OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mia Satya

Mia Satya, Mia Tu Mutch izenaz ere ezaguna, (Texas, Ameriketako Estatu Batuak) estatubatuar auzolangile eta justizia sozialaren, gazteen, LGBT pertsonen eta transgeneroen aldeko ekintzailea da.
Mia Texasen jaio zen, hegoaldeko baptisten jarraitzaile zen familia batean. Gizon jaio arren, bere burua emakumetzat zeukan. Bigarren hezkuntzan zegoenean emakumezkoen jantziak janzten hasi zen eta ikaskideen jazarpena eta gurasoen bazterkeria pairatu behar izan zuen. 17 urte zituenean, gurasoek Satya sexualitatea birrorientatzeko terapia egitera bidali zuten elizara. Halaber, gurasoek esan zioten ez ziotela dirurik emango ikasten jarraitzeko gizon heterosexual bat bezala jokatu ezean. Ondorioz, ikastetxeko azken ikasturtean zegoenean etxetik alde egin zuen.
San Frantziskora joan zen eta bi urtez etxerik gabe bizi izan zen. 2011n gorroto delitu baten biktima izan zen erasotzaile batzuk Satya jipoitu zutenean emakume transexuala izateagatik. City College of San Franciscon ikasi zuen lan bila eta hiriko LGBT komunitatearekin harremanak egiten ari zen bitartean. Satyak Point Fundazioaren diru-laguntza jaso zuen emakumezkoentzako Mills Collegen ikasteko. 2016an politika publikoetan diplomadun bihurtu zen.
2016ko ekainean San Frantziskoko Harrotasun Eguneko Desfilean komunitateren marexal handia bezala zerbitzatu zuen.
* Datuak: Q42301968
* Multimedia: Mia Satya / Q42301968
# Mia Mont

Mia Montalbán (Lima, Peru, 1990eko azaroaren 3a), Mia Mont izen artistikoaz ezaguna, perutar abeslaria eta abestigilea da.

## Bizitza

1990eko azaroaren 3an Liman jaioa, oso txikitatik izan du musikarekin harremana. Zortzi urte zituenean antzezlan batean antzeztu zuen, zeinean kantuan lehen urratsak eman zituen.
2010ean Antifantasia izeneko estudioko lehen diskoa argitaratu zuen.

## Diskografia
### Estudioko diskoak

* 2010: Antifantasía
* Datuak: Q3307855
# Mia Sarah

Mia Sarah Gustavo Ronek zuzendutako filma da, Galizian ekoiztu eta 2006ko abenduan estreinatu zena.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Samuel 13 urteko nerabeak gurasoak kotxe istripu baten hil zirenetik agorafobia. Marina bere arrebak Samuelez arduratzen da, baina Samuel psikologo guztietatik begiratzen da.

## Aktoreak

Verónica Sánchez Daniel Guzmán Fernando Fernán Gómez Manuel Lozano Phyllida Law Diana Palazón Manuel Millán Víctor Mosqueira Maria Blanco-Fafian María Blanco Barbara Goenaga (ahotsa) Álvaro Guevara Marta Solaz

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Filmaren datuak IMDBn
* Datuak: Q3312344
# Martirano

Martirano Italiako udalerri bat da. Catanzaroko probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 840 biztanle ditu, 14,9 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Martiranok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Martirano Lombardo Aiello Calabro Altilia Conflenti Motta Santa Lucia Grimaldi $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53652
* Multimedia: Martirano / Q53652
# Martiri konplexu

Martiri konplexua psikologian pertsona batzuen jarrera definitzeko erabiltzen den terminoa da. Pertsona horiek haien onerako martiriak izan nahi dute, oinazea, mina eta jazarkundea bilatzen dute helburu hori lortzeko, alegia. Bilatze hori behar psikologiko batean oinarritzen da. Izena mendeetan kristau batzuek martiria nahitaz bilatzen zutela joeran oinarritzen da. Horrela, pentsatzen zuten, santutasuna lortzeko bidean jartzen ziren. Adibide bat musulmanen lurraldetara joaten eta han kristauak bezala haien buruak aurkezten zuten pertsonengana dugu, esaterako Santa Teresa Avilakoa.

