OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maale Adumin

Maale Adumin (hebreeraz: מַעֲלֵה אֲדֻמִּים‎) Zisjordaniako hiri bat eta haredi en israeldar kokaleku bat da. Israelgo gobernuak 1991n Maale Adumin hiri izendatu zuen. Eskualdeko kokagunerik nagusienetariko bat da.
Jerusalemdik ekialderantz, Judeako basamortuaren ondoan eta Lerro Berdetik 4,5 km ekialderantz dago.

## Erreferentziak

* ↑ Berria: Estilo Liburua
* ↑ Peace Now. Ma'ale Adumim. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q502272
* Multimedia: Ma'ale Adumim / Q502272
# Maan (muhafazah)

Maan (arabieraz: محافظة معان‎, Muḥāfaẓaʰ ma'ān) Jordaniako 12 muhafazah edo probintzietako bat da. Hegoaldeko eskualdean kokatua, 32.832 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 179.300 biztanle zituen 2020an. Hiriburua Maan da.

## Barrutiak

Probintzia 5 barrutitan (liwa) banaturik dago:
* Al-Husanyniyya
* Ash-Shibek
* Ayi
* Maan
* Wadi Musa

## Erreferentziak

* ↑ Jordan. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2022-3-7).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q606340
* Multimedia: Ma'an Governorate / Q606340
# Ma nuit chez Maud

Ma nuit chez Maud 1969ko Éric Rohmer frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Clermont-Ferrand, Gabonak baino egun batzuk aurrerago. Atzerritik etorritako ingeniari batek emakume ederra ikusten du mezan. Vidal antzinako lagun komunista topatu eta Gabonetako afarian Maud ezagutuko du.

## Aktoreak

* Jean-Louis Trintignant : Jean-Louis
* Françoise Fabian : Maud
* Marie-Christine Barrault : Françoise
* Antoine Vitez : Vidal
* Leonid Kogan : biolin-jotzailea
* Guy Léger : apaiza
* Anne Dubot : laguna
* Marie Becker : Marie
* Marie-Claude Rauzier : ikaslea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q542527
# Maaka

Maaka (hebreeraz: מַעֲכָה‎, Maʿăḵā) Itun Zaharreko hainbat pertsonaien izen epizenoa da. Hona hemen izen hau zeramaten pertsonaiak:
* Nahorren semeetako bat
* Kaleben ohaidea
* Talmairen alaba eta Daviden emazteetako bat
* Makirren emaztea
* Gateko erregea
* Absalomen alaba, Roboamen emaztea, Abias Judakoaren ama eta Asa Judakoaren amona
* Jehielen emaztea
* Hananen aita
* Xefatiasen aita
Gainera, Galileako itsasotik ekialdean zegoen aramear erresuma txikia ere bada.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Hirsch, Emil G.; Price, Ira Maurice. «Maacah» Jewish Encyclopedia (Noiz kontsultatua: 2024-01-04).
* ↑ Has 22:24
* ↑ 1 Kro 2:48
* ↑ 1 Kro 3:2
* ↑ 1 Kro 7:15-16
* ↑ 1 Erg 2:39
* ↑ 1 Erg 15:1-14
* ↑ 2 Kro 11:20-22
* ↑ 2 Kro 15:16
* ↑ 1 Kro 8:29
* ↑ 1 Kro 11:43
* ↑ 1 Kro 27:16

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106417751
# Maafe

Maafe (aldaerak: mafé, maffe, Maffe, kakahuete saltsa, tigadèguèna, Tigh-na-Dege edo tigadene), kakahuetez eginiko saltsa da, mendebaldeko eta erdialdeko Afrikan oso ezaguna. Maafe hitza saltsa honekin eginiko plater osoa izendatzeko ere erabil daiteke.

