OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kellie Harrington

Kellie Anne Harrington, (Dublin, Irlanda, 1989ko abenduaren 11), Arina kategorian aritzen den boxeolari irlandarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen Arina kategorian, Irlanda ordezkatuz; Tokion, Beatriz Ferreira brasildarraren (zilarrezko domina), Sudaporn Seesondee thailandiarraren eta Mira Potkonen finlandiarraren (brontzezko dominak) aurretik sailkatu zen.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen berriro.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Emakumezkoa, Arina kategoria. |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | Emakumezkoa, 60 kg |

## Erreferentziak

* ↑ «Kellie Harrington» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Kellie Harrington" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58494903
* Multimedia: Kellie Harrington / Q58494903
# Kieran Tierney

Kieran Tierney (Douglas, 1997ko ekainaren 5a) manxar-eskoziar futbolaria da. Gaur egun, Real Sociedad taldean jokatzen duena, ezker atzelaria.
Man uhartean jaio zen era hamar hilabete zituela Eskoziara joan zen. Zazpi urte zituela, Celtic FCko haurrentzako taldean sartu zen, eta lehen taldean hasi zen, 2015eko apirilean. Arsenal FCk 2019an fitxatu zuen. 2023-24 denboraldian Arsenalak Real Sociedaden laga zuen. Lesioen ondorioz, 20 partida baino ezin izan zituen jokatu.
2016an jokatu zuen lehen partida Eskoziako futbol selekzio nazionalarekin. UEFA Euro 2020 eta UEFA Euro 2024 txapelketetan Eskoziako selekzioarekin parte hartu zuen.
* Datuak: Q19888012
* Multimedia: Kieran Tierney / Q19888012
# Kieren Perkins

Kieren John Perkins (Brisbane, 1973ko abuztuaren 14a) australiar igerilari ohia da. Olinpiar Jokoetan urrezko bi domina (Bartzelona eta Atlanta) eta zilarrezko bat (Sydney) irabazi zituen 1.500 metroetan. Gainera, 400 metroko proban zilarrezko domina irabazi zuen Bartzelonan. 1994an munduko txapelduna izan zen 1.500 eta 400 metroko probetan eta txapeldunordea 1991n 1.500 metroetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q362197
# Kieran Reilly

Kieran Darren David Reilly (2001eko uztailaren 12a) Gatesheadeko txirrindulari britainiarra da eta BMX estilo librean lehiatzen da. 2023ko abuztuan Munduko Txapeldun bihurtu zen eta 2024ko Udako olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Lehiaketa |
| 2024 | Paris | 02 ! | BMX estilo librea |
| Munduko Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Lehiaketa |
| 2023 | Glasgow | 01 ! | BMX estilo librea |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Lehiaketa |
| 2022 | Munich | 02 ! | BMX estilo librea |
| Europako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Lehiaketa |
| 2023 | Krakovia | 01 ! | BMX estilo librea |

## Erreferentziak

* ↑ Wilson, Scott. (18 July 2023). «Gateshead BMX star Kieran Reilly pursuing his Olympic dream» The Northern Echo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113512555
* Multimedia: Kieran Reilly / Q113512555
# Kierikkiko zeramika

Kierikkiko zeramika (finlandieraz, Kierikin keramiikka) k.a. 3200. urtean Finlandian sortu zen zeramika mota bat da. Ipar Ostrobotnia eskualdean eratu zen batik bat, Iijoki ibaiaren inguruan eta Botniako badiaren ertzean, eta ustez, erraldoien elizekin lotura estua duen zeramika da. Pöljäko zeramika ez bezala, Kierikkikoa gizarte aberats batek sortu zuela dirudi eta adituek, zuzenean Kordeleztatutako zeramikarekin lotzen dute. Badirudi gizarte hau gaur egungo samien arbaso zela, zeramika honen laginak antzinako samien eremuan aurkitu direlako, Finlandiaren ipar-ekialdean hain zuzen.
Zeramika mota honi, objektuak aurkitutako herriaren izena eman zioten arkeologoek, Kierikki herriarena hain zuzen. Indusketak 1960ko hamarkadan hasi ziren eta ordutik, ontzien zati asko aurkitu dituzte. Ustez, Pöljäko zeramikaren bertsio aberatsagoa dugu Kierikkikoa, izan ere, ontziek apaingarri gehiago dauzkate eta dimentsio handiagoa dute. Gainera, aurkitutako objektuekin batera, anbarrezko bitxi ugari aurkitu dira.

