OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Romeno

Romeno Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. 1.452 biztanle ditu, 9,13 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Romenok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Amblar-Don $^{(en)}$ Dambel Cavareno Predaia Sanzeno Sarnonico

## Kanpo estekak

* Datuak: Q300957
* Multimedia: Romeno / Q300957
# Romeo (Colorado)

Romeo Coloradoko herri bat da. Conejos konderrian kokatua dago. 2010ean 404 biztanle zituen, 0,6041 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Conejos konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q923189
# Radicofani

Radicofani Italiako udalerri bat da. Sienako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. 1.060 biztanle ditu, 118,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Radicofanik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Abbadia San Salvatore Castiglione d'Orcia San Casciano dei Bagni Sarteano Pienza

## Ikus, gainera

* Via Francigena

## Kanpo estekak

* Datuak: Q91373
* Multimedia: Radicofani / Q91373
# Radical (filma)

Radical 2023ko Christopher Zalla mexikar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da. 2013an Wired aldizkarian agertutako Joshua Davisen "A Radical Way of Unleashing a Generation of Geniuses" artikuluan oinarrituta dago.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ustelkeriaz eta indarkeriaz betetako Mexikoko mugaldeko hiri batean, maisu batek ikasleen jakin-mina eta potentziala desblokeatzeko asmoz, irakasleak metodo erradikal berri bat probatuko du.

## Aktoreak

* Eugenio Derbez: Sergio
* Daniel Haddad: Chucho
* Jennifer Trejo: Paloma
* Mia Fernanda Solis: Lupe
* Danilo Guardiola: Nico
* Víctor Estrada: Chepe

## Erreferentziak

* ↑ «Adostasunaren ertzak» Berria 2024-3-13 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115686450
# Radibor

Radibor Alemaniako udalerria da. Saxonia estatuan kokatuta dago, [[Bautzen (barrutia)|Bautzen]] barrutian. 2014an 3.206 biztanle zituen 61,93 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q93286
* Multimedia: Radibor / Q93286
# Radical Sonora

Radical Sonora, Chrysalisek editatua, Phil Manzanerak ekoitzia eta abeslariak berak elkarrekoitzia 1997an, ordurarte Héroes del Silencio taldeko kidea izan zen Enrique Bunburyren abeslari bakarlari karrerako lehen bildumaren izena da. Lan honetan, Enrique Bunburyk zaragozar taldeko bere iraganarekin hautsi zuen.
Bildumak hamabi abesti ditu (hamaika Amerikarako bertsioan), non argi uzten dituen musika elektroniko eta industrialaren esplorazioa eta arabiar musikaren eragina. Bakarlari bezala bere hasiera honetan, Bunburyk bere laguntzaileen artean Alan Boguslavsky, Héroes del Silencio taldeko gitarra erritmikojolea, Copi Corellano teklatujolea, Héroes del Silenciorekin El espíritu del vino bildumako "La Alacena" bezalako abestietan grabaketa batzuk egin zituena, Ramón Gacías bateriajolea eta Del Morán baxujolea izan zituen.
Enrique Bunburyren jarraitzaileetako asko Héroes del Silenciorenak ere izan ziren, eta arraro begiratu zuten Radical Sonorak ordezkatutako musika elektronikorako bira eta esplorazioa. Gainera, publikoaren zati handi batek Bunbury Héroes del Silencio taldearen desagerpenaren arduradun bezala ikusten zuen, "¡Héroes, Héroes, Héroes!" koruetan isladatzen zena kontzertuetan zehar, aldi berean malenkonia eta aurpegiraketa adieraziz. Guzti honen ondorioz bildumak ez zuen babes handirik jaso.