## Ezaugarriak

Konplexu hori duen pertsonak besteen beharrak bere beharren aurretik jartzen ditu beti, horrela haiengatik sufritzeko. Emate horretan, nolabait, haien bizitzari zentzu bat aurkitzen diote. Pertsona hauek askotan horretarako behar gabe sufritzen dute; horren truke besteen eskertza eta maitasuna bilatzen dute.
Pertsona hauek:
* Haien erabakien ondorioz sufritzen dute.
* Abusuzko harremanak onartzen dituzte.
* Eredu bat izaten dute eta horri jarraitzen diote buru-belarri.
* Publikoki bere interes falta onartua ez dela azaltzen dute.
* Sarritan besteen alde egindako lanak eta jasandako oinazeak besteei aurpegiratuko diete.
* Bere buruari buruz estimu handiaz hitz egingo dute.
* Beti, egin dutenaren ondorioz, bilatzen dute besteen eskerra eta maitasuna.
* Besteei laguntzeko prozesu horretan beraiek ez dute laguntzarik onartuko.

## Martiri konplexu motak

* Erlijio batzuetan, esaterako kristautasunean, min hori santutasunaren bidean aritzeko nahitaz bilatzen da. Kasu horretan aszetismoaren bidean aritzeko modu bat izan daiteke. Jazarpenaren biktima izatea pertsonaren zintzotasunaren adierazgarri bezala ikusten da.
* Maitasunean edo betebeharrean oinarritututako martirioa. Emakume pobreen artean asko ematen da, maite duten pertsonen alde jazarpena pairatu beharra. Maitasun harreman askotan desoreka hori ematen da eta, normalean emakumeak, maitasuna sufrikario erromantikoarekin lotzen du.
* Batzutan masokismo joera bat izan daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ https://es.wikihow.com/reconocer-los-síntomas-del-síndrome-de-martir
* ↑ Davis, Sheldon E.: «What Are Modern Martyrs Worth?». Peabody Journal of Education 23 (2): 67-68. doi:10.1080/01619564509535934.
* ↑ Lewis, Oscar. «Husbands and Wives in a Mexican Village: A Study of Role Conflict». American Anthropologist 51 (4): 602-610. doi:10.1525/aa.1949.51.4.02a00050.
* ↑ Seligman, David B. «Masochism». Australasian Journal of Philosophy 48 (1): 67-75. doi:10.1080/00048407012341471.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q326458
* Multimedia: Martyr complex / Q326458
# Martirano Lombardo

Martirano Lombardo Italiako udalerri bat da. Catanzaroko probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 952 biztanle ditu, 19,84 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Martirano Lombardok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aiello Calabro Conflenti Martirano San Mango d'Aquino Cleto Lamezia Terme Nocera Terinese

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53654
* Multimedia: Martirano Lombardo / Q53654
# Martirien Mausoleoa (Polloe)

Martirien Mausoleoa Donostiako Polloeko hilerrian frankistek altxatu zuten eraikina da. Mausoleoan, Aranzadi Zientzia Elkartearen arabera, 36ko gerran hildako hainbat militar frankistaz gain (euren izen-abizenak dituzten hilobiak daude han), gutxienez hamazazpi miliziano antifaxista daudela, hamazazpi gorpu horiek identifikatu baitzituzten. Ordea, mausoleoan beste 70-80 gorpu daude identifikatu gabe, eta litekeena da gorpu horiek ere errepublikanoenak izatea. 1936ko uztailaren 22tik 25era bitartean hil ziren guztiak, matxinatuek Donostiako hiriburua militarki okupatu aurreko borroketan.
2022ko maiatzean, Oroimen historikoaren Legea betez, mausoleoko plaka frankista kendu zuten. Han testu hau irakurtzen zen: "A la memoria de los asesinados por defender sus ideales, de Dios y España. Una oración por sus almas”.
Urte bereko irailean, frankistek Donostia hartu zutenetik 86 urte bete zirenean, iragarri zuten gunearen esanahia aldatuko zutela: Eusko Jaurlaritzak, Gogora Institutuaren bidez, hamazazpi miliziano horien izenak izango dituen plaka bat jarriko duela; udalak, bere aldetik, eskultura bat jarriko du. HB Bilduk, bestetik monumentua eraistea eskatu zuen, “ikur frankista bat delako”. Miliziano horiek ideologia desberdinetakoak ziren: sozialistak, anarkistak, komunistak.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.donostia.eus/home.nsf/0/DCF2888AA7AE49B9C125884D003E79AD?OpenDocument&idioma=eus&id=A513328
* ↑ https://irutxulo.hitza.eus/2022/09/22/polloeko-mausoleoan-identifikatu-gabe-dauden-gorpuak-identifikatzeko-ikerketa-egingo-dute/
* ↑ https://irutxulo.hitza.eus/2022/09/22/polloeko-mausoleo-frankista-eraisteko-eskatu-du-eh-bilduk/

