OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bagabiz Aldizkaria

Bagabiz hilero, Gernikan, argitaratzen den herri aldizkaria da.
2002an sortuta aldizkari hau, bizkaieraz argitaratzen da 25 orrialdetan. 5.000 ale inguru zabaltzen dira etxerik etxe dohainik.

## Ikus, gainera

* Gernika

## Kanpo estekak

* Bagabiz Aldizkariari buruzko informazioa Soziolinguistika.org webgunean.
* https://www.instagram.com/explore/tags/bagabiz/top/?hl=es
* Datuak: Q12254659
# Baga-itsaso

Baga-itsaso edo hondoko itsaso edozein olatu-sistema da, tokian tokiko haizearen eraginik gabe sortu dena. Ez da tsunamirekin nahastu behar, azken honek mugimendu sismiko batek sortzen baitu. Baga-itsasoaren olatuak periodo erregularrak, gandor leunak eta altuera baino handiko uhin-luzerak dituzte.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2017]

## Ikus, gainera

* Douglas eskala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185411
* Multimedia: Swell (ocean) / Q185411
# Baga (argipena)

Baga izenak adiera hauek ditu:
* Baga, itsas-uhina edo olatua
* Baga edo txikota, zamak lotzeko soka lodia
* Baga, umeen jolasetan zenbatzeko hitza, «Bat-en» baliokidea
* Baga, «gabe» edo «barik» postposizioen baliokidea Bizkaiko hainbat tokitan
* Baga, Bartzelonako probintzian kokatutako udalerria
* Baga, Mauritaniako errege berberea.
# Baga Boga

Baga Boga Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Donostian sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 10.629 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %10,19.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254656
# Baga, biga, klik

Baga, biga, klik Niko Etxart xiberotar musikariaren rock abesti bat da. 1980ko Has' dantzan diskoaren barnean argitaratu zuen.
Mikel Laboa donostiar kantautorearen Baga, biga, higa abestiaren antzera, euskal haur kanta herrikoian jatorria du. Laboaren kasuan sorginen giroko kutsu ilun edo beldurgarria eman zion, aldiz, Nikok jai giro kutsu rockeroa.

## Kanpo estekak

* Niko Etxarten Baga, biga, klik abestia entzungai. Youtube.com
* Datuak: Q20492054
# Arte plastikoak

Transformatua den euskarri edo ekaia erabiltzen duten arte motak arte plastikoen multzoan biltzen dira, besteak beste margolaritza, marrazkigintza, eskultura edota arkitektura.
XIX. mende hastapenean asmatutako definizio horretatik at geratzen dira bestelako arte adierazpenak, esaterako literatura, dantza edota musika.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1078913
* Multimedia: Plastic arts / Q1078913
# Arte postmoderno

Arte postmodernoa, arte modernoari kontrajarrita, postmodernitatearen berezko artea da. Teoria sozio-kultural horrek proiektu modernoa gaindituko zukeen garai historiko baten gaur egungo indarraldia defendatzen du, hau da, Aro Garaikidearen berezko sustrai kultural, politiko eta ekonomikoa, Ilustrazioak kulturan, politikan Frantziako Iraultzak eta ekonomian Industria Iraultzak markatutakoa.
Gaur egun eztabaida handia dago proiektu modernoa benetan gaindituta dagoen ala ez; egia esan, ikuspegi historiko gutxi dago aurreko garaiarekiko haustura bat ezartzeko eta aro berri bati ekiteko; denboran dagoen distantziak eta azterketa sakonago batek soilik ezarri ahal izango dute.
Europan eta Estatu Batuetan 1970eko hamarkadaren erdialdetik sortu zen, eta hainbat mugimendu kokatzen ditu, hala nola italiar transavantgardea, alemaniar neoespresionismoa, neomanierismoa, neominimalismoa, neokontzeptualismoa eta simulazionismoa, besteak beste.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3318563
* Multimedia: Postmodern art / Q3318563
# Arte zuzendaritza

