OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Salvat Monho

Salvat Monho Laborde (Izturitze, Nafarroa Beherea, 1749ko abuztuaren 23a - Bardoze, Lapurdi, 1821eko ekainaren 4a) euskal idazlea izan zen.

## Bizitza

Frantziako Iraultza garaian Bardozeko erretorea izan zen; Iraultzaren aldekoa hasieran, haren kontrakoa izan zen gero. Apaiz konstituzionala izan nahi ez zuelako atzerrira ihes egin zuen 1799an. 1806an, kultua berrezartzean, Ipar Euskal Herrira itzuli zen. Ainhoako erretorea izan zen lehenik, eta Irisarrira bidali zuten geroago. Iberiar Penintsulako Gerran, Mina jeneralak Irisarriko herritarrei barka ziezaien lortu zuen; izan ere, jenerala herritarrak zigortzeko prest zegoen, tropei eraso egin zietelako.

## Lanak

Olerki eta bertso ugari idatzi zituen, eliz-girokoak eta satirikoak. 1972an, Pierre Laffitek bildu eta argitaratu zituen Poèmes basques de Salvat Monho (1749-1821) liburuan. Olerki horietako bat da honako hau:
| « | Chanson bachique Bakusek ez du trionpharik ez aldarrerik nahi Gauza bat baizen ez dio manatzen gizonari Garboski edan dezala urik gabe arnoa Nahi badu bere ganik urrundu herioa. Bizia laburzen bada tristezian egonez Alegera gaiten bethi kolpe onak edanez Biziaren luzatzeko bide seguragorik Kausitzen ez denaz geroz dugun edan gogotik. Sail on bati lothuz geroz ez bara biderditan Pitxerrak hutsak badire bethe bitez berritan. Gogotik gal arteraino gure nahigabeak Eta goibeltzen gaituzten orhoitzapen tristeak. Dugun edan berriz ere; bethi dut aditzea Bien ondotik on dela hirurgarren kolpea Oraino triste badire gure bihotz barrenak Alegeratuko ditu menturaz laugarrenak. | » |

## Bibliografia

* Poémes basques de Salvat Monho (1749-1821), 1972, Ikas

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Arbelbide, Xipri. (2011). «Xuriak eta gorriak. Azkainen eta Bardozen» Euskera. Euskaltzaindia, 1147-1164 or. ISSN 0210-1564..
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Zavala, Antonio. (1989). Frantziako Iraultza eta Konbentzioko Gerra bertsotan. Etor, 35-38 or. ISBN 4-85527-62-3..
* ↑ Estornés Lasa, Bernardo. Munho Laborde, Salvat. Auñamendi Entziklopedia [on line], 2020, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2020-1-6).
* ↑ Monho, Salvat. Olerkiak. Literaturaren Zubitegia, klasikoak.armiarma.eus (Noiz kontsultatua: 2020-1-6).

## Kanpo loturak

* Salvat Monho literaturaren zubitegian, zubitegia.armiarma.eus
* Haritschelhar, Jean Salvat Monho olerkariaren metrika, Lapurdum, 9, 2004, journals.openedition.org
* Datuak: Q12266821
# Salvaleón

Salvaleón Badajozko udalerria da, Sierra Suroeste eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.049 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Badajozko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1443665
* Multimedia: Salvaleón / Q1443665
# Salvat Ihartze zaharra

Salvat Ihartze (Bardoze, ?-Tarbe, 1601eko ekainaren 3a) Lapurdiko elizgizona izan zen.

## Biografia

Aditu batzuen arabera bastidartzat jo arren Bardozen jaio zen, aita abokatu eta merkataria izanik. Bere anaiak funtzionarioak izan ziren: Piarres Bidaxuneko baile izan zen eta Bernardo Bastidakoa.
Hastingako Arthousko abadiako apaiza izan zen, Henrike III.a Frantziakoak 1577ko ekainaren 19an Tarbeko apezpiku izendatu arte. Bere iloba zen Salvat Ihartze gaztearen alde ukatu eta handik gutxira, 1601eko ekainaren 3an, hil zen.
* Datuak: Q3470360
# Salvan

Salvan Suitzako udalerria da. Valais kantonamenduan dago, Saint-Maurice barrutia barrutian. 2014an 1,393 biztanle zituen 53,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68912
* Multimedia: Salvan / Q68912
Martigny
# San Giovanni in Galdo

