OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Perrero

Perrero Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 570 biztanle ditu, 63,18 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Perrerok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Angrogna Massello Pomaretto Prali Roure Villar Pellice Perosa Argentina Pramollo Salza di Pinerolo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9555
* Multimedia: Perrero / Q9555
# Perret (Côtes-d'Armor)

Perret (Côtes-d'Armor) (bretainieraz Perred) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1013487
* Multimedia: Perret (Côtes-d'Armor) / Q1013487
# Perretxiko

Perretxikoa zenbait onddok esporen gordeleku gisa ekoizten duten fruitu-gorputza da. Oro har, hizkera arruntean perretxiko deitzen zaio Agaricomycetes taldeko onddoek eratzen duten fruitu-gorputzari eta hanka batez, txapel batez eta txapel azpian esporak gordetzen dituzten orriz edo belakiz osatutakoari. Hala ere, zentzu hertsian perretxikoek beste ezaugarri batzuk ere eduki ditzakete: hanka gabekoak izan daitezke, txapelik gabekoak, etab, eta beste talde batzuetakoak izan daitezke, Ascomycota taldekoak esaterako. Badaude beste izen batzuk perretxiko-talde espezifikoagoak izendatzeko, hala nola astaputzak, karraspinak eta abar. Perretxiko gehienak basidiomizetoen klasekoak dira, baina perretxikotzat hartzen dira zigomizetoen eta askomizetoen klaseko zenbait mota ere, mortxelak eta trufak adibidez. Perretxiko ordenarik ezagunenak ziza-horiak, agarikoak, esne perretxikoak eta onddoak dira.
Araban eta Nafarroa Garaian, gaztelaniaz hitz egitean, perretxiko terminoa espezie bakarra izendatzeko erabiltzen da: udaberriko zizazuria, alegia.

## Jangarriak

* Barrengorriak
* Boilurrak
* Esnegorriak
* Gibelurdinak
* Ilarrakak
* Kardu zizak
* Kuletoak
* Negu zizak
* Onddobeltzak
* Udaberriko zizazuriak

## Jangarriak ez direnak

* Boletus rhodopurpureus
* Etsai zakilak
* Gibel-laranja orindunak
* Gibelgorri orriurdinskak
* Onddo hankaederrak
* Onddozuri mingotsak
* Pinudi-gibelubelak

## Pozointsuak

* Amanita muscaria
* Boletus rhodoxanthus
* Hiltzaile berdeak
* Hiltzaile goiztiarrak
* Lanperna txarrak
* Sare hiltzaileak
* Satan onddoak

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz)"Oñatiko perretxiko batzuen azalpena" (Bittor Altube).

## Bibliografia

* Telesforo Aranzadi. (Gaztelaniaz) Setas u hongos del País Vasco. Madril. 1897. ISBN 9788497616256.

## Ikus, gainera

* Perretxiko jangarri.
* Ziza.
* Ziza jangarri.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Gran enciclopedia de setas y hongos. Servilibro D.L. 2000 ISBN 84-7971-302-X. PMC 1026167138. (Noiz kontsultatua: 2020-11-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) Setas del País Vasco : guía y recetas de cocina.. ISBN 978-84-677-6355-3. PMC 1103703922. (Noiz kontsultatua: 2020-11-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) Laskibar Urkiola, Xabier.. ([2001]). Hongos : (setas) : guía de los hongos del País Vasco (I. alea). Elkarlanean ISBN 84-8331-095-3. PMC 433039118. (Noiz kontsultatua: 2020-11-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) Laskibar Urkiola, Xabier.. (cop. 2001). Hongos : guía de los hongos del País Vasco : setas (II. alea). Elkarlanean ISBN 84-8331-095-3. PMC 1120598096. (Noiz kontsultatua: 2020-11-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) Aranzadi Unamuno, Telesforo de, 1860-1945.. (2009). Setas ú hongos del País Vasco : guía para la distinción de los comestibles y venenosos, los parásitos de plantas cultivadas y enumeración sistemática de los indiferentes. Editorial Maxtor ISBN 84-9761-625-1. PMC 535498732. (Noiz kontsultatua: 2020-11-29).
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Perretxiko nahaski

Perretxiko nahaskia euskal sukaldaritzaren plater nagusienetariko bat da, Espainian ere jaten dena. Nahaskiaren osagai nagusia "calocybe gambosa" edo udaberriko zizazuri izeneko perretxikoa da.
Errezeta asko daude nahaskia egiteko: batzuetan barraskiloekin jaten da, bestetan beste motako perretxikoak erabiltzen dira.

