# Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatiba

Cooperativa de Transporte Urbano de Pamplona (Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatiba euskaraz, COTUP laburtua) errepide bidezko bidaiarien garraioan aritzen zen Iruñerrian.
Enpresa 1970an sortu Autobuses Pamplona enpresaren ordez, La Villavesa SA -ren filiala, hiri-garraioaren arduraduna, porrot egin berri zuena.
Langileen kooperatiba bat zen, gehienbat La Villavesa SA eta Autobuses Pamplona enpresetako langile ohiek osatua.

## Historia

1969an, Autobuses Pamplona enpresaren eta, ondorioz, La Villavesa SA -ren finantza-krisiaren ondorioz, bi enpresak desagertu egin ziren, hiriarteko ibilbideak La Montañesari eta hirikoak sortu berria zen Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatibari edo COTUP -i lagaz. Hasiera batean 97 langilek osatzen zuten kooperatiba hori, gehienak Autobuses Pamplona enpresakoak, eta "villavesa" izenekoen agintea hartzea erabaki zuten, funtzionatzen jarrai zezaten.
Garai hartan estreinatu zen COTUP konpainiaren hiri-lineak garai hartan Argentinako plazan zeuden, gaur egun Vínculo plazan, Iruñeko Lehen Zabalgunean, Pablo Sarasate pasealekutik etxadi batera.
1990ean, linea zabaldu zen Conde Rodeznotik Unibertsitate Publikora. Gainera, linea bitan banatu zen: eta . 1993an linea sortu zen, linearen distantzia murriztuz. 1995ean, linea bitan banatu zen: eta .
1990. urtean, Lurreko Garraioak Antolatzeko 16/1987 Legea onartu zen, eta horren ondoren etorri ziren Errepideko Garraio Publikoa Arautzeko 7/1998 Foru Legea eta Iruñerriko Bidaiarien Garraio Erregularra Arautzeko 8/1998 Foru Legea. Lehenengoak kontzesio guztiak bateratu behar zirela ezartzen zuen, kontzesio berri baten pean. Bigarrenak Iruñerriko Mankomunitateari ematen zizkion garraio-eskumenak, Iruñerriko 1999ko Hiri Garraioko Planak berretsitakoak, Nafarroako Gobernuak eginak.
Mankomunitateak 1999ko irailaren 30ean onartu zuenez, sei hilabeteko epea eman zitzaien COTUP eta La Montañesa enpresei enpresa bakarrean bat egin zezaten. Hori lortu ez zenez, 2002ko otsailaren 6ra arte itxaron zen bi kontzesioak amaitu eta bi enpresetatik zein geratuko zen zerbitzuarekin zehazteko lehiaketa itxi bat egin ahal izateko. Horrela, bada, 2002ko irailaren 12an La Montañesaren aldeko kontratu bakarra esleitu zen, eta urte bereko abenduan hasi zen sare bateratu osoarekin lanean. Horren ostean, La Montañesak COTUP taldea bereganatu zuen, eta, beraz, langile guztiak La Montañesako kide izatera pasatu ziren.
2004an, Veoliak La Montañesaren akzio guztiak erosi zituen, bere enpresan sartuz eta kontzesioaren titular bihurtuz.

