OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mariss Jansons

Mariss Ivars Georgs Jansons (Riga, 1943ko urtarrilaren 14a - San Petersburgo, 2019ko azaroaren 30a) letoniar orkestra-zuzendaria izan zen.
Arvīds Jansons orkestra-zuzendariaren eta Iraida Jansonen abeslariaren semea izan zen. Bere ama judu jatorrikoa izan zen. Leningradeko Kontserbatorian ikasi zuen 1956an. 1969an Vienan bere ikasketekin jarraitu zuen Hans Swarowskirekin eta Herbert von Karajanekin Salzburgon.
Oslo-Filharmonien, London Philarmonic Orchestra, Pittsburgh Symphony Orchestra eta Koninklijk Concertgebouworkest, beste batzuen artean, zuzendu zituen. Vienako Urteberri eguneko kontzertua zuzendu zuen hiru aldiz (2006, 2012 eta 2016).
* Datuak: Q158340
* Multimedia: Mariss Jansons / Q158340
# Martin II.a Enrikez Lakarrakoa

    Artikulu hau bigarren Nafarroako mariskalari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Martin Enrikez Lakarrakoa».
Martin II.a Enrikez, Lakarrako jauna (c. 1364 – 1410eko uztailaren 9a) Nafarroako Erresumako noble bat izan zen. Ablitas, Vierlas eta Sartagudako jauna, Karlos II.aren alde borrokatu zuen Ehun Urteko Gerran.

## Biografia

1364 inguruan jaio zen, aita Martin Enrikez Nafarroako mariskala izanik. Aitaren partez Henrike I.a Nafarroakoa birraitona izan zuen.
Malléngo tenentea zela, 1389an Karlos II.ak Nafarroako mariskal izendatu zuen. 1392an Vierlas hiribildua eta haren gaztelua lortu zuen. Hurrengo urteko abenduaren 1ean Cherbourgeko kapitain bilakatu zen. 1404ko ekainaren 9ra arte izan zen karguan.
1396an errege eta Karlos Beaumontekoarekin batera, Paris joan zen Orléans eta Borgoina artean bitartekaritza lanak egiteko. 1404an berriro Parisko negoziaketan, erregeak Cherbourgen ordez Provins lortu zuen.
1404ko otsailaren 17an Karlos IIIak baimendu zion Nafarroako armarriak eramatea Lakarrakoarekin batera.

## Ezkontzak eta haurrak

1392an Ines Moncayo ezkondu zuen. Lau seme-alaba izan zituzten:
* Martin Enrikez (ca. 1393-1428)
* Beltran Enrikez (ca. 1396-1443)
* Antso Enrikez (ca. 1398-?)
* Leonor Enrikez (ca. 1400-?)
Zuhaitz genealogikoa :
Martin III.a Enrikez Lakarrakoa
Joanes Enrikez Lakarrakoa
Martin Enrikez Lakarrakoa
Martin II.a Enrikez Lakarrakoa
Beltran II.a Enrikez Lakarrakoa
Luis Enrikez Lakarrakoa :

## Erreferentziak

* ↑ Argamasilla de la Cerda y Bayona, J. de. (1899). Nobiliario y armería general de Nabarra. Imprenta de San Francisco de Sales, 117 or..
* ↑ Narbaitz, Pierre. (2007). Navarra o cuando los vascos tenían reyes. Tafalla: Txalaparta, 367-369 or. ISBN 978-84-8136-488-0..
* ↑ Van Kerrebrouck, Patrick. (2000). Les Capétiens: 987-1328. 2, 204 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19966802
# Martin Ibarbia Maiz

