OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Il Casanova di Federico Fellini

Il Casanova di Federico Fellini 1976ko Federico Fellini italiar zinema zuzendariaren film biografikoa da, Giacomo Casanovaren Histoire de ma vie autobiografian oinarrituta dago. Filmak Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Giacomo Casanovak, Bohemiako Duxko gazteluko liburuzain zaharrak, bere bizitza gogoratzen du, maitasun eta abentura istorioz betea. Agureak, bakarrik eta etsita, gazte-bidaia zoragarriak gogoratzen ditu Europako hiriburu guztietan zehar.

## Aktoreak

* Donald Sutherland: Giacomo Casanova
* Tina Aumont: Henriette
* Cicely Browne: marchesa Durfé
* Carmen Scarpitta: signora Charpillon
* Clara Algranti: Marcolina
* Daniela Gatti: Giselda
* Margareth Clémenti: suor Maddalena
* Olimpia Carlisi: Isabella
* Silvana Fusacchia: sorella di Isabella
* Chesty Morgan: Barberina
* Leda Lojodice: bambola meccanica
* Sandy Allen: Angelina, la gigantessa
* Clarissa Mary Roll: Annamaria
* Daniel Emilfork-Berenstein: marchese Du Bois
* Luigi Zerbinati: papa
* Hans van de Hoek: principe Del Brando
* Dudley Sutton: duca di Wuertemberg
* John Karlsen: lord Talou
* Reggie Nalder: Faulkircher
* Mario Cencelli: dottor Moebius
* Mary Marquet: madre di Casanova

## Erreferentziak

* ↑ Kezich, Tullio. (2006). Fellini: His Life and Work. New York: Faber and Faber ISBN 978-0-571-21168-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18429
* Multimedia: Il Casanova di Federico Fellini / Q18429
# Ikšķile udalerria

Ikšķile udalerria (letonieraz: Ikšķiles novads) Letoniako udalerri bat da. 131 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 9643 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Ikšķile da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleriaren bilakaera
* Datu-iturria: Letoniako Estatistika Bulego Zentrala

## Erreferentziak

* ↑ Letoniako Estatistika Bulego Zentrala. (2018-10-08). Biztanleriaren bilakaera. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2337298
* Multimedia: Ikšķile Municipality / Q2337298
# Ikuta santutegia

Ikuta santutegia (japonieraz: 生田神社, Ikuta-jinja) Koben dagoen santutegi xintoista nagusia da, Japoniako santutegirik zaharrenetakoa ziurrenik.

## Historia

Nihon Shoki liburuaren arabera III mendearen hasieran eraiki zuen Jingū enperatrizak Wakahirume kamia gurtzeko. Koreako inbasiotik bueltan zetozen gerlariak omentzeko erabili zen.
XII. mendean Minamoto eta Taira leinuen arteko Genpei Gerrako hainbat borroka bertan izan ziren. Garai hartan santutegiak lursail handiak zituen baina Kobe hiria inguruan hedatzen hasi zen.

## Iruditegia

* Rōmon atea.
* Haiden eraikina.
* Inari eraikina.
* Basoko ibilbidea.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q710086
* Multimedia: Ikuta Shrine / Q710086
# Il Decameron

Il Decameron 1971ko italiar umorezko film erotikoa da, Pier Paolo Pasolinik zuzendua. Giovanni Boccaccioren izen bereko eleberrian oinarrituta dago eta Bizitzaren Trilogiaren lehen atala da, gero I racconti di Canterbury (1972) eta Il fiore delle Mille e una notte (1974) filmek osatuta.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Filmean Giovanni Boccaccioren Dekamerona eleberriaren hamar atalak agertzen dira, napolitar kutsuaz.

