OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fernando Gartzia Alegría

Fernando Gartzia Alegría (Bilbo, Bizkaia, 1896ko urriaren 28a - ib., 1952ko urtarrilaren 26a) margolaria izan zen. Buenos Airesen hartu zuen bizilekua, eta bertan egin zituen Pinturako ikasketak. Parisa joan zen ondoren, eta erakusketa garrantzitsu bat egin zuen han. Maisutasun handia erakutsi zuen koloreen erabileran.
Obra nagusiak: Gitanas (1919), Desnudo (1922), La dama del abanico (1924) eta Figuras de ballet (1951).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12257844
* Multimedia: Fernando García Alegría / Q12257844
# Fernando Garibay

Fernando Garibay, zenbait kolaboraziotan Garibay izenez ezaguna (Los Angeles, Kalifornia, 1982ko azaroaren 14a) idazle eta musika ekoizle estatubatuarra da, Interscope Records-en ordezkaria. 2011n Lady Gagarekin lan egin zuen Born This Way diskoaren garapenean, non Garibay musika zuzendari gisa aritu zen.
Bere ibilbidean, hainbat Grammy sarietarako izendapen lortu ditu eta Britney Spears, Armin van Buuren, Enrique Iglesias, New Kids on the Block, The Pussycat Dolls eta will.i.am bezalako artistekin lan egin du. Hala ere, bere lanik arrakastatsuena Lady Gagaren "Born This Way" da, Gagarekin, DJ White Shadow eta Jeppe Laursenekin batera idatzi eta ekoiztu zuena, 2011n Born This Way taldearen lehen single gisa kaleratu zuena.

## Biografia

Los Angelesen jaio zen. Fernando Garibay benetako kamaleoia izateagatik aitor daiteke, pop musika garaikidearen genero ezberdinen arteko malgutasunagatik ezaguna, estilo bakoitzaren benetakotasunari uko egin gabe, eta horrek orokorrean ekoizleek errepertorio zabala jorratzen saiatzea eragiten du.
Uptempo-etan espezializatuta dagoen bitartean, baina ez tempo motelago batekin zerikusirik ez duena, polinizazio gurutzatua lortu du hiriko popetik dantzarako musikara eta alderantziz modu egokian eta arrakastatsuan. Gaueko bizimoduarekiko duen maitasunari egotzi diezaiokezu eta horrek bere ikuspegia modu askotan berezia egiten du. Jendez gainezka dagoen dantzaleku batean bere azken abestietako bat biraka edo bere Hollywoodeko estudioan abestiak idazten ari den ala ez, azken emaitza berdina da, jendea hunkitu egiten da.
Fernando Garibay Lady Gagarekin kolaboratu zuen The Fame Monster diskoan Dance in the Dark abestiarekin, eta ondoren "Born This Way" diskoaren zuzendari musikala izan zen, Lady Gagarekin ekoizten amaitu zuen diskoa. Fernando Jimmy Iovine, Martin Kierszenbaum eta Neil Jacobsonek zuzendu dute.
2012an, Lady Gagarekin egindako lanaren amaieran, Nicki Minaj rapperaren arreta bereganatu zuen, non 6 maketan lan egin zituten, hala ere 6 maketa horietatik 2 bakarrik agertu ziren Pink Friday-en azken diskoan: Roman Reloaded, nahiz eta ez izan single gisa kaleratu, harrera komertzial ona izan zuten bi abestiak Billboard Hot 100-n estreinatu zirenetik, bata 95. postuan eta bestea 99. postuan.

## Erreferentziak

* ↑ Halperin, Shirley. Lady Gaga Producer on the Making of 'Born This Way,' the 'Extreme' Measures to Keep It From Leaking and More. Prometheus Global Media.
* ↑ Bertsche, Rachel. Born This Way's Musical Director Fernando Garibay on Working With Gaga While Drinking Whiskey and the Revival of the Sax. New York Media LLC.

