# O motako sekuentzia nagusiko izar

O motako sekuentzia nagusiko izar bat (O V) sekuentzia nagusiko (hidrogenoa erretzen duen nukleoa) O espektro motako eta V argitasun klaseko izar bat da. Izar hauek Eguzkiaren masa halako 15 eta 90 bitartean dute, eta azaleko tenperaturak 30.000 eta 50.000 K. Eguzkia baino 40.000 eta 1.000.000 aldiz argitsuagoak dira.

## Izar estandar espektralak

O motako sekuentzia nagusiko izarrentzat MK sailkapen parrilla definitzen duten "aingura" patroiak, hau da, XX. mendearen hasieratik aldatu ez diren patroiak S Monocerotis (O7 V) eta 10 Lacertae (O9 V) dira.
1943ko Morgan-Keenan-Kellerman (MKK) "Yerkes" atlasak, O5 eta O9 motako estandarrak zerrendatzen zituen, baina soilik O9entzako argitasun klaseak banatzen zituen. MKK O9 V bi estandarrak Iota Orionis eta 10 Lacertae ziren. Johnson & Morganen (1953) aurkeztutako Yerkesen estandar berrikusiek ("MK") ez zuten aldaketarik izan O5 eta O8 motetan, eta 5 O9 V estandar (HD 46202, HD 52266, HD 57682, 14 Cephei, 10 Lacertae) eta 3 O9.5 V estandar (HD 34078, Sigma Oriuchi, Zeta Ophiuchi) zerrendatzen zituzten. Morgan eta Keenanek (1973) espektro sailkapenari buruz egindako berrikuspen garrantzitsu batek "MK berrikusiak" estandarrak zerrendatu zituen O4-tik O7-ra, baina berriz ere ez zituen estandarrak argitasun moten arabera banatu. Berrikuspen horrek 10 Lacertae-rako O9 V eta Sigma Orionis-erako O9,5 V sekuentzia nagusiko "daga-estandarrak" ere zerrendatzen zituen.
O5 baino lehenagoko azpimotetarako O motako argitasun motak ez ziren izar estandarrekin definitu 1970eko hamarkadara arte. Morgan, Abt eta Tapscotten atlas espektralak (1978) sekuentzia nagusiko ("V" argitasun mota) O motako hainbat estandarren zerrenda bat definitu zuen: HD 46223 (O4 V), HD 46150 (O5 V), HD 199579 (O6 V), HD 47839 (O7 V), HD 46149 (O8 V) eta HD 46202 (O9 V). Walborn & Fitzpartrick (1990) OB motako izarrentzako espektroen lehen atlas digitala eman zuten, eta sekuentzia nagusiko estandar bat O3 V-rako (HDE 303308). O2 espektro klasea Walborn et al-en definitu zen. (2002), BI 253 izarra O2 V-ren lehen mailako estandar gisa (egiazki, "O2 V((f*))" motakoa). HDE 303308 O4 V estandar gisa ere birdefinitu zuten, eta O3 V estandar berriak zerrendatu zituzten (HD 64568 eta LH 10-3058).

## Propietateak

Objektu arraroak dira; uste denez, Esne Bide osoan ez dago O klaseko 20.000 izar baino gehiago, izar guztien 10.000.000 izarretatik bat, gutxi gorabehera. O klaseko sekuentzia nagusiko izarrek 15 eta 90 M$_☉$ artean dituzte, eta 30.000 eta 50.000 K arteko azaleko tenperaturak. Turen argitasun bolometrikoak 30.000 eta 1.000.000 L$_☉$ artean daude. Bere erradioak apalagoak dira, 10 R$_☉$ ingurukoak. Azaleko grabitatea Lurrarena baino 10.000 aldiz handiagoa da, sekuentzia nagusiko izar batentzat erlatiboki baxua. Magnitude absolutuak -4, eguzkia baino 3.400 aldiz distiratsuagoa eta -5,8, eguzkia baino 18.000 aldiz distiratsuagoa dira.
O motako izarrak oso gazteak dira, ez milioi gutxi batzuk urte baino gehiagokoak, eta gure galaxian denek metaltasun handia dute, eguzkiarenaren bikoitza inguru. Magallanesen Hodei Handiko sekuentzia nagusiko O motako izarrek, metaltasun txikiagoarekin, tenperatura askoz altuagoak dituzte, kausa nabariena masa galera tasa baxuagoa delarik. O motako izar argitsuenek milioi bat M$_☉$ baino gehiagoko masa galera tasak dituzte urtero, argitasun gutxiagokoek askoz gutxiago galtzen duten arren. Bere izar haizeek 2.000 km/s-ko abiadura terminala dute.

