OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gabriela Mărginean

Gabriela Mărginean (Cluj-Napoca, 1987ko otsailaren 12a) saskibaloi jokalaria da. Errumania ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Gabriela Mărginean
* ↑ Gabriela MARGINEAN

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3094046
* Multimedia: Gabriela Mărginean / Q3094046
# Georges Rochegrosse

Georges Antoine Rochegrosse (Versailles, 1859ko abuztuaren 2a - El Biar, 1938ko uztailaren 11) frantziar margolaria izan zen.
1882an egin zuen debuta Parisko Aretoan, eta gai historikoak estilo emozional eta naturalista batean eta eskala erraldoi batean margotu zituen.
Frantzia eta Aljeriaren artean banatu zituen bere azken urteak eta orientalismoaren gaiak erabili zituen.

## Iruditegia

* Loreen zalduna
* Marie Rochegrosse jangelan
* Sarah Bernhardt
* Herria Vitelio Erromako kaleetan arrastaka
* Andromaka (1883)
* Salambô eta usoak (1895)
* Odaliska
* Maratongo heroiak
Posterrak
* Gustave Charpentierren Louise opera (1900)
* Claude Debussy eta Maurice Maeterlincken Pelléas et Mélisande opera (1902)
* Jules Masseneten Don Quichotte (1910)
* Gabriel Fauréren Pénélope (1913)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q346846
* Multimedia: Georges-Antoine Rochegrosse / Q346846
# Georges Pompidou

Georges Jean Raymond Pompidou (ʒɔʁʒ pɔ̃pidu ahoskatua; Montboudif, 1911ko uztailaren 5a - Paris, 1974ko apirilaren 2a) Frantziako politikaria izan zen, 1969-1974 tartean presidente izandakoa.
Zientzia politikako ikasketak egin ondoren, Marseillan eta Parisen irakaslea izan zen. 1944. urtean politikan hasi zen eta de Gaulle jeneralaren laguntzaile izan zen, haren heriotza arte. Aldi berean, Rothschild familia aberatsaren zenbait enpresatako zuzendaria izan zen. Lehendakari de Gaulleren laguntzaile taldearen zuzendari izendatu zuten 1959. urtean eta Biltzar Konstituziogileko kide hautatu zuten handik gutxira. Lehen Ministro izendatu zuen jeneralak 1962. urtean eta postu horretan iraun zuen, 1968. urteko maiatzeko istiluak piztu ziren arte.
1969. urtean, De Gaullek kargua utzi zuenean UDR eskuindar batasuneko hautagaia izan zen eta Errepublikako lehendakari aukeratu zuten (1969-V-15). Charles de Gaulleren politikaren jarraitzaile izan zen aldetik, gizarte neurri berriei jarraitu, industria nuklearra bultzatu eta Europako ekonomiaren batasunerako urratsak sendotu zituen. Pompidou izena eman zioten 1977. urtean Parisen zabaldu zen arte eta kultura zentro modernoari.

## Bitxikeria

Parisen, Georges Pompidou Zentroa dago, haren omenez horrela deitua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Georges Pompidou elkartea
* Datuak: Q2185
* Multimedia: Georges Pompidou / Q2185
# Georges Prêtre

Georges Prêtre (Waziers, 1924ko abuztuaren 14a - Navès, Tarn, 2017ko urtarrilaren 4a) frantziar orkestra-zuzendaria izan zen.
Tronpeta eta konposizioa Parisko Kontserbatorioan ikasi zituen. Ondoren, orkestra-zuzendaritza ikasten hasi zen, André Cluytensekin batera. Berehala, errepertorio lirikoari lotu zitzaion, eta Frantziako opera-antzokietan zuzendari aritu zen, Marseillan, besteak beste. Okzitaniako Tolosako Capitoleko musika-zuzendaria izan ondoren (1951-1955), Opera Komikoko zuzendari jardun zuen 1956tik 1959ra.
Estatu Batuetan, Chicagon egin zuen debuta, eta, gero, 1960an, Parisko Operako zuzendaria izan zen. 1962an, Londresko Orkestra Filarmonikoko zuzendari titular izendatu zuten. Horretaz gainera, antzoki nagusietara gonbidatu dute: Londresko Covent Garden, New Yorkeko Metropolitan Opera, Milango Scala eta Vienako Operara. Maria Callasen zuzendari izan zen behin baino gehiagotan, eta harekin grabatu zituen Giacomo Pucciniren Tosca eta Georges Bizeten Carmen. XIX. mendeko frantses eta italiar errepertorioa landu du, batez ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q342381
* Multimedia: Georges Prêtre / Q342381
# Georges Rodenbach