## Jatorria

Maffe hitza wolofera, fula eta mandingo hizkuntzetan erabiltzen da, bambara hizkuntzako "manfi" (= saltsa) hitzetik eratorria.
Maafea Maliko mandinga eta bambara herrietan sortu zen. Mandinga hizkuntzan domodah edo tigadegena esaten zaio (kakahuete-gurin saltsa: "tige" = kakahuetea, "dege "= orea eta "na" = saltsa). Halere, Senegalen domodah beste plater bati esaten zaio, eta maafe izena plater osoari ematen zaio. Alegia: saltsa honekin prestatutako errezetei.
Maafea Senegaleko eta Gambiako talde etniko askoren platerik gogokoena da. Koloniar garaian kakahuete laborantzaren gorakada izugarriarekin, maafea Mendebaldeko Afrikan hedatu zen, baita hortik kanpo ere, hala nola Kamerunen edo Frantzian .

## Prestaketa

Maafea egiteko haragia (yapp), oilaskoa (guinaar) edo arraina (dienne) erabil daiteke. Aparte egositako arroz kreolearekin laguntzen da (ñaari cin tipoko platera da, beraz). Adibide bezala, jarraian maafe guinaar prestatzeko errezeta emango dugu.

### Osagaiak

6 bat pertsonarendako:
* Oilasko bat.
* 200 g. kakahuete ore.
* Kg. 1 barazki (azenarioa, patata, kalabaza, alberjinia, boniatoa, aza... gustuen eta aukeraren arabera).
* Tipula 2.
* Tomatea.
* Berakatz ale 2.
* Piper gorri 2.
* Koilarakada txiki 1 espezia (bakoitzaren gustuaren eta aukeraren arabera; mendebaldeko Afrikan tradizionalki erabiltzen dena sunbala izenekoa da).
* Olioa, gatza, piperrautsa.

### Prozedura

* Ontzi batean oilaskoa oliotan frijitu, kanpoak kolorea hartu arte.
* Oilaskoari tipula xehetua eta piperra gehitu, tipulak urre kolorea hartu arte.
* Berakatza eta tomatea gehitu. Egosi 2'.
* Kakahuete-orea, espeziak, gatza, piperrautsa eta litro 1 ur gehitu. Egosi 30-45'.
* Arrozarekin lagunduta aurkeztu.

## Erreferentziak

* 1 2 James McCann. Stirring the pot: a history of African cuisine, p132. Ohio University Press, 2009. ISBN 0-89680-272-8
* 1 2 Papa Samba Diop, « Mafé, maafé, maffé », in Glossaire du roman sénégalais, L'Harmattan, Paris, 2010, p. 347
* ↑ Emma Gregg, Richard Trillo. Rough guide to the Gambia, p39. Rough Guides, 2003. ISBN 1-84353-083-X
* ↑ Les mots du patrimoine : le Sénégal. Éditions de archives contemporaines 2006 ISBN 2914610335. PMC 71887592. (Noiz kontsultatua: 2019-05-02).
* ↑ «Poulet mafé (à la sauce d'arachide)» www.afrik-cuisine.com (Noiz kontsultatua: 2019-05-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3065492
* Multimedia: Maafe / Q3065492
# Maamme

Maamme (finlandieraz) edo Vårt land (suedieraz) (euskaraz: «Gure lurra») Finlandiako de facto nazio ereserkia da.

## Musika

1848an Fredrik Pacius alemaniarrak moldatu zuen. Abestia ere Estoniako ereserkiaren musika da: Mu isamaa, mu õnn ja rõõm.

## Hitzak

Hitzak Johan Ludvig Runebergek idatzi zituen 1846an. 1848ko maiatzaren 13ra arte ez ziren plazaratu; hamaika estrofako olerkia "Ensign Stålen historioa" (Fänrik Ståhls Sägner) poemaren hitzaurrea zen. Poema erromantikoa famatua zen oso Eskandinavia osoan.

### Maamme (finlandieraz)

    Oi maamme, Suomi, synnyinmaa!
    Soi, sana kultainen!
    Ei laaksoa, ei kukkulaa,
    ei vettä, rantaa rakkaampaa
    kuin kotimaa tää pohjoinen,
    maa kallis isien.
    Sun kukoistukses kuorestaan
    kerrankin puhkeaa;
    viel' lempemme saa nousemaan
    sun toivos, riemus loistossaan,
    ja kerran laulus, synnyinmaa
    korkeemman kaiun saa.

