OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hexi Barrutia (Tianjin)

Hexi Barrutia (Txinera sinplifikatuz: 河西区; pinyineraz: Héxī Qū), Tianjin osatzen duten erdiguneko barrutietako bat da. 2006ko erroldaren arabera, 740.000 biztanle eta 37,00 kilometro koadroko azalera zeukan.

## Inguru naturala eta kokapena

Barrutiaren mugakideak honakoak dira: Nankai Barrutia ipar-mendebaldean, Heping Barrutia iparraldean, Hedong Barrutia ipar-ekialdean, Jinnan Barrutia hego-ekialdean, eta Xiqing Barrutia hego-mendebaldean.

## Ikus, gainera

* Tianjinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Hexi Barrutiko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q708102
* Multimedia: Hexi District, Tianjin / Q708102
# Hexen

    Artikulu hau musika taldeari buruzkoa da; bideo-jokoa gaitzat duena beste hau da: «Hexen: Beyond Heretic»
Hexen (alemanieraz "sorginak" esan nahi du) Bizkaiko punk taldea da, bost neskak osatzen dutena. Ingelesez abesten dute.

## Ibilbidea

Virginiak 2015ean Facebooken iragarki bat jarri zuen nesken punk talde bat sortzeko. Jone, María, Garazi eta Vicky-k erantzun zuten. Bakoitza aurrez beste talde batzuetan aritua zen; Virginia (Awaking the north), Jone (Octopussys) eta Vicky eta Garazi (Las Klitorix). 2016an Garazik utzi eta Ainhoa sartu zen.
2016an bertan Bergarako Northern Drunkens estudiotan lau abestitako EP bat grabatu zuten, Die Frauenjagd.
Hainbat bira egin dituzte, hala estatuan nola Europa aldean ere.

## Diskografia

* Die Frauenjagd (2016, Bird Trouble).

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Biografía de Hexen - La Fonoteca. (Noiz kontsultatua: 2017-11-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) LaFonoteca, Disco: Die Frauenjagd. (Noiz kontsultatua: 2017-11-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61362287
# Hexilitio

n-Hexilitio, C$_6$H$_{13}$Li, HxLi edo NHL gisa laburtua, konposatu organolitiko bat da, base indartsu gisa edo litiaziorako erabilia.
n-butil-litioaren (BuLi) antzekoa da, baina hexano likidoa ematen du eta ez oso sukoia den butanoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5749096
* Multimedia: Hexyllithium / Q5749096
# Hexi

Hexi izen bereko Txinako Herri Errepublikako hainbat gauza izan daiteke:

## Lekuak

* Hexi Barrutia: Txina ipar-ekialdeko Tianjin udaltasunean dagoen barrutia.
* Hexi Barrutia: Hainan probintziako Sanya hirian dagoen barrutia.

## Ibilbideak

* Hexi korridorea: Gansu probintziako merkatarien ibilbide historikoa, iparraldeko zetaren bidean.
# Hexen II

Hexen II 1997ko Raven Software estatubatuar bideo-joko konpainiaren ekintza bideo-joko bat da, Linux, Microsoft Windows eta macOSrako garatua. Hexen: Beyond Heretic ospetsuaren jarraipena, shooter motako bideo-joko honek lau pertsonai ezberdinak erabiltzeko aukera ematen du, bakoitzak bere ezaugarriak dituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q284203
# Hexatrygon bickelli

Hexatrygon bickelli Hexatrygon generoko animalia da. Arrainen barruko Hexatrygonidae familian sailkatzen da. Bere generoan eta familian kide bakarra da, hau da, monotipikoa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Hexatrygon bickelli », FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.

## Ikus, gainera

* Hexatrygon
* Hexatrygonidae

## Kanpo estekak

* .html FishBase.org
* Datuak: Q1036075
* Multimedia: Hexatrygon bickelli / Q1036075
* Espezieak: Hexatrygon bickelli
# Hexham

Hexham, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da, Northumberland konderrian.
2011n 13.097 biztanle zituen.
* Datuak: Q947400
* Multimedia: Hexham / Q947400
# Hirurehun eta Hogeita Hamabost Urteko Gerra

Hirurehun eta Hogeita Hamabost Urteko Gerra XVII. mendean hasi eta 1986an amaitu zen gerra izan zen, Scilly uharteak eta Zazpi Herbehere Batuen Errepublikaren artean. Odolik gabeko gerra bat izan zen. Gainera, ofizialki, historiako gerrarik luzeena da.

