OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Erromatar-Persiar gerrak

Erromatar-Persiar gerrak, - Erromatar-Iraniar gerrak, Erromatar-Sasandar gerrak edo Bizantziar-Sasandar gerrak bezala ezagunak ere -, III. eta VII. mendeetan Erromatar Inperioak, -gero Bizantziar Inperioa-, Sasandar Inperioarekin izandako gatazka militarrak izan ziren. Ia etengabe borrokatu ziren aldi horretan, nahiz eta aldi luzeak egon ziren elkarrekin modu baketsuan (batez ere V. mendean). Erromatar eta pertsiar gerretako baliabideen gastua handia izan zen bi inperioentzat.
Gatazkak III. mendean hasi ziren, Sasandar Inperioaren sorrerarekin, eta Heraklio enperadorearen kanpaina garailearekin amaitu ziren, 628-630ean.Operazio militarrak bereziki gogorrak izan ziren Xapur I.aren garaian (240/242-272), Xapur II.aren garaian (309-379), Kosroes I.aren garaian (531-579) eta Kosroes II.aren garaian (590-628). Erasoak erromatarren zein persiarren aldekoak izan ziren. Bizantzio eta Persiaren arteko azkeneko gerrarik handienaren ondoren (603-628) bi potentziak, agortuak, islamaren hedapenaren biktima izan ziren, Sasandar Inperioa erabat suntsitu eta Bizantziar Inperioaren ekialdeko probintziez jabetu zelarik. Gertaera honek Antzinaroaren amaiera adierazten du.

## Gorgan Harresi Handia

'Suge Gorria' izenez ezaguna bere adreiluen koloreagatik, Gorgango Harresi Handia munduko defentsa-eraikinik luzeenetakoa da, ingeniaritza-lan sofistikatua eta sasanidar garaiko sekretu asko gordetzen dituena. Momentuz, 200 kilometroko tartea identifikatu dute arkeologoek. Erromatar edozein harresi baino luzeagoa eta Txinako Harresi Handia baino mila urte lehenago eraikia. Iturri historikoek diotenez, Gorgango harresiak 300 kilometroko luzera zuen, Kaspiar itsasoan hasten zen eta Merv hiriraino jarraitzen zuen (Turkmenistanen).
* Bizantziar eta Sasandar Inperioak (600)
* Erromatarren eta sasandarren arteko mugak
* Merv hiria
* Gorganko Harresi Handia
* Gorganko Harresi Handia
* Gorganko Harresi Handia
* Gorganko Harresi Handia
* Sasandar platera
* Sasandar emakumea
* Bizantziar moneta

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Blasco, Gonzalo Soriano. (2020-05-29). «Heraclio: la Guerra Romano Sasánida - Archivos de la Historia» Archivos de la Historia | Tu página de divulgación (Noiz kontsultatua: 2022-01-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Guerra bizantino-sasánida» Google Arts & Culture (Noiz kontsultatua: 2022-01-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) Chica, José Soto. (2010). Bizantinos, sasánidas y musulmanes. El fin del mundo antiguo y el inicio de la Edad Media en oriente. 565-642. Universidad de Granada (Noiz kontsultatua: 2022-01-02).
* ↑ «La enigmática gran muralla que protegía el Imperio Persa» www.publico.es (Noiz kontsultatua: 2022-01-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) Gh, Akbar. «Muros defensivos de Gorgan - Cultura de Irán» Iran Cultura (Noiz kontsultatua: 2022-01-02).

## Kanpo estekak

* Los persas emplearon las primeras armas químicas en el siglo III (El País, 2009)
* El Imperio Persa Sasánida. De la lucha con Roma, a la derrota frente al Islam.(Bideoa, 2017)
* Datuak: Q500409
* Multimedia: Persian-Roman wars / Q500409
# Erromantze (argipena)