## Erreferentziak

* ↑ helsinki.fi/keram/kierikki
* ↑ kierikki.fi/kivikausi

## Ikus, gainera

| Finlandiako historiaurrea | Kierikki | Kordeleztatutako zeramika kultura |

## Kanpo estekak

* Kierikki (Alemanez) (Finlandieraz) (Ingelesez)
* Datuak: Q12261456
# Kieran Hanrahan

Kieran Hanrahan (Ennis, Clare konderria, 1957) musikari eta irrati esatari bat da. Hamalau urterekin irlandar banjo tenorea jotzen hasi eta Irlanda Osoko Txapelketa irabazi zuen. Urte luzez musika talde askotako kide izan da, tartean Stockton's Wing, Inchiquin, eta Templehouse Ceili Band.
1991tik aurrera RTÉko irratsaioetako esataria da. Gaur egun, Ceili House irlandar folk musika herrikoiari buruzko irratsaioa aurkezten du.
The Field (1990) filman kameo bat ere egin zuen, festako banjo-jotzaile bezala.

## Diskografia

* Hainbat artista: The Field (soinu banda) (1990). Antzezpen laburra: Festako banjo-jotzailea.
* The Chieftains: The Long Black Veil (1995): Hanrahan musikari gonbidatu bezala agertu zen.
* Kieran Hanrahan plays the Irish Tenor Banjo (1998)
* This Is My Father (soinu banda) (1998). Antzezpen laburra: Musika taldeko burua.
* Various artists: Agnes Browne (soinu banda) (2000)

## Kanpo estekak

* Ceili House irratsaioaren webguna (Ingelesez)
* Datuak: Q2069972
# Kieran Smith

Kieran Smith (Ridgefield, Connecticut (AEB) 2000ko maiatzaren 20a) igerian aritzen den kirolari estatubatuarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat lortu zituen: 400 m estilo librean, brontzezko domina lortu zuen 3.43,94ko denborarekin, Ahmed Hafnaoui tunisiarraren (urrezkoa, 3.43,36koarekin) eta Jack McLoughlin australiarraren (brontzezkoa, 3.43,52koarekin) aurretik sailkatuz.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, zilarrezko domina bat eskuratu zuen 4x200 m librean.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | 400 m estilo librea, gizonezkoa |
| 2024 | Paris ( Frantzia) | 02 ! | 4x200 m librea |

## Erreferentziak

* ↑ «Kieran Smith» olympedia.org 2021-10-22an begiratua. (Ingelesez)
* ↑ "Kieran Smith" Olympics.com 2021-10-22an begiratua
* ↑ Igeriketa, 400 m estilo librea, emaitzak 2020 olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107219624
# Kiernozia udalerria

Kiernozia Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Łowicz barrutian kokatuta. 76,23 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3462 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2220897
* Multimedia: Gmina Kiernozia / Q2220897
ieaLodzeko voivoderriko udalerriak :
# Kieran Doherty

Kieran Doherty, irlanderaz Ciarán Ó Dochartaigh (1955e urriaren 16a, Belfast – 1981eko abuztuaren 2a, Maze espetxea) irlandar errepublikarra, gose grebalaria, Teachta Dála (TD) eta Behin-behineko IRAko kidea izan zen. 1981eko Irlandako gose greban hil zen 10 errepublikar presoetako bat izan zen.
Belfast hiriko Andersonstown auzunean jaioa, 6 seme-alabez osatutako familia bateko hirugarren semea zen. Doherty anaiak eremuan txirrindularitzan eta kirolean jarduteagatik ezagunak ziren. 1971an Kieranek Antrim GAA taldearekin nerabe mailako futbol gaeliko domina bat irabazi zuen.
1971an Fianna Éireann errepublikar gazte erakundeko kide egin eta 1973ko otsaila eta 1975 artean Britainiar Gobernuak barneratze-eremu batean espetxeratua izan zuen. Michael eta Terence anaiak ere 1972-1974 artean espetxeratuak egon ziren.
1976ko abuztuan atentatu saiakerarangatik atxilotua izan zen. Arma eta lehergailuen jabetzarengatik 18 urteko espetxealdiaz eta auto leherketarengatik 4 urteko espetxealdiaz zigortu zuten.
1981eko Irlandako gose grebara batu eta maiatzaren 22an gose grebari ekin zion. Abuztuaren 2ean 25 urte zituela zendu zen, 73 egunez gose-greban egon ondoren. 1920an Cork hiriko Terence MacSwiney alkate eta gosegrebalariak baina egun bat gutxiago.
Gose greban zegoela 1981eko Irlandako Errepublikako Hauteskun Nagusietan Cavan–Monaghan barrutian hautagai aurkeztu zen, errepublikar preso gosegrebalariez osatutako Anti H-Block hautesmarka ordezkatuz. 10.063 bozkekin irabazlea izan zen. Hauteskunde horietan Irlandako Errepublikan ordezkaritza irabaztea lortu zuten Anti H-Block hautesmarkak bi hautagaiek orduko Fianna Fáil alderdiko Charles Haughey hautagai nagusiarekin Irlandako Gobernuaren kolore aldaketa adostu eta eratzeari uko egin zioten, ondorioz Fine Gael eta Alderdi Laborista elkartu eta Garret FitzGerald lehendakaria izendatua izan zen.

