OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Shiva

Shiva (sanskritoz: शिवः Śivá, "itzalpetua"), Hinduismoaren "hiru-formen" jainko deuseztatzailea da.
Horretaz gain, denboraren jainkoa ere bada. Hau ere, hirukotean agertzen da Brahma eta Visnurekin batera. Izen ezberdinak ditu: Hara, Īsha, Īśwara, Kedaranath, Majadeva, Mahéshvara, Rudra, Samba, Śambhú, Śankara. Kedarnath du bere egoitzarik ezagunena.

## Ezaugarriak

Errepresentazio batzuetan, buru bat, hiru edo bost izaten ditu, baita hiru begi ere. Horietako bat bere kopetaren erdigunean kokatzen da. Bere hirugarren begi ospetsuak, denboraren hiru egoerak islatzeko ahalmena du: Lehenaldia, orainaldia eta geroaldia. 2-10 beso,ile gorrizka, lepo luzea eta urdinxka. Bere azala urdin grisaxka kolorekoa da. Bere kopetako ilargiak, denboraren zatiketa irudikatzen du hilabetetan. Bere lepo inguruan duen sugeak urtearen zatiketa irudikatzen du eta burezurrezko lepokoak gizartearen desagerpena eta belaunaldiak adierazten du. Shivak animalia askoren ezaugarriak erakusten ditu: aldakaren inguruan tigre azala darama, lepoan kiribildutako suge bat du eta zenbaitetan, orein bat eskuetako batean dauka. Besoetan zenbait suge ditu inguratuta. Bere estatua batzuetan, yoga moduan jartzen ari da Himalaiako Mendikatea sinbolizatzeko. Bere ilea gorantz kiribildua du. shiva jainkoa beste jainkosa bat admiratzen du "otanum" Bere emazte Parvati eta Ganesh semearekin agertu ohi da ere bai.

## Gurtza

Shiva jainkoa gurtzeko Cannabis Indica erabili izan da Indian milaka urtetan. Kanabisa bhang izeneko ahotik hartzen den forma batean erabiltzen da. Ahotik hartzen diren hostoak erretxinazko hosto hezeak izan daitezke, eta esne-edariz, kalamuz eta Shivaren gurtzaileek jaiegunetan kontsumitutako hainbat espeziaz osatutako piluletan eratzen dira. Kalamu-papilak erretzeko erabiltzen dira. Praktika hori, oro har, gizon santuentzat da, eta Shivaren praktika aszetiko eta gurtzarako dira.

## Erreferentziak

* 1 2 Saila, Kultur. (2011-07-18). «Siva» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-19).
* ↑ (Ingelesez) Shulman, David Dean. (2014-07-14). Tamil Temple Myths: Sacrifice and Divine Marriage in the South Indian Saiva Tradition. Princeton University Press ISBN 978-1-4008-5692-3. (Noiz kontsultatua: 2022-04-19).
* ↑ Whitmore, Luke. (2012-06-01). «The challenges of representing shiva image, place, and divine form in the himalayan hindu shrine of kedarnath luke whitmore» Material Religion 8 (2): 215–241. doi:10.2752/175183412X13346797481113. ISSN 1743-2200. (Noiz kontsultatua: 2022-04-19).
* ↑ «Sadhuak, Indian santu» naiz: 2022-02-24 (Noiz kontsultatua: 2022-04-19).
* ↑ Godlaski, Theodore M.. (2012-07-05). «Shiva, Lord of Bhang» Substance Use & Misuse 47 (10): 1067–1072. doi:10.3109/10826084.2012.684308. ISSN 1082-6084. PMID 22742944. (Noiz kontsultatua: 2022-04-19).

## Ikus, gainera

* Brahma
* Visnu

## Kanpo estekak

* Rojo, Fernando. Sadhuak, Indian santu (Naiz, 2022)
* Datuak: Q11378
* Multimedia: Shiva / Q11378
# Shivaismo

Shivaismoa Shiva jainko gorentzat hartzen duen hinduismoaren adarra da.
Vishnuismoarekin batera, hinduismoaren bi adar nagusietariko bat da.
Eskola ortodoxoetan gurtza berezia diote Shivari, baina halakoetan ez da Brahma edo Vishnu baino maila apalagoetan agertzen. Shivaismo heterodoxoaren zenbait eskolak, alabaina, Shiva beste guztien gainetik jartzen dute, hau da, halako monoteismo batera jotzen dute.
Indiako hegoaldean, Kaxmirren eta Bengalan bereziki hedatua da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q234953
* Multimedia: Shaivism / Q234953
# Shivpuri barrutia