Georges Raymond Constantin Rodenbach (Tournai, Belgika, 1855eko uztailaren 16a - Paris, Frantzia, 1898ko abenduaren 25a) belgikar poeta izan zen, frantsesez idatzi zuena.

## Biografia

La Jeune Belgique aldizkarian idatzi zuen gaztetandik. Zuzenbide ikasketak albo batera utzi, eta literatura idazten hasi zen. Parisen jarri zen bizitzen gero, eta poema-liburu hauek argitaratu zituen: Le foyer et les champs (1877, Sutondoa eta zelaiak), Les tristesses (1879, Tristeziak), La mer élégante (1881, Itsaso dotorea), L´hiver mondain (1884, Munduko negua), La jeunesse blanche (1886, Gazteria zuria), La règne du silence (1891, Isiltasunaren erresuma) eta Le miroir du ciel natal (1898, Jaiotzako zeruko ispilua).
Rodenbachenak dira, halaber, Bruges-la-Morte (1892, Brujas hila) eta La cerillonneur (1897, Kanpaijolea) eleberriak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q378240
* Multimedia: Georges Rodenbach / Q378240
# Georges Schehadé

Georges Schehadé (Alexandria, Egipto, 1905ko azaroaren 2a - Paris, Frantzia, 1989ko urtarrilaren 17a) frantsesezko poeta eta antzerkigilea izan zen, libanoarra.

## Bizitza

Beiruten zuzenbide-ikasketak egin ondoren, Parisen André Breton eta Saint-John Perserekin bat egin zuen. 1938an bere lehenengo poesia-bilduma argitaratu zuen, Poésies, ekialdeko inspirazioa eta surrealismoa nahasten dituena. Ondoren idatzi zituen Rodogune Sinne (1946), Poésies II (1948), Poésies III (1949), L'Écolier sultan (1953, Sultan ikaslea). Poliki-poliki irudi-aberastasunetik lan garbietara igaro zen Schehadé: Le Nageur d'un seul amour (1985, Maitasun bakarreko igerilaria). Antzerki-lanei dagokionez aipagarriak ditu: La Soirée des proverbes (1954, Atsotitzen gaua), Histoire de Vasco (1956, Vascoren historia), Le Voyage (1961, Bidaia), L'Émigré de Brisbane (1965, Brisbanetik atzerriratua).
Bere poesiak haurtzaroan, elezaharretan eta paraboletan du oinarria. Antzerki-lanek, berriz, antzerki surrealistaren ordezkari bihurtzen dute Schehadé. Frantses poeta handien bertso baztertuen antologia berezi bat antolatu zuen, L'Anthologie du vers unique (1977, Bertso paregabearen antologia).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1393458
# Georges Pompidou Zentroa

Arte eta Kulturaren Georges Pompidou Zentro Nazionala, Pompidou Zentroa edo Beaubourg Zentroa (frantsesez: Centre national d’art et de culture Georges-Pompidou (CNAC), Centre Pompidou, Centre Beaubourg) Frantziako Paris hiriburuan dagoen eraikin bat da. Hiri hartako 4. barrutian dago, 75191 Paris cedex 04 helbidean.

