OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Memento

Memento 2000ko Christopher Nolan estatubatuar thriller filma bat da. Zuzendariaren anaia den Jonathan Nolan gidoigile eta idazlearen "Memento Mori" istorio laburrean oinarritua dago, izenburuak latinezko Memento mori ("Hilko zarela oroitu") esaldiari aipamen egiten diolarik. Bertan, Guy Pearce, Carrie-Anne Moss eta Joe Pantoliano aktoreek antzeztu zuten.
Filma honek 2 Oscar Sarietarako izendapena jaso zituen: Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Christopher Nolan eta Jonathan Nolan) eta Muntatze onenaren Oscar Saria (Dody Dorn). Sundanceko Zinemaldian saritua izan zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Leonard (Guy Pearce) bere emaztearen hilketa ekiditean saitu zen unean buruan kolpe bat jaso ondoren bere oroimena kaltetua duen aseguru etxe bateko ikertzailea da: gertakari hau da bere iraganko azken oroimena. Kolpearen ondorioz, denboran hurbileneko gertakarien oroimena ere galdu du, eguneroko gertakariak minutuen buruan ahaztu egiten dituelarik. Honela bada, bere emaztearen hilketa ikertu eta mendekatzeko asmoz argazki makina bat eta bere gorputzean tatuatuak dituen ohar batzuetaz baliatu behar du.

## Aktoreak

* Guy Pearce: Leonard Shelby
* Carrie-Anne Moss: Natalie
* Joe Pantoliano: Teddy (John Edward Gammell)
* Mark Boone Junior: Burt
* Russ Fega: Waiter
* Jorja Fox: Leonarden emaztea
* Stephen Tobolowsky: Sammy (Samuel R. Jankis)
* Harriet Sansom Harris: Jankis andrea
* Thomas Lennon: medikua
* Callum Keith Rennie: Dodd
* Kimberly Campbell: Loira
* Marianne Muellerleile: tatuatzailea
* Larry Holden: Jimmy (James F. Grantz)

## Kanpo estekak

* Memento filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Filmaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q190525
* Multimedia: Memento (2000 film) / Q190525
# Martin Garzes

'Fra Martin Garzes, Martín Garcés, Martinus Garzesius, Martín Garzez, Martín Garzés de Marcilla edo Martín Garcés de Barbastro (Aragoiko Erresuma, 1526 – Malta, 1601eko otsailaren 7a) Maltako Ordenako 53. Printze eta Maisu Handia izan zen 1595ekin hil zen arte.
Barbastroko jaunen familiako kide izan zen. 1595ean Ordenako Maisu Handia izendatu zuten. Gatazkei amaiera eman zien eta Egoitza Santuarekin, Inkisizioarekin eta Habsburgeko etxearekin harremanak baketu zituen.
Bere agintaldian otomandarren eta habsburgotarren arteko gerra areagotu zen. Garzesek Gozo uhartea gotortu zuen eta Maltako gotorlekuak indartu eta zaldun kopurua handitu zuen turkiarren aurka borrokatzeko.
* Datuak: Q1657015
* Multimedia: Martin Garzes (GM 53) / Q1657015
# Martin Garrix

Martijn Gerard Garritsen, artistikoki Martin Garrix bezala ezaguna (Amstelveen, 1996ko maiatzaren 14a), DJ eta produktore holandarra da eta STMPD RCRDS-ko sortzailea da. Top100 DJs enkuestan, DJmag aldizkaria antolatzen duena, 2013an sartu zen 40. postuan, 2014an 4. postu lortu zuen, 2015ean 3. postuarekin izendatu zuten. 2016, 2017 eta 2018an munduko DJ hoberena izendatu zuten. 2019an bigarren postura jaitsi zen, 2020an hirugarrenera eta 2021ean bigarrengora igo zen berriz ere.
Bere arrakasta "Animals" abestiarekin hasi zen, 2013ko ekainaren 17an Spinnin' Records diskografiarekin atera zuen. Abestiak #1 postua lortu zuen Belgikan eta Britainia Handian, eta #3 postua Irlandan. Urte hartan bere beste abesti batek ere arrakasta handia izan zuen, "Wizard", Jay Hardwayrekin produzitu zuen eta hanibat herrialdeetan oso famatua bihurtu zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Poll 2021: Martin Garrix» DJMag.com (Noiz kontsultatua: 2022-05-13).
* Datuak: Q14544318
* Multimedia: Martin Garrix / Q14544318
# Martin Gartzia Oñatz Loiolakoa