San Giovanni in Galdo Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. 518 biztanle ditu, 19,45 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

San Giovanni in Galdok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Campobasso Campodipietra Campolieto Matrice Toro Monacilioni

## Kanpo estekak

* Datuak: Q250815
* Multimedia: San Giovanni in Galdo / Q250815
# San Giovanni in Persiceto

San Giovanni in Persiceto Italiako udalerri bat da. Boloniako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 27.720 biztanle ditu, 114,41 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

San Giovanni in Persicetok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Anzola dell'Emilia Castelfranco Emilia Cento Sala Bolognese Sant'Agata Bolognese Castello d'Argile Crevalcore

## Kanpo estekak

* Datuak: Q94990
* Multimedia: San Giovanni in Persiceto / Q94990
# San Giovanni in Fiore

San Giovanni in Fiore Italiako udalerri bat da. Cosenzako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 15.906 biztanle ditu, 279,45 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

San Giovanni in Fiorek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aprigliano Bocchigliero Caccuri Cerenzia Cotronei Savelli Casali del Manco Taverna Castelsilano Longobucco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53969
* Multimedia: San Giovanni in Fiore / Q53969
# San Giovanni in Marignano

San Giovanni in Marignano Italiako udalerri bat da. Riminiko probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 9.408 biztanle ditu, 21,37 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

San Giovanni in Marignanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gradara Misano Adriatico Saludecio San Clemente Tavullia Morciano di Romagna Cattolica

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111937
* Multimedia: San Giovanni in Marignano / Q111937
# San Giovanni degli Eremiti

San Giovanni degli Eremiti (San Joan Eremutarrena) Siziliako Palermoko eliza da; Palazzo dei Normannitik gertu dago. 2015etatik Unescok Gizateriaren ondarea izendatu duen Arabo-normandiar Palermo eta Cefalú eta Monrealeko katedralak multzo barruan dago.

## Historia

Elizaren jatorria VI. mendean bilatu behar da . Ondoren, Siziliako islamisten konkista izan zen eta, ondorioz, meskita bihurtu zuten. Normandiarren etorreratekin, Roger II.a Siziliakoak kristauen eskuetara itzuli zuen. 1136 urtearen inguruan Monte Vergineren Beneditarrei elizaren ardura eman zitzaien. Eraikinak hurrengo mendeetan aldaketa handiak ezagutu zituen. 1880an, bestetik, Erdi Aroko itxurara itzultzen saiatu ziren. 2015ean Unescok Gizateriaren ondarea izendatu zuen, Arabo-normandiar Palermo eta Cefalú eta Monrealeko katedralak multzoaren barruan.

## Ezaugarriak

Arkitektura ikuspuntutuk elementu deigarrienak dituen kupula gorriak dira. Horiek, zaharberritzeko prozesuan, XII. mendean eraiki ziren; ondo asko erakusten digu oraindik musulmanen eragina bizirik zirauela uhartean. Kanpandorrea, bestetik, gotiko estilokoa da. Elizak gurutze latindarraren oinplanoa du: hiru habearte ditu eta hiru abside; lau-aldeko bakoitzak kupula bat du. Presbiteroak ere, horma hobiz bukatuta, kupula du.
Klaustroa monasterioaren alde nagusia da. Azpimarratzekoak dira zutabe bikoitzak. Kapitelak landare-apaingarriekin apainduta daude; gainean arku zorrotzak heltzen dituzte. Lorategia ederra da eta bertan uraska bat ikus daiteke.

## Iruditegia

* Kupula arabiar gorriak eliza honen ezaugarriak dira.
* Fatxadaren apaingarriak.
* Habearte nagusia.
* San Joanen margolanak.
* Klaustroa.

## Erreferentziak

* ↑ https://es.unesco.org/news/24-nuevos-sitios-inscritos-lista-del-patrimonio-mundial-unesco-2015/

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):Informazio turistikoa.
* (Italieraz)(Ingelesez):Unescoren webgunea.
* Datuak: Q745359
* Multimedia: San Giovanni degli Eremiti (Palermo) / Q745359
# San Giovanni dei Fiorentini

San Giovanni dei Fiorentini Erromako basilika bat da, Ponte rionean kokaturik dagoena. Florentziako patroia den Joan Bataiatzailearen izenean sagaraturik dago, hortik datorkio izena. Erroman dagoen Florentziako komunitatearentzako erreferentziazko eliza da.

