# Juan Manuel Ugarte Eléspuru

Juan Manuel Ugarte Eléspuru, (* Lima, 1911ko maiatzaren 11 - † Lima, 2004ko abuztuaren 23a), Peruko margolari, eskultore, historialari eta idazle nabarmena izan zen .

## Biografia

Alejandro Sixto Ugarte Álvarez eta Zoila Luz Eléspuru Pérez-en semea zen, Limako familia aristokratikoetako kideak. Limako Colegio Sagrados Corazones Recoleta ikastetxean hasi zituen ikasketak. Hamar urte zituela bere familiak Europara bidali zuen eta han egon zen 1929ra arte, Berlinen eta Madrilen ikasten. Buenos Airesera joan zen bizitzera, eta han letrak eta filosofia ikasi zuen bi urtez, Fakultatea utzi zuen Arte Ederretako Goi Eskolan sartzeko eta handik 1936an grabatu eta pintura espezialitatean lizentziatu zen. Bost urte eman zituen Alfredo Guidoren tailerrean eta bertan ikasi zuen grabatuaren eta horma-pinturaren teknika. Txilera joan zen bizitzera eta bertan, olio-pintura, grabatu eta freskoen lehen erakusketa pertsonala erakutsi zuen taula gainean 1938an eta geroago 1939an. .
Limara itzuli zen 1940an, eta gatazkan zeuden hiru margolari talde ezagutu zituen: Sabogaleko indigenistak, akademikoak edo independenteak, eta bidaiatzeko eta abangoardia berriko joerak ekartzeko aukera izan zuten gazteek osatutako hirugarren taldea. Liman geratzea erabaki zuen orduan. 1941 eta 1943 artean José Granda eta Pedro A. Labarthe ikastetxe nazionaletan irakasteari eskaini zion; 1944an Limako Arte Ederren Eskola Nazionaleko (ENBA) irakasleekin bat egin zuen, marrazketako, artearen historiako katedretan, grabatuaren teknika, horma-pintura eta eszenografia irakasten hasi zen 1948an. 1956an ENBAko zuzendari izendatu zuten, kargu hori 1973ra arte bete zuen. Non eskolak izan zuen bere distirarik onena irakaskuntzan zein ikasleen artean.
Horma-irudiak egin zituen GUE Mercedes Cabello de Carbonera kaperan bezalako eraikin publikoetan; GUE Bartolomé Herreran; Hezkuntza Ministerioaren orduko eraikinean; Miraflores udalerrian eta UNIn .
Daniel Alcides Carrión omentzeko talde eskultorikoaren egilea izan zen, eta Limako Ongizate Publikoko Lehiaketako Lehen Saria irabazi zuen 1971n; beste bat Maiatzaren Biko Ospitaleko plazan ( 1972 ); eta beste bat José Faustino Sánchez Carrión heroiari egindako omenaldian Errepublikako Kongresuko plazan ( 1974 ). José Bernardo Alcedo, Manuel Ascencio Segura eta Túpac Amaru II.aren brontzezko bustoak ere egin ditu; lehenengo biak izen bereko antzokientzat, eta hirugarrena Peruko Atzerri Ministerioak Ekuadorreko Errepublikari emandako oparia.
Limako zinegotzia izan zen 1962an eta 1963an. Bere autorretratua Florentziako (Italia) Galleria degli Uffizi-n dago.

### Biurtekoak

* Habanako II. Hispanoamerikar Biurtekoa -Kuba, 1954
* I eta II Trujillo Biurtekoa -Perú, 1983-85
* Limako lehen Biurtekoa iberoamerikarra, 1997an.
Erakusketak egin zituen Peruko eta atzerriko aretoetan, banakako zein taldeko erakusketetan. Caracasen jarri zuen erakusgai, 1945ean; Mexiko, 1955; Kanada, 1956; Paris, 1958; AEB, 1959. Osambela jauregian ENSABAPen omenaldia antolatu eta parte hartu zuen, 1999an.
1981ean, Limako Arte Museoak omenaldia egin zion 50 urteko margolanaren atzera begirako garrantzitsu batekin. 1982an Peruko Banco Industrialak katalogo bat argitaratu zuen erakusketa gogoratuz eta artistari egindako elkarrizketa luzea. 2001ean Peruko Liburutegi Nazionalean Omenaldi erakusketa egin zen

## Idatzizko lanak

Hainbat liburu argitaratu zituen, besteak beste:
* Lima y lo limeño (1966)
* Ignacio Merino y Francisco Laso (1966), biografia saiakera.
* Pintura y escultura en el Perú contemporáneo (1970), arte plastikoaren azterketa panoramikoa Perun, 1920 eta 1970 artean.
* La rebelión de Atusparia (1974), drama en tres actos, con prólogo y epílogo.
* El Pedro eterno (1977), drama.
* Telas pintadas prehispánicas de la costa del Perú (1978).
* Lima Incógnita (1992)
* De re taurina (1993)
* Telas pintadas precolombinas de la costa peruana (1995)
* Monumenta Limensis (2001), bere azken lana, Limako historia, arkitektura eta arteak aztertzeko eskainia.

## Sariak eta esker onak

* Erakusketa Amazonikoaren Lehen Saria, 1943
* Limako udalerriaren urrezko domina 1946
* Kultura Sustatzeko Ignacio Merino Sari Nazionala, 1947an
* Kulturako Sari Nazionala, 1947.
* Udal Pintura Aretoko Lehen Saria
* Lehen Saria Manuel Moncloa Ordóñez Lehiaketan
* Palmas Magisteriales en Primer Grado, Hezkuntza Ministerioa, 1953.
Espainiako, Italiako, Txileko eta Brasilgo gobernuek kondekoratu zuten. Peruko Gobernuak Amautaren eta Peruko Eguzkiaren Ordenaren bereizketak eman zizkon, Gurutze Nagusiko mailan.

## Bibliografia

* Lavarello de Velaochaga, Gabriela. Artistas Plásticos en el Perú, 1535-2005.
* Tauro del Pino, Alberto : Enciclopedia Ilustrada del Perú. Hirugarren edizioa. 16. liburukia. TAB / UYU. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-165-0
* Tord, Luis Enrique: Historia de las artes plásticas del Perú.. "Peruko historia, IX. Liburukian sartuta. Prozesuak eta erakundeak ”. Lima, Mejía Baca Editoriala, 1980.
* Villacorta Paredes, Juan: Artes plásticas. Pintura clásica universal/Pintores peruanos. Lima, Studium liburudenda, 1982.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6300414