OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie

Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD; euskaraz, ‘Artearen Historiarako Institutu Herbehereetarra’) artearen historiaren munduko egoitza handiena da. 1932an sortua, Haga hirian dago kokatuta, Herbehereetan. 1995tik RKD erakunde independentea da baina fundazioak gestionatzen dituen bildumak estatuarenak dira.

## Funtsak

Liburutegiaren espezialitatea Mendebaldeko Arte Historia da, Erdi Aroatik arte garaikideraino, baina modu berezian Herbehereetako margolaritza barrokoa. Funts guztiak publikoari irekita daude eta neurri handi batean digitalizatua eta webgunean eskura.
Liburutegiak 450 000 titulu erakusten ditu, 150 000 inguru enkanteetako katalogoak, eta 3000 aldizkari. Hizkuntza nagusia nearlandera da baina asko eta asko ingelesesezko erreferentziez.
RKD-k, bestetik, Arte & Architecture Thesaurus bertsio herbeheretarra gestionatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20090422204621/http://english.rkd.nl/home/History_of_the_RKD

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz): Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie
* Datuak: Q758610
* Multimedia: Netherlands Institute for Art History / Q758610
# Rijssen-Holten

Rijssen-Holten (entzun) Herbehereetako Overijssel probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 37.082 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Overijssel

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q10020
* Multimedia: Rijssen-Holten / Q10020
# Rijnwoude

Rijnwoude (entzun) Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 18.564 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Hego Holanda

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) [ Udalaren webgunea.]
* Datuak: Q952183
* Multimedia: Rijnwoude / Q952183
# Rik Mayall

Richard Michael Rik Mayall (Harlow, Essex, 1958ko martxoaren 7a - Barnes, Londres, 2014ko ekainaren 9a) ingeles aktore, idazle eta umorista bat izan zen.
The Young Ones (Rick anarkista), Sugebeltza II, The New Statesman eta Bottom telesailetan antzeztu izan du. Drop Dead Fred eta Guest House Paradiso filmetan ere antzeztu duelarik. Hauetako telesaila eta filma askotan bere adiskidea den Adrian Edmondson umorista eta aktorearekin agertu izan ohi zen.

## Filmografia
### Telebista

* A Kick Up the Eighties (1981): Kevin Turvey
* An American Werewolf in London (1981): 2. xake jokalaria.
* Gazteak (The Young Ones, 1982-1984): Rick
* Sugebeltza II (1986): Lord Flashheart
* Filthy Rich & Catflap (1987)
* The New Statesman (1987-1994): Alan B'stard
* Bottom (1991-1995): Richie

### Zinema

* Drop Dead Fred (1991)
* Carry On Columbus (1992)
* Bring Me the Head of Mavis Davis (1997)
* Guest House Paradiso (1999)
* Blackadder: Back & Forth (2000)

## Kanpo estekak

* Rik Mayall aktorearen IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Rik Mayall aktoreari 1990an eginiriko elkarrizketa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q439095
* Multimedia: Rik Mayall / Q439095
# Rijkevorsel

Rijkevorsel (nederlanderaz ahoskatua: ˌrɛi̯kəˈvɔrsəl) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Udalerriaren barruan, herri hauek daude: Rijkevorsel, Achtel, Sint-Jozef-Rijkevorsel eta Gammel. 2015eko urtarrilaren 1ean 11.434 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q929459
* Multimedia: Rijkevorsel / Q929459
# Rijl al Awwa

Rijl al Awwa, μ Virginis (μ Vir / 107 Virginis), izarraren izen arrunta da. Gure eguzki-sistematik 61 argi-urteko distantziara, Virgo konstelazioko 9. izarrik distiratsuena da +3,90eko itxurazko magnitudearekin.

## Izena

Rijl al Awwa izenak, arabieraz رجل العوى rijl al-‘awwa’, "(txakur) zaunkariaren oina" esan nahi du. δ Libraerekin batera Mulu izi izeneko akadiar ilargi asterismoaren zati zen, titulu hau Vindemiatrixi (ε Virginis) ere ematen zaiolarik. Sogdianan Gasarwa zen, "liderraren ondokoa", hau, Syrmak (ι Virginis), κ Virginisek eta λ Virginisek osatutako asterismoa delarik.