## O klaseko sekuentzia nagusiko izar nagusiak

* θ Muscae, begi hutsez, Wolf-Rayet izar bat da, baina, ikus daitekeen argi gehiena, O klaseko sekuentzia kide nagusi batek eta OB supererraldoi batek sortzen dute.
* 9 Sagittarii sekuentzia nagusiko O3,5 eta O5-5,5 izarrak dituen izar bitar espektroskopiko bat da, Aintzira Nebulosaren barnean ikus daitekeen izarrik distiratsuena bihurtzen duena.
* μ Columbae begi hutsez O9,5 sekuentzia nagusiko izar bat da.
* θ$^1$ Orionis C, Orionen nebulosan dagoen Trapezioko kumuluko izarrik dizdiratsuena da, sekuentzia nagusiko O6 izar bat, lagun espektroskopiko ahulago batekin.
* ζ Ophiuchi O9,5 sekuentzia nagusiko izar bat da, zeruko distiratsuena 3. magnitudean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Garrison, R. F.. (1994). «A Hierarchy of Standards for the MK Process» The MK Process at 50 Years: A Powerful Tool for Astrophysical Insight 60: 3. ISSN 1050-3390. (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ (Ingelesez) Morgan, William Wilson; Keenan, Philip Childs; Kellman, Edith. (1943). An atlas of stellar spectra, with an outline of spectral classification. (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ (Ingelesez) Johnson, H. L.; Morgan, W. W.. (1953-05). «Fundamental stellar photometry for standards of spectral type on the Revised System of the Yerkes Spectral Atlas.» The Astrophysical Journal 117: 313. doi:10.1086/145697. ISSN 0004-637X. (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ (Ingelesez) Morgan, W. W.; Keenan, P. C.. (1973). «Spectral Classification» Annual Review of Astronomy and Astrophysics 11: 29. doi:10.1146/annurev.aa.11.090173.000333. ISSN 0066-4146. (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ (Ingelesez) Morgan, W. W.; Abt, Helmut A.; Tapscott, J. W.. (1978). Revised MK Spectral Atlas for stars earlier than the sun. (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ (Ingelesez) Walborn, Nolan R.; Fitzpatrick, Edward L.. (1990-04). «Contemporary Optical Spectral Classification of the OB Stars: A Digital Atlas» Publications of the Astronomical Society of the Pacific 102: 379. doi:10.1086/132646. ISSN 0004-6280. (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ (Ingelesez) Walborn, Nolan R.; Howarth, Ian D.; Lennon, Daniel J.; Massey, Philip; Oey, M. S.; Moffat, Anthony F. J.; Skalkowski, Gwen; Morrell, Nidia I. et al.. (2002-05). «A New Spectral Classification System for the Earliest O Stars: Definition of Type O2» The Astronomical Journal 123 (5): 2754–2771. doi:10.1086/339831. ISSN 0004-6256. (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ (Ingelesez) «Scientists Begin To Tease Out A Hidden Star's Secrets» ScienceDaily (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* 1 2 Martins, F.; Schaerer, D.; Hillier, D. J.. (2005-06). «A new calibration of stellar parameters of Galactic O stars» Astronomy & Astrophysics 436 (3): 1049–1065. doi:10.1051/0004-6361:20042386. ISSN 0004-6361. (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ (Ingelesez) Vacca, William D.; Garmany, Catharine D.; Shull, J. Michael. (1996-04). «The Lyman-Continuum Fluxes and Stellar Parameters of O and Early B-Type Stars» The Astrophysical Journal 460: 914. doi:10.1086/177020. ISSN 0004-637X. (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ Massey, Philip; Bresolin, Fabio; Kudritzki, Rolf P.; Puls, Joachim; Pauldrach, A. W. A.. (2004-06-20). «The Physical Properties and Effective Temperature Scale of O-type Stars as a Function of Metallicity. I. A Sample of 20 Stars in the Magellanic Clouds» The Astrophysical Journal 608 (2): 1001–1027. doi:10.1086/420766. ISSN 0004-637X. (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).
* ↑ (Ingelesez) Martins, F.. (2004-10). «New atmosphere models for massive stars: line-blanketing effects and wind properties of O stars» Ph.D. Thesis (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q911809