Martin Gartzia Oñatz Loiolakoa (Azpeitia, 1549 - Curalaba, 1598ko abenduaren 24a) euskal militar eta politikaria izan zen.
1568an Perura joan zen non Tupac Amaru I.a borrokatu zuen. Honen ilobetako bat, Beatriz Clara Coya izenekoa, ezkondu zuen. 1592an Arauco baketzeko asmotan, Txileko gobernadore izendatu zuten. 1598an Curalaban maputxeak borrokatzen zituela hil zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Chile (los gobernadores vascos y su época). .
* ↑ Atlas de los exploradores españoles. GeoPlaneta 2009 ISBN 9788408086833. PMC 556943554. (Noiz kontsultatua: 2018-11-30).
* Datuak: Q965246
* Multimedia: Martín García Óñez de Loyola / Q965246
# Martin Frobisher

Sir Martin Frobisher (ˈfroʊbɪʃər ahoskatua; Altofts, Yorkshire, c. 1539 - Plymouth, 1594ko azaroaren 15a) ingeles itsasgizona izan zen. Ameriketako iparraldetik Txinarako bidea bilatu nahian, 1576ean espedizio bat antolatu zuen; Groenlandiako hegoaldea, Labrador penintsulako ekialdea eta Baffingo lurretatik igaro zen, eta gaur bere izena daraman badiaraino heldu. 1585ean, Drakerekin Mendebaleko Indietara iritsi zen, eta Espainiako Armada Garaitezinaren kontrako gerran parte hartu zuen (1588).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q80288
* Multimedia: Martin Frobisher / Q80288
# Martin Garitano

Martin Garitano Larrañaga (Bergara, 1963ko abuztuaren 4a) gipuzkoar kazetaria da, eta, 2011ko ekainaren 23tik 2015eko ekainaren 24ra, Gipuzkoako Ahaldun Nagusi izandakoa. Donostian bizi da.
Hastapenetan Loiola Irratian jardun zuen. Egin egunkariko erredaktore buru izan zen. Hura itxi zutenean, Euskadi Información egunkariko zuzendari izan zen. Gara egunkariko zuzendari ondoko ere izan zen, Mertxe Aizpuruarekin batera. Garan idazteaz gain, Info7 irratian esataria ere izan zen.
2011n Bildu koalizioaren zerrendaburu gisa aurkeztu zen Gipuzkoako Batzar Nagusietara, eta ekainaren 23an Gipuzkoako diputatu nagusi aukeratu zuten, haren alde bozkatu baitzuten Bilduk eta Aralarrek. 2015ean EAJk eskuratu zuen Foru Aldundia, Markel Olano buru zela.

## Erreferentziak

* ↑ goiena.net (2011-04-18)
* Datuak: Q11691332
* Multimedia: Martin Garitano / Q11691332
# Martin Garziarena

Martin Garziarena Labaien (Leitza, 1927ko irailaren 29a - 2005eko martxoaren 28a), ezizenez Garziarena deitua, nafar aizkolaria izan zen.
Iñaki Perurena harrijasotzailearen osaba zen.

