# Severo Martínez Peláez

José Severo Martínez Peláez (Quetzaltenango, 1925eko otsailaren 16a – Puebla de Zaragoza, 1998ko urtarrilaren 14a ) Guatemalako humanista eta historialari marxista izan zen. Bere lan historiko nagusia La patria del criollo: ensayo sobre la interpretación de la realidad colonial de Guatemala da (1970), Guatemalako historia koloniala ikuspegi marxistatik aztertzen duena, obra aitzindaria izanik Guatemalako historiaren azterketan.

## Biografia

Quetzaltenangon jaio zen eta han hezkuntza zaindua jaso zuen, Guatemalako hiri horretako Alemaniako Eskolan ikasten. Ondoren, Guatemala Hirira joan zen, non Guatemalako San Carlos Unibertsitateko Humanitateen Fakultatean ikasi zuen, eta etapa horretan 1944ko urriko Iraultzan parte hartu zuen eta fakultateko ikasleen elkarteko presidente izan zen. Dena den, 1954an Jacobo Arbenzen iraultzearen ondorioz erbesteratu zen Mexikora eta han jarraitu zituen historiako doktorego ikasketak Mexikoko Unibertsitate Nazionalean (UNAM). Mexikon Silvio Zavala, León Portilla eta Wenceslao Roces historialari mexikarrekin ikasi zuen.
Guatemalara itzuli zen 1957an eta Guatemalako San Carlos Unibertsitatean irakaskuntzan aritu zen. Ekonomia Zientzien Fakultateko dekanoak, Rafael Piedrasanta Arandi jaunak, eta unibertsitateko errektoreak, Edmundo Vásquez Martínez doktoreak, Sevillako Indietako Artxibategi Nagusiaren ikerketarako beka eman zioten 1967. eta 1969. urte artean. Ikerketa horretatik sortu zen bere lan nagusia, "La patria del criollo" 1970ean, baita Guatemalako San Carlos Unibertsitateko Ekonomia Zientzien Fakultateko Erdialdeko Amerikako Historia Ekonomikoaren programa eta Historia Eskolaren erabateko erreforma ere 1978an.
1979an, Fernando Romeo Lucas García jeneralaren gobernuaren mehatxuengatik, bere familiarekin berriro erbestera joan behar izan zuen eta Pueblako Unibertsitate Autonomo Meritorioan ikerketa eta prestakuntza lanarekin jarraitu zuen, non mintegietan eta ikastaro berrietan parte hartu zuen.
1992ko urriaren 30ean, San Carlos Unibertsitateak Honoris Causa Doktore izendatu zuen, Erdialdeko Amerikako ikerketa historikoak eta unibertsitateko irakasle gisa izandako meritu nabarmenak aintzat hartuta.
Erbestean hil zen, Puebla de Los Angelesen, Mexikon, 1998ko urtarrilaren 14an, Alzheimer gaixotasunaren biktima.

## Argitalpenak

Latinoamerikako historiografian garrantzi handikotzat jotakoa.Ikerketa baten arabera, Martínez Peláezek "klase borrokaren ikuspuntu marxistatik Guatemalako gizarte-egituraren azterketa historikoa egin zuen lehen historialari profesionala izatearen meritua du, historikoaren azalpen-gaitasuna berreskuratzeko benetako saiakera gisa. Guatemalako errealitate soziopolitikoa ezagutzea”.

### Liburuak

* Motines de Indios. La violencia colonial en Centroamérica y Chiapas (1985)
* La patria del criollo: Ensayo de interpretación de la realidad colonial guatemalteca (1970),

### Artikuluak

* Algo sobre repartimientos (1969)
* La política agraria y los orígenes del latifundismo en Guatemala (1969)
* La sublevación de los zendales (1973)
* Importancia revolucionaria del estudio histórico de los movimientos de indios (1983)
* Causas de motines de indios (1986)
* Racismo y análisis histórico en la definición del indio guatemalteco (1975)
* ¿Qué es el indio? (1973)
* Simón Bergaño Villegas y el elogio de la economía política (1976)
* Centroamérica en los años de la Independencia, el país y los habitantes (1971)
* Cuatro principios metodológicos par la enseñanza de las ciencias sociales en la Facultad de Ciencias Económicas (1972)

## Sariak eta Aitortzak

* Severo Martínez Peláezen bizitzari eta obrari buruzko lanik osatuena Oscar Guillermo Peláez Almengorrena da «La patria del criollo, tres décadas después»; liburu honek Guatemalako eta atzerriko intelektualek Martínez Peláezen ibilbidearen hainbat alderdiri buruz idatzitako saiakerak biltzen ditu eta San Carlos de Guatemalako Unibertsitateko Goi Unibertsitate Kontseiluaren omenaldia da, lana argitaratu zeneko 30. urteurrena dela eta. Testu honek oinarritzat hartu zuen W. George Lovell eta Christopher H. Lutz-en “Historia sin máscara. Vida y Obra de Severo Martínez Peláez».
* 1992an, Honoris Causa Doktorea, Guatemalako San Carlos Unibertsitatearen eskutik.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) «Severo Martínez Peláez, In Memoriam: La patria del criollo un cuarto de siglo después» web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2022-04-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) Cal Montoya, José Edgardo. (2003). La historiografÍa guatemalteca hasta Severo Martínez Peláez: trazos iniciales para un debate. .
* ↑ Peláez Almengor 2000.
* ↑ Lovell 2009.

## Bibliografia

* Cal Montoya, José Edgardo (mayo de 2007). La historiografía guatemalteca hasta Severo Martínez Peláez: trazos iniciales para un debate. p. 5.
* Centro de Estudios Urbanos y Regionales (USAC) (1998). Severo Martínez Peláez, In Memoriam: La Patria del Criollo, un cuarto de siglo después. Guatemala. Archivado desde el original el 17 de junio de 2012.
* Lovell, W. George; Lutz, Christopher H. (2009). Historia sin máscara. Vida y Obra de Severo Martínez Peláez. Guatemala: Magna Terra.
* Peláez Almengor, Oscar Guillermo (Comp.) (2000). La patria del criollo, tres décadas después. Guatemala: Editorial Universitaria.

## Kanpo estekak

* Txantiloi:Versalita. (1973). Las raíces de la sociedad guatemalteca, el indio y la revolución. .
* A clases con un maestro. 16 de febrero de 2008.
* Una historia sin máscara. 29 de julio de 2009.
* Datuak: Q6126447