## Ezaugarriak

Rijl al Awwa F2V espektro motako izar bat da, 6715 kelvineko tenperatura efektiboa duelarik. Gure eguzkia baino 7,5 aldiz argitsuagoa, eguzki diametroa baino 2,1 aldiz diametro handiagoa du. Ez dago adostasunik bere proiektaturiko errotazio abiadurari buruz, 30 km/s$^3$ eta 47 kms$^4$ artean kontsultaturiko iturriaren arabera. Dena dela, bere moduko izar bati dagokion bezala, gure eguzkiak baino azkarrago biratzen du, honen abiadura 2 km/skoa delarik.
Egile batzuen arabera Rijl al Awwaren metal edukia eguzkiarenaren antzekoa den arren, beste ikerketa batek metaltasun txikiko izartzat jotzen du, bere burdin ugaritasun erlatiboa gure eguzkiarenaren %60koa delarik. Gure eguzkia baino %55 masiboagoa da. 1300 milioi eta 1500 milioi urte bitarteko adina du, sekuentzia nagusian emango duen denboraren erdia delarik.

## Erreferentziak

* ↑ Allen, R. H.,. (1963). Star Names: Their Lore and Meaning. New York: Dover Publications Inc., 473 or. ISBN 0-486-21079-0..
* ↑ Malagnini, M. L.; Morossi, C.. (1990eko azaroa). «Accurate absolute luminosities, effective temperatures, radii, masses and surface gravities for a selected sample of field stars» Astronomy and Astrophysics Supplement Series 85 (3): 1015–1019. Bibcode: 1990A&AS...85.1015M..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14202
# Rijswijk

Rijswijk (entzun) Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 46.752 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Hego Holanda

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q506745
* Multimedia: Rijswijk, South Holland / Q506745
# Rijekako katedrala

San Vito katedrala (kroazieraz: Katedrala Svetog Vida) Rijeka hiriko katedral barrokoa da.

## Historia

Erdi Aroan bazen San Vito eliza erromanikoa, baina gaur egun dakusaguna jesuitek eraiki zuten 1638an Rijekara etorri zirenean. 1969an Rijekak apezpikutza eskuratu zuenean Jesuiten eliza katedral bihurtu zen.

## Egitura

Eliza borobila da eta elementu gotiko eta barrokoak ditu.

## Iruditegia

* Katedralaren ikuspegia.
* Barnealdea.
* Barnealdea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2661585
* Multimedia: Saint Vitus cathedral, Rijeka / Q2661585
# Rijksmuseum

Rijksmuseum (ˈrɛi̯ksmyˌzeːjʏm ahoskatua; eusk. Estatuaren museoa), Amsterdamgo Museumplein enparantzan kokatua, historia eta arte museoa da.
Hagan sortu zuten 1800ean eta 1808an Amsterdamera mugitu zuten, hasieran Errege-erreginen jauregira eta, gero, Trippenhuisera.
Rijksmuseumek XV. eta XVII. mendeen arteko holandar margolari handienen lan nagusiak ditu: Geertgen tot Sint Jans, Lucas van Leyden, Hendrick Goltzius, Frans Hals, Jan Vermeer, Ferdinand Bol, Nicolaes Maes, Gerrit Dou, Jacob Ruysdael edota Rembrandt van Rijn. Gainera, Fra Angelico, Piero di Cosimo, Hugo van der Goes, Peter Paul Rubens edo Francisco de Goyaren lanak ere baditu. XX. mendeko Van Gogh, Mondrian, Karel Appel eta besteen margolanak ere badaude.