Arte zuzendaritza ikus-entzunezko departamentu bat da. Landu egiten ditu ikus-entzunezko eduki estetikoak, hala nola, lokalizazioak, kolore paleta, jantziak, dekoratuak, argiak, makillajea eta beste hainbat gauza. Erabaki artistiko guztiak bere menpe daude, garrantzi asko ematen dio alde bisualari. Departamentu honen buruzagia arte zuzendaria da eta gidoilari, argazki zuzendari eta produktorearekin batera lan egiten du. Arte zuzendariak gauzak hitzen bidez adierazi ordez, irudien bidez edo objektuen bidez adierazten ditu. Sail honetan lan egiten duen pertsona, sormen maila handikoa da.
Artearen historia testuinguruan eta artelanetan oinarritu egiten da proiektu asko aurrera ateratzeko. Paleta koloreen lanketa eta argiztapena kontuan izan behar dituen beste ezaugarri batzuk dira. Horretarako koloreen psikologian aditua izan behar da.
Gidoia prest dagoenean, arte zuzendaria gidoilariarekin batera, gidoia irakurtzen du. Gidoia irakurri ondoren, arte zuzendariaren zeregina zera da; ikus-entzunezko pieza kontatzen duen istorioa errealitatera egokitzea. Hau egiteko lokalizazioak bilatu behar dira, set desberdinak diseinatu edo kolore paleta desberdinak landu argazki zuzendariarekin batera. Gidoia adierazten duen ideia, estetikoki interpretatzen jakitea eskatzen du arte zuzendaritza, ikus-entzunezko piezaren atmosfera irudikatzen du.
Ikus-entzunezko departamentua den moduan, publizitatean baita ere badaude arte zuzendariak, hauek berdina egiten dute, iragarkiaren alde estetikoa landu.
Lehen Oscar Sarietan arte zuzendari hoberenaren saria zegoen. 2012. urtean sariari izena aldatu zioten eta handik aurrera "produkzio diseinu onenaren" moduan saritu egiten dute.
* Datuak: Q706364
* Multimedia: Art directors / Q706364
# Arte martzial mistoak

Arte martzial mistoak (ingelesez: mixed martial arts edo MMA) arte martzial desberdinetatik eta borroka-kiroletatik datozen tekniken konbinazioa dira; oro har, borroka-kirolean lehiatzeko erabiltzen da, baina baita defentsa pertsonalerako ere.
Gaur egun, kontakturik handiena ahalbidetzen duen borroka-kirola arte martzial mistoak da, zutik edo kolpeka borrokatzeko teknikak (striking) erabiltzeko aukera ematen baitu: ukabilak, ostikoak, belaunkadak, ukondokadak, etab. Lurrean borrokatzeko teknikak edo heldulekuak (grappling): eraisteak, jaurtiketak, giltza artikularrak, itotzeak eta abar, eta biak konbinatzea. Hau da, hainbat arte martzial eta borroka-kiroletatik- karatea, kickboxinga, boxeoa, muay thaia, taekwondoa, judoa, hapkidoa, borroka librea, borroka greko-erromatarra, jiu jitsu brasildarra, wushu, sanda eta sambo, besteak beste- datozen kolpeak. Azken hamarkadan azkarren hazi den borroka-kirola da.
Arte martzial misto modernoen sustraiak antzinaroko Olinpiar Jokoetaraino iristen dira, non pankration bezalako borroka-kirolak zeuden. Arte martzial mistoen gaur egungo jatorria lausoa da, XX. mendearen hasieran Europan, Brasilen, Japonian eta Estatu Batuetan egindako hainbat lehiaketetatik abiatuta. Arte martzial mistoen kontzeptua, oker bada ere, Brasilen sortutako vale tudoko txapelketen sinonimotzat hartzen da, baita full contact eta kickboxing bezalako borroka-kirolen sinonimotzat ere; edo ekialdeko arte martzialetatik eta mendebaldeko kontaktu-kiroletatik eratorritako praktikatzat, kirol-txapelketetan eraginkortasuna erakutsi baitzuten. Kontatu-kirolek eta horiekin lotutako diziplina martzialek, arau ezberdinez araututa egon arren, arte martzial mistoen egungo txapelketetan gehien erabiltzen diren tekniken irudi modernoa eratzen lagundu zuten; hala ere, askatasuna dago borroka edo arte martzialeko edozein sistemaren taktikak eta teknikak txapelketa horietan aplikatzeko, baldin eta arauak urratzen ez badira, hala nola pisuaren araberako banaketak, esku irekiko hainbat kolpe eta debekatutako zonak kolpatzea.
Gaur egungo MMA erregelamenduaren aitzindaria bere lehen ekitaldietan sortu zen, non, jatorrian, gutxieneko arauak zituzten borrokak sustatzen ziren, buruz buruko borrokarako diziplina martzialik eraginkorrena aurkitzeko asmoz. Geroago, borrokalariak arte martzial askotako teknikak erabiltzen hasi ziren beren estiloan, eta horrek arau gehigarriak ezartzea ekarri zuen, lehiakideen segurtasuna areagotzeko eta kirol gisa onartzea sustatzeko. Orduz geroztik, kirol honek bere ospea handitu du, beste diziplina batzuen arteko lehia biziz, hala nola boxeoa eta borroka libre profesionala.
Gaur egun, arte martzial mistoak kirola eta negozioa dira, eta Ultimate Fighting Championship eta PRIDE Fighting Championships konpaini handiek eta enpresa txikiek garatu dute.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Plotz, David. (1997-11-16). «Fight Clubbed» Slate.
* ↑ (Ingelesez) McFarland, Matt. (2008-5-6). «Ultimate Fighting wants to come to NY» WNYT.
* ↑ (Ingelesez) Trembow, Ivan. (2007-3-1). «UFC PPV Revenue Tops $200 Million in 2006» MMA Weekly.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114466
* Multimedia: Mixed martial arts / Q114466
# Ballaigues