## Historia

San Pantaleon eliza zaharra zegoen tokian eliza berria eraiki behar zela erabakita Florentziako Medici familiakoa zen Leon X.a Aita Santuak proiektu lehiaketa bat antolatu zuen 1518an. Garaiko arkitekto onenek hartu zuten parte eta Jacopo Sansovinok irabazi zuen baina eraikuntza lanak Antonio da Sangallo Gazteak eta Giacomo della Porta gidatu zituzten 1583 eta 1602 artean.
Hasiera batean oin zentralizatua ardatz bazuen ere gurutze latindarra hartu zuten oinarri. 1602an Carlo Maderno arkitektoak hartu zuen kupula egiteko ardura eta eliza 1620an gelditu zen itxuratuta.
1634an Pietro da Cortona arkitekto barrokoak aldare nagusia eraiki zueneta Alessandro Galileik diseinaturiko aurrealdea bukatzeko beste 100 urte behar izan ziren, 1734an amaitu baitziren lanak.
Koroa Francesco Borromini arkitektoak diseinatu zuen eta 1669an bere bazkidea zen Ciro Ferrik amaitu zuen, Borromini 1667an hil baitzen.

## Iruditegia

* San Giovanni dei Fiorentini eliza.
* Aurrealdea.
* Absidea.
* Habeartea.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Planet, Lonely. «Basilica di San Giovanni Battista dei Fiorentini in Rome, Italy» Lonely Planet (Noiz kontsultatua: 2018-04-28).
* ↑ Blunt, Anthony. (1982). Guide to Baroque Rome. Granada, 51 or..
* 1 2 Merz, Jorg Martin. (2008). Pietro da Cortona and Roman Baroque Architecture. Yale, 87-91 or..
* ↑ Guide Rionali di Roma. , 16 or..

## Kanpo estekak

* Elizaren webgunea
* Datuak: Q1629700
* Multimedia: Church of San Giovanni Battista dei Fiorentini / Q1629700
# San Giovanni di Gerace

San Giovanni di Gerace Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 412 biztanle ditu, 13,57 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

San Giovanni di Geracek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Grotteria Martone

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54648
* Multimedia: San Giovanni di Gerace / Q54648
# San Giovanni in Croce

San Giovanni in Croce Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 1.900 biztanle ditu, 16,21 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

San Giovanni in Crocek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Casteldidone Gussola Martignana di Po Piadena Drizzona $^{(en)}$ Solarolo Rainerio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43072
* Multimedia: San Giovanni in Croce / Q43072
# San Giovanni d'Asso

San Giovanni d'Asso Italiako udalerri bat da. Sienako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. 890 biztanle ditu, 66,46 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

San Giovanni d'Assok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Buonconvento San Quirico d'Orcia Trequanda Asciano Pienza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q91422
* Multimedia: San Giovanni d'Asso / Q91422
# San Giovanni del Dosso

San Giovanni del Dosso Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 1.248 biztanle ditu, 15,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

San Giovanni del Dossok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Concordia sulla Secchia Mirandola Poggio Rusco San Giacomo delle Segnate Schivenoglia Quistello Borgo Mantovano $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42354
* Multimedia: San Giovanni del Dosso / Q42354
# San Pedro eliza (Olabe)

San Pedro eliza Olaibar ibarreko Olabe kontzejuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina

Erdi Aroko eraikina da, sakonki eraldatua duela gutxi, gaur egungo egitura lortu arte. Habearte bakarra, burualdea burualde zuzenekoa eta kanpandorrea ditu oinaldean. Epistolaren aldetik arku zorrotzeko ate batetik sartzen da. Arkiboltak ditu, eta kapitelak landare-erako erliebeekin ornatuta dituzten euskarrietan bermatzen dira. Tenpluaren aztarnarik zaharrena da. Barrualdea kanoi-ganga beheratuxeak estaltzen du, eta fajoiekin sendotzen da. Altzariak berriak dira, interes artistikorik gabekoak.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | OLABE. (Noiz kontsultatua: 2021-12-31).