## Kanpo estekak

* Fernando Garibay-ren webgune ofiziala
* Datuak: Q719172
* Multimedia: Fernando Garibay / Q719172
# Fernando Fernández de Cordobaren gobernua

Fernando Fernández de Córdoba y Valcárcel, Mendigorriako II. markesa bezala ezaguna, XIX. mendeko espainiar militar eta politikari nabarmena izan zen. Bere gobernua laburra baina esanguratsua izan zen. Espainiako Ministroen Kontseiluko presidente izan zen 1854ko uztailaren 17tik 18ra, krisi iraultzailearen erdian.
Bere karreran zehar, Gerrako ministro ere izan zen hainbat aldiz, eta Elisabet II.aren aldeko sutsua izan zen. Hala ere, 1868ko mugimendu iraultzailearekin bat egin zuen, erregearen erregealdiari amaiera eman ziona. Gainera, biziarteko senataria izan zen eta bere garaiko espainiar politikan parte-hartze nabarmena izan zuen.

## Kabinetea

Ministroen Kontseilua, 1854ko uztailaren 17a – uztailaren 18a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Fernando Fernández de Cordoba | 1854ko uztailaren 17a – uztailaren 18a |
| Gerra ministroa | Fernando Fernández de Cordoba | 1854ko uztailaren 17a – uztailaren 18a |
| Estatu ministroa | Luis Mayáns | 1854ko uztailaren 17a – uztailaren 18a |
| Sustapen ministroa | Miguel de Roda | 1854ko uztailaren 17a – uztailaren 18a |
| Grazia eta Justizia ministroa | Pedro Gómez de la Serna | 1854ko uztailaren 17a – uztailaren 18a |
# Fernando Garcia de Kortazar

Fernando Garcia de Kortazar Ruiz de Agirre (Bilbo, 1942ko irailaren 4a - Madril, 2022ko uztailaren 3a) euskal historialaria izan zen, Espainiako Aro Garaikidearen historian aditua. 2008an Espainiako Historia Sari Nazionala lortu zuen. Jesusen Lagundiaren kidea, Deustuko Unibertsitatean katedraduna izan zen.
Politikoki nazionalismo espainiar barruan kokatuta zegoen eta Dos de Mayo. Nación y Libertad, Vocento edo Fundación para la Defensa de la Nación Española fundazioetan parte hartu zuen.
Jose Angel Garcia de Kortazar Ruiz de Agirre euskal historialaria, bere anaia da.

## Lanak

* Historia del mundo actual
* Los pliegues de la tiara: la Iglesia y los Papas del Siglo XX
* Diccionario de historia del País Vasco
* Album de la historia de España
* España, 1900. De 1898 a 1923
* Biografía de España
* Breve historia de España
* Breve historia del siglo XX
* Fotobiografía de Franco
* Historia de España: de Atapuerca al Estatut
* Los mitos de la historia de España
* Los perdedores de la historia de España
* Historia de España desde el Arte
* Breve historia de la cultura en España
* El siglo XX: diez episodios decisivos
* Pequeña historia del mundo

## Erreferentziak

* ↑ El País: García de Cortázar gana el Premio Nacional de Historia
* ↑ El Mundo: Encuentro digital con Fernando García de Cortázar
* Datuak: Q3328360
* Multimedia: Fernando García de Cortázar / Q3328360
# Fernando García Macua

Fernando García Macua. (Bilbo, 1963ko uztailaren 18a - ) abokatua eta Athletic Clubeko presidente ohia da.
2007ko uztailaren 12an hauteskundeak irabazi zituen, Fernando Lamikiz eta Ana Urkijoren zuzendaritza batzordeetan egondako Javier González eta Juan Carlos Erkoreka garaituz. 2011ko uztailaren 7an hauteskundeak galdu zituen Josu Urrutia, Athleticeko jokalari ohiaren aurka.