Shivpuri barrutia Indiako barruti bat da, Gwalior dibisioan, Madhya Pradesh estatuan. 1.726.050 biztanle ditu 10.298 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Sheopur barrutia Lalitpur barrutia

## Ikus, gainera

* Madhya Pradesh

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2299042
* Multimedia: Shivpuri district / Q2299042
# Shively (Kentucky)

Shively Kentuckyko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 15.264 biztanle zituen, 11,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2018823
* Multimedia: Shively, Kentucky / Q2018823
# Shitennō-ji

Shitennō-ji (japonieraz: 仁和寺) , Osakan dagoen tenplu budista nagusia da.

## Historia

Shōtoku printzeak hiru korear arotz ekarri zituen 593 urtean tenplua eraiki zezaten. Japoniako tenplu budistarik zaharrena da baina eraikinak sarritan berreraiki behar izan dira. 1963an esate baterako tenplu osoa berreraiki behar izan zen.

## Egitura

Kondō eraikin nagusiak "urrezko pabiloia" ezizena dauka. Barnean Nyorai Kannon-en irudia dago eta Kōdō irakur-gelaren ondoan korridore estalia dago hiru ate dituena. Alboan bost solairutako pagoda dago.
Erdigune honen inguruan beste hiru ate daude, Naidamon (hegoaldekoa) eta Higashi-no-ō'mon (ekialdekoa) eta Nishi-no-ō'mon (mendebaldekoa). Sarrerako harrizko torii-a mendebaldean dago.

## Iruditegia

* Torii-a.
* Kondō eraikina.
* Patioa.
* Pagoda.
* Nishi-no-ō'mon atea.
* Naidamon atea.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q339859
* Multimedia: Shitennoji / Q339859
# Shithouse (filma)

Shithouse (S #%! House gisa merkaturatua) adin nagusiko bilakatzea gai nagusi bezala duen komedia-drama filma da; Cooper Raiffek idatzi, zuzendu eta sortutakoa bere opera prima gisa landuz. Raiff bera, Dylan Gelula, Amy Landecker eta Logan Miller ditu protagonista.
Filmak mundu osoko estreinaldiak South by Southwest zinemaldian gertatu behar zuen 2020ko martxoan, baina jaialdia bertan behera utzi zen COVID-19 pandemia dela eta. South by Southwest film lehiaketak hala ere aurrera egin zuen eta Shithousek Narrazio Film Onenaren Epaimahaiaren Sari Nagusia irabazi zuen. 2020ko urriaren 16an estreinatu zen Estatu Batuetan, IFC Filmsen eskutik.

## Aktoreak

* Cooper Raiff Alex Malmquist gisa, Jesseren anaia eta Mrs. Malmquisten semea
* Dylan Gelula Maggie Hill gisa
* Amy Landecker Mrs. Malmquist gisa, Alex eta Jesseren ama
* Logan Miller Sam gisa
* Olivia Welch Jesse Malmquist gisa, Alexen anaia eta Mrs. Malmquisten alaba
* Abby Quinn Georgia gisa
* Juan Wood Charlie gisa
* Joy Sunday Sophia gisa
* Jay Duplass Notkin irakasle gisa
* Adan Rocha Scott gisa
* Chinedu Unaka Timothy gisa

## Estreinaldia

Filma 2020ko martxoaren 14an South by Southwest-en mundu mailako estreinaldia programatuta zegoen, baina jaialdia bertan behera utzi zen COVID-19 pandemia dela eta. 2020ko ekainaren 10ean IFC Films- ek filmaren banaketa eskubideak eskuratu zituen eta ondoren 2020ko urriaren 16an kaleratu zen.

