OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Andrew Loomis

William Andrew Loomis (1892ko ekainaren 15a, Syracuse, New York estatua – 1959ko maiatzaren 25a), estatubatuar ilustratzaile, marrazkilari, idazle eta marrazkilaritza irakasle bat izan zen.
Aldizkarietan eta iragarkigintzan ilustratzaile gisa lan oparoa egin zuen, baina nagusiki marrazkilaritza artistikoari buruz idatzitako bere liburuengatik ezaguna da, bere irakaskuntzak maiz Loomis metodoa izendapenez ezagunak dira, eta mundu osoko marrazkilari eta ilurtzaitzaile nabarmen askorengan eragin izan dute.
* Datuak: Q506047
* Multimedia: Andrew Loomis / Q506047
# Andrew Parrott

Andrew Parrott (Walsall, Ingalaterra, 1947ko martxoaren 10a) britainiar orkestra-zuzendaria da.
1970eko hamarraldiaren hasieran, Oxfordera joan zen, XVI. eta XVII. mendeetako musika ikertzera, obren aurreneko emanaldiko interpretazio benetakoa bilatu nahian. 1973an, Taverner Choir taldea sortu zuen, eta, geroago, The Taverner Players. 1977an, BBCren Promenade kontzertuan parte hartu zuen lehenengo aldiz, Claudio Monteverdiren Bezperak gidatuz. Londresen, Johann Sebastian Bachen Meza mi minorren, Nekaldia San Mateoren arabera eta Brandeburgoko kontzertuak estreinatu zituen antzinako musika-tresnekin. Zuzendari gisa, zehaztasunagatik, hotsaren garbitasunagatik eta xehetasunetan jartzen duen arretarengatik goraipatu dute kritikariek. Musika klasikoa ez ezik, egungo musika ere landu du. Denboraldi batez, Michael Tippetten musika laguntzaile gisa aritu zen Electric Phoenix ahots-kuartetoaren emanaldietan. 1987an, Judith Weierren A Night at the Chinese Opera obraren estreinaldia gidatu zuen. 1971tik 1983ra, Emma Kirkbyrekin ezkonduta egon zen, eta disko asko grabatu zituzten elkarrekin. Ikertzaile gisa, Monteverdiren obra hobeto ezagutzen lagundu du.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q506695
* Multimedia: Andrew Parrott / Q506695
# Antipus israelita

Antipus israelita Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Medvedev-ek 1992an deskribitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Hallan, Joel Kenneth (2010eko ekainaren 6). «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Texasko Unibertsitatearen Biology Catalog A&M.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2689603
# Antipus urikkana

Antipus urikkana Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Tomov-ek 1983an deskribitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20160305011949/http://bug.tamu.edu/research/collection/hallan/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Chrysomelidae.txt

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2138593
# Antipus afghana

Antipus afghana Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Medvedev-ek 1978an deskribitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Hallan, Joel Kenneth (2010eko ekainaren 6). «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Texasko Unibertsitatearen Biology Catalog A&M.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2688191
# Antipus endrodyyoungai

Antipus endrodyyoungai Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Medvedev-ek 1989an deskribitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Hallan, Joel Kenneth (2010eko ekainaren 6). «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Texasko Unibertsitatearen Biology Catalog A&M.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2685258
# Antipus robusta

Antipus robusta Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Medvedev-ek 1993an deskribitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Hallan, Joel Kenneth (2010eko ekainaren 6). «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Texasko Unibertsitatearen Biology Catalog A&M.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2682494
# Antipus

Antipus Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena).

## Espezieak

Genero honen espezieak hauek dira:
* Antipus afghana (Medvedev, 1978)
* Antipus endrodyyoungai (Medvedev, 1989)
* Antipus filitarsis (Lacordaire, 1848)
* Antipus hebraica (Lopatin, 1996)
* Antipus israelita (Medvedev, 1992)
* Antipus jacobyi (Medvedev, 1989)
* Antipus robusta (Medvedev, 1993)
* Antipus tripartita (Medvedev, 1989)
* Antipus urikkana (Tomov, 1983)
* Antipus wittmeri (Medvedev, 1979)

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20160305011949/http://bug.tamu.edu/research/collection/hallan/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Chrysomelidae.txt

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2244848
# Antipus hebraica

Antipus hebraica Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Lopatin-ek 1996an deskribitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Hallan, Joel Kenneth (2010eko ekainaren 6). «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Texasko Unibertsitatearen Biology Catalog A&M.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2685875
# Antipus tripartita