## Bizitza

Martin Garziarena 1950eko martxoaren 5ean Donostiako zezenplazan egindako lehenbiziko Aizkolarien Txapelketa Nagusian iritsi zen bere kirol gailurrera. Txapelketa horretan Baleztena, Antonio Soraluze Korta eta Ignazio Orbegozo Arria aizkolariei gailendu zitzaien. Ordurako Lesaka, Tolosa eta Azpeitian jokatutako apustuetan ere mendean hartuak zituen.
Baina Gipuzkoak Garziarenari aurre egingo zion aizkolaria aurkitu zuen: Luxia handia. Honek 1950ko urriaren 29an eta 1952ko abenduaren 7an jokatutako bi apustuetan Garziarena menderatu zuen. Bi apustu hauen ondotik, artean 25 urte zituela, aizkora uztea erabaki zuen. Zortzi urte geroago berriz hasi bazen ere, ez zuen lehengo sasoia erakutsi eta 1965ean aizkora betiko utzi zuen.
1949an Korta gipuzkoarrarekin izan zuen lehiaren ostean Paulo Iantzi bertsolariak bertso hauek ondu zituen:
| 4/ Martin Garziarena, Leitzako umia, gazte bular sendoko, gerriyaz ere mia; egurren gañian zauli, iduri du zumia, azkar mugitzen badaki baldin badu premia, aita eta ama euskaldun jatorren semia. | 7/ Bi bulartxo atera zate jende askoren aurrera, amasei kana-erdiko zeñek lenago moztera; berrogei ta amalau minutoz bota ditzue lurrera, zuek bezalakorik ezta joku ortarat atera, Korta ori ona da baña zu gutxiago etzera. | 12/ Alai egoten al zerate Leitzako errikuak, orainguan gelditu zate sona aundikuak; amasei egur ebaki kana-erdikuak, gañera ateri dira uste ziranak azpikuak, naigabe asko eman ditu zuen mutikuak. |

## Lortutako sariak

* 1950eko Txapelketa Nagusia (Espainiako Txapelketa)

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20150705004007/http://www.fonoteka.com/eu/bildumak/1098/5367
* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia: Martín Garziarena
* ↑ Antton Espelosin (2009): Aizkora apostuak eta txapelketak.
* ↑ Paulo Yanzi ta bere lagunen bertsoak. A. Zavala, S. J. Auspoa Liburutegia, 1968

## Kanpo loturak

* Manuel Lasarte: Plaza-gizonak liburuan Martin Gartziarena atala
* Nikolas Ormaetxea "Orixe"-ren artikulua 1950ko apustuari buruz "Euzko Gogoa" aldizkarian (1951ko Ilbeltza-Otsailla. I-II garren zenbakiak)
* Datuak: Q12263149
# Martin Gaztelu Gibelalde

Martin Gaztelu Gibelalde Nafarroko Tutera herrian jaiotako Espainiako Karlos Habsburgokoaren eta Filipe II.a Espainiakoaren errege-idazkaria eta konfidantza-gizona izan zen. Haren biografiaren inguruko hipotesi ugari daude eta gerta daiteke izen bereko edo familia bereko pertsona desberdinen nahasketa izatea.

## Biografia

Haren jaiotzez eta heriotzez zalantza handiak daude. Haren jaiotza herria ere ez dago erabat garbi zeren eta espezialista batzuen ustez Gipuzkoako Gaztelukoa baitzen. Espainiako Karlos Habsburgokoaren eta Filipe II.a Espainiakoaren erregeen gortetan lan desberdinak eta ugari egin zituen: erregearen idazkaria, eskribaua, Maiordomo Nagusia, Karlos Habsburgokoaren idazkaria (lan hori egiteagatik 625 florin herbeheretar irabazten zuen); Filipe II.arekin aitarekin izandako funtzio batzuk gorde zituen eta gainera Calatravako Ordenaren eta Alcántarako Ordenaren idazkaria izendatu zuen.
1570an Martin Gaztelu Gibelalde, idazkari bezala, Yusteko monasterioan enperadorerekin egon zen. Beste lanen artean, honen jantzi gelan zeuden gauza guztien inbentario egin zuen. Bitxikeri bezala Espainian Aro Modernoan lehenego aldiz garagardoa egiteko sistemaren presentzia erregistratu zuen. Filipe II.a Espainiakoaren erregealdian afera ilun batean nahasia egon zen: Filiperen semea zen Karlos Austriakoa printzeak in articulo mortis koroari uko egin zion eta testamentua eman zuen Martin Gaztelukoaren aurrean.

