OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Herodion

Herodion (antzinako grezieraz: Ἡρώδειον; arabieraz: هيروديون‎; hebreeraz: הרודיון‎), Herodium (latinez) edo Jabal al-Fureidis (arabieraz: هيروديون‎, Jabal al-Fourdis, euskaraz: «paradisu txikiko mendia») Herodes Handia erregeak, Jerusalemgo asmondarren aurkako garaipen militar baten ondoren, k.a. 23 eta 20 urteen artean eraikitako jauregi-gotorlekua izan zen. Jerusalemdik 12 kilometro hegoaldera eta Betleemdik 5 kilometro hego-ekialdera dago, Zisjordanian.
Aztarnategia C eremuan dago, hau da, israeldar administrazio zibilpean, eta Israelgo Natura eta Parkeen Erakundeak kudeatzen du.

## Etimologia

Herodiona Herodes Handiaren omenez deitzen den leku bakarra da. Gurutzatuek "Frankoen Mendia" deitzen zioten. Bertako biztanle arabiarrek, berriz, Jabal al-Fourdis ("Paradisuko mendia") deitzen diote.. Hebrear izen modernoa, Herodion (hebreeraz: הרודיון‎), greziar izenaren transliterazioa da. Hala ere, israeldar arkeologoek hebreerazko lekuaren jatorrizko izena Herodis (hebreeraz: הרודיס‎) zela baieztatu dute, Judeako basamortuko Muraba'at kobazuloetatik berreskuratutako Bar Kokhbaren gutunetako batean agertzen den bezala. Iturri batzuek Fourdis arabierazko izena hebreerazko izenaren endekatzea izan daitekeela diote.

## Historia

Herodesek idumearrak Jerusalem baino Herodion nahiago zuen atseden-lekutzat. Bertan lurperatu zuten Herodes Jerikon hil ondoren. Ondoren, toparka batek hiria hartu zuen, baina haren distira iragankorra izango zen, Flavio Joseforen deskribapen distiratsuaren ondoren Ptolomeok ez baitzuen aipatzen. Judu matxinada handian (66-73), gotorleku bezala balio izan zuen, eta 71. urtean, Luzilio Baso eta bere Legio X Fretensis Masadarantz zihoazenean, erromatarrek konkistatu eta suntsitu zuten. Izan ere, Herodion, Masada eta Makeronte juduen erresistentziaren azken hiru guneak izan ziren. Abandonatuta, juduen hirugarren matxinadan (132-135) erabili zuten berriro, eta, ondoren, hutsik geratu zen V. mendera arte. Mende horretan, berriz ere gune erlijioso gisa populatu zuten, eta komunitate monastiko batek okupatu zuen. San Jeronimok Bethaccarem izeneko hiri batez hitz egiten zuen. Aztarnategiko behealdean hiru eliza aurkitu dira.
Gurutzadetako "Frankoen Mendi"tzat ere hartu dute (ustez Jerusalem erori ondoren, berrogei urtez iraun zuena baina hori, ziur aski, 1483an Felix Fabriren Evagatorium: de Monte Rama et ejus Oppido fortissim lanean agertutako kondaira bat besterik ez da).
2007ko maiatzaren 8an, Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearreko israeldar arkeologoek Herodes Handiaren hilobia Herodioian aurkitu zutela iragarri zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Cook, Jonathan. (2013-3-1). «Herod exhibit digs up controversy» Al Jazeera.
* ↑ Guérin, Victor. "Description de la Palestine L'imprimerie Impériale: Paris 1869, pp. 125–132.
* ↑ Roland de-Vaux, Descubrimientos en el Desierto de Judea, vol. 2, Oxford 1961, pp. 126, 130 – 131
* ↑ (Gaztelaniaz) «La Universidad Hebrea anuncia el hallazgo de la tumba del rey Herodes» El Mundo 2007/05/08.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q913099
* Multimedia: Herodium / Q913099
# Herodes I.a Handia

