:
* Altzania, Gipuzkoaren eta Nafarroa Garaiaren arteko mendilerroa,
* Altzania, izen bereko mendilerroan jaiota, urak Arakil ibaian isurtzen dituen ibaia.
# Altzania (erreka)

Altzania Gipuzkoako hegoaldeko eta Nafarroa Garaiko mendebaldeko erreka bat da. Aizkorriko magaletan jaiotzen da, Gipuzkoan, Lizarrateko pasabidearen inguruan. Hortik behera Urdalur urtegia urez hornitzen du, Sakanarako urak ematen dituena, Nafarroa Garaian sartuta. Altsasun Arakil ibaiari isurtzen dizkio bere urak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.

## Ikus, gainera

* Altzaniako mendilerroa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253259
# Altzairu ijeztu

Altzairu ijeztua altzairu landu mota bat da, batez ere eraikuntzan erabilia. Siderurgiako labe garaien isurketatik ateratzen den altzairua pisu eta tamaina handiko altzairurtu landugabeko lingote bihurtzen da. Ondoren, emango zaion erabilpenaren arabera, altzairua ijeztu egin behar da, egun dauden askotariko profil komertzialak bihurtu ahal izateko.

## Ijezte prozesua

Ijezketa-prozesua da aldez aurretik altzairurtutako lingoteak tenperatura jakin batean berotzea, honela lingoteak deformatu ahal izateko luzatze eta arbastu-prozesuen bitartez. Prozesua kate-zilindro batean egiten da eta ijezketa-trena deritzo.
Zilindro hauek nahi dugun profila osatuko dute neurri egokiak lortu arte. Lortzen diren neurriek ez dituzte perdoi oso doituak eta horregatik askotan produktu ijeztuak mekanizazio-fasetan jarri behar dira bere perdoia doitzeko.
Altzairuzko habeen profil mota, eta hauen ezaugarriak, ingeniaritzan eta arkitekturan izango duten aplikazioa eta erabilpena aukeratzeko erabakigarriak dira. Bere ezaugarrien artean honakoak daude: Forma edo profila, pisua, egiteko erabili diren materialaren konposizio kimikoaren berezitasunak eta luzera.
Babesten dituzten erregelamenduaren arabera, sekzio ezagunenak eta kormertzialenak hurrengo ijeztu motak dira. Nabarmentzekoa da ijeztuen zeharkako areak eragin handia daukala indarren efektuz lortzen den erresistentzian.
Profilen zeharkako arearen dimentsio guztiak Eraikuntzako Kode Teknikoaren arabera normalizatuak daude.

## L angelu estrukturalak

Altzairu ijeztuarekin egindako produktua da. Bi pieza berdinak sekzio zeharkatuan eta distantziakidedunez kokatzen dira harmonia simetrikoa mantentzeko helburuarekin, angelu zuzenean. Argi handiko teilapetan, ontzigintza industrian, industri landetan, biltegietan, transmisio dorretan, karrozerian, ateak egiteko eta etxeen eraikuntzako osagarrien egiturak fabrikatzeko erabiltzen da.

## H habeak

Beroan egiten den altzairu ijeztu produktua, bere sekzioa H forma dauka. Aldaera desberdinak daude IPN profila, IPE profila edo HE profila bezalakoak, guztiak forma erregularrarekin eta prismatikoarekin. Habeak, zutabeak, zinbriak metalikoak eta abarreko egiturazko elementuen eraikuntzan erabiltzen dira, batez ere makurdura edo konpresioen eraginpean eta bihurdura baztergarriarekin. Bere erabilpena eraikin handiko eraikuntzan eta egitura-sistema garrantzitsuetan ohikoa da, baita egitura-metalikoen fabrikazioan ere adibidez zubiak, biltegiak, eraikinak, itsasontziak eta abar.

## U kanalak

Laminen bitartez beroan egindako altzairua, U forma sekzioa duena, UPN profil gisa dira ezagunak. Bere erabilpenen artean metalezko egituren fabrikazioa dago; habeak, laxkak, karrozeriak, zertxak, kanalak eta halakoak.

## T profilak

Aurrekoan bezalaxe, bere eraikitze-prozesua beroan egiten da eta hala, laminak elkar lotzen dira. Bere erabilpenaren adibide batzuk: Eraikuntza zibilerako egitura metalikoak, transmisio-dorreak eta metal-arotzeria.

## Ikus, gainera

* Habe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q725158
* Multimedia: Structural steel / Q725158
# Altzairuzko ukabila

Altzairuzko ukabila, zuzenean pertsonaren eskura, edo, zehatzago esanda, esku uharrari eta eskuko hatz koskorrei egokitutako egitura bat duen arma zuri bat da. Honekin, ukabilkada bat joz gero, etsaiari eragindako lesioak, ukabil hutsez jota baino are kaltegarriagoak dira. Arma zuri oso arriskutsua da. Izan ere, burezurra oso modu azkar eta errazean apur dezake.
Ohi, metal oso gogorretan fabrikatzen da: altzairua, aluminioa, beira zuntza, eta, kasuren batzuetan, brontzea, zilarra edo urrea. Ohikoa da skinhead eta banda mexikarrak bezalako azpikulturen artean. Denbora batez, AEBetako armadak erabili zuen Bigarren Mundu Gerran eta Vietnamen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q459414
* Multimedia: Brass knuckles / Q459414
# Altzako hilerria

Altzako hilerria Gipuzkoako Donostia hiriburuko Altza auzoan dagoen hilerri bat da. 1876-1878 artean Jose Goikoa donostiar arkitektoaren diseinuen arabera egina da.
Hiriko bigarren hilerririk handiena da, Polloeko hilerriaren ondoren eta zaharrena Urgulleko Ingelesen hilerria kontuan izan gabe.