## Osagaiak

Hona hemen osagai nagusiak:
* Perretxikoak
* Arrautzak
* Gatza
* Perrexil

## Erreferentziak

* ↑ Turismo Navarra: Perretxiko nahaskia
* ↑ Argia: Errezeta

## Kanpo estekak

* Sukaldean.com: Perretxiko nahaskia
* Datuak: Q11703047
# Perranzabuloe

Perranzabuloe, kornubieraz: Pyran yn Treth, Ingalaterrako Kornualles konderriko parrokia zibil eta herrixka bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2364410
* Multimedia: Perranzabuloe / Q2364410
# Perreo

Perreo Puerto Ricon sortutako dantza estilo bat da, batez ere reggaeton musikari lotua. Dantza geldoa edo azkarra eta bortitza izan daiteke, baina bi kasuetan parte-hartzaileek sexu harremanak iradokitzen dituzten aldaka eta berna mugimenduak egin ohi dituzte. Perreoa bikoteka edo taldean egin daiteke, eta mugimenduek erotismo kutsua dute.

## Etimologia

Izena txakurtxoaren jarrerarengatik dauka (gaztelaniaz: postura del perro). Sinonimo gisa sandungueo hitz ere erabiltzen da. Gaztelaniaz perrear aditza sortu den era berean, euskaraz erabili da perreatu, ekintza berbera adierazteko.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Fairley, Jan. (2006-10). «Dancing back to front: regeton, sexuality, gender and transnationalism in Cuba» Popular Music 25 (3): 471–488. doi:10.1017/S026114300600105X. ISSN 1474-0095. (Noiz kontsultatua: 2024-04-29).
* ↑ «Posible da politikoki perreatzea» Argia (Noiz kontsultatua: 2024-04-29).
* ↑ «'Ezin badut perreatu hau ez da nire iraultza' - Lautada - 2022-07-01» Alea.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-29).

## Ikus, gainera

* Twerking

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1967893
* Multimedia: Perreo / Q1967893
# Perrefitte

Perrefitte Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Bernako Jura barruti administratiboa barrutian. 2014an 463 biztanle zituen 8,67 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66455
* Multimedia: Perrefitte / Q66455
# Perraultita

Perraultita silikato motako minerala da eta bafertisita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Perraultita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {BaNaMn2+4Ti2(Si2O7)2O2(OH)2F}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Perraultite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Pedro Roncal

Pedro Guillermo Roncal Ciriaco, Pedro Roncal bezala ezaguna, (Iruñea, 1962ko irailaren 23a – 2018ko abuztuaren 19a) kazetari eta irakasle nafarra izan zen. Espainiako hedabideetan postu grantzitsuak bete zituen, besteak beste, Radio Nacional de Españako musika klasikoaren Radio 5ean eta 24 Horas kanalean.

## Biografia

Nafarroako Unibertsitatean Informazio Zientzietan lizentziaduna, bere ibilbidea Iruñeako Radiocadena Española irratian esatari bezala hasi zen. 1986an, oposizioak gainditu, eta Nafarroako Radio Nacional de España katean hasi zen, hasieran kirol informazioaren alorrean. Ondoren, Albiste programen eta Programen burua izendatu zuten. 1996an, Radio 5 Todo Noticias irratiaren burua izendatua, Madrilera joan zen. Hiru urte geroago Radio Nacional de Españako 24 Horas irratia zuzendu zuen. Halaber, 2000. urtetik, TVEko Zerbitzu Informatiboen Zuzendariaren Albokoa izan zen. 2004tik RTVEren Institutu Ofizialeko Telebistako Kazetaritzaren Masterrean irakasle izan zen.
Iruñean zegoela, bat-batean bihotzekoa emanda hil egin zen, 55 urte zituelarik, 2018ko udan. Pilar García Muñizekin ezkonduta zegoen.