## Kanpo estekak

* Gogora Institutuaren informazioa.
# Martinópolis

Martinópolis Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 24.881 biztanle ditu 1.253,564 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1800770
* Multimedia: Martinópolis / Q1800770
# Martiri

Martiri kristau fedeari, eta hedaduraz beste fede bati, uko ez egiteagatik heriotza pairatu duen pertsona da. Bere iritziengatik hiltzen duten pertsona.
Historian zehar martiri asko izan dira, bai kristauak eta baita munduko gainerako erlijio nagusietakoak ere. Martiri kristauak kristau aroko lehen urteetan izan ziren gehienbat; lehenengoak San Eztebe eta San Joan izan ziren. Apostolu martiri nagusiak San Petri eta San Paulo izan ziren. Kristauek lehenengo bi mendeetan jasandako esetsaldietan ez ziren martiri asko izan, baina oso aintzat hartuak dira.
Islameko martiriak, shahidak, Hadith literaturan aipatzen dira lehenengoz (Koranean ez dira aipatzen). Bi motatako shahidak bereizten dira: jihadetan edo gerra santuetan hildakoak, eta islamdar izateagatik eta bestelako errurik gabe hildakoak. Islameko martiri ezagunena Husayn ibn Ali da.
Budismoak ez du martiririk, kristau, judu edo islamdar erlijioek dituzten zentzuan, baina Jataka lana, Budaren eta bere jarraitzaileen bizitzaren kontakizuna agertzen duena, budismoaren martiri zerrendatzat hartzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6498826
* Multimedia: Martyrs / Q6498826
# Martinček

Martinček Eslovakiako udalerri bat da, Ružomberokeko barrutian kokatuta. 2,48 km²ko azalera du eta 430 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1260. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q369567
* Multimedia: Martinček, Ružomberok District / Q369567
# Matheny (Kalifornia)

Matheny Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Tulare konderrian dago, Kalifornia estatuan. 1.125 biztanle ditu, 1,109576 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Tulare konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6006083
# Matha kantonamendua

Matha kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Itsas Charente departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Guztira 63 udalerri ditu eta Matha da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1228857
# Mather (Kalifornia)

Mather Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sacramento konderrian dago, Kalifornia estatuan. 4.698 biztanle ditu, 26,029302 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sacramento konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6786925
# Mather (Pennsylvania)

Mather Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Greene konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 659 biztanle ditu, 2,282928 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Greene konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6006092
# Mathematics Genealogy Project

Mathematics Genealogy Project (euskaraz: Matematika Genealogia Proiektua) matematikaren genealogia akademikorako lineako datu base bat da. 2007az geroztik 100.000 matematikari baino gehiagoko graduazio datei, alma materrei, doktore-arduradunei eta doktorego ikasleei buruzko informazioa dauka.

## Historia

Proiektua Mankato-n (Minnesota) dagoen Minnesota Estatuko Unibertsitateko matematika irakasle den Harry Coonceren ekimen gisa sortu zen. 1999an Cooncek erretiroa hartu ondoren, proiektuak urte batzuetan jarraitu zuen, 2002an unibertsitateak laguntza kentzea erabaki zuen arte. Hala ere, proiektuaren garrantzia ikusita, American Mathematical Society eta Ipar Dakota Estatuko Unibertsitatearena babespean funtzionatzen jarraitu zuen. 2005ean Clay Institute of Mathematics-en beka bat jaso zuen.
Gaur egun, proiektuaren beraren adierazpenen arabera, « matematika edo matematikari hitza erabiltzen dugunean oso zentzu inklusiboan aipatzen dugu hitz hori. Hori dela eta, ongi etorria da estatistika, informatika, filosofia edo ikerkuntza eragileko edozein datu garrantzitsu".
Informazio genealogikoa Dissertation Abstracts International eta Notices from AMS bezalako iturrietatik lortzen da, baina edonork eman dezake proiektuaren webgunearen bitartez. Datu-baseak matematikariaren izena, unibertsitatea eta titulua eman den urtea, tesiaren izenburua, lehen eta bigarren aholkularien izenak, titulua eman den herrialdeko bandera eta ondorengo akademikoaren zenbaketa ditu.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Jackson, Allyn. (2007). «A Labor of Love: The Mathematics Genealogy Project» Notices of the AMS 54 (8): 1002-1003..
* ↑ Carr, Sarah. (18 de agosto de 1999). «Retired Mathematician Develops a Family Tree of the Scholars in His Field» The Chronicle of Higher Education.
* ↑ Worth, Fred. (2006). «A Report on the Mathematics Genealogy Project» MAA FOCUS 26 (8): 40–41..
* ↑ «The Mathematics Genealogy Project - Mission Statement» genealogy.math.ndsu.nodak.edu.

