OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arabiako goma

Arabiako goma polisakarido naturala da, uretan erraz urtzen dena. Galaktosa, azido glukuronikoa, arabinosa eta antzeko azukreak ditu osagai. Molekula pisua 250.000 ingurukoa du. Akazia zuhaitzetan sortzen da, eta pusketaka kendu eta garbitu egiten da industrian erabili ahal izateko. Erruz erabiltzen da elikagaien industria, egonkortzaile gisa. E-414 kodearekin azaltzen da.
Garai batean, Acacia nilotica zuhatzetik ateratzen zen Arabian eta Asia mendebaldean. Duela 5.000 urte inguru, Egipton, momiak biltzeko erabiltzen zuten. Gaur egun Afrika iparraldeko Sahara basamortua eta hegoaldeko sabanaren artean, Senegaldik Eritrea arterainoko Sahel eskualde tzarrean ekoizten da; nagusiki, %70, Sudanen. Estimatuenak Sudango Kordofangoa eta Senegalgo Ferlokoa dira.
Egun Acacia senegal eta Acacia seyal zuhaitzei kentzen zaie batez ere. Azaleko zauriak egin azalean eta, zauria ixteko isuriko duen jariakina bildu. Zauritik atera orduko zihatu egingo da eta gogortu. Zuhaitz bakoitzak libra erdi bat inguru eman dezake, sasoiko. Mundu osoan, gero eta goma eske handiagoa dagoenez, beste espezie eta generoetako zuhaitzetatik ere gero eta gehiago ateratzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2018/8/11 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Errekondo, Jakoba. Ardoen goma. elhuyar zientzia eta teknologia, CC-BY-SA 3.0 lizentzia, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2018-8-11).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Thompkins, Gwen, Gum Arabic: Sudan's Miracle Commodity, npr.org
* Datuak: Q535814
* Multimedia: Gum arabic / Q535814
# Arabiako plaka

Arabiako plaka, Arabiar penintsula eta Ekialde Hurbilaren zati bat hartzen dituen plaka tektonikoa da. Turkiako toki batzuetan, Arabiako plakaren eta Eurasiako plakaren arteko mugan, sarri gertatzen dira lurrikarak. Orain-berriki (denboraren eskala geologikoan), plaka hau eta Afrikako plaka banatzean, hutsunea sortu zuen, Itsaso Gorriak bete zuena. Plaka hauek ditu mugakide:
* Iparraldean, Eurasiako plaka
* Hegoaldean, Afrikako plaka
* Ekialdean, Indoaustraliako plaka
* Mendebaldean, Afrikako plaka eta Eurasiako plaka

## Kanpo estekak

* Datuak: Q331093
* Multimedia: Arabian tectonic plate / Q331093
# Andrew Fire

Andrew Zachary Fire (Palo Alto, Kalifornia, 1959ko apirilaren 27a) estatubatuar biologo eta irakaslea da. 2006ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Craig Mellorekin batera RNA-interferentziari buruz egindako aurkitzeagatik.
Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn matematika ikasi zuen eta biologia Massachusetts Institute of Technologyn. Ondoren, Cambridgeko Biologia Molekularreko Laborategian lan egin zuen Sydney Brennerrekin. 1986tik 2003ra Carnegie Institution-en lan egin zuen. Stanford Unibertsitateko patologia eta genetika irakaslea da.
Craig eta Mellok 1998an argitaratu zituzten RNA-interferentziari buruzko ikerketak Nature aldizkarian, eta 2006an Nobel saria jaso zuten. Informazio genetikoaren fluxua kontrolatzeko funtsezko mekanismo bat aurkitu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q202152
* Multimedia: Andrew Fire / Q202152
# Andrew Fletcher

Andrew John Leonard Fletcher (Nottingham, 1961eko uztailaren 8a - Londres, 2022ko maiatzaren 26a) ingeles musikaria izan zen, Depeche Mode taldearen sortzaileetako bat. 1980an sortu zuen taldea, Dave Gahan, Vince Clark eta Martin Gorerekin batera; bera teklatu-jotzailea zen. Hil arte egon zen bandaren barnean.