## Gertaerak

1651. urtean, Ingalaterrako bigarren gerra zibila amaitzear zela, alderdi parlamentarioak ia lurralde osoa hartua zuen eta Kornubia mendebaldeko Scilly uharteak erregezaleen azken gotorleku bilakatu zen.
Herbehereetako Probintzia Batuek independentzia lortu zuten, espainiarren aurka Laurogei Urteko Gerran (1568-1648) borrokatu ondoren. Ingelesak holandarren aliatuak izan ziren gerra horretan, eta, horregatik, Herbehereek Ingalaterrako gerra zibilean Oliver Cromwell buru zuten parlamentarioen alde egitea erabaki zuten.
Baina erabakia hartzerako Scilly uharteak ziren alderdi erregezaleen esku zegoen lurralde bakarra, eta ez zuen zentzurik gerra herrialde osoari deklaratzea. Hortaz, uharteei soilik deklaratu zieten gerra, eta Herbehereetako ontzidia Scilly aldera abiatu zen, urte batzuk lehenago jasotako laguntza itzultzeko prest.
Baina deklarazioa eta berehala, 1651ko ekainean, Robert Blake almirantea buru zuen flota parlamentarioak erregezaleak errenditzera behartu zituen. Oliver Cromwellek, berehala, Tresco uhartean gotorleku bat eraikitzea erabaki zuen, monarkia parlamentarioaren aldekoen nagusitasunaren seinale. Herbehereetako ontzidia, iritsi bezala erretiratu zen, tiro bakar bat bota gabe. Baina gerra deklarazioa bertan behera uztea ahaztu zitzaien.
1985ean, Roy Duncan historialaria Scilly Uharteetako Kontseiluko presidentea zen. Holandarren gerra deklarazioaren “mitoaren” berri zuen, baina ez zekien benetan deklarazio ofizialik izan zen, ala mendetan zehar ahoz aho elikatutako legenda hutsa. Berak ordezkatzen zituen uharteak oraindik gerran ote zeuden argitzeko, Herbehereen Londresko enbaxadara gutun bat bidali zuen.
Enbaxada gaiari buruzko dokumentazioa aztertzeaz arduratu zen, eta deklarazioa benetakoa zela eta oraindik indarrean zegoela erantzun zioten historialariari. Duncanek uharteak bisitatzeko gonbitea luzatu zion Rein Huydecoper enbaxadoreari, eta, hala, 1986ko apirilaren 17an, gerra ofizialki “hasi” eta 335 urtera, bake ituna sinatu zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Nagore Irazustabarrena, «Historiako gerrarik luze eta baketsuena», Argia, 2012-05-27, CC-BY-SA lizentzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1054482
# Hirundo smithii

Hirundo smithii Hirundo generoko animalia da. Hegaztien barruko Hirundinidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Hirundo
* Hirundinidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q375793
* Multimedia: Hirundo smithii / Q375793
* Espezieak: Hirundo smithii
# Hirupagoeta

Hirupagoeta Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da Putterri edo Putxerri menditik iparraldera, honengandik Kalelantegi edo Etxarri-Aranatzeko lepoak banatzen duelarik.

## Irispideak

Elkorriko bihurgunetik Lizarrustiko mendatetik pixkat beherago, Kalelantegi leporaino igotzen den bidea hartu behar da. Ezkerretik, tontor txiki honetara iristen da, eskuinetik, Putxerrira igotzen den bitartean. Gertu, beste mendi batzuk ere badaude, guztietatik egun bakarrean ibilaldia egiteko modukoak. Aparein, Uazkuru edo Kargaleku, adibidez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259177
# Hirurak Bat