## Abesti zerrenda

* Big-Bang
* Negativo
* Encadenados
* Contracorriente
* Planeta Sur
* Alicia (Expulsada al País de las Maravillas)
* Salomé
* Servidor de Nadie
* Despacio
* Polen
* Nueve
* Alfa

### Bitxikeriak

* Hiru bertsio alternatibo grabatu ziren disko honetarako: "La Fatiga", "América" eta "Yo qué sé", baina soilik lehena argitaratu zen ("Salomé" maxisinglean).
* Egindako kritikak eta iritzi ezberdinak gora-behera, lanak Enriquek bere karreran zehar eginiko biretan egon diren abestiak ditu, "Big, Bang", "Alicia (Expulsada al País de las Maravillas)" eta "Salomé" kasu.
* Latinoamerikarako edizioak ez du "Nueve" abestia.
* Radical Sonora bildumaren CD bikoitzaren Europarako edizio mugatu bat egon zen, eduki multimedia duen CD-Rom bat Bunburyri eginiko elkarrizketa batekin eta Radical sonoraren making off batekin, 10 minutuko iraupena duena, eta Salomé abestiaren bideoklipa dituena.

## Singleak

* "Salomé"(maxi)
* "Alicia"(maxi)
* "Planeta Sur"
* "Planeta Sur"(maxi)
* "Contracorriente"(maxi).

## Kanpo estekak

(Gaztelaniaz)Enrique Bunburyren webgune ofiziala
* Datuak: Q7280463
# Sagron Mis

Sagron Mis Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. 182 biztanle ditu, 11,06 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Sagron Misk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cesiomaggiore Gosaldo Primiero San Martino di Castrozza $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3505
* Multimedia: Sagron Mis / Q3505
# Sagres (São Paulo)

Sagres Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 2.474 biztanle ditu 147,935 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1796404
* Multimedia: Sagres (São Paulo) / Q1796404
# Sagu

    Artikulu hau animaliari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sagu (argipena)».
Sagu izenarekin hainbat ugaztun karraskari izendatzen dira, Muridae familiakoak. Gehienak Mus eta Apodemos generoaren barrukoak dira, baina badira ere Micromys, Akodon, chibchanomys, Oligoryzomys, Oryzomys, Peromyscus eta Caenolestes martsupiala bezalako generoak, non sagu izena erabiltzen den.
Microcebus lemur familiako generoari ere lemur-sagu izendatzen zaio.
18 cm inguru luze izaten da, isatsaren 9ak barne. Ile sarri leuna du, kolorez bizkarrean gris iluna eta sabelaldean gris argia. Ezkata txikiez eta ile labur tentez estalia izaten du isatsa. Oso animalia ugalkorra da; 20-24 eguneko ernarialdia izaten du, eta 4, 6 edo 8 ume izan ditzake aldiko. Zernahi jaten eta karraskatzen du, eta galera handiak egiten ditu dabilen lekuan. Gizona heldu den leku guztietan bizi da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2751034
* Multimedia: Mice / Q2751034
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Sagu (argipena)

Sagu hitzak hainbat adiera ditu:
* Sagua Muridae, familiako karraskari-taldea.
* Sagu (ordenagailua), ordenagailuarentzako periferikoa.
* Sagu (medikuntza) edo hazizurria, gaixotasun infekziosoa.
* Șagu, Errumaniako herria.
* Sagu, Sago jakiaren izenetako bat; Metroxylon sagu palmondoaren almidoia da.
* Sagu suedieraz, Sauvo finlandieraz, Finlandiako udalerria.
# Sagrario Ruiz Elizalde

Sagrario Ruiz Elizalde (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1946 - Ibidem, 2019ko abenduaren 25a) nafar irakaslea izan zen, erreferentea izan zen hezkidetzan eta hizkuntza ez-sexistaren erabileraren ezagutzarengatik.

