OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Azurita

Azurita Cu$_3$(CO$_3$)$_2$(OH)$_2$ formula kimikoa duen mineral kobreduna da. Eguraldiaren eraginpean dauden kobre metaketetan sortzen da.
Kristaldurik edo zuntzezko multzoetan agertzen da. Kolore urdina du eta beira distira; malakita bilakatzen da ura hartuz eta anhidrido karbonikoa galduz gero.
Mineral hau antzinarotik ezagutzen da, jadanik Plinio Zaharrak aipatu baitzuen kuanos ("urdin sakona") izen greziarra erabiliz.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108212
* Multimedia: Azurite / Q108212
# Azumeina hizkuntza

Azumeina hizkuntza (baita Marba edo Kolong ere, haren dialekto nagusien izenak erabiliz) Txadeko txadar hizkuntza bat da, masa hizkuntzen taldekoa, 1993ko datuen arabera 124.357 lagunek erabilia.

## Kanpo estekak

* Ethnologueko Marba sarrera
# Azuqueca de Henares

Azuqueca de Henares Guadalajarako udalerria da, Campiña de Guadalajara eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 32.744 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q794315
* Multimedia: Azuqueca de Henares / Q794315
# Azur eta Asmar

Azur & Asmar marrazki bizidunetako film luzea da. Michel Ocelotek 2006an zuzendu zuen. 99 minutu ditu eta Frantzia, Belgika, Italia eta Espainia arteko kolaborazioaren fruitua da. Argumentua mundu arabieran kokatzen da, "Mila gau eta bat gehiago" ipuinen antzera. Horregatik arabierarako moldaketa egin zen. Filmearen euskarazko bertsioa 2007an agertu zen. Gai nagusia tolerantzia eta desberdinen arteko bizikidetza da. Filma ordenagailuaren bidez egin zen. Izen bereko bideojokua 2006an kaleratu zen.

## Argumentua

Filmak esnez anaiak diren bi mutilen istorioa kontatzen du. Azur etxeko nagusiaren semea da; zuria eta hile horikoa da. Asmar, bestetik, inude baten semea da, beltzarana eta begi ilunekoa. Biak elkarrekin hazi eta bizi ziren, anaiak izango balira bezala baina patuak hurrundu egin zituen eta biak, norbera bere aldetik, Djinsko maitagarriaren bila joango dira, ondorioz lehiakideak bihurtuta. Istorioa Erdi Aroan kokatzen da.

## Bibliografia

* Michel Ocelot, Azur & Asmar, Paris, Natham, 2006, 71. Euskarazko edizioa: Madril: SM, 2007.(ISBN 978-84-675-1560-2)

## Erreferentziak

* ↑ http://www.tinkoeuskara.org/banatzailea/ikusi.php?Nfilmea=1208268235&Nseccio1=&Nseccio2=1&id=eu%5B%5D

## Kanpo estekak

* Filmaren trailerra:
* Michel Oceloteri egindako filmari buruzko elkarrizketa:
* Datuak: Q2627763
# Bacalhau com natas

Bacalhau com natas Portugalgo gastronomian ezaguna den bakailao errezeta da. Ez da errezeta guztiz tradizionala, baina gaur egun oso ezaguna egin da. Jatetxe ugaritan prestatzen da, herri txiketan baino hirietan eta jende gazteak gehiago jaten du. Bakailaoa, patatak, tipula, bexamela, esne-gaina, limoi zukua, piperbeltza eta intxaur muskatuarekin prestatzen da errezeta hau.

## Kanpo estekak

* Sukaldaritza_liburua/Errezetak/_Bacalhau_com_natas
* Bacalhau_com_natas
* Datuak: Q4838579
# Bacalhau à Brás

Bacalhau a Bras, Lisboan bereziki jaten den platera da. Bakailao, patata eta arrautzarekin eginiko nahaski da. Esaten denez, Lisboako "Bairro Alto" auzoan Brás delako batek sortu zuen. Bakailao papurtua, baratxuria, tipula eta perrexila kozintzen dira lehenik, ondoren lerrotan moztutako eta frijitutako patatekin nahasten da. Errezeta amaitzeko arrautza gehitzen zaio nahaski bat eginez. Ohikoa da oliba beltzekin aurkeztea.