Ballaigues Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, Jura-Nord vaudois barrutia barrutian. 2014an 1,064 biztanle zituen 9,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43239
* Multimedia: Ballaigues / Q43239
# Ballan-Miré kantonamendua

Ballan-Miré kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Indre eta Loira departamenduan dago, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. Guztira 7 udalerri ditu eta Ballan-Miré da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1276851
# Ballangen

Ballangen Norvegiako udalerria da. Nordland konderrian kokatua dago. 931.20 km² ditu eta 2.652 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Narvik Municipality $^{(en)}$ Tysfjord Tjeldsund Evenes Gällivare udalerria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113514
* Multimedia: Ballangen / Q113514
# Ballaghnatrillick

Ballaghnatrillick edota Ballintrillick (irlanderaz Béal Átha an Trí Liag) Irlandako udalerri bat da, Sligo konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 20 biztanle ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q304082
* Multimedia: Ballaghnatrillick / Q304082
# Ballantine (Montana)

Ballantine Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Yellowstone konderrian kokatuta dago, Montana estatuan. 293 biztanle ditu, 2,356795 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Yellowstone konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q968539
# Baelo Claudiako eguzki erlojua

Baelo Claudiako eguzki erlojua I. mendeko eguzki erloju bat da, Iberiar penintsulan Erromatar Inperioak administratutako probintzietako bat zen Hispania Betika probintziako biztanleek erabilia izan zena.

## Historia eta aurkikuntza

Eguzki erlojua Baelo Claudia izeneko antzinako erromatar hiriko aztarnategi arkeologikoan aurkitu zen, Boloniako badian kokatua, Tarifa udalerriko Bolonia izeneko alkate-auzoan, Tarifa hiritik 22 kilometro inguru ipar-mendebaldera, Cádizko probintzian, Espainia, Itsasarteko Parke Naturalaren barnean, Hispaniara Erromatik etorri zen arren.

## Sinbologia

Erlojua bere neurriengatik eta diseinuagatik Baelo Claudiako eraikin publikoren baten erabili zela uste da, eta Goi Erromatar Inperioaren garaikoetatik hobekien kontserbatuetako bat da.

## Ezaugarri teknikoak

* Estiloa: erromatarra
* Teknika: landua
* Lehengaia: Haitzurdina
* Altuera: 84,5 zentimetro
* Zabalera: 74 zentimetro
* Sendoera: 60,2 zentimetro

## Kontserbazioa

Erloju hau Madrilen dagoen Arkeologia Museo Nazionalean dago erakusgai, inbentarioko 33185 zenbakiarekin.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Tarifako Udalaren webgunea
* Datuak: Q978178
* Multimedia: Reloj solar de Baelo Claudia / Q978178
# Baena

Baena Kordobako probintziako udalerria da Campiña Este - Guadajoz eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 20.915 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Kordobako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q854403
* Multimedia: Baena / Q854403
# Baelen

Baelen, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako Lieja probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 4.257 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Direction générale Statistique et Information économique. 2011ko errolda

## Ikus, gainera

* Hizkuntza erraztasunak dituzten udalerriak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q680845
* Multimedia: Baelen / Q680845
# Baells

Baélls Huescako udalerria da.