## Ikus gainera

* 1981eko Irlandako gose greba
* Datuak: Q714741
# Kieran Read

Kieran Read (Papakura, Auckland, 1985eko urriaren 26a) zeelandaberritar errugbilari ohia da, hirugarren lerroko hegal eta hirugarren lerroko erdiko postuetan aritzen zena. 2007-2019 bitartean, Super Rugby txapelketako Crusaders taldean jokatu zuen. Bi aldiz irabazi zuen Munduko Errugbi Kopa Zeelanda Berriko selekzioarekin, 2011n eta 2015ean, eta kapitaina izan zen 2016tik. World Rugbyren urteko jokalari onena aukeratu zuten 2013an.

## Palmaresa
### Crusaders

* Super 14
** irabazlea: 2008
* Super Rugby
** irabazlea: 2017, 2018, 2019

### Zeelanda Berriko selekzioa

* Tri Nations/The Rugby Championship
** irabazlea: 2010, 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018
* Munduko Errugbi Kopa
** irabazlea: 2011, 2015

## Erreferentziak

* ↑ Kieran Read named world player of the year as New Zealand dominate. bbc.co.uk (Noiz kontsultatua: 2018-3-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q984446
* Multimedia: Kieran Read / Q984446
# Karbomoilo taldea

Karbomoilo taldea, kimikan, -CO-NH$_2$ taldekamendu atomikoari deritzo. Peptidoetan agertzen da, haren laburpena Cbm- izanez.

## Erreferentziak

* ↑ Otto-Albrecht Neumüller (Hrsg.): Römpps Chemie-Lexikon. Band 1: A–Cl. 8. neubearbeitete und erweiterte Auflage. Franckh'sche Verlagshandlung, Stuttgart 1979, ISBN 3-440-04511-0, S. 539.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1035462
* Multimedia: Carbamoyl group / Q1035462
# Karbonatazio

Karbonatazioa meteorizazio kimiko bat da, paisai karstikoetan soilik gertatzen dena. Uretan disolbaturiko CO2 molekulek CaCO3 kareharrian egindako eraso azidoan datza.
H2O + CO2 -> H2CO3 azido karbonikoa izanki:
CaCO3 + H2CO3 <-> Ca^(2+) + 2HCO3^(-)

## Ikus, gainera

* Espeleotemak
* Haitzulo
* Karstiko
* Kareharri
* Kaltzita
* Euskal Herriko geologia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q902902
* Multimedia: Carbonatation / Q902902
# Karbocernaita

Carbocernaita karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Carbocernaita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Ca,Na)(Sr,Ce,Ba)(CO3)2}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Carbocernaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Karbodiimida

Kimika organikoan karbodiimida (IUPAC: metanodiimina) RN=C=NR formulako funtzio-taldea da. Karbodiimida guztiak sintetikoak dira.
Dialkilkarbodiimidak egonkorrak dira. Bestetik, giro-tenperaturan likidoak diren diarilkarbodiimidak dimeroak eta polimeroak osatzeko joera dute. Aitzitik diarilkarbodiimida solidoak egonkorrak dira, nahiz eta urik dagoenean hidrolizatzeko joera duten.