## Aktoreak

* Ninetto Davoli: Andreuccio da Perugia
* Franco Citti: Ciappelletto
* Vincenzo Amato: Masetto da Lamporecchio
* Maria Gabriella Maione: Madonna Fiordaliso
* Angela Luce: Peronella
* Giuseppe Zigaina: fraidea
* Pier Paolo Pasolini: Giotto
* Giacomo Rizzo: aita nagusia
* Guido Alberti: aberatsa
* Elisabetta Genovese: Caterina
* Giorgio Iovine: Lizio da Valbona
* Lino Crispo: don Gianni
* Silvana Mangano: la Madonna
* Guido Mannari

## Erreferentziak

* ↑ Pasolini, Pier Paolo. (1995). Trilogia della vita. Le sceneggiature originali di Il Decameron, I racconti di Canterbury, Il Fiore delle Mille e una notte, prefazione di Gianni Canova. Milano: Garzanti ISBN 88-11-66922-7..

## Kanpo estekak

* IMDbko fitxa (Ingelesez)
* Datuak: Q720159
* Multimedia: Decameron (film) / Q720159
# Iron River (Wisconsin)

Iron River Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Bayfield konderrian dago, Wisconsin estatuan. 768 biztanle ditu, 17,540088 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Bayfield konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11683659
# Iron Mountain Incorporated

Iron Mountain Inc. 1951n sortutako enpresa estatubatuarra da, enpresa-informazioa kudeatzeko eta administratzeko zerbitzuak eskaintzen dituena. Bere egoitza zentrala Boston hirian dago. Informazioa administratzeko, informazioa suntsitzeko, babesteko eta berreskuratzeko zerbitzuak Ipar Amerikan, Europan, Latinoamerikan eta Asian 156.000 bezerori baino gehiagori ematen dizkiete. Iron Mountain S&P 500 eta FTSE4Good burtsa-indizeen parte da.

## Historia

Konpainia Herman Knaust sortu zuen, nork onddoak merkaturatzen aberats bilakatu zen. 1936an, bere produktua lantzeko espazio fisiko gehiago behar izanik, meatze bat erosi zuen Livingston hirian. 1950, onddo merkatua aldatu egin zen eta Knaust bere meatzea ordezko erabilerak bilatzen ari zen, Iron Mountain bezala izendatu zuena.
Gerra Hotzean, Knaust enpresa aukera bat ikusi zuen informazio korporatiboa babesteko eraso nuklearretatik eta beste hondamendi batzuetatik. 1951n, konpainiak, jatorriz «Iron Mountain Empresa de Almacenamiento Atómico» izenaz ezaguna, bere lurrazpiko lehen gangak eta lehen salmenta-bulegoa ireki zituen Empire State eraikinean. Bere lehen bezeroa East River Savings Bank izan zen. Gordailu erregistroen mikrofilm kopiak eta ibilgailu blindatuetan sinadura txartel bikoiztuak eraman zituen Iron Mountainen instalazioetara.

## Erreferentziak

* ↑ Tom Witkowski. (2002-5-20). «Iron Mountain's peak performance makes it BBJ's Company of the Year» Boston Business Journal.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1673079
* Multimedia: Iron Mountain Incorporated / Q1673079
# Iron Mountain Lake (Missouri)

Iron Mountain Lake Missourieko hiri bat da. St. Francois konderrian kokatua dago. 2010ean 737 biztanle zituen, 5,08 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* St. Francois konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q953321
# Iron Post (Oklahoma)

Iron Post Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mayes konderrian dago, Oklahoma estatuan. 65 biztanle ditu, 2,7 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Mayes konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2855216
# Iron konderria (Missouri)

Iron konderria (ingelesez: Iron County) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Ironton da. 2010eko zentsuaren arabera 10.630 biztanle zituen, Iron kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Iron konderriak 1.429,84 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,68 ura dira. Beste 1.425,17 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,43 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 10.630 pertsonetatik 10.295 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 133 dira. 131 beltzak edo afroamerikarrak. 51 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 11 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 140 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q490121
* Multimedia: Iron County, Missouri / Q490121
# Iron River (Michigan)