## Diskografia

* Speak & Spell (1981)
* A Broken Frame (1982)
* Construction Time Again (1983)
* Some Great Reward (1984)
* Black Celebration (1986)
* Music for the Masses (1987)
* Violator (1990)
* Songs of Faith and Devotion (1993)
* Ultra (1997)
* Exciter (2001)
* Playing the Angel (2005)
* Sounds of the Universe (2009)
* Delta Machine (2013)
* Spirit (2017)

## Erreferentziak

* ↑ Lizarralde, Mikel. Andy Fletcher Depeche Mode taldeko kidea hil da. Berria, 2022ko maiatzak 27, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2023ko otsailak 11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q501296
* Multimedia: Andrew Fletcher / Q501296
# Andrew Hampsten

Shirus Andrew Hampsten (Columbus, 1962ko apirilaren 7a - ) estatubatuar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

1985
* Italiako Giroa: etapa 1
1986
* Suitzako Itzulia eta etapa 1
* Frantziako Tourra: gazterik onena
1987
* Suitzako Itzulia
1988
* Italiako Giroa , bi etapa eta mendiko sailkapena
* Paris-Niza: etapa 1
1989
* Urkiolako Igoera
* Euskal Herriko Itzulia: etapa 1
* Italiako Giroa: 3.a
1990
* Urkiolako Igoera
* Suitzako Itzulia: 2.a eta etapa 1
1991
* Suitzako Itzulia: 2.a
1992
* Frantziako Tourra: etapa 1
* Romandiako Tourra eta etapa 1
1993
* Galiziako Itzulia eta etapa 1

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 |
| Italiako Giroa | 20 | — | — | 1 | 3 | — | — | 5 | 14 | 10 | 58 |
| Frantziako Tourra | — | 4 | 16 | 15 | 22 | 11 | 8 | 4 | 8 | — | — |
| Espainiako Vuelta | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Kanpo estekak

Andrew Hampsten - ProCyclingStats
* Datuak: Q505063
* Multimedia: Andy Hampsten / Q505063
# Andrew Cunningham

Andrew Browne Cunningham, Cunningham of Hyndhope I. bizkondea (Rathmines, Dublin, 1883ko urtarrilaren 7a - Londres, 1963ko ekainaren 12a) britainiar Royal Navyko ofiziala izan zen.
Destruktore bat gidatu zuen Lehen Mundu Gerran eta gerren arteko aldian. Bigarren Mundu Gerran, Mediterraneoko flotaren komandante burua izan zen eta Britainia Handiko Itsas Armada zuzendu zuen zenbait itsas guduetako garaipenean, 1940an Tarantori egindako erasoa eta 1941ean Matapan lurmuturreko gudua barne. Itsasoko hornidura-lineak kontrolatu zituen, Alexandria, Gibraltar eta Maltatik. Aliatuen lehorreratzeei ere laguntza eman zien.
1943an Almirantegiko Lehen Lord mailara igo zuten. Lord Seneskal Handia izan zen Elisabet II.a Erresuma Batukoa erreginaren koroatzean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39940
* Multimedia: Andrew Cunningham / Q39940
# Andrew Fisher

Andrew Fisher (Crosshouse, Ayrshire, 1862ko abuztuaren 29a - Londres, 1928ko urriaren 22a) australiar politikaria izan zen. Hiru aldiz Australiako lehen ministroa izan zen (1908-1909, 1910-1913 eta 1914-1915). Australiako Alderdi Laboristako buruzagia izan zen 1907tik 1915era.
Eskozian jaio zen eta eskola utzi zuen meategian lan egiteko. Hamazazpi urterekin sindikatu-burua zen. 1885ean Australiara emigratu zuen, eta han sindikalismoarekin lotuta jarraitu zuen. Queenslanden kokatu zen eta 1893an Queenslandeko Parlamentuko kide hautatu zuten.
1901ean Parlamentu Federaleko kide hautatu zuten eta 1904an Merkataritza ministro izan zen Chris Watsonen gobernuan. 1908ko azaroan Alfred Deakinek dimisioa eman ondoren, Fisherrek gutxiengoen gobernu bat eratu zuen 1909ko ekainera arte.
Alderdi Laboristak irabazi zituen 1910eko hauteskundeak eta Fischer lehen ministro kargurako itzuli zen. Pentsioak, langileen eskubideak edo Australiako itsas armadaren hedapena bezalako erreformak egin zituen. 1913ko hauteskundeak galdu ondoren Joseph Cookek ordezkatu zuen.
1914an laboristek boterea berreskuratu zuten hauteskundeak irabazi ondoren. Fisherrek australiarren babesa agindu zion Britainia Handiari Lehen Mundu Gerran. 1915eko urrian dimisioa eman zuen Billy Hughesen alde. Ondoren, Australiako enbaxadorea izan zen Erresuma Batuan 1916tik 1920ra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q314016
* Multimedia: Andrew Fisher / Q314016
# Andrew Harclay

