OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alerta

Alerta hitzak hurrengo esanahiak ditu:
* Alerta: hondamendi bat gertatzeko arriskua dagoenean, hura gertatu baino lehen ezartzen den arrisku egoera.
* Alerta: Peruko udalerria.
* Alerta: Espainiako egunkaria.
# Alerce Costero natura monumentua

Alerce Costero monumentu naturala Txileko Estatuak eremu basati babestu bat da, La Union udalerrian kokatuta dagoena, Txile hegoaldeko Los Ríos eskualdean . 2012an, Alerce Costero parke nazionalaren zati bihurtu zen.

## Deskribapena

1987ko urtarrilaren 3an Ondare Nazionalaren Ministerioak sortua, 2.308 hektareako eremu basati babestua da, eta bi unitatetan ("loteak") banatzen da: "Altos del Mirador" 1.406 ha-koa (40º 11' hego latitudean eta 73º 27' mendebaldeko longitudean) eta "chaihuin" 902 ha-koa (40º 06' hego latitudean eta 73º 29' mendebaldeko longitudean). Parkearen altuera 650 eta 1.048 m. artekoa da
1996an, parkea CONAFeko lehentasunezko guneen liburu gorrian identifikatu zuten. 2004ko Biodibertsitatearen Nazio Estrategiaren arabera, gaur egun "X. Eskualdeko Cordillera de la Costa" Biodibertsitatearen Nazio Estrategiaren 53 zenbakidun lehentasunezko gunearen partea da. Babeserako parkeak ranger bakarra du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3467946
# Alergeno

Alergeno bat aldez aurretik substantzia horrekin harremanetan egon diren pertsona sentikorretan hipersentikortasunaren erreakzio eragin dezakeen substantzia da. Pertsona horien gorputzak sustantzia hori arrotza bezala sentitzen du eta, ondorioz, hipersentikortasunaz erantzuten du. Askotan, hipersentikortasun horrek jatorri genetikoa izan dezake.

## Alergeno motak

* Elikagaiak: Kakahueteak eta fruitu lehorrak, arrautzak, arraina... Europa Batasunak, araudi baten bidez, 1169/2011, ohikoenak zerrenda batean jaso ditu. et rendu leur étiquetage obligatoire.
* Botikak: penizilina, aspirina, prokaina...
* Kosmetikoak
* Alergeno desberdinen konbinaketak: Akaroak, gramineenpolena, katuaren ilea...
* Metalak: nikel, kromo
* Intsektuen ziztadak eta kakak.
* Hautsa: lizuna

## Erreferentziak

* ↑ https://medlineplus.gov/spanish/ency/article/002229.htm
* ↑ Reglement 1169/2011

## Ikus, gainera

* Alergia
* Hipersentikortasun
* Asma

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Association de recherche clinique en allergologie et asthmologie (Frantzia).
* (Frantsesez):Akaroei buruz ez dakizkizun zazpi gauzak.
* (Ingelesez):Alegenoei eta alergiari buruzko glosarioa.
* (Gaztelaniaz):Alergenoak zer diren azaltzeko bideoa.
* Datuak: Q186752
# Alergologia

Alergologia espezialitate medikoa da, prozesu alergikoetaz arduratzen dena. Txertoekin ere lan egiten dute alergologoek, immunologoen moduan. Halaber, neumologiarekin amankomunean dituzte arlo batzuk, asma bereziki.
# Alergia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Alergia organismoak kanpoko substantzia baten aurrean izaten duen hipersentikortasun erreakzioa edo gehiegizko erantzuna da, substantzia horrekiko oso sentikorra delako. Erreakzio alergikoa eragiten duen substantziari alergeno deritzo; alergeno ohikoenak hautsaren akaroak, polena, janari batzuk eta zenbait animalia izaten dira.
Erantzun alergikoaren oinarrian immunitate-sistema dago. Alergenoak antigeno moduan jarduten du, antigorputzen sintesia eragiten. Antigorputz hauek erreakzio bortitzak dituzte bigarren aldiz alergenoa gorputzean sartzen denean.
Alergia prozesuetan agertzen diren antigorputzak E immunoglobulinak dira (Ig E).