## Idazlanak

Gazteluk idazlan ugari utzi zituen, tartean Espainiako Gortearen jauregiko etiketa gordetzeko lehenetariko irizpide liburua: Etiqueta y ordenanzas que el rey don Felipe II rey de las Españas mandó se guardasen por los criados y criadas de la Casa Real de la Reina nuestra señora.

## Erreferentziak

* ↑ Jauregiko Fitxategia, Historia Saila, 50.kutxa, 1.zk.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):Martin Gaztelukoaren biografiaren inguruko zalantzak eta hipotesiak.
* (Gaztelaniaz):Biografia Historia Errege Akademian, Jose Luis Orellaren artikulua.
* Datuak: Q6002983
# Manly (Iowa)

Manly Iowako hiri bat da. Worth konderrian kokatua dago. 2010ean 1.323 biztanle zituen, 3,80 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Worth konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1823949
* Multimedia: Manly, Iowa / Q1823949
# Manlio Fabio Altamirano (udalerria)

Manlio Fabio Altamirano Mexikoko udalerri bat da. Veracruz de Ignacio de la Llave estatuan kokatua dago. 2010ean 22.585 biztanle zituen 246,75 km²ko azaleran. Herriburua [[Manlio Fabio Altamirano (Manlio Fabio Altamirano)|Manlio Fabio Altamirano]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20270897
* Multimedia: Manlio Fabio Altamirano Municipality / Q20270897
# Manlius udalerria, LaSalle konderria (Illinois)

Manlius udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, LaSalle konderrian. Azken zentsuaren arabera 6.150 biztanle zituen, 24.33 milia karratu (63.0 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Manlius udalerrian 2514 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.927 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8000282
# Manlius (New York)

Manlius New York estatuko herri bat da. Onondaga konderrian kokatua dago. 2010ean 4.704 biztanle zituen, 4,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Onondaga konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5802931
* Multimedia: Manlius, New York / Q5802931
# Manlius udalerria, Bureau konderria (Illinois)

Manlius udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Bureau konderrian. Azken zentsuaren arabera 574 biztanle zituen, 36.25 milia karratu (93.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Manlius udalerrian 246 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 36.438 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7999389
# Manlio Brosio

Manlio Brosio (Turin, 1897ko uztailaren 10a - ibidem 1980ko martxoaren 14a) italiar abokatu, diplomazialari eta politikaria izan zen. Zuzenbidea ikasi zuen Turingo Unibertsitatean eta artilleriako ofiziala izan zen Lehen Mundu Gerran. Bigarren Mundu Gerran klandestinitatean egon zen eta Nazio Askapenerako Batzordeko kide izan zen. Gerraren ondoren diputatu hautatu zuten eta Defentsa ministro izendatu zuten 1945ean. 1947an Italiako enbaxadore izendatu zuten Sobietar Batasunean eta bi herrialdeen arteko bake ituna negoziatu zuen. 1952an enbaxadore izendatu zuten Erresuma Batuan, 1955ean Estatu Batuetan eta 1961ean Frantzian. 1964 eta 1971 artean NATOko Idazkari Orokorra izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q956836
* Multimedia: Manlio Brosio / Q956836
# Manlleu

Manlleu Kataluniako udalerria da, Osona eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatutakoa.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 20.647 biztanle zituen. 17,2 km²-ko azalera du.
Ter ibaiak udalerria zeharkatzen du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 5.812 | 6.053 | 6.136 | 6.603 | 6.552 | 7.348 | 9.436 | 13.214 | 15.962 | 16.148 | 17.532 | 20.647 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Manlleuko udalaren webgunea
* Datuak: Q13804
* Multimedia: Manlleu / Q13804
# Manman-ji

Manman-ji (japonieraz: 万満寺) Matsudoko tenplo budista da. Amida Nyorai buda zerutiarra gurtzen da.
1256an egin zutenean Dainichi-ji izena zeukan baina 1312an Manman-ji izena hartu zuen. XVI mendetik aurrera garrantzia hartzen hasi zen eta erromes toki bihurtu zen. Muromachi Aroko estatua ugari daude tenpluan.