## Errezeta

MAHAIKIDEAK: 4.
OSAGAIAK
* Bakailaoa: 400 gazi-gezatua.
* Patatak: 500 g lerro erditan.
* Tipula: 1 lerro erditan
* Baratxuria: 2 xerra finetan.
* Oliba olio birjina: 100 ml.
* Arrautzak: 5.
* Gatza, piperbeltza.
* Ekilore olioa: Patatak frijitzeko.
* Perrexila: Sorta txiki bat xehatu.
* Oliba beltzak: 16 unitate.
PRESTAKETA
* Bakailaoari azala eta hezurrak kendu ondoren karratu txikietan moztu edo eskuekin papurtu.
* Patatak zuritu eta lerro erditan moztu. Ekilore oliotan frijitu.
* Jarraian tipula eta baratxuria oliba olioarekin kazola batean sueztitzen jarri. Tipula gorritzen hasitakoan gehitu bakailaoa eta elkarrekin erregosi bakailaoa egin arte.
* Gehitu patata frijituak lehenik eta nahasi ondoren arrautza irabiatuak. Nahaskia egin kontu handiarekin, amaitu gatza, piperbeltza eta perrexila gehituz.
OHARRA
* Nahi izatera tipula gabe ere egin daiteke, bakailaoak garrantzi handiagoa hartzeko.
* Kontu izan nahaskia gehiegi lehortu gabe.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q541392
* Multimedia: Bacalhau à Brás / Q541392
# Bacalhau à Gomes de Sá

Bacalhau à Gomes de Sá bakailaoarekin Portugalen egiten den errezeta da. Plater honen izena berau sortu zuen Oportoko bakailao saltzailearena omen da.
Bakailaoa, patata, arrautza egosia, tipula, baratxuria, oliba olioa, olibak, piperbeltz eta perrexila ditu osagai nagusiak.

## Errezeta

Bacalhau à Gomes de Sá
Mahaikideak : 4 pertsona
Osagaiak
* Bakailaoa: 500 g.
* Patata: 600 g.
* Arrautza: 2.
* Oliba olioa: 75 ml.
* Baratxuria: 1 xerratu.
* Tipula: 2 dadotan.
* Oliba beltzak: 20.
* Perrexila: Pitin bat xehatu.
* Gatza, Piperbeltza.
Prestaketa Bakailaoa ur gatzatuetan denbora laburrez egosi. Epeldutakoan azala eta hezurrak kendu eta xafletan banandu.
Patata azalarekin (20 minutu) egosi, epeldutakoan zuritu eta xerra lodietan moztu.
Arrautzak ( 12 minutu) apartean egosi. Hoztu, zuritu eta bakailaoaren antzeko tamainan moztu.
Kazola batean jarri oliba olioarekin baratxuria sueztitzen, kolorea hartu aurretik gehitu tipula utzi kuzinatzen.
Barazkia gardena dagoenean gehitu patata eta bakailaoa. Su baxuan eta kontu handiarekin nahasi. Piperbeltza eta gatzarekin ondo.
Amaitzeko gainean, arrautza, olibak eta perrexila zabaldu.
Oharra
* Kontu izan bakailaoa gehiegi egosi gabe, lehortu egingo bai da bestela.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Errezeta ohikoena.
* Datuak: Q4838584
# Bacabeira

Bacabeira Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. 16.966 biztanle ditu 615,588 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Maranhão

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2068936
* Multimedia: Bacabeira / Q2068936
# Bacalan

Bacalan Bordeleko auzoa da, Garonaren ezkerraldean. Port de la Lune kaiaren muturreko batean kokaturik, eremua zingiratsua izan zen 1599ra arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16530866
* Multimedia: Bacalan / Q16530866
# Bacanora (udalerria)