## Alergiaren mekanismo molekularra

Alergenoek Ig E-aren eraketa bultzatzen dute. Eratutako Ig E molekulak mastozitoen azalean pilatzen dira. Mastozitoak odol-hodietan dauden zelulak dira, histamina sintetizatzen dutenak. Alergenoa berriz gorputzean sartzen denean alergiaren sintomak azaltzen dira: alergenoa mastozitoen gainean dagoen Ig E-ri lotzen da, histamina-ren kopuru handia askatuz lotura hori dela eta. Histamina horrek alergiaren ohiko sintomak eragiten ditu: eritema, urtikaria, asma, eztula, etab.
Histaminak erreakzio alergikoaren sintomatologia sortzen duenez, alergiak tratatzeko erabiltzen diren botikak anti-histaminikoak dira.

## Alergiaren sintomatologia

Erreakzio alergikoek honako sintoma hauek eragin ditzakete:
* larruazalean: urtikaria, dermatitis, ekzema...
* arnas aparatuan: asma, disnea (arnasa hartzeko zailtasuna)...
* begietan: konjuntibitis
* digestio-aparatuan: sabeleko mina, gorakoak, beherakoak...
* sudurrean: errinitis, sinusitis...
* anafilaxi edo shock anafilaktikoa: erreakzio alergikorik larriena, hilkorra izan daitekeena. Sistemikoa da, hots, gorputz osora zabaltzen den erreakzioa izaten da. Shock hori eragiten duten alergeno ohikoenak animalien pozoiak dira (erleenak, esaterako) eta zenbait sendagai eta botika (antibiotiko batzuk, analgesikoak...)

## Alergia erle-kontuetan

Erle-kontuan alergia larriena erle-pozoiarekikoa da. Shock anafilaktikoa gertatuz gero, larrialdietara berehala joan beharrekoa da. Bost bat urteko tratamendu bidez lor daiteke alergia kentzea.
Jende askok du polenarekiko alergia, baina batez ere landare anemofiloen (haize bidez polinizatzen direnak) polenari izaten diote eta nekez landare entomofiloenari (intsektu bidez polinizatzen direnak). Komertzializatzen den erle-polena ahoz hartzen da (ez arnasez) eta gainera entomofiloena da, beraz, gutxitan sortzen du alergia.

## Erreferentziak

* 1 2 Aizpurua, Martxel. (2020). «Erleekin solasean» www.buruxkak.eus (UEU) ISBN 978-84-8438-706-0. (Noiz kontsultatua: 2020-03-02).

## Kanpo estekak

* Alergia:arriskua nonahi
* (Gaztelaniaz) Alergología ( Alergiei buruzko informazio orokorra, gaztelaniaz)
* (Frantsesez) Allergies ( Alergiei buruzko informazioa, frantsesez]
* Datuak: Q42982
* Multimedia: Allergies / Q42982
# Alerheim

Alerheim Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Donau-Ries (barrutia)|Donau-Ries]] barrutian. 2014an 1.578 biztanle zituen 23,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q505789
* Multimedia: Alerheim / Q505789
# Alerta (egoera)

Alerta hondamendi bat gertatzeko arriskua dagoenean, hura gertatu baino lehen agintari eskudunek ezartzen duten arrisku egoera da. Kalte pertsonalak ekiditeko eta kalte materialak ahalik eta gehien murrizteko asmoarekin ezartzen dute.
Larrialdi fasean eman daitekeen bigarren egoera da (aurrealerta, alerta eta alarma).

## Alerta hidrometereologikoa

Fenomeno meteorologiko batek eragin dezakeen larrialdiaren berri ematen du, esaterako: euri-jasak, uholdeak, tornadoak, urakanak, haize-bolada bortitzak eta abar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8194506
# Aitor Kintana

Aitor Kintana Zarate (Gasteiz, 1975eko uztailaren 15a - ) euskal txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

1997
* 2. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan (23 urtez azpikoan)
* 3. Bizkaiko Biran
1998
* 3. Manuel Galera Memorialan
2000
* 5. Etorkizuneko Tourrean eta etapa 1
2001
* 2. Errioxako Itzulian
* 6. Euskal Bizikletan
2002
* 2. Route du Sudean
* 7. Alpeetako Klasikoan
* 7. Dauphiné Libérén
2003
* Kataluniako Voltako etapa 1
* 6. Euskal Bizikletan

