OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Matsumuraeses

Matsumuraeses Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Semasia phaseoli da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Matsumuraeses acrocosma | daturik gabe |
| Matsumuraeses azukivora | daturik gabe |
| Matsumuraeses capax | daturik gabe |
| Matsumuraeses elpisma | daturik gabe |
| Matsumuraeses falcana | daturik gabe |
| Matsumuraeses felix | daturik gabe |
| Matsumuraeses medogensis | daturik gabe |
| Matsumuraeses melanaula | daturik gabe |
| Matsumuraeses monstruosana | daturik gabe |
| Matsumuraeses ochreocervina | daturik gabe |
| Matsumuraeses patialaensis | daturik gabe |
| Matsumuraeses phaseoli | daturik gabe |
| Matsumuraeses tetramorpha | daturik gabe |
| Matsumuraeses trophiodes | daturik gabe |
| Matsumuraeses ussuriensis | daturik gabe |
| Matsumuraeses vicina | daturik gabe |
| Matsumuraeses xantholoba | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6788159
* Multimedia: Matsumuraeses / Q6788159
* Espezieak: Matsumuraeses
# Matsuoka Jhonattan

Matsuoka Jhonattan (2000ko maiatzaren 27a - ) Paraguaiko futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako SC Sagamihara.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q60990913
# Matsutaroa

Matsutaroa Lycaenidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Matsutaroa iljai da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Matsutaroa iljai | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1761317
* Multimedia: Matsutaroa / Q1761317
* Espezieak: Matsutaroa
# Mateo efektu

Soziologian, Mateo efektua multzo batean asko eduki edo neurri handian baloratzen diren banakoak, gero eta gehiago eduki eta baloratuak izan eta horrela banakoen arteko desberdintasunak areagotzeko gizarte joera da. Adibidetzat aberatsak gero eta aberatsago eta pobreak gero eta pobreago izaten direla eman daiteke. Mateo efektua argitalpen akademikoetan ere gertatu ohi da; izan ere, erreferentzia asko dituzten artikuluek kontsultatuenak ere izaten dira ostera, eta erreferentzia gutxi izaten dituzten artikuluekin duten aldea handitzen dute horrela. Eskola porrota ere efektu horren bitartez azal daiteke hezkuntza sistema zenbaitetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1337985
# Materako probintzia

Materako probintzia (italieraz: Provincia di Matera) Italiako Basilicatako eskualdeko probintzia da. Probintziaren hiriburua Matera da.

## Herriak

Accettura Aliano Bernalda Calciano Cirigliano Colobraro Craco Ferrandina Garaguso Gorgoglione Grassano Grottole Irsina Matera Miglionico Montalbano Jonico Montescaglioso Nova Siri Oliveto Lucano Pisticci Policoro Pomarico Rotondella Salandra San Giorgio Lucano San Mauro Forte Scanzano Jonico Stigliano Tricarico Tursi Valsinni
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera

* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Italieraz) Probintziako gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q16206
* Multimedia: Province of Matera / Q16206
# Materia barioniko

Kosmologian, materia barionikoa barioiez eta leptoiez osaturiko edozein materia-forma da (neutrino mota batzuk izan ezik). Hau da, inguruan dugun eta ikusi dezakegun guztia osatzen duen materia da, gu geu barne.
Azken ikerketen arabera, materia barionikoak unibertsoaren guztizko masaren %4a baino ez du osatzen. Beste %96a ondorengo elementuek ordezkatzen dute: %23 materia ilunak eta %73 energia ilunak.