## Erreferentziak

* Datuak: Q56194716
# Pedro Ruiz Céspedes

Pedro Ruiz Céspedes (Bartzelona, 1947ko abuztuaren 17a) kataluniar irrati eta telebistako aurkezle, aktore, idazle, abeslari eta umorista bat da.
* Datuak: Q583722
* Multimedia: Pedro Ruiz / Q583722
# Pedro Sanchez de Muniain

Pedro Sanchez de Muniain Corera (Larraga, 1953ko apirilaren 7a) nafar ingeniari agronomo eta politikaria da. UAGN erakundearen presidentea, "La Unión" izeneko kooperatibaren sorreran parte hartu zuen.
1979an Zentro Demokratikoaren Batasunak proposatuta Nafarroako Foru Aldundiko Nekazaritza eta Abeltzantzako kontseilari izendatua izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ navarra.es
* Datuak: Q70371977
# Pedro Salinas

Pedro Salinas (Madril, Espainia, 1891ko azaroaren 27a – Boston, Amerikako Estatu Batuak, 1951ko abenduaren 4a) espainiar idazlea izan zen. Letretan doktorea zen, eta Sevillako eta Madrilgo unibertsitateetan, eta Cambridge eta Sorbonakoetan irakasle. Estatu Batuetara joan zen 1936an eta literatura irakasle izan zen Wellesley eta Baltimoreko unibertsitateetan. 27ko belaunaldiko poeta nagusietako bat izan zen. Poesia lirikoa egin zuen, oso landua, neurri laburrekoa, eta maitasunaren gaiari eskaini zizkion bertsorik gehienak, hura baitzen Salinasen ustez, ezagupenerako eta arimaren mugimendu sekretuak adierazteko tresnarik egokiena. Juan Ramón Jiménezen eragina dute Salinasen poesiek, hasierakoek batez ere, eta Jorge Guillénen laguna izan zen.

## Lanak

Poesia bilduma nagusiak: Presagios (1923, "Zantzuak"), Seguro azar (1929, "Patu ziurra"), Fábula y signo (1931, "Alegia eta zeinua"), Razón de amor (1936, "Maitasuna dela eta"), La voz a ti debida (1934, "Zor zaizun ahotsa"). Ipuinak ere idatzi zituen: El desnudo impecable (1951).
Literatura azterketa garrantzitsuak egin zituen: Jorge Manrique o tradición y originalidad (1947), La poesía de Rubén Darío (1947), Poema del Cid en romance moderno (1925), eta La literatura española del siglo XX (1941). Antzerki lanak ere idatzi zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q379789
* Multimedia: Pedro Salinas / Q379789
# Pedro Romero

Pedro Romero Martínez (Ronda, Málaga, Espainia, 1754ko azaroaren 19a - Ronda, Málaga, Espainia, 1839ko otsailaren 10a) espainiar zezen-hiltzailea izan zen.

## Biografia

Juan Romero zezen-hiltzailearen semea zen, eta haren jarraitzaile izan zen. 1770. urtean, aitarekin batera hasi zen zezenketan, eta 1771. urtean Jerez de la Fronteran, Extremaduran eta Málagan ibili zen.
1772. urtean aurkezpena egin zuen Sevillan, eta 1775. urtean Madrilen. Aitaren antzera, Costillares izeneko zezen-hiltzailearen aurkari izan zen plazetan. Geroago, 1789. urtean, Pepe-Hillo zezen-hiltzailearen aurkari bihurtu zen.
1791-1799. urteetan Madrilen bakarrik aritu zen. 1830. urtean Sevillako Tauromakia Eskolako maisu izan zen. Zezen-hiltzaile izan zen garaian, 1771-1799. urteetan, 5.600 bat zezen hil zituen, eta haren izena Espainiako zezen-plaza guztietan agertu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q965825
* Multimedia: Pedro Romero / Q965825
# Pedro Sainz Rodríguez

Pedro Sainz Rodríguez (Madril, 1897ko urtarrilaren 14a - ib., 1986ko abenduaren 14a) espainiar bibliografo eta politikaria izan zen. Espainiako Bigarren Errepublikako Gorteetan diputatu monarkikoa, Francoren lehen gobernuko Hezkuntza Nazionaleko ministroa, konspiratzaile monarkikoa, Portugalera erbesteratua eta Juan Borboikoaren kontseilari politikoa izan zen.
Konspiratzaile sutsua, 1936ko altxamendu militarrean parte hartu zuen, José Sanjurjo jeneralaren laguntzaile gisa jardunez.