## Ibilbidea

Hizkuntza eta Literaturako Bigarren Hezkuntzako irakaslea izan zen Nafarroako zenbait institututan. 2000. urtetik 2006. urtera Brasilen gaztelania irakasten jardun zuen, erretiroa hartu baino urtebete lehenago, 2007an. Steilas sindikatuko kidea izan zen, eta oso aktiboki hartu zuen parte.
Liga Komunista Iraultzaileko (LKI) kide izan zen, eta 1979ko lehen hauteskundeetan Barañaingo zinegotzia eta Zendea Udaleko zinegotzia izan zen lehen legegintzaldi demokratikoan, Cendea Unida hautagaitza bateratua zela eta.
Hizkuntzaren eta hezkidetzaren erabilera ez-sexistaren aitzindaria izan zen Nafarroan. Emakume Internazionalisten sortzailea izan zen eta urte askoan Zabaldi-Elkartasunaren etxeko lehendakaria, topaketarako, borrokarako eta antolaketarako txokoa.
"Ancianizadas" hitza sortu zuen Euskal Herriko V. Jardunaldi Feministetan, 2019ko azaroaren 1etik eta 3ra eginak.
‘Viento Sur’ aldizkarian erredaktore lan egin zuen eta frantsesaren eta, batez ere, portugesaren itzulpen ugari egin zituen.

## Lanak

* Airbnb: La ciudad uberizada (Egilea: Ian Brossat, 2019) frantsesetik gaztelaniara itzulia.

## Erreferentziak

* ↑ Navarra, Diario de. «Ser docente es algo más que un trabajo | Cartas al director participación en Diario de Navarra» diariodenavarra.es.
* ↑ SA, Baigorri Argitaletxea. (4 de enero de 2020). «Ancianizadas» GARA.
* ↑ Diario de Noticias de Navarra. (2009). [http://www.basquecountry.eus/contenidos/informacion/bibliotecas_prensa_2009/es_bib_pren/adjuntos/2009-11-18NotNavarra-B.pdf Biblioteca de Barañáin, 25 años construyendo pueblo. ].
* ↑ «La escuela mixta no es suficiente - Coordinadora Feminista» Coordinadora Feminista - Federación Estatal de Organizaciones Feministas.
* ↑ «Zabaldi Elkartasunaren Etxea - Último adiós a nuestra compañera Sagrario» www.zabaldi.org.
* ↑ Noticias, Diario de. «‘Ancianizadas’» www.noticiasdenavarra.com.
* ↑ «Sagrario Ruiz Elizalde» Viento Sur.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q87834295
# Saint-Amand-les-Eaux kantonamendua

Saint-Amand-les-Eaux kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Nord departamenduan dago, Frantzia Garaia eskualdean. Guztira 19 udalerri ditu eta Saint-Amand-les-Eaux da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19799891
# Saint-Amand-sur-Ornain

Saint-Amand-sur-Ornain Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 62 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Saint-Amand-sur-Ornain udalerrian erroldatutako biztanleak 62 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 39 etxebizitza zeuden, 29 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 38 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 29 etxebizitza nagusietatik 27 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Saint-Amand-sur-Ornain udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 1 | 90-94 | 1 |
| 0 | 85-89 | 2 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 2 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 2 | 60-64 | 1 |
| 1 | 55-59 | 1 |
| 1 | 50-54 | 2 |
| 8 | 45-49 | 4 |
| 6 | 40-44 | 5 |
| 1 | 35-39 | 7 |
| 2 | 30-34 | 1 |
| 4 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 1 |
| 7 | 15-19 | 4 |
| 3 | 10-14 | 5 |
| 1 | 5-9 | 5 |
| 0 | 0tik 4ra | 1 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 45 ziren, horien artean 35 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 35 pertsona aktiboetatik 32 lanean zeuden (17 gizon eta 15 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Saint-Amand-sur-Ornain udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q59418
* Multimedia: Saint-Amand-sur-Ornain / Q59418
# Rottenbuch

Rottenbuch Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Weilheim-Schongau (barrutia)|Weilheim-Schongau]] barrutian. 2014an 1.687 biztanle zituen 31,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q518138
* Multimedia: Rottenbuch / Q518138
# Rottenburg am Neckar