## Iruditegia

* Lucas van Leyden, Urrezko ahari-larruaren triptikoa
* Rembrandt, Ohialgileen sindikoak, 1662
* Frans Hals, Zurrutero alaia
* Vermeer, Amodio eskutitza
* Rembrandt, Gaueko erronda
* Johannes Vermeer, Esneketaria
* Frans Hals, Bikote gazte baten erretratua

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Nederlanderaz)(Ingelesez)
* Datuak: Q190804
* Multimedia: Rijksmuseum Amsterdam / Q190804
# Rijnwaarden

Rijnwaarden (entzun) Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 11.064 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Gelderland

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q518739
* Multimedia: Rijnwaarden / Q518739
# Prarolo

Prarolo Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 712 biztanle ditu, 11,54 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Prarolok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Asigliano Vercellese Palestro Pezzana Vercelli

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25176
* Multimedia: Prarolo / Q25176
# Prasco

Prasco Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 503 biztanle ditu, 5,97 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Prascok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cremolino Morbello Morsasco Visone

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17647
* Multimedia: Prasco / Q17647
# Prascorsano

Prascorsano Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 714 biztanle ditu, 6,24 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Prascorsanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Canischio Cuorgnè Pertusio Pratiglione Rivara San Colombano Belmonte Valperga

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10208
* Multimedia: Prascorsano / Q10208
# Prarostino

Prarostino Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 1.246 biztanle ditu, 10,51 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Prarostinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bricherasio San Germano Chisone Angrogna San Secondo di Pinerolo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10207
* Multimedia: Prarostino / Q10207
# Prasanta Chandra Mahalanobis

Prasanta Chandra Mahalanobis (Kalkuta, 1893ko ekainaren 29a – Kalkuta, 1972ko ekainaren 28a) indiar estatistikari bat izan zen. Ezaguna da antropometria eta meteorologian egindako ekarpenengatik, betiere estatistika metodoak erabiliz. Indian Statistical Institute izeneko ikerketa-erakundea ospetsua sortu zuen, egun ere diharduena. Sankhya izenburuko nazioarteko estatistika-aldizkaria ere sortu zuen. Estatistika teorikoan, Mahalanobisen distantzia asmatu zuen. Bere gaztaroan, Rabindranath Tagore eta Srinivasa Ramanujan matematikariarekin harreman estuak izan zituen.
* Datuak: Q561478
* Multimedia: Prasanta Chandra Mahalanobis / Q561478
# Ptychoceras

Ptychoceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Barremiarrean, hau da, orain dela 130 milioi urtetik 125 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12266317
# Prostřední Bečva

Prostřední Bečva Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.738 biztanle ditu eta 23,44 kilometro koadroko azalera. Vsetín barrutian dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q657358
* Multimedia: Prostřední Bečva / Q657358
# Prosumitzaile

Prosumitzaile hitza bi hitzen arteko uztarketa da; portmanteau hitza da. Elkartu diren hitzak, produktore eta kontsumitzaile dira.
Ekonomiaren alorrean laurogeigarren hamarkadan hasi zen prosumer hitza ingelesez erabiltzen. Euskaraz, ordea, badirudi XXI. mendean lagunartean erabiltzen hasi zen terminoa dela, hasieran zenbait sare sozialetan. Batez ere Interneten sortu diren hainbat erabiltzaileren rola deskribatzeko sortu zen terminoa; aldi berean hedabide horien kontsumitzaile eta ekoizle diren erabiltzaileak.

## Erreferentziak

* ↑ (PDF) Sare sozialak hiztegia - Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologien, IKTen, eremu semantikoko hiztegia.. (Noiz kontsultatua: 2018-07-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1145220
# Prosymna

Prosymna Lamprophiidae familiako narrasti genero bat da, bere azpifamilian bakarra. Afrika ia osoan bizi dira, iparraldean ezik.