## Iruditegia

* Hon-dō, eraikin nagusia.
* Sanmon eraikina.
* Niōmon eraikina.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2399336
* Multimedia: Manmanji / Q2399336
# Manlius (Illinois)

Manlius Illinoiseko herri bat da. Bureau konderrian kokatua dago. 2010ean 359 biztanle zituen, 0,79 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bureau konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2672217
* Multimedia: Manlius, Illinois / Q2672217
# Masashi Owada

Masashi Owada (japonieraz: 大和田 真史, 1981eko uztailaren 28a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock eta Tochigi SC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3302702
# Masashi Natsume

Masashi Natsume (japonieraz: 棗 正志, 1982ko apirilaren 17a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Thespa Kusatsu.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23930616
# Masashi Nito

Masashi Nito (japonieraz: 二戸 将, 1989ko maiatzaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tochigi SC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11371564
* Multimedia: Masashi Nito / Q11371564
# Masashi Otani

Masashi Otani (japonieraz: 大谷 昌司, 1983ko apirilaren 17a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashima Antlers eta Albirex Niigata.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3248077
# Masashi Oguro

Masashi Oguro (japonieraz: 大黒 将志, Ōguro Masashi, 1980ko maiatzaren 4a -) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin: 2005tik 2008ra 22 aldiz jokatu izan du, 5 gol sartuz.
Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2005 | 15 | 5 |
| 2006 | 6 | 0 |
| 2007 | 0 | 0 |
| 2008 | 1 | 0 |
| Guztira | 22 | 5 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q359749
* Multimedia: Masashi Oguro / Q359749
# Masashi Shimamura

Masashi Shimamura (japonieraz: 島村 征志, 1971ko ekainaren 3a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Nagoya Grampus Eight.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q1825269
# Masashi Miyazawa

Masashi Miyazawa (japonieraz: 宮沢 正史, 1978ko apirilaren 24a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo eta Oita Trinita.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3082920
# Masashi Motoyama

Masashi Motoyama (japonieraz: 本山 雅志, 1979ko ekainaren 20a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2000 | 3 | 0 |
| 2001 | 0 | 0 |
| 2002 | 0 | 0 |
| 2003 | 3 | 0 |
| 2004 | 12 | 0 |
| 2005 | 8 | 0 |
| 2006 | 2 | 0 |
| Guztira | 28 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q558825
# Masashi Nakayama

Masashi Nakayama (japonieraz: 中山 雅史, 1967ko irailaren 23a - ) Japoniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin: 1990tik 2003ra 53 aldiz jokatu izan du, 21 gol sartuz.
Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1990 | 1 | 0 |
| 1991 | 0 | 0 |
| 1992 | 6 | 3 |
| 1993 | 8 | 4 |
| 1994 | 0 | 0 |
| 1995 | 4 | 1 |
| 1996 | 0 | 0 |
| 1997 | 2 | 2 |
| 1998 | 10 | 4 |
| 1999 | 1 | 0 |
| 2000 | 7 | 6 |
| 2001 | 8 | 1 |
| 2002 | 3 | 0 |
| 2003 | 3 | 0 |
| Guztira | 53 | 21 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q360595
* Multimedia: Masashi Nakayama / Q360595
# Masashi Otani (1994)

Masashi Otani (japonieraz: 大谷 真史, Otani Masashi, 1994ko ekainaren 14a -) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Iwate Grulla Morioka.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q95162160
# Maria Xanpainakoa