## Erreferentziak

* ↑ Josu Urrutia lekeitiarra, Athleticeko presidente Lekeitioko Hitza

## Kanpo estekak

* Hautagaitzaren webgunea.
* Datuak: Q1134359
# Fernando García Pañeda

Fernando García Pañeda (Bilbo, 1964) bizkaitar idazlea da. Kontakizun laburrak eta poemak idatziz sartu zen literaturaren munduan. Azken urteotan hiru eleberri argitaratu ditu: Viento de guerra (2002; 2007an Las lágrimas de Eurídice izenburuarekin berrargitaratua), azken karlistaldian girotua; Kismet (2006), Turkian kokatua, eta Tres Gymnopedias (2008). Gainera, kolaborazioak egiten ditu hainbat aldizkaritan, eta Istanbulgo Shalom astekariko kultur gehigarrian idazten du judu-espainieraz. Territorio Enemigo bloga dauka 2006. urtetik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12257842
# Fernando Franco García

Fernando Franco García (Sevilla, 1976) zinema zuzendari eta muntatzaile espainiarra da, Goya Saria irabazi zuen 2014an, zuzendari berri gisa, La herida filmarekin, eta Goya Sarirako izendatu zuten Blancanieves filma muntatzeagatik, 2013an.

## Biografia

Ikus-entzunezko Komunikazioan lizentziatu zen Sevillako Unibertsitatean, eta muntaian espezializatu zen Madrilgo Erkidegoko Zinematografia eta Ikus-entzunezko Eskolan. 2001ean, muntatzaile gisa hasi zen lanean, eta 20 film baino gehiagotan egin zuen lan, besteak beste, Pablo Berger zuzendariaren Blancanieves filmean. 2012ko muntaia onenaren Goya sarirako izendatu zuten. Laster, lan hori zuzendaritzarekin batera egin zuen, eta hainbat film labur eta bideoklip filmatu zituen. 2013an bere lehen film luzea zuzendu zuen, La herida, eta Donostia Zinemaldian parte hartzeko aukeratu zuten. Epaimahaiaren sari berezia jaso zuen, eta Francok zuzendari berri onenaren Goya saria ere eskuratu zuen.
Irakaskuntzan ere lan egiten du, Muntaia espezialitateko burua da Madrilgo ECAMen, eta Bartzelonako ESCACekin eta Kubako EICTVrekin kolaboratzen du.

## Filmografia zuzendari gisa
### Luzemetraiak

* La herida (2013)
* Morir (2017)
* La consagración de la primavera (2022)

### Laburmetraiak

* Mensajes de voz (2007)
* The end (2008)
* Tu(a)mor (2009)
* Les variations Dielman (2010)
* Room (2011)
* La media vuelta (2012)
* El lugar adecuado 2016)

### Bideoklipak

* Vetusta Morla - Lo que te hace grande
* Javier Corcobado - Te estoy queriendo tanto
* Javier Corcobado - Losing touch with my mind
* Vetusta Morla - El hombre del saco
* Vetusta Morla - Fuego
* Vetusta Morla - Deséame suerte

## Filmografia zinema-editore gisa

* Viaje al cuarto de una madre (2018)
* Las altas presiones
* Alacrán enamorado (2013)
* 10.000 noches en ninguna parte (2012)
* Blancanieves (2012)
* No tengas miedo (2011)
* El idioma imposible (2010)
* Bon appétit (2009)
* Déjate caer (2007)
* Aparecidos (2007)
* Cargo (2006)
* Esquizo (2006)
* Nordeste (2005)
* Goodbye, America, an Al Lewis portrait (2005)
* 15 días contigo (2005)
* A esteticista (2004)
* Polígono sur (2003)
* Peor imposible (2002)
* Canícula (2002)
* Cuatro puntos cardinales (2002)
* Portman, a la sombra de Roberto (2001)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16567058
# Franco Cristaldi

Franco Cristaldi (Turin, Italia, 1924ko urriaren 3a - Montecarlo, Monako, 1992ko uztailaren 1a) italiar zinema-zuzendari eta produktorea izan zen.