### Vårt land (suedieraz)

    Vårt land, vårt land, vårt fosterland,
    ljud högt, o dyra ord!
    Ej lyfts en höjd mot himlens rand,
    ej sänks en dal, ej sköljs en strand,
    mer älskad än vår bygd i nord,
    än våra fäders jord!
    Din blomning, sluten än i knopp,
    Skall mogna ur sitt tvång;
    Se, ur vår kärlek skall gå opp
    Ditt ljus, din glans, din fröjd, ditt hopp.
    Och högre klinga skall en gång
    Vår fosterländska sång.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q162483
* Multimedia: National anthem of Finland / Q162483
# Ma Zhenzhao

Ma Zhenzhao (txinera sinplifikatuz: 马振昭; pinyinez: Mǎ Zhènzhāo; Binzhou, 1997ko azaroaren 5a) txinatar kirolari bat da, judoan lehiatzen dena.
Udako Olinpiar Joko bitan parte hartu zuen, 2020an eta 2024an; brontzezko domina lortu zuen Parisen 2024an, -78 kg kategorian.
Zilarrezko domina bat irabazi zuen 2022ko Munduko Judo Txapelketan, bi domina Asiako Jokoetan, 2018. eta 2022. urteetan, eta lau domina Asiako Judo Txapelketan, 2017. eta 2022. urteen artean.

## Nazioarteko palmaresa

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2024 | Paris | 03 ! | –78 kg |
| Munduko Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2022 | Taxkent | 02 ! | –78 kg |
| Asiako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2018 | Jakarta | 03 ! | –78 kg |
| 2022 | Hangzhou | 01 ! | –78 kg |
| Asiako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2017 | Hong Kong | 02 ! | –78 kg |
| 2019 | Fujairah | 02 ! | –78 kg |
| 2021 | Biskek | 02 ! | –78 kg |
| 2022 | Astana | 03 ! | –78 kg |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Ma Zhenzhao» Olympedia (web.archive.org) 2024-04-30 (Noiz kontsultatua: 2024-08-05).
* ↑ (Ingelesez) «Ma Zhenzhao» Olympic Facts and Results (web.archive.org) 2024-08-01 (Noiz kontsultatua: 2024-08-05).
* ↑ (Frantsesez) «Ma Zhenzhao» Jeux Olympiques Paris 2024.
* ↑ (Ingelesez) «Zhenzhao Ma Judoka» JudoInside (web.archive.org) 2024-04-14 (Noiz kontsultatua: 2024-08-05).

## Ikus, gainera

* Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Ma Zhenzhao International Judo Federation
* Datuak: Q30099231
# Ma ma

Ma Ma 2015. urtean Julio Medemek eginiko filma da. Torontoko Zinema Jaialdian aurkeztu zuen.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Langabezian dagoen irakasle bat da Magda. Minbizia duela jakinen du, eta gaixotasunaren kontra borrokatuko da. Bere ingurukoekin harreman berezia sortuko da, baita hil ondoren ere.

## Aktoreak

* Penélope Cruz: Magda
* Luis Tosar: Arturo
* Asier Etxeandia: Julián
* Àlex Brendemühl: Raúl
* Silvia Abascal: Erizaina
* Teo Planell
* Mónica Sagrera
* Ciro Miró
* Jon Kortajarena
* Elena Carranza: kazetaria
* Anna Jiménez: Natasha

## Ikus, gainera

* Zainketa aringarriak eta zinema

## Erreferentziak

* ↑ «'Ma ma' Toronton aurkeztuko du Julio Medemek» Berria 2015-08-20.
* ↑ «'Ma ma'» Berria 2015-09-15.

