OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Metodo sismikoa

Metodo sismikoa geosfera aztertzeko metodo guztietatik datu gehien eskaintzen dituena da. Uhin sismikoek lurraren barruan hedatzean izaten duten jokaeraren azterketan oinarritzen da metodo hau.

## Uhin sismikoak

Uhin sismikoak lurraren barnean lurrikarak gertatzean edo leherketa kontrolatuak egitean sortzen diren uhinak dira. Askatzen duten energia hori P, S eta L/R uhin gisa hedatu ahal dira.

## Uhin sismiko motak

Harrien ezaugarriak nolakoak diren adierazten dituzte uhin hauen edaketek.
Hiru mota daude:
| P | solido nahiz likidoetan; zenbat eta zurrunagoa izan trinkoagoa da. |
| S | Soilik solidoetan. |
| L eta R | Lurrazaletatik edatzen direnak dira; hondamendiak sortzen dituena. |

## Ezaugarriak

* Hedapen-abiadura ingurunearen zurruntasunarekin zuzenean proportzionala da; gero eta zurrunagoa materiala uhina gero eta abiadura handiagoan doa.
* Uhinen hedapen-abiadura ez denean aldatzen materiala homogeneoa da.
* Gero eta dentsitate handiagoa gero eta abiadura txikiagoa.
* Material motaz aldatzean bapateko hedapen-abiadura aldaketa gertatzen da(Etenunea).

## Erreferentziak

* ↑ «Uhin sismiko motak | Física | Xuletas, chuletas para exámenes, apuntes y trabajos» www.xuletas.es (Noiz kontsultatua: 2023-06-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6035969
# Munduko zazpi mirariak

Munduko zazpi mirariak edo antzinate klasikoko munduko zazpi mirariak antzinate klasikoan zazpi eraikin nabarmenen zerrenda da, Greziaren ikuspegitik egina. Zerrenda Antzinako Greziako turistek bisitatzen zituzten tokien gidaliburuetan oinarritu zen. Zerrenda horren bertsio goiztiarrena K.a. II. mendean egin zuen Antipatro Sidongoak, eta Mediterraneo itsasoaren inguruko eraikinak baizik ez zituen biltzen. Hasierako zerrendak beste bertsio ugari inspiratu zituen mendeetan zehar. Zazpi mirarietatik batek bakarrik dirau zutik gaur egun: Gizako piramide handiak.
Eraiki ziren urtearen arabera zerrendatuak, hauek dira antzinate klasikoko munduko zazpi mirariak:

## Galeria

* Gizako piramide handia
* Babiloniako lorategi esekiak
* Zeusen Olinpiako estatua
* Artemisaren Efesoko tenplua
* Halikarnasoko mausoleoa
* Rodasko kolosoa
* Alexandriako itsasargia
Gizako piramidea egiptoarrek eraiki zuten, Babiloniako lorategiak babiloniarrek, Masoloren mausoleoa pertsiarrek, eta gainerako lau mirariak, greziarrek.

## Ikus, gainera

* Munduko Zazpi Mirari Berriak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Munduko Zazpi Mirari berriak
* Datuak: Q489772
* Multimedia: Seven Wonders of the World / Q489772
# Munduko errugbi sailkapenak

Munduko errugbi sailkapenak (World Rugby Ranking) munduko errugbi selekzioen sailkapena da.

## Historia

2003 urtean abiatu zen puntukako sailkapen hau. Gizonezkoei dagokionean, hasieran Ingalaterra izan zen lehena baina 2004 urteko erdialdetik aurrera Zeelanda Berria izan da nagusi. 2007ko Munduko Txapelketaren garaipenaren ondoren Hegoafrika izan zen urtebetez lehen postuan eta 2019 urtea ere horrela amaitu du.