## Erreferentziak

* ↑ Stanley G. Payne, Fascism in Spain, 1923-1977, p. 87
* ↑ Paul Preston, Franco - A Biography, 1995, p. 50

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7159933
* Multimedia: Pedro Sainz Rodríguez / Q7159933
# Pedro Salaberri

Pedro Salaberri Zuntzarren (Iruñea, Nafarroa, 1947ko maiatzaren 1a -) nafar pintorea da.

## Biografia

1963tik 1968ra Iruñeko Arte eta Lanbide Eskolan ikasi zuen, eta 1973an lehenengo saria eskuratu zuen Ciudad de Pamplona lehiaketan. Urte berean egin zuen bere aurreneko bakarkako erakusketa Iruñean bertan. Ordutik aurrera, Donostia, Gasteiz, Bilbo, Santander, Zaragoza eta Madrilen erakutsi ditu bere lanak.
1975ean, Gasteizen eta Sevillan eratutako erakusketa bitan, hamarkada hartan Iruñean lanean ziharduten hainbat margolariren lanak aurkeztu ziren elkarrekin. Pedro Salaberriren margolanekin batera, besteak beste, Mariano Royo Ximenez, Pello Azketa, Pedro Manterola, Javier Morrás edota J. Antonio Eslabaren lanak aurkeztu ziren.
Urtebete lehenago, 1974an, José María Moreno Galván Triunfo aldizkarian idatzitako artikulu batean hasi zen "Escuela de Pamplona" izena zabaltzen Iruñean lanean ari zen artista taldea izendatzeko, eta urteek aurrera egin ahala hedatu egin da deitura hori.
Salaberrik Arco 95ean parte hartu zuen, eta, bi urte geroago, Paisajes de un Siglo izeneko erakusketa kolektibo ibiltarian parte hartu zuen.
2022an Kulturaren Vianako Printzea Saria eskuratu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Ugarte Irizar, Itziar. (2022ko maiatzak 20). «Pedro Salaberri margolariak jasoko du Vianako Printzea saria» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* Datuak: Q2879418
# Pedro Sanjuan

Pedro Sanjuan Nortes (Donostia, 1886ko azaroaren 15a – Washington Hiria, 1976ko urriaren 18a) gipuzkoar musikagile, musika irakasle eta orkestra zuzendaria izan zen.

## Biografia

Madrilen Pérez Casas eta Turinaren ikasle izan zen. Ikasketak Parisen amaitu zituen, Vincent d'Indyren Schola Cantorumen. Madrilera itzuli eta bertako Orkestra Sinfonikoa eta Filarmonikoa zuzendu zituen. Urte haietan, Espainiako folklorea eta musika tradizionala modu berritzailean landu zituen. Castilla sinfonia da garai hartako lanik aipagarriena.
1923an Kubara joan zen eta ondoko urteetan bolada luzeak igaro zituen bertan. 1924an Habanako Orkestra Filarmonikoa sortu eta 1932 arte zuzendu zuen. Uharteko musikak, bai kolonialak bai afroamerikarrak, eragin handia izan zuen bere lanetan. Honen adibidea Liturgia negra sinfonia da, 1934an Espainiako Musika Sari Nazionala irabazi zuena.
Errepublikaren aldekoa zenez, Espainiako Gerra Zibilaren ondoren ez zen Espainiara itzuli. Kaliforniara joan zen bizitzera eta orkestrak zuzentzen eta unibertsitatean klaseak ematen aritu zen, 1976an hil zen arte.

## Musika lanak
### Orkestrarako lanak

* Afrodita, poema sinfonikoa
* Boceto sinfónico
* Changó
* El Dragón de Fuego
* Liturgia negra
* Paisajes y Lugares
* Poema pastoral
* Rondó fantástico
* Sones de Castilla, ganbera orkestrarako
* Sulelka

### Banda sinfonikorako lanak

* Canto Yoruba (1942)
* Antillean Poem (1958)

### Ahots musika

* Baile de pandero
* Campesina, ahots eta orkestrarako
* Castilla, ahots eta orkestrarako
* Ronda o Canto de trilla

### Pianorako musika

* La Torre de los Lujanes (1929)

### Kitarrarako lanak

* Una leyenda (1923)

## Erreferentziak

* 1 2 3 Ane URRUTIKOETXEA: Itsasoz bestaldeko musikaria Berria.info
* ↑ Pedro Sanjuán EcuRed.