## Ikus, gainera

* Kosmologia
* Energia eta materia iluna
* Unibertsoa
* Partikulen fisika

## Erreferentziak

* ↑ «Sale el más preciso mapa de la distribución de la materia oscura en el Universo». www.agencia.FAPESP.br. 2018ko apirilaren 11an ikuskatua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6005984
# Mater Matuta

Mater Matuta Antzinako Erromako erlijioa eta latinoen erlijioan oro har, goizeko egunsentiko jainkosa izan zen, baita haur jaio berrien, itsasoaren eta portuena ere. Foro Boarioan (abere azokan) zegoen tenplu bat izan zuen. Han ospatzen zen jainkosa honen omenezko jaialdia. Aipaturiko ospakizuna, Matralia deitzen zen, eta emakumeek bakarrik parte har zezaketen. Ospakizun hau, ekainak 11n ospatzen ohi zen. Foe eta Aurorarekin ere alderatu zen.

## Ezaugarriak eta santutegiak

Antzina-antzinako jainkosa italikoa, Carmentaren oso antzeko ezaugarriak zituena. Egunsentiaren jainkosa bat zen batez ere, eta izaera astral hori ezin hobeto islatzen zen haren Satricum-go santutegian, Lazioko hiri batean, non jainkosa oso leku nabarmena izatera iritsi baitzen. Bertan, eguzki-diskoa buruan duten brontzezko estatuatxoak aurkitu dira, hain zuzen ere, Zipreko Astarte-renagandik oso gertu dagoen ikonografia bati jarraiki.
Garai arkaikoetatik, greziar eta ekialdeko eraginak jaso zituen, bere astro-itxura areagotu zutenak, eta nabigazioaren eta merkataritzaren babesle izaera eman ziotenak, Mediterraneoko antzeko beste jainkosekin identifikatuz, hala nola Feniziako Astarte edo Greziako Leukothearekin. Antzeko fenomenoa ikus daiteke Satricum-eko santutegian eta, batez ere, Pirgin, etruriar Caere/Cerveteri hiriko portuan. Erroma hirian, Mater Matutaren tenplua Foro Boarioan zegoen.

## Funtzioak eta erritualak

Jaiotza ere babesten zuen, eta, bere tenpluetako indusketa arkeologikoek agerian utzi dutenez, animalien fetuak eskaintzen zizkioten. Haren jai-eguna Matralia zen, ekainaren 11n; protagonistak emaginak ziren, eta esklaboen parte-hartzea debekatzen zen, bat izan ezik. Mirabe gazte bat zen, argi eta garbi ugalkortasun-erritu baten testuinguruan zartatzen zutena. Batzuek uste dute flagelazioa ere Bona Deako erritualetan egingo zirela. Opilak eskaintzen zizkioten jainkosari, eta bere estatu apaintzen zuten, lehen ezkontza batean zegoen emazte batek bakarrik egin zezakeen betebeharra.

## Mitoa

Hari lotutako mito zaharrak zioen jainkosa Ino-Leukotea besterik ez zela, bere buruaz beste egin eta itsas jainkosa bihurtu ondoren Erromara iritsi zena. Ovidiok dioenez, Mater Matutak bakante batzuk aurkitu zituen iritsi zenean, Estimula jainkosaren (Semelerekin identifikatutako jainkosa) erritu dionisiako sakratuak ospatzen zituztenak. Baina, Junoren bultzadaz, Inoren etsaia zena Dioniso umearen inude izan zelako, bakanteak haren kontra oldartu ziren. Haren oihuak entzutean, Herkules, handik hurbil zegoena, joan eta askatu zuen. Gero, Evandroren ama Carmentaren esku utzi zuen, eta horrek Erroman gurtza jasoko zuela iragarri zion, baita bere semea ere, Portuno izenarekin ohoratuko zena.

## Erreferentziak

* ↑ «Mater Matuta - Inicio - Diccionario Tesauro de Historia Antigua y Mitología» www.tesaurohistoriaymitologia.com (Noiz kontsultatua: 2024-05-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1479084
* Multimedia: Mater Matuta / Q1479084
# Materako katedrala

Materako katedrala (italieraz: Duomo di Matera edo Cattedrale di Santa Maria della Bruna e di Sant 'Eustachio) Italiako Matera hiriko katedral katolikoa da. Andre Maria Birjinari eskainia dago, Madonna della Bruna eta Santa Eustakio izendatuta. Lehenago, Matera herriko gotzainen egoitza, geroago artzapezpikuak izango zena, gaur egun Matera-Irsinako artxidiozesiaren katedrala da.