Antipus tripartita Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Medvedev-ek 1989an deskribitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Hallan, Joel Kenneth (2010eko ekainaren 6). «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Texasko Unibertsitatearen Biology Catalog A&M.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2683286
# Antipus filitarsis

Antipus filitarsis Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Lacordaire-k 1848an deskribitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Hallan, Joel Kenneth (2010eko ekainaren 6). «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Texasko Unibertsitatearen Biology Catalog A&M.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2688680
# Antipus jacobyi

Antipus jacobyi Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Medvedev-ek 1989an deskribitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Hallan, Joel Kenneth (2010eko ekainaren 6). «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Texasko Unibertsitatearen Biology Catalog A&M.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2216260
# Andreas Prokop

Andreas Prokop edo Prokop Handia (txekieraz Prokop Veliký; 1380 aldean - Lipany, 1434ko maiatzaren 30a) hustar buruzagia izan zen.

## Biografia

Husiten matxinada gertatu zenean, Jan Žižkaren ondoan jarri zen, eta taboriten buruzagi bihurtu zen 1424an. Hungaria, Silesia, Lusazia, Misnia, Saxonia eta Frankoniaren aurkako espedizioen gidari izan zen, baina hustar moderatuen, Pragako biztanleen eta aitoren semeen laguntza galdu zuen. Haien aurka borrokatu nahi izan zuen Prokop Handiak, baina gerra galdu eta Lipanyn hil zen borrokan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q366500
* Multimedia: Prokop the Great / Q366500
# Andreas Seppi

Andreas Seppi (1984ko otsailaren 21a) italiar tenislari profesional ohia da. Banakako munduko 18. postua lortutakoa, 2013ko urtarrilaren 28an. Hiru gainazaletan titulu bat irabazi zuen lehen italiarra izan zen.
Australiako 2022ko Irekian, elkarren segidako 66. Grand Slam-ean hartu zuen parte. Momentuko 2. segidarik luzeena eta denbora osoko hirugarren luzeena Feliciano Lopezen 79-ko errekorra eta Verdascoren 67-ko segidaren ostean.
Ez zen Frantziako 2022ko Irekirako sailaktu eta, oro har, bere seggida eten zen. 2022ko Wimbledon Txapelketarako ere ez zen sailkatu. 2022an, US Open-ean parte hartu bere 67. Grand Slam-a jokatu zuen, historiako 6.a izanez marka horretara iristen.
Urriaren hasieran, erretiroa iragarri zuen Sparkassen ATP Challenger-a jokatu eta gero, Ortisei hirian. Yannick Hanfmann-en aurka galdu zuen lehen txandan.

## Estatistikak
### Banaka

| Txapelketa | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | W–L | Win % |
| Australiako Irekia | Q3 | Q2 | 1R | 2R | 2R | 1R | 1R | 2R | 1R | 4R | 2R | 4R | 3R | 4R | 4R | 3R | 2R | 1R | 1R | 21–17 | 55% |
| Roland Garros | Q3 | Q2 | 1R | 1R | 1R | 2R | 2R | 2R | 4R | 3R | 3R | 1R | 1R | 2R | 1R | 1R | 1R | 2R | Q1 | 12–16 | 44% |
| Wimbledon | Q2 | 1R | 2R | 2R | 3R | 3R | 2R | 2R | 1R | 4R | 1R | 3R | 2R | 2R | 2R | 2R | NH | 2R | Q2 | 18–16 | 53% |
| AEB Irekia | 2R | 1R | 1R | 1R | 3R | 1R | 1R | 1R | 1R | 3R | 2R | 3R | 2R | 1R | 2R | 1R | 1R | 3R | Q3 | 12–18 | 40% |
| Win-Loss | 1–1 | 0–2 | 1–4 | 2–4 | 5–4 | 3–4 | 2–4 | 3–4 | 3–4 | 10–4 | 4–4 | 7–4 | 4–4 | 5–4 | 5–4 | 3–3 | 1–3 | 4–4 | 0–1 | 63–67 | 48% |