    Artikulu hau goiburuari buruzkoa da; Bilboko egunkari foruzalea gaitzat duena beste hau da: «Irurac bat (egunkaria)»
Hirurak Bat (jatorrizko grafian Irurac Bat), 1765. urtetik aurrera, Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen goiburua izan zen. Denborarekin oso ezagun bihurtuko zen goiburu honek Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako batasun sentimental eta politikoa zuen helburu.
Goiburua Frantzisko Xabier Munibek asmatu zuen eta logotipoa aldiz, (hiru esku bat eginda) Manuel Salvador Carmona Valladolideko artistak egin zuen. Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako kultura eta hezkuntza bultzatu eta herriaren bizi baldintzak hobetu nahi zituen elkarte honek. Ondorioz, elkarte honek eta bere goiburuak, hiru herrialde hauen arteko batasun sentimental eta politikoa indartu nahi zuen. Beranduago, 1866an Nafarroako zenbait foru-diputatuk Hego Euskal Herriko lau probintzien arteko lotura sendotzea aztertzeko egindako bileretan Laurak Bat sortu zuten. Azkenik, Anton Abadia euskaltzaleak XIX. mendean Zazpiak Bat goiburua sortuko zuen antzeko helburuekin.
1859an Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak Hirurak Bat zigilua zuen ondo gorriko bandera sortu zuen, harekin Araba, Bizkaia eta Gipuzkoaren bandera izateko asmoz.

## Ikus, gainera

* Nafarroako armarria
* Euskal Autonomia Erkidegoko armarria
* Laurak Bat
* Zazpiak Bat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25476478
# Hirurehun

Hirurehun (300) berrehun eta laurogeita hemeretziaren ondoren eta hirurehun eta bataren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1384187
* Multimedia: 300 (number) / Q1384187
# Hirurehun eta bat

Hirurehun eta bat (301) hirurehunaren ondoren eta hirurehun eta biaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1064765
* Multimedia: 301 (number) / Q1064765
# Heteropatriarkatu

Heteropatriarkatua gizonezkoen generoak eta heterosexualitateak beste genero eta sexu-orientazioekiko duen nagusitasuna da. Terminoak patriarkatuaren eta heterosexualen dominazioen konbinazioa egiten du, estatu-nazioetako klase dominantearen iritzi nagusia islatuz. Termino honek emakumeen zein LGBTI pertsonen gaineko diskriminazioak printzipio sozial matxista bera duela azpimarratzen du. Pertsona askok heteropatriarkatua eta kapitalismoa lotzen dute ere, sistema-beraren parte dela argudiatuz.
Terminoaren sorrera Monique Wittig idazle feministari zor zaio. Euskal pentsalari feministek ere eman hausnartu dute kontzeptuaren gainean. Jule Goikoetxearen arabera, heteropatriarkatua da "sexuaren arabera antolatzen den gizartea, hots, gizon-emakume kategoriaren arabera lana eta prestigioa zatitzen duena"; eta berez eta definizioz injustua eta zapaltzailea da egoera hau arrazaren arabera antolatzen den gizartea arrazista den bezalaxe: emakumeen menderakuntza soziopolitiko eta ekonomikoa da heteropatriarkatua, batzuek horri normalitate edo bake egoera deitu arren.

## Erreferentziak

* ↑ ...).,, Falquet, Jules, (1968-. (imp. 2006). De la cama a la calle perspectivas teóricas lésbico-feministas. Brecha lésbica ISBN 9589307612. PMC 690657314..
* ↑ Berria.eus. ««Patriarkatua biderkatzen du gerrak»» Berria (Noiz kontsultatua: 2018-06-01).
* ↑ «Espainar Zeinu Hizkuntza (EZH)» glosario.pikaramagazine.com (Noiz kontsultatua: 2018-06-01).
* ↑ Unanue Irureta, Maialen. «Naturalizatua desnaturalizatzea» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-04-02).
* ↑ Goikoetxea, Jule. (2015-10-07). «Emakumeen mundu gatazka» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-04-02).

