OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aimé Bonpland

Aimé Jacques Alexandre Bonpland (Arroxela, 1773ko abuztuaren 27a - Paso de los Libres, Argentina, 1858ko maiatzaren 11) frantziar esploratzaile eta botanikaria izan zen. Alexander von Humboldtekin batera joan zen 1799 eta 1804 arteko Hego Amerikako espedizioetan.
Aimé Jacques Alexandre Goujaud izenekin jaio zen. Medikuntza eta botanika ikasi zituen eta Frantziako Armadan zirujaua izan zen. Humboldtekin batera joan zen bost urteko bidaia batean Hego Amerikan. 6.000 landare baino gehiago bildu eta sailkatu zituen, gehienak ezezagunak Europan. Bere ikerketak Plantes equinoxiales liburuan argitaratu zituen. Parisera bueltan, Napoleonek 3.000 frankoko urteko pentsioa eman zion.
1816an Hego Amerikara itzuli zen eta kontinentearen barnealdea esploratu zuen. Han kokatu zen eta belar-matea lantzen aritu zen.

## Lanak

* 1811 : Recueil d'observations de zoologie et d'anatomie comparée Alexander Humboldtekin, Imprimerie J.H. Stone, Paris.
* 1813 : Description des plantes rares cultivées à Malmaison et à Navarre par Aimé Bonpland. Imprimerie P. Didot l'aîné, Paris. Dédié par Aimé Bonpland à l'impératrice Joséphine.
* 1815 : Nova genera et species plantarum Alexander Humboldt eta Karl Sigismund Kunthekin, volume 1, Lutetiae Parisiorum, Paris.
* 1816 : Monographie des Melastomacées comprenant toutes les plantes de cet ordre y compris les Rhexies, volume 1, Paris.
* 1817 : Nova genera et species plantarum Alexander Humboldt eta Karl Sigismund Kunthekin, volume 2, Lutetiae Parisiorum, Paris.
* 1818 : Nova genera et species plantarum Alexander Humboldt eta Karl Sigismund Kunthekin, volume 3, Lutetiae Parisiorum, Paris.
* 1820 : Nova genera et species plantarum Alexander Humboldt eta Karl Sigismund Kunthekin, volume 4, Lutetiae Parisiorum, Paris.
* 1821 : Nova genera et species plantarum Alexander Humboldt eta Karl Sigismund Kunthekin, volume 5, Lutetiae Parisiorum, Paris.
* 1823 : Nova genera et species plantarum Alexander Humboldt eta Karl Sigismund Kunthekin, volume 6, Lutetiae Parisiorum, Paris.
* 1823 : Monographie des Melastomacées comprenant toutes les plantes de cet ordre y compris les Rhexies, volume 2, Paris.
* 1825 : Nova genera et species plantarum Alexander Humboldt eta Karl Sigismund Kunthekin, volume 7, Lutetiae Parisiorum, Paris.

## Iruditegia

* Humboldt eta Bonpland Chimborazon.
* Humboldt eta Bonpland Amazonaseko ohianean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q405702
* Multimedia: Aimé Bonpland / Q405702
* Espezieak: Aimé Bonpland
# Aimé Césaire (Parisko metroa)

Aimé Césaire Parisko metroaren geltokia da, Aubervilliers udalerrian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 12. linea (Parisko metroa)
* Aimé Césaire

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q766186
* Multimedia: Aimé Césaire (Paris Metro) / Q766186
# Aimé Jacquet