### Binaka

| Txapelketa | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | W–L |
| Australiako Irekia | A | A | A | 1R | QF | 3R | 1R | 1R | 2R | 2R | 1R | 3R | A | A | 1R | 1R | A | A | 9–11 |
| Roland Garros | A | 1R | A | 1R | 2R | 1R | 1R | 1R | 2R | 1R | 1R | 1R | 2R | 3R | 1R | A | A | A | 5–13 |
| Wimbledon | A | 1R | A | 1R | 1R | 2R | 1R | 3R | 2R | 1R | 1R | 1R | 1R | 1R | 1R | NH | A | A | 4–13 |
| AEB Irekia | 1R | 1R | 1R | 1R | 3R | 1R | QF | 1R | 1R | 2R | 2R | 2R | 2R | 2R | 2R | A | A | A | 11–15 |
| Win-Loss | 0–1 | 0–3 | 0–1 | 0–4 | 6–4 | 3–4 | 3–4 | 2–4 | 3–4 | 2–4 | 1–4 | 3–4 | 2–3 | 3–3 | 1–4 | 0–1 | 0–0 | 0–0 | 29–52 |

## Erreferentziak

* ↑ Andreas Seppi profile. Association of Tennis Professionals (ATP).
* 1 2 Andreas Seppi announced his retirement from tennis. 13 October 2022.
* ↑ Feliciano López and Andreas Seppi's tremendous major main-draw streaks end after Roland Garros qualifying losses. .
* ↑ Feliciano López Falls in Roland Garros Qualifying as Grand Slam Streak Ends. .
* ↑ After a "difficult season", Andreas Seppi to call it a career at Ortisei Challenger. .
* ↑ «Grazie, Andy: Paying Tribute To Andreas Seppi, The Pro's Pro» ATP Tour.
* ↑ A Golden Wild Card: The Case for Granting Players a Wild Card Entry to Any Tournament of Their Choice Prior to Retirement. 3 April 2023.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q319572
* Multimedia: Andreas Seppi / Q319572
# Antoine-François Desrues

Antoine-François Desrues (Chartres, 1744-Paris, 1777ko maiatzaren 6a) Frantziako hiltzaile eta pozoitzaile ospetsua izan zen. Bere kasuak polemika handiak eragin zituen.

## Biografia

Chartresen jaio zen, guraso xumeen familia baten altzoan. Parisera joan zen zortearen bila, eta han hasi zuen dendari gisa lanean. Bere pietate eta debozio handiagatik ezaguna zen gizona, eta bere negozioak ospe handia lortu zuen, baina 1773an bere diru xahutze pertsonalaren ondorioz denda utzi zuenean, haren egoera tamalgarria bihurtu zen.
Egoera horretan, La Motte jaunarekin negozioak egin zituen baserri bat erosteko. Ordaintzeko ordua iritsi zenean, Desruesek Parisen berarekin egotera gonbidatu zuen, diruaren transferentziaren zain, 130 000 libera. Bitartean, pozoitu egin zuen; ondoren, hamasei urteko semearekin gauza bera egin zuen. Bukatzeko, erosketa zuritzeko diruaren ordainagiria faltsutu egin zuen. Bere bizimodu berriari ekiteko Desrues de Bury-ren izen aristokratikoa hartu zuen.
Andrearen eta semearen desagerpenak susmoak sortu zituen. Desrues atxilotu eta biktimen gorpuak aurkitu zituzten. Bizi osorako kartzela zigorra ezarri zioten, baina ihes egiten saiatu ondoren, berriro epaitu zuten eta mutilatu eta bizirik erretzeko zigorra ezarri zioten. Heriotzara kondenatua, bere exekuzioa Parisen gertatu zen, 1777an. Errautsak zabaldu ziren, ondoren. Desruesek bere errugabetasuna azken unera arte aldarrikatu zuen. Borreroa Charles-Henri Sanson izan zen, Luis XVI.a Borboikoaren borreroa izango zena. Emaztea Pitié-Salpêtrièreko Ospitalean entzerratu zuten eta, 1792an, Frantziako Iraultzaren Irailaren sarraskietan, matxinatuek hil zuten.
Desrues hil ondoren bere familiak izena aldatzea eskatu zuen; horrela Pierre Desrues 1777an Pierre Orée bihurtu zen (bere seme Louis Noël Marin, Chartresen jaioa, Orléansen bizi zena, Orée D´Aideville abizena hartu zuen) eta, 1813an, familiaren beste adar bat Dorée bihurtu zen.