Bacanora Mexikoko udalerri bat da. Sonora estatuan kokatua dago. 2010ean 784 biztanle zituen 1.131,11 km²ko azaleran. Herriburua [[Bacanora (Bacanora)|Bacanora]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4838590
* Multimedia: Bacanora Municipality / Q4838590
# Bacadéhuachi (udalerria)

Bacadéhuachi Mexikoko udalerri bat da. Sonora estatuan kokatua dago. 2010ean 1.252 biztanle zituen 1.066,38 km²ko azaleran. Herriburua [[Bacadéhuachi (Bacadéhuachi)|Bacadéhuachi]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2607391
* Multimedia: Bacadéhuachi Municipality / Q2607391
# Bacalar (udalerria)

Bacalar Mexikoko udalerri bat da. Quintana Roo estatuan kokatua dago. 2010ean - biztanle zituen km²ko azaleran. Herriburua [[Bacalar (Bacalar)|Bacalar]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1709178
* Multimedia: Bacalar Municipality / Q1709178
# Bacalhau à Lagareiro

Bacalhau à Lagaroiro Portugalgo bakailao errezeta tradizionala da, Minho-ko eskualdean jatorria du naiz eta gaur egun oso zabaldua egon herrialde osoan. Oinarrian bakailaoa, patata kolpatuak (“batatas a murro”), oliba olioarekin erreta prestatzeari esaten zaio. Kasu batzuetan barazki gehiago ere gehitzen zaizkio ( tipula, baratxuria...) eta olioa bakarrik gehitu beharrean ozpin olioa.

## Errezeta

Bacalhau à Lagaroiro
Osagaiak
* Patata txikiak: 750 g.
* Gatza.
* Bakailaoa: 200 g-ko 4 zati.
* Tipula: 1 uztaietan.
* Baratxuria: 3 osoa azal eta guzi kolpatua.
* Oliba olio birjina: 100 ml.
* Piperbeltza.
PRESTAKETA
* Piztu labea 190ºC.
* Patatak zuritu gabe gatzatu, jarri labeko erretilu batean eta sartu labera 40 minutu. Patatak labetik atera orduko kolpatu.
* Beste erretilu batean bakailaoa (azala azpialdera), baratxuria eta tipula jarri eta busti olioarekin.
* Sartu bakailaoa labera eta eduki bertan 10 minutu, gehitu patatak, busti berriro oliba olioarekin eta eduki labean beste 5 minutu.
* Erretilua labetik atera eta honen azpian geratu den saltsarekin busti berriro bakailaoa eta patatak
OHARRA
* Portugalen lurrunetan eginiko brokoliarekin edo udaran piper entsaladarekin ere zerbitzatzen da.
* Oiba beltzekin eta perexila xehatuarekin ere zerbitzatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16496017
# Bacan

Bacan (indonesieraz: Pulau Bacan) Indonesiako uhartedia da, iparraldeko Moluketan dagoena. Uharterik nagusiena Bacan da, Bisa uharteak, Kasiruta eta Mandioli nabarmenak ere izanda. Guztira 1.900 km²-ko azalera eta, 2010eko erroldaren arabera, 84.075 biztanle dituzte.
Uharte menditsu eta basotsuak dira eta Halmaheratik hego-mendebaldean daude. Biztanle gehienak kostaldean bizi dira

## Erreferentziak

* ↑ Biro Pusat Statistik, Jakarta, 2011.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q798019
* Multimedia: Bacan / Q798019
# Aulopidae

Aulopidae arrain aulopiformeen familia da, mundu osoko itsaso tropikal eta azpitropikaletan bizi direnak.
Synodontidae familiakoek senide hurbilak ditu eta 60 cm.-ko luzere ere izan dezakete.