Iron River Michigango hiri bat da. Iron konderrian kokatua dago. 2010ean 3.029 biztanle zituen, 17,45 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Iron konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1807922
* Multimedia: Iron River, Michigan / Q1807922
# Iron Sky

Iron Sky 2012an Timo Vuorensolak zuzendutako film luze finlandiar-germaniar-australiarra da. 2018an girotua, filmak historiaren bertsio distopiko bat erakusten du, non Alemania naziak, 1945ean galdu ondoren, Ilargiaren aurpegi ezkutura ihes egiten duen, eta handik Lurra inbaditzeko prest dagoen espazioko flota bat eraikitzen duen. Götz Otto, Udo Kier, Tilo Prückner, Julia Dietze eta Christopher Kirby aktoreek antzeztu zuten.
Star Wreck: in the Pirkinning filmeko arduradunek egin zuten filma eta Blind Spot Pictureseko Tero Kaukomaak ekoitzi zuen. Filmaren efektu digitalak Samuli Torssonenek egin zituen. Filma Energia Productions, Blind Spot Pictures, New Holland Pictures eta 27 Filmsek finantzatu zuten.
2012ko apirilaren 4an estreinatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Nazi Moonbase Launches Stealth Attack» io9 (Noiz kontsultatua: 2020-12-05).
* ↑ «Iron Sky - the next film from the creators of Star Wreck» web.archive.org 2009-01-14 (Noiz kontsultatua: 2020-12-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158398
# Iron Mountain (Michigan)

Iron Mountain Michigango hiri bat da. Dickinson konderrian kokatua dago. 2010ean 7.624 biztanle zituen, 19,08 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dickinson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q567814
* Multimedia: Iron Mountain, Michigan / Q567814
# Iron konderria

Iron konderria honako konderrietako baten izena izan daiteke:
* Iron konderria (Michigan)
* Iron konderria (Missouri)
* Iron konderria (Utah)
* Iron konderria (Wisconsin)
# Iron konderria (Michigan)

Iron konderria (ingelesez: Iron County) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Crystal Falls da. 2010eko zentsuaren arabera 11.817 biztanle zituen, Iron kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Iron konderriak 3.137,02 kilometro koadro ditu. Horietatik 116,71 ura dira. Beste 3.020,31 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,77 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 11.817 pertsonetatik 11.531 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 161 dira. 14 beltzak edo afroamerikarrak. 97 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 32 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 136 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q497999
* Multimedia: Iron County, Michigan / Q497999
# Joan Duru

Joan Duru (Baiona, 1989ko apirilaren 25a - ) euskal surflaria da. Hossegor Surf clubeko kidea da.

## Palmaresa

* 2006: Frantziako Junior Txapelketa.
* 2006: Europako Pro Junior Txapelketa.

### Garaipenak

* 2006: Superbock Pro Cordoama (WQS izar 1)

### Beste emaitzak

* 2008: Thursoko O'Neill Highland (WQS 6 izar)

## Kanpo loturak

* www.pukasteam.com
* Datuak: Q3179573
* Multimedia: Joan Duru / Q3179573
# Joan Elias Intxaurrandiaga