## Ikus, gainera

* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q812714
* Multimedia: Baélls / Q812714
# Baelo Claudia

Baelo Claudia hiri erromatarra izan zen, Boloniako badian, gaur egungo Tarifa hiritik 22 kilometro ipar-mendebaldera, zegoena. Aztarnategi arkeologikoa Itsasarteko Parke Naturalaren barruan dago. Bere aztarna arkitektonikoen azterketak K. a. II. mendearen amaieran bere jatorri erromatarra erakusten du. Garai hartatik aurrera, aberastasun handia izan zuen, eta horrek gune ekonomiko garrantzitsu bihurtu zuen Mediterraneoaren inguruko eremuan. 1925ean kultura ondasun izendatu zuten.
Hiria K. a. II. mendearen amaieran jaio zen. Izan ere, kokaleku bastetar-puniko zaharrago baten oinordekoa zen (Bailo, Baelokun), eta oso lotuta zegoen Afrika iparraldearekin zuen merkataritzarekin (Marokoko Tanger hiriarekin lotzen zuen itsas-portu nagusia zen). Litekeena da Baelo Claudiak administrazio-zentroko funtzio batzuk izatea, baina arrantza, gazitze-industria eta garum saltsaren ekoizpena aberastasun-iturri nagusiak izan ziren. Klaudio enperadore erromatarrak municipium (erromatar udalerri) titulua eman zion.

## Ikus, gainera

* Baelo Claudiako eguzki erlojua

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Ministerio de Educación, Cultura y Deporte. Consulta a la base de datos de bienes inmuebles. .
* ↑ Investigadores UCA presentan los últimos resultados de las Termas Marítimas y el Doríforo de Baelo Claudia | 15/05/2015 (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43174653
* Multimedia: Baelo Claudia / Q43174653
# Baekjeong

Baekjeongak (koreeraz: 백정) Koreako kasta ukiezin bat zen, minoria etniko edo talde nomada ezezagun batetik sortutakoa. Goryeo aroaren hasieran (918-1392) minoria hauek sedentarioak ziren eta komunitateetan finkatuta bizi ziren. Hala ere, Korearen mongol inbasioak alderrai utzi zituen, eta talde hauek nomada bilakatu ziren. Baekjeong azpitaldeen artean zeuden chaeinak (才人 "entretenitzaileak") eta hwachae (禾尺) edo suchae (水尺), batez ere harakinak zirela. Baekjeongek ogibide finkoak izaten zituzten, batez ere harakin, larrugile, saskigile eta entretenimenduan. Goryeo aroan zehar, terminoa neutrala zen, eta jende xehea esan nahi zuen. Joseon dinastiaren garaian, irain bilakatu zen eta gizarteko klase sozialik baxuenari buruz hitz egiten erabiltzen hasi zen. Hortik aurrera, pertsonak gutxiesteko terminoa zen.
1894an Koreako kasta sistema abolitu zen Gabo erreformaren bidez. Hala ere, gizarte estratifikazioa eta bazterkeriak jarraitu zuen baekjeongen aurka. Familia erregistroa oraindik bereizia zen, eta lanbide esparruaren barnean, euren izenetan 屠漢 ("harakina") edo puntu gorri bat ezartzen zen. Gaur egungo Hego Korean terminoa harakinekin lotuta dago, eta hainbat jatetxeen izenetan ere agertzen da.

## Erreferentziak

* ↑ «Welcome chakranews.com - BlueHost.com» www.chakranews.com (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).
* ↑ (Koreeraz) «화척(禾尺)» encykorea.aks.ac.kr (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).
* ↑ (Koreeraz) «백정(白丁)» encykorea.aks.ac.kr (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).
* ↑ «국립국어원 표준국어대사전» web.archive.org 2018-05-20 (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).
* ↑ (Koreeraz) «‘검찰 로비 의혹’ 평검사 2명 불구속 기소로 마무리…‘용두사미’» www.hani.co.kr 2018-04-18 (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).
* ↑ (Koreeraz) «인간 백정, 전하의 아들이라는 게 부끄럽다» 오마이뉴스 2011-10-25 (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).
* ↑ «차별과 저항의 역사 ‘백정’ : 생각키우기 : 함께하는 교육 : 인터넷한겨레» legacy.www.hani.co.kr (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).
* ↑ «Kang Ho Dong BAEKJEONG» web.archive.org 2018-06-16 (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).
* ↑ www.riss.kr (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q712557
# Baenako Lehoi Emea

Baenako Lehoi Emea, K. a. VI. mendean datatua dagoena, iberiar garaiko eskultura bat da, eta Cerro del Minguillarreko aztarnategi arkeologikoan aurkitu zen, Espainiako Kordoba probintziako Baena hirian, antzinako Iponubaren hondakinak dauden tokia, Betika probintziako iberiar-erromatar hiri bat.