## Ikus, gainera

* Androzentrismo
* Feminismo
* Genero-rol
* Homofobia
* Patriarkatu
* Queer teoriak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24451508
* Multimedia: Heteropatriarchy / Q24451508
# Heteropan

Heteropan Zygaenidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Heteropan scintillans da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Heteropan agriolina | daturik gabe |
| Heteropan alberti | daturik gabe |
| Heteropan albicosta | daturik gabe |
| Heteropan albicruciata | daturik gabe |
| Heteropan alienus | daturik gabe |
| Heteropan analis | daturik gabe |
| Heteropan anisus | daturik gabe |
| Heteropan apicalis | daturik gabe |
| Heteropan appendiculata | daturik gabe |
| Heteropan coeruleus | daturik gabe |
| Heteropan cupreatus | daturik gabe |
| Heteropan cyaneus | daturik gabe |
| Heteropan difformis | daturik gabe |
| Heteropan dolens | daturik gabe |
| Heteropan eremophila | daturik gabe |
| Heteropan fuscescens | daturik gabe |
| Heteropan iscatus | daturik gabe |
| Heteropan lutulenta | daturik gabe |
| Heteropan lycaenoides | daturik gabe |
| Heteropan rubricollum | daturik gabe |
| Heteropan scintillans | daturik gabe |
| Heteropan submacula | daturik gabe |
| Heteropan truncata | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13847303
* Espezieak: Heteropan
# Heteronotia

Heteronotia Gekkonidae familiako narrasti genero bat da. Australian bizi dira.

## Espezieak

* Heteronotia binoei (Gray, 1845)
* Heteronotia planiceps Storr, 1989
* Heteronotia spelea (Kluge, 1963)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1968727
* Multimedia: Heteronotia / Q1968727
* Espezieak: Heteronotia
# Huimin Barrutia

Huimin Barrutia (txinera sinplifikatuz: 新城区; pinyineraz: Huímín Qū), Hohhot osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 220.000 pertsona bizi ziren 175,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera

* Hohhoten banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Huimin barrutiko kode postala.
* Datuak: Q1345024
* Multimedia: Huimin District / Q1345024
# Huineng

Dajian Huineng (txinera tradizionalez: 大鑒惠能; pinyinez: Dàjiàn Huìnéng; Wade–Giles: Ta$^4$-chien$^4$; japonieraz: Daikan Enō; koreeraz: Hyeneung); (638ko otsailaren 27a – 713ko abuztuaren 28a), zen eskolaren seigarren eta azken patriarka, Txinako Txanen eta, oro har, Zen-aren Eskolako monje eraginkorrenetako bat izan zen.
Hari buruz budismoaren praktikara eta argiztapenera hurbiltze zuzen eta espontaneoa defendatzen zuela esaten zuten, baita budismoaren baitan Subitaren Argiztapenaren Eskola sortu zuela ere. Ikerketa modernoek, berriz, zalantzan jarri dute bere biografia tradizionalen benetakotasuna eta hari buruzko beste idazki batzuk.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Jorgensen, John. (2005). Inventing Hui-neng, the Sixth Patriarch Hagiography and Biography in Early Ch'an. Leiden: Brill.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q345012
* Multimedia: Huineng / Q345012
# Huis ten Bosch

Huis ten Bosch (ˈɦœy̯s tɛm bɔs ahoskatua; eusk. 'Basoaren etxea') Hagan dagoen jauregi barrokoa da.
Beatriz Herbehereetakoa 1981 eta 2014 artean bertan bizi zen; Gilen Alexandro oinordekoak bertara joateko planak azaldu zuen. Eraikitze-lanak 1645eko irailaren 2an hasi ziren, Bartholomeus Drijffhouteko zuzenduak. Arkitektoak Pieter Post eta Jacob van Campen izan ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Stenvert, R. et al.. (2004). Monumenten in Nederland: Zuid-Holland. Zwolle: Waanders Uitgevers, 227–228 or. ISBN 90-400-9034-3..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1072284
* Multimedia: Huis ten Bosch / Q1072284
# Huishan barrutia

Huishan barrutia (txinera tradizionalez: 惠山区) Txinako barruti bat da, Wuxi barruan. Azken zentsuaren arabera 456.791 biztanle zituen 325.12 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1152574
* Multimedia: Huishan District / Q1152574
# Huinong barrutia

Huinong barrutia (txinera tradizionalez: 惠农区) Txinako barruti bat da, Shizuishan barruan. Azken zentsuaren arabera 185.803 biztanle zituen 1064.79 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1201662
# Huiramba (udalerria)

Huiramba Mexikoko udalerri bat da. Michoacán de Ocampo estatuan kokatua dago. 2010ean 7.925 biztanle zituen 79,23 km²ko azaleran. Herriburua [[Huiramba (Huiramba)|Huiramba]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9005333
* Multimedia: Huiramba Municipality / Q9005333
# Huisheim