## Historia

Katedrala apuliar erromaniko estiloan eraiki zen XIII. mendean, Matera hiriko punturik garaiena osatzen duen gailurrean, eta bi Sassi mendiak banatzen ditu, antzinako San Eustakio Elizaren tokian, hiriaren babeslea zena. Eraikuntza 1203an hasi zen, Inozentzio III.a aita santuak Matera artxidiozesi mailara igo zuen urtean, Acerenzarekin batera, Acerenza eta Materako artxidiozesia bezala, eta 1270ean amaitu zen.
Jatorrizko ardura Santa Maria di Materari eskaini zitzaion, gaur egungo notario-dokumentu batean agertzen denez. Ondoren, 1318ko testamentu baten ebidentziari buruz, Santa Maria dell 'Episkopio izena jarri zitzaion, eta 1389tik, Aita Santuak (garai hartan Materako artzapezpikua zena) Bisitazioaren jaia ezarri zuenetik, Santa Maria della Brunari dedikatu zitzaion, hau ere hiriaren babeslea zelarik. Azkenik, 1627tik aurrera, Fabrizio Antinori monsinoreak, Materako artzapezpikuak, Madonna della Bruna eta San Eustakiori eskaini zien katedrala.

## Eraikina

Mendebaldeko frontean, hamasei izpiko arrosetoia eta ezkerrean 52 metroko kanpandorrea dira nagusi. Katedralak gurutze latindar formako oinplanoa du eta hiru habearte ditu.
Barrualdean, bizantziar estiloko fresko bat dago, Madonna della Bruna eta Haurra irudikatzen dituena; Materako San Joanen erlikiak (hemen 1830ean lekualdatuak); absidean zizelkatutako egurrezko korua; Pesebre baten talde eskultoriko bat (1534, Jaiotzaren eszena), Altobello Persiok zizelkatua; Anuntzioko kapera Zaharberritze lanetan.

## Erreferentziak

* ↑ «Cattedrale di Matera - La Congregazione dei Pulsanesi - Matera» www.lacittadelluomo.it (Noiz kontsultatua: 2020-05-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2942710
* Multimedia: Cathedral (Matera) / Q2942710
# Materia-balantza

Materia-balantza edo masa-balantza materiaren iraupenaren legearen ezarpenetako bat da, sistema fisikoen azterketak egiteko erabiltzen dena. Sistemara sartu eta sistematik irteten den materia-kopurua aintzat hartuz, aurrez ezezagunak ziren materia-jarioak aurkitu daitezke. Hau egiteko materiaren iraupenaren legearen (materia ez da berez sortu edo desagertzen) hainbat forma erabil daitezke.

