# Philip Carteret

Philip Carteret, Trinityko jauna (1733ko urtarrilaren 22a, Trinity Manor, Jersey – 1796ko uztailaren 21a, Southampton) britainiar itsas armadako ofiziala eta esploratzailea izan zen, 1764-66ko eta 1766-69ko Royal Navyren zirkumnabigazio espedizioetan parte hartu zuena.

## Biografia

Carteret 1747an sartu zuen Itsas Armada, Salisbury ontziaren zerbitzura, eta, ondoren, John Byron kapitainaren agindupean 1751 eta 1755. urteen artean. 1757 eta 1758 artean Guernsey ontzian Mediterraneoko ontzidian zegoen. Dolphineko teniente gisa, Byronekin batera zirkumnabigazio bidaia egin zuen, ekainaren 1764tik maiatzaren 1766ra.
1766. urtean komandante bihurtu zen eta Swalloweko agintea eman zioten mundua zirkumnabigatzeko, Samuel Wallis komandantearen agindupean zegoen Dolphin ontziarekin. Bi itsasontziak banandu ziren Magallanes itsasartean zehar nabigatzen hasi zirenen gutxi ondoren, Carteretek Pitcairn uharteak eta Carteret uharteak aurkitu zituen, gero bere izena jarri zizkien. 1767an, halaber, uhartedi berri bat aurkitu zuen San Jurgiren kanalaren barnean, Irlanda Berria eta Britainia Berria uharteen (Papua Ginea Berria) artean eta Yorkeko Dukearen uharteak izendatu zituen. Salomon uharteak 1568an Álvaro de Mendaña espainiarrak ikusitakoak aurkitu zituen berriro, eta Juan Fernandez uharteak ere lehen aldiz Juan Fernandezek aurkitu zituenak 1574an. Gaixotasun larri batek ahulduta, Ingalaterrara iritsi zen, Spitheaden, 1769ko martxoaren 20an, Erasmus Gower teniente ohiak lagunduta, bidaiaren zati handian, ontzian nabigatzeko gai zen pertsona bakarra.
Hurrengo urtean Trinidadeko jauna bezala Jerseyra itzuli eta Jerseyko politikan parte hartu zuen. 1771n, kapitain-mailara igo zuten eta Londresen egon zen 1772ko maiatzaren 5ean, Mary Rachel Silvesterrekin (1741-1815) ezkondu zenean, medikuaren alaba. Bost seme-alabetatik lau heldu ziren bizirauteko, besteak beste: Bigarren semea, Philip Carteret Silvester (1777-1828), itsas armadan sartu zen bere aita bezala eta baronet titulua heredatu zuen bere amaren osaba Sir John Silvesterrengandik. Alaba bat, Elizabeth Mary (1774 - 1851ko irailaren 21a, Yarmouth), 1818an William Symondsen (Surveyor of the Navy) hirugarren emaztea izan zen.
Cartereten osasuna esplorazio bidaiagatik egin zuen behera, eta almirantegotik sari gutxi jaso zuen. Ez zituen garai hartako ontzigintzan igoerarako behar ziren zaindariak izan, eta hau, eta bidaia baino lehen egindako kexak Swallow ontziaren bidaiarako egoera txarrengatik 1769. urtean itsasontzi berri baten eskaera ez zuten kontuan hartu. Ordainsari erdia jasoz, ordainsari erdia igotzeko eskaera egin zuen ofizial askori ematen zieten bezala, baina ez Carteret berari. Bitartean, 1773an, Byron, Wallis, Carteret eta Cook-ek egindako bidaien kontaketa argitaratu zuen, baina liburu horren editoreak, John Hawkesworthek, aldaketa asko egin zituen bere kontaketan, eta Carteret-ek egin zuen bere bertsio zuzena, baina hau, 1965. urtean, Hakluyt Societyk argitaratua.
Bere itsasontzi berria, HMS Endymion, azkenean 1779ko abuztuaren 1ean iritsi zen, eta Mantxako kanalean, Senegalen eta Leeward uharteetan (azken hauetan, urakan batek ia hil zuen Carteret) arazoak izan arren, Mendebaldeko Indietara iritsi zen agintari bezala. Lau saridun ontzitan parte hartu izan arren, kalte-ordaina emanez lanetik bota zuten eta Endymion beste kapitain bati eman zioten. Ontzi berri baten eskaera guztiak ez zuten arrakastarik izan eta garun-isuri bat jasan zuen 1792an, Southamptonera erretiro hartuz 1794. urtean kontralmirante mailarekin. Bi urte geroago hil zen eta Santu guztien elizaren katakonbetan ehortzi zuten Southamptonen.
* Datuak: Q144540
* Multimedia: Philip Carteret / Q144540