## Biografia

1952an, Vides produkzio-etxea sortu zuen, Italian izar berriak aurkitu eta kalitatezko zinema bultzatzeko. Claudia Cardinale izan zen berak aurkitutako izar haietako bat. Harekin ezkondu zen, eta film hauetan zuzendu zuen, besteak beste: Audace colpo dei soliti ignoti (1959), Gli indiferenti (1963) eta La tenda rossa (1969).
Zuzendari ezagunek zuzendutako hainbat film ere ekoiztu zituen: Luchino Viscontiren Le notti bianche (1957); Gillo Pontecorvoren Kapó (1959) eta Operación Ogro (1979); Francesco Rosiren Salvatore Giuliano (1962), Il caso Mattei (1971), Lucky Luciano (1973) eta Cristo si è fermato a Eboli (1979), etab.
Atzerriko film onenarentzako Oscar saria eman zioten behin baino gehiagotan: Pietro Germiren Divorzio all´italiana (1961), Federico Felliniren Amarcord (1973) eta Giuseppe Tornatoreren Cinema Paradiso (1990) filmengatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2713078
* Multimedia: Franco Cristaldi / Q2713078
# Franco Donatoni

Franco Donatoni (Verona, Italia, 1927ko ekainaren 9a - Milan, Italia, 2000ko abuztuaren 17a) italiar musikagilea izan zen.

## Biografia

Milan, Bolonia eta Erromako Kontserbatorioetan Musika ikasketak egin ondoren, Bruno Madernaren eskolak hartu zituen Darmstadten eta Anton Webernen serialismoak eragindako partiturak idatzi zituen (Quartetto II, 1958). Bere teknika gozatu ondoren, era askotako lanak egin zituen: For Grilly (1960), Puppenspiel (1961), Per Orchestra (1962), Tema (1981).
1964. urtetik aurrera lehengo lanetako materialetik eta beste zenbait musikagileren lanetatik abiatuta egin zituen bere lanak: Puppenspiel 2 (1965), Etwas ruhiger im Ausdruck (1967), Souvenir (1967). 1953. urtetik aurrera, bestalde, pedagogo-lana ere egin zuen, eta Konposizioko eskolak eman zituen Milanen eta Turinen, eta 1970. urteaz geroztik Sienako Chigiana Akademian.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q550236
* Multimedia: Franco Donatoni / Q550236
# Franco Escamilla

Franco Javier Escamilla (Cuautla, 1981eko apirilaren 29a) mexikar umorista, Bikoizketa-aktorea, musikaria, filantropoa, freestylerra eta enpresaburua da, La Diablo Squad taldearen sortzailea. Lobo López bezala ezagutzen da estilo libreko borroketan.

## Biografia

Cuautlan, Morelosen, jaio zen 1981eko apirilaren 29an. 1997ko abuztuaren 1ean bere gurasoak banandu ondoren, amarekin Monterrey-ra (Nuevo León) joan behar izan zuen gitarra batekin eta arroparekin bakarrik 15 egunetarako. Monterreyko Goi Mailako Musika eta Dantza Eskolan (ESMDM) ikasi zuen 3 urte eta erdiz, Kriminologiako ikasketa oso laburrez gain
Umorista izan aurretik, hainbat lan izan zituen. Zerbitzari, frestyler, sakristau, hanburgesa saltzaile, barbakoa egile eta abeslari ibiltaria lan egiten zuen.

## Ibilbidea

Batez ere, amaieran abesten dituen umorezko ikuskizunengatik da ezaguna. Mexikoko Errepublika osoan eta Latinoamerikan zehar jo du, baita bere «Por la Anecdota» biraren «Mundu Bira» hasi ere, Amerikako Estatu Batuetan eta Europan aurkezpenak baieztatuta, Japoniara eta Australiara egindako bidaiak barne. Bira horrek agortutako gauak ekarri zituen Los Angelesen, Londresen, Parisen, Bartzelonan, Tokion eta abarrren.
Bere ospeak Auditorium Nazionalean agertu zen lehen komediante bihurtu zuen, eta Mexikoko beste areto garrantzitsu batzuetan, hala nola Arena Mexiko Hirian, 2020ko otsailean New Yorkeko Carnegie Hall-en agertu zen lehen komediante latinoa bihurtu zen, Gabriel Iglesiasekin batera Staples Center-en ingelesez aurkezpen txiki bat egiteaz gain, Mexikoko eta Latinoamerikako Stand up Comedyko ordezkari handienetako bat bezala katapultatuz.
Hiru berezitasun ditu: "Comediantes del mundo", "Por la Anécdota" eta "Bienvenido al Mundo" Netflix streaming plataformaren barruan.