Joan Elias Intxaurrandiaga Rekondo (Lesaka, 1735- Albiztur?, c. 1800) eskultorea. Joan Bautista Intxaurrandiagaren eta Ana Rekondoren lau semeetatik gazteena da. Aita Alkizako alkatea zen 1735ean, baina Joan Elias Lesakan jaio zen aita bertan ziharduelako eliza eraikitzen.
Tomas Jauregi eskultorearen arreba Brigidarekin ezkondu zen. Uste denez koinatuaren eraginez hasi zen eskultore-lanak egiten. Estilo barrokoa landu zuen. Bere ogibideak eraginik, Azpeitia, Asteasu, Urretxu, Gabiria, Itsaso eta Albizturren bizi izan zen.
Alkizako erretore etxearen proiektua Joan Eliasek egina da, baldintza tekniko oso zehatzak emanez. Aurrekontua 66.255 errealetara iristen zen. Etxearen dotoreziak eta luxuak iritzi kontrajarriak sortu zituen herrian. Halere, proiektua errespetatu egin zen.
Alkizako Katalandegi eta Intxaurrandiaga bi baserrietako intxaurrandiagatarren belaunaldietako herentzia-kontuak garbitu zituen. Hogeita hamar urtetako lana izan zen, arazoa oso konplexua baitzen. Hiru belaunaldietako zama astuna, jaraunsleak Nafarroa, Madril, Zamora eta Ameriketan bizi ziren eta ondasun oparoak urte haietan inoiz tasatu gabe zeuden. Joan Elias, 1799an, Albizturren bizi zelarik, bere proposamenak onartu zituzten ondorengoek.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.oilategitik.net/11/artikuluak/joan-bautista-eta-joan-elias-intxaurraga-aita-hargin-maisua-eta-seme-eskultorea..
* ↑ Aranburu Ugartemendia, Pello Joxe. (2001). Alkiza auzo eta hiribilduaren azterketa historikoa (13489-1950). Alkizako udala, 464-465 or. ISBN 84-606-3058-7..
* Datuak: Q88300987
# Joan Etxamendi

    Artikulu hau bertsolari luzaidarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxamendi».
Joan Etxamendi Larralde, ezizenez Borddel (Luzaide, Nafarroa, 1792ko urtarrilaren 7a - 1879ko maiatzaren 30a) bertsolaria izan zen.

## Biografia

Gurasoak Pedro Etxamendi -aita Mendibekoa zuena- eta Josefa Larralde Luzaide; Frantziako Iraultzan Luzaide okupatu eta bertako etxeak erre zituztenez hiru urtez familia Auritz eta Erroibar aldean bizi izan zen. Itzuli zirenean bertsolariari ezizena eman zion Bordelia etxea berreraiki behar izan zuten; herriko lehen hamalau etxeetakoa da. Sendiak ostatu batean egiten zuen lan. Lanbidez laboraria zen.
Arnegiko Baxoa auzoko Joana Harrietekin ezkondu zen eta lau seme-alaba izan zituzten: Aña Kosepa, Frantzizko, Maria eta Migel. Borddelenia baserrian bizi izan ziren. Aña Kosepa Eiheralarreko Arrosagarairekin ezkondu eta bikoteak etxe berean bizitzeari ekin zionean etxeak ere Arrosagarai izena hartu zuen.
Erlijiosoa, antimonarkiko eta antikarlistatzat jotzen zuen bere burua. Nafarroa Garaian, Nafarroa Beherean eta Lapurdin oso bertsolari ospetsua izan zen. Juan Cruz Arrosagarai Borddel II bere birriloba izan zen.

## Lanak

Bat-batean zein bertso jarriekin aritu izan zen. Bere bertso ezagun batzuk hauexek dira:
* Mendekoste bestetan
* Ene Andregaiari
* Ene izpirituan bazen zenbait bertsu
* Karlisten gerlako kantiak
* Donostian soldado

## Omenaldiak

Luzaide jaioterriak birritan omendu du Borddel, 1970eko abuztuaren 16an eta 1985eko urriaren 22an; azken egun honetan oroitarria ezarri zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Iturri zenbaitetan Juan eta Jean grafiak ere aurki daitezke.
* ↑ Beñat Soulé: Neurtizlari Bertsulari Iparraldez, Euskaltzaleen biltzarra-Erroteta, 2011. 32-33. or.

## Bibliografia

* Jose Maria Satrustegi (1965): Bordel bertsularia, Auspoa, 1965.