## Kanpo estekak

* imdb.com webgunean
* Datuak: Q20899498
# Maalaea (Hawaii)

Maalaea Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Maui konderrian kokatuta dago, Hawaii estatuan. 310 biztanle ditu, 19,387094 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Maui konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1902540
* Multimedia: Maalaea, Hawaii / Q1902540
# Magdalena Tlacotepec (udalerria)

Magdalena Tlacotepec Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean 1.221 biztanle zituen 99,87 km²ko azaleran. Herriburua [[Magdalena Tlacotepec (Magdalena Tlacotepec)|Magdalena Tlacotepec]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3891051
* Multimedia: Magdalena Tlacotepec Municipality / Q3891051
# Magdalena penintsula

Magdalena penintsula, edota Magdalenako Errege Lekua (gaztelaniaz Real Sitio de La Magdalena) Espainiako Kantabria erkidego autonomoko Santander hiriburuan dagoen penintsula bat da. 24,5 hektareako azalera du. Santander hiriak Alfontso XIII.a Espainiakoari egindako oparia izan zen, errege honek 1902 eta 1919 urte bitartean udako egoitza gisa erabili izan zuen. Gaur egun penintsula hau egun osoz irekita dagoen parke publikoa da.
Penintsula honetan Magdalenako jauregia eta La Magdalenako hondartza daude.

## Historia

Penintsula hau Santander hiriko estrategia gunerik garrantzitsuena izan zen. bertatik Santanderko badia kontrolatu eta ondorioz hiria bera ere kontrolatzen baitzen. Horren froga gisa bertan topatutako I. mendea ondorengoko erromatar arkeologia aztarnak dira. Era berean, eta bere militar garrantzia dela eta, denbora luzez Espainiako Armadaren jabetza izen zen. Bertan La Cerdako bateria eta San Sebastián de Hano gaztelua eraiki ziren, hauek Santanderrek zituen kostaldeko defentsa sistemaren zati garrantzitsua osatzen zutelarik. 1812ko uztailean, Iberiar penintsulako Gerran zehar, espainiarren aliatuek ziren ingelesek Mouro uhartea bereganatu zuten, handik frantziarren esku zuden defentsak bonbardatu eta azken horiek bertatik kanporatzea lortu zuten.
1906an penintsulan honetan Espainiako kirol elkarte aintzindarietako bat den La Magdalena Tenis Errege Elkartea sortu zen.
Gerora, Magdalena penintsula hiriaren jabegora itzuli zen, bertako Udalak Alfontso XIII.a Espainikoak uda pasak burutu zitzan Magdalenako jauregia eraiki zuen, hau 1909 eta 1911 urtean gauzatutako herri dohaintza baten bidez lortu zelarik. Beranduago Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatearen gaur egungo udako ikastaroen egoitza izatera iragan zen. La Magdalena hondartzatik hurbil dauden antzinako errege zalditegiak zaharberrituak eta egokituak izan ziren, unibertsitate honetako ikastaroetara doazen ikasleen bizileku direlarik.
Penintsula honetan La Magdalenako hondartza (Los Peligros hondatzatik gertu) eta Bikinien hondartza kokatzen dira, baita Félix Rodríguez de la Fuenteren monumentua, Vital Alsar kantabriar itsasgizonak Francisco de Orellanak Ozeano Barean burututako bidaia berregiteko erabilitako hiru karabelak (bertako Itsas Museoaren jabegoak), eta ahate, pinguino eta itsas txakurrak ikus daitezkeen zoo txiki bat ere badaude.
Antzina zuhaiztirik ez zuen, baina Alfontso XIII.a Espainiakoaren eskuetara igaro ondoren, errege honek bertan itsas pinuak landatu zitezen agindu zuen.
Urtero bertako zelaietan ekitaldi ezberdinak ospatu ohi dira, adibidez, Zaldi Lasterketa txapelketak edota Kantanbriako Haurren Eguna (uztaileko lehenbiziko igandean). Gainera, toki hau musika eta kirol ekitaldien lekuko izan ohi da.

## Iruditegia

* Itsas txakurrak minizooan.
* Magdalena hondartza.
* Magdalena jauregia.
* Zalditegiak.

