OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bouxières-aux-Bois

Bouxières-aux-Bois Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 120 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Bouxières-aux-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 120 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak

### Etxebizitza

2007an 56 etxebizitza zeuden, 49 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 53 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 49 etxebizitza nagusietatik 43 bere jabearen bizilekua ziren eta 6 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bouxières-aux-Bois udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 4 |
| 0 | 70-74 | 8 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 8 | 60-64 | 8 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 4 |
| 8 | 45-49 | 4 |
| 4 | 40-44 | 8 |
| 8 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 8 |
| 4 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 8 |
| 8 | 10-14 | 0 |
| 4 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 8 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 78 ziren, horien artean 60 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 60 pertsona aktiboetatik 56 lanean zeuden (32 gizon eta 24 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 3 administrazio publikoko enpresak ziren.
2000. urtean Bouxières-aux-Bois udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q691455
* Multimedia: Bouxières-aux-Bois / Q691455
# Canelobreko leizeak

Canelobreko leizeak Espainiako Alacanteko probintziako Busot udalerrian daude, probintziako hiriburu den Alacantetik 23 kilometrora, Elxetik 50era eta 700 metroko altueran, Cabezón de Oro izeneko tontorraren iparraldeko magalean. Leizearen barnean Espainiako gangarik altuenetako bat dago, 70 metro ingurukoa, katedral baten antzerakoa. Berau bisitatzean konkrezio ezberdinek hartu dituzten kapritxozko formak ikus daitezke, marmoka, organo, argimutil eta beste hainbat forma.
Areto bisitagarria, besteak espeleologiarako erabiltzen baitira, gerra zibilean irekitako 45 metroko tunel baten bidez iristen den 80.000 metro kubiko baino gehiagoko gune bat da. Barnean, lehen inpresioa, gangaren altuera da, non areto guztiaren heren batean gauden. Batzuetan, bere ingurugiro eta akustika baldintzak musika protagonista bezala duten ikuskizunetarako erabiltzen dira. Bisita gidatua "Familia Sakratua" bezala ezagutzen den multzo baterantz jaisten da, non 25 metro baino gehiagoko zutabea nabarmentzen den. Beranduago, aretoaren erdian "El canelobre" (argimutila valentzieraz) deituriko estalagmita ikus daiteke, 100.000 urte baino gehiago dituena. Gainera, aretoaren ia albo guztia estaltzen duen laba isurketa handi bat ere ikus daiteke. Barreneraino jaistean nabari daiteke gangaren altuera guztia. Espeleotema adibide ugari ikus daiteke leizean: estalaktitak eta estalagmitak, zutabeak, marmokak, laba isurketak, microgoursak eta baita eszentrikoak ere.

## Kanpo estekak

* (Katalanez)(Gaztelaniaz)www.cuevasdecanelobre.com
* (Katalanez)(Gaztelaniaz)www.busot.es
* Datuak: Q2480874
* Multimedia: Cova dels Canelobres / Q2480874
# Canelones

Canelones, Uruguaiko hiri bat da eta izen berdineko departamentuko hiriburua da. 2011ko erroldaren arabera, 19.865 biztanle ditu. Departementuaren mendebaldean dago, Canelón Chico errekaren ertzean, 5, 11 eta 64 errepideen gurutze-bidean. Era berean, Montevideoko Metropolialdearen barruan dago, izan ere, hiriburutik 40 kilometrora baino ez baitago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q841342
* Multimedia: Ciudad de Canelones / Q841342
# Canencia

Canencia Madrilgo Erkidegoko udalerria da, erkidegoaren iparraldean kokatua. 52,7 km²-ko azalera du eta 2008ko erroldaren arabera, 521 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q985038
* Multimedia: Canencia / Q985038
# Canepina

Canepina Italiako udalerri bat da. Viterboko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 2.913 biztanle ditu, 20,85 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Canepinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Caprarola Soriano nel Cimino Vallerano Viterbo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159703
* Multimedia: Canepina / Q159703
# Canelones departamendua

Canelones departamendua Uruguai osatzen duten departamenduetako bat da, hegoaldean kokatutakoa. Hiriburua izen bereko hiria da.
Bertan 485.240 pertsona bizi ziren 2004an 4.536 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Departamenduko webgune ofiziala
* Datuak: Q16577
* Multimedia: Canelones Department / Q16577
# Canelones udalerria

Canelones Uruguaiko Canelones departamenduko udalerrietako bat da. Udalerriaren hiriburua izen bereko hiria da.