Martin Ibarbia Maiz (Beasain, 1943ko uztailaren 29a) gipuzkoar ekoizlea da. Maisutza ikasi zuen eta, ondoren, masterra lortu Komunikazio eta Irudi Korporatiboan. Ikastolen inguruko ekimenetan, telebistan eta zinemaren inguruko lanetan aritu ondoren, Kilometroak ekimenaren sortzaileetako bat izan zen, besteak beste, baita Euskal Telebistaren Programa Zuzendaria ere 1981etik 1985era bitartean. 1988tik aurrera, Orio Produkzioak S.A. ekoiztetxeko zuzendari nagusia da, eta horren bidez hainbat telesail, saio eta dokumental ekoitzi ditu, telebistarako gehienbat. Aipagarriak, dira, besteak beste, ETBrako ekoitzi dituen Hitzaro-Lengua Viva eta Sautrela saioak, euskarari buruzkoa lehena eta literaturaren ingurukoa bigarrena. Euskadiko Filmotekako kidea da; erakunde horren lehendakari izan zen 1989tik 1995era, eta 1999ko martxoan berriz hautatu zuten kargu horretarako. Europako zinematekak elkartzen dituen Association Européene Inédits elkargoko lehendakariordea ere izan zen 1992tik 1995era. Eusko Ikaskuntzako Zinema Saileko lehenengo lehendakaria eta Batzorde Iraunkorreko kide izan da. Telebistarako saioak eta dokumentalak ekoizteaz gain, gidoilari- eta zuzendari-lanetan ere badihardu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12263154
# Martin Ibañez Labierokoaren epitafioa

Martin Ibañez Labierokoaren epitafioa hiru bertso dituen euskarazko epitafio bat da, Martin Ibañez Labierokoaren (gaztelaniaz:Martín Yuanes de Labiero) hilobian jarrita. 1393an hil zen, alkate zela, Ahaide Nagusien eskuetan. Testua Ibargüen-Cachopin-en eskuizkribuan agertzen da, 70. koadernoan, XVI. mendean jasoa.

## Testua

| « | Marti Yuanes, Labieruco çalduna, Vizcayco consejua ta çençuna, Nor ote çan çuri losa ygorrosi eguiçuna? | » |

## Esanahia

Ygorrosi hitzarentzat inarrosi esanahia proposatu da.

## Erreferentziak

* ↑ «Labiero, Martín Yuanes de - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2020-01-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) Patricio, URQUIZU SARASUA; Ramón, GARCÍA GARMENDIA José; José, OLACIREGUI ALUSTIZA, Dª María; Xabier, ALTZIBAR ARETXABALETA, D.; Iñaki, ALDECOA BEITIA; Jesús, CHUECA INCHUSTA. (2021-11-30). Historia de la Literatura Vasca. Editorial UNED ISBN 978-84-362-5787-8. (Noiz kontsultatua: 2021-12-29).
* ↑ «Herri literatura, XIV-XVII. mendeak» klasikoak.armiarma.eus (Noiz kontsultatua: 2020-01-23).
* ↑ «OEH - Bilaketa - OEH» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83489236
# Martin I.a Aragoikoa

Martin I.a Aragoikoa Gizatiarra edo Zaharra (Girona, 1356ko uztailaren 29a - Bartzelona, 1410eko maiatzaren 31a), Sardinia, Korsika, Aragoi eta Valentziako errege eta Bartzelonako kondea izan zen (1396 – 1410).

## Biografia

Petri IV.a Aragoikoa eta Leonor Siziliakoa gurasoak zituen. Martin bere semeari esker Sardinia konkistatu zuen 1408an.
Bere anaia Joan I.aren lekua hartu zuen Aragoiko eta Sardiniako aginpidean. Erresuma baketu zuen. Bere seme Martin Gaztea Siziliako erregea hil zenean, aitak hartu zuen koroa 1409an. Ondorengorik gabe hil zenez gero, Caspeko Hitzarmenean erabaki zen Aragoiko eta Kataluniako koroa Fernando I.aren esku uztea.

## Ezkontza eta seme-alabak

1372an Maria Lunakoa ezkondu eta lau seme-alabak izan zituzten:
* Martin
* Jakue
* Joanes
* Margarita
Denak hil ziren aita baino lehen, hori zela eta 1408ko irailaren 17an Margarita Pradeskoa ezkondu zuen. Tamalez, ez zuten seme-alabarik izan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 186. arauaː Atzerriko pertsona-izenak. Grafia-irizpideak. Erregeerreginen eta kidekoen kasua. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q332681
* Multimedia: Martin of Aragon / Q332681
# Martin I.a Enrikez Lakarrakoa

    Artikulu hau lehenengo Nafarroako mariskalari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Martin Enrikez Lakarrakoa».
Martin Enrikez, Lakarrako jauna (1316 inguruan – 1368ko maiatzaren 3a) Nafarroako Erresumako noble bat izan zen.
Ama Lakarrako jaurerriaren oinordekoa zuen eta aita, Joanes Enrikez, Henrike I.a erregearen sasi-semea zuen.