## Erabilera

Materia-balantzak ingeniaritza kimikoan eta ingurumen-jakintzetan erabiltzen dira, hala nola erreaktore kimikoen diseinuan edo aireko kutsaduraren barreiapen-ereduak egitean. Sistema fisikoaren mugak zehaztu egin behar dira, sistemara eta sistematiko sarrerak eta irteerak erraz identifikatzeko. Sistema fisiko oso baterako ezarriz gero, bere formetan orokorrena hurrengoa da:
    ${\text{Sarrera}}-{\text{Irteera}}={\text{Metaketa}}\,$
Sistemako espezie kimiko bakoitzarentzat ere aplika daiteke:
    ${\text{Sarrera}}+{\text{Sorrera}}-{\text{Irteera}}-{\text{Desagerpena}}={\text{Metaketa}}\,$
* Sarrera: Sistema fisikora sartzen den materia-kopurua.
* Sorrera edo agerpena: Erreakzio kimiko bidez sistema fisikoaren barruan sortzen den espezie kimiko horren materia-kopurua.
* Irteera: Sistema fisikoa uzten duen materia-kopurua.
* Metaketa: Sistema fisikoaren barruan metatuz edo bilduz doan materia-kopurua.
* Desagerpena: Erreakzio kimiko bidez sistema fisikoaren barruan desegiten den espezie kimiko horren materia-kopurua.
Erreakzio nuklearrik egon ezean sistemako guztirako atomo-kopuru totala iraunkor atxikitzen da, erreakzio kimikoa egon arren. Gainera, sistema egoera egonkorrean dagoela kontu eginez, "metaketa" terminoa huts bihurtzen da, materia-balantza sinplifikatuz.
Higidura-kantitatearen balantza, energia-balantza eta exergia-balantzekin batera ingeniaritza kimikoaren diseinuaren oinarria da materia-balantza.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q3276889
# Mateo Pumacahua

Mateo García Pumacahua Chihuantito (Chinchero, Cuzco, 1740ko irailaren 21a - Sicuani, Cuzco , 1815eko martxoaren 17a) Peruko erregeordetzako militar eta funtzionario indigena bat izan zen, honen parte hartzea Tupac Amaru II.aren aurka erabakigarria izan zelarik honen matxinadaren porroterako. Urte batzuk beranduago, Angulo anaien kausa askatzailearekin bat egin zuen, 1814ko Cuscoko matxinadaren liderrik nabarmenena izan zelarik, eta, horregatik, Peruren independentziaren heroitzat hartzen da.

## Biografia

1740an jaio zen eta Chinchero (bere jaioterria), Maras, Huayllabamba, Umasbamba eta Sequecanchako kuraka kargua heredatu zuen.
Milizia indigenen buruzagitzan, José Gabriel Condorcanqui (Tupac Amaru II.a) jazarri zuen 1780 eta 1781eko matxinadan, eta kausa errealistan lagundu zuen, lanabesez eta gizonez. Aldi berean, noblezia inkaren artean ospea lortu zuen, 1802an Indios Nobles del Cuzcoko Errege alferez hautatua izan zelarik.

## Bibliografia

* Atlas departamental del Perú, varios autores, Ediciones Peisa S.A., Lima, Perú, 2003 ISBN 9972-40-257-6
* Apellidos y fisonomía moral de Pumaccahua, Luis Antonio Eguiguren Escudero, Tall. Graf. P.L. Villanueva, Lima, Perú, 1959.
* El Perú en los tiempos modernos, Julio R. Villanueva Sotomayor, Ediciones e Impresiones Quebecor World Perú S.A., Lima , Perú, 2002.
* Historia de la República del Perú, Jorge Basadre Grohmann, Diario "El Comercio", Lima, Perú, 2005. ISBN 9972-205-62-2
* Nuevo Atlas del Perú y el Mundo, Juan Augusto Benavides Estrada, Editorial Escuela Nueva S.A., Lima, Perú, 1991.
* Datuak: Q1650226
* Multimedia: Mateo Pumacahua / Q1650226
# Melrose (Minnesota)

Melrose Minnesotako hiri bat da. Stearns konderrian kokatua dago. 2010ean 3.598 biztanle zituen, 8,25 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Stearns konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2528717
* Multimedia: Melrose, Minnesota / Q2528717
# Melrose (Oregon)

Melrose Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Douglas konderrian dago, Oregon estatuan. 834 biztanle ditu, 11,262726 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Douglas konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6813628
# Melrose (Scottish Borders)

Melrose, Eskoziako gaeleraz: Maolros, Eskoziako udalerri eta parrokia zibil bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Leku interesgarriak

* Melrose abadia: 1136an zistertar fraideek sortutako abadia gotikoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q632993
* Multimedia: Melrose, Scottish Borders / Q632993
# Melrose Park (Illinois)