## Ezaugarri teknikoak

* Materiala: Kareharria
* Neurriak: 51 zentimetroko altuera, 95 zentimetroko luzera eta 26 zentimetroko zabalera
* Hil monumentu baten zati zen.
* Iberiar-arkaiko estilokoa
* Lehoi eme formako irudia da.

## Egungo kokapena

Gaur egun, irudi hau, Madrilgo Arkeologia Museo Nazionalean erakusten da, iberiar garaiko beste zenbait eskulturekin batera. Brontzezko kopia bat ikus daiteke Baenako Plaza Jauregian.

## Beste iberiar eskultura batzuk

* Osunako zezena
* Mogenteko gerlaria
* Agosteko Esfingea
* Elxeko Dama
* Bujalanceko lehoia

## Ikus, gainera

* Iponuba
* Baena
* Iberiar
* Espainiako Arkeologia Museo Nazionala
* Iberiar eskultura

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3241977
* Multimedia: Leona de Baena / Q3241977
# Baenako kantu bilduma

Baenako kantu bilduma edo Cancionero de Baena ezagutzen den lehen gaztelar kantu bilduma da. Bere izenburu osoa honakoa da: Cancionero de poetas antiguos que fizo é ordenó e compuso é acopiló el judino Johan Alfon de Baena.
Bilduma egin zuena Juan Alfonso de Baena izan zen 1445 aldera (beste iturri batzuen arabera 1426 eta 1430 artean), Joan II.a Gaztelakoari oparitan emateko, literatura eta poesia horren oso zalea zelako, eta baita bere balidoa Álvaro de Luna kondestablea. Horregatik da ezaguna “Baenako kantu bilduma” izenarekin.
Bertan bildutako poemak kultoak eta gortekoak dira orohar.
Jatorrizko eskuizkribua Elisabet I.a Katolikoaren bibliotekan egon zen eta, handik, El Escorialgo bibliotekara joan zen. Ondoren, ikertua izateko atera zen eta José Antonio Conde-ren oinordekoek Frantziako Biblioteka Nazionalari saldu zioten.
Lehen aldiz, Pedro José Pidalek argitaratu zuen Madrilen 1851ean.

## Deskripzioa

576 poema inguru dira. XIV. mende bukaerako eta XV. mende hasierako 56 poeta ezagunen lanak jasotzen ditu eta beste hamarren bat ezezagunenak.
Bi eskolatako lanak daude:
* Galaiko-gaztelarra. Poeta zaharrenak dira. Eragin proventzala zeukaten. Sarritan hizkuntza galegoa edo galegismoak erabiltzen zituzten. Arte txikiko bertso neurrietan idazten zuten (zortzi silabakoak). Hauen artean daude, Macías, Alfonso Álvarez de Villasandino eta Pero Ferrúsen konposizioak. Menéndez Pelayo eta geroko egile batzuek uste dute talde honetatik gaztelarrak bana daitezkeela (hirugarren eskola moduan).
* Alegoriko danteskoa. Modernoagoak dira. Eragin italiarra zuten. Gaztelaniaz idazten zuten. Arte nagusiko bertso neurrietan idazten zuten (dodekasilaboetan, hamabi silabakoetan). Haien artean, Francisco Imperialen lana dago.
Poeta bakoitzari aurkezpen txiki bat egiten zaio. Sarrera horretan, hitzaren eta poesiaren artearen balioa goratzen da. Edizio modernoa dago Joaquín González Cuenca eta Brian Duttonena.

## Erreferentziak

* ↑ BNEn
* ↑ Madril, Visor Libros, 1993.

## Bibliografia

* García López, J. (2009): Historia de la iteratura española. Bartzelona. {{ISBN|978-84-3160-597-1}}
* Sáinz de Robles, F.C. (1986): "Introducción". Antología. Poetas del siglo XV, SAPE, Madr. ISBN 84-7461-694-8

## Kanpoko estekak

* Centro documental Juan Alfonso de Baena
* SpanishArts.com
* JewishEncyclopedia.com
* Baenako Kantu bildumaren fitxa Cervantes Virtual orrian.
* Baenako Kantu bilduma Cervantes Virtual orrian
* Datuak: Q533127
* Multimedia: Cancionero de Baena / Q533127
# Atxipi

Atxipi mendia Altzania mendilerroan dagoen mendi arabarra da.