## Kritika

Rotten Tomatoes iritzi-bateratzailearen arabera, filmak % 96ko onarpen kalifikazioa du 51 kritika kontuan izanda, eta batez beste 7,60/10. Adostasun kritikoaren arabera: "Heldu gaztearen bidaiari begirada zorrotza egiten dio, entretenigarria benetan".
South by Southwesten filmak Narrazio Film Onenaren Epaimahaiaren Sari Nagusia irabazi zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Debruge, Peter; Debruge, Peter. (2020-10-16). «‘S—house’ Review: Cooper Raiff’s Tough-Love Debut Is More Tender Than It Sounds» Variety (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
* ↑ (Ingelesez) Ramos, Dino-Ray; Ramos, Dino-Ray. (2020-01-15). «SXSW Sets Judd Apatow And Pete Davidson’s ‘The King Of Staten Island’ As Opening-Night Film, Unveils Lineup» Deadline (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
* ↑ (Ingelesez) «City of Austin Cancels SXSW March Events» SXSW (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
* ↑ (Ingelesez) N'Duka, Amanda; N'Duka, Amanda. (2020-06-10). «IFC Films Nabs SXSW Award Winning Film ‘Shithouse’» Deadline (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
* ↑ (Ingelesez) Shithouse | Discover the best in independent, foreign, documentaries, and genre cinema from IFC Films. | IFC Films. (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
* ↑ (Ingelesez) Shithouse (2020). (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).
* ↑ (Ingelesez) Sinha-Roy, Piya; Sinha-Roy, Piya. (2020-03-24). «‘Shithouse,’ ‘An Elephant in the Room’ Top SXSW Film Competition Winners» The Hollywood Reporter (Noiz kontsultatua: 2021-06-28).

## Kanpo estekak

* Shithouse Internet Movie Databaseren webgunean (Ingelesez)
* Shithouse at Rotten Tomatoes
* Datuak: Q88699442
# Shiv Sena

Shiv Sena (maratheraz, Shivaren Armada) Indiako alderdi politiko eskuindar, erregionalista eta ultranazionalista da, eta Bal Thackeray karikaturistak sortu zuen 1966an. Eknath Shinde, alderdiko burua da eta Maharashtrako ministro nagusia izatera iritsi da.

## Historia eta ideologia

Hasieran, Bombayko (gaur egungo Mumbai) mugimendu natibistetatik abiatuta, Indiako beste leku batzuetako migratzaileen gainetik, metropoli horretan Maharashtrako marathi hinduei lehentasunezko tratua ematearen alde egin zuen alderdiak.
Alderdiaren oinarri nagusiak Maharashtran jarraitzen badu ere, India osora zabaltzen saiatu da. 1970eko hamarkadan, pixkanaka, ideologia marathi bat aldeztetik agenda nazionalista hinduagoa aldeztera igaro zen, eta Bharatiya Janata Alderdiarekin bat egin zuen. Maharashtran marathi eta kunbi komunitateetan izan du ezarpena batik bat historikoki.
"Extremista", "xovinista" eta "alderdi faxista" deitu izan zaio.

## Erreferentziak

* ↑ Pradeep Kaushal. (September 28, 2015). «Shiv Sena finds Jharkhand Mukti Morcha has first right to symbol» indianexpress.com (The Indian Express).
* ↑ «Know Your Party: Shiv Sena» Rediff.com.
* ↑ Haynes, Jeffrey. (2011). Religion, politics and international relations : selected essays. Routledge ISBN 978-0-203-81863-3. PMC 721900527. (Noiz kontsultatua: 2022-01-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q59177
* Multimedia: Shiv Sena / Q59177
# Shiva Nazar Ahari

Shiva Nazar Ahari (persieraz: شیوا نظر آهاری) (1984ko ekainaren 10a) Giza Eskubideen aldeko Erreportarien kide fundatzailea den Irango kazetaria eta giza eskubideen defendatzailea da. Behin baino gehiagotan espetxeratu du Irango Gobernuak.