Melrose Park Illinoiseko herri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 25.411 biztanle zituen, 10,98 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cook konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1020714
* Multimedia: Melrose Park, Illinois / Q1020714
# Melrose Park (New York)

Melrose Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cayuga konderrian dago, New York estatuan. 2.141 biztanle ditu, 11,178181 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Cayuga konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3462042
# Melrose Place

Melrose Place AEBetako telesail bat da. 1992ko uztailaren 8tik 1999ko maiatzaren 24raino Fox Broadcasting Company katean aireratu zen. Beverly Hills, 90210 telesailaren jarraipen moduan sortua izan zen, hura institutuan eta unibertsitateko ikasle eta nerabeei zuzenduriko telesaila zen bitartean, honakoa jada ikasketak amaitu eta lanean edo lan bila zebiltzan hogeitamar urte inguruko gazteei zuzendua zegoen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Los Angeles inguruko West Hollywood hirian bizi den gazte talde baten bizitzei buruzko telesaila da. Gazteak, ederrak, ikasketa amaitu berriak, lan munduko oztopo eta eguneroko helduen zailtasunei aurre egiten hasi berriak. Amanda, Jo, Michael, Megan, Craig, Taylor eta Samantha Melrose Place apartamentu blokean elakrrekin bizi dira. Hasiera batean ezagutu berriak eta elkarren artean lagun izan arren, denboraren poderioz, pasioek, griñek, ezinikusiek, lan aurreikuspenek eta maitasun traizioek elkarren arteko liskarrak eragingo dituzte. Piskanaka-piskanaka botereak, diruak eta desioak ozpindu egingo ditu.

## Aktoreak

| Pertsonaia | Aktorea |
| Michael Mancini | Thomas Calabro |
| Jane Mancini | Josie Bissett |
| Billy Campbell | Andrew Shue |
| Alison Parker | Courtney Thorne-Smith |
| Jake Hanson | Grant Show |
| Matt Fielding | Doug Savant |
| Kimberly Shaw | Marcia Cross |
| Rhonda Blair | Vanessa A. Williams |
| Craig Field | David Charvet |
| Jo Reynolds | Daphne Zuniga |
| Sydney Andrews | Laura Leighton |
| Amanda Woodward | Heather Locklear |
| Peter Burns | Jack Wagner |
| Kyle McBride | Rob Estes |
| Brooke Armstrong | Kristin Davis |
| Taylor McBride | Lisa Rinna |
| Megan Lewis | Kelly Rutherford |
| Samantha Reilly | Brooke Langton |
| Brett Cooper | Linden Ashby |
| Katya Petrova Fielding doktorea | Beata Poźniak |
| 1. Ofiziala | Richard F. Whiten |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q550238
* Multimedia: Melrose Place / Q550238
# Melrose (Ohio)

Melrose Ohioko herri bat da. Paulding konderrian kokatua dago. 2010ean 275 biztanle zituen, 2,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Paulding konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2476886
* Multimedia: Melrose, Ohio / Q2476886
# Melrose abadia

Melrose abadia, Eskoziako Melrose udalerrian dagoen abadia bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
1136an zistertar fraideek sortu zuten, Dabid I.a Eskozikoak hala eskatuta.
* Datuak: Q1919732
* Multimedia: Melrose Abbey / Q1919732
# Melrose (Mexiko Berria)

Melrose Mexiko Berriko herrixka bat da. Curry konderrian kokatua dago. 2010ean 651 biztanle zituen, 4,38 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Curry konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2292073
* Multimedia: Melrose, New Mexico / Q2292073
# Melrose Park (Florida)

Melrose Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Broward konderrian dago, Florida estatuan. 7.114 biztanle ditu, 2.330.989 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Broward konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q990034
# Monfero

Monfero Galiziako A Coruñako probintzian dagoen O Eume eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Ondare historikoa eta artistikoa

Udalerri honetan Zistertar ordenako Monferoko monasterioa dago, bere jatorria X. mendean finkatu daitekelarik.