## Nafarroako banderazaina

Erresumako lehen mailako nobleen artean kokatzen zen eta horrela 1349an banderazaina izendatua izan zen. 1364an Nafarroako lehenengo mariskal izendatu zuten.
Goi-kargu militar honetan bazuen Karlos II.a erregearen konfiantza guztia eta ondorioz parte hartu zuen Martin Enrikezek garai hartako gertakari askotan.
* Normandiako kanpaina (1353-1359)
* Cocherelgo gudua (1364)
* Naiarako gudua (1367)
1368ko maiatzaren 3an hil zen eta bere kargua jaberik gabe egon zen 1379 arte Karlos Beaumontekoa izendatua izan zelarik.

## Ezkontzak eta haurrak

Martin Enrikez Lakarraoa bi aldiz ezkondu zen.
Lehenik ezkondu zen Gamarteko jaurerriko oinordekoarekin. Alaba izan zuten.
* Joana Enrikez, aitaren eta amaren ontasunen oinordekoa, Ramiro Antso Asiaingoa jaunarekin ezkondua.
Bigarren aldiz ezkondu zen Joana Lizasoainekin eta bi seme izan zituen.
* Martin Enrikez, amaren ontasunen oinordekoa, Ablitasko jauna eta Erresumako mariskala.
* Beltran Enrikez, Erresumako mariskala.
Zuhaitz genealogikoa :
Martin III.a Enrikez Lakarrakoa
Martin II.a Enrikez Lakarrakoa
Henrike I.a Nafarroakoa
Joanes Enrikez Lakarrakoa
Martin Enrikez Lakarrakoa
Beltran II.a Enrikez Lakarrakoa
Beltran I.a Enrikez Lakarrakoa :

## Erreferentziak

* ↑ Yanguas y Miranda, José. (1840). Diccionario de antigüedades del Reino de Navarra. 2, 158 or..
* ↑ Narbaitz, Pierre. (2007). Navarra o cuando los vascos tenían reyes. Tafalla: Txalaparta, 343 or. ISBN 978-84-8136-488-0..
* ↑ Fernandez de Larrea Rojas, J.A.. (2013). El precio de la sangre. Silex ISBN 9788477374992..
* ↑ gallica.bnf.fr

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19926359
# Martin I.a Siziliakoa

Martin I.a Siziliakoa (c. 1374/1376 – 1409ko uztailaren 25a), "Gaztea" deitua, 1390 eta 1409 artean Siziliako erregea izan zen.
Aita Martin I.a Aragoikoa eta aitona-amona Petri IV.a Aragoikoa eta Leonor Siziliakoa zituen. 1389/1390eko otsailean, Maria Siziliakoa ezkondu zuen. 1392an Mariarekin batera Siziliara joan zen armada baten buru eta bertoko baroiak menderatu zituen. 1394an bikoteak bere seme bakarra- Petri izenekoa- izan zuen, 1400an hilko zena. 1401/1402ko maiatzaren 25era arte emaztearekin batera gobernatu zuen eta handik aurrera, bakarrik. 1409an Cagliarin hil zenean, bere aita, jada Aragoiko erregea zena, Sizilia gobernatu zuen, Martin II.a izenaz.
1398ko Gorteek Aragoiko koroaren oinordeko izendatu zuten.
Maria hil ondoren, Catanian eta ahalordeen bitartez, 1402ko maiatzaren 21ean eta jada zuzenean 1402ko abenduaren 26an Zuria Nafarroakoa ezkondu zuen. Seme bakarra izan zuten, Martin izenekoa, 1403an jaioa eta 1407an Valentzian hila. Beraz ez zuen legezko oinordekorik izan baina bai sasikoak: Tarsia Rizzari, Frederiko Aragoikoa eta Yolanda Aragoikoa.
Martin Gazteak 1409an Sardinia konkistatu zuen, Sanluriko guduan Arboreako agintariak menderatuz. Malariak hil zuen eta Cagliariko katedralean lurperatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Beccaria, G.. (1894). Spigolature sulla vita privata di re Martino in Sicilia. Palermo.
* ↑ Aldama, Dionisio de; García González, Manuel. (1862). Historia general de España desde los tiempos primitivos hasta fines del año 1860. 5 Madril, 70-71 or..
* ↑ Lo Forte Scirpo, M.R.. (2003). C'era una volta una regina...Maria d'Aragona e Bianca di Navarra. Napoli.
* Datuak: Q468616
* Multimedia: Martin I of Sicily / Q468616
# Martin III.a Enrikez Lakarrakoa