María de Champaña (gutxi gorabehera 1174-1204ko abuztuaren 9a) Balduin I.a Konstantinoplakoaren ezkontide-enperadorea izan zen. Mariak erregente lana egin zuen Flandrian 1202tik 1204ra bere senarra kanpoan zegoela.
Zuhaitz genealogikoa :
Jeanne Konstantinoplakoa
Theobald II of Champagne
Henrike I.a Xanpainakoa
John I, Count of Hainaut
Matilda of Carinthia
Maria Xanpainakoa
Baldwin of Avesnes
Luis VII.a Frantziakoa
Marie of France, Countess of Champagne
William II, Count of Flanders
Leonor Akitaniakoa
Margaret II, Countess of Flanders
Jeanne of Dampierre
Guy
John I of Dampierre :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q466283
* Multimedia: Maria of Champagne, Latin Empress of Constantinople / Q466283
# Maria Walliser

Maria Walliser (Mosnang, Suitza, 1963ko maiatzaren 27a) eskiatzaile erretiratua da eta hiru domina olinpiko (zilarrezko 1 eta brontzezko 2), hiru Munduko Txapelketa (4 domina guztira), Munduko Kopako bi Nagusi (eta Munduko bost Kopa diziplina desberdinetan) eta 25 garaipen izan zituen Eski Alpetarreko Munduko Kopan (72 podium guztira).

## Ibilbidea

Maria Walliser lehenengo aldiz lehiatu zen Suitzako eskiatzaile alpetarretan 1980ko Munduko Kopako ekitaldietan eta podiumean geratu zen hurrengo urtean, bigarren konbinatuan eta hirugarren slalomean. 1982an bere lehen Munduko Txapelketan parte hartu zuen, non hamabigarren postua lortu zuen bakarkako proban eta hamaikagarrena konbinatuan. 1983an Munduko Kopako lehenengo garaipenak lortu zituen maldan beherako hiru ekitaldi irabaziz.
1984an beste garaipen bat lortu zuen Olinpiaden aurretik, eta hau izan zen faboritoa izatea egin ziona. Sarajevon, berriz, Michela Figinik urrezko domina 0,05 segundoz irabazi ondoren, zilarrarekin konformatu behar izan zuen, eta, gainera, ez zuen lortu slalom erraldoia amaitzea. Hala eta guztiz ere, urte horretan Munduko Kopako titulua eskuratu zuen, eta 1986an eta 1987an titulu gehiago lortu zituen.
Walliserrek beste garaipen handi bat izan zuen, 1989ko Munduko Txapelketan, 1990ean erretiratu aurretik. 72 podium izan zituen Munduko Kopan bere ibilbidean zehar, horietako 25 garaipenak izan zirelarik. 2000. urtetik, Die Stiftung Folsäure Offensive Schweiz erakundeko presidentea izan da, anemiaren arriskuei buruzko informazioa zabaltzen laguntzen duen erakunde suitzarra. Familiako mahastia kudeatzen ere laguntzen du, eta 2012an Activiako iragarki batean agertu zen.

## Garaipenak
### Banakako lasterketetako garaipenak

| Data | Tokia |
| 1983ko urtarrilaren 21a | Megeve |
| 1983ko otsailaren 5a | Sarajevo |
| 1983ko abenduaren 8a | Val-d'Isère |
| 1984ko urtarrilaren 21a | Verbier |
| 1985eko martxoaren 8a | Banff |
| 1986ko urtarrilaren 11 | Bad Gastein |
| 1986ko martxoaren 1a | Furano |
| 1986ko martxoaren 8a | Sunshine |
| 1987ko abenduaren 4a | Val-d'Isère |
| 1988ko urtarrilaren 16a | Zinal |
| 1988ko abenduaren 15a | Zauchensee |
| 1989ko urtarrilaren 19a | Tignes |
| 1989ko abenduaren 9a | Steamboat Springs |
| 1990eko urtarrilaren 13a | Haus im Ennstal |