Herodes I.a Handia (Axkelon, K.a. 73 – Jerusalem, K.a. 4) juduen erregea izan zen.
Galileako eta Zelesiriako gobernaria (K.a. 47-46) izan ondoren, Erromara alde egin behar izan zuen Hirkano II.arengandik ihesi. Marko Antonioren eraginez, erromatarrek juduen erregetzat onetsi zuten (K.a. 40) eta erromatar legioen laguntzaz Jerusalem hartu zuen (K.a. 37). Actiumgo guduaren ondoren (K.a. 31) Oktavioren alde jarri zen. Aginpidea indartzeko xedez, asmondarrak, berearekin etsaiturik zegoen familia, suntsitu zituen, Hirkano II.aren biloba eta haren emazte Mariamna barne. Zesarean eta Samarian obra publiko handiak eginarazi zituen, eta Jerusalemgo tenplu berria eraikitzen hasi zen.
Azken urteetan, haren hamar emazteek emandako semeen arteko gatazka ugari sortu ziren. Herodesen heriotzaren ondoren, bizirik zirauten hiru semeen artean partitu zuten erreinua: Arkelao, Herodes Antipas eta Herodes Filipo Tetrarka.
Bibliaren arabera (Mt 2:16), Jesus jaioberria galdu nahirik Belengo haurren hilketa agindu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 177. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (III). Bibliako pertsona-izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51672
* Multimedia: Herod the Great / Q51672
# Herodesen Atea

Herodesen Atea (arabieraz: باب الزاهرة‎, Bab az-Zahra; hebreeraz: שער הפרחים‎, Sha'ar HaPrakhim, euskaraz: «Loreen Atea») edo Daviden Dorrearen Atea, Jerusalemgo Hiri Zaharreko zazpi ate nagusietariko bat da, bertoko Auzo Musulmana Bab az-Zahra palestinar kanpoaldeko auzoarekin batzen dituena. 755 metroko altueran dago eta Herodes Antipasen izena du, hortik bere jauregira baitzihoazten. XVI edo XVII. mendeko izen kristaua da, Pontzio Pilatosek Jesukristo bertatik bidali zuen tradizioa jarraitzen zuena (Lk 23:7).
1099an, Lehenengo Gurutzadan, gurutzatuak bertatik sartu ziren Jerusalemen.

## Erreferentziak

* 1 2 Murallas y Puertas de Jerusalén
* ↑ Murphy-O'Connor, Jerome. (2008). The Holy Land: An Oxford Archaeological Guide from Earliest Times to 1700. OUP, 14 or. ISBN 978-0-19-164766-6..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1484405
* Multimedia: Herod's Gate / Q1484405
# Helen's Bay

Helen's Bay (irlanderaz: Cuan Héilin) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Holywood, Crawfordsburn eta Bangor udalerrien artean dago.
2001eko erroldaren arabera 1.362 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q205207
* Multimedia: Helen's Bay / Q205207
# Helen (Georgia)

Helen Georgiako estatuko hiri bat da. Henry konderrian kokatua dago. 2010ean 510 biztanle zituen, 5,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Henry konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1601823
* Multimedia: Helen, Georgia / Q1601823
# Helen

Helen (antzinako grezieraz Ἕλλην, Héllên) heleniarren aitalehen mitologikoa izan zen. Deukalion eta Pirraren semea eta Anfiktion eta Orestesen anaia. Baita Protogenia, Pandora II eta Tiaren neba ere. Bere semeak, Eolo, Juto eta Doro izan ziren. Izenak, el aurrizkia darama, eguzkia esan nahi duena, eta las atzizkia, harria edo harkaitza esan nahi duena. Hitz hau, greziarren beste izendapen bat ere izan da. Bere hiru semeek, Greziako lehen tribuak eratu zituzten: Aeolusek, Eoliarrak, Xuthusek, Akaiarrak eta Joniarrak, beharbada, Xuthusek, ezkontzatik kanpo izan zuen Ion izeneko seme batengandik, eta Dorusek, Doriarrak, Pandora II eta Thyiaren semeekin, Zeusekin batera, eta Hesiodoren Emakumeen Katalogoa izeneko liburuan idatzitakoarekin ados egonda, Graekusek, Greziarrak, Makednosek, Mazedoniarrak, eta Magnesek, magnesiarrak. Eurek, Greziarren Ftia lurraldea konkistatu zuten, eta, ondoren, euren arauak beste hiri batzuetara zabaldu zituzten. Inguru hauetako jendea, heleniarrek deituak izan ziren, Helenen ondorengo bezala.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q336428
# Helen Blanchard

Helen Augusta Blanchard (1840ko urriaren 25a - 1922ko urtarrilaren 12a) 1873 eta 1915 urteen artean 28 patente jaso zituen asmatzaile estatubatuarra izan zen. Josteko makinei eta josteko teknologiarekin lotutako asmakizun ugarirengatik ezaguna zen.