Erromantze terminoa hurrengoetan aurkitu daiteke:
* Hizkuntzalaritza:
** Hizkuntza erromantzeak edo neolatindarrak: latin arruntetik datozen hizkuntzak;
** Judu-erromantze hizkuntzak: erromantze hizkuntzetan eratorritako judu-hizkuntzak;
** Nafar erromantzea: Nafarroako hego eta ekialdean mintzatzen zen nafar-aragoieraren aldaera edo dialektoa;
* Literatura generoak:
** Erromantze (poesia): "erromantze" deitzen den konbinazio metrikoa baliatuz egindako poema;
** Erromantze (narrazioa): gaurko literaturan, fikziozko kontakizuna, normalean prosan, irudimenezko mundu bat aurkezten duena;
# Erromantze (poesia)

Erromantzea hain zuzen ere "erromantze" deitzen den konbinazio metrikoa baliatuz egindako poema da, Espainiako, Portugaleko eta Hispanoamerikako literaturaren bereizgarrietako bat. Ez da nahasi behar "erromantzea" deitzen den azpigenero narratiboarekin.
Erromantzea ahozko tradizioaren barruan kokatzen da. XV. mendean jendarteratu zen gehien, eta orduan jaso ziren lehendabizikoz idatziz "erromantze bilduma" deitutako bildumetan. Erromantzeak normalean poema narratiboak dira, gai askotakoak, orduko garaian garaiko eta lekuan lekuko herri-gustuen arabera. Batzuetan deklamatzen dira, bestetan kantatzen, eta bestetan kantua eta deklamazioa tartekatuz antzezten dira.
Erromantzearen tradizio bertsuan kokatzen dira euskal baladak ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15141535
* Multimedia: Romance (poetry) / Q15141535
# Elim (Pennsylvania)

Elim Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cambria konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 3.364 biztanle ditu, 5,245671 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Cambria konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1134194
# Elimendi

Elimendi, Nafarroako mendi bat da, Andiako mendilerroan dagoena, 1133 metroko garaiera duena. Artesa izena ere eman izan zitzaion garai batean baina Euskaltzaindiak eta Euskal Mendizale Federazioak lehena baino ez dute hobetsi. Bigarren izena azpil forma berezi bat duelako ematen zaio. Bere formak sumendi bat ere gogorarazten du.

## Abiapuntuak

Aukeretako bat, Infernuko Labarra igotzea da, Iturgoienetik, San Adriango ermitatik igaroz, Ingiriaraino heltzeko, eta, hemendik, tontorrera zuzen joateko. Bidezidorrak landaretza artean galtzen dira, eta, beraz, labar hauek esploratzeko, iparrorratza erabiltzea ezinbestekoa da, baita eguraldi onarekin ere.
Aurreko aukera gomendagarriena den arren, ibilbide errazenak Argiñanotik, Bidaurretik eta Amunarriztik abiatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren hobespenak.

## Kanpo estekak

* euskal-herria.org webgunean
* Datuak: Q12256723
* Multimedia: Elimendi / Q12256723
# Elikatzeko eskubide

Elikadurarako eskubidea giza eskubidea da, pertsonek duintasunez elikatzeko duten eskubidea babesten duena. Horrek esan nahi du nahikoa elikagai daudela eskura, pertsonek horiek eskuratzeko bitartekoak dituztela eta pertsonen behar dietetikoak egoki asetzen dituztela​ . Elikadurarako eskubideak gizaki guztiek goserik, elikadura-segurtasunik eza eta malnutriziorik ez izateko duten eskubidea babesten du. Elikatzeko eskubideak ez du esan nahi gobernuek elikagaiak doan eman behar dizkietenik nahi duten guztiei, ezta elikatzeko eskubidea ere.​ ​
Hala ere, pertsonek ez badute jakiak eskuratzeko eskubiderik beren kontroletik kanpo dauden arrazoiengatik, adibidez, gerra-garaian edo hondamendi naturalen ondoren atxilotuta daudelako, zuzenbideak eskatzen du gobernuak elikagaiak zuzenean ematea.
Eskubide hori Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Nazioarteko Itunetik eratorria da​. Ituna sinatu duten estatuek eskura dituzten baliabideak ahalik eta gehien erabiltzea erabaki dute, elikadura egokirako eskubidea arian-arian gauzatzeko, bai nazioan, bai nazioartean. Guztira 106 herrialdetan, elikatzeko eskubidea hainbat eratako moldaketa konstituzionalen bidez aplika daiteke, edo, bestela, nazioarteko hainbat itunen bidez zuzenean aplika daiteke; hitzarmen horietan, elikatzeko eskubidea babesten da.