## Historia

Garai batean, herri gehienetan gertatzen zen moduan, Altzako hildakoak San Martzial parrokian lurperatzen zituzten. XIX. mendearen erdialdean, ordea, joera aldatu zen: higienea zela eta, kanposantuak herrietako erdiguneetatik kanpo eraikitzen hasi ziren. Altzan, 1855. urtearen inguruan eraiki zuten hilerria, gaur egun dagoen tokian, Larraundi kalean. Hilerri hori, aldiz, ez zen oraingoa bezain handia; gaur egungoaren ipar-mendebaldeko izkina hartzen zuen soilik.
1882ko ekainaren 20an argitaratutakoa. Horren arabera, Altzako Udalak garaiko gobernadoreari eskatu zion hilerritik kanpo «erlijio katolikoaren disidenteak lurperatzeko» hilerri bat eraikitzeko.
Altzako kanposantua zenbait aldiz handitu dute, gaur egungo tamaina izatera heldu arte (ia 11.000 metro koadro). Hain zuzen ere, XX. mendearen hasieran populazioa gero eta handiagoa zen, eta 1909an hilerria handitzeko lehenengo proposamena egin zuten. 1926an gauzatu zuten hilerria handitzeko proiektua: ordura arte 2.000 metro koadro inguru zituen, eta 4.200 inguru izatera pasatu zen; 1.100 bat metro koadro Estibaus baserriari erosi zizkioten. Azkenekoz, 1960ko hamarkadan handitu zuten.

## Lurperatutako ezagunak

* Jose Artetxe idazlea
* Iñaki Aginaga Beristain politikaria

## Kanpo estekak

* Beñat Parra, "Altzakoa, hilerri zaharrena", Irutxuloko Hitza, 2318.zk, 2022/07/01, 27 or.
* Datuak: Q25474228
* ↑ Altzako Historia Mintegiak: "Altzako hilerri zibila", Diario de San Sebastián egunkarian 1882ko ekainaren 20an argitaratutako kronika berreskuratu zuen.
* ↑ https://irutxulo.hitza.eus/2022/07/01/altzakoa-hilerririk-zaharrena/
# Altzako geltokia

Altza Euskotren Trena eragilearen E5 lineari dagokion lurpeko geltokia da, Donostia udalerriko izen bereko auzoan kokatuta dagoena. 2016ko irailaren 12an inauguratu zen, eta Mugi sistemaren 2. tarifa-gunearen parte da.

## Sarbideak

Geltokiak bi eskaileradun sarbide, eta igogailu bidezko sarbide bat ditu.
* Santa Barbara, 21 (Santa Barbara irteera)
* Larratxo pasealekua, 95 anbulategiaren ondoan (Larratxo irteera)
* Altza pasealekua, 914 (Larratxo irteera)

## Lotuneak

Geltokiaren kanpoaldean dbus zerbitzua hornitzen duten bi autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:
| Linea | Jatorria | Hurrengo geldialdiak | Norakoa |
| d·bus - Larratxo 98 geralekua ||||
| 13 | Larratxo I | Arriberri - Arria parkea - Pikabea - RENFE Herrera - Herrera - Gaiztarro - Mirakruz Gaina - Ulia - Toki Eder - Jesuitak - Mariaren Bihotza - Kursaal | Boulevard 3 |
| 38 | Pasai San Pedro 49 | Arriberri - Oleta - Darieta - Buenavista - Eskalantegi 15 - Eskalantegi 58 - Molinao Gaina | Molinao Plaza |
| d·bus - Altzako Anbulatorioa geralekua ||||
| 13 | Boulevard 3 | Nerecan - San Martzial - Martillun - Larratxo 46 | Larratxo I |
| 38 | Molinao gaina | Nerecan - Txapinene - San Martzial - Martilun - Larratxo 46 - Larratxo III - Txingurri 29 - Txingurri 7 - Herrera - Gaiztarro - P. San Pedro/Bidebieta - Euskadi etorbidea 5 - Euskadi etorbidea 25 - Anbulategia - Gran Sol - Bordaenea - Oiartzun 8 - Ulia 25 - Azkuene 35 - Azkuene Plaza | Pasai San Pedro 49 |

## Erreferentziak

* ↑ Eusko Jaurlaritza Irekia. «Gaur goizean, Donostialdeko Topoaren/Metroaren geltoki berria serbitzuan sartu da Altzan» (Noiz kontsultatua: 2016-09-25).

## Ikus, gainera

* Altza
* Donostia
* Topo
* Euskotren Trena
* Eusko Trenbideak
* Donostiako Tranbia Konpainia

## Kanpo estekak

* Topo proiektuaren webgunea
* Euskotrenen webgunea
* Dbusen webgunea
* Datuak: Q27960769
* Multimedia: Altza station / Q27960769