## Historia

Helen Blanchard 1840an jaio zen Portland, Maine-ko familia aberats batean. Gaztetan asmakizunetarako erraztasun bat erakutsi arren, bere merkataritzarako ideia ez zen kontuan hartu 1860ko hamarkadaren amaierararte, bere familiak fortuna galdu zuenenan. 1873an bere asmakizun ospetsuena izan daitekenaren lehen patentea aurkeztu zuen: zig-zagean josteko makina. 1873ko makina American Historia bildumako Smithsonian Museoaren parte da orain.
Bere lehen zig-zag makinaren arrakasta ikusi ondoren, Filidelfian negozio bat sortu zuen bere asmakizunak merkaturatzeko. Bere negozio-proiektuak arrakasta handia izan zuten. Ondorioz, familiako etxebizitza berriro erosi ahal izan zuen eta 1901ean hara joan zen bizitzera.
Asmatzen jarraitu zuen 1916an garun infartua jasan zuen arte. 28 patente jaso zituen bere bizitzan zehar - horietatik 22, josteko makinekin eta josteko teknologiarekin lotuta. Bere beste asmakizunen barne orratz kirurgiko hobekuntza eta arkatz zorroztatzailea aurki ditzakegu. 1922an hil zen 82 urte zituela.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Helen Blanchard. 2021-02-20 (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).
* ↑ «Helen Augusta Blanchard» EngineerGirl (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21474
* Multimedia: Helen augusta blanchard / Q21474
# Helen Clark

Helen Elizabeth Clark (Hamilton, 1950eko otsailaren 26a) Zeelanda Berriko politikaria da. 1999tik 2008ra lehen ministroa izan zen, eta 2009tik Nazio Batuetako Garapen Programaren administraria da.

## Biografia

Zeelanda Berriko lehen ministro kargua hartu zuen bigarren emakumea izan zen. Lehenengoa, eta Helen Clarken aurrekoa, Jenny Shipley izan zen. Hiru hauteskunde irabazi zituen jarrian. Irakeko inbasioaren aurkakoa izan zen. Haren agintaldian Afganistanera tropak bidali zituen berreraikitze-lanetan laguntzeko. Zeelanda Berriko azken hogei urteetako politika antinuklearra sostengatu zuen.
2008an hauteskundeak galdu zituen, eta 2009ko apirilean Nazio Batuetako Garapen Programaren administrari izendatu zuten.
Raoul Wallenberg Nazioarteko Fundazioko ohorezko kidea da. 2014an Forbes aldizkariak egindako zerrendaren arabera, munduko 23. emakumerik ahaltsuena izan zen..

## Erreferentziak

* 1 2 Gavin McLEAN: Helen Clark Nzhistory.net.nz. 2014ko irailaren 23an kontsultatua.
* ↑ "The World's 100 Most Powerful Women" Forbes.com. 2014ko irailaren 23an kontsultatua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180383
* Multimedia: Helen Clark / Q180383
# Hustler

Hustler Estatu Batuetan argitaratzen den aldizkari pornografikoa da. 1974an argitaratu zen lehenengoz, Larry Flynten eskutik. Playboy eta Penthouserekin batera, mota honetako aldizkari salduenetakoa da Estatu Batuetan.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Hustlerren webgune ofiziala
* Datuak: Q823373
* Multimedia: Hustler (magazine) / Q823373
# Hustle (1975eko filma)

Hustle (euskaraz Zalaparta) 1975eko Robert Aldrich estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako film beltz bat da. Burt Reynolds eta Catherine Deneuve aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEB, Kalifornia. Phil Gaines (Burt Reynolds) Los Angeles hiriko izaera ziniko eta zakarreko polizia bat da. Behinola, Louis Belgrave (Paul Winfield) lankidearekin batera, itxuraz droga gaindosi baten ondorioz bere buruaz beste egin duen Gloria Hollinger (Eileen Brennan) aktore pornoaren heriotz kasua ikertzeko ardura jasoko dute, benetazko suizidioa edota hilketa bat argitzearren. Bestalde, Philen bizitza pertsonala Nicole Britton (Catherine Deneuve) luxuzko emagalduarekin duen harremanaren eraginpean egongo da, arazo bat baino gehiago ekarriko baidizkio.