## Erreferentziak

* 1 2 Ziegler, Jean. (2012). Right to Food. Website of the former Special Rapporteu. .
* ↑ Special Rapporteur on the Right to Food. Website of the United Nations.
* 1 2 Knuth, Lidija. (2011). Constitutional and Legal Protection of the Right to Food around the World. Food and Agriculture Organization of the United Nations.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25616
# Elikatze-iturri kapazitibo

Elikatze-iturri kapazitiboa elikatze-iturri mota bat da, non, sareko tentsioa tentsio baxuago batera murrizteko kondentsadore baten erreaktantzia kapazitiboa erabiltzen duen. Elikatze-iturri hauek bi muga garrantzitsu dituzte: lehenengoa, kondentsadorearen ezaugarriak direla-eta, potentzia baxuko aplikazioetarako soilik erabil daitezke. Eta bigarrena, isolamendu elektrikorik ez dutenez, zirkuitua kapsulatua egon behar da pertsonekin zuzeneko kontaktua saihesteko.
Elikatze-iturri kapazitiboek normalean potentzia-faktore baxua izaten dute.
Kapazitantziaren egoera-ekuazioaren arabera, non ${\displaystyle I_{c}=C{\frac {\mathrm {d} V}{\mathrm {d} t}}}$, korrontea mugatuta dago: 1 A-ra farad bakoitzeko, volt-rms bakoitzeko, radian bakoitzeko (faseko). Edo ${\displaystyle 2\pi }$ A-ra, farad bakoitzeko, volt-rms eta hertz bakoitzeko.

## Egitura

Potentzia-iturri kapazitibo batek artezgailua eta iragazkia izan ohi ditu tentsio alterno murriztutik korronte zuzena lortzeko.
Elikatze-iturri kapazitibo batek C1 kondentsadore bat du, zeinak bere erreaktantziarengatik D1 zubi arteztzailetik igarotzen den korrontea mugatzen duen. R1 erresistentzia ere seriean konektatuta du, horren helburua kommutazio-eragiketetan dauden puntako tentsioetatik babestea izango da. Beste kondentsadore bat (C2) ere badu; kasu honetan elektrolitikoa izango da, horren betebeharra kommutazio eragiketetan DC tentsioa eta gailur-korronteak leuntzea izango da. Azkenik, tentsio-erorketa baxuko erregulatzaile bat dago, R3 korrontea mugatzeko erresistentzia batez eta IC1 erregulatzaile lineal batez osatuta. Tentsioaren egonkortasuna oso garrantzitsua ez den kasuetan Zener diodoa erabil daiteke erregulatzaile gisa. Horrek, aurreko eskeman tentsio-zatitzaile erresistente gisa erabiltzen diren R4 eta R5-a ezabatuko lituzke.

## Adibidea

Diagramako adibidean dagoen kondentsadorea, 330 nF-ko kondentsadore bategatik aldatuz, 20 mA-ko korrontea eman dezakegu. Korronte horrek 48 LED zuri (adibidez, 3,1 V / 20 mA / 20.000 mcd) elikatzeko aukera ematen du, seriean konektatuta hornitzen direnak. 50 Hz-tan, 1,2 μF-ko kondentsadoreak 2,653 kOhm-eko erreaktantzia du. Ohm-en legearen arabera, korrontea 240 V/2653 Ω = 90 mA-ra mugatzen da, tentsioa eta maiztasuna konstante mantentzen direla suposatuz. LEDak paraleloan daude 10 μF iragazte elektrolitikoko kondentsadorearekin. 12 LED dituzten lau adarrek, hogeina miliampere inguru kontsumitzen dute bakoitzak. Diodoek tentsioa 40 V ingurura mugatzen dute adar bakoitzeko. Zirkuitua isolamendu galbanikorik gabe sarera zuzenean konektatuta dagoenez, etengailu diferentzial bat dago, LED lanpara mota hori erabiltzen duen edozein zirkuitu babesteko.