## Kanpo estekak

* Matematika Genealogia Proiektuaren webgune ofiziala
* Datuak: Q829984
# Mathakhelako parke nazionala

Mathakhelako parke nazionala Adjariako (Georgia) parke nazionala da, Matxakhelistskali ibaiaren haranean. 8.733 hektareako azalera du guztira.
Parkea 2012. urtean sortu zen, eta biodibertsitate biologiko eta paisajistiko bakarraren babesa, baso kolkidetako ekosistemaren epe luzeko babesa, segurtasun ekologikoa eta natura- eta ingurumen-turismoa eta jolas-jarduerak aurreikusten ditu.
Mathakhela parke nazionalean gotorleku-aurriak daude Matxakheli eskualde historikoan, arku-zubiak eta ardo-prentsak. Mtavarangelozi mendiaren isurialdetik Batumi eta Mathakhela haitzartegiaren ikuspegiak daude.
Parkearen bisitari-zentroa Atxarissagmarti herrian dago, Khelvatxauriko udalerrian.

## Erreferentziak

* ↑ Georgian forests and wetlands to be included among UNESCO World Heritage Sites Georgia Journal 15 February 2018
* ↑ Machakhela National Park

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16372161
* Multimedia: Machakhela National Park / Q16372161
# Mathematica

Mathematica informatikako programa bat da, ingeniaritzan, matematikan eta konputagailuen zientzietako arloetan erabiltzen dena. Jatorrian, Stephen Wolframek sortua, matematikarien taldeko burua izaten jarraitzen duena. Programatzaileek Wolfram Research-en garatzen dute produktua eta konpainia Champaignen (Illinois) kokatuta dago. Aljebra konputazionalaren sistema bat bada ere, Mathematica helburu orokorreko oso programazio-lengoaia indartsua ere bada.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Wolfram Research
* (Ingelesez)Mathematica (Wolfram Research)
* (Ingelesez)Mathematica-ren historia eta garapena
* (Ingelesez)Wiki-Mathematica
* (Ingelesez)IMTEK Mathematica Supplement (IMS) Open Source Add-On
# Mason (Mendebaldeko Virginia)

Mason Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Mason konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. 866 biztanle ditu, 1,514398 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Mason konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2662757
# Mason-Dixon lerroa

Mason-Dixon Lerroa (ingelesez: Mason–Dixon Line) 1763 eta 1767 urteen artean Charles Mason eta Jeremiah Dixon-ek zaindutako lerroa izan zen Britainiar kolonien arteko mugen eztabaidan hartutako erabakiaren ondoren. Estatu Batuetako lau estatu mugatzen ditu, Pennsylvania, Maryland, Delaware eta Mendebaldeko Virginia (garai hartan Virginiako parte zelarik). Kultura herrikoian, Mason-Dixon lerroak Estatu Batuetako Iparraldea eta Hegoaldea sinbolikoki banatzen dituen lerroa kontsideratzen da.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.wdl.org/en/item/9573/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q530472
* Multimedia: Mason-Dixon Line / Q530472
# Mason (New Hampshire)

Mason Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hillsborough konderrian dago, New Hampshire estatuan. 1.448 biztanle ditu, 24 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Hillsborough konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2418283
* Multimedia: Mason, New Hampshire / Q2418283
# Masokismo

Masokismoa oinazea edo mina pairatzean sexu-atsegina hartzen duenaren jokaera, hau da, sexu-atsegina lortzeko kalte fisikoak edo moralak jasateko beharra ezaugarri duen joera.
Sadismoari kontrajartzen zaio, baina, kasu askotan, batera agertzen dira masokismoa eta sadismoa; kaltea jasanez atsegin hartzeaz gainera, besteei kalte eginez eta haien gaineko nagusitasunaz ere atsegin hartzen dute sadomasokistek.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12754745
# Mason (Michigan)