Andrew Harclay, Carlisleko lehen kondea (1270 - 1323ko martxoaren 3a), bestela Andreas of Harcla izenez ezaguna, Eduardo II.a Ingalaterrakoaren erregealdian Eskoziako muga defendatzeaz arduratu zen ingeles buruzagi militar garrantzitsua izan zen. Westmorland zaldunen familia bateko sustraiak zituelarik, Cumberland-eko sheriff izendatu zuten 1311n. Eskoziako Gerretan nabarmendu zen, eta 1315ean Carlisleko gazteluko setioa atzera bota zuen Robert I.a Bruceren aurka. Handik gutxira eskoziarrek preso hartu zuten, eta erreskate handi baten ondoren bakarrik askatu zuten. Harclayren lorpenik nabarmenena 1322an izan zen,Lancasterko Thomas baroi errebeldea garaitu zuenean Boroughbridgeko guduan martxoaren 16tik 17ra. Horregatik Carlisleko konde titulua sortu eta eman zitzaion.
Eskoziako mugako buruzagi militar nagusietako bat zenez, Harclay frustratu egin zen Edwarden jarduerarik ezarekin. II, batez ere, 1322ko urriaren 14an Old Byland-eko guduan ingelesen porrot larrigarriarekin, zeinak argi utzi zuen gerra irabaztea ezinezkoa zela. Harclayk bere borondatez hasi zituen negoziazioak eskoziarrekin eta 1323ko urtarrilaren 3an Robert I.a Brucekin bake ituna sinatu zen. Egintza erregearen baimenik gabe gertatu zen, eta traiziotzat jo zuten. Erregeak kondea atxilotzeko agindua eman zuen, eta otsailaren 25ean, Harclay atxilotu eta preso hartu zuten erregearen aurrean eramateko. Martxoaren 3an deitu zuten errege epaileen aurrean akusazioen berri emateko, baina uko egin zion epaiketa bati eta egun berean exekutatu zuten, baita karguak kendu ere. Urkatu, herrestatu eta zatikatu zuten, beraz, bere erlikiak herrialdeko hainbat tokitan gorde zituzten. Bost urteren buruan bakarrik lurperatzeko baimena eman zioten, baina traizioagatiko kondena ez zen inoiz baliogabetu.

## Erreferentziak

* ↑ Barrow, 1965, or. 351

## Kanpo estekak

* Boroughbridgeko gudua (Ingelesez)
* Datuak: Q1786825
* Multimedia: Andrew Harclay, 1st Earl of Carlisle / Q1786825
# Andrew Fielding Huxley

Sir Andrew Fielding Huxley (Hampstead, Londres, 1917ko azaroaren 22a - Grantchester, Cambridgeshire, 2012ko maiatzaren 30a) britainiar biofisikaria izan zen. Aldous eta Julian Huxleyren anaiorde zen Thomas Huxleyren biloba da.