## Biografia

2009ko ekainaren 14an espetxeratu zuten eta Evingo kartzelan egon zen urte bereko irailaren 23ra arte, orduan 200.000 dolarreko fidantzarekin aske utzi baitzuten. Isolamendu-erregimenean egon zen 33 egunez. 2009ko abenduaren 21ean, beste behin, atxilotu zuten, Qom hirira zihoazen zenbait aktibistarekin batera, Hossein Ali Montazeri Ayatolá handiaren hiletara joateko.
2010eko irailaren 4an, entzunaldia egin zen Teheran probintziako Auzitegi Iraultzaile Islamiarraren 26. aretoan, eta kargu hauek egotzi zizkioten: "gobernu islamiarra ezegonkortzeko ahaleginak", "gobernu islamiarraren aurka konspiratzeko bilera", "ordena publikoa aldatzea" eta "Jainkoari gerra deklaratzea". Atxilotu zutenetik, prozedura judizialak nazioarteko kritika gogorrak jasan ditu; izan ere, alegatzen da Irango Errepublika Islamiarrak hartutako legez kanpoko neurria izan zela, herrialdean disidentziaren eta adierazpen-askatasunaren eskubideak are gehiago erreprimitzeko, eta berehala askatzeko eskatu da.
Espetxean 266 egun eman ondoren, 2010eko irailaren 12an aske utzi zuten 5.000 milioi Irango errail ordaindu ondoren (500.000 dolar estatubatuar baino gehiagoren baliokidea).
Zitazio judizialaren ondorioz, Shiva Nazar Ahari Evinen aurkeztu zen 2012ko irailaren 8an, 4 urteko kartzela-epaia betetzeko. Zenbait erakundek berehala askatzea eskatu zuten, hala nola Mugarik Gabeko Erreportariak eta PEN Munduko Idazle Elkartea. 2019an Esloveniara joan zen errefuxiatu gisa, International Cities of Refuge Network programaren barruan.

## Sariak

2011ko martxoaren 13an jakinarazi zen Shivak Theodor Haecker saria, "giza eskubideen urraketei buruzko ikerketa ausartagatik". Theodor Haecker izena du sariak, nazien aurkako filosofo, idazle eta kultura-kritikaria.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Shiva Nazar Ahari» PEN America 14 de marzo de 2019.
* ↑ «Mujeres periodistas iraínes: en el suelo y en la cárcel» Nueva Tribuna.
* ↑ «4 años de cárcel para la periodista iraní Shiva Nazar Ahari» RT en Español.
* ↑ «IRÁN | Shiva Nazar-Ahari, condenada a seis años de cárcel» Reporteros Sin Fronteras.
* ↑ «Persecuted Iranian Journalist Finds New Home in Ljubljana» Slovenia News.
* ↑ «SPD stellt sich gegen Überlegungen zur Abschaffung des Preises und regt Neuausrichtung an: Neue Ideen für den Haecker-Preis» Zeitung.de.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q460226
* Multimedia: Shiva Nazar Ahari / Q460226
# Scaphopoda

Scaphopoda moluskuen filumeko klase bat da, erdi-ordoviziarrean sortu eta gaur egun arte dirauena. Scaphopoda guztiak itsastarrak dira, eta 350 espezie atzeman dira momentuz. Paleontologo batzuk Hyolitak (maskor konikoa duten fosil talde bat) klase honen barnean sartzen dituzte.

## Morfologia

Maskor txikia dute, luzatua eta bi aldeetatik irekia dena.

## Ikus, gainera

* Molusku
* Filum
* Datuak: Q238314
* Multimedia: Scaphopoda / Q238314
* Espezieak: Scaphopoda
# Scapigliatura

Scapigliatura italieraz: Bizitza-nahasia, araurik gabeko bizitza XIX. mendeko ipar Italian zabaldu zen arte eta literatura mugimendua izan zen. Haren gune nagusia Milanen zegoen baina, ondoren, penintsula osoan zabaldu zen, batez ere 1850. urtetik aurrera.

## Etimologia

Scapigliatura hitza frantsesaren bohème (ijitoen bizimodua) hitzaren itzulpen librea da. Hitzari esan nahi hori Carlo Righetti idazleak eman zion La Scapigliatura e il 6 febbraio eleberrian, 1862. Kontzeptu horrekin garaiko Parisen artistek eta idazleek zeramaten bizimodu nahasia adaierazi nahi zuen; bizimodu horren ezaugarriak Henri Murgerren Scènes de la vie de bohème (1847–1849) eleberriarekin zabaldu ziren.