## Ikus, gainera

* Mañex Etxamendi (argipena)
* Etxamendi eta Larralde

## Kanpo estekak

* Juan Etxamendi, Literaturaren Zubitegian.
* Luzaidarra Bertsulari.com webgunean.
* Bertsozale.com: Jean Etxamendi
* Joseba Aurkenerena: Bordel bertsolaria Donostian soldadu
* Datuak: Q12260418
* Jatorrizko testuak: Egilea:Joan Etxamendi
# Joan Duns Eskoto

    Artikulu hau eskoziar filosofoari buruzkoa da; irlandar jatorriko Eskoziako etnia gaelikoa gaitzat duena beste hau da: «Eskoto»
Joan Duns Eskoto —jatorrizko izen-deiturez, John Duns Scotus— (Duns, Eskozia, c. 1266 – Kolonia, Alemania, 1308ko azaroaren 8) filosofo eta teologo eskolastiko bat izan zen, Doctor Subtilis (euskaraz, Maisu Fina) goitizenaz ere ezaguna, haren pentsamenduaren zorroztasuna zela-eta. Metafisika eta etika arloetan kokatzen da bere pentsamendua, betiere teologia kristauari begira eta Aristotelesen eraginpean. Besteak beste, bere eragina nabarmena izan zen Kant filosofoaren lanetan.

## Bizitza

1279-1280 urteetan frantziskotarren ordena monastikoan sartu eta apaiz ordenatu zuten 1291. urteko martxoaren 17an. Irakasle aritu zen Pedro Lombardiarraren Sententzien Liburua irakatsi zituen, agian Cambridgen aurrena, eta Oxforden, 1300 baino lehen, eta Parisen 1302-1303 urteetan.
Felipe Ederraren eta Bonifazio VIII.a aita santuaren arteko liskerrak direla-eta, irakasle zeregina utzi zuen. Parisera itzultzean, magister titulua eskuratu zuen. 1307. urtean Kolonian frantziskotarrek zuten ikasketa-etxera joan eta bertan hil zen 1308. urtean. Bere pentsamenduaren aztarna agerikoa da hurrengo urteetan ondutako bi eskoziar agiri historikotan: Elizjendearen Adierazpena (1309) eta Arbroatheko Aldarrikapena (1320).

## Lanak

* Ordinatio, latinez, 1300. urtearen inguruan
* Quaestiones super libros Metaphysicorum Aristotelis, hau da Aristotelesen Metafisika liburuei buurzko gaiak.
* Tractatus de primo principio, 1305. urtearen inguruan

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.
* ↑ Scotus, berez, eskoziar jatorria adierazten duen abizena besterik ez da.
* ↑ (Gaztelaniaz)Franco Volpi: Enciclopedia de obras de filosofía (Juan Duns Escoto), 598. orrialdea.
* ↑ (Ingelesez) Oliver, Neil. (2009). A History of Scotland. Weidenfeld&Nicolson (W&N) ISBN 978-0-7538-2663-8.. 174. or.
* Datuak: Q190089
* Multimedia: John Duns Scotus / Q190089
# Joan Ebanjelaria

Joan Ebanjelaria edo Joanes Ebanjelaria —arameraz: ܝܘܚܢܢ ܫܠܝܚܐ, Yohanan Shliha; hebreeraz: יוחנן בן זבדי‎, Yohanan ben Zavdi; koinéz: Ἰωάννης; latinez: Ioannes, «Jaungoikoa errukitsua da»— Jesus Nazaretekoaren apostoluetako bat izan zen. Adituen artean eztabaidatua da, Joan apostolua eta Joan Ebanjelaria, Joanen Ebanjelioa idatzi zuena, pertsona bera diren, baina Elizak horrela dela onartzen du. Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: Asia Txikia, Toskanako zenbait hiri eta abar. Jaieguna abenduaren 27an ospatzen da. Hainbat titulurekin ere izendatzen da: Done Joanes, Jaun Done Joanes, San Joan, San Joanes, Jondoni Joanes (Lap. eta BNaf.) edo Jondane Joanes (Zub.).