Huisheim Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Donau-Ries (barrutia)|Donau-Ries]] barrutian. 2014an 1.579 biztanle zituen 22,79 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q503339
* Multimedia: Huisheim / Q503339
# Hidrotungstita

Hidrotungstita]] =

## Ezaugarriak

Hidrotungstita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {WO3 * 2H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hidrotungstite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hidrowoodwardita

Hidrowoodwardita]] =

## Ezaugarriak

Hidrowoodwardita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Cu1-xAlx)(OH)2[SO4]x/2 * nH2O}}$. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hidrowoodwardite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hidroxikaltzioromeita

Hidroxikaltzioromeita mineral bat da eta roméite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Hidroxikaltzioromeita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Ca,Sb3+)2(Sb5+,Ti)2O6(OH)}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hidroxicalcioroméite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hidroxiapofilita-(K)

Hidroxiapofilita-(K) silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Hidroxiapofilita-(K) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {KCa4(Si8O20)(OH,F) * 8H2O}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hidroxiapophyllite-(K): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hidroxiferroroméita

Hidroxiferroroméita mineral bat da eta roméite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Hidroxiferroroméita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Fe^{2+}1.5\square 0.5)Sb5+2O6(OH)}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hidroxiferroroméite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hidroxikaltziopirokloro

Hidroxikaltziopirokloro mineral bat da eta pyrochlore taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Hidroxikaltziopirokloro elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Ca,Na,U,\square )2(Nb,Ti)2O6(OH)}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hidroxicalciopyrochlore: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hidrotermal

Hidrotermala presio handien mende eta oso bero dauden ur sakonek disolbaketan dituzten sustantziak harkaitz baten barrunbetara egiten dituzten erorketetatik datozen mineralak dituen zain bat da.
Zain hidrotermalak eratu diren presio eta tenperatura baldintzak oso ezberdinak izan daitezke, eta horrek, zainak, egituran eta kimikoki ezberdinak egiten ditu. Honegatik, hiru klasetan banatzen dira:
* Zain epitermalak (tenperatura eta presio neurritsuekin)
* Zain hipotermalak (tenperatura eta presio handiekin)
* Zain mesotermalak (tarteko baldintzekin)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1036221
* Multimedia: Hydrothermal activity / Q1036221
# Hidroxikaltziomikrolita

Hidroxikaltziomikrolita mineral bat da eta microlite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Hidroxikaltziomikrolita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca1.5Ta2O6(OH)}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hidroxicalciomicrolite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hidroterskita

Hidroterskita]] =

## Ezaugarriak

Hidroterskita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na2ZrSi6O12(OH)6}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hidroterskite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hiram I.a Tirokoa

Hiram I.a (hebreeraz: חִירָם‎, "handi jaiotakoa"), Tiro feniziar hiriko erregea izan zen K.a. 969 eta K.a. 939 bitartean. Bere aita Abibaalen oinordekoa izan zen hiri honetako tronuan, eta, bere erregealdian, bere hiria, hazi egin zen, gertuko Sidon hiriaren mendeko herri bat izateari utzi eta hiri feniziar nagusienetako bat bihurtuz. Hiramen gobernupean, matxinada bat menperatu zen lehen tirotar kolonian, Afrika iparraldeko Utika hirian, ondoren Kartago sortuko zen tokitik gertu.
Bibliaren arabera, (Erregeen Lehen Liburua, 5. atala), Hiramek mezulariak bidali zizkion Salomoni, bere begirunea eskaintzeko, hau, Daviden oinordeko bezala koroatua izan ondoren, eta tokiko gobernaririk boteretsuena bihurtu ondoren, Egiptok eta Asiriak utzitako hutsunea betetzean. Salomonekin izan zuen aliantzaren bidez, Hiram, egiptoar, arabiar eta mesopotamiar merkatuetan sartu ahal izan zen. Bi erregeek, ahaleginak bateratu zituzten urrutiko Saba eta Ofir (Yemen eta Somalia ziur asko) herrialdeak lotuko zituen merkataritza ibilbide berri bat sortzeko, Eyson-Gueber portuaren bidez, gaur egun Eilat hiri israeldarra dagoen tokian.
Yahvehri sagaratzeko asmoa zuen Jerusalemeko Tenplua eraikitzeko, Salomonek zur finak behar zituen, eta, horregatik, Hiramekin aritu zen merkataritzan, hogei mila gari karga eta hogei mila olio neurri, Libanoko zedro zur preziatuagatik trukatuz. Salomon eta Hiramen langileek, elkarrekin lan egin zuten, zura atera eta harrobietan harria moztuz, eraikina amaitzeko.
Hiramek, Tiroko portuak zabaldu zituen, hiria zegoen bi uharteak elkartu zituen aldi berean, eta errege jauregi bat eta Melkart jainkoaren omenezko tenplu bat eraikiz. Tiroko errege bezala, bere ondorengoa, Baal-Eser I.a izan zen (K.a. 935-K.a. 919).
Hiram, nahiko sarri, Masoiekin, Rosenkreutzekin eta Anaitasun Zuri Handiarekin lotzen duten testu apokrifoetan aipatzen da.
* Datuak: Q467115
* Multimedia: Hiram I / Q467115
# Hirado