## Sailkapena

* Aulopus generoa Cuvier, 1816
** Aulopus bajacali (Parin y Kotlyar, 1984)
** Aulopus cadenati (Poll, 1953)
** Aulopus diactithrix (Prokofiev, 2008)
** Aulopus filamentosus (Bloch, 1792)
* Hime generoa Starks, 1924
** Hime curtirostris (Thomson, 1967)
** Hime damasi (Tanaka, 1915)
** Hime formosana (Lee & Chao, 1994)
** Hime japonica (Günther, 1877)
** Hime microps Parin & Kotlyar, 1989
** Hime pyrhistion Gomon et al., 2013
* Latropiscis generoa Whitley, 1931
** Latropiscis purpurissatus (Richardson, 1843)
* Leptaulopus generoa Gomon et al., 2013
** Leptaulopus damasi (S. Tanaka (I), 1915)
** Leptaulopus erythrozonatus M. F. Gomon, Struthers & A. L. Stewart, 2013

## Erreferentziak

* ↑ Gomon, M.F., Struthers, C.D. & Stewart, A.L.. (2013). «A New Genus and Two New Species of the Family Aulopidae (Aulopiformes), Commonly Referred to as Aulopus, Flagfins, Sergeant Bakers or Threadsails, in Australasian Waters» Species Diversity (18): 141–161..
* ↑ Matsura, Keiichi & Tyler, James C.. (1998). Encyclopedia of Fishes. San Diego: Academic Press, 228 or. ISBN 0-12-547665-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1426753
* Multimedia: Aulopidae / Q1426753
* Espezieak: Aulopidae
# Aulopiformes

Aulopiformes arrain aktinopterigioen ordena da. Guztira 230 espezie, 45 generotan banaturik, ditu barnean. Hauek bere zakatz-arkua dute ezaugarri nagusia sailkapena honetan izateko, baina hain ezberdinak dira elkarren artean ezen aditu batzuek Cyclostomata goiordena proposatu duten.

## Taxonomia

* Alepisauroidei subordena
** Alepisauridae familia
** Anotopteridae familia
** Evermannelidae familia
** Omosudidae familia
** Paralepididae familia
** Scopelarchidae familia
* Chlorophthalmoidei subordena
** Bathysauroididae familia
** Bathysauropsidae familia
** Chlorophthalmidae familia
** Ipnopidae familia
** Notosudidae familia
* Giganturoidei subordena
** Bathysauridae familia
** Giganturidae familia
* Synodontoidei subordena
** Aulopidae familia
** Paraulopidae familia
** Pseudotrichonotidae familia
** Synodontidae familia

## Generoen bilakaera

Hona hemen ordenaren barruan dauden generoen bilakaera:

## Erreferentziak

* ↑ Johnson, R.K.; Eschmeyer, W.N.. (1998). Aulopiformes. in: Encyclopedia of Fishes. San Diego: Academic Press, 123-126 or. ISBN 0-12-547665-5..
* ↑ Sepkoski, Jack. (2002). «A compendium of fossil marine animal genera» Bulletins of American Paleontology 364: 560..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q781440
* Multimedia: Aulopiformes / Q781440
* Espezieak: Aulopiformes
# Ashmore

Ashmore, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri txiki bat da, Dorset konderrian.
2011n 188 biztanle zituen.
* Datuak: Q1771529
* Multimedia: Ashmore / Q1771529
# Ashmore (Illinois)

Ashmore Illinoiseko herri bat da. Coles konderrian kokatua dago. 2010ean 785 biztanle zituen, 2,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Coles konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2671582
# Ashoverita

Ashoverita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Ashoverita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Zn(OH)2}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ashoverite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3625024
# Ashmore udalerria, Coles konderria (Illinois)

Ashmore udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Coles konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.158 biztanle zituen, 53.69 milia karratu (139.1 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Ashmore udalerrian 639 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 28.596 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4805695
# Ashram

Ashram edo āśram hinduismoan meditazio eta irakaskuntza kultural zein erlijiosoaren lekua da. Ikasleak edo brahmachariak haien guruekin elkarrekin bizi dira espazio horietan. Kristautasunaren monasterio antzekoak dira. Indian asko badira ere, mundu osoan ere ireki dira horrelako zentroak.

## Etimologia

Hitza sanskritoren ā-śramatik dator: ‘ahaleginera eramaten duena’, ā handigarria da eta śrama: ‘ahalegina, ariketa fisiko zein burukoa, gorputzaren hildura, soiltasuna’.