## Gizonezkoen sailkapena

2019ko azaroaren 25ean eguneratua.
| Postua | Selekzioa | Puntuak |
| 1 | Hegoafrika | 94.19 |
| 2 | Zeelanda Berria | 92.11 |
| 3 | Ingalaterra | 88.82 |
| 4 | Gales | 85.02 |
| 5 | Irlanda | 84.45 |
| 6 | Australia | 81.90 |
| 7 | Frantzia | 80.88 |
| 8 | Japonia | 79.28 |
| 9 | Eskozia | 79.23 |
| 10 | Argentina | 78.31 |
| 11 | Fiji | 76.21 |
| 12 | Italia | 72.04 |
| 13 | Tonga | 71.44 |
| 14 | Georgia | 71.26 |
| 15 | Samoa | 70.72 |

## Emakumezkoen sailkapena

2019ko azaroaren 25ean eguneratua.
| Postua | Selekzioa | Puntuak |
| 1 | Zeelanda Berria | 93.88 |
| 2 | Ingalaterra | 93.00 |
| 3 | Kanada | 87.49 |
| 4 | Frantzia | 86.47 |
| 5 | Australia | 78.68 |
| 6 | Estatu Batuak | 78.19 |
| 7 | Italia | 78.17 |
| 8 | Gales | 75.99 |
| 9 | Espainia | 75.54 |
| 10 | Irlanda | 71.30 |
| 11 | Eskozia | 67.27 |
| 12 | Japonia | 65.80 |
| 13 | Portugal | 64.00 |
| 14 | Hegoafrika | 63.39 |
| 15 | Kazakhstan | 60.45 |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «England top IRB rankings, Ireland third» The Irish Times (Noiz kontsultatua: 2020-01-19).
* ↑ worldrugby.org. «Men's Rankings | World Rugby | worldrugby.org» www.world.rugby (Noiz kontsultatua: 2020-01-19).
* ↑ worldrugby.org. «Women's Rankings | World Rugby | worldrugby.org» www.world.rugby (Noiz kontsultatua: 2020-01-19).
* Datuak: Q589794
# Munduko libururik handiena

Munduko libururik handiena zutik eta harrizkoa da, Kuthodaw pagodan dago; zehazki, Mandalay hirian, Myanmar (Burma).

## Historia

Birmanian, (egungo Myanmar), 1860ko urriaren 14an Mindom Min Birmaniako azkenaurreko erregearen aginduz munduko libururik handiena eta astunena idazten edo, hobe esanda, eraikitzen hasi ziren Mandalayko errege jauregitik hurbil. Mendebaldera hainbat bidaia egin eta gero, Mindon Minek erresuma modernizatu zuten teknologiak eta metodoak eraman zituen eta, hala, biztanleen bizi kalitatea hobetzea lortu zuen. Horrez gain, Kuthodawko urrezko pagoda Theravada budismoaren ohorezko obra monumental batez osatu nahi izan zuen. Budismoaren adar horretako printzipioak Paliko Kanon edo Tripitaka izeneko lanak jasotzen zituen, baina ordura arte printzipio horien transmisioa ahozko tradizioaren eta idatzi bakan batzuen bidez egin zen. Erregeak marmolezko harlauzetan bilduko zuen obra osoa.
Tripitakaren egungo paperezko edizioek 12.000 orrialde inguru izan ohi dituzte, 40 liburukitan banatuta. Mindon Minen edizioa, aldiz, 152 zentimetro luze, 106 zentimetro zabal eta hamabi zentimetro lodi diren marmolezko harlauzek osatzen dute. Harlauza bakoitza alde bietatik dago idatzita eta, hala, lanak 730 harlauza eta 1.460 orrialde ditu.
Marmola Zagyin muinoko harrobitik erauzi zuten eta Irrawaddy ibaian behera ontzi txikietan garraiatu zuten Mandalayraino. Idazlariek testuak arreta handiz kopiatzen zituzten harrian. Ondoren eskultoreek letrak banan-banan zizelkatzen zituzten eta, azkenik, ildoak urrezko tintaz betetzen zituzten. Idazlari bakoitzak hiru egun behar zituen orrialde bat kopiatzeko eta zizelkatzaileek aldiz eguneko hamasei lerro besterik ezin zuten egin. Harlauza bakoitza gordetzeko tenplu txiki zuri bana eraiki zuten, guztira 730. Liburuaren orrialdeak eraztunetan antolatuta daude, erlojuaren orratzen zentzuan.
Ia zortzi urte behar izan zituzten lanak burutzeko eta, azkenean, 1868ko maiatzaren 4an, liburu monumentala publikoari aurkeztu zioten. Mindon Minen esanetan, Theravada budismoaren printzipioei bizirik eusteko liburuak gutxienez 5.000 urte iraun behar zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Nagore Irazustabarrena, «Munduko libururik handiena», Argia, 2010-11-28, CC-BY-SA lizentzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15149421
* Multimedia: Kuthodaw Inscription Shrines / Q15149421
# Mundumalkorra