## Eraikina

Eraikin honetan Europa osoko arte modernoko museorik handiena kokatzen da: Musée national d'Art moderne. IRCAM edo musika eta akustikako ikerketa zentroa eta liburutegi publiko baten egoitza ere bada.

## Historia

Renzo Piano eta Richard Rogers arkitektoek diseinatu zuten, eta 1977an amaitu eta urte hartako urtarrilaren 31n ireki zen. Georges Pompidou frantziar presidentearen agintaldian zehar eraiki zuten, baina eraikina amaitu baino lehen hil zela-eta, 1977an haren ondorengo izan zen Valéry Giscard d'Estaing presidenteak inauguratu zuen.
1997tik eta 1999ko abendura bitartean zaharberritu egin zuten, eta 2000ko urtarrilaren 1ean ireki zuten berriro. Frantzia osoko eraikin bisitatuenetako bat da, urtero 6 milioi inguru pertsonak bisitatu ohi dute. Zentro berak Malagan (Espainia) ere Malagako Pompidou Zentroa ireki zuen 2015ean.

## Iruditegia

* Eraikinaren inguruko enparantza eta etxeak.
* Barnealdea.Barnealdea.

## Informazio praktikoa

* Helbidea: Centre Pompidou, 75191
* Ordutegia: 11:00 - 22:00
* Geltokiak:
** Rambuteau
** Les Halles
** Châtelet – Les Halles

## Kanpo estekak

* Pompidou Zentroaren webgunea (Frantsesez) (Ingelesez) (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q178065
* Multimedia: Centre Georges-Pompidou / Q178065
# Georges Poulet

Georges Poulet (Chenée, Lieja, 1902ko azaroaren 29a - Brusela, 1991ko abenduaren 31) idazle belgikarra izan zen. Frantsesez idazten zuen. Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren frantziar literaturan sortu zen kritizismo berriko edo Nouvelle critique mugimenduko kide ezagunena izan zen. Edinburgo, Baltimore eta Zuricheko unibertsitateetan irakatsi zuen. Gaston Bachelarden eragina izan zuen, eta hark bezala, existentzialismoa, psikologia eta literatura lotu zituen. Denboraren eta zirkuluaren irudia aztertu zituen literatura-lanetan, eta Marcel Prousten idazlanez, mitologiaz eta oro har literatura-kritikaz idatzi zuen. Lan aipagarriak: Études sur le temps humain (1949, Giza denboraren ikerketak); Les Mètamorphoses du cercle (1961, Zirkuluaren metamorfosiak); L`Espace proustien (1963, Prousten espazioa); Les Chemins actuels de la critique (1968, Kritikaren gaurko bideak).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1367032
# Gaztelako Konderria

Gaztelako Konderria (gaztelaniaz: Condado de Castilla; latinez: Comitatus Castellae) Leongo Erresumako konderrietako bat izan zen. 1065ean independizatu eta Gaztelako Erresuma eratu zen.

## Historia

Musulmanak Iberiar penintsulako erresuma bisigodoaz jabetu zirenean, iparraldeko mendialdeetara jo zuten godoek, eta Asturias eta Kantabriako lurretan finkatu. Musulmanen erasoari aurre egiteko, konderri batzuk sortu zituen Asturiasko Erresuma godoak ekialdeko lurretan, euskal lurraldeekiko mugetan. Gaztela izena eman zitzaion godoen lurraldeari (latinez castella, «gazteluak edo gotorlekuak»).
Boterea finkatu zuen lehendabiziko erregea, Alfontso II.a (759-842) izan zen, Karlomagnoren espedizioak aprobetxatuz. Ramiro I.a (791-850) al-Andalusi irabazitako lurraldeak atxiki eta zabaldu zituen. Ramiro hil ondoren, Ordoño I.a (821-866) oinordekoak ezin izan zuen eskualdea kontrolatu, eta haren sasianaia Rodrigok (?-873) Gaztelako Konderria sortu, eta Arabarantz hedatu zuen. Autonomia handiz jardun zuten hasieratik Gaztelako kondeek, Asturiasko erregearengandik urrun, eta IX. mendean berean hasi ziren Gaztelako kondeen eta Asturiasko Koroaren arteko gatazkak. Gisa berean, IX. mendean hasi ziren Gaztelako lurrak hegoaldera zabaltzen, eta 884. urtean sortu zuten Burgosko hiria.
Asturiasko erregeen mendean zeuden artean Gaztelako kondeak. X. mendean sortu zen Gaztelako konderri independentea, Fernan Gonzalez kondearen eskutik (930-970): hark Gaztelako konderri guztiak bildu eta garaipen handiak lortu zituen arabiarren aurka (Simancasko gudua, 939; San Esteban de Gormazko gudua, 955). IX. mende bukaeran areagotu zen Leongo Erresumaren, Gaztelako Konderriaren eta Nafarroako Erresumaren arteko liskar giroa, eta Gaztela 1029an Nafarroako Koroaren esku geratu zen, Gartzia Santxitz Gaztelakoa Leónen hil zutenean.