## Erreferentziak

* ↑ «Kondensatornetzteil - Kondensator-Netzteil (Kondensator statt Trafo - X2-Kondensator, Y2-Kondensator)» www.elektronik-kompendium.de (Noiz kontsultatua: 2021-11-18).

## Ikus, gainera

* Elikatze-iturria
* LED

## Kanpo estekak

* http://histo.cat/1/Microchip-00954a.pdf
* https://web.archive.org/web/20130320160814/http://www.wima.de/DE/metallizedpulse.htm
* Datuak: Q116391
* Multimedia: Capacitive power supply / Q116391
# Eliminazio-erreakzio

Eliminazioa konposatu organiko baten atomo-kopurua gutxiagotzen duen erreakzioa da, gehienetan bi erradikal monobalente galduz gertatzen dena, eta konposatu asegabeak lortzeko erabiltzen dena. Hainbat eliminazio-mota daude, eta adizioaren alderantzizkoa da.

## Erreakziobideak

Bi erreakziobide edo erreakzio-mekanismo nagusiri jarraitzen zaizkio eliminazio-erreakzioaak: E1 edo E2.

### E2 erreakziobidea

E2 erreakziobidean base sendo batek protoi bat erauzten du karbono-atomo jakin batetik eta aldi berean ß posizioan, hots, ondoz ondoko atomoari lotuta, dagoen taldea aterarazten du asegabetasuna sortuaz (lotura bikoitza).
Oro har, tenperatura altuak, basikotasun handia, substratuaren edo basearen eragozpen esteriko handiak alde ditu erreakziobide honek. Halaber, erreakzio estereoespezifikoa da. Baseak amina tertziarioak, azetatoak eta hidroxiloak izaten dira. Oso tipikoa da alkil haluroetan eta beste alkilo-deribatuetan irteera talde egokia badute.

### E1 erreakziobidea

E1 erreakziobidea alkilo-deribatu sekundarioek eta tertziarioek izaten dute bi etapatan gertatzen delarik. Lehenean, funtzio-taldea ateratzen da, karbokatioi bat eratzen delarik eta, gero, ß posizioko protoia galtzen da lotura bikoitza eratuz. Ez du sintesi-interes handirik emaitzen kontrola zaila delako. Alkoholen deshidratazio azidoan bakarrik du interesen bat.

### Emaitzen kontrola

Substratu asimetrikoetan, hots, ß posizioko hidrogenoa karbono batean baino gehiagotan fortuna daitekeenean, hainbat alkeno eratzeko arriskua dago.
E2 erreakziobidearen kasuan Saytzev-en arauari jarraitzen zaio oztopo esteriko adierazgarriak ez badaude eta substratuak eta baseak adarrik ez badute. Kasu horretan ordezkatuen dagoen alkenoa eratzen da nagusiki: egonkorrena alegia. Oztopo esterikoak handitzen direnean, ordea, Hofmann-en araua aplikatzen da, ordezkapen-mailarik txikiena duen alkenoa eratzen da, egonkortasunik txikiena duena hain justu. Bi kasuotan arrazoia zinetikoa da, erreakzioak trantsizio-energiarik txikiena duen egora lehenesten duelako.
E1ek Saytzev-en arauari jarraitzen zaio normalean.

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-17).
* ↑ Basterretxea, Francisco; Zabala, Gorka; Mijangos, Fernando; Izurieta, Itziar; Etxeberria, Nestor & Martinez de Marigorta,, Edorta. (1999). Kimika orokorra. UEU, 599 or. ISBN 84-86967-71-6..
* 1 2 Mestres Quadreny, Ramon. (1980). Kimika organikoa: konposatu organikoen erreakzioak eta egitura. UEU, 153-159 or..
* ↑ Anakabe, Eneritz & Arrasate, Sonia, Sonia. (2013). Kimika organikoa. EHU, 28 or. ISBN 978-84-9860-672-0..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q725979
* Multimedia: Elimination reactions / Q725979
# Elim (Anglesey)