## Erreferentziak

* ↑ «Biografía de Franco Escamilla» BuenaMusica.
* ↑ Estos trabajos tuvo Franco Escamilla antes de ser famoso. .
* ↑ Franco Escamilla Payaso Tour. .
* ↑ «Franco Escamilla concluirá gira 2016 en el Auditorio Nacional» Publimetro México.
* ↑ https://amp.milenio.com/espectaculos/franco-escamilla-comediante-latino-carnegie}}%5B%5D
* ↑ Netflix estrenará documental del comediante y músico Franco Escamilla. 2 de junio de 2018.

## Kanpo estekak

* Franco Escamilla YouTube kanala
* Datuak: Q29405052
# Franco Corelli

Franco Corelli, jaiotza-izenez Dario Corelli (Ancona, Markak, Italia, 1921eko apirilaren 8a - Milan, 2003ko urriaren 29a) italiar tenorra izan zen.

## Biografia

De Sabata orkestra-zuzendariak animaturik, adinez nahiko heldua zela sartu zen kantagintzaren munduan. Milanen musika-ikasketak egin ondoren, lehen aldiz 1951n abestu zuen, Carmen operan. Mario Del Monacoren ordezkapen-lanak egiten hasi zen, eta hark kantatzeari utzi zionean, haren lekua hartu zuen Milango Scalan eta New Yorkeko Metropolitan Opera Housen.
Giulini, Seraphin, Von Karajan eta Erede zuzendari handiekin eta bel canto-ko urrezko garaiko kantari nagusiekin abestu zuen, batez ere Maria Callasekin. Besteak beste, ondorengo operak kantatu zituen: Verdiren Aida, Il trovatore, Ernani eta La forza del destino; Pucciniren Tosca, Manon Lescaut eta Turandot; Bizeten Carmen; Belliniren Norma, eta verismoko lan guztiak.
1974an hartu zuen erretiroa, eta 1991 eta 1992an, Italiako Giuseppe Verdi eta Espainiako Francesc Viñas izeneko lehiaketetan epaimahaikide izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q313831
# Franco Basaglia

Franco Basaglia (Venezia, 1924ko martxoaren 11 - ibidem, 1980ko abuztuaren 29a) psikiatra italiarra izan zen.
Goriziako, Colornoko (Padua) eta Triesteko ospitale psikiatrikoetako zuzendaria, sendabide berri ezohikoak erabili zituen, ospitale psikiatrikoen ingurunea aldatuz eta terapia-taldeak sortuz, gaixo psikikoak beti barneratuak izatera behartu gabe, familian eta gizartean txertatzea lortu nahian. Basagliak gaixotasun psikikoaz zuen ikusmoldea zela eta, kritika eta eztabaida gogorrak sortu arren, haren proposamena onartua izan zen azkenik. Hala, gaixo psikikoei gainerako hiritarren eskubide berak ematen zizkien lege bat onartu zuen Italiako parlamentuak 1978an. Basagliaren zenbait lan: Instituzio ukatua (1968), F. Ongarorekin batera; Psikiatria instituzionalari buruzko oharrak (1969); Gehiengo baztertua (1971); Bake kriminalak (1973).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q929630
* Multimedia: Franco Basaglia / Q929630
# Franco Maria Malfatti