## Aktibitateak

Ashram zentroetan mota askotako aktibitateak burutzen dira: tailerrak, ekialdeko terapia ikastaroak, meditazio saioak... Zentzu batean Erdi Aroaren kristau monasterioen antzekoak dira: ostatuak bakartegiak, komunitateak, eskolak eta artategiak. Ashrametan sannyasisak bizi dira, hau da, munduko bizimodutik at bizi nahi duten hinduistak; pertsona hauek ashram batetik bestera bizi dira, inoiz ez bakar batean.

## Monasterioaren bizimodua

Zentro hautan bizimodua lasaia eta xinplea da. Giro hori egokiena da meditazioa egiteko eta Veden testuak ikertzeko. Egunerokotasuna aktibitate guztiak antolatzen dituen ordutegi zehatz batez ordenatzen da. Eguneko ordutegi horretan āśramen mantenimendurako denborak ezartzen dira baita ere. Monasterio hauek mundu guztiari irekita daude, sinismenak, erlijioak edo kastak kontutan hartu gabe. Bisitariei, dirua dutenean, janaria erosteko dirua eskatzen zaie. Izan ere, apopiloek arau batzuk zaindu behar dituzte: ez-biolentzia edo ahimsa eta autodiziplina zaindu behar dituzte. Erritoak eta zeremoniak egunean zehar behin baino gehiagotan egiten dira, batzutan lau alditan egunero.
Ashram batzuek karitatezko egintzak burutzen dira. Adibidez, batzuek umezurztegi dute, familia gabeko haurrak jasotzeko edo familiek zaindu ezin dutenean. Badira ere doako jantokiak, eskolak, artategiak. Ashram barruan egoten diren eskolek gurukula izena dute, hau da, ‘gururen etxea’. Ikasleek, bestetik, eguneroko lanetan gururi laguntzen diote: askariak egiten, arropa garbitzen, e.a.

## Indian

XX. mendean Indian āśram ugari ireki ziren. Ospetsuenetariko bat Maharishi Mahesh Yogiren Ashrama da, Ahmedabaden. Indiaren independentzia bidean bertan egon zen Gandhiren egoitza nagusia. Maharishi Maheshren Ashrama Rishikeshen ere ospetsua egin zen 1960. hamarkadan; urte horietan, 1968an alegia, The Beatles taldekideak bertaratu ziren meditazioa ikasteko.

## Erreferentziak

* ↑ https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/ashram
* ↑ Harper, Douglas. Online Etymology Dictionary.
* ↑ Gopal, Madan (1990). K. S. Gautam (ed.). India through the ages. Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India. 70 or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q466449
* Multimedia: Ashrams / Q466449
# Ashmolean Museoa

Ashmolean Museoa (ingelesez: Ashmolean Museum of Art and Archaeology), Ingalaterrako Oxford hiriko Beamount kalean kokatua dago. Ezagutzen den lehenengo unibertsitate museoa da. Bere lehen eraikina 1678 eta 1683 bitartean eraikia izan zen Flias Ashmoleren 1677an Oxfordeko unibertsitateari dohaintzan emandako bilduma bat zuen bitxikerien gabinete izan zezan.

## Bildumaren historia

Bildumak Elias Ashmolek jasotako objektuak zituen, baina baita John Tradescant eta izen bereko bere semeak bezalako bidaiari eta bildumagileek eskuratutakoak ere. Bildumak antzinako txanponez, liburuak, grabatuak, espezimen geologiko eta zoologikoak( horietako bat Eurapan ikusiriko azken Dodoaren gorputz disekatua zen, baina hau oso hondatu zegoen, burua eta atzapar bat izan ezik).
Museoa 1683ko ekainak 6ean ireki zen Robert Plot naturalista zelarik lehen zuzendaria. Ondoren, espezimen desberdinak museo berrietara lekualdatuak izan dira eta Broad kaleko Ashmolean zaharra Oxford English dictionary idazteko bulego moduan erabili zen. 1935etik, eraikina zientzia museo bezala ezarri da, erakusketa, Oxford Unibertsitateko instrumentuekin, Lewins Evansenak (1853-1930), horien astrolabioen munduko erakusketarik handiena.
Gaur egungo eraikina 1885ekoa da. Charles Cockerellek estilo klasiko batean diseinatua Beamount kalean. Eraikinaren hegal batean Taylor instituzioa dago, unibertsitateko hizkuntza modernoen fakultatea. Museo nagusia Elias Ashmol eta John Tradescanten (aita eta semearena) bilduma originalak gordetzen ditu, baita arkeologia eta arte erakusketa bilduma handiak ere Rafaelaurreko margo bildumarik onenetarikoa, zeramika maiolika eta zilar ingelesa ditu. Arkeologia sailak Arthur Evansen legatua du eta zeramika greko eta minoiko bikaina ere. Antzinako Egipto eta Sudaneko bilduma zabal bat ere badu. Museoan ere Griffith Institutua dago, egiptologiaren ikasketarako.