## Kanpo loturak

* Nerea LIZARRALDE: Atlantikoaren bestaldetik Irutxulo
* (Gaztelaniaz) Enrique FRANCO: Pedro Sanjuán, olvidado y muerto Elpais.com
* (Gaztelaniaz):Biografia eta argazkia EcuRed webgunean.
* Datuak: Q2194372
# Pedro Ruiz

    Artikulu hau pilotariari buruzkoa da; kataluniar aktorea gaitzat duena beste hau da: «Pedro Ruiz Céspedes»
Pedro Ruiz López, pilota arloan Ruiz deituraz ezaguna (San Asensio, Errioxa, 1998ko martxoaren 9a) esku huskako pilotari profesionala da. Atzelari aritzen da, Aspe enpresarekin.

## Kirol lorpenak
### Amateurretan

* 2017: Lezamako Promesen lehiaketako txapelduna.
** Federazioen lehiaketako txapelduna.
** Erregearen Kopako txapelduna.
** Binakako eta buruz buruko Errioxako txapelduna.

## Kanpo loturak

* Enpresaren webguneko fitxa
* Datuak: Q60475910
# Pedro Régis

Pedro Régis Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. 5.766 biztanle ditu 73,56 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraíba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2064424
* Multimedia: Pedro Régis / Q2064424
# Piranhas (Alagoas)

Piranhas Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. 25.183 biztanle ditu 410,111 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Alagoas

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1998967
* Multimedia: Piranhas (Alagoas) / Q1998967
# Piranguçu

Piranguçu Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 6.041 biztanle ditu 203,619 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1789559
* Multimedia: Piranguçu / Q1789559
# Piranhas (Goiás)

Piranhas Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. 11.712 biztanle ditu 2.047,765 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Goiás

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1025769
* Multimedia: Piranhas (Goiás) / Q1025769
# Piranosa

Kimika organikoan, piranosa termino kolektibo bat da karbono hidrato klase bat izendatzeko zeinetan egitura kimikoak sei kideko eraztuna duen, bost karbono-atomoz eta oxigeno-atomo batez osatukoa. Eraztunaren kanpoaldean beste karbono-atomo batzuk egon daitezke. Izena, eraztunak pirano heterozikloarekin duen antzekotasunetik, nahiz eta piranosaren eraztunak ez duen lotura bikoitzik. C(l)-n −OH anomenikoa OR talde bihurtu zaion piranosa bati piranosido deritzo.

## Eraketa

Piranosa eraztuna eratzeko azukrearen 5 karbono-atomoan (C-5) dagoen hidroxilo taldeak 1 karbonoan (C-1) dagoen aldehidoarekin erreakzionatzen du. Molekula barneko hemiazetal bat eratzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Ma, Buyong; Schaefer, Henry F.; Allinger, Norman L.. (1998-04-01). «Theoretical Studies of the Potential Energy Surfaces and Compositions of the d -Aldo- and d -Ketohexoses» Journal of the American Chemical Society 120 (14): 3411–3422. doi:10.1021/ja9713439. ISSN 0002-7863. (Noiz kontsultatua: 2024-08-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q424248
* Multimedia: Pyranoses / Q424248
# Piranha (1978ko filma)

Piranha (euskaraz Piraña) 1978ko Joe Dante estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta John Sayles gidoigileak idatzitako beldurrezko film bat da. Bradford Dillman, Heather Menzies, Kevin McCarthy, Keenan Wynn eta Dick Miller aktoreek antzeztu zuten.
Roger Corman zuzendari eta ekoizleak ekoiztu zuen. Filma Steven Spielbergek zuzendutako Jaws filmaren nolabaiteko parodia bat da, eta garai hartan estreinatu ziren B film generoko Grizzly eta Orca filmeetan ere oinarritu zen.
Estreinatu eta berehala, kultuzko filma bilakatu zen. Jarraipen film hauek izan ditu: Piranha II: The Spawning (1981), izenburu berdineko Piranha (1995) eta Piranha 3D (2010), eta Piranha 3DD (2012).