## Ikus, gainera

* Olabe
* Olaibar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q122618539
# San Pedro eliza (Zabaltza)

San Pedro eliza Urraulgoitiko Zabaltza lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Eraikina

Landa-giroko estilo erromanikoko aztarnak gordetzen dituen eliza honek XIX. mende hasierako erretaula nagusi bat du buru, aurreko mendeko irudi batzuk dituena. XVII. mendearen lehen erdian Juan Huitzik, Irunberriko eskultoreak, egindako lehen erretaula bat izan zuen tenpluan. Honek, 1627an, tenpluko parrokoaren oposizioaren aurrean protesta egin zuen, honek ez baitzuen onartzen parrokianoek agindutako obra hastea. Auzia artista exekutatzailearen alde ebatzi zen.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ZABALTZA. (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

## Ikus, gainera

* Zabaltza
* Urraulgoiti

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110253930
* Multimedia: Iglesia de San Pedro (Zabalza) / Q110253930
# San Pedro eliza (Nora)

San Pedro eliza asturiar artearen eraikin ederra da. Asturiasko Printzerriaren Les Regueres herrian dago, Nora ibaiaren eskuinean. Alfontso II.a Asturietakoa (760-842) erregearen garaian eraiki zen.

## Historia

Esan dugun bezala, IX. mende hasieran eraiki zen. Elizaren lehenengo aipamena dokumentuetan 905 urtekoa da, Alfontso III.a Leongoaren emaitza idazki batean. 1931ko ekainaren 3an Espainiako Kultura Ondasunaren izendapena jaso zuen. 1935ean Alejandro Ferrant arkitektoak, Manuel Gómez Morenoren zuzendaritzapean, zaharberritzeari ekin zion. Gerra Zibilean eliza erre egin zen. Berreraikitze lana Luiz Menéndez-Pidalen eskuetan egon zen. Lanak 1960. hamarkadan bukatu ziren. Antza denez, gaur egun ikusten den kanpandorrea, aurretik ez zegoen dokumentatuta.

## Egitura

Bere oinarrizko egituran hiru habe daude, egurrez estaliak. Oinplanoa San Julián de los Prados elizaren antzekoa da baina honetan ez dago gurutzadura. Aldare nagusiaren aldeak laukizuzenaren itxura du eta hiru aldetan banatuta dago. Elkarrekin komunikatuta dauden hiru kapera gangadunak ditu eta, kapera nagusiaren gainean, kamera suprabsidiala. Jatorriz margotuta egon zen.

## Iruditegia

* Elizaren oinplanta.
* Kanpandorrea.
* Barrualdea.
* Atzetik ikusita.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Informazio artistikoa eta turistikoa.
* (Gaztelaniaz):Arteguias webgunean.
* Datuak: Q1570113
* Multimedia: Church of San Pedro de Nora / Q1570113
# San Pedro eliza (Zilegieta)

San Pedro eliza Ibargoiti ibarreko Zilegieta lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da. Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Aragoiko Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

## Eraikina

Hondakin erromanikoak kontserbatzen dira, baina badirudi eraikinaren nukleoa XVII. mendean Joanes Aierra eta Martin Sarasti harginek egindako obrei dagokiela. Andre Mariaren irudia du, eta ezin hobeto dator bat aztarna arkitektoniko zaharrenekin; tailu erromanikoa da, XII. mende aurreratuari dagokiona seguruenik.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ZILEGIETA. (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

## Ikus, gainera

* Zilegieta
* Ibargoiti

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110640917
* Multimedia: Iglesia de San Pedro (Celigüeta) / Q110640917
# San Pedro eliza (Sopela)

San Pedro eliza Sopelako hirigunean dagoen pizkundetar eliza da, 1520an eraikia. Udalerriko parrokia da.