Mundumalkorra, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Batzuetan, mendi ezagun baten hurbiltasunak areagotu egiten du inguruko gainak ezagutzeko interesa. Beste batzuetan ordea, zerrendako mendiak begi eta oin guztiak bereganatu eta hurbileko toki interesgarriak bisitatu gabe gelditzen dira.

## Kanpo estekak

Mundumalkorra, http://www.euskal-herria.org/.
# Munduko zazpi mirari naturalak

Munduko zazpi mirari naturalak «mundu modernoko zazpi mirari berrien» zerrendan inspiratutako nazioarteko lehiaketa izan zen. Ekimena Bernard Weber suitzarraren eskutik etorri zen, New Open World Corporation (NOWC) erakundearen sortzailea, hasierako ekitaldiaren antolatzailea.
Proiektuak, hasierako fasean, guztira 454 izan zituen izendatua; ondoren, bigarren fase bat burutu zen eta bertan 261 hautagaik txanda gainditu zuten; horietatik 77 geratu ziren horien artean aditu-epaimahai batek lehiaketaren azken fasean parte hartu zuten 28 finalistak aukeratu zituen.
28 finalista horiek new7wonders.com markaren jabea den webguneak kontrolatutako bozketa irekira aurkeztu ziren, non baldintzak zehaztu eta argitaratu ziren eta kontsultaren bilakaera erakutsi zen. Azkenik, 2011ko azaroaren 11n, gehien bozkatu zituzten 14ak ezagutarazi zituzten, eta ordu batzuk beranduago «munduko zazpi mirari naturalak», behin-behinean aukeratuak. 7ak, azkenik, Puerto Princesa lurpeko ibaia, Jeju uhartea, Iguazuko ur-jauziak, Amazonia, Komodoko Parke Nazionala, Ha-Long badia eta Table Mountain izan ziren.

## Zazpi mirari naturalak

Munduko zazpi mirari naturalak :
| Mirariaren izena | Kontinentea edo azpikontinentea | Kokatuta dagoen herrialdea edo herrialdeak | Nazioarteko beste zerrenda batzuk ere barne hartzen dituztenak (osorik edo zati batean) |
| Puerto Princesa Lurpeko Ibaiaren Parke Nazionala | Asia | Filipinak | Gizateriaren Ondarea |
| Table Mountain | Afrika | Hegoafrika | Gizateriaren Ondarea |
| Iguazuko ur-jauziak | Hego Amerika | Argentina Brasil | Gizateriaren Ondarea |
| Amazonia | Hego Amerika | Bolivia Brasil Kolonbia Ekuador Guyana Frantsesa Guyana Peru Surinam Venezuela | Gizateriaren Ondarea |
| Ha-Long badia | Asia | Vietnam | Gizateriaren Ondarea |
| Jeju uhartea | Asia | Hego Korea | Gizateriaren Ondarea |
| Komodoko Parke Nazionala | Asia | Indonesia | Gizateriaren Ondarea |

## Erreferentziak

* ↑ Las 77 más votadas
* ↑ Las 28 finalistas
* ↑ Las 7 maravillas naturales del mundo.
* ↑ La Amazonía es oficialmente una de las 7 maravillas naturales del mundo

## Kanpo estekak

* N7W lehiaketaren webgune ofiziala
* Datuak: Q846154
* Multimedia: New 7 Wonders of Nature / Q846154
# Mihăești