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEB. Bi neska-mutil nerabe elkarrekin bakarka gau ezberdin bat igarotzeko asmoz basoan barneratu eta denbora batez oinez ibili ondoren itxuraz abandonatua dirudien militar instalakuntza bat topatuko dute. Bertan igerileku itxura duen ur tanke bat aurkituko dute, baina bi gazteak bertan igeri egiteko sartzean ustekabean piraña batzuek eraso eta hilko dituzte.
Gertakari latz honen ondoren, Maggie McKeown (Heather Menzies) doktorea nerabeak topatzeko bidalia izango da, eta haien bila ari dela militar instalakuntza topatuko du, bertan instalakuntza zaintzeaz arduratzen den Robert Hoak (Kevin McCarthy) doktorearekin elkartuko da. Bera da AEBtako Armadak Vietnamgo Gerran arma gisa erabiltzeko asmoz piraña hiltzaile horien proiektua garatzeko ardura jaso zuen zientzialaria, baina proiektuak aurrera egin ez zuen arren, berak pirañak bizirik mantendu zituen. Bi zientzialarien artean eztabaida egon ondoren, Maggiek nahi gabean pirañak alboko errekan askaraziko ditu, aldi berean, erreka hau inguru guztiko ibaiadarrekin lotua dagoenez, eskualde edo ibarra osoko udalerrietako biztanleriak arriskuan egongo dira. Piraña horiek akatu eta milaka lagunen bizia salbatzeko, Maggiek Paul Grogan (Bradford Dillman) gidariaren laguntza izango du.

## Aktoreak

* Bradford Dillman: Paul Grogan
* Heather Menzies: Maggie McKeown
* Kevin McCarthy: Robert Hoak doktorea
* Keenan Wynn: Jack
* Dick Miller: Buck Gardner
* Barbara Steele: Mengers doktorea
* Belinda Balaski: Betsy
* Melody Thomas Scott: Laura Dickinson
* Bruce Gordon: Waxman kolonela
* Paul Bartel: Dumont jauna
* Barry Brown: Soldadua
* Shannon Collins: Suzie Grogan
* Shawn Nelson: Whitney
* Richard Deacon: Earl Lyon
* John Sayles: Polizia militarra

## Kanpo estekak

* Piranha filmaren iragarkia ikusgai. youtube.com (Ingelesez)
* Piranha filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1140216
# Pirano

Piranoa edo oxina, konposatu organikoa da C$_5$H$_6$O formula duena. Piranoa sei kideko eraztun heterozikliko ez-aromatikoa da, bost karbono-atomoz eta oxigeno-atomo batez osatua eta bi lotura bikoitz dituena. Bi isomero ditu eta lotura bikoitzen kokapenaren arabera bereizten dira. 2H-piranoan, karbono asea 2. posizioan dago, eta 4H-piranoan 4. posizioan.
Piranoek berez kimikan garrantzi txikia duten arren, haien deribatu asko molekula biologiko garrantzitsuak dira, piranoflabonoideak, esaterako.
| 2H-piranoa | 4H-piranoa |
Pirano terminoa eraztun asea duten analogoei ere aplikatzen zaie askotan, nahiz eta oxano edo tetrahidropirano izendatzea egokiago den. Testuinguru horretan, sei kideko eraztun-sistema duten monosakaridoei piranosa esaten zaie.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Masamune, Satoru.; Castellucci, Nicholas T.. (1962-06). «γ-Pyran» Journal of the American Chemical Society 84 (12): 2452–2453. doi:10.1021/ja00871a037. ISSN 0002-7863. (Noiz kontsultatua: 2024-08-06).
* ↑ (Ingelesez) PubChem. «2H-pyran» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-08-06).
* ↑ (Ingelesez) PubChem. «4H-Pyran» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-08-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217356
* Multimedia: Pyran / Q217356
# Piranometro

Piranometroa gainazal horizontal batean jotzen duen zerutiko erradiazioa eta zehazki Eguzkiarena neurtzeko balio duen tresna da. Atalik garrantzitsuena termopila da (pare termoelektrikoaren printzipioan oinarritua). Termopilak jasotzen du beirazko bi kupula erdiesferiko igaroz iristen den erradiazioa. Piranometroa kW/m$^2$-tan edo mV-etan kalibratzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q653486
* Multimedia: Pyranometers / Q653486
# Pirapemas

Pirapemas Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. 17.714 biztanle ditu 688,761 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Maranhão

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2089300
* Multimedia: Pirapemas / Q2089300
# Piranguinho

Piranguinho Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 9.120 biztanle ditu 124,803 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1755816
* Multimedia: Piranguinho / Q1755816