## Sintesia

Karbodiimidak sintetizatzeko molde klasikoa tioureen deshidrosulfurazioa da, merkurio oxidoaren moduko erreaktiboak usatuz.
    (R(H)N)$_2$CS + HgO → (RN)$_2$C + HgS + H$_2$O
Isozianatoetatik abiatuz ere lor daitezke karbodiimidak, fosfina-oxidoak katalizatzaile gisa usatuz.
    2 RN=C=O → (RN)$_2$C+ CO$_2$
Erreakzioa itzulgarria da

## Erabilera

Karbodiimidak erreaktibo gisa baliatzen dira sintesi organikoan. Adibidez N,N'-diziklohexilkarbodiimida (DCC) amidak eta esterrak sintetizatzeko baliatzen da, bereziki peptidoen sintesian fase solidoan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Williams, Andrew; Ibrahim, Ibrahim T.. (1981-12-01). «Carbodiimide chemistry: recent advances» Chemical Reviews 81 (6): 589–636. doi:10.1021/cr00046a004. ISSN 0009-2665. (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ (Ingelesez) «Organic Syntheses Procedure» orgsyn.org (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ (Ingelesez) Kurzer, Frederick; Douraghi-Zadeh, K.. (1967-04-01). «Advances in the Chemistry of Carbodiimides» Chemical Reviews 67 (2): 107–152. doi:10.1021/cr60246a001. ISSN 0009-2665. (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ (Ingelesez) Monagle, John J.. (1962-11). «Carbodiimides. III. Conversion of Isocyanates to Carbodiimides. Catalyst Studies» The Journal of Organic Chemistry 27 (11): 3851–3855. doi:10.1021/jo01058a022. ISSN 0022-3263. (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q420241
* Multimedia: Carbodiimides / Q420241
# Karboirita

Karboirita silikato motako minerala da eta chloritoid taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Karboirita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {FeAl2(GeO4)O(OH)2}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Carboirite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3658275
* Multimedia: Carboirite / Q3658275
# Karbonatodun gortina

Karbonatadun gortinak , kaltzitaz eratutako espeleotemak dira. Paisai karstikoen eremu endorreikoetan formatzen dira. CaCO$_3$ edo kaltzitadun ur azidoak CO$_2$ askatzean, CaCO$_3$ prezipitatu egiten da. Uraren abiada motela bada estalaktitak sortuko dira, baina arina bada, karbonatodun gortinak eratzen dira.

## Ikus, gainera

* Espeleotemak
* Haitzulo
* Karstiko
* Kareharri
* Kaltzita
* Euskal Herriko geologia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3391396
* Multimedia: Flowstones / Q3391396
# Karbobystrita

Carbobystrita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Carbobystrita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na8(Al6Si6O24)(CO3) * 3.5H2O}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Carbobystrite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Karbokatioi

Karbokatioia da karbono-atomoan karga positiboa duen katioi organiko ezegonkorra [adibidez, trifenil metilo katioia: (C$_6$H$_5$)$_3$−C$^+$$_.$

## Egitura eta ezaugarriak

Karbokatioiek egitura laua dute. Karbono-atomoek sp$^2$ hibridazioa izaten dute eta hibridatu gabeko p orbitala hutsik dago, hots, elektroirik ez du. Beste hitz batzuetan, kargatutako karbono-atomoak sei elektroi bakarrik ditu balentzia-geruzan eta egonkortasuna ematen duen zortzikotearen legea ez du betetzen. Ondorioz, oso erreaktiboak eta ezegonkorrak dira. Dena den, erreaktibitate-eskala bat ezar daiteke alkilo-karbokatioietan: tertziarioak > sekundarioak > primarioak > CH$_3$$^+$.
Karbokatioiak karga positiboa duenez, elektroizalea da eta hidroxilo edo halogeno ioien moduko nukleozaleek erreakzionatzen dute beraiekin.