Aimé Étienne Jacquet (e.me ʒa.kɛ ahoskatua; Sail-sous-Couzan, Loira, 1941eko azaroaren 27a - ) frantziar futbol-jokalaria ohi eta entrenatzailea da.
Lau aldiz izan zen Frantziako txapeldun 1967-1970 bitartean, eta Frantziako Kopa irabazi zuen 1968an eta 1970ean AS Saint-Étienne taldearekin. Bi aldiz egon zen nazioarteko selekzioan, erdilari gisa. 1976an, entrenatzaile-karrerari ekin zion Lyoneko taldearekin. 1980an, Bordeleko Girondins taldera joan zen eta Frantziako Liga txapelketa irabazi zuten 1984an, 1985ean eta 1987an talde harekin. 1990ean, Montpellierren eta, 1991n, Nancyn egon zen entrenatzaile. 1992an, hautatzaile nazionalaren laguntzaile-lanetan hasi zen. 1994an, bera izendatu zuten hautatzaile, eta, 1998an, Munduko Futbol Kopa irabazi ondoren, eta aspalditik iragarri bezala, erretiratu egin zen. Gero, zuzendari tekniko nazional gisa eta gazteen prestakuntzaren arduradun gisa aritu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q311027
* Multimedia: Aimé Jacquet / Q311027
# After Life (telesaila)

    Ez nahasi Afterlife telesailarekin.
After Life 2019ko britainiar telesaila da, Ricky Gervaisek Netflixentzat egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Emaztea galdu berri du Tony Johnson protagonistak. Heriotza horrek depresioa eragingo dio, eta, horren ondorioz, jarrera zinikoa hartuko du bere egunerokoan. Lankideak eta lagunak behin alaia zen gizonaren tristuraz ohartuko dira, baina bere erantzun gogorrak ez dira lagungarri izango egoerari buelta emateko.

## Aktoreak

* Ricky Gervais: Tony
* Tom Basden: Matt
* Tony Way: Lenny
* Diane Morgan: Kath
* Mandeep Dhillon: Sandy
* Ashley Jensen: Emma
* David Bradley: Tonyren aita
* Kerry Godliman: Lisa
* Paul Kaye: psikologoa
* Tim Plester: Julian
* Joe Wilkinson: Pat postaria
* Tommy Finnegan: George
* Thomas Bastable: Robbie
* Penelope Wilton: Anne
* David Earl: Brian
* Jo Hartley: June
* Roisin Conaty: Daphne

## Erreferentziak

* ↑ «Irri egin iluntasunean ere» Berria 2019-03-23 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55603316
# After Many Years

After Many Years filma David Wark Griffith zinemagilearen lana da, 1908. urtekoa.

## Pertsonaiak

* Charles Inslee
* Florence Lawrence
* Harry Solter
* Gladys Egan
* Linda Arvidson
* Edward Dillon
* George Gebhardt
* Arthur V. Johnson
* Herbert Prior
* Mack Sennett

## Erreferentziak

* ↑ After Many Years
* ↑ AFTER MANY YEARS

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q2007008
# Afterhours club

Afterhours club edo after hours club ixteko ordua baino beranduago martxan den nightcluba da. Batzuetan ez dute alkoholik zerbitzatzen baizik eta freskagarriak edota kafeina duten edariak. Era berean, musika bi motatakoa izan daiteke: beste diskoteken antzekoa edota Chill Out estilokoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q389191
# Aftersun (argipena)

Aftersun terminoak hainbat adiera du:
* Aftersun (2022ko filma), Charlotte Welshek zuzendutako filma.
* Aftersun, Flashy Ice Cream taldearen 2022ko EPa
* Aftersun, 2005eko Delaféren abestia
* Aftersun edo after-sun, eguzki ondorengo krema adierazteko terminoa.
# After.Life

After.Life (euskaraz Gero.Bizitza), 2009ko Agnieszka Wojtowicz-Vosloo poloniar-estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko thriller psikologiko film bat da. Liam Neeson, Christina Ricci eta Justin Long aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Trafiko istripu izugarri baten ondoren, Anna Taylor (Christina Ricci) neska gaztea hiltzat joko dute, baina esnatu eta Eliot Deacon (Liam Neeson) behilatokiko zuzendariarekin topo egingo du, hark Anna ehorzteko prestatzen ari den unean. Anna, nahastua eta izuturik, Eliotek hildakoekin komunikatzeko gai dela jabetuko da. Behilatokian harrapaturik eta bere heriotza onartzera derrigortua, Paul Coleman (Justin Long) mutilagunaren laguntzaz amesgaizto horretatik ihes egiten saiatuko da.