## Polemika

Hasiera batetik herria ez zegoen ados kondenarekin. Jende askoren ustez erregearen biktima bat zen. Haren errautsak herrian zabaldu eta saldu ziren zeren eta aberastasuna erakartzen baitzuten.
Desruesen heriotzak, bestetik, eztabaida sakona ireki zuen, Antzinako Erregimenaren justizia egiteko moduei buruz. Desruesen kasua garai iraultzailetik sortutakoekin alderatu zen. Honoré de Balzac, Victor Hugo eta Alexandre Dumas parte hartzaileen artean egon ziren. 1828an gertaeraren irudikapen dramatikoa egin zen Parisen.

## Erreferentziak

* ↑ Annie Duprat, « L'affaire Desrues ou le premier tombeau de l'Ancien Régime », Sociétés & Représentations, no 18 « La Justice en images »,‎ 2004, 123-134or.
* ↑ https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclopædia_Britannica/Desrues,_Antoine_François

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Desrues Murderpedia webgunean.
* Datuak: Q2853465
* Multimedia: Antoine-François Desrues / Q2853465
# Antoine Antunes

Antoine Antunes Ipar Euskal Herriko sukaldaria. Okzitaniako Tolosako Ostalaritza Eskolan hartu zituen lehen sukaldaritza eskolak, eta praktikak L´Auberge du Pois Publique delakoan egin zituen. Maisu handiekin lan egiten du, hala nola, Guerard, Didio Oudil eta Firmin Arranbiderekin. 1991n Hendaiako Thalassotherapie Serge Blanco izenekoan hasi zen lanean, bertako jatetxeko sukaldari buru bezala.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12253630
# Antoine Blondin

Antoine Blondin (Paris, 1922ko apirilaren 11 – Paris, 1991ko ekainaren 7a) frantziar idazlea izan zen.
Husarrak deiturikoen belaunaldikoa. Bere garaiko gertakari eta pertsonaiei begirada umoretsua eta samurra eskaini zien bere obran: L´Europe buissonnière (1949, Sastraka arteko Europa), Un singe en hiver (1959, Tximino bat neguan). Aipatzekoak dira Frantziako Tourraren inguruan idazten zituen kronika bitxiak ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2853698
* Multimedia: Antoine Blondin / Q2853698
# Antoine-Labelle

Antoine-Labelle Quebeceko konderriko eskualde-udalerria da, Kanadan. Laurentides eskualdean dago eta hiriburua Mont-Laurier da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q585440
* Multimedia: Antoine-Labelle Regional County Municipality / Q585440
# Antoine (Arkansas)

Antoine Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Pike konderrian dago, Arkansas estatuan. 113 biztanle ditu, 1,312881 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pike konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2417077
# Antoine-Laurent de Jussieu

Antoine-Laurent de Jussieu (Lyon, 1748ko apirilaren 12a - Paris, 1836ko irailaren 17a) frantziar ikertzailea izan zen. Bernard de Jussieuren iloba zen. Erregearen lorategiko irakaslea eta Parisko Botanikako Museoko zuzendaria izan zen. Landareak sailkatzeko metodo bat aurkeztu zuen (Genera plantarum secundum ordines naturales disposita, 1788). Haren seme Adrianek (Paris, 1797 - 1853) Cours élementaire de botanique liburua (1842-1844) idatzi zuen, hizkuntza askotara itzuli zena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q223963
* Multimedia: Antoine-Laurent de Jussieu / Q223963
* Espezieak: Antoine Laurent de Jussieu
# Arabi uhartea

Arabi uhartea (arabieraz: جزيرة العربی, Jaziratal Arabi‎) Persiar golkoan dago, Farsi uhartetik gertu. Gaur egun Saudi Arabia estatuan dago baina urtetan haren jabegoaren gaineko eztabaidak izan dira.
Farsi uhartea bezala, Arabi uharteak Iran eta Saudi Arabia arteko lurralde gatazka iturria izan da. Dena dela, 1960. hamarkadan itun bat lortu zuten eta horren arabera Iranek Saudi Arabiaren Arabi gaineko subiranotasuna onartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.getamap.net/maps/saudi_arabia/saudi_arabia_(general)/_arabi/
* ↑ http://books.google.co.uk/books?id=JfwMefe2uAgC&pg=PA423&source=gbs_selected_pages&cad=3#v=onepage&q&f=false

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Iran eta Saudi Arabia arteko ituna.
* Datuak: Q3436188
# Arabiako itsasoa