    Artikulu hau Ablitasko III. jaunari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Martin Enrikez Lakarrakoa».
Martin III.a Enrikez Moncayokoa, Lakarrako jauna (c. 1393 – 1428ko irailaren 28a) Nafarroako Erresumako noble bat izan zen. Ablitas, Vierlas eta Sartagudako jauna, Karlos III.aren eta Zuria I.aren alde aritu zen.

## Biografia

1393 inguruan jaio zen, aita Martin II.a Enrikez Nafarroako mariskala izanik. Aitaren partez Henrike I.a Nafarroakoa arbasoa izan zuen.
1409an Azkoienen Aldontza Gurrea ezkondu zuen. Bikoteak ez zuen seme-alabarik izan. 1410eko uztailaren 9an aita hil zitzaionean, oinordeko bilakatu zen. 1411ko urtarrilaren 8an Erriberako merio nagusi eta handik gutxira Tuterako gazteluaren alkaide bilakatu zen. 1414an Nafarroa Beherean amikuzetarren eta biarnotarren arteko mugak ezarri zituen.
1428an hil zen eta Beltran bere anaiak familiaren tituluak jarauntsi zituen.
Zuhaitz genealogikoa :
Martin Enrikez Lakarrakoa
Martin II.a Enrikez Lakarrakoa
Martin III.a Enrikez Lakarrakoa :

## Erreferentziak

* ↑ Argamasilla de la Cerda y Bayona, J. de. (1899). Nobiliario y armería general de Nabarra. Imprenta de San Francisco de Sales, 117 or..
* ↑ Ostolaza Elizondo, María Isabel; Panizo Santos, Juan Ignacio. (2007). Cultura y élites de Navarra en la etapa de los Austrias. Vianako Printze Erakundea, 127 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19968910
# Martin IV.a

Martin IV.a (Andrezel, ? - † Perugia, 1285eko martxoaren 28a) Eliza Katolikoaren 189. Aita Santua izan zen 1281 eta 1285 urteen bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q227719
* Multimedia: Martinus IV / Q227719
# Martin Hřídel

Martin Hřídel (1968ko maiatzaren 22a - ) Txekiar Errepublikako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Ichihara, FC Slovan Liberec eta FC Viktoria Plzeň.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q369182
# Martin I.a

Martin I.a (Todi, ? - † Chersonesus Taurica, 655eko irailaren 16a) Eliza Katolikoaren 74. Aita Santua izan zen 649 eta 653 urteen bitartean. Bizantziar enperadoreak proposaturiko azken aita santua izan zen. 649ko Kontzilioan monotelismo kondenatu ondoren, Konstante II.ak atxilotu eta kargua utzi behar izan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q172390
* Multimedia: Martinus I / Q172390
# Marta Betaniakoa

Marta Betaniakoa (arameraz: מַרְתָּא, Martâ) Bibliako pertsona da, Lukasen eta Joanen ebanjelioetan agertzen dena. Lazaroren arreba eta Maria Betaniakoaren ahizpa zen. Jesusekin joan zen Kalbarioraino. Jaieguna uztailaren 29an ospatzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-7-28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q232453
* Multimedia: Martha / Q232453
# Marta Brunet