Mihăești honakoa izan daiteke:
* Mihăești (Olt)
* Mihăești (Vâlcea)
* Mihăești (Argeș)
# Mihály Munkácsy

Mihály Munkácsy (Munkács, Hungariako Erresuma, 1844ko otsailaren 20a - Enderlich, Alemaniar Inperioa, 1900eko maiatzaren 1a) hungariar margolaria izan zen.
Budapestera joan zen margolaritza ikastera eta beka bat lortu zuen atzerrirako. Viena, Munich eta Düsseldorf-eko akademietan ikasi ahal izan zuen, baita Parisen ere.
Nekazarien eta jende txiroaren bizitzako eszenak margotzen hasi zen. 1869an bere maisulana margotu zuen, "Kondenatutako gizon baten azken egunean". Ondoren, margolaritza historikoan ere aritu zen.

## Iruditegia

* Tépéscsinálók (1871)
* Kondenatutako gizon baten azken egunean, 1869
* Kristoa Pilatosen aurrean, 1881
* Pizkundearen aintza, Kunsthistorisches Museoa, Viena, 1888
* Mihály Munkácsyren erretratua, Hans Templek egina (1887)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q551652
* Multimedia: Mihály von Munkácsy / Q551652
# Mihăileni

Mihăileni honakoa izan daiteke:
* Mihăileni (Botoșani)
* Mihăileni (Harghita)
* Mihăileni (Sibiu)
# Mihăileni (Botoșani)

Mihăileni Errumaniako udalerri bat da, Botoșani konderrian. 2.075 biztanle ditu, 34,62 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Mihăileni $^{(en)}$ Pârâu Negru $^{(en)}$ Rogojești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12724937
* Multimedia: Mihăileni, Botoșani / Q12724937
# Mihăești (Olt)

Mihăești Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. 1.311 biztanle ditu, 54,33 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Mihăești $^{(en)}$ Bușca $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12724935
# Mihăești (Vâlcea)

Mihăești Errumaniako udalerri bat da, Vâlcea konderrian. 6.799 biztanle ditu, 56 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Buleta $^{(en)}$ Arsanca $^{(en)}$ Bârsești $^{(en)}$ Govora $^{(en)}$ Gurișoara $^{(en)}$ Măgura $^{(en)}$ Mihăești $^{(en)}$ Munteni $^{(en)}$ Negreni $^{(en)}$ Rugetu $^{(en)}$ Scărișoara $^{(en)}$ Stupărei $^{(en)}$ Vulpuești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12724936
# Mihăilești

Mihăilești Errumaniako udalerri bat da, Buzau konderrian. 7.760 biztanle ditu, 68,43 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Mihăilești $^{(en)}$ Drăgănescu $^{(en)}$ Novaci $^{(en)}$ Popești

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q963829
* Multimedia: Mihăilești / Q963829
# Mihály Vörösmarty

Mihály Vörösmarty (Kápolnásnyék, 1800eko abenduaren 1a - Pest, 1855eko azaroaren 19a) hungariar idazlea izan zen.

## Bizitza

Familia apal batean jaio zen, eta Zuzenbide ikasketak egin bazituen ere, irakasle gisa lan egin zuen familiari laguntzeko. Argitaratu zituen lehen bi lanak Salomon eta Kont tragediak izan ziren, baina Zalanen ihesa (1825) lanari esker egin zen ospetsu; Árpád heroiak Hungaria nola konkistatu zuen kontatu zuen olerki epiko hartan. 1828an, Tudomanyos gyüjtemeny aldizkaria sortu zuen, eta 1837-1843 bitartean, Athenaeum aldizkariko zuzendaria izan zen. 1848ko Hungariako Iraultzan, diputatua izan zen, eta Iraultzaren porrotaren ondoren ezkutuan eta miseria gorrian bizi behar izan zuen, 1850 arte.
Tragediez eta epopeiez gainera, olerkiak eta dramak idatzi zituen. Hungariako literatura bai hizkuntzaz eta bai espirituz benetan hungariar bihurtzen, eta literatura klasikoaren eta germaniar literaturaren eraginetik askatzen lagundu zuen. Beste lan aipagarri batzuk Csongor és Tünde (1830) eta Hungariako ereserki bihurtu zen Szozat (1837) dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q332484
* Multimedia: Mihály Vörösmarty / Q332484
# Mihăești (Argeș)