## Ikus gainera

* Magdalenako jauregia
* El Sardinero
* Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatea

## Kanpo estekak

* Magdalena penintsula Santaderko Udal webgunean ikusgai (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q3752020
* Multimedia: Península de la Magdalena / Q3752020
# Magdalena Tequisistlán (udalerria)

Magdalena Tequisistlán Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean 6.182 biztanle zituen 674,68 km²ko azaleran. Herriburua [[Magdalena Tequisistlán (Magdalena Tequisistlán)|Magdalena Tequisistlán]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2447707
* Multimedia: Magdalena Tequisistlán Municipality / Q2447707
# Magdalena Zahuatlán (udalerria)

Magdalena Zahuatlán Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean 409 biztanle zituen 22,14 km²ko azaleran. Herriburua [[Magdalena Zahuatlán (Magdalena Zahuatlán)|Magdalena Zahuatlán]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3891472
# Magdalenako jauregia

Magdalenako jauregia (gaztelaniaz Palacio de la Magdalena) Santander hirian dagoen Magdalena penintsulan kokatuta dago, Kantabrian (Espainia). Herritarren diru laguntzei esker 1909 eta 1911 urteen artean eraiki zen, espainiar errege familiari ostatu emateko asmoz. Javier González Riancho eta Gonzalo Bringas Vega arkitektoek eraiki zuten, eta 1913an altzariztatu zuten. Hortik gutxira, Alfontso XIII.a Espainiakoa eta bere familiaren udako egoitza bilakatu zen, eta Espainiako Bigarren Errepublikaren aldarrikapenera arte, haiek izan ziren jabeak. 1914an Javier González Rianchok zalditegiak proiektatu zituen; erdi aroko herrixka ingeles baten teilatu zorrotz eta maldatsuak isladatzen dituzte, baita egurrezko bilbadurak eta bestelako ezaugarri batzuk ere.
Era eklektikoa duen lana da, eragin ingelesak ere baditu, kanpoaldeko multzoen egituran ongi ikus daiteke hori. Tximinien ugaritasuna ere badu, lehiateetako formak, etab. Era frantsesaren gehikuntzak ere baditu, esate baterako eskailera nagusiko tarte harmailak edo eraikina osatzen duten zatien asimetriak. Kokatzen den eskualdearen zertzelada batzuk ere baditu.
Bi sarrera ditu: iparraldekoa, arkupeduna, gurdientzat prestatua dago; Hegoaldekoa, berriz, sarrera nagusia da eta oinarri oktogonalezko bi dorreekin eta tarte bikoitzezko harmailekin. Eraikina harri landuzkoa da eta arbelezko estaldurak ere baditu. Barnealdean interes handiko margolanak dituzten harrera gelak nabarmentzen dira, egileak Benedito, Sorolla nahiz Sotomayor dira, besteak beste.
1932tik aurrera, jauregia Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatearen udako ikastaroen egoitza da. 1993an Santanderreko Udalak, Luis de la Fuenteren proiektuaren arabera, jauregia berriztatu zuen.

## Ikus gainera

* Magdalenako penintsula.
* El Sardinero.
* Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatea.

## Kanpo estekak

* Magdalenako jauregiaren webgunea
* Datuak: Q2625319
* Multimedia: Palacio de la Magdalena / Q2625319
# Magdalena aitortzailea (Grekoa)

Magdalena aitortzailea (gaztelaniaz: Magdalena penitente) Grekoa margolariak egindako margolana da. 1576 eta 1578 artean egina, margolariaren Toledoko lehen aldiko lana da. Budapesteko Arte Ederren Museoan erakusten da. Espezialisten iritziz, margolan honen estiloa Tiziano margolariaren joeratik gertu dago. Magdalena aitortzaileak Grekoaren garapenean une garrantzitsua markatzen du.

## Gaia

Toledora heldu zenean Grekoak berehala erlijio-irudien margolari ospe handia lortu zuen. Garai hartan, Eliza Katolikoaren Kontrarreforma martxan zegoen, eta beste motatako irudiak behar zituen. Zentzu horretan Maria Magdalenaren irudia oso egokia zen: bekatari bat bere bekatuen damuz eta bide onera itzulita. Elizak eliztarren artean ideia horiek zabaldu nahi zituen: errudun sentitu eta aitortzearen beharra, alegia. Ondorioz, Magdalenaren irudia boladan jarri zen, eta haren irudikapenak asko zabaldu ziren.