## Bizitza

Galileako Betsaidan sortu zen, Tiberiadesko aintziratik hurbil, Zebedeo eta Salome izan zituen guraso eta Jakue Nagusia apostolua zuen anaia. Jesu Kristoren lehen jarraitzaileetariko bat izan zen eta, Ebanjelioen arabera, bere begiz ikusi zituen Tabor mendiko antzaldaketa eta Kristoren nekaldia, Kristok bere ama zaintzeko ardura eman zion gurutzean zegoela eta Petrirekin batera aurkitu zuen Hilobi Santua hutsik. Tradizioaren arabera, Efeson hil zen, K.o. 100. urte aldera. Laugarren Ebanjelioa, Apokalipsia eta hiru Epistola idatzi omen zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-06-14 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 177. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (III). Bibliako pertsona-izenak. .
* ↑ Euskaltzaindia. 66. araua: Santutegiko izen ohikoenak. .
* ↑ Euskaltzaindia. 125. araua: San, santu, done eta besteren erabilera. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44015
* Multimedia: John the Apostle / Q44015
# Joan Etxaide kalea (Donostia)

Joan Etxaide kalea :
| Donostia, Erdialdea ||
| Herrialdea Lurraldea | Euskal Herria Gipuzkoa |
| Joan Etxaide kalea Joan Etxaide kalea Joan Etxaide kalea ||
| Koordenatuak: | 43°19′11.49″N 1°58′47.19″W﻿ / ﻿43.3198583°N 1.9797750°W﻿ / 43.3198583; -1.9797750 |
Joan Etxaide kalea Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Erdialdean dago, Okendo kalea eta Askatasunaren etorbidearen arteko elkargunean hasi eta Foruen pasealekua eta Arrasate kalearen arteko elkargunean amaitzen da. Bergara kalearekiko paraleloan doa.

## Kaleak

Joan Etxaide kalearen inguruan honako kale hauek daude:
* Okendo kalea
* Askatasunaren etorbidea
* San Martzial kalea
* Arrasate kalea
* Foruen pasealekua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25478876
# Joan Dufresne de Moustiers

Joan Dufresne de Moustiers edo Joan des Monstiers de Froissac (c. 1514 - 1569), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Baionako (1551–1565) apezpikua izan zen.
# Inkubazio epea

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Medikuntzan, inkubazio epea edo inkubazio aldia mikrobio batek infektatzen duenetik -hots, gure gorputzean sartzen denetik- seinale edo sintomak agertu arte pasatzen den denbora-tarteari deritzo. Mikrobioez gain, susbtantzia kimiko batzuek ere inkubazio epea dute.
Mikrobio batek infektatzen duenean ez du segituan gaixotasun infekzioso bat sortzen. Denbora-tarte bat behar du mikrobioak gaitzaren sintomak sortu ahal izateko. Inkubazio epea oso aldakorra da mikrobio eta gaitzaren arabera. Gripearen kasuan inkubazio epea oso laburra da (1-3 egun), salmonelosiaren kasuan ere (6-48 ordu), baina HIESaren kasuan, aldiz, edo legenarraren kasuan oso luzea izan daiteke (urte luze batzuk).
Posible da ere mikrobio batek infektatzea baina infektatutako gizabanakoak inoiz ez sufritzea gaitzaren sintomak. Hau da eramaile osasuntsuen kasua. Gizabanako batek, esaterako, Streptococcus bakterio patogenoa eztarrian eraman dezake inongo patologia (amigdalitis, faringitis...) izan gabe.
Hainbat faktorek eragin handia dute inkubazio epearen iraupenean: mikrobio patogenoaren birulentzia, ostalariaren immunitatea, infektatzen duen mikrobio patogenoaren kopurua, mikrobioaren sarreragunea, etab.