## Zerbitzuak
### Hiri garraioa

Enpresak 12 linea zituen guztira, 1995ean 15 izatera pasa zirenak, guztiak Iruñetik. 1970ean Autobuses Pamplona operatu zutenen oinordekoak ziren, eta 1999an Eskualdeko Hiri Garraioa sarean sartu ziren zenbaki berarekin ( linea izan ezik).
COTUP -eko lineen 1989n Izenak eta leku-izenak orduan idazten ziren bezala agertzen dira, letra etzanez gaur egungoak :
| Linea | Izena | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera | Geldialdiak | Maiztasuna | Maiztasuna |
| Linea | Izena | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera | Geldialdiak | Lanegunak | Jaiegunak |
| | Universidad Unibertsitatea | Universidad Privada Unibertsitate pribatua | Pio XII etorbidea · Argentina Plaza · Karlos III etorbidea | Conde Rodezno | 8 | 20' | - |
| | Echavacoiz-Iturrama Etxabakoitz-Iturrama | Echavacoiz Etxabakoitz | Urdanotz · Pio XII etorbidea · Argentina Plaza · Antso Azkarra etorbidea · Iturrama kalea | Iturrama | 19 | 12' | - |
| | San Pedro San Pedro | Argentina | Argentina Plaza · Bernardino Tirapu kalea · Celayeta etorbidea · San Kristobal kalea · Labrit Aldapa · Argentina Plaza | Argentina | 18 | 6' | 8' |
| | Hospital Ospitalea | Argentina | Argentina Plaza · Pio XII etorbidea · Irunlarrea kalea | Hospital Ospitalea | 10 | 7' | 7' |
| | Milagrosa-Chantrea Arrosadia-Txantrea | Milagrosa Arrosadia | Sadar kalea · Zaragoza etorbidea · Argentina Plaza · Labrit Aldapa · San Kristobal kalea | Chantrea Txantrea | 20 | 7 | 10' |
| | Rochapea-Sta. María La Real Arrotxapea-Arrosadia | Rochapea Arrotxapea | Bernardino Tirapu kalea · Kale nagusia · Argentina Plaza · Karlos III etorbidea · Zangoza kalea | Santa María La Real Arrosadia | 22 | 15' | 30' |
| | Chantrea-Vistabella Txantrea-Mendebaldea | Chantrea Txantrea | Ezkaba kalea · San Kristobal kalea · Atarrabia etorbidea· Celayeta etorbidea · Sanduzelai etorbidea · Barañain etorbidea | Vistabella Mendebaldea | 18 | 20' | 20' |
| | San Juan Donibane | Argentina | Argentina Plaza · Baiona etorbidea · Iratxeko Monasterioa kalea | San Juan Donibane | 7 | 8' | 11' |
| | San Jorge Sanduzelai | Argentina | Argentina Plaza · Baiona etorbidea · Nafarroa etorbidea · Sanduzelai etorbidea | San Jorge Sanduzelai | 10 | 6' | 12' |
| | Ermitagaña-Beloso Ermitagaña-Lezkairu | Ermitagaña | Ermitagaña kalea · Baiona etorbidea · Argentina Plaza · Bexe Nafarroa etorbidea · Beloso kalea / Fuente de la Teja kalea | Beloso Lezcairu | 15 | 30' / 60' | 30' / 60' |
| | Nocturno Gauekoa | Argentina | San Kristobal kalea · Atarrabia etorbidea · Celayeta etorbidea · Sanduzelai etorbidea · Baiona etorbidea | Argentina | 8 | 20' | 20' |
| | Santa Lucía Buztintxuri | Argentina | Argentina Plaza · Baiona etorbidea · Iratxeko Monasterioa kalea · Nafarroa etorbidea · Etxauri errepidea | Santa Lucía Buztintxuri | 8 | 3 egunean | 60' |
COTUP -eko lineen 1995ean Izenak eta leku-izenak orduan idazten ziren bezala agertzen dira, letra etzanez gaur egungoak :
| Izena | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera | Geldialdiak | Maiztasuna | Maiztasuna |
| Izena | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera | Geldialdiak | Lanegunak | Jaiegunak |
| | Universidades Unibertsitateak | Universidad Privada Unibertsitate pribatua | Pio XII etorbidea · Argentina Plaza · Karlos III etorbidea · Taxoare kalea | Universidad Pública Unibertsitate publikoa | 15 | 20' |
| | Echavacoiz-Iturrama Etxabakoitz-Iturrama | Echavacoiz Etxabakoitz | Urdanotz · Pio XII etorbidea · Argentina Plaza · Antso Azkarra etorbidea · Iturrama kalea | Iturrama | 24 | 10' |