## Aktoreak

* Burt Reynolds – Phil Gaines tenientea
* Catherine Deneuve – Nicole Britton
* Ben Johnson – Marty Hollinger
* Paul Winfield – Louis Belgrave sarjentua
* Eileen Brennan – Paula Hollinger
* Eddie Albert – Leo Sellers
* Ernest Borgnine – Santuro
* Colleen Brennan – Gloria Hollinger
* Catherine Bach – Peggy Summers
* Jack Carter – Herbie Dalitz

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q718936
# Hustlers

Hustlers 2019ko Lorene Scafaria estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatiko film bat da. New York aldizkariko Jessica Pressler kazetariaren "The Hustlers at Scores" artikuluan oinarritzen da. Constance Wu, Jennifer Lopez, Julia Stiles, Keke Palmer, Lili Reinhart, Lizzo eta Cardi B aktoreek antzeztu zuten.
2019ko Torontoko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
New Yorkeko estriptilari talde bat jarraitzen du filmak, ama bakar baten gidaritzapean Wall Streeteko hainbat gizon aberatsei iruzur egin eta dirua lapurtzen dabiltzala, 2000ko hamarkada amaierako Atzeraldi Handiaren garaian.

## Aktoreak

* Constance Wu: Dorothy / Destiny
* Jennifer Lopez: Ramona Vega
* Cardi B: Diamond
* Keke Palmer: Mercedes
* Julia Stiles: Elizabeth
* Lili Reinhart: Annabelle
* Lizzo: Liz
* Mercedes Ruehl: Mama
* Trace Lysette: Tracey
* Usher: bere burua
* Mette Towley: Justice
* Madeline Brewer: Dawn
* Stormi Maya: Angel
* Frank Whaley: Reese
* Brandon Keener: Alpha
* Steven Boyer as Doug
* Jovanni Ortiz
* Jon Glaser: Mark
* Paul A Nielsen: Hunter detektibea
* Kersti Bryan: Amy

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q61951916
# Husum

Husum (ipar frisieraz Hüsem), Alemaniako Schleswig-Holstein estatu federaleko hiria da, Jutlandia penintsularen mendebaldean kokaturik dagoena eta Nordfriesland barrutiko hiriburua.

## Geografia

Ipar itsasoaren ertzean dago, Kieletik 82 kilometro mendebaldera.

## Historia

Abel Danimarkakoaren heriotza kontatzen den 1252ko idatzi batean aipatzen da lehenengo aldiz Husum hiria, Husembro izenarekin bada ere.
Ipar Itsasoaren ertz honetako beste hiriak bezala, arrisku handia izan da beti itsasotik datorren ekaitzarengatik. Bereziki aipatzekoa da 1362ko uholde handia, kostaldean ez zegoen Husum herriraino itsasertza ekarri zuena. Husumdarrek kaia eraiki zuten eta herriaren aberasten eta handitzen hasi zen.

## Ondasun nabarmenak

* Husumgo gaztelua (Schloss vor Husum): Holstein-Gottorf dukeen egoitza zena 1582an eraiki zen.
* Andre Mariaren eliza (Marienkirche): 1807an erori egin zen eta 1833an berreraiki behar izan zen.

## Ekitaldiak

* Husum WindEnergy: Energia eolikoaren inguruan egiten den nazioarteko erakusketa handiena da. Bi urtean behin egiten da eta bertan produktu berriak, zerbitzuak eta arazoen aurreko irtenbideak aurkezten dira. Azkenengo ekitaldia 2010eko irailean izan zen. Bertan 1200 enpresak hartu zuten parte eta mundu guztiko 36.000 bisitari izan zituen.

## Hiritar ezagunak

* Nicolaus Bruhns (1665-1697), musikaria.
* Theodor Storm (1817-1888), poeta eta idazlea.

## Hiri senidetuak

* Kidderminster (Erresuma Batua)
* Trzcianka (Polonia)
* Heiligenstadt (Alemania)
* Gentofte (Danimarka)

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Udalaren webgune ofiziala
* (Ingelesez)(Alemanez) Husum WindEnergy 2012 webgunea
* Datuak: Q21159
* Multimedia: Husum / Q21159
# Huszlew udalerria

Huszlew Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Łosice barrutian kokatuta. 117,71 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2874 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q545323
ieaMazoviako voivoderriko udalerriak :
# Hustonville (Kentucky)