## Nekazal turismoa

Udalerri eder honetan fragas do Eume parkean nekazal turismo edo landa etxe batzuk ere topatzen dira:
* Casa de Graña da Acea
* Casa Don Bernardo
* Casa Lourán
* Casa Piñeiro
* Rodeo da Casa

## Kanpo estekak

* Monferoko udalaren webgunea
* Datuak: Q1442860
* Multimedia: Monfero / Q1442860
# Monfalcone

Monfalcone Italiako udalerri bat da. Goriziako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 29.479 biztanle ditu, 19,73 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Monfalconek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Duino-Aurisina Staranzano Doberdò del Lago Ronchi dei Legionari

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53133
* Multimedia: Monfalcone / Q53133
# Monferrato

Piemonteko mahasti-paisaia: Langhe-Roero eta Monferrato$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | iii, v |
| Erreferentzia | 1390 |
| Kokalekua | Italia |
| Eskualdea$^2$ | Europa/Ipar Amerika |
| Izen ematea | 2014 (XXXVIII. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Monferrato (piemonteraz: Monfrà, [mʊɲ'fra] ahoskatua; italieraz: Monferrato, momferˈraːto ahoskatua; latinez: Mons Ferratus) Piemonteko eskualde historiko eta geografikoa da, iparraldeko Italian dagoena. Egungo Alessandria eta Asti probintzietan, herrialdeko ardo-eskualde nagusienetariko bat da.
Tanaro ibaiak bitan zatitzen du eskualdea: iparraldea edo Basso Monferrato eta hegoaldea edo Alto Monferrato. 2014an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, Piemonteko mahasti-paisaia: Langhe-Roero eta Monferrato multzoaren barnean.

## Erreferentziak

* ↑ UNESCO. Vineyard Landscape of Piedmont: Langhe-Roero and Monferrato. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19868
* Multimedia: Monferrato / Q19868
# Moneyslane

Moneyslane (irlanderaz: Muine Sleanna) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Castlewellan eta Banbridge udalerrien arteko errepide nagusian dago.
2001eko erroldaren arabera 147 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116420
* Multimedia: Moneyslane / Q116420
# Monfarracinos

Monfarracinos Zamorako probintziako udalerria da, Tierra del Pan eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 858 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1652360
* Multimedia: Monfarracinos / Q1652360
# Moneyreagh

Moneyreagh edota Moneyrea (irlanderaz: Mónaidh Riabhach) Ipar Irlandako udalerri eta eremu bat da, Down konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q84098
* Multimedia: Moneyreagh / Q84098
# Metković

Metković Kroaziako udalerria da, Dubrovnik-Neretva eskualdean dagoena, Bosnia-Herzegovinarekin mugan. 2021eko erroldaren arabera 15.349 biztanle ditu.

## Geografia

51 km²-ko azalera du eta nahiko laua da, bertan hasten baita Neretva ibaiaren delta. Neretva ibaia nabigagarria da hirian zehar. Herriaren alde zaharra muino baten gainean kokaturik dago.

## Historia

Metkovićetik gertu Narona hiri erromatarra egon zen. IV. mendean lurrikara batek kalte handiak eragin zizkion eta VI. mendeko eslaviarren etorreraren ondoren hiria hutsik gelditu zen eta Neretva ibaiak ekarritako sedimentuek estali zuten.
Metkovićen lehenengo aipamena 1422ko agiri batean aurkitzen da eta nekazari herrixka bat dela esaten da. Otomandar Inperioaren menpean egion zen 1494 eta 1685 artean, ondoren Veneziako Errepublikak eta Frantziako Inperioak agindu zuten bertan. Frantsesek alde egin zutenean Austriak eskuratu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Metković – wealth at the Neretva delta» Croatian Hot Spots 2012-04-05 (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ (Ingelesez) «Narona Archaeological Museum / Radionica Arhitekture» ArchDaily 2010-08-31 (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).