## Erreferentziak

* ↑ Sopelako Udala. Turismo gida. , 5 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q49470128
* Multimedia: Church of San Pedro, Sopelana / Q49470128
# San Pedro eliza (Ozkoidi)

San Pedro eliza Urraulgoitiko Ozkoidi lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.
Ozkoidiko Andre Maria elizkoia, Erdi Aroko tailua, trantsizioko estilo erromanikoa duena eta ikonografia tradizionalari jarraitzen diona. Andre Mariak, eserita, Haurra belaunetan dauka. Bere eskuineko eskuan lore bat darama. Koroa trebolada batek burua lotzen dio eta belo bat sorbaldetan erortzen zaio atzerantz, bere aurpegi geometriko zorrotza inguratzen duen adats beltza agerian utziz. Polikromia geroagokoa da.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | OZKOIDI. (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

## Ikus, gainera

* Ozkoidi
* Urraulgoiti

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110253929
* Multimedia: Iglesia de San Pedro (Ozcoidi) / Q110253929
# Sacile

Sacile Italiako udalerri bat da. Pordenoneko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 19.864 biztanle ditu, 32,74 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Sacilek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brugnera Caneva Cordignano Fontanafredda Gaiarine

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53190
* Multimedia: Sacile / Q53190
# Sackets Harbor (New York)

Sackets Harbor New York estatuko herri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 1.450 biztanle zituen, 5,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1973465
* Multimedia: Sacketts Harbor / Q1973465
# Saci Saria

Saci Saria (portugesez: Prêmio Saci) O Estado de S. Paulok urtero ematen duen saria izan zen, Brasilgo antzerki eta zinemako antzezle onenak saritzeko.
1950eko eta 1960ko hamarkadetan, zinema nazionaleko saririk handiena izan zen. Estatueta Saci zen, Brasilgo folkloreko figura ospetsua, Victor Brecheret artistak zizelkatua.

## Saridunak

* Inezita Barroso (1953 eta 1955)
* Tônia Carrero
* Walmor Chagas (1956)
* Cyro Del Nero
* Jorge Dória
* Odete Lara (1957)
* Eliane Lage (1953) urtean egindako emanaldiagatik Sinhá Moça
* Nydia Licia
* Osvaldo Moles
* Rachel de Queiroz (1954)
* Mário Sérgio (1953)
* Ruth de Souza
* Eva Wilma

## Erreferentziak

* ↑ O Estado de S. Paulo, October 21st, 1956; "Prêmio Saci de Cinema e Teatro". Primeiro Caderno, página 14
* ↑ O Estado de S. Paulo, April 1st, 1960; "Dia 16 no Marrocos a festa do Saci". Primeiro Caderno, página 8
* ↑ Jô Soares e Cyro Del Nero no Prêmio Saci
* ↑ Biografia de Jorge Dória
* ↑ Biografia de Nydia Licia
* ↑ Prêmio Saci

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10355006
# Saco (Maine)

Saco Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. York konderrian kokatuta dago, Maine estatuan. 20.381 biztanle ditu, 136,65 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* York konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1001891
* Multimedia: Saco, Maine / Q1001891
# Samuel Morse

Samuel Morse (Boston, Massachusetts, Estatu Batuak, 1791ko apirilaren 27a – New York, 1872ko apirilaren 2a), Estatu Batuetako asmalaria izan zen. Pintura lanak egin zituen hasieran (National Academy of Design izenekoa sortu zuen). Ampèrek egindako aurkikuntzak ikusita, telegrafo elektrikoa egitea bururatu zitzaion. Ideia hori bete egin zuen 1834an, baina garaiko agintariek ez zioten merezi zuen garrantzirik eman. Bere izena daraman puntu eta lerroetan oinarritutako telegrafia sistema ere asmatu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Morse kodea
* Datuak: Q75698
* Multimedia: Samuel Finley Breese Morse / Q75698
# Samuel Scheidt

Samuel Scheidt (Halle, Alemania, 1587ko azaroaren 3an bataiatua - 1654ko martxoaren 24a) alemaniar musikagilea eta organista izan zen.

## Biografia

J. Sweelincken ikasle izan zen. 1603-1608. urteetan Halleko Moritzkircheko organista izan zen, eta 1619. urtetik aurrera Halleko gorteko organista izan zen. Bachen aurreko organo-musikagile aipagarriena izan zen.
Scheidten lan aipagarriena Tablatura nova (1624) organorako lana izan zen, tablatura idazkera erabili ordez pentagramak erabiltzen zituena. Lan horretan salmoak, ereserkiak, mezak, toccatak, fugak eta elizako musika biltzen ziren, besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q169291
* Multimedia: Samuel Scheidt / Q169291
# Samuel P. Huntington