Hustonville Kentuckyko hiri bat da. Lincoln konderrian kokatua dago. 2010ean 405 biztanle zituen, 2,69 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lincoln konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3182141
* Multimedia: Hustonville, Kentucky / Q3182141
# Helvella solitaria

Helvella solitaria edo Helvella queletii Helvellaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarritasuna ezezaguna. Haragi gutxi, espezie urria eta sukaldaritzan balio gutxi duelako, ez da gomendatzen jatea.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 6 cm artekoa, alboetatik estutua, kopa itxura, hasieran ertza biribildua, ondoren, zabaldu egiten da eta ertzetik urratu. Himenioa leuna du, zahartzean uhindua, kolore arre argitik gris-arre ilunera doana. Kanpoko aldea zurixka edo gris-morea da, iletsua eta ertzerantz oso feltroduna.
Hanka: Nahiko luzea, zilindriko samarra, lodixeagoa oinarrirantz, kapelan pixka bat luzatzen diren saihets batzuekin luzetara zeharkatua. Gris kolorekoa edo okre-zurixka, iletsua goialderantz, barnehutsa edo leizetsua.
Etimologia: Helvella hitza latinetik dator, eta lekale, barazkiak, esan nahi du, oro har, belar usaintsua. Queletii epitetoa pertsonaren izenetik dator.

## Jangarritasuna

Ezezaguna.

### Nahasketa arriskua

Cyathipodia villosa delakoarekin, honek ez du normalean oina luzetara ildaskatua.

## Sasoia eta lekua

Espezie urria, udan agertzen da basoetan, bakarrik edo elkartuta, sasi azpian, lur buztintsu eta kare lurretan.

### Banaketa eremua

Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Errusia, Turkia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero,, 729 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 536 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 541 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 54 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ Helvella solitaria: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3129987
* Multimedia: Helvella solitaria / Q3129987
# Helveziar Errepublika

Helveziar Errepublika (alemanez: Helvetische Republik; frantsesez: République helvétique; italieraz: Repubblica Elvetica; latinez: Republica Helvetiorum) gaur egungo Suitzaren aitzindaria da. Suitzako Konfederazio Zaharraren gainbeheran sortu zuten, Frantziako Lehen Errepublikaren estatu satelite moduan.
Frantziarrek Suitza inbaditu zutenean Helveziar Errepublika sortu zuten. Inbaditzaileek lokalismo eta askatasun tradizionalak nahasi zituzten, modernizatze-erreformak ezarri arren. Bastioi katolikoetan erresistentzia latzagoa izan zen eta 1798ko udaberrian matxinada armatuak izan ziren Suitzako erdialdean. Frantziako Armada matxinadak zapuzteko gai izan zen eta suitzarrek bere demokrazia tradizionalean, zergetan eta Administrazioaren zentralizazioan nabaritu zituzten aldaketak.

## Erreferentziak

* ↑ Lerner, Marc H.. (2004). «The Helvetic Republic: An Ambivalent Reception of French Revolutionary Liberty» French History 18 (1): 50-75..
* ↑ Palmer, R.R.. The Age of the Democratic Revolution. 2, 394-421 or..
* ↑ Otto Dann; John Dinwiddy. (1988). Nationalism in the Age of the French Revolution. Continuum, 190–98 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q206696
* Multimedia: Helvetic Republic / Q206696
# Helvesiek

Helvesiek Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Rotenburg barrutia|Wümmeko Rotenburg]] barrutian. 2014an 755 biztanle zituen 21,78 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q503970
* Multimedia: Helvesiek / Q503970
# Helvetia (Wisconsin)

Helvetia Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Waupaca konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 701 biztanle ditu, 36,2 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Waupaca konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1659236
# Helveziar

Helveziarrak (latinez: Helvetii) zeltar tribu edo konfederazioa izan ziren, Rhin Garaia, Jura, Léman aintzira eta Alpeen artean bizi zirenak. K.a. II mendean, Ohian Beltza eta Main ibaien arteko eskualdea menderatu zuten. Julio Zesarrek, De Bello Gallico bere liburuan, helveziarren aurkako bere gerra azaldu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2004/XII/16). 142. araua: Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak. Bilbo.
* ↑ Freeman, Philip. (2006). Celtic Culture: A Historical Encyclopedia. I ABC-CLIO, 901 or. ISBN 1-85109-440-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48616
* Multimedia: Helvetii / Q48616
# Helvellyn