Franco Maria Malfatti (Erroma, 1927ko ekainaren 13a - ibidem, 1991ko abenduaren 10a) italiar politikaria izan zen.
Kristau-demokraziako kide izan zen eta 1958an diputatu hautatu zuten. 1970etik 1972ra Europako Batzordeko hirugarren lehendakaria izan zen. Ondoren, Hezkuntza (1973-78), Finantza (1978-79) eta Kanpo Arazoetako (1979-80) ministro izan zen. 1980an Europako Parlamentuko Italiako ordezkaritzaren burua izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q469478
* Multimedia: Franco Maria Malfatti / Q469478
# Foronda jauregia

    Artikulu hau Zumaiako etxeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Foronda (argipena)».
Foronda jauregia Gipuzkoako Urola Kosta eskualdeko Zumaia udalerrian dagoen jauregi bat da. Muino batean kokatua dago eta dorrean Ikurrina zintzilikatua izan ohi du.

## Historia

XX. mendearen hasieran Forondako Markesaren udako bizitoki izateko eraikia izan zen. Juan Jose Gurrutxagak Eibarko udal-arkitektoak diseinatu zuen. Estilo eklektikoak jauregiari Erdi Aroko gazteluaren itxura ematen dio, XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran nobleziak eta burgesia berriak gogoko zuen estiloaren adibide garbia da.

## Kanpo estekak

* Baleike aldizkaria 334. zenbakia
* Datuak: Q20493007
* Multimedia: Foronda jauregia / Q20493007
# Forotic

Forotic Errumaniako udalerri bat da, Caraș-Severin konderrian. 1.488 biztanle ditu, 100 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Forotic $^{(en)}$ Brezon $^{(en)}$ Comorâște $^{(en)}$ Surducu Mare $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12724768
# Foronda (argipena)

Foronda izenak hainbat adiera du:
* Foronda, Arabako herria. Eta honi lotuta:
* Forondako Atea, tranbia geltoki bat Gasteizen.
* Forondako aireportua, ofizialki Gasteiz-Foronda aireportua.
Beste toponimo batzuk:
* Artatza Foronda, Gasteizko udalerriko herria.
* Antezana Foronda, Gasteizko udalerriko herria, euskaraz zuzen Andetxa.
* Foronda jauregia, Zumaiako jauregi bat.
Euskal toponimiatik eratorritako beste hainbat deitura bezala, euskal abizena da Foronda, adibidez pertsoba hauena:
* Valentin Foronda, Ilustrazioko ekonomialari arabarra.
* Ana María de Foronda (1910-1990), idazle kanariarra.
* Pituka de Foronda (1918–1999), aktore espainiar-mexikarra.
# Foroneo

Greziar mitologian Foroneo (antzinako grezieraz: Φορωνεύς), Peloponesoko errege bat zen, Inako ozeanida eta Meliaren semea.
Herrialdeko biztanleak bildu eta zibilizatu zituen, ordura arte basatiak eta noraezean zebiltzanak, sua nola egin erakutsi zien (Prometeok lapurtu ondoren deskubritu zuen lehen gizona izan zen), Heraren gurtzan sartu zituen, eta eurentzat, Foronea hiria eraiki zuen, bere bilobak Argos bezala bataiatuko zuena.
Hiri bat eraiki zuen lehen gizona izan zen, eta Zeusek beste gizaki batzuen errege izateko baimena eman zion jainkoekin hain pietatetsua izateagatik, bereziki Herarekin, nori tenplu bat eraiki zion. Foroneoren erregealdian izan zen Hermesek gizakiei hizkuntza ezberdinak irakatsi zizkien garaia, ordura arte amankomuneko hizkuntza bat hitz egin baitzuten. Baina honegatik, Eris (ika-mika), hilkorren artean bizitzen jarri zen, nazio ezberdinetan banatuz.
Laodize edo Zerdo lamiarekin ezkondu zen, norekin Niobe, Apis eta Kar izan zituen, nortzuri, beste egile batzuk, Apolodoro eta Paterniok bezala, Lirko eta Ktonia gehitzen dizkieten. Likaon, Esparton eta Europsen aitatasuna ere ematen zaio.
Euripidesek, baina, bi emazte ematen dizkio: lehenarekin, Peito izenekoa, Egialeo eta Apiaren aita izan zen, eta bigarrenarekin, Europa, Niobe izan zuen. Helanikok, hiru seme izan zituela dio (Pelasgo. Iaso eta Agenor), erresuma banatu zutena euren aita hil zenean.
Pliniok, Greziako erregerik zaharrenaren titulua ematen zion, egile jakinik gabeko olerki batek, Foronides izenburukoa hilkorren aita deitzen duen bitartean.
Beragatik, Argoseko biztanleek orokorrean, eta, bereziki, Anfiarao eta Adrastok, Foroneidak epitetoa jaso zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q649624
# Forondako Ateko geltokia