Samuel Phillips Huntington (New York, 1927ko apirilaren 18a - Martha's Vineyard, Massachusetts, 2008ko abenduaren 24a) estatubatuar politologo eta irakaslea izan zen.
Yale, Chicago eta Harvardeko unibertsitateetan ikasi zuen. Azken horretan mende erdi baino gehiagoz irakatsi zuen.
Etxe Zuriko segurtasun planen koordinatzailea izan zen Jimmy Carterren presidentetzan. Halaber, Pieter Willem Botha Hegoafrikako presidentearen segurtasun-zerbitzuei aholkuak eman zizkien.
Zibilizazioen arteko talkaren teoriaren egilea izan zen: Gerra hotzaren ondorengo mundu-ordena berrian, gerrak ez dira herrialdeen artekoak izango, zibilizazioen artekoak baizik. Islamiar estremismoa Mendebaldearen mehatxu nagusia izango litzateke.

## Lan hautatuak

* “National Policy and the Transoceanic Navy.” United Stats Naval Institute Proceedings 80, 5 (May 1954): 483-493. online
* The Soldier and the State: The Theory and Politics of Civil-Military Relations (1957)
* The Common Defense: Strategic Programs in National Politics (1961)
* Political Order in Changing Societies (1968)
* The Crisis of Democracy: On the Governability of Democracies Michel Crozier eta Joji Watanukirekin batera (1976)
* Political Power: USA USSR - Similarities and contrasts, Convergence or evolution Zbigniew Brzezinskirekin batera (1977)
* American Politics: The Promise of Disharmony (1981)
* "Democracy's third wave." Journal of democracy 2.2 (1991): 12–34. online
* The Third Wave: Democratization in the Late Twentieth Century (1991)
* The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order (1996)
* "After twenty years: the future of the third wave." Journal of democracy 8.4 (1997): 3–12. online
* Who Are We? The Challenges to America's National Identity (2004), based on the article The Hispanic Challenge, Foreign Policy, March/April 2004
Argitaratzaile bezala:
* Culture Matters: How Values Shape Human Progress with Lawrence E. Harrison (2000)
* Many Globalizations : Cultural Diversity in the Contemporary World with Peter L. Berger (2002)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19074
* Multimedia: Samuel P. Huntington / Q19074
# Samuel Santos

Samuel Santos (1990eko apirilaren 25a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Albirex Niigata.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q26251580
# Samuel Patyren hilketa

Samuel Paty bigarren hezkuntzaren irakaslea zen. Parisko Conflans-Sainte-Honorineren institutu batean lan egiten zuen. 2020ko urriaren 16an, 15:00etan, 18 urteko ikasle batek aizto batez hil egin zuen eta ondoren burua moztu zion. Egindakoaren argazkia Twitteren argitaratu zuen. Hilketa Jihadismorekin lotu zen eta Frantzia osoa astindu zuen. Hilketaren justifikazioa, hiltzailaren arabera, Patyk gelan erakutsitako Charlie Hebdo aldizkarian argitaratutako Mahomaren karikatura batekin lotu zen. Gertaerak protesta handiak, atxiloketak eta Frantzia eta herrialde musulman batzuen arteko krisialdi handia eragin zuen.

## Gertaerak

Actu 17 agerkari digitalak zabaldu zuenez, biktima bigarren hezkuntzako Historia eta Geografia irakaslea zen. Éragny ondoko herri batean ematen zituen eskolak eta, antza denez, Mahomaren karikaturak erakutsi zituen klasean. Poliziak uste du hori izan zitekeela erasoaren arrazoia. Erasotzaileak gerrikoan lehergailua zeramalakoan, agenteek segurtasun-neurriak zorroztu zituzten eta terrorismoaren aurkako taldearen laguntza eskatu zuten. Lehen datuen arabera, erasotzaileak labana batekin mehatxu egin zien hurbildu zitzaizkion poliziei, eta horiek tiroz erantzun zioten. Susmagarria bertan hil zen. Erasotzailea txetxeniarra zen, Abdullakh Anzorov.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/7567708/frantzia-burua-moztu-diote-gizon-bati-parisen-2020ko-urriak-16/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100437698
* Multimedia: Attentat de Conflans-Sainte-Honorine (16 Oct 2020) / Q100437698