Elim, Galesko udalerri txiki bat da, Anglesey uhartean. Llanddeusant udalerritik 1,6 kilometro hego-ekialdera dago, eta Llyn Alaw aintziratik 4,8 kilometro hego-mendebaldera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5361025
* Multimedia: Elim, Anglesey / Q5361025
# Elimelech Lizhenskekoa

Elimelech Lizhenskekoa (jaiotza izena Elimelech Weisblum, Tykocin, Poloniako Erresuma, 1717 – Leżajsk, 1787ko martxoaren 11) irakasle judua izan zen, hasidismoren aitzindaria.
Tow Baerren ikaslea izan zen. Baer hil ondoren Lizhenskera joan zen, eta geroztik, hiri hori hasidismoaren gune nagusi bilakatu zen. Elimelechek aitzindaritzat zuen bere burua; zaddikaren edo aitzindariaren garrantzia azpimarratu zuen, Jainkoaren eta herritarren arteko zubia zelakoan. Haren ustez, aginte osoa izan behar zuen bai espirituarekin zerikusia zuten gauzetan, baita bizitzaren beste alor guztietan ere. Zaddik delakoa goiko mundukoa bada ere, jendea salbatzera jaisten da Lurrera. Bere ideiak No´an Elimelekh lanean daude bilduta.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1329488
* Multimedia: Elimelech of Lizhensk / Q1329488
# Escape from New York

Escape from New York (euskaraz New Yorketik Ihesi) 1981eko John Carpenter estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Nick Castle gidoigilearekin batera idatzi zuen zientzia-fikziozko filma bat da. Kurt Russell, Lee Van Cleef, Ernest Borgnine, Donald Pleasence, Isaac Hayes, Harry Dean Stanton, Adrienne Barbeau eta Tom Atkins aktoreek antzeztu zuten.
Denborarekin kultuzko filma bilakatu zen. 1996an Escape from L.A. (Los Angelesetik Ihesi) izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1997. urtea. Gaizkile talde erradikal batek AEBtako presidentearen hegazkina eta berau ere (Donald Pleasence) bahitu berri ditu, baina bizirik ateratzea lortu eta New York hiri arriskutsuko kaleetan barna bakar-bakarrik bere kaxa ibili beharko du, bertan, segurtasun goreneko presondegia bilakatu den Manhattan eremua dago. Agintariak presidentea hil ez dezaten ohiko erreskate jendetsua burutzeko ezindurik daudenez, hura erreskatatzeko gizon bakar bat bidaltzea erabaki da. Hautatutako gizona "Suge" Plissken da (Kurt Russell), denek hiltzat jotzen zuten preso ezaguna.

## Aktoreak

* Kurt Russell: Snake Plissken
* Lee Van Cleef: Bob Hauk
* Ernest Borgnine: Cabbie
* Donald Pleasence: AEBtako presidentea
* Isaac Hayes: New Yorkeko dukea
* Harry Dean Stanton: Harold "Burmuin" Hellman
* Adrienne Barbeau: Maggie
* Tom Atkins: Rehme
* Charles Cyphers: AEBtako estatu idazkaria
* Joe Unger: Taylor (ezabatutako eszenak bakarrik)
* Frank Doubleday: Romero
* John Strobel: Cronenberg
* Season Hubley: Chock Full o' Nuts kafetegiko neska
* Ox Baker: Slag, borrokalaria
* Debra Hill: konputagailuaren ahotsa (krediturik gabe)
* Jamie Lee Curtis: filmaren hasierako narratzailea (krediturik gabe)

## Ikus gainera

* Escape from L.A. (1996, "Los Angelestik Ihesi")

## Kanpo estekak

* Escape from New York filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. youtube.com (Ingelesez)
* Escape from New York filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q403033
# Escanaba (Michigan)

Escanaba Michigango hiri bat da. Delta konderrian kokatua dago. 2010ean 12.616 biztanle zituen, 33,35 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Delta konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1022872
* Multimedia: Escanaba, Michigan / Q1022872
# Escandinaviar herrialdeak (TRAM Alacant)

Paises Escandinavos Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, Alacant udalerrian dagoena.