Mihăești Errumaniako udalerri bat da, Argeș konderrian. 5.726 biztanle ditu, 34 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Mihăești $^{(en)}$ Drăghici $^{(en)}$ Furnicoși $^{(en)}$ Rudeni $^{(en)}$ Valea Bradului $^{(en)}$ Valea Popii $^{(en)}$ Văcarea $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3407585
* Multimedia: Mihăești, Argeș / Q3407585
# Mihăileni (Sibiu)

Mihăileni Errumaniako udalerri bat da, Sibiu konderrian. 973 biztanle ditu, 77,68 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Mihăileni $^{(en)}$ Metiș $^{(en)}$ Moardăș $^{(en)}$ Răvășel $^{(en)}$ Șalcău $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5065722
* Multimedia: Mihăileni, Sibiu / Q5065722
# Mukwonago (Wisconsin)

Mukwonago Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Waukesha konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 8.262 biztanle ditu, 82,8 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Waukesha konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6933697
# Mulan konderria

Mulan konderria (txinera sinplifikatuz: 木兰县; pinyineraz: Mùlán Xiàn), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 270.000 biztanle bizi ziren 3.602,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera

* Harbinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Mulan konderriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q1027430
# Mulao etnia

Mulao etnia (txineraz: 仫佬族; 東鄉族; pinyineraz: Mùlǎozú; berezko izena: Mulam), Txinako Herri Errepublikan bizi diren 56 talde etnikoetako bat da.
Azken erroldaren arabera, Mulao etniako 207.352 pertsona bizi ziren Txinan, batez ere, Txina hegoaldeko Guangxi eskualde autonomoan.
Mulao etniako kideak, Dong eta Zhuang etniekin erlazionaturik daude.

## Mulao etniaren berezko guneak

Mulao gehienak prefektura mailako Hechi hiriko Luocheng Mulao Konderri autonomoan bizi dira.

## Ikus, gainera

* Txinako etniak

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Mulao etniari buruzko informazioa Txinako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q868044
# Mulato

Mulatoa gurasoak bata larruazal zurikoa eta bestea beltzekoa dituen gizabanakoa da.

## Etimologia

Hitza XVI. mendean sortu zen, lurralde amerikarren kolonizazio espainiarren testuinguruan. Konkistatzaileek nozio hori erabili zuten gizaki txuri (Amerikaren kolonizazio garaian, nagusiki, jatorri europarreko biztanleak) eta esklabo beltzen arteko batasunaren ondorioz sorturiko gizakiak izendatzeko. Hasiera batean, izendapenaren gaztelerazko erabilera sei kastatan banaturiko zatiketa arraziala azaltzeko gauzatu zen. Banaketa horren bitartez, kolonizatzaile espainiarrek lurralde amerikarretako biztanleak hurrengo kasta edota kategoriatan sailkatu zituzten: espainiarrak, indioak, beltzak, mestizoak, mulatoak eta zanboak.
Bere jatorri etimologikoan, mula («mando») hitzetik dator. Izan ere, mandoa zaldiaren eta astoaren arteko ugalketaren ondoriozko animalia da. Gaur eguneko zenbait herrialdetan oso ohikoa da mulato jatorri mistoa duten populazioak aurkitzea; hala nola, Karibe inguruko Puerto Rico, Kuba, Dominikar Errepublika, Venezuela eta Kolonbia herrialdeetan, edo Hego Amerikako Brasil, Ekuador eta Perun.