Mason Michigango hiri bat da. Ingham konderrian kokatua dago. 2010ean 8.252 biztanle zituen, 13,21 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ingham konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1987548
* Multimedia: Mason, Michigan / Q1987548
# Mason (Ohio)

Mason Ohioko hiri bat da. Warren konderrian kokatua dago. 2010ean 30.712 biztanle zituen, 48,25 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Warren konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q986779
* Multimedia: Mason, Ohio / Q986779
# Mason (Illinois)

Mason Illinoiseko bat da. Effingham konderrian kokatua dago. 2010ean 345 biztanle zituen, 3,33 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Effingham konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q575758
# Matsuyama

Matsuyama (japonieraz: 松山市, Matsuyama-shi) Ehime prefeturako hiriburua, Shikoku uhartean, Japonian. 2014ko erroldaren arabera, 516.460 biztanle ditu.

## Historia

Aintzina Iyo-Matsuyama domeinuko hiriburua izan zen eta Matsuyamako gazteluan bizi zen daymioa. VI menderako jadanik ezaguna zen Dōgo Onsen ur-termalen herria. VIII mendean hainbat tenplu eraiki ziren Matsuyaman baina zutik dirauten zaharrenak XIV mendekoak dira. Erdi Aroan literaturak bultzada handia izan zuen, hainbat haiku poeta eta idazle bizi izan baitziren bertan.
1945ean hegazkin estatubatuarren bonbaketak jasan zituen.
2005eko urtarrilaren 1ean, Hojo hiria eta Nakajima herria bereganatu zituen, eta horrela, 500.000 biztanle baino gehiago izatea lortu zuen.

## Geografia

Shikoku uhartearen erdialdean (Chūyo eskualdean), eta Shikoku eskualdearen ipar-ekialdean kokatzen da.

## Klima

Datu klimatikoak (Matsuyama) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 9.2 | 9.7 | 13.2 | 19.0 | 23.1 | 26.2 | 30.5 | 31.6 | 27.9 | 22.7 | 17.3 | 12.0 | 20.2 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 5.3 | 5.6 | 8.6 | 14.1 | 18.3 | 22.0 | 26.4 | 27.2 | 23.5 | 17.9 | 12.7 | 7.7 | 15.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.5 | 1.6 | 4.1 | 9.4 | 13.8 | 18.3 | 22.9 | 23.6 | 19.9 | 13.5 | 8.3 | 3.6 | 11.7 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 50.5 | 58.7 | 86.8 | 123.2 | 130.1 | 232.6 | 149.3 | 98.9 | 152.1 | 99.1 | 66.3 | 38.5 | 1286.1 |
| Eguzki orduak | 123.6 | 130.0 | 171.5 | 178.8 | 195.7 | 156.3 | 195.3 | 218.4 | 161.9 | 173.8 | 144.6 | 130.2 | 1980.1 |
| Hezetasuna (%) | 64 | 65 | 65 | 67 | 69 | 74 | 75 | 72 | 73 | 69 | 68 | 66 | 68.9 |
| Iturria: NOAA (1961-1990) ||||||||||||||

## Unibertsitateak

* Ehimeko unibertsitatea (愛媛大学)
* Matsuyamako unibertsitatea (松山大学)

## Ondarea

* Matsuyamako gaztelua (松山城)
* Dōgo onsen (道後温泉)
* Shikokuko erromesbidea
** Taisan-ji tenplua (太山寺)
** Ishite-ji tenplua (石手寺)

## Iruditegia

* Matsuyamako gaztelua.
* Ikuspegia Matsuyama gaztelutik.
* Dōgo onsen.
* Ishite-ji tenplua.
* Taisan-ji tenplua.
* Jōruri-ji tenplua.

## Senidetutako hiriak

* Sacramento (AEB) (1981)
* Friburgo (Alemania) (1989)
* Pyeongtaek (Hego Korea)

## Erreferentziak

* ↑ Matsuyama Climate Normals 1961-1990. National Oceanic and Atmospheric Administration (Noiz kontsultatua: January 6, 2013).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez), (Japonieraz) Matsuyamako webgune ofiziala
* Datuak: Q200022
* Multimedia: Matsuyama, Ehime / Q200022
# Matsuyamako gaztelua

Matsuyamako gaztelua (japonieraz: 松山城, Matsuyama-jō) Japoniako Shikoku uharteko Matsuyama hirian dagoen gaztelu japoniarra da.