## Biografia

Nerbio-bulkadaren transmisioaren azalpen zehatza eman zuen. Bere ikerketa gehienak Alan L. Hodgkinekin batera egin zituen eta bi zientzialariek Fisiologiako eta Medikuntzako Nobel Saria jaso zuten 1963an, John C. Eccles australiarrarekin batera, azken horrek ere nerbio-transmisioaren inguruan lan egin baitzuen.
Huxleyk eta Hodgkinek erakutsi zuten nerbio-bulkadaren transmisioa nerbio-zelularen kanpoko mintzak kontrolatzen duen prozesu elektriko eta kimikoa dela. Mintzak selektiboki uzten die karga positiboa daramaten potasiozko eta sodiozko ioiei (karga elektrikoa daramaten atomoei) zelulatik ateratzen eta sartzen. Zelula egonean dagoenean, potasiozko ioiak arazorik gabe mugi daitezke mintzean zehar, ez ordea sodiozko ioiak. Horren ondorioz, egonean dagoen nerbio-zelula batek karga negatiboa du, baina sodiozko ioiak zelularen mintzetik kanpo pilatzeak karga positiboa sortzen du. Zelulari aplikatutako estimulu batek mintzaren poroak irekitzen ditu eta karga positiboa daramaten sodiozko ioiak zelula barrura sar daitezke, eta kargaren ikurra aldatu. Karga elektrikoaren bat-bateko aldaketa horrek nerbio-bulkada sortzen du. Bulkada amaitzean, potasiozko ioiak kanpora ateratzen dira eta zelula bere ohiko karga negatiboarekin gelditzen da.
1974an Elisabet II.a erreginak Sir titulua eman zion. 1984an gaztetan ikasketak egin zituen Cambridgeko Trinity Collegeko zuzendari izendatua izan zen, eta han egon zen 1990ean erretiroa hartu zuen arte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104607
* Multimedia: Andrew Huxley / Q104607
# Andrew Crommelin

Andrew Claude de la Cherois Crommelin (Cherois, Frantzia, 1865eko otsailak 6-1939ko irailak 20) Greenwicheko Errege Behatokian lan egin zuen eta eguzki eklipseak ikusteko zenbait espedizio egin zituen astronomo frantziar bat izan zen.

## Biografia

Crommelin 1865eko otsailak 6an jaio zen Cherois herrian, Frantziako Xanpaina-Ardena eskualdean. Ingalaterran Marlborough Collegean eta Cambridgeko Trinity Collegen ikasi zuen.
Crommelin kometetan aditua zen eta Forbes 1928 III, Coggia Winecke 1873 VI, eta Pons 1818 II kometen orbitei buruzko 1929ko bere kalkuluek, aipaturiko guztiak aldikako kometa bera zirela adierazi zuten. Kometa honek, orduan, Pons-Coggia-Winnecke-Forbes Kometa" izena jaso zuen. 1948an kometa batek 27P/Crommelin izena jaso zuen astronomoaren omenez.
Maria Henrietta de la Cherois Crommelin idazlea bere lehengusina zen.

## Eponimoak

* 27P/Crommelin kometa
* Crommelin Ilargiko kraterra
* Crommelin Marteko kraterra
* 1899 Crommelin asteroidea
* Datuak: Q504314
* Multimedia: Andrew Crommelin / Q504314
# Anton (Texas)

Anton Texasko hiri bat da. Hockley konderrian kokatua dago. 2010ean 1.126 biztanle zituen, 2,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hockley konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q975193
* Multimedia: Anton, Texas / Q975193
# Antoloea

Antoloea Agonoxenidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Antoloea xanthopa da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Antoloea xanthopa | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9617839
# Antologia

Antologia bat lan berezien edo garrantzitsuen bilduma bat da. Egiteko ikuspuntuak desberdinak izan daitezke: literarioak, esaterako olerki onenak, zinematografikoak, musikalak. Aukeraketa oso subjektiboa izan daiteke, kritikari baten ikuspuntik onenak, edo, itxuraz, objektiboagoa, pertsona askoren iritziak bilduz. Dena dela, kasu guztietan partzialak eta arbitrarioak dira.

## Etimologia

"Antologia" hitza grezieratik dator: “anthos”, batetik, “lore” bezala itzul daiteke; “legein”, bestetik, aditza da eta esanahia “aukeratu” da. Horregatik ere batzutan, Pierre Laffiteren eraginez, "lorategi" hitza erabili izan da, adibidez, "Euskal Poesiaren Lorategia". Baita ere "Lan hautatuak" eta "Lan Oroigarriak" hitzak erabili izan dira "antologia"ren ordez.