## Espezieak

* Prosymna ambigua Bocage, 1873
* Prosymna angolensis Boulenger, 1915
* Prosymna bivittata Werner, 1903
* Prosymna frontalis (Peters, 1867)
* Prosymna greigerti Mocquard, 1906
* Prosymna janii Bianconi, 1862
* Prosymna lineata (Peters, 1871)
* Prosymna meleagris (Reinhardt, 1843)
* Prosymna ornatissima Barbour & Loveridge, 1928
* Prosymna pitmani Battersby, 1951
* Prosymna ruspolii (Boulenger, 1896)
* Prosymna semifasciata Broadley, 1995
* Prosymna somalica Parker, 1930
* Prosymna stuhlmanni (Pfeffer, 1893)
* Prosymna sundevalli (Smith, 1849)
* Prosymna visseri Fitzsimons, 1959

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1950966
* Multimedia: Prosymna / Q1950966
* Espezieak: Prosymna
# Queréndaro (udalerria)

Queréndaro Mexikoko udalerri bat da. Michoacán de Ocampo estatuan kokatua dago. 2010ean 13.550 biztanle zituen 233,83 km²ko azaleran. Herriburua [[Queréndaro (Queréndaro)|Queréndaro]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6094509
* Multimedia: Queréndaro Municipality / Q6094509
# Querétaro (udalerria)

Querétaro Mexikoko udalerri bat da. Querétaro estatuan kokatua dago. 2010ean 801.940 biztanle zituen 740,93 km²ko azaleran. Herriburua [[Santiago de Querétaro (Querétaro)|Santiago de Querétaro]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2917451
* Multimedia: Querétaro Municipality / Q2917451
# Querrien

Querrien (bretainieraz Kerien) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214606
* Multimedia: Querrien / Q214606
# Querétaro

    Artikulu hau Mexikoko estatuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arteaga (argipena)».
Querétaro Mexikoko 31 estatu federaletako bat da, herrialdearen erdialdean dagoena. Ipar-ekialdean San Luis Potosírekin du muga, ekialdean Hidalgo eta Michoacánekin eta mendebaldean Guanajuatorekin. 11.684 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.827.937 biztanle zituen 2010ean. Hiriburua Santiago de Querétaro da.

## Geografia

Lurraldea menditsua da iparraldean, eta sail emankorrak daude hegoaldean.

## Historia

Otomi indiarrak bizi ziren hasieran Querétaron, baina espainiarrek kolonizatu zuten 1550etik aurerra. 1823an bihurtu zen estatu; ordura arte Guanajuatoko lurraldea izan zen. XIX. mendean, euskal jatorriko Jose Maria Arteaga mexikarra izan zen bertako gobernadorea. Haren omenez eman zioten Arteaga abizena Querétaro estatuari.

## Ondasun nabarmenak

* Frantziskotar misioak Sierra Gordan

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/11/17 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Macmillan, Palgrave, The Statesman's Yearbook 2017: The Politics, Cultures and Economies of the World, 823. orrialdea, Macmillan Publishers, books.google.es

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79754
* Multimedia: Querétaro / Q79754
# Querétaroko bandera

Querétaroko bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 2:3 |
| Erabakia | 2000 |
| Koloreak | Zuria |
Querétaroko bandera 2008eko otsailaren 22ean erabaki zen. Hiru errenkadak osatzen dute, bi urdin eta zuri batek, azken hau beste bien neurri bikoitzekoa delarik.

## Erreferentziak

* ↑ Txantiloi:Cita web
* Datuak: Q2015444
* Multimedia: Flags of Querétaro / Q2015444
# Pristidactylus nigroiugulus

Pristidactylus nigroiugulus Pristidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Leiosauridae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Pristidactylus
* Leiosauridae
# Pristigenys

Pristigenys Priacanthidae familiako arrain genero bat da. Gaur egun lau espezie daude deskribatuta, lehenengoa 1829an deskribatua. Ozeanoen gainazaletik 309 metroko sakonerararte iristen dira.

## Espezieak

* Pristigenys alta (Gill, 1862)
* Pristigenys meyeri (Günther, 1872)
* Pristigenys niphonia (Cuvier in Cuvier and Valenciennes, 1829)
* Pristigenys serrula (Gilbert, 1891)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2662934
* Multimedia: Pristigenys / Q2662934
* Espezieak: Pristigenys
# Robert E. Howard

Robert Ervin Howard (1906ko urtarrilaren 22a, Peaster, Texas – 1936ko ekainaren 11, Cross Plains, Texas) estatubatuar idazle bat izan zen. Conan Barbaroa pertsonai ospetsua sortzeagatik ezaguna da. Ezpata eta sorginkeria azpigeneroaren aitatzat ere jo izan ohi da.