## Ezaugarriak

Scapigliatiak inoiz ez ziren eskola edo poetika amankomuna izan zuen mugimendu antolatua izan. Sortzaile hauek kultura tradizionalaren eta burgesiaren aurkako errebeldia espiritua zuten. Lehen helburua kultura ofizial italiarraren epeltasuna salatzea izan zen; urte haietan Aleardi, Tommaseo eta Prati-ren Secondo romanticismo zegoen modan. Erromantizismo italiarra haien ustez arina eta friboloa zen. Gaixotasunaren gaia erakargarria izan zen scapigliatientzat; egile hauetako askok ere bizitza tragikoak izan zituzten bohémiennes frantsesen moduan, poeta madarikatuen estiloan.
Scapigliatiek Italiako kultura berritzeko kanpoko ereduak bilatu zituzten, bereziki Alemaniako Erromantizismoan (Heinrich Heine, Jean Paul, ETA Hoffmann), Frantzian (Théophile Gautier eta Gérard de Nerval) eta, batez ere Charles Baudelaire eta Edgar Allan Poe. Taldeak ere Wagnerren musika Italian zabaldu zuen, batez ere Franco Faccio (1840-1891) musikariaren bitartez.

## Margolariak

* Tranquillo Cremona
* Mosè Bianchi
* Daniele Ranzoni

## Musikagileak

* Alfredo Catalani
* Amilcare Ponchielli
* Arrigo Boito
* Camillo Boito, aurrekoaren anaia
* Giacomo Puccini, hasierako urratsak mugimendu honetan eman zituen.

## Idazleak eta poetak

* Vittorio Imbriani
* Giovanni Camerana
* Iginio Ugo Tarchetti
* Carlo Dossi Arrigo Boito,
* Camillo Boito
* Emilio Praga
* Achille Giovanni Cagna
* Salvatore Farina
* Antonio Ghislanzoni
* Mario Rapisardi

## Bibliografia

* Gaetano Mariani: Storia della Scapigliatura, Sciascia, Caltanisetta-Erroma, 1978
* Giulio Carnazzi: La scapigliatura, Morano, Napoli, 1989
* Annie-Paule Quinsac: La Scapigliatura, Giunti, Florentzia-Milan, 2009

## Erreferentziak

* ↑ http://dizionari.espresso.repubblica.it/?ref=esphpsbdx
* ↑ https://www.britannica.com/art/scapigliatura

## Ikus, gainera

* Bohemio

## Kanpo estekak

* (Italieraz): Italiako Entziklopedia.
* (Italieraz): "La Scapigliatura" artikulua, Maria Grazia Tolfo.
* Datuak: Q1935489
* Multimedia: Scapigliatura / Q1935489
# Scaphirhynchus

Scaphirhynchus Acipenseridae familiako arrain aktinopterigioen generoa da. Barnean hiru espezie ditu, hiruak Ipar Amerikako ibaietan banatuak.
* Scaphirhynchus albus (S. A. Forbes & R. E. Richardson, 1905). Missouri eta Mississippi ibaietako espezie endemikoa. Arriskuan (EN) IUCNren Zerrenda Gorrian.
* Scaphirhynchus platorynchus (Rafinesque, 1820). Missouri eta Mississippi ibaien arroetan eta Rio Granden (Mexiko Berria) bizi da. Kontserbaziorako dependentzia egoeran dago (VU) IUCNren Zerrenda Gorriaren arabera.
* Scaphirhynchus suttkusi (J. D. Williams & Clemmer, 1991). Mobile ibaiko endemikoa (Alabama, Mississippi). Arrisku larrian (CR) IUCNren Zerrenda Gorrian

## Erreferentziak

* ↑ Scaphirhynchus albus IUCN Redlist (2011ko abenduaren 24an begiratua)
* ↑ Scaphirhynchus platorynchus Fishbase.org. (2011ko abenduaren 24an begiratua)
* ↑ Scaphirhynchus platorynchus IUCN Redlist (2011ko abenduaren 24an begiratua)
* ↑ Scaphirhynchus suttkusi IUCN Redlist (2011ko abenduaren 24an begiratua)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Scaphirhynchus IUCN Redlist.
* (Frantsesez) Scaphirhynchus Heckel, 1836 Système d'Information Taxonomique Intégré
* Datuak: Q311738
* Multimedia: Scaphirhynchus / Q311738
* Espezieak: Scaphirhynchus
# Saint-Victor (Quebec)

Saint-Victor Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Chaudière-Appalaches eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Robert-Cliche konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 2,451 biztanle zituen 121.10 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3463495
* Multimedia: Saint-Victor, Quebec / Q3463495
# Sherlock (telesaila)

Sherlock Hartswood Films ekoiztetxeak BBC katerako ekoitzitako britainiar telesaila da, Mark Gatiss-ek eta Steven Moffat-ek sortua (atal bana idatzi zuten). Antzezle nagusiak Benedict Cumberbatch, Martin Freeman, Una Stubbs, Zoe Telford eta Rupert Graves dira.