## Antologiak literaturan

Literaturaren historiaren garrantzi handia izan dute antologiek, batez ere mugimendu berrien aurrean gaudenean. Adibidez, 1969an Juan San Martinek egin zuen euskal poesia berriaren antologiak, Uhin berri, olerkari gazteak plazaratzeko garrantzi handia izan zuen.
Iksi dugunez, poesia alorrean oso ohikoak dira antologiak baina beste generoetan ere arruntak dira baita. Ipuinen antologiak, alegien antologiak, mikroipuinen bilketak, egile baten testu onenak... Horren arabera, antologia gaiaren araberakoa izan daiteke, esaterako, ipuin erotikoen aukeraketa bat, egileen arabera, adibidez, Gabriel Arestiren testu onenak, edo erabat pertsonala, hau da, antologoaren gustuaren arabera.
Normalean, aukeratutako testu bakoitzean elementu hauek jasotzen dira:
* Testua atera den lanaren titulua eta aukeratutako zatia.
* Egilearen izena. Batzutan egilearen datu gutxi batzuk ematen dira.
* Pasarteak baldin badira horrela azaldu behar da.

## Antologiak musikan

Oso ohikoak dira abeslari edo talde baten konposizio arrakastatsuenak biltzeko bildumak. Baita ere estiko edo joera baten arabera egin daiteke, adibidez, urte bateko kanta entzunenak, ska kanta ezagunenak...

## Antologiak zineman

Planteamendu berarekin zinemaren kasuan formatoak egiteko modua baldintzatzen du. Izan daiteke filmen pasarte batzuen antologia, edo film ezagunenen bilduma, zuzendari baten inguruko zikloa... Historiaren zineman ospe handia lortu zuen Cinema Paradiso filmaren amaieran jasotzen den zentsuratutako musu guztien antologia.

## Erakusketa antologikoa

Arte munduan ere egile baten edo talde baten antologia egin daiteke.

## Erreferentziak

* 1 2 .

## Kanpo loturak

* Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegiaren definizioa.
* Datuak: Q105420
* Multimedia: Anthologies / Q105420
# Antolatzaile (saskibaloia)

Antolatzailea edo basea saskibaloiko taldearen jokoa antolatzen duen jokalaria da, posizio honetan jokatzen duten jokalariaren helburua entrenatzailearen aholkuak talderatzea da. Taldearen estrategiak eramaten dituen jokalaria da.
Normalean taldeko jokalaririk baxuena eta abilezia handiena duena da, baina 2,00 m. gorako antolatzailea bikainak izan dira (Magic Johnson adibidez).

## Erreferentziak

* ↑ "The Basketball Handbook" (15. orr.) (2004). Lee H. Rose ISBN 0-7360-4906-1

## Kanpo estekak

* Datuak: Q212413
* Multimedia: Point guards / Q212413
# Antología poética vasca

Antología Poética Vasca Vanguardia Obrera argitaletxeak prestatutako liburua da. Argitaletxe hau ezkerreko alderdi espainiar batekin lotura estua zuen, Partido Comunista de España (marxista-leninista)rekin alegia. Dena dela, antologia urte haietako sortzaile nagusiak bildu zituen, idazleak zein marrazkilariak. Poema gehienak euskaraz eta gaztelaniaz jaso ziren, bi salbuespenkin: Jorge Oteiza eta Txabi Etxebarrietarenak, Oteizak berak horrela eskatuta. Liburua José Bergamín idazlearen poema batekin ireki zen. Hitzaurrea, "Kontzientzia, oroitzapena eta poesia, Felix Maraña kazetariarena zen. Ondoren Ramiro Pinillaren testu labur bat jaso zen. Lehen poema, bestetik, Esteban Urkiaga "Lauaxeta"rena zen: "Langile eraildu bati". Izenburua gaztelaniaz zetorren beste bi azpitituluekin: Frankismoaren biktimei eta askatasunaren aldeko borrokariei omenaldia eta A los 50 años de Gernika. Edizio bakarra ezagutu zuen liburuak.

## Poetak

Liburuaren lehenengo partean une hartan hilda zeuden poeten lanak jasotzen ziren:
* Esteban Urkiaga
* Joxe Mari Lopetegi
* Angela Figuera Aymerich
* Blas de Otero
* Gabriel Aresti
* Carlos Sanz
* Txabi Etxebarrieta
Ondoren, bizirik zeuden poetan zetozen, 68 guztiak, tartea Puerto de Santa María espetxean zeuden batzuk. Zerrendan gaur egun ezinezkoa izango zen ideologia desberdinetako sortzaileak zeuden: Pablo González de Langarika, Bernardo Atxaga, Vidal de Nicolás, Carlos Aurtenetxe, Rafael Castellano, Jon Juaristi, Mikel Lasa, Patxi Ezkiaga, Koldo Izagirre, Luigi Anselmi, Joan Mari Irigoien, Gregorio San Juan, Mikel Azurmendi, Joseba Sarrionandia, Joxe Azurmendi, Fernando Aramburu, Bitoriano Gandiaga...