## Aktoreak

* Christina Ricci: Anna Taylor
* Liam Neeson: Eliot Deacon
* Justin Long: Paul Coleman
* Josh Charles: Tom Peterson
* Celia Weston: Beatrice Taylor
* Chandler Canterbury: Jack
* Rosemary Murphy: Whitehall andrea
* Shuler Hensley: Vincent Miller
* Malachy McCourt: Aita Graham
* Alice Drummond: Hutton andrea

## Kanpo loturak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
# After Earth

After Earth (euskaraz Lurraren Ondoren), 2013ko M. Night Shyamalan indiar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikzizko film post apokaliptiko bat da. M. Night Shyamalan eta Gary Whitta gidoigileak istorioa Will Smith aktorearen ideia batean oinarrituz idatzi zuten. Jaden Smith, Will Smith, Isabelle Fuhrman, Zoë Kravitz, Kristofer Hivju, Sophie Okonedo eta Lincoln Lewis aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Hainbat hondamendiren ondoren, gizateriak Lurra utzi beharko du, Nova Prime planeta bere bizileku berria bilakatuz. Planeta horretatik kanpoko misio luze batean jardun ondoren, Cypher Raige (Will Smith) jenerala bere seme Kitairekin (Jaden Smith) batera itzuliko da. Asteroide ekaitz batetan zehar, beren espaziontzia matxuratu eta Lurrarekin talka egingo dute, bertako izakiek gizaki oro hiltzea beste helbururik ez duten leku ezezagun eta arriskutsua. Cypher zauritua dagoenez, Kitaik erreskate baliza topatzeko mundu arriskutsu honen barna ibili beharko du. Bere aita bezala beti soldadu batean bilakatzea nahi izan du, eta orain bere ametsa betetzeko aukera agertu zaio.

## Aktoreak

* Jaden Smith: Kitai Raige
** Sincere L. Bobb: Kitai, 3 urtekin
** Jaden Martin: Kitai, 9 urtekin
* Will Smith: Cypher Raige
* Sophie Okonedo: Faia Raige
* Billy Campbell: Mike
* Zoë Kravitz: Senshi Raige
* Tessa Allen: Isabella
* Glenn Morshower: Velan komadantea
* Kristofer Hivju: Segurtasun burua
* Sacha Dhawan: Hesper pilotua
* Chris Geere: Hesper nabigatzailea
* Diego Klattenhoff: Ranger beteranoa
* David Denman: McQuarrie kaporala
* Lincoln Lewis: Bo (lasterketa kadeta)
* Shiva Prabhukumar: Entrenamendu kadeta
* Isabelle Fuhrman: Rayna (krediturik gabe)

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1254088
# Aftitalita

Aftitalita sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Aftitalita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(K,Na)3Na(SO4)2}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Aphthitalite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q252287
* Multimedia: Aphthitalite / Q252287
# Aftersun (filma)

Aftersun 2022ko Charlotte Wells eskoziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Gurasoak oso gazte zirela jaio zen Sophie. Gero dibortziatu ziren, eta dibortziatu ondoren Sophiek aitarekin 1990eko hamarkadan Turkian igaro izan zuen oporraldi bat oroituko du. 11 urteko alaba Sophie eta 30 urteko aita Calum elkarrekin ondo moldatu ziren, eta oporleku hartan igarotako denbora altxorra da haurraren memorian.