## Emaitzak lasterketa nagusietan

| Lasterketa | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | - | Utzi | 53. | - |
| Txirrindularitzako Munduko Txapelketak | - | - | - | - | - | - |

## Taldeak

* Euskaltel-Euskadi (1998-2000)
* Jazztel-Costa de Almería (2001)
* Big Mat-Auber 93 (2002)
* Labarca 2-Cafe Baqué (2003)

## Erreferentziak

* ↑ Urtekaria: Aitor Kintana

## Kanpo estekak

* Aitor Kintana - ProCyclingStats
* Datuak: Q1975071
# Aitor Iturrioz

Aitor Antonio Iturrioz Ortiz (Mexiko Hiria; 1970eko azaroaren 12a) zinema eta telebistako aktorea da.
Gehienbat bere Mexikoko Clase 406 telenobelan Max Brouer gisa egindako lanagatik ezaguna da eta bere lanagatik Rebelde telenobelan Esteban Nolasco gisa.

## Ibilbidea

Lehenik eta behin Don Francisco Presenta programako aurkezlea izan zen.
Geroago, Telebistako hainbat telenobeletan aritu zen, hala nola Retrato de familia (1995) eta Luz Clarita (1996). Geroago hainbat serietan hartu zuen parte: Mi pequeña traviesa, Por tu amor, DKDA: Sueños de juventud, Mujeres engañadas, Primer amor... a mil por hora, Tu historia de amor eta Velo de novia.
2003an Clase 406 filmean agertu zen eta 2004an Rebelde produkzioko lehen denboraldirako aukeratu zuten Esteban Nolascoren paperarekin, biak Pedro Damián-en produkzioarekin.
2006an, La fea más bella telesailean lan egin zuen, Yo soy Betty, la fea telesail kolonbiarraren bertsio berrian, eta ondoren, hurrengo urtean, Lola, érase una vez produkzioan.
2007an Al diablo con los guapos eta Muchacha italiana viene a casarse ekoizpen lanetan aritu zen. 2017an El Bienamado telesailean agertu zen.

## Bizitza pertsonala

Karyme Lozano aktore mexikarrarekin ezkondu zen, eta alaba bat izan zuten (Angela), baina dibortziatu egin ziren. Ondoren, Paola Cantú-rekin (garibaldi ohia) harremana izan zuen eta 2004an beste alaba bat izan zuen (Regina).
* Datuak: Q4699340
# Aitor Izkue

Aitor Izkue Ros (Abartzuza, 1999 - ) Nafarroako mendi bizikletako txirrindularia da.

## Palmaresa

2018
* 2. Euskadiko Openean
# Aitor Larrazabal

Aitor Larrazabal Bilbao (Bilbo, Bizkaia, 1971ko ekainaren 21a - ) euskal herritar futbolari ohia da, Athleticen jokatu zuena. Ezker atzelari lanetan aritzen zen. Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere bi partida jokatu zituen. Ezker atzelari lanetan aritzen zen. Erretiratru eta gero entrenatzaile bilakatu zen.