## Marrazkilariak

Margolarien eta marrazkilarien lanak ere ugariak ziren. Azala Jose Luis Zumetarena bazen, atzeko azala Rikardo Ugarterena zen. Beste ilustratzaile batzuk hauek ziren: Javier Arocena, Alejandro Tapia, Nestor Basterretxea, Xabier Baztarrika, Iñaki Moreno Ruiz de Egino, Joseba Eskubi, Julia Otxoa...
* Datuak: Q61070621
# Anton Arieta

Anton Arieta-Araunabeña Piedra, futbol munduan Arieta II.a ezizenaz ezaguna, (Durango, 1946ko urtarrilaren 6a - ibidem 2022ko maiatzaren 7a) euskal herritar futbolaria izan zen, 10 urtez Athleticen jokatu zuena. Eneko Arieta anaia ere Athletic Clubean aritu zen.

## Palmaresa

* 2 Errege Kopa (1969 eta 1973)

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.net
* Datuak: Q1747791
# Anton Mindlin

Anton Mindlin (errusieraz: Анто́н Вита́льевич Ми́ндлин; Khabarovsk, 1985eko uztailaren 9a) errusiar txirrindulari ohia da. Pista eta errepidean ibili zen, baina pistan emaitz hobeagoak izan zituen. Junior mailako munduko eta europako txapelduna izan zen taldeka.

## Palmaresa

Pistan
2003
Munduko Txapelduna taldeka
Europako txapelduna taldeka
Errepidean
2002
* 3. Besayako Itzulian
2006
* 2. Txuma Txirrindulari Klasika Internazionalean

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115680
# Anton Lasheras

Antonio De las Heras Rotaetxe, edo futbolean ezagunagoa Anton Lasheras moduan, (Bilbo, Bizkaia, 1935eko uztailaren 10a - Vigo, Galizia, 2021eko apirilaren 6a) bizkaitar futbolaria izan zen, erdiko atzelari moduan aritu zena. Celtako kapitaina izan zen 60ko hamarkadan.

## Kirol ibilbidea

| Kluba | Urtea(k) | Partida(k) | Gol(ak) |
| Baskonia | 1957-1958 | 30 | 0 |
| Celta | 1958-1959 | 16 | 0 |
| Ourense | 1958-1960 | 30 | 0 |
| Celta | 1960-1969 | 224 | 1 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16911626
# Anton Raphael Mengs

Anton Raphael Mengs (1728ko martxoaren 22a – 1779ko ekainaren 29a) alemaniar margolaria izan zen, Erroman, Madrilen eta Saxonian aritua. Neoklasiko pinturaren aitzindaria izan zen.

## Biografia

1728 urtean Ústí nad Labemen jaioa, Bohemian. Ismael Mengsen semea, Dresdenen bizitako Danimarkako margolaria bera. 1741 urtean aita eta semea Dresden utzi eta elkarrekin Erromara joan ziren.
1749. urtean Frederiko Augustok, Saxoniako hauteslea, margolari nagusi izendatu zuen baina Ismael Erroman aritzen zen gehienbat eta bertan Margarita Guazzirekin ezkondu zen. 1754 urtean katolizismora bihurtu eta Vatikanoko margo eskolako zuzendari izendatu zuten. Villa Albanin egindako Parnassus deritzon freskoak ospe handia eman zion.
1749 urtean Northumberlandeko dukeak agindu hau eman zion: Rafaelen Atenasko Eskola freskoaren kopia bat, olioz margo-oihal gainean egiteko, berak zuen Londresko etxean jartzeko. Hala bada, 1752 urtetik 1755 urte bitartean, jatorrizko neurrian margotu zuen baina laukizuzen formatura egokituz eta hainbat figura gaineratuz. Egun, margolan hau Victoria and Albert Museoan dago ikusgai. Mengs 1779 urtean Erroman hil zen eta bertako Santi Michele e Magno elizan lurperatu zuten.