## Aktoreak

* Paul Mescal: Calum Paterson
* Frankie Corio: Sophie Paterson
** Celia Rowlson-Hall: Sophie (heldua)
* Brooklyn Toulson: Michael
* Sally Messham: Belinda
* Spike Fearn: Olly
* Harry Perdios: Toby
* Ruby Thompson: Laura
* Ethan James Smith: Scott
* Kayleigh Coleman: Jane

## Erreferentziak

* ↑ «Denborak sendatzen dituen zauriak» Berria 2022-12-10 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111668106
# Aguiluchos

    Artikulu hau kristau aldizkariari buruzkoa da; Karlos VI.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren aldekoak gaitzat duena beste hau da: «Austrazista»
Aguiluchos haur eta gazteei zuzenduriko kristau hilabetekaria da, bereziki Espainian hedatzen dena eta 1957 urtean sortua misiolari comboniarren eskutik sortua.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Aguiluchos, aldizkariaren webgunea.
* Datuak: Q3792864
# Aguja José de Prado

Aguja José de Prado, Espainiako Leongo probintzian dagoen mendi bat da, Europako mendietan. 2.463 metroko garaiera du.
# Aguirre y Aranzábal

Aguirre y Aranzábal (AYA) armagintza enpresa izan zen, egoitza Eibarren zuena. 1915ean sortua, luxuzko eskopetak eta errifleak egiten zituen. Eibarko enpresarik handienetariko bat izan zen eta Lehen Mundu Gerraren ondoren 20.000 ale baino gehiago egin zituen.
1980ko hamarkadan, Eusko Jaurlaritzako Industria Sailak bultzatuta, armagintzaren sektorea birmoldatu zen. 1985ean Diarm enpresa sortu zuten, 21 eskopeta-enpresak (tartean AYA) osatua. Egoitza Itziarren kokatu zuten, eta mekanizazio-instalazio eta -teknologia aurreratuak zituen, errendimendu eta eraginkortasun handiagoa lortzeko. Proiektuak porrot egin zuen, eta bi urte geroago Diarm itxi zuten.
1988an, Diarm itxi ondoren, AYAko hamalau langile ohik enpresa birsortu eta marka berreskuratzea erabaki zuten, luxuzko ehizarako armen ekoizpenera lotuz, gutxiago baina kalitate handiagoarekin fabrikatzeko helburuarekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28056016
# Aguiño

Aguiño, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Ribeira udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 2.875 biztanle zituen.
* Datuak: Q10951996
* Multimedia: Aguiño, Ribeira / Q10951996
# Aguja de Juan Menéndez

Aguja de Juan Menéndez, Espainiako Leongo probintzia eta Asturiasko mugan dagoen mendi bat da, Europako mendietan. 2.435 metroko garaiera du.
# Aguililla (udalerria)

Aguililla Mexikoko udalerri bat da. Michoacán de Ocampo estatuan kokatua dago. 2010ean 16.214 biztanle zituen 1.415,67 km²ko azaleran. Herriburua [[Aguililla (Aguililla)|Aguililla]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3846395
* Multimedia: Aguililla Municipality / Q3846395
# Aguilón

Aguilón Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da. 2008an 259 biztanle zituen 4,36 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1639615
* Multimedia: Aguilón / Q1639615
# Aguirre, der Zorn Gottes

Aguirre, der Zorn Gottes abenturazko film dramatikoa da, Werner Herzog alemaniar zinemagileak 1972an zuzendu zuena. Klaus Kinski, Ruy Guerra eta Peter Berling izan ziren aktore nagusiak. Laster kultuzko film bilakatu zen; Time aldizkariak historiako 100 Film Onenen zerrendan sartu zuen. Filmaren estilo bisualak eta narrazio-elementuek eragin handia izan zuten Francis Ford Coppolaren Apocalypse Now filmean.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lope Agirre euskal herritar konkistatzailea, beste konkistatzaileekin batera, Amazonas ibaian barrena sartu dira El Doradoren bila.