### Super Erraldoia

| Data | Tokia |
| 1986ko abenduaren 14a | Val-d'Isère |
| 1987ko urtarrilaren 6a | Hinterglemm |
| 1987ko martxoaren 15a | Vail |

### Slalom Erraldoia

| Data | Tokia |
| 1986ko otsailaren 5a | Val Zoldana |
| 1986ko abenduaren 20a | Val Zoldana |
| 1987ko urtarrilaren 18a | Bischofswiesen |
| 1987ko otsailaren 27a | Zwiesel |
| 1987ko martxoaren 22a | Sarajevo |
| 1989ko martxoaren 4a | Furano |

### Konbinatua

| Data | Tokia |
| 1986ko urtarrilaren 12a | Bad Gastein |
| 1986ko martxoaren 9a | Sunshine |

## Erreferentziak

* ↑ «Biografia de Maria Walliser» www.biografiasyvidas.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-20).
* ↑ (Ingelesez) Maria Walliser. 2021-07-17 (Noiz kontsultatua: 2021-12-20).
* ↑ «Maria WALLISER» Olympics.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1984
* Multimedia: Maria Walliser / Q1984
# Maria Withoos

Maria Withoos (Amersfoort, 1663ko maiatzaren 8a - 1699 ondoren) Herbehereetako margolaria izan zen, Herbehereetako Urrezko Arokoa, natura hiletan edo bodegietan espezializatua.

## Biografia

Matthias Withoosen eta Wendelina van Hoorn-en zortzi seme-alabetan bigarrena zen.
Frantziarrek Amersfoort hiria mehatxupean izan zutenean 1672 urtean, Hoorn hirira, amaren jaioterrira, aldatu zen familia.
Maria Withoos Johannes Brickelyrekin ezkondu zen lehenengo eta, hura hil ondoren, Dirck Knijp-ekin. Lehen ezkontzatik Johannes bere semea jaio zen 1696an eta bigarrenetik Matías semea 1699an.
1694ko ekainaren 6an Maria eta bere ahizpa Alida Amsterdamen dokumentatuta daude, jaraunspen bat dela eta, notario publikoaren aurrean.

## Lana

Aitak margotzen irakatsi zion, Alida, Pieter, Johannes eta Frans-en "ahizpa/arreba" gisa izan zen ezaguna. Bereziki natura hilak eta paisaiak margotzen zituen.
XVIII. mendean, enkante katalogo batean aipatu zuten, "antzinako loreontziekin, gustuarekin margotutako fruta eta loreekin eta kolore biziekin" margotutako bi parke ikuspegigatik eta XIX. mendeko enkante katalogo batean batean ere ageri da berak margotutako lore bodegoi batengatik.
Gaur egun ez dira María Withoosen lan asko ezagutzen. 1990eko doktorego tesian, M. Schepperrek bere zortzi margolan deskribatu zituen; horietatik bakarra dago sinatuta: loredun loreontzia irudikatzen duen margolan bat, bilduma pribatu ingeles batean dagoena. Lan batzuekin zalantzak daude, hala nola, Dortheumean (Viena) dagoen lore irudia RKDren arabera, Alida bere ahizparena izango litzateke.
Mariak aitaren inizial berberak zituenez, baliteke hari egotzitako margolanen artean batzuk bereak izatea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 Maria Withoos in Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland. Instituut voor Nederlandse Geschiedenis.
* 1 2 3 Houbraken, Arnold. (1718 [1976]). Mathias Withoos In De groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen. , 187-189 or..
* ↑ RKD. [https://rkd.nl/en/explore/images/47941 Bloemen en planten met links een doorkijk naar een Italiaans landschap, ca. 1700 Possibly Alida Withoos Dorotheum (Vienna) 169. zk.. ].

## Kanpoko estekak

* María Withoosen lanak Artnet-en
* Datuak: Q2602174
* Multimedia: Maria Withoos / Q2602174