Marta Brunet (Chillán, 1897ko abuztuaren 9a - Montevideo, 1967ko urriaren 27a) Txileko idazlea izan zen. La Nación egunkariko erredaktorea izateaz gainera, Buenos Aires eta Montevideoko kontsula izan zen. Bere libururik aipagarrienak: Montaña adentro (1923), Bestia dañina (1926), Rosa, flor de Quillén (1929), Bienvenido (1929), Reloj de sol (1930), Cuentos para Marisol (1938), Aguas abajo (1943), La Mampara (1946), Humo hacia el Sur (1946), Raíz de sueños (1949), María Nadie (1957) eta beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q275648
* Multimedia: Marta Brunet / Q275648
# Marta Anna Wiecka

Marta Anna Wiecka (Nowy Wiec, 1874ko urtarrilaren 12a – Sniatyn, 1904ko maiatzaren 30a) San Bizente Paulen Karitateko Alaben elkarteko ahizpa poloniarra izan zen, Maria erlijio-izena zuena. Bizitzan zehar erizain gisa lan egin zuen Poloniako eta Ukrainako hainbat ospitaletan.

## Bizitza

Marta Anna Wiecka 1874ko urtarrilaren 12an jaio zen. Marceli Wiecka eta Paulina Kamrowskaren hamahiru seme-alabatik hirugarrena zen. Haren nebetako bat, Jan, apaiz egin zen.
1874ko urtarrilaren 18an bataiatu zuten Szczodrowoko parrokian. 1876an, bi urte zituela, hiltzeko zorian egon zen, baina gurasoek Andre Mariarengana jo zutenean, sendatu egin zen.
1886ko urriaren 3an lehenengo jaunartzea egin zuen.
Hamasei urte zituela, San Bizente Paulen Karitateko Alaben elkartean sartzea erabaki zen eta Chelmoko komentura idatzi zuen, baina ez zuela sartzeko adina erantzun zioten. 18 urterekin saiatu zen berriro, eta Krakoviara joan zen.
1892ko apirilaren 26an Krakoviako komentuan sartu zen Maria erlijio-izenarekin. 1893ko apirilaren 12an abitua jantzi zuen. Nobiziotza ondoren, Lviveko ospitale batera erizain gisa lan egitera bidali zuten. 1894ko azaroaren 15ean Pidhaitsira bidali zuten eta 1899an Bochniara. 1897ko abuztuaren 15ean, Andre Mariaren Jasokundearen egunean, lehen botoak egin zituen.
1899an Jesukristo gurutziltzatuaren ikusmena izan zuen. Laster, ospitaletik irtendako gaixo bat zurrumurrutan hasi zen, parrokoaren ilobarekin harreman baten ostean ahizpa Maria haurdun geratu zela esanez. Wiecka Bochnian geratu zen bere errugabetasuna frogatu arte.
1904an sukar handia hartu zuen ospitalean eta ahul sentitzen zela jakinarazi zuen maiatzaren 23an. Maiatzaren 30eko arratsaldean hil zen sukar tifoideak jota.
2008ko maiatzaren 24an dohatsu bilakatu zen Lviven. Marta Anna Wiecka dohatsuaren eguna maiatzaren 30an ospatzen da.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 (Ingelesez) «Bl. Marta Maria Wiecka (1874-1904)» The Holy See (Noiz kontsultatua: 2023-12-04).
* 1 2 (Ingelesez) «Biography» Marta Wiecka (Noiz kontsultatua: 2023-12-04).
* 1 2 3 4 (Italieraz) Castrica, Maddalena. «Beata Marta Maria Wiecka, suora vincenziana» Santi e Beati (Noiz kontsultatua: 2023-12-04).
* 1 2 3 (Ingelesez) «Blessed Marta Anna Wiecka» Vincentians 2012-12-29 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2016-04-12) (Noiz kontsultatua: 2023-12-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1897663
* Multimedia: Marta Wiecka / Q1897663
# Marta Bastianelli

Marta Bastianelli (Velletri, 1987ko apirilaren 30a) italiar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun UAE Team ADQ taldean lasterka egiten du.
2006an debutatu zuen profesionaletan. 2007an Munduko Txapelketa eskuratu zuen eta urtebete geroago positibo eman zuen. Elegite batzuen ondoren, bi urte eman zituen lehiatu barik. 2008ko erdialdean lehiaketara itzuli ondoren, ez zen berriro nabarmendu 2013ra arte.
Euskal Herrian emaitza onak izan ditu, tartean etapa bat 2017ko Emakumeen Euskal Biran..