## Gaztelako kondeen zerrenda
### Asturiasko Erresumako ekialdeko marka (hauteskunde bidezkoak)

* Rodrigo Gaztelakoa (762-800)
* Diego Porcelos (800 - ?)
* Urraka Paterna (? - 861)
* Rodrigo II.a Gaztelakoa (861 - 873)
* Diego Rodriguez Porcelos (873 - 885)
* Nuño Nunes Castrogerizkoa (889 - 909)
* Nuño Nunes Amaiakoa (909 - 915)
* Fernando Diaz (909 - 923)
* Gontzalo Fernandez Larakoa (912)-(920), Lara leinuaren sortzailea.
* Nuño Fernandez (920 - 929)

### Gaztelako Konderria (oinordetza bidezkoak)
#### Lara leinua

* Fernando Ansurez (929 - 930)
* Fernan Gonzalez (930-944)
* Ansur Fernandez (944-947), hautatua
* Fernan Gonzalez (947-970)
* Gartzia Fernandez, (970-995)
* Antso Gartzia I.a, (995-1017)
* Gartzia Antso Gaztelakoa, (1017-1029)
* Munia Gaztelakoa (1029-1032), Antso III.a Garzeitz Nagusiaren emaztea

#### Ximeno leinua

* Fernando I.a Leon eta Gaztelakoa (1029-1065)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/11/7 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1249230
* Multimedia: Counts of Castile / Q1249230
# Gaztelako atea (Tolosa)

Gaztelako atea (XVIII. mendea). Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen sarrera-arkua da.

## Kokalekua

Tolosako Alde Zaharrean dago, Aldundiaren jauregia, Triangelu plaza eta Zerkausiaren artean kokatua dago.

## Eraikina

Harrizko arku handia da. Erdi Aroan Tolosako harresian Gaztela aldera joateko atea zegoen leku berean dago kokatuta. Neoklasiko estilokoa da eta kuxin formako hesi bikoitza du. Eskolapioen ikastetxea desagertu zenean, arkua bakartuta geratu zen.
XIII. mendearen erdialdera, 1256an, Alfonso X.a jakitunak Tolosa eraiki zuen, Ordizia eta Segurarekin batera, barnealdeko hiru babesleku, Gaztelak Nafarroako Erresumarekin zuen mugan zehar.
Hiri gutunak, hiribilduaren estatus juridikoa zehazten duenak, hiribildua jendeztatzeko berme, pribilegio eta salbuespen batzuk eman zituen.
Herrigunea Kale Nagusiaren eta Andre Maria plazaren inguruan egituratu zen, arrazoi estrategikoak zirela-eta, Nafarroarako igarobidea handik igarotzen baitzen. Era berean, harresiak eraiki ziren, eta Oria ibaiak eta haren adar batek eratutako uharte baten gainean eraikitako esparru modura itxuratuta gelditu zen hiribildua. Aurrerago, zabaldu egin zen gotorlekua, Korreo kalearen eta Gaztelako atearen lotune aldera.
1503an, Tolosa sute handi batek suntsitu zuen, eta, harrezkero hiria harriz berreraikitzeari ekin zioten.
Gaur egun, antzinako burguko luzetarako bere sei kaleen trazatua ikus daiteke, baita zeharkako beste kale txikiago batzuena ere, eta Gaztelako atea.