Rottenburg am Neckar Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 44.653 biztanle zituen, 142,27 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7078
* Multimedia: Rottenburg am Neckar / Q7078
# Rottendorf

Rottendorf Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Würzburg (barrutia)|Würzburg]] barrutian. 2014an 5.313 biztanle zituen 14,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q521196
* Multimedia: Rottendorf / Q521196
# Rottenacker

Rottenacker Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Alb-Donau barrutia|Alb-Donau]] barrutian. 2014an 2.075 biztanle zituen 10,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q521356
* Multimedia: Rottenacker / Q521356
# Rottenburg an der Laaber

Rottenburg an der Laaber Alemaniako hiri-udalerri bat da, Bavaria estatuan. Azken zentsuaren arabera 8.533 biztanle zituen, 90,24 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170243
* Multimedia: Rottenburg an der Laaber / Q170243
# Rotten XIII

Rotten XIII edo Rotten Amairu Tafallan sortutako punk-rock musika taldea da. 2017an sortu zuten Zartako-k, Odolkiak Ordainetan eta Patada Oi! taldeetako kideek.
Javi Fernandez (taldeko baxua) 2019ko urtarrilaren 16an hil zen, lanean ari zela Martzillan, Nafarroa

## Partaideak

Taldea osatzen duten pertsonak:
* Endika Iriso - Ahotsa
* David Uriarte - Baxua
* Patxi Uriarte - Gitarra
* Amaiur Esparza - Bateria
* Irati Palacios - Gitarra

### Partaide ohiak

* Javi Fernandez - Baxua (lan-istripuan zendu zen 2019an)

## Diskografia

* Oi! Baldorba (2017, autoekoizpena)
* Aurrera (2021, autoekoizpena)

## Abestiak

* Oi! Baldorba
* Madelman
* Gili
* Marleen
* Tío Tom
* Odio eterno
* We don't sign in English
* Alkohol ta barre artean
* Baskonia
* Deus VS femina
* El blues de Aranjuez
* Basajaunaren Lurraldean
* Sionismo y Barbarie
* La rabia
* Odolak dakar urrea
* Eguzkiaren argia
* Noain
* Rabia y Rock&Roll

## Bideoklipak

* Oi! Baldorba
* Alkohol ta barre artean
* Noain

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Rotten XIII» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-11-30).
* ↑ Rotten XIII. (Noiz kontsultatua: 2017-12-03).
* ↑ Naiz.eus Una persona muere en un accidente laboral ez Marcilla. .
* ↑ (Gaztelaniaz) «Rotten XIII lanza Oi! Baldorba, su primer videoclip» Manerasdevivir.com (Noiz kontsultatua: 2017-12-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61362679
* Multimedia: Rotten XIII / Q61362679
# Rottenschwil

Rottenschwil Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Muri barrutia barrutian. 2014an 857 biztanle zituen 4,49 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64433
* Multimedia: Rottenschwil / Q64433
Oberlunkhofen Jonen
# Rotterdam (New York)

Rotterdam Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Schenectady konderrian dago, New York estatuan. 22.968 biztanle ditu, 17,941519 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Schenectady konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3460132
* Multimedia: Rotterdam, New York / Q3460132
# Rotterdam Ahoy

Rotterdam Ahoy, Ahoy soilik bezala ere ezaguna, Rotterdamgo erabilera anitzeko pabilioia da, bai eta biltzargunea ere. 1950ean inauguratu zuten, eta hainbat erakusketa, kontzertu eta kirol ekitaldi jaso izan ditu. Hiru zati nagusitan banatzen da gunea: "Beurs- & Evenementenhallen", "Congres- & Vergadercentrum" eta "Ahoy Arena". Areto nagusia, "Ahoy Arena" izenekoa (lehenago "Sportpaleis van Ahoy"), 1971an ireki zen, eta 16.426 pertsona har ditzake.

## Iruditegia

* Sarrera.