## Historia

Ameriketan finkatu ziren lehen esklabo beltzak europarren zerbitzura iritsi ziren Antilletara, ondoren uharteen ustiaketara bideratuz. 1501ean lurralde kristauetako beltzak Indietara igarotzea baimendu zen lehenengo aldiz; eta, 1508an, salerosketari baimena eman zitzaion. Erregetzaren lege-xedapenek beltzak kasta itxi bat mantentzearen alde egin arren, esklaboen erdia edota herena emakumezkoa izan behar zela zehaztuz edota ezkontza mistoak debekatuz, mestizaje prozesua berehala hasi zen. Praktikan, arraza araberako banaketa ezinezkoa izan baitzen, eta hamarkada gutxiren buruan, beltzen, indioen eta zurien arteko ezkontza eta nahasketak biderkatu ziren.
Nahasketa horien artetik, beltzen eta zurien arteko batzeek arre edota mulatoa izenekoa sortzen zuten. Horien egoera soziala kaxkarra zen, beltzen oso antzekoa, eta mestizoen kasuan ez bezala, batasun ilegalen emaitza izan ohi ziren. Gainera, oro har emakumezko esklabo beltzen seme-alabak zirela kontuan izanik, amaren izaera juridikoa jasotzen zuten oinordetzan, lehen garaian batez ere mestizoek izan zuten onespen sozialari ateak itxiz.
Aske edota esklabo izanda, esklabo beltzen muga eta zapalkuntza arauak jasotzen zituzten. Besteak beste, unibertsitateetako sarrera debekatua zuten, baita eliz-gizon edota armadako ofizioak ere. Hein handi batean horren ondorioz, mulato askeen gehiengoa artisautza jardunera bideratu zen.

## Erreferentziak

* ↑ «mulato» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2021-03-05).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Artola, Miguel. (1991). Enciclopedia de Historia de España. Alianza Editorial, 840 or. ISBN 84-206-5241-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191923
* Multimedia: Mulatto / Q191923
# Mula

Mula Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 16.570 biztanle ditu.
Herria Mula ibaiko eskualdean dago, Murtziako Erkidegoaren erdialdean, eta erkidegoko hiriburutik 34 kilometrora.

## Ikus, gainera

* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Mulako udalaren webgunea.
* Datuak: Q1983986
* Multimedia: Mula, Spain / Q1983986
# Mulan (2020ko filma)

Mulan 2020ko Niki Caro zeelandaberritarrak zuzendutako ekintzazko film bat da. 1998ko izenburu berdineko marrazki bizidunetako filmaren berregokitzapena da, hau aldi berean Hua Mulan txinatar kondairan oinarritzen delarik. Liu Yifei, Donnie Yen, Jason Scott Lee, Yoson An, Gong Li eta Jet Li aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Enperadore txinatarrak herrialdea iparraldeko inbaditzaileetatik babesteko familia bakoitzeko gizonezko bat gudarostean errekrutatzeko agindua ematen duenean, Hua Mulan, gerlari ohoretsu adindun baten alaba helduenak, aitaren lekua hartzen du. Gizonezkotzat aurkezten da, eta froga gogorrak igarotzen ditu, gerlari ohoretsu bihurtu eta bere aberriaren eta aita harroaren errespetua lortu arte.

## Estreinaldia eta polemika

COVID-19 pandemiaren eraginez, hainbat aldiz atzeratu zen filmaren estreinaldia zinema aretoetan. Azkenik, Walt Disney Pictures ekoiztetxeak Disney+ streaming plataforman alokairuan estreinatzea erabaki zuen, 2020ko irailaren 4ean, zerbitzua eskuragarri zeukaten herrialdeetan (tartean Euskal Herrian), zinema aretoetatik pasa gabe. Handik gutxira, jada euskarazko azpidatziak prest zeuden, boluntario baten eskutik, ez Disneyren borondatez.
Zenbait talde politikok boikota eskatu izan dute filmaren kontra, Txinako agintaritzaren ikuspegi politikoak defendatzen dituelakoan. Bereziki, Liu Yifei aktore protagonistak Hong Kong-eko poliziaren alde hitz egin du hiri hartako protesta mugimenduaren kontestuan, eta horregatik jomugan jarri dute aktibista askok.