## Aktoreak

* Klaus Kinski: Lope Agirre
* Del Negro: Gaspar de Carvajal apaiza
* Peter Berling: Fernando de Guzmán
* Ruy Guerra: Pedro Urtsua
* Helena Rojo: Inés de Atienza
* Cecilia Rivera: Flores Agirre
* Alejandro Repullés: Gonzalo Pizarro
* Daniel Ades: Perucho
* Armando Polanah: Armando
* Edward Roland: Okello

## Erreferentziak

* ↑ Peary, Gerald. Francis Ford Coppola, Interview with Gerald Peary. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Canal TCM. (2012/09/01). Aguirre, la cólera de Dios... y de Kinski. .

## Kanpo estekak

* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q325662
* Multimedia: Aguirre, the Wrath of God / Q325662
# Aguja Alpino

Aguja Alpino, Espainiako Leongo probintzia eta Asturiasko mugan dagoen mendi bat da, Europako mendietan. 2.438 metroko garaiera du.
# Aguja Cimadevilla

Aguja Cimadevilla, Espainiako Leongo probintzia eta Asturiasko mugan dagoen mendi bat da, Europako mendietan. 2.432 metroko garaiera du.
# Agustina Lizarazu Larburu

Agustina Lizarazu Larburu (Auxtiña, lezoarrontzat) (Lezo 1873ko otsailaren 22a - ib. 1965) euskaldunen eskolatzeaz arduratu zen emakume lezoarra izan zen.

## Biografia

Martin Jose eta Juana Josefaren alaba eta 1901eko maiatzaren 8an Manuel Intxaurrandieta Isasarekin esposatu ondoren zazpi seme-alaba izan zituzten (Emilio, Mª Rosario, Martin Jose, Anastasio, Gabriel, Fernando eta Manuel Mª).
Seme-alabez gainera, beste herritarren heziketaz ere arduratuta, Kale Nagusiko 10 zenbakiko Maixu Kristobal-enearen etxabean jarri zuen eskola izango zen egoitza, herriko haurren zaintzaz batera eliz-otoitzak, Jaunartzearen tenorerako “dotrina” irakatsiz eta horiez gain, oinarrizko eragiketak, irakurketa eta idazketa ere irakasten omen zituen, denak lurrean eserita, modu alaian jolastuz eta kantatuz, irakasten zuen emakumea izan zen.
Eskolaurreko haurren irakaskuntzara mugatu bazen ere, bistan da oso garrantzitsua izan zela eskola hau herritar euskaldunontzat alde batetik, Lezoko irakaskuntzak euskararekiko zuen gabezia eta kezka adierazten zuelako nolabait, eta bestalde, herritarrek konfiantza osoz herriko emakume ezagunaren esku uzten zituztelako euren haurrak, euskarazko haurtzaindegiaren funtzioa beteaz. Jakina da oso arrakastatsua suertatu zela XX mende hasierako eskola hau, herriko neska-mutiko gehienak irakaskuntzaren hastapeneko nozioak bertan ikasten zituztelako.
Eskola ordu horiek erreal batzuen truk izaten ziren, nahiz eta askok ordaindu ez, bizi zuten egoera ekonomiko eskasa zela medio. Baina hori ez omen zen oztopo izaten eskolatzeko tenorean denak berdin berdin artatzen zituelako, lekukotzen arabera.
Herritar helduek euren lekukotzetan beti emakume honekiko miresmena aipatu izan dutenez, Auxtiñaren lana errekonozitzeko eta eskertzeko modua herriko kale bati Agustina Lizarazu izena ezartzea izan zen Rafael Izulain alkatearen agintepean, hots, hirurogeiko hamarkadaren bukaera aldera, eta geroztik horrela ezagutzen da.