## Kokapena

TRAM Alacant :

## Erreferentziak

* ↑ «TRAM - Lineak» www.tramalacant.es (Noiz kontsultatua: 2021-01-23).

## Ikus, gainera

* Alacantiko Burdinbide Metropolitarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16615877
# Escape from Alcatraz

Escape from Alcatraz (euskaraz: Alcatrazeko ihesa) 1979ko Don Siegel estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. J. Campbell Bruce idazlearen izen berdineko "Escape from Alcatraz" eleberrian oinarritua eta Alcatrazeko kartzelan girotua dago. Filma honetako aktore nagusiak Clint Eastwood, Patrick McGoohan eta Fred Ward izan ziren.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Frank Morris (Clint Eastwood) eta John (Fred Ward) eta Clarence Anglin (Jack Thibeau) anaien istorioa kontatzen da, hauek Alcatrazeko kartzelatik ihes egitea lortu zuten presoak izan ziren.
Thriller hotz eta itxia da, Alcatraz espetxea itxi aurreko bertako presoen bizi baldintza latzak agertzen direlarik.
Filmaren amaieran ihesak arrakasta izan zuenaren nolabaiteko zantzu bat ematen da, halere inork ez daki benetazko gertakizunetan iheslariek bizirautea lortu ote zuten, poliziak haien gorpuak San Frantziskoko badia osoan bilatzen egon izan arren, inoiz ez baizituzten topatu ahal izan.

## Aktoreak

* Clint Eastwood: Frank Morris
* Jack Thibeau: Clarence Anglin
* Fred Ward: John Anglin
* Patrick McGoohan: Alcatraz espetxeko zuzendaria
* Larry Hankin: Charlie Butts
* Paul Benjamin: English
* Frank Ronzio: Litmus
* Roberts Blossom: Chester "Doc" Dalton
* Bruce M. Fischer: Wolf Grace
* Don Michaelian: Beck

## Bitxikeriak

* Filma honetan Danny Glover aktorea estreinakoz kamera aurrean agertu zen.

## Kanpo estekak

* "Escape from Alcatraz" filmaren IMDBko fitxa (Ingelesez)
* Datuak: Q496316
# Escape (filma)

Escape 2024ko Rodrigo Cortés galiziar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
N. gizon hondatua da: badu ondo ez doan zerbait barruan. Ez du erabaki bakar bat hartu nahi, mundutik jaitsi besterik ez. Aukerak izateari utzi. Bere psikologoak ez daki nola heldu arazoari, eta arreba laguntzen saiatzen da baino ez du ezer lortzen. N.k kartzelan bizi besterik ez du nahi, eta edozer egingo du hori lortzeko. Lortuko al dute senideek gizonak gero eta delitu larriagorik ez egitea? Noraino iritsiko da epailea N.k bere asmoa ez dezan lortu?

## Aktoreak

* Mario Casas: N.
* Anna Castillo
* José Sacristán
* Josep Maria Pou
* Blanca Portillo
* Guillermo Toledo
* Juanjo Puigcorbé
* David Lorente
* Albert Pla
* José García

## Erreferentziak

* ↑ sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q119702307
# Escape from Fort Bravo

Escape from Fort Bravo (euskaraz Fort Bravoko Ihesa, Euskal Herrian Fort Bravo izenburuaz ezaguna) 1953ko John Sturges estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western film bat da. William Holden, Eleanor Parker eta John Forsythe aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila (1861-1865). 1863an, Fort Bravo hegoaldeko preso konfederatuentzako kontzetrazio-esparrua bilakatu da. Arizonako basamortuan kokatua, meskalero apatxe gerrazaleen bizilekua da. Hegoaldeko emakume baten laguntzaz (Eleanor Parker) konfederatu preso talde txiki batek bertatik ihes egitea lortuko du, baina Roper kapitain (William Holden) unionista zorrotza berak atzemateko asmoz haien atzetik abiatuko da.

## Aktoreak

* William Holden: Roper kapitaina
* Eleanor Parker: Carla Forester
* John Forsythe: John Marsh kapitaina
* William Demarest: Campbell
* William Campbell: Cabot Young
* Polly Bergen: Alice Owens
* Richard Anderson: Beecher tenientea
* Carl Benton Reid: Owens kolonela
* John Lupton: Bailey

## Kanpo estekak

* Fort Bravo filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q2492000
# Escape from L.A.