## Kanpo estekak

* Rotterdam Ahoyen webgune ofiziala
* Datuak: Q179426
* Multimedia: Rotterdam Ahoy / Q179426
# Richard Scott

Richard A. Scott (Little Rock, Arkansas, 1971ko uztailaren 12a -) estatubatuar saskibaloi jokalari ohia da, ACBko Bilbao Basket taldean ibilitakoa.

## Klubak

* 1994/95. EBA. Club Bàsquet Llíria.
* 1995/96. EBA eta ACB. Caja San Fernando.
* 1996/97. ACB. Covirán Granada.
* 1997/98. Türkiye 1. Turk Telecom Ankara.
* 1998/01. ACB. Caja San Fernando.
* 2001/02. ACB. CB Granada.
* 2002/04. ACB. Jabones Pardo Fuenlabrada.
* 2004/06. ACB. Lagun Aro Bilbao Basket.
* 2006/07. LEB. Ricoh Manresa.

## Erreferentziak

* ↑ www.acb.com
* Datuak: Q6108705
# Richard Sennett

Richard Sennett (Chicago, Illinois, 1943ko urtarrilaren 1a) Estatu Batuetako soziologo eta historialaria da. Irakasle bezala aritzen da London School of Economics-en eta New Yorkeko Unibertsitatean. Era berean, idazlea eta musikaria ere bada. Hannah Arendt-i esker gerturatu zen soziologiara eta bere lanean Michel Foucaultek eragina izan duela onartzen du.
Saskia Sassen soziologoaren senarra da.

## Lanak
### Entseguak

* Nineteenth Century Cities: Essays In The New Urban History, coauthor, Yale (1969)
* Classic Essays On The Culture Of Cities, editor (1969), ISBN 0-13-135194-X
* The Uses of Disorder: Personal Identity & City Life (1970), ISBN 0-393-30909-6
* Families Against the City: Middle Class Homes of Industrial Chicago, 1872-1890, Harvard (1970), ISBN 0-674-29226-X
* The Hidden Injuries of Class, with Jonathan Cobb, Knopf (1972), ISBN 0-393-31085-X
* The Fall of Public Man, Knopf (1977), ISBN 0-14-100757-5
* Authority (1980), ISBN 0-571-16189-8
* The Conscience of the Eye: The design and social life of cities, Faber and Faber (1991), ISBN 0-393-30878-2
* Flesh and Stone: The Body And The City In Western Civilization, Norton (1994), ISBN 0-393-31391-3
* The Corrosion of Character, The Personal Consequences Of Work In the New Capitalism, Norton (1998), ISBN 0-393-31987-3
* Respect in a World of Inequality, Penguin (2003), ISBN 0-393-32537-7
* The Culture of the New Capitalism, Yale (2006), ISBN 0-300-11992-5
* The Craftsman, Allen Lane (2008), ISBN 978-0-7139-9873-3
* The Foreigner: Two Essays on Exile, Notting Hill (2011), ISBN 1-907903-08-9
* Together: The Rituals, Pleasures, and Politics of Cooperation, Yale (2012), ISBN 0-300-11633-0

### Fikzioa

* The Frog Who Dared to Croak (1982), ISBN 0-374-15884-3
* An Evening of Brahms (1984)
* Palais-Royal (1986), ISBN 0-393-31251-8
* Datuak: Q450412
* Multimedia: Richard Sennett / Q450412
# Richard Sharpe Shaver

Richard Sharpe Shaver (Berwick, Pennsylvania, 1907ko urriaren 8a - Summit, Arkansas, 1975eko azaroaren 5a). Ameriketako Estatu Batuetako zientzia-fikzioko idazlea. Ipuingile bezala Bigarren Mundu Gerra ondoren ospe handia lortu zuen, bereziki Amazing Stories aldizkarian argitaratutako narrazioei esker. Sharpek zabaldutako ideiak oso ezagunak egin ziren harik eta Shaverismo izeneko sortu arte. Eskizofrenia diagnostikatuta, ospital batean ingresatu behar izan zuten.