## Estatistikak

2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Besteak | Besteak | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Bilbao Athletic | 2. | 1989/90 | 36 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 36 | 1 |
| Bilbao Athletic | 2. | 1990/91 | 7 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 7 | 1 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 43 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 43 | 2 |
| Athletic | 1. | 1990/91 | 18 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 20 | 0 |
| Athletic | 1. | 1991/92 | 28 | 1 | 8 | 2 | - | - | - | - | - | - | 36 | 3 |
| Athletic | 1. | 1992/93 | 33 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 33 | 1 |
| Athletic | 1. | 1993/94 | 32 | 4 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 35 | 4 |
| Athletic | 1. | 1994/95 | 32 | 3 | 3 | 0 | - | - | 6 | 0 | - | - | 41 | 3 |
| Athletic | 1. | 1995/96 | 36 | 2 | 5 | 1 | - | - | - | - | - | - | 41 | 3 |
| Athletic | 1. | 1996/97 | 37 | 5 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 40 | 5 |
| Athletic | 1. | 1997/98 | 32 | 7 | 4 | 0 | - | - | 4 | 1 | - | - | 40 | 8 |
| Athletic | 1. | 1998/99 | 29 | 2 | 0 | 0 | 8 | 0 | - | - | - | - | 37 | 2 |
| Athletic | 1. | 1999/00 | 26 | 4 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 27 | 4 |
| Athletic | 1. | 2000/01 | 25 | 4 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 28 | 4 |
| Athletic | 1. | 2001/02 | 26 | 3 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | 30 | 3 |
| Athletic | 1. | 2002/03 | 21 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 22 | 2 |
| Athletic | 1. | 2003/04 | 15 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 15 | 1 |
| Athletic | Denera | Denera | 390 | 39 | 37 | 3 | 8 | 0 | 10 | 1 | - | - | 445 | 43 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 433 | 41 | 37 | 3 | 8 | 0 | 10 | 1 | - | - | 488 | 45 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q410856
# Aitor Lopez Rekarte

Aitor Lopez Rekarte (Arrasate, Gipuzkoa, 1975eko abuztuaren 18a - ), Bonba bezala ere ezaguna, euskal herritar futbolaria. Arrasaten jaioa, Arrasateko Futbol Taldean gaztetan aritu ondoren, Errealeko gazte mailan hasi eta Real Sociedad B taldera pasatu zen, hiru urte beranduago lehen taldean debutatuz. Lehen Mailan hasi zenean, bere izena zeraman peña ere sortu zuten, Bonba taldie.
Eskuin hegalari bezala atzean jokatzen du normalean, ezkerraldetik ere aritu izan den arren. Kapitain bezala ere jokatu du askotan.

## Kirol Ibilbidea

2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Sanse | 2.B | 1993/94 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Sanse | 2.B | 1994/95 | 31 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 31 | 0 |
| Sanse | 2.B | 1995/96 | 34 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 1 |
| Sanse | 2.B | 1996/97 | 32 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 32 | 1 |
| Sanse | Denera | Denera | 98 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 98 | 2 |
| Real Sociedad | 1. | 1997/98 | 31 | 1 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 34 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 1998/99 | 26 | 0 | 2 | 0 | - | - | 5 | 0 | - | - | 33 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 1999/00 | 31 | 1 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 33 | 1 |
| Real Sociedad | 1. | 2000/01 | 36 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 37 | 1 |
| Real Sociedad | 1. | 2001/02 | 36 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 37 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 2002/03 | 37 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 38 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 2003/04 | 35 | 0 | 0 | 0 | 6 | 0 | - | - | - | - | 41 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 2004/05 | 25 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 25 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 2005/06 | 31 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 31 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 2006/07 | 28 | 1 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 29 | 1 |
| Real Sociedad | Denera | Denera | 316 | 4 | 11 | 0 | 6 | 0 | 5 | 0 | - | - | 338 | 4 |
| Almería | 1. | 2007/08 | 10 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 12 | 0 |
| Almería | Denera | Denera | 10 | 0 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 12 | 0 |
| Eibar | 2. | 2008/09 | 11 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 11 | 0 |
| Eibar | Denera | Denera | 11 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 11 | 0 |
| Talderik gabe | | 2009/10 | | | | | | | | | | | | |
| Talderik gabe | | 2010/11 | | | | | | | | | | | | |
| Talderik gabe | Denera | Denera | | | | | | | | | | | | |
| Mondragon | DH | 2011/12 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Mondragon | DH | 2012/13 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Mondragon | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 435 | 6 | 13 | 0 | 6 | 0 | 5 | 0 | - | - | 459 | 6 |

## Ikus, gainera

* Luis Maria Lopez Rekarte

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Jokalariari buruzko informazioa Errealaren webgunean
* Datuak: Q410881
# Aitor Irusta

Aitor Irusta Olano, pilota arloan Irusta deituraz ezaguna (Munitibar, Bizkaia, 1992ko maiatzaren 8) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari aritzen zen, Aspe enpresarekin; gaztetxotan (kadete kategoriara heldu zen arte) aurrelari aritu zen. 2015eko urtarrilean bihurtu zen profesional, bi urterako kontratuarekin. 2018ko abenduaren 25ean utzi zion profesionala izateari, Aspek ez baitzion kontratua berritu.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Aitor Irusta: “Todavía estoy que no me lo creo”», Deia, 2015-01-13.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Irusta, el motorista que también juega a pelota», Diario Vasco, 2014-12-19.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Aitor Irusta se despide de Aspe mañana en el tercer partido de Eibar» Diario Vasco 2018-12-24 (Noiz kontsultatua: 2019-01-04).