## Bilduma

Bildumako edukian aipagarriena ondokoa da:
* Antzinako Egiptoko estatua eta objektuak, dinastia aurretiko garaikoak.
* Arthur vansen minoika bilduma, Kretatik kanpo dagoen handiena.
* Parosko Kronika, Parian Marble, greziar taula kronikarik zaharrena.
* Paolo Uccello, Piero di Cosimo, Tiziano, Rembrandt, Willem Drost, John Constable, Pierre-Auguste Renoir, Édouard Manet eta Pablo Picassoren margoak.
* Miguel Ángel, Rafael Sanzio eta Leonardo da Vinciren marrazkiak.
* Turnerren margo eta akuarelak.
* Mesías Stradivarius-a, Antonio Stradivarik eginiko biolina bat.

## Kanpo estekak

* Wikimedia Commons -ek Ashmolean Museoko multimedia edukia du.
* Ashmolean Museumeko web-orria
* Sackler Library
* Griffith Institutua
* Virtual The Ashmolean Museum, 2003ko argazkia
* Powhatan's Mantle — pictures, description & history
# Ashtabula (Ohio)

Ashtabula Ohioko hiri bat da. Ashtabula konderrian kokatua dago. 2010ean 19.124 biztanle zituen, 20,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ashtabula konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q726287
* Multimedia: Ashtabula, Ohio / Q726287
# Ashmeadiella xenomastax

Ashmeadiella xenomastax erle espezie bat da, Ashmeadiella generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Ashmeadiella xenomastax» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2696162
* Multimedia: Ashmeadiella xenomastax / Q2696162
# Ashmore eta Cartier uharteak

Ashmore eta Cartier uharteak edo Ashmore eta Cartier uharteen lurraldea (ingelesez: Ashmore and Cartier Islands edo Territory of Ashmore and Cartier), Indiako ozeanoan, Australiaren ipar-mendebaldean eta Indonesiaren hegoaldean dagoen lurraldea da. Jenderik gabeko bi uharte tropikal multzok osatzen dute.
Ashmore aintzira-egiturako arrezife handi bat da, eta hiru uhartek osatzen dute: Mendebaldea, Erdia eta Ekialdea. Cartier uhartetik 67 kilometro ipar-mendebaldera dago, eta Hibernia arrezifetatik 42 kilometrora.
Australiako Iparraldeko Lurraldearen parte dira, eta Canberratik administratzen dituzte, Ingurumenaren, Kirolaren eta Lurraldeen Sailaren bitartez (Australian Department of the Environment, Sport, and Territories). Bere defentsa australiar gobernuaren esku dago. Australiako Errege Itsas Armadak eta Aireko Indarrak aldizkako ikustaldiak egiten dituzte.
1983an erreserba natural izendatu zuten, duen biodibertsitateagatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133888
* Multimedia: Ashmore and Cartier Islands / Q133888
# Ashoknagar barrutia

Ashoknagar barrutia Indiako barruti bat da, Gwalior dibisioan, Madhya Pradesh estatuan. 845.071 biztanle ditu 4.673,94 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Guna barrutia Sagar barrutia

## Ikus, gainera

* Madhya Pradesh

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2246416
* Multimedia: Ashoknagar district / Q2246416
# Atrofia

Atrofia edo endurtzea gorputzaren atal edo organo baten txikitzea eta ondoriozko funtzio-galera da, bertako zelulen fisiologiagatik edo patologia batengatik gertatzen dena. Aurkako terminoa hipertrofia da.