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-02-17).
* ↑ Anakabe, Eneritz & Arrasate,, Sonia. (2012). Kimika organikoa. EHU, 5 or. ISBN 978-84-9860-672-0..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q212270
* Multimedia: Carbocations / Q212270
# Karbonato

Karbonatoak azido karbonikoko gatzak edo R-O-C(=O)-R'ko esterrak dira. Gatz guztiek CO$_3$$^{2-}$ anioia dute eta azido karboniko H$_2$CO$_3$ hipotetikotik eratorriak dira. pHaren arabera (disoluzioaren azidotasuna) bikarbonato eta karbono dioxidoekin orekan daude.
Karbonato gehienak, metal alkalinozko karbonatoak izan ezik, uretan ez dira oso disolbagarriak. Ezaugarri honegatik geokimikan oso garrantzitsuak dira eta mineral eta arroka askotan agertzen dira.
Gehien agertzen den karbonatoa karbonato kaltzikoa (CaCO$_3$) da, hau forma ezberdinetan agertu daiteke, kaltzita moduan, aragonito moduan (temperatura altuko polimorfoa), kareharri moduan bere era trinkoan bada, marmol moduan mineral metamorfikoa bada eta hareharrietan zementu natural moduan.
Kaltzioaren parte bat magnesioz ordezkatzen bada dolomita CaMg(CO$_3$)$_2$ eratzen da.
Karbonato asko tenperatura altuetan ezegonkorrak dira, honen ondorioz karbono dioxidoa galtzen dute eta oxidoak bihurtzen dira.

## Ikus, gainera

* Haluro
* Sulfuro
* Silikato
* Mineralogia
* Petrologia
* Euskal Herriko geologia
* Haitzulo
* Kristalografia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181699
* Multimedia: Carbonates / Q181699
# La Crau kantonamendua

La Crau kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Guztira 6 udalerri ditu eta La Crau da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q283137
# La Crescenta-Montrose (Kalifornia)

La Crescenta-Montrose Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Los Angeles konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. 19.997 biztanle ditu, 8,902161 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Los Angeles konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1798748
* Multimedia: La Crescenta-Montrose, California / Q1798748
# La Covatilla

Sierra de Béjar - La Covatilla Erdialdeko Sistemako eski estazioa da, Salamancako probintziako La Hoya udalerrian dagoena. 2001ean inauguratu zuten eta hasieran hiru pista besterik ez zituen. Bere irekiera gatazkatsua izan zen oso, izan ere, gertuko Candelario mendizerra babestutako eremua da.
Espainiako Itzulian askotan igo dute:
| Edizioa | Garailea |
| 2002 | Santiago Blanco |
| 2004 | Félix Rafael Cárdenas |
| 2006 | Danilo di Luca |
| 2011 | Daniel Martin |
| 2018 | Benjamin King |
| 2020 | David Gaudu |

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Eski estazioaren webgune ofiziala
* Datuak: Q4566905
* Multimedia: Sierra de Béjar-La Covatilla / Q4566905
# La Couyère

La Couyère (bretainieraz Ar Gouer) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1063092
* Multimedia: La Couyère / Q1063092
# La Crescent (Minnesota)

La Crescent Minnesotako hiri bat da. Houston konderrian kokatua dago. 2010ean 4.830 biztanle zituen, 7,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Houston konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1004411
* Multimedia: La Crescent, Minnesota / Q1004411
# Kodeina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Kodeina edo metilmorfina opioan dagoen eta modu naturalean lortzen den alkaloide bat da.
Kodeina min arinak tratatzeko erabil daiteke; gainera, menpekotasuna sortzen duen arren, ez da morfinak sortzen duena bezainbestekoa.

## Farmakologia

Metilmorfina izenak dioen bezala, kodeina morfina metilatua da. Metil talde horri esker, bioerabilgarritasun handiagoa du eta hobeto zeharkatzen ditu hesiak, hau da, mintz biologikoak.
Kodeina profarmako bat da, hots, gibelera heldutakoan metabolizatu egiten da morfina emanez eta, beraz, aktibo bihurtuz. Hala ere, eraldaketa abiadura txikia denez, haren efektu terapeutikoa ahulagoa da eta efektu sedatzaile txikiagoa du. Gaur egun zalantzan jartzen da desmetilazio hori beharrezkoa ote den aktiboa izan dadin.
Konprimatuta, xarabe gisan edo injektagarri moduan erabiltzen da kodeina.

## Indikazioak

* Eztularen kontra
* Beherakoaren kontra
* Erditzearen minak tratatzeko

## Albo-ondorioak

Eragin desiragaitzak morfinarenak bezalakoak dira: desmetilatzean, morfinaren egitura hartzen du, baina askoz ere ahulagoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q174723
* Multimedia: Codeine / Q174723
# Kodersdorf

Kodersdorf Alemaniako udalerria da. Saxonia estatuan dago, [[Görlitz (barrutia)|Görlitz]] barrutian. 2014an 2.558 biztanle zituen 42,27 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q506108
* Multimedia: Kodersdorf / Q506108
# Kodetzaile

Kodetzailea, batzuetan ere kodifikatzailea deitua, seinale elektroniko bat (bitstreama adibidez) edota datuak kode bihurtzen duen gailua da. Informazioaren tratamendu automatikoa eta datu-transmisioa errazteko erabiltzen da. Kodetutako informazioa bere jatorrizko formara bihurtzeko, deskodetzailea erabiltzen da.