## Erreferentziak

* ↑ lehenetsia, Gune. (2021-04-09). «Euskaldunen eskolatzeaz arduratu zen emakumea» Oarsoaldeko Hitza (Noiz kontsultatua: 2023-12-19).
* ↑ (Ingelesez) «Lezoko herri mugimendua XX. mendean. Lezoko historia urratsez urrats 4 by lezoko udala kultura - Issuu» issuu.com 2014-02-24 (Noiz kontsultatua: 2023-12-18).
* ↑ «Agustina Lizarazuri buruzko oroitzapen onak - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2023-12-19).
* ↑ «agustina lizarazu Aloak» Oarsoaldeko Hitza 2021-04-09 (Noiz kontsultatua: 2023-12-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123909006
# Agustina Bazterrica

Agustina María Bazterrica (Buenos Aires, 1974) Argentinako idazlea da, eleberriak eta ipuinak idazten dituena.
Artean lizentziatua da Buenos Aireseko Unibertsitatean. Clarín nobela sari izentsua irabazi zuen Cadáver exquisito (2017) eleberriarekin. Terrorezko distopia futurista bat da, non gizakiak okelarako hazten diren, ganadua bezala, beste gizaki batzuk elikatzeko. 2020an, ingelesezko itzulpenarekin (Tender is the flesh), Goodreads webguneko terrorezko urteko lanen zerrendan finalista suertatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Home | Agustina María Bazterrica» website (Noiz kontsultatua: 2020-12-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) de 2020, 17 de Noviembre. «“Cádaver exquisito”, de la argentina Agustina Bazterrica, finalista para el mejor libro de terror del año en Goodreads» infobae (Noiz kontsultatua: 2020-12-26).
* Datuak: Q93736537
* Multimedia: Agustina Bazterrica / Q93736537
# Agustina Gorzelany

Agustina Gorzelany (Argentina, 1996ko martxoaren 11) argentinar kirolaria da, belar hockeyan lehiatzen dena.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu belar hockeyan Argentinako taldearekin, Herbehereen atzetik eta Erresuma Batuaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Agustina Albertario, Agostina Alonso, Noel Barrionuevo, Valentina Costa Biondi, Emilia Forcherio, Agustina Gorzelany, María José Granatto, Victoria Granatto, Julieta Jankunas, Sofía Maccari, Delfina Merino, Valentina Raposo, Rocío Sánchez Moccia, Micaela Retegui, Victoria Sauze, Belén Succi, Sofía Toccalino eta Eugenia Trinchinetti-k.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Emakumezkoa. |
| 2024 | Paris Frantzia | 03 ! | Emakumezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Agustina Gorzelany» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Agustina Gorzelany» FIH (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44765948
* Multimedia: Agustina Gorzelany / Q44765948
# Agustina Zugasti

Agustina Zugazti Donostian bizi izan zen emakume argazkilari interesgarria izan zen. Oso dokumentu historiko handiak utzi zituen.

## Biografia

Ricardo Martín argazkilariarekin 1925ean Donostian ezkondu zen. Bien semea, Vicente Martín (1926-2016), argazkilaria izan zen baita ere. Ricardok, Donostian, Photo-Carte argazki-denda ospetsua sortu zuen. 1936an, baino, hil egin zen eta jarraipena bere emazteak hartu zuen. Agustina errepublikaren aldekoa izan zen eta urte haietako testigantza interesgarriak utzi zituen, besteak beste, frankisten sarrera Donostian erakusteko edo naziei frankistek egiten zien harrera erakusteko. Haren gerrari buruzko argazkiak mundu osoan ezagutu ziren. 1940an, frankistek dendaren izena aldatzera behartu zuten, gaztelaniaz jartzeko, Foto Car. Vicente semeak negozioari jarraipena eman zion, 1991 arte.

## Iruditegia

* Frankistak Donostia okupatzen, 1936an.
* Marokoko bisir nagusia Donostian, 1937an, agintari frankistekin batera.
* Erbesteratu frantsesak Donostiako geltokian, 1940an.
* Heinrich Himmler Donostian, 1940an.
* Frankistek hilkutxa eramaten Kursaal aurrean.
* Bainulariak Kontxan, 1940an.