## Erreferentziak

* ↑ Historia - Tolosaldea Turismo. (Noiz kontsultatua: 2017-03-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20493018
* Multimedia: Gaztelako atea / Q20493018
# Gaztelako Gerra Zibila

    Artikulu hau XIV. mendeko gerrari buruzkoa da; XV. mendeko gerra gaitzat duena beste hau da: «Gaztelako Ondorengotzaren Gerra»
Gaztelako Gerra Zibila 1366 eta 1369 artean iraun zuen Gaztelako Koroa izateko gerra zibila izan zen. Frantzia aldean borrokatzen ari ziren Ingalaterra eta Frantziako Erresumak gerran sartu zirenean, Ehun Urteko Gerraren fronte bat bilakatu zen. Gaztelako Erresuma eta bere inguruko kostaldeetan borrokatu zuten Petri I.a Gaztelakoak eta bere sasianaia zen Henrike II.a Gaztelakoaren aldekoek.

## Aurrekariak

Bere aldekoen artean Petrik "Zuzena" ezizena eta, bere aurkakoen artean, berriz, "Bihozgabea" ezizena zuen. Gaztelar goi-nobleziak tiranotzat zuten erregearen agintaritza ezarri zuelako. Nazioarteko politikan, Aragoiekin gerran hasi zen, "Bi Petrien Gerra" sortuz.
Henrike bere sasianaiak goi-nobleziaren babesa ez ezik Frantzia, Aragoi eta Aitasantutzarena ere lortu zituen. 1366an Las Huelgasen ofizialki bere burua errege aldarrikatu eta anaiari Gaztela, León, Toledo eta Sevillako tronuak kendu zizkion.

## Gerra

1366an, Henrikek, orduan Frantzian erbesteratua bizi zela, Montpellierren frantziar eta aragoiar soldadu eta ingeles mertzenario zituen armada handia antolatu eta Gaztela inbaditu zuen. Karlos V.a Frantziakoa eta Petri IV.a Aragoikoaren babesari esker, Petri ihes egitera bultzatu zuen.
Petri Baionara joan zen, orduan ingelesen eskuetan zegoela, eta Printze Beltzari laguntza eskatu zion, Gaztelan lurraldeak izatearen truke. 1367an, Gaztelara itzuli eta Naiarako guduan Petriren aldekoek Henrikeren aldekoak menderatu zituzten. Henrike ihes egin behar izan zuen baina Petrik bere hitza jan zuen eta ingelesek alde egin zuten. 1368an, Henrike eta Karlos Frantziakoak Toledoko ituna sinatu zuten. Itun honen bitartez, lehorrean laguntza izatearen truke gaztelarrek bere Bizkaiko golkoko itsas-armada uzten zieten frantziarrei.
1369an Henrike berriro itzuli zen Gaztelara eta Montielgo guduan bere etsaia hil zuen. Segidan aho batez izendatu zuten errege eta juduak administraziotik bota zituen. Hurrengo gerretan Gaztela Frantziaren aliatu bilakatuko zen.