Hirado (japonieraz: 平戸市, Hirado-shi) Japoniako Nagasaki prefeturako hiria da; hiri zaharra Hirado uhartean dago, eta gune moderno batzuk Kyushun. 2010ean 35.271 biztanle zituen.

## Klima

Hiradok klima azpitropikal hezea du, Cfa Köppen klima sailkapenaren arabera; neguak hotzak eta udak beroak dira. Prezipitazio nabarmenak daude urte osoan, baina handiagoak udan.
Datu klimatikoak (Hirado, 1961-1990) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 8.7 | 9.2 | 12.4 | 17.0 | 20.9 | 23.6 | 27.5 | 29.1 | 26.0 | 21.4 | 16.5 | 11.4 | 18.6 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 6.2 | 6.6 | 9.3 | 13.7 | 17.5 | 20.7 | 24.9 | 26.2 | 23.2 | 18.5 | 13.6 | 8.7 | 15.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 3.6 | 3.9 | 6.3 | 10.8 | 14.7 | 18.5 | 22.9 | 23.9 | 20.8 | 15.7 | 10.7 | 6.1 | 13.2 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 90.2 | 93.6 | 137.7 | 207.0 | 197.8 | 315.5 | 329.8 | 204.5 | 205.6 | 107.5 | 117.8 | 72.8 | 2079.8 |
| Eguzki orduak | 88.3 | 100.0 | 156.2 | 160.9 | 181.5 | 137.5 | 157.0 | 211.1 | 166.0 | 173.6 | 131.3 | 95.7 | 1759.1 |
| Hezetasuna (%) | 64 | 66 | 68 | 76 | 79 | 86 | 88 | 84 | 79 | 70 | 67 | 65 | 74.3 |
| Iturria: NOAA (1961-1990) ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Hirado Climate Normals 1961-1990. Ozeano eta Atmosferaren Administrazio Nazionala (Noiz kontsultatua: 2016-08-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q328601
* Multimedia: Hirado, Nagasaki / Q328601
# Hiram (Georgia)

Hiram Georgiako estatuko hiri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 3.546 biztanle zituen, 10,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Franklin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2342376
* Multimedia: Hiram, Georgia / Q2342376
# Hiram Bingham

Hiram Bingham (Honolulu, 1875eko azaroaren 19a - Washington, 1956ko ekainaren 6a) Estatu Batuetako esploratzaile eta arkeologoa izan zen.
Yalen egin zituen ikasketak, eta bertako katedradun izatera iritsi zen. 1906an Hego Amerikarako bidaldia egin zuen. 1911n, Yaleko Unibertsitateak antolatu zuen bidaldi batean Machu Picchuko aztarrenak aurkitu zituen. Espainolek Buenos Aires eta Lima bitartean salerosketarako zuten bideari buruzko ikerketak ere egin zituen. Gobernadore izendatu zuten Connecticuten. Bere ikerketei buruzko lan nagusiak: Across South-America, Vitcos, the Lost Inca Capital, The Story of Machu Picchu and its Builders (bere lan nagusien bilduma), eta abar.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q237220
* Multimedia: Hiram Bingham (1875-1956) / Q237220