## Karrera

Birritan Madrila bidaiatu zuen, Espainiako Karlos III.aren gonbidapena onartuz. Bertan bere lanik onenak egin zituen, besteak beste Madrilgo Errege Jauregiko sabaia, Gloriaren Tenplua eta Trajanoren garaipena gaitzat duten margoak hain zuzen ere. Lan hau bukatuta, 1777an Erromara itzuli zen eta urte bat geroago egoera txarrean hil zen.

## Teoriko idazkiak

Gazteleraz, italieraz eta alemanez egindako idatzietan, Mengek arteari buruzko teoria eklektikoa adierazten du. Bere ustean, perfekzioa bideragarria da ondo antolatutako bikaintasunak batuta, hots, greziar diseinua, Rafaelen ezaugarriak, Correggioren argi-ilunak eta Tizianoren koloreak.

## Aukeratutako lanak

* Ascension (Dresden, Auzitegi Eliza), 1751/1766
* St Joseph (Dresden, Auzitegi Eliza), 1751/1766
* Saint Eusebio (sabaia fresko, Sant'Eusebio, Erroma), 1757 (olio-pintura oihal gainean, National Gallery, Kanadan, Ottawa)
* Karlos III (Museo del Prado, Madril), 1761
* Don Luis de Borbon (Cleveland Museum of Art, Cleveland, Ohio)
* Aukeratutako lanak
* Auto erretratua
* Auto erretratua
* Auto-erretratua
* Ametsa, San Joseren Ametsa
* Prince of Asturias, ( 1765)
* Portrait of Maria Luisa of Spain
* Helios as Personification of Midday (1765)
* St. John the Baptist Preaching in the Wilderness
* Diana as Personification of the Night (1765)
* La marquesa de Llano
* Madonna and Child
* Saint Peter
* The Triumph of History over Time, Vatican Library.
* William Burton Conyngham (1733–1796)

## Ikus, gainera

* Karl Woermann, Ismael und Raphael Mengs (Leipzig, 1893)

## Oharrak

* ↑ "Anton Raphael Nabarmentzekoa (Bohemiar margolari)"
* ↑ "Eskola Atenas (ondoren Raphael)"
* Datuak: Q76718
* Multimedia: Anton Raphael Mengs / Q76718
# Anton Latxa

Anton Latxa (Bilbo, 1951ko apirilaren 30a-) euskal abeslari eta musikaria da. "Oskorri" taldeko sortzaileetarikoa da, eta hasieratik gelditzen den kide bakarra da Bixente Martinez eta Natxo de Felipeekin batera.
Gitarra jo eta abesten du.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko musika
* Oskorri
* Datuak: Q12253634
# Anton Mauve

Anthonij "Anton" Rudolf Mauve (Zaandam, 1838ko irailaren 18a - Arnhem, 1888ko otsailaren 5a) herbeheretar margolaria izan zen, Hagako Eskolako kidea.
Ipar Holanda probintzian jaio zen eta Haarlem hirian hazi. Pieter Frederik van Os eta Wouter Verschuur margolarien ikaslea izan zen, eta Jozef Israëls eta Willem Marisen laguna, margolatzeko estiloaren aldaketan eragin ziotenak. Kolore gris eta berde delikatuak eta urdin argia erabiltzen hasi zen. 1872an Hagan kokatu zen eta Hagako Eskolako buruetako bat izan zen. Bere bizitzako azken bi urteetan Larenen bizi izan zen eta bertan beste pintura eskola bat sortu zuen.
Mauve Vincent Van Goghen lehengusina batekin ezkondu zen eta margolari holandarraren lehen eraginetako bat izan zen.

## Iruditegia

* Abereak dituen paisaia
* Artaldearen itzulera
* Goizeko zamalkada hondartzan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q591907
* Multimedia: Anton Mauve / Q591907
# Anton Martínez

Antonio Manuel Martínez Morales (Bilbo, Bizkaia, 1944ko urriaren 19a) bizkaitar futbolari ohia da, ezker atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea |
| Betis | 1964-1968 |
| Valencia | 1969-1975 |
| Valladolid | 1975-1977 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16531386