## Azterketa

Santuaren irudia arroka baten gainean marrazten da. Mantu urdin batez bilduta dago baina besaburuak biluzik daude, nolabait sexualitatea adieraziz. Atzean ikusten den zerua urdinagoa da, eta, nolabait, santuaren mantuarekin lotu behar dugu. Ezkerreko eskuak burezur bat ukitzen du, heriotzaren sinboloa. Hanken gainean liburu ireki bat ikusten dugu, Itun Berria. Margolanaren eskuinean ontzi bat ikus daiteke; barruan, Magdalenak Jesu Kristori oliatzeko erabili zuen olioa dago.
Magdalenaren aurpegiak Tizianoren lanak ekartzen dizkigu burura. Dena dela, emakumearen ezaugarri batzuetan Grekoaren estiloan garrantzitsuak izango ziren ezaugarriak ikus daitezke: hatz luzeak eta hezurtsuak, irudiaren estilizazioa... Nahiz eta, orokorrean, margolanaren estiloa veneziarra izan, Grekoaren ezaugarriak azalarazten ari ziren lan honetan.

## Erreferentziak

* ↑ Michael Scholz-Hansel: El Greco, Kolonia, Taschen, 2003. 26.or. ISBN 978-3-8228-3173-1

## Kanpo-estekak

* (Gaztelaniaz) ArteHistoria.com.
* Datuak: Q9026835
* Multimedia: Penitent Magdalene by El Greco (Budapest) / Q9026835
# Magdalena de Ulloa

Magdalena de Ulloa (Toro, Zamora, 1525 – Valladolid, 1598ko ekainaren 11) zamorar noblea izan zen, Valladoliden San Felipe de la Penitentziaren komentua sortu zuena. KarlosV.a Germaniakoa eta I.a Espainiakoak ezkontzaz kanpo Barbara Blomberg Germaniako damarekin izan zuen Joan Austriakoaren hezkuntzaz arduratu zen, eta arteak, letrak eta erlijioa irakatsi zizkion.

## Biografia

Magdalenaren gurasoak Juan de Ulloa, Mota de San Cebriángo eta Vegas del Condadoko jauna eta María de Toledo, Condes de Luna etxekoa, izan ziren.
1549an Luis de Quijarekin ezkondu zen; hurrengo urtean Karlos I.aren lizentzia jaso zuten Villagarcía de Camposen, bere jaurerriko buruan, bizitzeko.

### Joan Austriakoa semetzat hartu

Bikoteak enperadorearen semea hazi zuten bere semea izan balitz bezala. Jeromin izenez deitzen zioten. 1573an, Valladoliden, prostituta damutuentzako babesleku bat sortu zuen, Santa Maria Magdalenaren Pia Etxea, eta erlijioso domingotarrek gidatu zuten; urte batzuetan, San Jeronimoko Madalena izan zen buru. Oviedon, 1578an jesuiten eskola bat sustatu eta sortu zuen. XIX. mendera arte iraun zuena. Julio Somozak Registro asturiano (1927) lanean idatzi zuen P. Juan de Villafañe SJk Ulloa andrearen biografia argitaratu zuela 1773an: Relación histórica de la vida y virtudes de la Excma. Sra. Dª Magdalena de Ulloa, Toledo, Ossorio y Quiñones.

## Erreferentziak

* ↑ «Magdalena de Ulloa | Real Academia de la Historia» dbe.rah.es (Noiz kontsultatua: 2024-04-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «MAGDALENA DE ULLOA (1525-1598) - Mujeres y Patrimonio» https://mujeresypatrimonio.org/ (Noiz kontsultatua: 2024-04-09).
* ↑ Press, Europa. (2020-03-04). «Ayuntamiento coloca 13 placas para señalar las huellas de mujeres ilustres en la historia de Valladolid» www.europapress.es.
* ↑ «Persona - Ulloa, Magdalena de (1525-1598)» PARES.
* ↑ Don Luis Méndez de Quijada y Doña Magdalena de Ulloa at Don Juan de Austria. .
* ↑ «Ulloa, Magdalena» biografiasasturias.es.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111166679
# Magdalena Yodocono de Porfirio Díaz