## Erreferentziak

* ↑ Batzuetan alderdiz aldatu zuen.
* ↑ Erbestean zegoen erregenahia.
* ↑ Valdeón Baruque, Julio. (2003). Pedro I el Cruel y Enrique de Trastámara: ¿la primera guerra civil española?. Aguilar.
* ↑ Wintle, Justin. (2003). The Rough Guide History of Spain. Penguin Group.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1205962
# Gaztelako Gorteak

Gaztelako Gorteak (gaztelaniaz: Cortes de Castilla) Gaztelako koroan Erdi Aroan eta Antzinako Erregimenean estamentuak ordezkatzen zituen erakunde politikoa izan zen. Erdi Aroko Europako beste parlamentuen moduan bere 'prokuradoreak' besoetan banatzen ziren: eklesiastiko, nobleziarena eta arrunta. Azkenak koroan zeuden hiriak ordezkatzen zituen.
Hego Euskal Herriko lurraldeek ez zuten Gorte hauetan parte hartzen, Batzar Nagusietan parte hartzen zutelako. Gaztelako erregeak deitzen zituen, eta ez zuen Aragoiko Koroako bere baliokideek beste eginkizunik. Denboraren bitartez, zergakoak baino ez zitzaizkien geratzen eta estamentu pribilijiatuak zergetatik libre zeudenez ez ziren joaten.
XVII. mendean, Habsburgoen pean, gero eta gutxiago biltzen ziren. Dinastia horretako erregeen pean, Gaztelako Gorteak mende erdialdera elkartu ziren azken aldiz. Filipe V.a Borboi erregearekin eta haren ondoren, berriz, ez ziren gehiago deitu, leinu berriak ekarritako joera absolutistagoaren seinale.

## Gaztelako Gorte nagusiak

| Urtea | Lekua | Gaia |
| Alfontso VIII.a |||
| 1169 | Burgos | Erregearen ezkontza. |
| 1188 | Carrión (Palencia) | Alfontso IX.a Leongoa zaldun bilakatzea |
| Fernando IV.a |||
| 1297 | Cuellar | gaztelar hiriburu guztientzako pribilegioak. |
| 1298-99 | Valladolid | Leongo Erresumako "ome bono"-ei eskaera. |
| Alfontso XI.a |||
| 1315 | Burgos | |
| 1329 | Madril | |
| Petri I.a |||
| 1351 | Valladolid | |
| Henrike III.a |||
| 1391 | Madril | |
| Joan II.a |||
| 1408 | Guadalajara | |
| 1419 | ? | |
| Henrike IV.a |||
| 1469 | Ocaña | |
| Elisabet I.a |||
| 1474 | Segovia | Errege-erregina Katolikoen aldarrikapena |
| 1475 | Valladolid | Gorteak baino gorazarrea |
| 1476 | Madrigal | Santa Hermandaden sorrera |
| 1480 | Toledo | Joan printzearen sina |
| 1489 | Toledo | Portugalgo errege-erreginen zina. |
| 1499 | Ocaña | Mikel infantearen zina. |
| 1499 | Sevilla | Infanteen ezkonsaria. |
| 1501 | Sevilla | Katalina eta Maria infanteen ezkonsariak. |
| 1502-1503 | Toledo, Madril eta Alcalá | Joana eta bere senarraren zina. |
| Joana I.a |||
| 1505 | Toro | Elisabeten testamendua. |
| 1512 | Burgos | |
| 1515 | Burgos | |
| 1517 | ? | |
| 1518 | Valladolid | |
| 1534 | Madril | |
| 1538 | Toledo | Estamentu noble eta eklesiatikoei erga-eskaera. |
| 1544 | Valladolid | |
| 1548 | Valladolid | |
| 1552 | Madril | |
| 1554 | Valladolid, Madril | |
| 1555 | Valladolid | |

## Erreferentziak

* ↑ Diago, Máximo. (2002). «El acceso al gobierno de las ciudades castellanas con voto en Cortes a través del patronazgo regio durante el siglo XV» Anuario de estudios medievales 2 (32): 879-914. ISSN 0066-5061..
* ↑ (Ingelesez) Kamen, Henry.. Philip V of Spain: The King who Reigned Twice. Yale University Press, 222 or. ISBN 0300087187. (Noiz kontsultatua: 2018-10-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3825239
* Multimedia: Cortes de Castilla / Q3825239
# Gaztelako Koroa