## Taldeak

* Safi-Pasta Zara-Manhattan (2006-2008)
* Team Cmax Dila (2008)
* Fenixs-Petrogradets (2010)
* MCipollini-Giambenini (2011-2012)
** S.C. MCipollini-Giambenini (2011)
** MCipollini-Giambenini (2012)
* Faren (2013)
** Faren-Let's Go Finland Team (2013)
** Faren-Kuota (2013)
* Aromitalia-Vaiano (2015)
* Alé Cipollini (2016-2018)
* Team Virtu Cycling Women (2019)
* Alé/UAE (2020-)
** Alé BTC Ljubljana (2020-2021)
** UAE Team ADQ (2022-)

## Erreferentziak

* ↑ La italiana Marta Bastianelli, campeona mundial en ruta, da positivo en un control antidopaje
* ↑ Bastianelli, campeona del mundo en 2007, suspendida durante dos años
* ↑ Marta Bastianelli

## Kanpo estekak

* Datuak: Q448984
* Multimedia: Marta Bastianelli / Q448984
# Marta Bizkarrondo

Marta Bizkarrondo Albea (Donostia, 1947 – Madril, 2007) euskal historialaria izan zen, Espainiako Aro Garaikidearen historian aditua.

## Biografia

Bilintxen birloba gazte-gaztetik frankismoaren aurkako mugimenduan aritu zen (Frente de Liberación Popular, PCE, eta abar). Madrilgo Unibertsitate Autonomoan hasieran irakasle edo gero katedradun bilakatu zen, Espainiako Bigarren Errepublikan aditua izanik. Idazlan asko egin zituen, batzuk Antonio Elorza bere senarrarekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ Elorza, Antonio: El linaje de Vilnich
* Datuak: Q11691194
# Maruja Lozano

María Teresa Lozano Soto, artistikoki Maruja Lozano izenez ezaguna (Valentzia, 1935eko urriaren 4a – Torremolinos, 2022ko urriaren 4a) bolero eta kopla-kantari valentziarra izan zen.

## Biografia

María Teresa Lozano Soto, Maruja Lozano izenez ezagunagoa, Valentziako Ruzafa auzoan jaio zen, 1935eko urriaren 4an.
Baldomero García Escobar gitarra-jolearekin, Manolo Escobar abeslariaren anaiarekin, ezkondu zen, eta bi seme-alaba izan zituen: Ana García Lozano kazetaria eta Javier.

## Lan ibilbidea

1961ean grabatu zuen lehen diskoa Belter diskoetxearekin. Hurrengo urtean "La luna y el toro" kanta ezaguna grabatu zuen, eta hura interpretatu zuen lehen pertsona izan zen. Abesti ezagunenak, besteak beste, "La Luna y el toro", "No te vayas de Navarra", "Calle Elvira", "Romance de Valentía", "Maldita abajo", "Luna de España", "Confesare", "Campanero jerezano" izan ziren. 80ko hamarkadan egin zituen azken grabazioak, eta, ondoren, erretiratu egin zen.
2022ko urriaren 4an hil zen Torremolinosko La Nogaleran zuen egoitzan.

## Aintzatespenak

Hil baino bi egun lehenago, Pilar Boyerok Canal Extremadura Radion aurkezten zuen "Soy lo prohibido" saioak omenaldia egin zion bere ibilbidearen saio berezia eskainita.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «MARUJA LOZANO * BIOGRAFIA *» vuestraradio.foroactivo.com (Noiz kontsultatua: 2023-10-07).
* ↑ Hemeroteca ABC
* ↑ «Maruja Lozano (canciones en ".wav" ... escuchar y bajar)» www.miguel-a.es (Noiz kontsultatua: 2023-10-07).
* ↑ Maruja Lozano - No te vayas de Navarra. (Noiz kontsultatua: 2023-10-07).
* ↑ Pesar por el fallecimiento de Maruja Lozano. El Noticiero Digital 5 de octubre de 2022.
* ↑ Homenaje a Maruja Lozano. Canal Extremadura Radio 2 de octubre de 2022.