## Abiapuntuak

* Eginotik: Ordu 1 eta 30 minutu
* Ilarduiatik: Ordu 1 eta 30 minutu

## Ikus, gainera

* Arabako mendiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254449
# Atxolin

Atxolin 841 metroko altuera duen Soraluzeko mendia da. Euskal Herriko miradore ederrenetarikoa dela diote, alde batera zein bestera begiratu ikusmira zabala baitauka. Aiako Harria eta Pirinio aldeko mendiekin batera, gure inguruko Aralar, Aizkorri, Urkiola eta Gorbeia ikus daitezke, besteak beste, handik.

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492030
# Atximur

Atximurra, imurtxia edo zimikoa eskuko bi hatzez azal zati bat hartu eta estutzea da, azalean tontor txiki bat eraginez. Medikuntzan, ohikoa da injekzio bat burutu edo atal bateko sentsibilitatea neurtzeko. Hedaduraz, objektu bigun bateko azaleko gune txiki batean eragindako presioa ere adierazten du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7194881
# Atxispeko San Pedro ermita

Atxispeko San Pedro baselizaren hondakinak Gamiz-Fikan daude, mendixka bateko tontorrean, alde bietan aldapa bortitzak dituena. Gaur egun inor gutxi igotzen da hondakin abandonatu horiek ikustera, baina Erdi Aroan bide zaharrak igarotzen ziren bertatik. Inguruan dauden haitzetan induskatutako Erdi Aroko bi hilobi antropomorfo daude, Kantauri isurialdean bakarrak edo bakarrenetakoak direnak.

## Historia

Bere sorrera antzinakoa da oso eta horren adierazle dira harrian zabaldu diren hainbat zulo, aurretik baseliza bat zegoela, beharbada harrian induskatua. Gaur eguneraino heldu diren eraikinaren aztarnak gotiko eta errenazimentu bitartekoak dira, eskualdean ezohikoa den bolaz apaindutako arku zorrotza duela. Baseliza gerra zibilaren bonbardaketa frankistek suntsituta geratu zen eta tamalez ez da berreraikia izan.
Halaber, ermita inguruko haitzetan X. eta XI. mende bitartekoa diren bi hilobi antropomorfoak dira, trapezoide formakoak eta ingerada zehatzak dituztenak. Harkaitzetaninduskatutako hilobi horiek Bizkaiko ale bakarrak izateaz gain, isurialde kantauriarrean aurkitutako bakanetakoa ere bada. Espainiako mesetan asko dira harkaitz bizian dauden hilobiak, baina Kantauri itsasoko ertzean bakarrak Gamiz-Fikakoak dira. Kultura mozarabiarretakoa izan daitekeela uste izan da. Harriak Atxispe urruneko garaietan sarritan bisitatutako igarolekua izan zela adierazten du.
Historikoki inportantzia handia duen ondarea da. 1937ko ekainaren 12an erasotu zuten frankistek eta hortik sartu ziren Bilboko Burdin Hesira. Ordutik ukitu barik egon da, orduko hondakinez beteta, teilatu eta hainbat horma erorita. 2013an 3 egunetan herriko hainbat gazte eta helduk auzolanean garbitu zuten. Herrian antolatutako hitzaldi batean Euskal Herri osoko ermita berezietako bat gisa azaldu zen (paganoak, kobazuloen barruan daudenak...).

## Argazkiak

* Haitzean induskatutako hilobi bat (urez beteta)
* Auzokoek jarritako oharra, 2013an garbitu ondoren
* Ermita barrutik

## Erreferentziak

* ↑ «Gamiz Fika - Atxispeko San Pedro.» www.uribebutroe.eus (Uribe Butroeko Zerbitzuen Mankomunitatea) (Noiz kontsultatua: 2019-06-16).
* 1 2 Atxispeko San Pedro ermita. ErduPress.
* ↑ «Gamiz-Fikako Udala - Fikako Ibilbideak» www.gamiz-fika.eus (Noiz kontsultatua: 2019-06-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64681910
* Multimedia: Atxispeko San Pedro / Q64681910