## Kanpo estekak

* Aspe enpresaren webguneko fitxa.
* Datuak: Q19947961
# Aitor Irigoien

Aitor Irigoien Odriozola (Getaria, Gipuzkoa, 1983ko martxoaren 6a) gipuzkoar idazlea eta artikulugilea da.

## Liburuak
### Poesia

* Islak (2012)
* Datuak: Q57659765
# Aitor Kortabitarte

Aitor Kortabitarte Luengo (Bilbo, Bizkaia, 1992ko uztailaren 3a) futbolari bizkaitarra da. Aurrelari lanetan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea

2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3. | 2011/12 | 22 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 22 | 5 |
| Baskonia | 3. | 2012/13 | 29 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 29 | 5 |
| Baskonia | Denera | Denera | 51 | 10 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 51 | 10 |
| Portugalete | 3. | 2013/14 | 28 | 7 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 28 | 7 |
| Portugalete | 3. | 2014/15 | 28 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 28 | 5 |
| Portugalete | 2.B | 2015/16 | 33 | 5 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 34 | 5 |
| Portugalete | Denera | Denera | 89 | 17 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 90 | 17 |
| Somorrostro | DH | 2016/17 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Somorrostro | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Bermeo | 3. | 2017/18 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Bermeo | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Derio | DH | 2018/19 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Derio | DH | 2019/20 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Derio | DH | 2020/21 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Derio | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Somorrostro | DH | 2021/22 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Somorrostro | DH | 2022/23 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Somorrostro | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Indautxu | DH | 2023/24 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Indautxu | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Abanto | PR | 2023/24 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Abanto | DH | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Abanto | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 140 | 27 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 141 | 27 |

## Kanpo estekak

* Jokalariaren fitxa, Athletic klubaren webgunean
* Datuak: Q23907874
# Amortizazio

Ekonomian eta kontabilitatean, amortizazioa aldi ezberdinetan zehar balio iraunkor baten zatiketa adierazten duen termino bat da, balio osoa kuota ezberdinetan estaltzeko helburuarekin. Bi arlo ezberdinetan erabiltzen da, esanahi ezberdinekin:
* pasibo baten amortizazioa, ordainketa ezberdinetan zor baten itzulketa adierazten duena (adibidez, maileguaren amortizazioa 10 urtetan zehar burutuko da);
* aktibo finko baten amortizazioa, aktiboaren aldikako balio-galtzea aldi ezberdinetan zehar banatzen denean (adibidez, kamioia bizitza erabilgarria 10 urtekoa dela kalkulaturik, bere erosketa-balioa 10 urtetan amortizatuko da); aktibo baten kostua amortizatu egin dela ere esaten da aktiboak bere kostua baino handiagoak diren etekinak sortu dituenean.

## Kanpo estekak

* Amortizazio ekonomikoa eta amortizazio finantzarioa, Gizapedian.
* Datuak: Q474182
# Amory (Mississippi)

Amory Mississippiko hiri bat da. Monroe konderrian kokatua dago. 2010ean 7.316 biztanle zituen, 32,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Monroe konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q867503
* Multimedia: Amory, Mississippi / Q867503
# Amos (profeta)

    Artikulu hau Itun Zaharreko profetari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Amos».
Amos (hebreeraz: עמוֹס‎, Āmōs) Biblian, hamabi profeta txikietako bat da, haren izeneko liburuaren egilea.
Artzaina eta sikomoro piku ekoizlea zen Tekoan, Judeako basamortuaren mugan (Am 1:1). Profeta izan zen iparraldeko Israelgo Erresuman Jeroboam II.aren erregealdian (k.a. 783-k.a. 743).