## Historia

Kato Yoshiakik eraiki zuen 1603an eta bost solairutako dorrea zeukan. Yoshiaki Aizu gaztelura mugit zutenean dorrea ere berarekin eraman zuen. Dorre berria 1642an osatu zuten baina 1784an tximistak jo eta erre egin zen. Gaur egungo dorrea 1820 eta 1854 artean eraikitakoa da.
Meiji berrezarkuntzak ez zuen behera botatzeko agindurik eman baina 1945ean hegazkin estatubatuarren bonbaketek suntsitu zuten. 1966an berreraiki zuten.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Matsuyamako hiriaren webgunean.
* Datuak: Q981357
* Multimedia: Matsuyama Castle (Iyo) / Q981357
# Matsushima

Matsushima (japonieraz: 松島) Japoniako Honshu uhartearen iparraldean dagoen kostaldeko eremu ezaguna da. Japoniako ikuspegi nazionala da, herrialde osoan dauden hiru ikuspegi nagusietako bat. Sendai eta Ishinomaki hirien artean dago.

## Geografia

Pinuz (matsu) estalitako 260 uharte (shima) txikik osatzen dute Matsushima kostaldea.

## Ikuspegiak

Lau ikuspegi desberdin daude Matsushiman:
* Otakamoritiko ikuspegia, "ikuspegi zoragarria".
* Toyamatiko ikuspegia, "ikuspegi ederra".
* Ogidanitiko ikuspegia, "ikuspegi maitagarria".
* Tamonsandiko ikuspegia, "ikuspegi handia".

## Uharteak

Itsasontzi ibilbideak daude uharteak ikusteko.
* Senganjima.
* Kanejima.
* Misagojima.
* Meganejima.
# Matt Anderson (boleibolaria)

Matthew John Anderson (1987ko apirilaren 18a) AEBetako boleibol jokalari profesionala eta Estatu Batuetako boleibol talde nazionaleko kidea da. Bi aldiz olinpiar dominaduna da, 2016ko eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko dominak irabazitakoa, eta 2014ko Munduko Ligan eta 2015eko Munduko Kopan urrezko domina irabazi zuten taldekideetako bat izan zen. Errusiako Zenit Kazan boleibol klubarekin, CEVeko Txapeldunen Ligako titulu ugari irabazi ditu.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro | 03 ! | Gizonezkoak, estalia |
| 2024 | Paris | 03 ! | Gizonezkoak, estalia |
# Matsumoto gaztelua

Matsumoto gaztelua (japonieraz: 松本城, Matsumoto-jō) Japoniako Nagano prefekturako Matsumoto hirian dagoen gaztelu japoniar ezaguna da. Bere kolore beltza dela eta, Belearen gaztelua (japonieraz: 烏城, Karasu-jō) ezizena jaso izan du.

## Historia

Gazteluaren jatorria Sengoku Aroan dago. 1504an Ogasawara leinuko Shimadachi Sadanagak eraiki zuen gotorlekua mendiz inguraturiko lautada batean. Muinoan ez egonik, pentsatzen da harresi eta putzuek babestuko zutela. 1550 urtean Takeda leinuak eskuratu zuen eta ondoren Tokugawa Ieyasuk.
Ieyasu Kantō eskualdera bidalita Toyotomi Hideyoshi egin zen gazteluaren kargu eta Ishinawa Norimasa ezarri zuen agintari. Honek, 1590 urtean, dorre nagusia eraiki zuen, bai eta beste hiru dorre txikiago ere. 1594 urterako gaztelua erabat eraikita gelditu zen. Ondorengo bi mende eta erdian 23 daymiok agindu zuten bertan, sei familia desberdinetakoak.
1872an, Meiji berrezarkuntzan, enkantean saldua izan zen baina Ichikawa Ryōzō eta Matsumotoko biztanleen presioari esker eraikina eraitsia izatetik salbatu zen. 1903 eta 1913 artean berriztatze lanak egin ziren. 1990 eta 2002an berriztatze berriak egin ziren. 2011 urteko lurrikarak kaltetu egin zuen eta berriztatze lan berriak planifikatu dira.

## Iruditegia

* Dorre nagusia eta zubi gorria.
* Dorre nagusia.
* Taikomon atea.
* Barnealdea.
* Gazteluko parkea.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Matsumoto gazteluaren gida. Matsumoto hiriko udal webgunea
* Datuak: Q739612
* Multimedia: Matsumoto Castle / Q739612