Magdalena Yodocono de Porfirio Díaz Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean 1.458 biztanle zituen 39,93 km²ko azaleran. Herriburua [[Magdalena Yodocono de Porfirio Díaz (Magdalena Yodocono de Porfirio Díaz)|Magdalena Yodocono de Porfirio Díaz]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8054290
* Multimedia: Magdalena Yodocono de Porfirio Díaz Municipality / Q8054290
# Mango eta Uharteetako Erresuma

Mango eta Uharteetako Erresuma 1079. urtetik eta 1266 arte iraun zuen erresuma bat da. Egungo Man, Hebridak, Orkadak eta Shetland uharteak hartzen zituen. Erregeak latinezko rex manniae et insularum «Mango eta Uharteetako Erregea» titulua erabiltzen zuen. 1164an bi erresumatan zatitu zen: Hebridetako Erresuma (edo Uharteetako Jaurerria) eta Mango Erresuma.

## Iturria

Lehen bikingoen agerpenak 800 eta 815. urteetan gertatu zen. 850 eta 990. urteen artean Eskandinaviatik etorritako jende asko Mana iritsi ziren eta han herrixkak sortu zituzten, Dublingo Erresumaren kontrolpean.

## Godred Crovan

Mango Erresuma Godred Crovan errege bikingoarekin finkatu zen, Skyhillgo guduaren ondotik tronua hartu baitzuen. Dublingo erregeen menpe ez dagoen lehen errege-dinastia sortu zuen. Norvegiako Magnus III.a Man uhartea konkistatu zion Lagmani, Godred Crovanen seme bat, harekin bukatu zen bikingoen garaia uhartean.

## Hedadura

Erresuma Irlandako itsasoaren iparraldeko uharte guztietatik luzatzen zen, baita Eskoziako kostaldeko lurraldeetatik ere.
* Man eta bere dependentziak, Calf of man, Saint Michael, eta abar
* Barruko Hebridak
* Kanpoko Hebridak
Egoera 1153an aldatu zen, bi erregeren heriotzaren ondorioz, Eskoziako David I.a eta Mango Olaf I.a. Somerled, Argyll eta Kintyreko jaunak Eskozia eta Man eraso zituen. Ordu arte Manen Godfred V.ak (Olaf I.aren semea) agintzen zuen, baina guda galdu zuen.
Somerled hiltzean (1164), haren hiru semeek oinordetzan lurraldeak hartu zituzten:
* Engus (Angus), 1210ean hila: Bute uhartea
* Dufgall: Mull, Coll Tiree eta Jura uharteak
* Rögnvaldr (Reginald): Kintyre

## Bukaera

Bi Erresumak Eskoziaren parte bihurtu ziren Pertheko Itunean (1266), geroago Man uhartea Ingalaterrara pasa zen eta, gaur egun, Erresuma Batuaren dependentzia da. Hebridak Eskoziako lurralde bihurtu ziren, baina autonomia oso handiarekin. Hortik sortu zen Uharteetako Jaurerria.

## Bibliografia

* Jean Renaud, Les Vikings et les Celtes Ouest-Frantzia) Université Rennes 1992 ISBN 2737309018.
* McDonald, R. Andrew (2007), The Kingdom of the Isles: Scotland's Western Seaboard c. 1100 – c. 1336. East Linton. Tuckwell Press. ISBN 1-898410-85-2
* Sellar, William David Hamilton (2000) «Hebridean sea kings: The successors of Somerled, 1164–1316», in Cowan, Edward J. and McDonald, Russell Andrew (eds) (2000) Alba: Celtic Scotland in the middle ages. Tuckwell Press. ISBN 1-86232-151-5
* Marsden, John (2008) «Somerled and the Emergence of Gaelic Scotland». Edinburgh. Birlinn. ISBN 978-1-904607-80-9

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) «Diocese of Sodor and Man».
* (Ingelesez) «Diocese of Sodor and Man».
* Datuak: Q459188
* Multimedia: Kingdom of the Isles / Q459188