## Aktoreak

* Liu Yifei: Mulan
** Crystal Rao: Mulan gaztea
* Donnie Yen: Tung komandantea
* Jason Scott Lee: Bori Khan
* Yoson An: Chen Honghui
* Gong Li: Xian Lang
* Jet Li: Enperadorea
* Tzi Ma: Hua Zhou
* Rosalind Chao: Hua Li
* Xana Tang: Hua Xiu
* Ron Yuan: Qiang sarjentua
* Jimmy Wong: Ling
* Doua Moua: Chien-Po
* Chen Tang: Yao
* Nelson Lee: Kantzilerra
* Cheng Pei-pei: Artekaria
* Utkarsh Ambudkar: Skatch
* Chum Ehelepola: Ramtish
* Arka Das: Red Fez
* Jun Yu: Cricket

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Dos películas... y el destino del cine» Noticias de Gipuzkoa 2020-08-27.
* 1 2 «Mulan zaharra, Mulan berria, ura bere bidean» sustatu.eus (Noiz kontsultatua: 2020-09-15).

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q24284283
* Multimedia: Mulan (2020 film) / Q24284283
# Mulanje mendigunea

Mulanje mendigunea edo Mulanje mendia hegoaldeko Malawin dagoen muino lekukoa da, Blantyre hiritik 65 kilometrotara dagoena. 22x26 kilometroko azalera du eta tontorrik altuena- Sapitwa Haitza- 3.002 metrotara dago.
Duela 130 milioi urteko magma-intrusio batek sortu zuen mendigunea. Arroka-eskalada eta mendi txangoak egiteko leku turistikoa da.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/africa.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1510436
* Multimedia: Mount Mulanje / Q1510436
# Mulan (1998ko filma)

Mulan 1998ko Barry Cook eta Tony Bancroftek zuzendutako eta Walt Disney Feature Animation ekoiztetxeak ekoiztutako ekintzazko musikal marrazki bizidun film bat da. Hua Mulan txinatar kondairan oinarritzen da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Fa familiaren alaba bakarra da Mulan, eta bere lagunek ez bezala, ez du senargai bat aurkitzerik nahi, gudarostean sartzea baizik, bere lekuan bere aita adinduna zerrendaratzea sahiesteko, enperadorea hunoetatik babesteko kanpainan. Enperadorean mandatariak familia bakoitzeko gizonezko helduena errekrutatzeko agindua burutzen duenean, Mulan soldadutzat aurkezten da, eta entrenamendu gogor bat igarotzen du, bere eskuadroiaren estimua eta konfiantza lortu arte.

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q537407
* Multimedia: Mulan (1998 film) / Q537407
# Mulatak

Mulatak (portugesez: As Mulatas) Di Cavalcanti artista brasildarraren mihise gaineko olio-pintura da, 1962an egina. Artelana enblematikotzat jota, Brasiliako Planalto Jauregiko hirugarren solairuko ezkaratzean azaldutako bildumaren parte da.
Brasiliako Hiru Botereen Plazaren erasoaren testuinguruan bandalizatu zen 2023ko urtarrilean, eta hainbat zulaketa egin ziren oihalean.

## Erreferentziak

* ↑ Maciel, Nahima. (2017). «Obras de arte dos palácios do Planalto e do Alvorada são preciosas» Correio Braziliense.
* ↑ «As obras históricas depredadas por terroristas bolsonaristas em Brasília» Aventuras na História 2023-01-08.
* ↑ «(PDF) Brasília - Palácio do Planalto» dokumen.tips.
* ↑ «Palácio do Planalto 14» Planalto.
* ↑ «Um quadro de Di Cavalcanti sofre danos por ação de golpistas que invadiram Palácio do Planalto» Extra Online.
* ↑ «Los manifestantes golpistas damnifican vidrieras del parlamento brasileño y un mural de Di Cavalcanti» Folha de S.Paulo 2023-01-09.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116145584
* Multimedia: As Mulatas / Q116145584