Escape from L.A. (euskaraz Los Angelestik Ihesi) 1996ko John Carpenter estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko filma bat da. Kurt Russell, Stacy Keach, Steve Buscemi, Peter Fonda, Georges Corraface eta Cliff Robertson aktoreek antzeztu zuten.
1981eko Escape from New York (New Yorketik Ihesi) kultuzko filmaren jarraipena da, hura ere Carpenterrek zuzendu eta Kurt Russellek antzeztua.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
2013, lurrikara erraldoi batek Los Angeles hiria suntsitu eta Ipar Amerikatik banandu du. "Amerika Berri Moralean", legeak obeditzen ez dituzten hiritar desatseginak (ez hitz egin, ez erre, ez bota zaborrik, ez jan haragi gorririk jan, ez dago erlijio askatasunik, ezkontzak onartuak izan behar dira...) presondegi kolonial erraldoi batean bilakatutako Los Angelesera erbesteratuak izaten dira. Presidentearen (Cliff Robertson) alaba den Utopiak (A. J. Langer), arma hilgarri bat ohostu ondoren, beretaz baliatu nahi duen Cuervo Jones (Georges Corraface) peruar iraultzaile arriskutsuarekin ihes egingo du. Hortaz, Serpiente Plissken (Kurt Russell) mertzenarioari neska erreskatatu eta arma berreskuratzeko misioaaren ardura emango diote.

## Aktoreak

* Kurt Russell: Snake Plissken
* Steve Buscemi: Stars Eddieerako mapa
* Peter Fonda: Pipeline
* Cliff Robertson: Presidenta
* Valeria Golino: Taslima
* Stacy Keach: Malloy komodoroa
* Pam Grier: Hershe Las Palmas
* Bruce Campbell: Beverly Hillsko jeneral zirujaua
* Georges Corraface: Cuervo Jones
* Michelle Forbes: Brazen
* A. J. Langer: Utopia
* Ina Romeo: Hooker
* Peter Jason: Sarjentua
* Jordan Baker: Anchor polizia
* Caroleen Feeney: Freewayko emakumea
* Paul Bartel: Kongresista
* Tom McNulty: Ofiziala
* Jeff Imada: Saigon Shadow
* Breckin Meyer: Surflaria
* Robert Carradine: Skinhead
* Shelly Desai: Cloaked Figure
* Leland Orser: Test Tube

## Ikus gainera

* Escape from New York (1981, New Yorketik Ihesi)

## Kanpo estekak

* Escape from L.A. filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q741026
# DotSCO

DotSCO ICANNi .scot interneteko goi mailako domeinu eskoziarraren sorrera eskatuko dion elkartea da, Eskoziako kultura eta hizkuntzak sustatzeko. 2005ean sortu zen.
Alex Salmond Eskoziako lehen ministroak adierazi zuen bere gobernuak eta berak .scot domeinuaren sorrera babestuko zuela.

## Ikus, gainera

Beste hizkuntza eta kulturen komunitate batzuetan ere (horien artean, euskal hizkuntza eta kulturaren komunitatea), xede berdina duten hainbat ekimen daude:
* DotCYM (Galesko bertako hizkuntza eta kulturarena)
* Point BZH (Bretainiako bertako hizkuntza eta kulturarena)
* PuntoGAL (Galiziako bertako hizkuntza eta kulturarena)
* PuntuEus (euskal hizkuntza eta kulturarena)
* PuntuLLI (Leongo bertako hizkuntza eta kulturarena)

## Erreferentziak

* ↑ dotSCO.org

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) dotSCO
* Datuak: Q937870
# Dosso del Liro

Dosso del Liro Italiako udalerri bat da. Comoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 238 biztanle ditu, 23,49 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Dosso del Lirok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gravedona ed Uniti Peglio Cama (Suitza) Grisonia Grono Livo Roveredo (GR)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47635
* Multimedia: Dosso del Liro / Q47635