## 4 sarrerako eta 2 irteerako kodetzailea

Kodetzaile batek 2$^n$ sarrerako linea eta n irteerako linea ditu. Irteerako lineek sarreran dagoen balioarekin bat datorren kode bitarra sortzen du. 4 sarrerako eta 2 irteerako kodetzaileak sarreran lau bit hartzen ditu eta bi bit ematen ditu irteeran. Beraz, kasu honetan, lau irteera mota existitzen dira eta ondorengo konbinazio hauek dira: 0001, 0010, 0100 eta 1000.
* 4 sarrerako eta 2 irteerako kodetzailea ate logikoekin irudikatua.
| A$_3$ | A$_2$ | A$_1$ | A$_0$ | F$_1$ | F$_0$ |
| 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 |
| 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 |
| 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 |
Kodetzaileetan bakarrik sarrera bat aktibatuta egon daiteke. Bi sarrera aldi berean aktibatuta baleude, irteeran edozein bit konbinazio eman lezake. Hori saihesteko lehentasundun kodetzaileak erabiltzen dira.

## Lehentasundun kodetzailea

Lehentasundun kodetzaileetan, bi sarrera edo gehiago aldi berean aktibatuta badaude, lehentasun handiagoa duen bita kontutan hartuko du kodetzaileak.
| A$_3$ | A$_2$ | A$_1$ | A$_0$ | F$_1$ | F$_0$ |
| 0 | 0 | 0 | x | 0 | 0 |
| 0 | 0 | 1 | x | 0 | 1 |
| 0 | 1 | x | x | 1 | 0 |
| 1 | x | x | x | 1 | 1 |

## Barne loturak

* Deskodetzailea
# Kode sekretu

Kode sekretua kriptografian, kodetutako mezuak, hau da, erabiltzaileak soilik irakur ditzakeenak, igortzeko sistema da.

## Historia

Mendeetan zehar, enbaxadoreek eta beren gobernuek mezu zifratuen bidez izaten zuten elkarren berri. Antzinako Erromako garaian, igorpen zifratuetarako hainbat metodo erabiltzen ziren. Kanpo arazoetako ministerio guztiek edo gudarosteek beti izan dituzte "zifra zerbitzuak", eta horien zeregina zen zenbait dokumenturen sekretua gordeko zela ziurtatzea. Teknika gero eta hobeak behar ziren, mezuak irakurtzeko metodoak gero eta eraginkorragoak baitziren. Dena dela, eskutitzak pertsona batek besteari zuzenean ematen zirenez, sekretua, aldez behintzat babesean zegoen.
Baina irrati bidezko komunikazioa sortzearekin batera arazoak sortu ziren: edozeinek atzeman baitezake irrati mezu bat. Une horretatik aurrera, kodetze eta deskodetze teknikek etengabe egin zuten aurrera. Informatika tekniken bilakaerak eta teknika horiek eskura jartzen dituzten baliabideek ezinbestekoa egin dute kodetze sistemak osatzea, igorpenen sekretua ahal bezain ondoen bermatzearren. Teknika horiek zenbakien teoriaren emaitza aurreratuenak erabiltzen dituzte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-10-31 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4994879
# Kodesko santutegia

Kodesko Ama Birjinaren santutegia Nafarroa Garaiko izen bereko mendatean (814 m) dagoen tenplu handia da, Kodesko mendilerroari izena ematen diona. XII. mendeko Andre Mariaren irudi bat dago barruan.
Torralba del Río udalerriaren barruan dago eta ohiko abiapuntua da inguruko mendietara igotzeko. Frantses armadak Independentziako Gerran arpilatua, Napoleonen soldaduek kuartel gisa erabili zuten, bai eta Espoz Minak ere.

## Erreferentziak

* ↑ Turismo Navarra. Kodesko Ama Birjinaren santutegia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64575157
* Multimedia: Santuario de Codes / Q64575157