| | San Pedro San Pedro | Argentina | Argentina Plaza · Bernardino Tirapu kalea · Celayeta etorbidea · San Kristobal kalea · Labrit Aldapa · Argentina Plaza | San Pedro | 20 | 10' |
| | Hospitales Ospitaleak | Argentina | Argentina Plaza · Pio XII etorbidea · Irunlarrea kalea | Hospital Ospitalea | 15 | 11' |
| | Orvina 1 y 3-Universidad Txantrea-Unibertsitatea | Orvina 1 y 3 Txantrea | San Kristobal kalea · Labrit Aldapa · Argentina Plaza · Zaragoza etorbidea · Sadar kalea · Katalunia kalea | Universidad Pública Unibertsitate publikoa | 22 | 11' |
| | Rochapea-Universidad Arrotxapea-Unibertsitatea | Rochapea Arrotxapea | Bernardino Tirapu kalea · Kale nagusia · Argentina Plaza · Karlos III etorbidea · Zangoza kalea · Gaiarre kalea | Universidad Pública Unibertsitate publikoa | 20 | 15' |
| | Chantrea-Límite Barañain Txantrea-Barañaingo muga | Chantrea Txantrea | Ezkaba kalea · San Kristobal kalea · Atarrabia etorbidea· Celayeta etorbidea · Sanduzelai etorbidea · Barañain etorbidea | Barañain | 20 | 12' |
| | San Jorge Sanduzelai | Argentina | Argentina Plaza · Baiona etorbidea · Iratxeko Monasterioa kalea · Nafarroa etorbidea | San Jorge Sanduzelai | 11 | 10' |
| | RENFE-Universidad RENFE-Unibertsitatea | San Jorge Sanduzelai | Nafarroa etorbidea · Baiona etorbidea · Argentina Plaza · Karlos III etorbidea · Taxoare kalea | Universidad Pública Unibertsitate publikoa | 20 | 20' |
| | San Jorge-San Miguel Sanduzelai-San Migel | San Jorge Sanduzelai | Nafarroa etorbidea · Baiona etorbidea · Argentina Plaza · Bexe Nafarroa etorbidea · Beloso kalea | Beloso | 17 | 20' |
| | Orvina 2-Universidad Txantrea-Unibertsitatea | Orvina 2 Txantrea | Kanal kalea · Labrit Aldapa · Argentina Plaza · Zaragoza etorbidea · Sadar kalea · Katalunia kalea | Universidad Pública Unibertsitate publikoa | 22 | 15' |
| | Mendillorri Mendillorri | Ermitagaña | Ermitagaña kalea · Baiona etorbidea · Argentina Plaza · Bexe Nafarroa etorbidea · Amokain kalea · Gorraitz kalea | Mendillorri | 17 | 12' |
| | San Jorge-Lezcairu Sanduzelai-Lezkairu | San Jorge Sanduzelai | Nafarroa etorbidea · Baiona etorbidea · Argentina Plaza · Bexe Nafarroa etorbidea · Fuente de la Teja kalea | Lezcairu Lezkairu | 17 | 20' |
| | Nocturno Gauekoa | Argentina | San Kristobal kalea · Atarrabia etorbidea · Celayeta etorbidea · Sanduzelai etorbidea · Baiona etorbidea | Argentina | 27 | 20' |
| | Landaben | Argentina | Argentina Plaza · Baiona etorbidea · Iratxeko Monasterioa kalea · Nafarroa etorbidea · Etxauri errepidea · Landaben | Landaben Santa Lucía | 11 | - / 3 egunean |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) País, El. (2004-06-24). «FCC consigue el transporte urbano de Pamplona y su comarca al comprar La Montañesa» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-05-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) Larrea, Pilar Fernández. (2018-04-03). «50 años de la Cotup | SeleccionDN+» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-03-25).
* ↑ Hirigintza Gerentzia, Iruñeko Udala. (2002). ANEXO V El sistema de comunicaciones. .
* ↑ «Lexnavarra» www.lexnavarra.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-03-25).
* ↑ «Lexnavarra» www.lexnavarra.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-03-25).
* ↑ Contratación del transporte urbano de la comarca de Pamplona. .
* ↑ (Gaztelaniaz) PAMPLONA, A. O.. (2009-04-25). «Kilómetros de historia | Últimas noticias de Pamplona en Diario de Navarra» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-03-25).

## Ikus, gainera

* Eskualdeko Hiri Garraioa
* La Villavesa SA
* Autobuses Pamplona
* La Montañesa
* Transports Ciutat Comtal

## Kanpo estekak

* Datuak: Q95197448