Helvellyn (hɛlˈvɛlɪn ahoskatua) Ingalaterrako Lake District eskualdeko mendia da, bere mendilerroko tontorrik altuena dena. Eskualdeko eta Ingalaterra osoko hirugarren mendirik altuena da, aurrean Scafell Pike eta Sca Fell izanda.
Antzinako sumendi baten galdara da, glaziazioan glaziarrek higatu zutena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Clarke, James. (1789). A Survey of the Lakes of Cumberland, Westmorland and Lancashire. Penrith, Cumberland & Londres, 31 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q427283
* Multimedia: Helvellyn / Q427283
# Helvetia udalerria, Madison konderria

Helvetia udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Madison konderrian. Azken zentsuaren arabera 8.329 biztanle zituen, 36.2 milia karratu (94 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Helvetia udalerrian 3682 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 33.440 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8000675
# Helvetinjärvi Parke Nazionala

Helvetinjärvi Parke Nazionala (finlandieraz: Helvetinjärven kansallispuisto) 49,8 km²-ko Finlandiako parke nazional bat da. Virrat, Kuru, eta batez ere, Ruovesi udalerrian dago, Seitseminen Parke Nazionalaren mugatik hurbil. Tavastiako baso-eremu zabalenak dira eta ikusgarriena Helvetinkolu mendia da, hego-ekialdean kokatua, Helvetinjärvi lakua magalean duela. Gaur egungo Pirkanmaa eskualdean dago eta Parke Nazional izena ezarri zioten 1982. urtean. Helvetinjärvi hitzak Infernuko Lakua esan nahi du euskaraz.
Turista asko gerturatzen da bertara ibilaldiak egitera, biderik gabeko ibilaldia erosoa baita.

## Natura

Animalia eta landare espezie anitza dago. Pinudiak eta urkiak dira nagusi basoetan eta lakuen hertzetan. Animaliei dagokienez, urtxintxak edo katagorri hegalariak dira nagusi, okil eta euli-txoriekin batera, baso eremu zabal hauetan.

## Webgunea

* https://web.archive.org/web/20071013124326/http://luontoon.fi/page.asp?Section=5418

## Kanpo estekak

* Datuak: Q937131
* Multimedia: Helvetinjärvi National Park / Q937131
# Helvetica

Helvetica :
| Datuak |||
| Mota | Sans-serif | Sans-serif |
| Sorrera data | 1956 | 1956 |
| Diseinatzailea(k) | Max Miedinger | Max Miedinger |
| Enpresa | Haas’sche Schriftgießerei | Haas’sche Schriftgießerei |
| Adibidea |||
    Artikulu hau letra-tipoari buruzkoa da; telesaila gaitzat duena beste hau da: «Helvetica (telesaila)»
Helvetica Max Miedingerrek 1956an garatutako sans-serif motako letra-tipoa da.
1982an, Arial izeneko letra-tipoa diseinatu zuen, Helveticaren antza izanez soluzio merkeago bat eskaini asmoz. 1983an, Linotypek Helvetica Neue (Helvetica Berria alemanez) sortu zuen, Helvetican oinarrituz.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Linotype.com: Helvetica letra-tipoaren inguruko informazioa
* Datuak: Q504745
* Multimedia: Helvetica / Q504745
# Helvetica (telesaila)

Helvetica 2014ko suitzar telesaila da, Romain Grafek RTS Unentzat egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Suitzako presidentea da protagonista. Ahaleginduko da Yemenen bahituriko bi biztanle suitzar erreskatatzen, legez kanpoko bonben truke. Itzalean, korridoreetan jazo ohi diren filtrazio eta itunak bildu ditu telesailak, sei ataletan.

## Aktoreak

* Flonja Kodheli : Tina Wicky
* Ursina Lardi : Kathy Kunz
* Çun Lajçi : Sami
* Lisa Chapuisat : Sandra Wicky
* Arben Bajraktaraj : Djeko
* Yoann Blanc : Gaspard Wicky
* Lucie Zelger : Elsa
* Cédric Djedje : Malik
* Gaspard Boesch
* Jon Qela : Gazi
* Esteban Sicilia : Marco
* Fred Polier : Urs Frick
* Darius Kehtari : Farouk Sadiki
* Roberto Molo : Dino Esposito
* Karim Barras : Beat Tschopp
* Aaron Hitz : Renato
* Isis Guillaume : Alizée

## Erreferentziak

* ↑ «Helvetica» Berria 2020-10-24 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q74447745