## Historia

Canelones udalerria 2010eko martxoaren 15eko 18.653 Zenbakidun Legearen ondorioz sortu zen, 2.000 biztanletik gorako herriek udalerriak eratzea agintzen zuen 18.567 Zenbakidun Legea betearaziz.

## Politika eta administrazioa

Alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute udalbatza.
Alkateak:
| Zkia. | Alkatea | Alderdi politikoa | Agintaldiaren hasiera | Agintaldiaren amaiera |
| 1. | Mabel Curbelo | Fronte Zabala | 2010eko uztailaren 26a | 2015eko uztailaren 8a |
| 2. | Darío Pimenta | Fronte Zabala | 2015eko uztailaren 9a | 2020 |

## Herriak

Ondorengo herriek osatzen dute udalerria:
* Canelones (hiriburua)
* Joanicó
* Barrio Remanso
* Parada Cabrera
* Villa Arejo
* Paso Palomeque
* Paso Espinosa

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Poder Legislativo. (2009-09-13). Ley Nº 18567: Descentralización política y participación ciudadana.. (Noiz kontsultatua: 2019-05-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ley Nº 18653: Municipios y distritos electorales.. 2010-08-19 (Noiz kontsultatua: 2019-05-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) Portal 180. (2015-05-11). Quiénes son los 112 alcaldes del país. (Noiz kontsultatua: 2019-05-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5747464
* Multimedia: Municipio de Canelones / Q5747464
# Canena

Canena Jaéngo udalerria da, La Loma eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.096 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Jaéngo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1611920
* Multimedia: Canena / Q1611920
# Chagang

Chagang (koreeraz: 자강도, Chagang-do) Ipar Koreako ipar-mendebaldeko probintzia da. 16.613 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.299.830 biztanle zituen 2008an. Hiriburua Kanggye da.

## Erreferentziak

* ↑ Democratic People's Republic of Korea: Provinces. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2018-4-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q272406
* Multimedia: Chagang-do / Q272406
# Chagny kantonamendua

Chagny kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Saona eta Loira departamenduan dago, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Guztira 27 udalerri ditu eta Chagny da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1724844
# Chagrin Falls (Ohio)

Chagrin Falls Ohioko herri bat da. Cuyahoga konderrian kokatua dago. 2010ean 4.113 biztanle zituen, 5,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cuyahoga konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q534836
* Multimedia: Chagrin Falls, Ohio / Q534836
# Chagarcía Medianero

Chagarcía Medianero Salamancako udalerria da, Alto Tormes eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 109 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1651955
* Multimedia: Chagarcía Medianero / Q1651955
# Chagford

Chagford, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Devon konderrian.
2011n 1.449 biztanle zituen.
* Datuak: Q643877
* Multimedia: Chagford / Q643877
# Castell-nedd Port Talbot

Castell-nedd Port Talbot (ingelesez Neath Port Talbot) Galesko hegoaldean dagoen kostaldeko lurraldea da. 442 km²-ko azalera dauka eta 2006an 137.100 biztanle inguru zituen.
Port Talbot bera dauka hiriburua (35.633 bz.).

## Hizkuntza

Galeserazko hiztunen kopurua herrialdeko batez bestekoa baino altuagoa da, %29a ingurukoa.