Arabiako itsasoa edo Omango itsasoa (arabieraz: بحر العرب, Bahr al-'Arab, latinez: Mare Erythraeum) Indiako ozeanoko itsasoa da, Asiako hegoaldean dagoena, Arabiar penintsula eta India artean. Zabalera handiena 2.400 kilometro inguru da, eta sakonera handiena 4.652 metro, Arabiatik hurbil. Ur guztiz epelak eta gazitasun handikoak dira.
Bi adar nagusi ditu: Adengo golkoa hego-mendebaldean, Bab al-Mandab itsasartearen bidez Itsaso Gorriarekin lotzen dena; eta Omango golkoa iparraldean, Ormuzko itsasartearen bitartez Persiar golkoarekin lotzen dena. Honako estatu hauekin du itsasertza: Arabiar Emirerri Batuak, India, Iran, Maldivak, Oman, Pakistan, Somalia eta Yemen. Indus da bertara isurtzen den ibai handiena.

## Itsasbideak

Merkataritza itsasbideek antzinatik zeharkatu dute Arabiako itsasoa, Ekialde Hurbileko herrialdeak Afrika ekialdea, India, Asia hego-ekialdea eta Txinarekin lotuz. Historian zehar, marinelek dhow izeneko ontzietan urak igarotzen zituzten montzoi haizeez baliatuz. Gaur egun merkataritza itsasbide nagusietakoa da, Europa eta India lotuz Suezko kanalean barna, Mediterraneoa eta Itsaso Gorria konektatzen baititu.
Itsasertzeko hiri nagusiak honakoak dira: Bombay, Surat, Goa, Mangalore eta Kochi (India), Karatxi eta Gwadar (Pakistan) eta Aden (Yemen).

## Ikus, gainera

* Asiako geografia

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58705
* Multimedia: Arabian Sea / Q58705
# Arabia Felix Hotel

Arabia Felix Hotel (arabieraz: فندق أرابيا فيليكس‎)Yemengo Sana hirian dagoen hotela da. Eraikin zahar batzuetan dago jarrita, lau etxebizitzetan alegia, hiriaren alde historikoan.

## Zerbitzuak

Hotelak inguruko estiloa gorde du. Jatetxea eta lorategiak ditu; jatetxean Yemengo gastronomia eskaintzen dute. Kokapena oso ona, hiri zaharraren erdigunean.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) (Ingelesez): Webgune ofiziala
* Datuak: Q1527557
# Arabiako basamortua

    Artikulu hau Arabiar Penintsulako basamortuari buruzkoa da; Egiptokoa gaitzat duena beste hau da: «Arabiar basamortua»
Arabiako basamortua (arabieraz: ٱلصَّحْرَاء ٱلْعَرَبِيَّة‎) Mendebaldeko Asiako eremu lehor zabala da, Yemendik Persiar golkoraino eta Omandik Jordania eta Irakeraino hedatua, Arabiar penintsula ia osorik hartzen duena. 2.300.000 kilometro koadroko eremua dauka. Gehiena Saudi Arabian izan arren, baditu zati batzuk Jordania, Irak, Qatar, Kuwait, Oman, Yemen eta Arabiar Emirerri Batuetan. Hegoaldean Rub al-Khali dago, munduko erg edo hondar eremurik zabalena.
Klima zeharo lehorra da, basamortuko klima beroa (BWh) Köppen sailkapenaren arabera. Udako tenperatura beroenak 40-50 °C artekoak izaten dira eta neguko hotzenak 5-15 °C artekoak. Batez besteko prezipitazioa 100 mm ingurukoa da (50 mm baino gutxiago tokirik idorrenetan).
Herri, hizkuntza eta kultura ezberdinetako jendeak bizi dira basamortuan. Arabiarra da talde etnikorik handiena, eta arabiera mintzairarik erabiliena. Erlijio nagusia Islam sunita da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ Arabian Desert. global.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2017-01-08).
* ↑ Vincent, Peter. Saudi Arabia: an environmental overview. Taylor & Francis, books.google.es (Noiz kontsultatua: 2017-01-08).
* ↑ People Cluster: Arab, Arabian. joshuaproject.net (Noiz kontsultatua: 2017-01-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208299
* Multimedia: Arabian Desert / Q208299
# Arabianranta

Arabianranta suedieraz: Arabiastranden, literalki "Arabiako itsasertezea", Finlandiako hiriburu den Helsinkiko barruti baten izena da. Alde erresidentziala da ere bai. Arabianranta zeramika fabrika ospetsu baten egoitza ere bada.