## Telesaila

Sir Arthur Conan Doyle idazlearen Sherlock Holmes pertsonaia ospetsuaren eguneratzea da. Benedict Cumberbatchek Sherlock Holmes detektibea eta Martin Freemanek Watson doktorea antzezten dituzte.
Telesaila Londres eta Cardiff hirietan filmatu zen. Lehenbiziko denboraldia 2010eko uztaila eta abuztuan BBC One eta BBC HD kateetan eman zen. Kritikak oso harrera ona egin zion. 2011ko udazken aldera 90 minutuko hiru atal berri emititzeko asmoa ere badago.
Ipar Euskal Herrian France 4 kateak (2011ko urtarriletik aurrera emititzen hasi zen, Hego Euskal Herrian 2011tik aurrera Antena 3 kateak BBCri telesaila emititzeko eskubideak erosi zizkion; halere noiz emitituko duen ezezaguna da.
Haren arrakasta eta ikuslegoaren harrera ona dela eta, BBC kateak 2011ko maiatzaren 15ean 3 atal berri filmatzen hasi direla iragarri du. Hiru atal berri hauek Erresuma Batuak 2011ko udazkenean BBC katean emitituko direla iragarri da.

## Aktoreak

* Benedict Cumberbatch (Sherlock Holmes).
* Martin Freeman (Watson doktorea).
* Benedict Cumberbatch: Sherlock Holmes
* Martin Freeman: John Watson doktorea
* Una Stubbs: Hudson andrea
* Andrew Scott: Jim Moriarty
* Mark Gatiss: Mycroft Holmes
* Rupert Graves: Lestrade inspektorea
* Loo Brealey: Molly Hooper

## 1. denboraldiko atalak

* 1. atala A Study in Pink
* 2. atala The Blind Banker
* 3. atala The Great Game

## Kanpo estekak

* Sherlock telesaila BBC katean ikusgai (Ingelesez)
* Sherlock telesaila IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q192837
* Multimedia: Sherlock (TV series) / Q192837
# Sherlock Holmes: A Game of Shadows

Sherlock Holmes: A Game of Shadows (euskaraz Sherlock Holmes: Itzalen Jokoa) 2011ko Guy Ritchie britainiar zinema zuzendariaren filma bat da. Filma honetako antzezle nagusiak Robert Downey Jr., Jude Law, Noomi Rapace, Jared Harris, Stephen Fry, Kelly Reilly eta Rachel McAdams aktoreak izan ziren. Filmako pertsonai nagusia Arthur Conan Doyle idazlearen Sherlock Holmes ikertzailea da, bertan kontatzen den istoriaren zati handi bat The Final Problem eleberrian oinarritzen delarik, batik-bat amaiera.
Guy Ritchiek filmatutako filma gehienetan bezala, honetan ere umore britainiar eta ingelesaz jositako ateraldi eta esaldi ironiko ugari daude.

## Argumentoa

Sherlock Holmes (Robert Downey Jr.) eta Watson doktoreak (Jude Law) euren etsairik zitalena ezagutuko dute: James Moriarty irakaslea (Jared Harris), Holmes bera baino buruargiagoa dena. Holmes eta Watson Europan barna Moriartyren atzetik abiatu eta Moriartyren egitasmo maltzurrei amaiera ematen saiatuko dira.

## Aktoreak

* Robert Downey Jr., Sherlock Holmes
* Jude Law, John Watson doktorea
* Jared Harris, James Moriarty irakaslea
* Noomi Rapace, Sim ijitua
* Stephen Fry, Mycroft Holmes, Sherlocken anaia
* Kelly Reilly, Mary Morstan Watson
* Rachel McAdams, Irene Adler
* Eddie Marsan, Lestrade inspektorea
* Geraldine James, Hudson anderea

## Kanpo estekak

* Sherlock Holmes: A Game of Shadows filmaren webgunea (Ingelesez)
* Sherlock Holmes: A Game of Shadows filmaren IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q243643
* Multimedia: Sherlock Holmes: A Game of Shadows / Q243643
# Sherlock Holmes (1984ko telesaila)

Sherlock Holmes edota The Adventures of Sherlock Holmes Erresuma Batuko detektibe telesail bat da. Michael Cox ekoizleak sortu zuen eta Arthur Conan Doyle idazlearen Sherlock Holmes detektibearen abenturetan oinarritua dago. 1984ko apirilaren 24etik 1994ko apirilaren 11ra ITV katean aireratu zen.
Euskal Herrian ETB2 katean gaztelaniaz eta 1990eko hamarkadan zehar aireratu zen.