## Kanpo estekak

* Robert E. Howard idazleran webgune ofiziala (Ingelesez)
* Robert E. Howard fundazioa (Ingelesez)
* Datuak: Q207640
* Multimedia: Robert E. Howard / Q207640
# Robert Desnos

Robert Desnos (Paris, Frantzia, 1900eko uztailaren 4a - Theresienstadt, Txekoslovakia, 1945ko ekainaren 8a) frantsesezko poeta izan zen. Surrealismoari lotu zitzaion hasieran, eta Deuil pour deuil (1924) eta La liberté ou l'amour (Askatasuna edo maitasuna, 1927) poema-liburuak eman zituen argitara. Bigarren obra horren ondorioz epaitu egin zuten, gizartearen eragozpenak gainditzeko matxinadaren alde agertzen zelako. Bigarren Mundu Gerran Frantziako Erresistentziako kide izan zen, eta garai hartan idatzi zuen bere eleberri bakarra (Fortunes, 1942). Gestapok atxilotu zuen 1944. urtean, eta Txekoslovakiako kontzentrazio-esparru batera eraman zuen. Obra nagusiak: Corps et Biens (1930) eta Choix de poèmes (1945).

## Obra

* Rrose Sélavy (1922-1923)
* Le pélican
* Langage cuit (1923)
* Deuil pour deuil (1924)
* La Liberté ou l'Amour (1927)
* Les Ténèbres (1927)
* Corps et biens (1930)
* Sans cou (1934)
* Fortunes (1942)
* État de veille (1943)
* Le Vin est tiré (1943)
* Contrée (1944)
* Le Bain avec Andromède (1944)
* Chantefables et chantefleurs (1970), hil ondoren argitaratuta.
* Destinée arbitraire (1975), hil ondoren argitaratuta.
* Nouvelles-Hébrides et autres textes (1978), hil ondoren argitaratuta.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q170095
* Multimedia: Robert Desnos / Q170095
# Robert Doisneau

Robert Doisneau (Gentilly, 1912ko apirilaren 14a - Montrouge, 1994ko apirilaren 1a) frantses argazkilaria izan zen. Jende arruntaren erretratuetan erakusten duen argitasun eta maitasunarengatik ezaguna. Bere teknika Henri Cartier-Bressonen momentu erabakiorraren (decisive moment) antzekoa da, baina harenak baino maitagarritasun handiagoa transmititzen du. Darabilen umore zorrotzaren azpian bere irudien esanahi sakonena aurkitzen da, ikuslea ikusten ari denarekin bat egitera bultzatzen duena. Doisneauk arte grafiko eta grabatuko ikasketak egin zituen Parisko École Estiennen (1926-1929), eta industria- eta merkataritza-argazkilaritzan hasi zen gero. 1934tik 1939ra bitartean, Renault auto-konpainiarentzat lan egin zuen. Garai hartan Brassairen obrak eragin handia izan zuen berean. Bigarren Mundu Gerran faltsutze-lanak egin zituen Erresistentziarentzat. 1944ko Parisko askapenaz egin zituen argazkiak mundu osoan argitaratu ziren. Handik gutxira, Rapho agentziarentzat lanean hasi zen. Bere lanak egunkari eta aldizkari askotan argitaratu ziren, Vogue eta Life aldizkarietan, besteak beste. Aipagarria da, besteak beste, 1950eko bere argazkietako bat (bikote bat Parisko kale batean musuka), postal eta kartel askotan argitaratua: Le Baiser de l'hôtel de ville. 1947an Kodak saria jaso zuen, 1956an Niépce saria, eta 1983an Argazki Sari Nazionala. 1984an Ohorezko Legioaren Zaldun izendatu zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q154599
* Multimedia: Robert Doisneau / Q154599
# Robert E. Lee

Robert Edward Lee (Stratford House, Virginia, 1807ko urtarrilaren 19a - Lexington, Virginia, 1870eko urriaren 12a) estatubatuar militarra izan zen, Ipar Virginiako armadaren burua Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilean.