## Pertsonaia ezagunak

* Richard Burton (1925-1984), aktorea.
* Siân Phillips (1933-), aktorea.
* Anthony Hopkins (1937-), Oscar Saridun aktorea.
* Bonnie Tyler (1953-), pop abeslaria.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Galeseraz)Lurraldeko webgune ofiziala
* Datuak: Q748078
* Multimedia: Neath Port Talbot County Borough / Q748078
# Castell (Bavaria)

Castell Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Kitzingen (barrutia)|Kitzingen]] barrutian. 2014an 827 biztanle zituen 22,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q311327
* Multimedia: Castell (Bavaria) / Q311327
# Castell de Mur

Castell de Mur Kataluniako udalerria da, Pallars Jussà eskualdean eta Lleidako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 173 biztanle zituen. 62,4 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| * | * | * | * | * | * | * | * | 205 | 143 | 149 | 173 |

## Ikus, gainera

* Lleidako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Castell de Murko udalaren webgunea.
* Datuak: Q18258
* Multimedia: Castell de Mur / Q18258
# Castell de l'Areny

Castell de l'Areny Kataluniako udalerria da, Berguedà eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 75 biztanle zituen. 24,35 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 251 | 253 | 256 | 292 | 249 | 182 | 106 | 58 | 49 | 41 | 58 | 75 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Castell de l'Arenyko udalaren webgunea.
* Datuak: Q15492
* Multimedia: Castell de l'Areny / Q15492
# Castellabate

Castellabate Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 8.677 biztanle ditu, 37,43 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Castellabatek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Agropoli Laureana Cilento Montecorice Perdifumo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80785
* Multimedia: Castellabate / Q80785
# Castell de Castells

Castell de Castells Valentziako Erkidegoko udalerria da, Marina Alta eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 508 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Alacanteko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1753070
* Multimedia: Castell de Castells / Q1753070
# Castell d’Aro, Platja d’Aro i s’Agaró

Castell d’Aro, Platja d’Aro i s’Agaró Kataluniako udalerria da, Baix Empordà eskualdean eta Gironako probintzian kokatuta dagoena. 21,74 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 10.376 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa

Hiru herritan banaturik dago:
| Herriaren izena | Biztanleak |
| s'Agaró | 1.237 |
| Castell d'Aro | 1.535 |
| Platja d'Aro | 6.467 |
Udaletxea Platja d'Aron dago.

## Ikus, gainera

* Gironako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) (Ingelesez) (Frantsesez) Udalaren webgunea
* (Katalanez) Castell-Platja d'Arori buruzko informazioa
* Datuak: Q13467
* Multimedia: Castell-Platja d'Aro / Q13467
# Castell (folklorea)

Castellak$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Castellers de Vilafranca casteller taldea ||
| Mota | Kultura Ondare Immateriala |
| Irizpideak | R1, R2, R3, R4 eta R5 |
| Erreferentzia | 00364 |
| Kokalekua | |
| Eskualdea$^2$ | Europa eta Ipar Amerika |
| Izen ematea | 2010 (XXXIV. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Castell delakoa Katalunian egin ohi den giza-dorrea da, elkarri lotutako hamarka edo ehunka pertsonak osatua. Gehienetan herriko jaietan egiten dira, udaletxe aurreko plazan. Kultura agerpen horretan parte hartzen dutenek casteller izena dute, eta colla castellera izenekoetan elkartzen dira.
Tradizio hau XVIII. mendean sortu zen, egungo Alt eta Baix Camp eta Alt eta Baix Penedèseko eskualdeetan. XX. mendean herrialde osora hedatu zen, batez ere 1980ko hamarkadatik aurrera. 2010ko azaroaren 16an UNESCOk Gizateriaren Kultura Ondare Immateriala izendatu zituen Els castells.

## Atalak

* Pinya: Castell edo dorrearen oinarria da, pertsona mordo batek osatutakoa.
* Tronc: Dorrearen zati ikusgarria da, mailaka sortutakoa, baixos, segons, terços eta abar.
* Pom de dalt: Castellen azken hiru mailak dira.