## Telesaila

Garai guztietako Sherlock Holmesen telesail goraipatuenetako bat da, eleberrien irakurle eta zaletu askorentzat onena, aktoreek liburuetako pertsonaiak zinezkotasun handienaz antzeztu eta Viktoriar Aroa hobekien girotu omen zuen telesaila dela iritzi baidute. Jeremy Brett aktoreak telesail honetako Sherlock Holmesen papera antzezteko pisua galdu, eskuineko eskuarekin gauzak egiten ikasi (berez ezkertiarra baitzen) eta pipaz erretzen ikasi zuen, bestalde pertsonaiari esku keinu xelebreak eta bapateko barre motz eta bortitza gehitu zizkion. Literatur pertsonaiak eta aktoreak bat egiten zuten izaeraren zenbait ezaugarri ere bazituzten, adibidez izaera obsesiboa eta depresiorako joera izatearena, ondorioz energia eta bizitasun mental handiko aldiak izatetik erabateko letargia eta aktibotasun ezara pasatzerako aldarteak ekartzen zizkion.
1990eko hamarkadan jada, eleberriekiko zenbait lizentzia hartu zituen, adibidez, "The Devil's Foot" ("Deabruaren Oina") atalean Sherlock Holmesek bere kokaina zaletasuna utzi zuen (aldiz, eleberrietan bere droga menpekotasuna ez zuen inoiz utzi izan), nagusiki telesaila haur eta nerabeek ikusten zutela eta komenigarria ez zelakoan.
2014ean "Sherlock Holmes Handiena" delako lehiaketan Jeremy Brett aktoreak bozka gehien lortu zituen, detektibe ospetsua antzeztu zuten beste hainbat aktore ospetsu eta bikain gaindituz, tartean Basil Rathbone, Robert Downey Jr., Benedict Cumberbatch eta Rupert Everett.

## Aktoreak

* Jeremy Brett: Sherlock Holmes (1984-1994)
* David Burke: John H. Watson doktorea (1984-1985)
* Edward Hardwicke: John H. Watson doktorea (1986-1994)
* Rosalie Williams: Hudson andrea (1984-1994)
* Colin Jeavons: Lestrade inspektorea (1984-1992)
* Eric Porter: Moriarty irakaslea (1985, 1986, 1988, 1993)
* Charles Gray: Mycroft Holmes (1985, 1988, 1994)

## Kanpo estekak

* The Adventures of Sherlock Holmes sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai. Youtube.com
* Sherlock Holmes telesailaren IMDBko fita irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q387306
# Sherlock Holmes (2009ko filma)

Sherlock Holmes 2009ko Guy Ritchie zinema zuzendariaren filma bat da. 2011 abenduaren 16an estreinatutako Sherlock Holmes: A Game of Shadows filmak jarraitu zion.

## Argumentoa

1891. urtea, Londres, Sherlock Holmes ikertzailea (Robert Downey Jr.) eta bere adiskidea den John Watson doktorea (Jude Law) emakume baten hilketa-erritual bat gertatu ez dadin Lord Henry Blackwood (Mark Strong) pertsonai misteriotsuaren urratsen atzetik dabiltza, honek aurretik eta modu berberan jada bost meakume gazte hil baiditu. Ikertzaile bikoteak errituala gedituarazi eta berehala Lestrade inspektorea (Eddie Marsan) eta Scotland Yard polizia bertaratzen da, Lord Blackwood atxilotuz.

## Kanpo estekak

* Sherlock Holmes filmaren IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q200396
* Multimedia: Sherlock Holmes (2009 film) / Q200396
# Sheriff Street

Sheriff Street, bertakoek Sheriffer edota The Street deitua (irlanderaz: Sráid an tSirriam) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen kale bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7494978
* Multimedia: Sheriff Street, Dublin / Q7494978