## Bizitza

West Pointen ikasketak egin eta Mexikoko kanpainan borrokatu ondoren (1847), West Pointeko komandante izendatu zuten. Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilean Konfederazioaren alde parte hartu zuen eta euren buru egin zuten. Gainera, gerrako estrategarik handienetakoa izan zen. Hainbat garaipen sonatu lortu ondoren (Fredericksburg, Chancellorsville), Washington hirirantz abiatu zen, baina Gettysburgeko gudua galdu eta Richmonden setioa ezarri zioten. Defentsa gogorra antolatu bazuen ere, amore eman behar izan zuen 1865ean. Gerra ostean, Hegoaldeko kausa galduaren ikur bilakatu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Robert Edward Leeren biografia, Encyclopedia Virginia, encyclopediavirginia.org
* Datuak: Q165557
* Multimedia: Robert Edward Lee / Q165557
# Robert Delaunay

Robert Delaunay (Paris, 1885eko apirilaren 12a - Montpellier, 1941eko urriaren 25a) frantziar margolaria izan zen. Sonia Delaunay-ren senarra izan zen.
Gauguin eta Seuraten neoinpresionismoaren eraginpean lanean hasi ondoren, 1908tik aurrera, Cezanneren obrak balio berezia hartu zuen, eta ikerketa kubisten bidetik abiatu zen, Gleizes, Metzinger, Le Fauconnier eta Légerrekin batera. Formen bereizketa egin zuen Saint-Sevérin (1909), Les Tours de Laon (1910-1912), La Ville de Paris (1910-1912) eta La Tour Eiffel (1910) sailetan. Kubistek ez bezala, argiak formak hautsi eta dinamismoa kolorearen bidez jasotzen duela proposatu zuen Delaunayk, bere burua kubismoko heretikotzat joaz. Delaunayren obrek Kandinsky eta Kleeren interesa piztu zuten.
1911 eta 1912. urteetan, erakusketa batzuk egin zituen Munichen, Der Blaue Reiter taldearen eskutik, eta Berlinen 1913an, Sturm talde espresionistak deituta. Fênetres et Disques circulaires saila dela eta (1912), Delaunayk gai figuratiboak eta ikuspuntu espazialak utzi eta kolorea, diskoetan barneraturiko kolorea, bihurtu zuen konposizioaren osagarri nagusi, era horretan arte abstraktuari sarrera eginez. 1930era arte, irudiak eta gaiak erabili zituen batzuetan (Portraits, Coureurs, 1924-1926). Arte ez-figuratiboan, sail polikromoak gero eta konplexuago bihurtu zituen (Hélices, 1923; Joie de vivre, 1930; Rythmes sans fin, 1933-1934). Delaunayren obrak bizitasun berria eman zien muralei (Décoration des pavillons des chemins de fer et de l´air, 1937).

## Iruditegia

* L'homme à la tulipe, 1906
* Tour Eiffel, 1911, Solomon R. Guggenheim Museum, New York

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q33978
* Multimedia: Robert Delaunay / Q33978
# Robert Downey Sr.

Robert John Downey Sr. (New York, 1936ko ekainaren 24a - New York, 2021eko uztailaren 7a) estatubatuar zinemagile eta aktorea izan zen, eta AEBetako kontrakulturaren ordezkarietako bat. 1960ko eta 1970eko urteetan estatubatuarren bizimodu idealaren satira egiten zuten hainbat film zuzendu zituen, hala nola Putney Swope (1969) eta Greaser's Palace (1972).

## Erreferentziak

* ↑ Robert Downey Sr. zinemagilea hil da, 85 urte zituela. Berria, 2021eko uztailak 9, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-4-5).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q587102
* Multimedia: Robert Downey Sr. / Q587102