## Egun seinalatuak

* Ekainaren 24a (Sant Joan) - Plaça del Blat, Valls.
* Abuztuaren 30a (Sant Fèlix) - Plaça de la Vila, Vilafranca del Penedès.
* La Mercè egunetik gertuen dagoen igandea - Plaça Sant Jaume, Barcelona.
* Irailaren 23a - Santa Tecla, Tarragona.

## Erreferentziak

* ↑ Castell. Berria Estilo Liburua, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2017-01-02).
* ↑ Les tours humaines. unesco.org (Noiz kontsultatua: 2017-01-02).
* ↑ Los 'castells', Patrimonio de la Humanidad, elpais.com

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Coordinadora de Colles Castelleres de Catalunya, cccc.cat
* Datuak: Q943526
* Multimedia: Castellers / Q943526
# Castell de Cabres

Castell de Cabres Valentziako Erkidegoko udalerria da, Baix Maestrat eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 18 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1645962
* Multimedia: Castell de Cabres / Q1645962
# Carife

Carife Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 1.272 biztanle ditu, 16,72 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Carifek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castel Baronia Frigento Guardia Lombardi San Nicola Baronia Sturno Trevico Vallata

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55016
* Multimedia: Carife / Q55016
# Carignan (Quebec)

Carignan Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Montérégie eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen La Vallée-du-Richelieu konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 7,966 biztanle zituen 62.31 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q142391
* Multimedia: Carignan, Quebec / Q142391
# Carignano jauregia

Carignano jauregia (italieraz: Palazzo Carignano) Turingo (Piemonte) Zientzietako Akademiaren kalean (Via Accademia delle Scienze) dago, Italiako iparraldean. UNESCOk Gizateriaren ondare izendatutako "Saboiako errege etxearen egoitzetako" bat da. Jauregia Guarino Guarini italiar arkitektoak diseinatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19829
* Multimedia: Palazzo Carignano (Turin) / Q19829
# Carimate

Carimate Italiako udalerri bat da. Comoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 4.363 biztanle ditu, 5,17 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Carimatek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cantù Cermenate Figino Serenza Novedrate Lentate sul Seveso

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244316
* Multimedia: Carimate / Q244316
# Caridea

Caridea dekapodo igerilariak dira, izkira izenarekin ezagutzen direnak. Hala ere, Dendrobranchiata subordenakoak ere izkira izena har dezakete ere.
Izkirak elikagai garrantzitsuak dira animalia handiagoentzako, arrain eta baleentzako. Espezie ugari sukaldaritzan oso estimatuak dira.

## Ezaugarriak

Decapoda ordenako talde ugariena da. Hirugarren pereiopodo pareak (oinak) ez du haginik, Stenopodidea infraordenako espezieetatik desberdinduz.
Mundu osoan bizi dira, ur gazi eta gezatan. Izkira helduak ura iragaziz bizi dira, itsas edo ibai hondotik hurbil. Sardatan bizi daitezke eta atzeraka laster igeri egiteko ahalmena dute.

## Kontsumoa

Beste itsaskiek bezala, izkirek kaltzio, iodo eta proteina ugari dute, baino balio energetiko urria. Izkirez osatutako otordu bat kolesterol iturri garrantzitsua da, 122 mg - 251 mg artean 100 gramoko, prestaketa motaren arabera.
Hala ere, izkirak eta beste itsaski ugari alergia eragile ohikoenak dira. Gainera, ez dira kosher eta, horregatik, sukaldaritza juduan debekatuak daude. Hala ere, halal izan daitezke eta, hortaz, musulman sukaldaritzan baimenduak.

### Arrantza

Ondoko taulak munduko izkira arrantza azaltzen du, milioi tonatan:
| Urtea | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 |
| Milioi tona | 3.03 | 3.09 | 2.96 | 2.97 | 3.55 | 3.54 | 3.42 |

## Espezieak

Hauek dira sukaldaritzan erabilitako ohiko espezieak:
* Izkira handia (Palaemon serratus)
* Izkira zuria (Crangon crangon)
* Pandalus borealis
* Penaeus setiferus

## Erreferentziak

* ↑ Cholesterol Content in Seafoods. .
* ↑ Common Food Allergens. .
* ↑ State of the World Fisheries and Aquaculture 2006. ISBN 978-92-5-105568-7..