## Kanpo estekak

* Maruja Lozanoren diskografia
* Datuak: Q96254790
# Maruja hiltzaileak

Maruja hiltzaileak (gaztelaniaz: Marujas asesinas) 2001eko Javier Rebollo bilbotar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Azucena etxekoandre psikopata Felipe senarraz aspertuta dago. Izugarri maite du Pablo maitalea, eta senarra lehenbailehen garbitzea erabaki du, alargun gelditzeko.

## Aktoreak

* Neus Asensi: Azucena
* Antonio Resines: Felipe
* Nathalie Seseña: Isabel
* Pere Ponce: Quique
* Karra Elejalde: Lalo
* Carlos Lozano: Pablo
* Inma del Moral: Lola
* Paz Padilla: Maite
* Mariví Bilbao: Doña Rosi 'La Santa'
* Saturnino García: Anselmo
* Juan Inciarte: Manolo
* Esther Velasco: Mari Carmen
* Itziar Lazkano: Nati
* Peret: apaiza
* Mónica Naranjo: psikologoa

## Erreferentziak

* ↑ EiTB. Maruja hiltzaileak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6407489
# Maruli

Maruli edo Marulis Italiako katapana izen zen 1061etik 1062era. Argiroren desagerpenaren ondoren, 1057an, lehena izan zen ofizialki titulu hori zuela idatzita jaso duguna. 1061an Barira joan zen, Konstantino X.a Dukasen eskariz. Hau izan zen Bizantzioko azken enperadorea Italian lurrak berreskuratzeko gogoa erakutsi zuena. Ez zuen lortu Bari irabaztea eta atzera egin behar izan zuen.
Bere ostean Siriano izan zen katapana.
# Marum

Marum (entzun) Herbehereetako Groningen probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 10.461 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ipar Holanda

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q841525
* Multimedia: Marum / Q841525
# Marumbi

Marumbi Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 4.699 biztanle ditu 208,47 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1803525
* Multimedia: Marumbi / Q1803525
# Mather Tower

Mather Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 159 metro eta 42 solairu dauzka eta 1928an amaitu zuten eraikitzen.
Herbert Hugh Riddle arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
* Datuak: Q3117510
* Multimedia: Mather Tower / Q3117510
# Mathern

Mathern, galesez: Matharn edota Merthyr Tewdrig, Galesko udalerri bat da, Monmouthshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6786950
* Multimedia: Mathern / Q6786950
# Matherville (Illinois)

Matherville Illinoiseko herri bat da. Mercer konderrian kokatua dago. 2010ean 723 biztanle zituen, 1,01 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Mercer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2669265
# Matheus Henrique

Matheus Henrique de Souza, (Sao Paulo (Brasil), 1997ko abenduaren 19a), futbolean aritzen den kirolari brasildarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen futbolean Brasil ordezkatuz; Espainiako taldearen (zilarrezko domina) eta Mexikoko taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Brasilgo taldea.
Tokion, honako hauek osatzen zuten Brasilgo taldea: Santos, Gabriel Menino, Diego Carlos, Ricardo Graça, Douglas Luiz, Guilherme Arana, Paulinho, Bruno Guimarães, Matheus Cunha, Richarlison, Antony, Brenno, Dani Alves, Bruno Fuchs Nino, Abner, Malcom, Matheus Henrique, Reinier, Claudinho, Gabriel Martinelli eta Lucãok.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Futbola, gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Matheus Henrique de Souza» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Matheus Henrique de Souza» olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56633268
* Multimedia: Matheus Henrique / Q56633268
# Mathesiusita

Mathesiusita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Mathesiusita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {K5(UO2)4(SO4)4(VO5)*4H2O}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Mathesiusite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).