## Erreferentziak

* ↑ http://datos.bne.es/entidad/XX5145722.html

## Ikus, gainera

* Ricardo Martín
* Vicente Martín

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33131475
* Multimedia: Agustina Zugasti / Q33131475
# Aire-sur-la-Lys kantonamendua

Aire-sur-la-Lys kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Pas-de-Calais departamenduan dago, Frantzia Garaia eskualdean. Guztira 17 udalerri ditu eta Aire-sur-la-Lys da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1551470
# Aire-istripu

Aire-istripua edozein aireontzirekin gertatzen den ustekabeko gertakaria da, lehorrean edo hegaldian. Hegazkin-gertakari bat honela definitzen da: istripu bat ez bezala, eragiketen segurtasunari eragiten dion edo eragin diezaiokeen aireontzi baten eragiketari lotuta dagoen gertakari bat.
Aireontzi batek hain kalte larria jasaten duenean, eta kalte hori erabateko hondamentzat hartzen denean (konponketa ekonomikoki bideragarria ez denean), edo guztiz suntsituta dagoenean eta erroldetan ezgaitasuna eman zaionean, "kroskoa istripuz galtzea" (ingelesez: hull loss accident) esaten zaio. Horrek gertaera istripu gisa erroldatzen dela esan nahi du, nahiz eta biktima larririk edo zauritu larririk ez egon; esate baterako, kalte konponezina dakarren nahitaezko lurreratze batean gertatuko litzatekeen bezala. Aire-segurtasunean izandako hobekuntzek istripu- eta biktima-kopurua murriztuz joan dira.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) AirSafe.com. (2009-1-23). Definitions of Key Terms Used by AirSafe.com. .
* ↑ (Gaztelaniaz) «2017 ha sido el año más seguro para la aviación civil: un accidente por cada 7,36 millones de vuelos» El País 2018/01/02.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q744913
* Multimedia: Aircraft accidents / Q744913
# Aire-lore

Aire-lore edo tillandsia Bromeliaceae familiako genero baten izen arrunta da. 730 espezie inguru ditu, hegoaldeko Estatu Batuetako, Ertamerikako eta Hego Amerikako baso, mendi eta basamortuetan bizi direnak. Tillandsiak epifitoak dira, zoruan baino nahiago dute beste landare batean hazi.

## Taxonomia

Linnaeusek Elias Tillandz (jatorriz, Tillander) (1640–1693) suediar mediku eta botanikoaren omenez izendatu zien. Zazpi azpigenero ditu:
* Tillandsia subg. Allardtia (A. Dietr) Baker
* Tillandsia subg. Anoplophytum (Beer) Baker
* Tillandsia subg. Diaphoranthema (Beer) Baker
* Tillandsia subg. Phytarrhiza (Vis.) Baker
* Tillandsia subg. Pseudalcantarea Mez
* Tillandsia subg. Pseudo-Catopsis Baker
* Tillandsia subg. Tillandsia

## Erreferentziak

* ↑ RHS A-Z Encyclopedia of Garden Plants. Erresuma Batua: Dorling Kindersley ISBN 1405332964..
* ↑ Tania Chew, Efraín De Luna & Dolores González. (2010). «Phylogenetic relationships of the pseudobulbous Tillandsia species (Bromeliaceae) inferred from cladistic analyses of ITS 2, 5.8S ribosomal RNA gene, and ETS sequences» (PDF) Systematic Botany 35 (1): 86–95. doi:10.1600/036364410790862632..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157270
* Multimedia: Tillandsia / Q157270
* Espezieak: Tillandsia
# Aire-serpentina

Aire-serpentina jostailu bat da, paperezko hodi itxi eta biribilkatu batez eta aho batez osatua. Aire-serpentinak jaietan erabiltzen dira eta ohikoa da kotilioi-jaietan, beste elementu batzuekin batera, hala nola konfeti, serpentina eta abarrekin.
Haren hodiak metalezko edo plastikozko banda bat dauka barnean, paperezko hodia berriz biribilkatuta gera dadin, behin ahotik putz egiteari utzi zaionean.
Batzuetan, maskaretan akoplatuta egoten dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1115244
* Multimedia: Party horns / Q1115244