## Kanpo estekak

* Izkira burruntziak egiteko errezeta (Berria)
* Datuak: Q80117
* Multimedia: Caridea / Q80117
* Espezieak: Caridea
# Carignano

Carignano Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 9.076 biztanle ditu, 50,68 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Carignanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Carmagnola Castagnole Piemonte La Loggia Lombriasco Moncalieri Osasio Piobesi Torinese Villastellone Vinovo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9182
* Multimedia: Carignano / Q9182
# Carignan kantonamendua

Carignan kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Ardenak departamenduan dago, Ekialde Handia eskualdean. Guztira 40 udalerri ditu eta Carignan da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1724756
# Catalina de Mendoza y Sandoval

Catalina de Mendoza Sandoval de la Vega y Luna (Granada, 1616 — 1686) noblea, infantatuaren VIII. dukesa izan zen (bere neba nagusiagoa hiltzean jaso zuen titulua) eta Lermako VI. dukesa (neba erda hiltzean jaso zuen titulua). Palatinar kargu garrantzitsuak izan zituen Karlos II.aren gortean. Gurasoak Luisa de Mendoza y Mendoza eta Diego Gómez de Sandoval de la Cerda izan ziren, Saldañako Kondeak.
Pastrana dukesa zen ezkontzaz, 1630ean Rodrigo Díaz de Vivar de Silva y Mendozarekin, Pastranako IV. dukearekin, ezkonduta zegoelako.

## Biografia

Granadar Catalinak nahiago zuen Pastranan bizi Guadalajaran (Espainia) baino. Lermako dukerria zela-eta, neba erdia zuen Diego Gómez de Sandoval eta Rojasen arteko liskarra izan zuen. Lermako lehen dukearen gizonezko biloba bakarra zen, eta Catalinaren aitaren semea, Saldañako kondea, Diego, berriz ezkondu zen eta. 1659an Albako dukearen etxean akordio batera iritsi zen: Lermako bosgarren dukea Diego Gómez de Sandoval y Rojas izango zela, eta, ondorengotzarik ez zuenez, Lermako estatua eta dukerria Catalina ahizpa erdiak (Infantatu eta Pastranako dukesa) jasoko zituela. 1668an hil zen Diego, eta Catalinak Lermako dukerriaren jabetza hartu zuen 1659ko hitzarmenaren arabera, nahiz eta artean liskarrak izan ziren Medinaceliko dukearekin 1677ra arte, non Catalinaren alde egin zen. Infantatuaren titulua mantendu zuen hil arte, eta palatinar kargu garrantzitsuak izan zituen Karlos II.aren gortean. Jadraqueko Kaputxinoen komentua altxatu zuen, Guadalajarako Karmeldarren komentuari asko lagundu zion (Leonor alaba egon zen bertan) eta Infantatuen etxea erosi zuen Chamartín de la Rosan (Madril), non 1808an Napoleon egon zen.
Rodrigo Díaz de Vivar Sandoval eta Mendozaren arreba izan zen, Infantatuko VII. dukea, Argüesoko markesa eta Saldañako kondea, besteak beste.
Pastranako dukesa andrea, gainera, aita Saldañako kondearen aldetik (Diego Gómez de Sandoval y Rojase Lermako V. dukea, Ceako markesa, Ampudiko kondea), Tomasa Gómez de Sandoval ahizpa erdia zuen, zeina Mendozako Esteban Hurtado printzearekin, Corzanako kondearekin, ezkondu zen. eta María Gómez de Sandoval y Torres de Navarra, zeina lehenbizi Baltasar Hurtado de Mendoza y Rojasekin (1635-1647), V. Orgaz kondearekin (Bizkaiko mailegu-emaile nagusia) ezkondu zen eta bigarren aldian Francisco Gómez de Abreu y Lima portugaldar noblearekin (III. Regalados kondea) ezkondu zen.
Besteak beste, seme izan zuen Gregorio María Silva Mendoza eta Sandoval Pastranako IV. dukea, Infantatuko IX. dukea, Lermako VII. dukea, Francavillako VI. dukea, Estremerako V. dukea, Éboliko printzea, Melitoko printzea.