## Biografia

Amos idi-gidaria eta basa-pikuen (sikomoro-pikuak) biltzailea (Am 7:14) izan zen (hauek txiroentzako elikagaitzat hartzen diren piku-mota bat dira). Pikuak ziztatzearen praktikak bere heldutasuna bizkortzea eta frutaren tamaina eta gozotasuna handitzea zuen helburu. Jahvehk, David artzainarekin egin zuen bezala, zerbitzu publikoa emateko deitu eta Amos artaldearen atzetik hartu eta profeta bihurtu zuen. Hegoaldeko basamortuko bakartasunetik, Amos hamar tribuko erresuma idolatrara bidali zuen, Samaria bere hiriburura hain zuzen ere. Amosek bere profezia-lana Oziasen erregealdian gertatu zen lurrikara handia baino bi urte lehenago hasi zuen. Amosen profezia-lanak 26 urteko epea iraun zuen, k.a. 829 eta k.a. 804 artean. Amos profeta gisa hain handia izan zen, non Zakariasek ere 300 bat urte geroago aipatu baitzuen (Za 14:5).
Amosek, artzain baten zakartasun eta estilo zuzenarekin eta Jahvehrekiko leialtasunak inspiratuta, eliteen ustelkeria, injustizia soziala eta bizitza-konpromisotik kanpoko erritualismoa gaitzetsi zituen, Israelen amaiera iragarriz. Amasias apaizak erregearen aurka konspiratzea leporatu zion (Am 7:10-11), eta Bethelgo tenplutik bota zuten (Am 7:12-13). "Profeten Bizitza" lan apokrifoaren arabera, Amasiasen seme batek buruan zauritu, eta horren ondorioz hil zen bere lurraldera iristean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 177. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (III). Bibliako pertsona-izenak. .
* ↑ Coogan, Michael. A Brief Introduction to the Old Testament. Page 257. Oxford: Oxford University Press, 2009.
* ↑ Holman Bible Editorial Staff, Holman Concise Bible Dictionary, B&H Publishing Group, USA, 2011, p. 21
* ↑ Anderson, Francis I., and David Noel Freedman, Amos, The Anchor Yale Bible, vol. 24A, New Haven: Yale University Press, 2008. Page 24.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213850
* Multimedia: Amos (Biblical figure) / Q213850
# Amorruaren ume

Amorruaren ume (ingelesez Child of Rage) Jim Thompson idazle estatubatuarrak idatzitako eleberri bat da. 1972an argitaratu zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Allen ama zuri batek hazitako mutil beltz bat da. Amarengandik jasotako abusuek institutuz institutu joaten den mutil zail bihurtzen dute. Gainera, neskekin harremanak izateko ezintasuna du, haiek umiliatzen bakarrik gozatzen baitu. Halaber, neskak berarengandik uxatzeko era bat da umilazioaren joera. Allenen desio bakarra da bere amarekin oheratzea.
Horretaz gain, oso gertaera gogorren barnean ikusiko du bere burua. Momentu horretan, bizitza ezinezko bihurtu dioten pertsonen aurkako mendekua hasiko da harilkatzen. Mendekuaren lehen xedea bere ama izango da.

## Pertsonaiak

* Allen Smith: protagonista.
* Mary Smith: Allenen ama. Inoiz ez du semea maite izan. Jasan behar duen zigortzat hartzen du hura.
* Velie: institutuko zuzendaria. Ez du ondo tratazen Allen. Beronen amaz maitemintzen da.
* Josie Blair: institutuko idazkaria. Aita zuri baten neska beltz bat da. Allenez maitemintzen da.
* Blair sarjentua: Josieren aita.
* Steve eta Liz Hadley neba-arrebak: beltzak dira. Intzestu-harremana dute. Liz Allenez maitemintzen da.
* Hadley sendagilea: neba-arreben aita. Beltza da baina harreman gutxi du beltzekin. Bere paziente guztiak zuriak dira. Allenen amarekin sexu-harreman ugari izan du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253380
# Amos (Quebec)

Amos Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Abitibi-Témiscamingue eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Abitibi konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 12,671 biztanle zituen 430.67 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141705
* Multimedia: Amos, Quebec / Q141705