linea (Gasteizko tranbia) :
Forondako Atea Gasteizko tranbia geltokia da, Arabako Gasteiz hiriburuko Arriaga auzoan kokatuta dagoena, izen berdineko Forondako atea kalean.
Geltokia Euskotren Tranbiak operatzen zu eta 2009ko uztailaren 10a inauguratu zen.

## Historia

2009ko uztailaren 10a ireki zen, Gasteizko tranbiaren Honduras eta Arriagako adarrak inauguratzearekin batera, alegia, Honduras eta Kañabenta geltokien arteko tartea.
Tranbiaren hegoaldeko luzapen lanak zirela eta geralekua itxiarazi zen 2019ko abuztuaren 12tik urte bereko irailaren 1.ra arte. Egun horien artean Angulemako geltokia eta Floridaren arteko tranbia adarraren lotura gauzatu zen.
Epealdi berean, geralekua egokitu zen Euskotren Tranbiak Gasteizko tranbiarentzako eskatutako 44 metro luze diren tranbia unitate berriak jaso ahal izateko. Hala, markesinen albo baikotzean 1,8 metroko igarobide librea utzi da, bloke teknikoak birkokatuz eta markesinaren gainerako elementuak egokituz, eta nasak luzatu dira.

## Sarbideak

Forondako Atea kalea, 33

## Geltokia

* Alboko nasa, jaitsiera eskuinetik
* ←    Honduras eta Floridaraino
* Gernikako Arbola eta Abetxukoraino →
* Alboko nasa, jaitsiera eskuinetik

## Konexioak

TUVISA - Forondako Atea 35 :
| Jatorria | Aurrekoa | Linea | Hurrengoa | Norakoa |
| Donostia 25 | Donostia 11 | L4 | Intermodal | Iruña Veleia / Oion |
TUVISA - Forondako Atea 24 :
| Jatorria | Aurrekoa | Linea | Hurrengoa | Norakoa |
| Iruña Veleia / Oion | Intermodal | L4 | Forondako Atea 44 | Donostia 25 |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Parlamento será parada final del tranvía desde el 12 de agosto. Noticias de Alava» Noticias de Álava (Noiz kontsultatua: 2019-09-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Hoy, Gasteiz. (2020-02-14). «Vitoria estrena la ampliación del tranvía y espera a los trenes extralargos» Gasteiz Hoy (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).
* ↑ Irekia. «Irekia - Vitoria-Gasteizko tranbiaren hegoaldeko luzapenaren lanek behin betiko faseari ekingo diote» www.irekia.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2019-09-01).

## Ikus, gainera

* Arriaga-Lakua
* Gasteiz
* Gasteizko tranbia
* Euskotren Tranbia
* Euskal Trenbide Sarea

## Kanpo estekak

* Gasteizko tranbiaren webgunea
* Datuak: Q4321557
* Multimedia: Forondako Atea-Portal de Foronda tram stop / Q4321557
# Forondako zubia

Forondako zubia Arabako izen bereko herrian dagoen zubia da, Zalla ibaia zeharkatzen duena. Zubiak hiru zubi-begi ditu eta gainetik A-3606 errepidea igarotzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila. Kultura Ondarea: Forondako zubia. (Noiz kontsultatua: 2018-09-19).
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 166. arauaː Euskal Herriko ibaiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56669262