## Shaverren ideiak

Bai Shaverrek baita ere aldizkariaren argitaratzailea, Ray Palmerrek, lehenenengoaren idazkietan zabaldutako ideiak benetakoak zirela behin-behinagotan esan zuten. Funtsean, horien arabera, lur azpian antzinako gizaki-mutanteen zibilizazioa bizi da, Derosak (Detrimental Robots). Mutante horien helburu nagusia gizakien aurka aritzea da eta horretarako erabiltzen dute haiek garatutako teknologia, hondamendiak sortuz. Horrelakoak egiten ez dituztenean zaletasun nagusia gizakiak bahitzea omen da, ondoren torturatzeko, bortxatzeko eta mota askotako esperimentuak egiteko. Derosen teknologia oso aurreratua da eta, esaterako, gauza dira pertsonen buruak manipulatzeko.
Marebito, Takashi Shimizu, 2004, film japoniarra Shaverren ipuinetan oinarritu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Ackerman: World of Science Fiction. 117or. Forrest J Ackerman states that it was "the late '70s" when Palmer revealed Shaver had been treated for paranoid schizophrenia in a mental hospital.

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Richard Sharpe Shaverri buruzko informazioa.
* (Ingelesez) 1956an irratian egin zitzaion elkarrizketa.
* (Gaztelaniaz) Shaverren teoriak.
* Datuak: Q3267576
* Multimedia: Richard Sharpe Shaver / Q3267576
# Richard Simmons

Milton Teagle "Richard" Simmons (New Orleans, 1948ko uztailaren 12a – Los Angeles, 2024ko uztailaren 13a) Estatu Batuetako aktore eta umorista izan zen.
* Datuak: Q498019
* Multimedia: Richard Simmons / Q498019
# Richard Smalley

Richard Errett Smalley (Akron, Ohio, 1943ko ekainaren 6a - Houston, 2005eko urriaren 28a) estatubatuar kimikari eta fisikaria izan zen.

## Biografia

Michigango Hope Collegen egin zituen kimikako lehen ikasketak; Michigango Unibertsitatean eskuratu zuen lizentzia 1965ean, eta handik zortzi urtera doktore izendatu zuten Princetongo Unibertsitatean. Ondoren irakasle gisa lan egin zuen, eta 1981ean katedra eskuratu zuen. 1973an Chicagoko Unibertsitatera aldatu zen Smalley, eta 1976an Houstongo Rice Unibertsitatean hasi zen irakasle eta ikerketa-buru gisa. Smalleyk eta haren lankide Robert F. Curlek atomoek zenbait sustantziaren multzo txikietan duten egoera ikertu zuten. Smalleyk laser izpien bidez gaiak lurruntzeko sistema bat asmatu zuen, zeinaren bidez lurrundutako atomoek berak kontrolatzeko moduko multzoak osatzen zituzten, eta horrela gaiei buruzko ikerketak egin zitzaketen. 1984an Kroto zientzialariak sistema hura karbonoarekin erabiltzeko proposamena egin zion. Horrela, egitura esferikoak osatzen dituzten karbonozko atomo sail berri bat, fullereno izenekoa, aurkitu zuen Smalleyk, eta kimikaren baitan alor berri bat sortu zuen. Aurkikuntza horri esker Kimikako Nobel Saria eman zieten Smalley, Kroto eta Curl zientzialariei 1996an. Harrezkero, fullerenoen egituren inguruko lanak egiten jarraitu dute, eta erakutsi dute posible dela atomo espezifikoak txertatzea egitura horietan; aurkikuntza horri esker ate berriak zabaldu dizkiote industrian eta medikuntzan duten aplikazioari. 1997an Rice Unibertsitateko Nanoeskalen Zientzia eta Teknologia Zentroko zuzendari izendatu zuten. 2005. urtean hil zen Houstoneko M.D. Anderson Cancer Center ospitalean leuzemia baten ondorioz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106746
* Multimedia: Richard Smalley / Q106746