## Erreferentziak

* ↑ «Endurtu» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2021-05-17).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q194520
* Multimedia: Atrophy / Q194520
# Atropa baetica

Atropa baetica Solanaceae familiako landarea da, hegoaldeko Iberiar penintsulan eta iparraldeko Afrikako mendebaldean bizi dena. Generokidea den belaikirekin hainbat ezaugarri partekatzen ditu, adibidez, alkaloide asko izatea.

## Ezaugarriak

Landare glabra, iraunkorra eta errizomatosoa da, 170 zentimetroko altueraraino iristen dena, zurtoin tenteekin. Hostoak peziolatuak dira, 13 x 7 zentimetrorainoko linboarekin, lobulatua, zorrotza, mukronatua. 10 milimetrorainoko kaliza eta korola, 25 milimetroko diametrokoa, kaliza baino bi aldiz luzeagoa gutxi gorabehera, horia. Fruituak 10 milimetroko baiak dira, globosoak, beltzak. Uztailean loratzen da. Loreak bakartiak dira, forma infundibuliformea (inbutu formakoa) eta kanpai-formakoa duten korolak.

## Banaketa

Andaluzia (Jaen, Cazorla mendilerroa eta Malaga) eta Gaztela-Mantxa (Cuenca, Guadalajara) autonomia-erkidegoetan populazioak aurkitu dituzte. Guadalajarako probintzian, Tajo Garaiko parke naturalean populazio bat ezagutzen da. Cuenca probintzian, Cuencako mendilerroan aurkitu dira belaikiarekin hibridatutako espezieak.

## Habitata

Oihanpean topa dezakegu, hegal lehor harritsu edo harritsuetan, eguzkitsu, kareharrizko lurzoru nahasi eta nitrifikatuetan, 900-2000 metroko altitudean.

## Kimika eta toxikotasuna

Hamabost alkaloide ere identifikatu dituzten, eta erroetan dagoen eskopolamina nagusia da. Era berean, Atropa generoko espezie batzuen hostoek 1,8-zineol monoterpenoa izan dezakete, eta hori irenstea osasunerako arriskutsua izan daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) (PDF) Atropa baetica Willk. Ministerio para la Transición Ecológica de España.
* ↑ (Ingelesez) Flora Vascular. Atropa baetica Willk Linnaea 25 :50 (1852). .
* ↑ Herrera Maliani, Carlos Manuel. «Distribución, ecología y conservación de "Atropa baetica" Willk. ("Solanaceae") en la Sierra de Cazorla» Anales del Jardín Botánico de Madrid 43 (2): 387-398. ISSN 0211-1322..
* ↑ García-Abad Alonso, Juan Javier. (2016). «Sobre la presencia actual de Atropa baetica Willk. (Solanaceae) en la Alta Alcarria (Utande, Guadalajara)» Flora Montiberica 63: 18-30. ISSN 1138-5952..
* ↑ Beltran Garcia J. & Ferran Royo Pla. (2004). «Atropa» Butll. Inst. Cat. Hist. Nat 72.
* ↑ (Ingelesez) European Food Safety Authority (EFSA). (2012). http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/scientific_output/files/main_documents/2663.pdf «Compendium of botanicals reported to contain naturally occuring substances of possible concern for human health when used in food and food supplements» EFSA Journal 10 (5): 2663. doi:10.2903/j.efsa.2012.2663..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5711166
* Multimedia: Atropa baetica / Q5711166
* Espezieak: Atropa baetica
# Atexcal (udalerria)

Atexcal Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 3.734 biztanle zituen 331,39 km²ko azaleran. Herriburua [[San Martín Atexcal (Atexcal)|San Martín Atexcal]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2001136
* Multimedia: Atexcal Municipality, Puebla / Q2001136