## Erreferentziak

* ↑ Catalina Sandoval y Mendoza. .
* ↑ Francesco del Bosco Isfar II Principe della Cattolica. .
* ↑ Condes de Orgaz. Biografías. .
* ↑ Gregorio María Domingo Silva Mendoza y Sandoval. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5051266
# Catalina de los Ríos y Lisperguer

Catalina de los Rios y Lispeguer 1604an jaio eta 1665ean hil zen. "La Quintrala" ezizenez ezagunagoa den emakume honek, bere izenaren -Calatra- diminutiboaren adar batetik hartu zuen izena. Bere aitaren lerro biak Txileko konkistaraino heltzen dira. Historiara pasa diren La Quintralaren ekintzak ulertzeko bere heziketa eta, batez ere, bere izekoren eta amaren nortasuna, Maria eta Catalina Lisperguer, hurrenez hurren, ulertu behar dira. Batak eta besteak salatu egin zuten Alonso de Ribera gobernadore pozointzen ahalegintzeagatik (1604); seguru asko, Riberako Beatrizekin isilpean ezkondu zelako, Maria haserre zegoelako.
Ahizpen atxilotzeko agindua eginda Mariak monje agustindarren zaintza hartu zuen, Catalina, ostera, lehenik Dominikarrekin izan zen, eta gero Mercediarrekin. Lisperguer ahizpek eliza katolikoaren aurrean zuten inmunitateak eta familiaren harreman ahaltsuek, azkenean, salaketa ezerezean utzi zuten.
Maria, sorgintzat eta sorgintzailetzat hartu zutena, Juan de Añascorekin ezkondu zen eta Limara bizitzera joan zen.

## Bere amaren halabeharra

Catalina Lisperguer eta Flores dirudun batekin ezkondu zen. Gonzalo de lor Ríos zen eta La Ligua eta Longotomako ibarretako oinordekoa zen. Dirudienez, denbora baten buruan Catalinak Gonzaloren alaba sasiko bat hil zuen. Honi dagokionez, Francisco Gonzalez de Salcedo gotzainak honako hau esan zion Indietako Batzordeari 1633 urtean:
Catalina andre hau, emakume bihozgabea izan zen, senarraren alaba bat zartadaz hil zuelako eta, era berean, gobernadorea hiltzeko belarrak eskatu zizkiolako indigena bati, eta gero hil
Catalina Lisperguerrek bi alaba ukan zituen, Agueda eta Catalina. Lehena Blas de Torres Altamiranorekin, Limako epaile nagusiarekin, ezkondu zen eta bigarrena la Quintrala izan zen.

## Bere aitaren hilketa

La Quintrala historiara pasatu zen aita hiltzea leporatu ziotelako. Dirudinez, oilasko pozoitua erabili zuen. Aitaren aldeko izeko batek salatu zuen Quintrala, baina berriro ere ezeztatua izan zen; seguru asko, familiaren harreman ahaltsuengatik.
Catalinaren nortasun oldartsua eta harrigarria bere bizitzan zehar hilketa-sailarekin lotua izan da. Maltako zaldun garrantzitsu bat hilketaren erruduna ere izan liteke. Bere ohera gonbidatu, eta gero hil egin zuen. Hala ere, gertaera honen ardura bere esklaboetako bati leporatu zioten, eta Santiagoko plaza nagusian urkatu zuten.
Ezin konta ahala okerkeria ditu La Quintralak eta dirua eta boterea garai hartan ere bai.
* Datuak: Q3750823
* Multimedia: La Quintrala / Q3750823