## Kanpo estekak

* (Kroazieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q390588
* Multimedia: Metković / Q390588
# Metinvest

Metinvest Ukrainako enpresa-taldea da, altzairugintza eta meatzaritza arloan lan egiten duena. SCM Holdingsek 2006ko ekainaren 6an sortua, burdinazko mearen % 50 kontrolatzen du, kokearen % 46, eta metalezko produktuen % 40 etxeko merkatuan.

## Erreferentziak

* ↑ Colossi With Feet of Clay, The Ukrainian Week (2013-2-22)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6824111
* Multimedia: Metinvest / Q6824111
# Metis (satelitea)

Metis (grekoa: Θήβη), edo Jupiter XVI, Jupiter planetaren satelite natural bat da, planetatik gertuen dagoena.

## Ezaugarri fisikoak

Tebek forma irregularra du (60 × 40 × 34 km). Satelitearen konposizioa ezezaguna da, baina Amaltearen dentsitatea duela joz gero, Metis izotzez osatuta legoke eta % 10-15eko porositatea luke.
Gainazala kraterrez josia dago, eta iluna eta gorrizta da. Satelitearen bi hemisferioak asimetrikoak dira. Beti planetaren aurrez aurre dagoen aldearen hemisferioa 1,3 aldiz distiratsuagoa da atzealdekoa baino.
Jupiterren sateliterik barnealdekoena da Metis, eta, beraz, baita barnealdekoena ere Amaltearen taldeko lau sateliteetan. Jupiterren eraztun nagusiaren barnean dago. Errotazio-periodoa eta orbita-periodoa berdinak dira, hau da, sinkronoak dira: bere buruaren inguruan bira oso bat egiten du planetaren inguruan bira oso bat egiten duen bitartean. Beraz, aurpegi bera erakusten dio beti planetari.

## Aurkikuntza

Stephen P. Synnott-ek aurkitu zuen 1979an, Voyager 1 zundak bidalitako argazkiak aztertuta. Voyager 1en irudietan, Metis puntu bat besterik ez da, baina, geroago, Galileo zundak satelitearen ia gainazal osoaren argazkiak egin zituen.

## Izendapena

Metis satelite-izena mitologia grekoko Metis pertsonaian du jatorria; Metis ozeanideetariko bat zen, eta Zeusen lehen emaztea izan zen.
Hasieran, S/1979 J 3 izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 1979an lehen aldiz ikusitako Jupiterren hirugarren satelitea zela. Metis behin betiko izena 1983ko irailaren 30ean eman zion Nazioarteko Astronomia Batasunak.

## Kanpo estekak

* JPL
* Datuak: Q16755
* Multimedia: Metis (moon) / Q16755
# Metlatónoc (udalerria)

Metlatónoc Mexikoko udalerri bat da. Guerrero estatuan kokatua dago. 2010ean 18.976 biztanle zituen 610,35 km²ko azaleran. Herriburua [[Metlatónoc (Metlatónoc)|Metlatónoc]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2878724
* Multimedia: Metlatónoc Municipality / Q2878724
# Metionina

Metionina (Met) proteinen osagaia den 20 aminoazido esentzialetako bat da, beraz dieta bidez hartu beharrekoa. Azido 2-amino-4-(metilsulfanil)butanoiko honen formula kimikoa HO$_2$CCH(NH$_2$)CH$_2$CH$_2$SCH$_3$ da eta AUG kodonaren bidez adierazten da, proteinen sintesian hasiera kodona dena alegia.
Molekula hidrofobikoa da, hau da, uretan disolbaezina.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/2/24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180341
* Multimedia: Methionine / Q180341