    Artikulu hau Gaztela koroari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gaztela (desbideraketa)».
Gaztelako Koroa (gaztelaniaz: Corona de Castilla; latinez: Corona Castellae), entitate historiko gisa, 1230an sortu zen behin betiko, Fernando III.a Gaztelakoak Leongo Erresuma inbaditu zuenean. Egile batzuen iritziz, hala ere, bi lurraldeen Gorteek bat egin zutenean hitz egin daiteke Gaztelako Koroaz, hamarkada batzuk geroago. 1230ean, Fernando III.ak Leongo errege koroatu zuen bere burua. Bertan, Toledoko Erresuma eta Leongo Erresuma (Galiziakoa barne) sartzen ziren.
Bizkaia, Gipuzkoa eta Araba euskal lurraldeak ere Gaztelako Koroan sartu ziren, XIII. mendearen hasieran konkistatuak izan ondoren. Bizkaiak jaurerri izaten segitu zuen; Gipuzkoa eta Araba probintzia bihurtu ziren. Errege-erregina Katolikoen 1492ko konkistaren ondoren, aurreko Granadako Erresumak izena gorde zuen, eta erresuma jiteko lurralde berria Gaztelako Koroan sartu zuten. Granadari Nafarroako Erresumak jarraitu zion, 1512an konkistatua izan baitzen. Nafarroak erresuma estatusari eutsi zion, baina Gaztelako Koroaren barnean, 1515ean hari atxikia izan ondoren.
XVII. mendearen amaieraz geroztik, Gaztelak galdu egin zuen berezko zituen erakundeen funtzionaltasuna, adibidez, Gaztelako Gorteena: ez ziren biltzen gehiago. Filipe V.a Borboikoaren etorreraz, berretsi egin zen absolutismorako joera, koroan zentratua, eta Gaztelako Koroari, gainera, Aragoiko Koroa atxiki zitzaion, azken horiek (Katalunia barne) gerra galdu ondoren.

## Erreferentziak

* ↑ Kondaira. (Noiz kontsultatua: 2017-11-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217196
* Multimedia: Crown of Castile / Q217196
# Gaztelako Kontseilua

Gaztelako Koroaren Kontseilu Gorena (latinez: Consejo Supremo de la Corona de Castilla; latinez: Sacro Supremo Consilio Castiliae Coronae) Monarkia Hispanikoaren gobernu egituraren bizkarrezurra eta botere gune nagusia zen Aro Modernoan. XVI. mendetik XIX.era, polisinodial gisa definitzen dena, hau da, kontseilu anitzekin. Erresumako bigarren autoritatea zen, erregearen atzetik. Kontseiluaren arketipotzat hartua izan zen, eta beste kontseiluek bere egin zituzten haren egitura eta antolaketa.

## Historia

Erdi Aroan, botere publiko guztiak monarkaren irudiarekin nahasten ziren. Erregeak xedapenak legeztatu, aplikatu eta gauzatzen zituen, berak ezarri nahi ez zuen bestelako mugarik izan gabe. Hala ere, Foru Juzguak eta Partiden kodeak erakunde bat sortzea gomendatzen zuten, "gizonezko jakintsuek erregeari lagun ziezaioten".
Pentsamolde hori Alfonso XI.a erregeak hartu zuen, eta Joan I.ak hobetu. Hasieran 12 kide zituen, ondorengo estamentu bakoitzetik lau: kleroaren, hirien eta nobleziaren ordezkariak. 1442an, nobleziak bere eragina handitu zuen, kide kopurua 60ra igotzen zuen erreforma bat lortuz.
Errege-erregina Katolikoekek Gaztelako Errege Kontseilu Gorena osatu zuten, izaera juridiko eta instituzional handiagoa emanez. Harrezkero, monarken kontsultarako erakundea eta justiziako auzitegi gorena izan zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Auzitegi Gorenaren Historia. poderjudicial.es (Noiz kontsultatua: 2023-12-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2993747
* Multimedia: Council of Castile / Q2993747