## Kokapena

Suediako Gustavo I.a erregeak sortu zuen egungo Helsinki den Helsingfors hiri zaharretik gertu dago; ondoren hegoaldera kilometro batzuk mugituko zen hiriko portu-baldintzak hobetzeko. Arabianranta barrutia Hämeentie badian dago. Inguru horretatik igarotzen diren autobusek eta tranbiek hamar minutu inguru behar izaten dituzte hiriaren erdigunera iristeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2655652
* Multimedia: Arabianranta / Q2655652
# Arabiar

Arabiarrak (arabieraz: عربي, ʿarabi) Arabiako penintsulan bizi diren etnia bateko kideak dira, eta, hedaduraz, Ekialde Hurbileko (Irak, Siria, Libano, Jordania) eta Ipar Afrikako (Egipto, Sudan, Libia, Tunisia, Aljeria, Maroko, Mendebaldeko Sahara, Mauritania) biztanleria arabieradunetakoak. Bere burua linguistikoki, kulturalki, politikoki edo genealogikoki horrela aurkezten duen etnia da. Eskuarki, arabiar nortasuna ez ezik, tokian tokiko beste nortasunen bat ere izaten dute: beren Estatukoa (egiptoarrak, libanoarrak, palestinarrak...), tribukoa, herrikoa edota klanekoa.
Etnia honen ezaugarri nagusia arabiera da, eta dialekto ugaritan banatuta dago. Islama hedatzearekin batera, herri askoren akulturazio prozesua zabaldu zen: arabiartzea kulturan, eta islamiartzea erlijioan. Hala ere, arabiarren artean bada gutxiengo kristau handi bat, egun % 7,1 eta % 10 bitartekoa dena.

## Historia

K.a. X. mendetik ezagutzen dira arabiarrei buruzko lekukotasunak, Arabiako penintsulan. Siria eta Palestina alderako migrazioak aspaldian hasi baziren ere, islama nagusitu arte (VII. m.) ez ziren arabiarrak hasi hurbileko eta harantzagoko lurrak konkistatzen. Ordutik hona, herri asko islamiartu eta arabiartu da. Hizkuntza asko desagertu da, aginpide arabiarraren eraginaz, VIII. eta XIV. mendeen artean (arameera, koptoa, asiriera, berberiar dialekto zenbait). Arabiera nagusitu zen hasiera-hasieratik liturgia, administrazio eta jakintza hizkuntza gisa. Kultura arabiar-musulmanaren garapenean berebiziko garrantzia izan zuten persiarrek ere neke handiak izan dituzte berezko hizkuntzari eusteko, unean uneko egoera politikoen gorabeheran.
Arabiarrek (300 bat milioi, egun) ez dute arraza bakarra, besteetatik bereizia, osatzen: ezaugarri etnografiko eta soziologiko komunak dituzte beste etnia askorekin. Egungo batasun kontzientzia turkiarren nagusitasunaren aurkako borroka urte luzeetan mamitu bazen ere (XVI-XIX. mendeak), egungo kultura eta politika XIX-XX. mendeetako kolonialismoaren kontrako jardun etengabean sustraitu da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Arabiar. .
* ↑ Deng, 1995, p. 405.
* ↑ Fargues, Philippe. (1998). Christian Communities in the Middle East. Oxford University Press ISBN 0-19-829388-7..
* ↑ Margaret Kleffner Nydell, Understanding Arabs: a guide for modern times, Intercultural Press, 2006, ISBN 1-931930-25-2.

## Ikus, gainera

* Arabiar mundua
* Arabiera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35323
* Multimedia: Arab people / Q35323
# Arabia Petraea

Arabia Petraea Erromatar Inperioko probintzia bat zen. Lehengo nabatear erreinuan oinarriturik, gaur egungo Jordania, Siria eta Saudi Arabian kokatuta dago. Petra zuen hiriburua.
Traianok konkistatu zuen, Armenia, Mesopotamia edo Asiria bezala, baina Traianoren agintaldia baino gehiago iraun zuen Arabiak erromatarren mendean. Partiarrek noizean behin eraso bazuten ere, Arabiak ez zuen beste mugako probintziek bezainbeste eraso.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q221353
* Multimedia: Arabia Petraea / Q221353