## Hainbat gaitzen inkubazio epea

| Gaixotasuna | Inkubazio epea |
| Kolera | 1-3 egun |
| Gripea | 1-4 egun |
| Hotzeria | 1-5 egun |
| COVID-19a | 2-15 egun |
| Legenarra | 10 urte arte |
| Ebola gaixotasun birikoa | 1-21 egun |
| Salmonelosia | 6-48 ordu |
| Mononukleosi infekziosoa | 4-8 aste |
| Kuru | 10-15 urte |
| Poliomielitisa | 7-14 egun |
| Errubeola | 14-21 egun |
| Elgorria | 9-12 egun |
| Botulismoa | 12-36 ordu |
| Amorrua | 1-3 hilabete, batzuetan gehiago |
| Tetanosa | 7-21 egun |
| Barizela | 14-16 egun |

## Erreferentziak

* ↑ Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua:894 orr. ISBN: 978-84-9860-026-1.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193566
* Multimedia: Incubation period / Q193566
# Inkulturazio (argipena)

Inkulturazio hitzak adiera zenbait ditu:
* antropologian eta soziologian, inkulturazio edo sozializazioa, pertsona bat bere gizartearen kulturan sartzeko prozesua eta horren ondorioa;
* kristautasunean, inkulturazioa, kristau doktrina herri bakoitzaren kulturara moldatzea.
# Inkster (Ipar Dakota)

Inkster Ipar Dakotako hiri bat da. Grand Forks konderrian kokatua dago. 2010ean 50 biztanle zituen, 2,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Grand Forks konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2315713
* Multimedia: Inkster, North Dakota / Q2315713
# Inkster (Michigan)

Inkster Michigango hiri bat da. Wayne konderrian kokatua dago. 2010ean 25.369 biztanle zituen, 16,20 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wayne konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1663761
* Multimedia: Inkster, Michigan / Q1663761
# Inkubazio

Inkubazioa edo txitatzea, enbrioiak gara daitezen, hegaztiek egin behar izaten duten arrautza-berotze prozesua da.
Hegazti espezie gehienetan, guraso inkubatzaileak, gainean etzanda, berotzen ditu arrautzak. Hala ere, talde batzuek, megapodoek bereziki, bero geologikoa edo usteltzen ari diren landareek sortutakoa erabiltzen dute.
Inkubatzen duten espezieetan, lana sexuen artean hainbat modutara banatzen da. Ohikoena, emea inkubazio osoaz arduratzea da, koskoroba beltxarga eta vireoetan bezala, edo ia osoaz, Belatz handietan bezala. Espezie batzuetan, kurrilo amerikarrean bezala, arrak eta emeak arrautzak txandaka inkubatzen dituzte. Kasuarioaren kasuan, aldiz, arrautzak arrak bakarrik inkubatzen ditu. Lautadetako txirri arrak, lehenbiziko errunaldiko arrautzak inkubatzen ditu, baina beste errunaldi bat izanez gero, emea arduratzen da inkubazioaz. Hoatzinen kasuan, kume batzuek, batez ere arrek, gurasoei laguntzen diete ondoko errunaldiak inkubatzen. Inkubazio-aldiak, 11 egun (Ipar Amerikako kuku moko-beltza eta kuku moko-hori bezalako txori txikietan) eta 85 egun (albatrosa eta kiwi marroiaren kasuan) bitarte iraun dezake. Azken hauetan, inkubazioa ez da etengabea. Etengabeko inkubazio-aldi luzeena, pinguino enperadorearena da, 64-67 egunekoa.
Espezie batzuk, lehenbiziko arrautza errunda hasten dira inkubatzen eta, horregatik, txitak ez dira denak batera jaiotzen. Beste batzuk, berriz, azken arrautza errun arte ez dira inkubatzen hasten eta, beraz, txitak denak batera jaiotzen dira.
# Inkpem

Inkpen, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herrixkq bat da, Berkshire konderrian.
2011n 855 biztanle zituen.
* Datuak: Q1864651
* Multimedia: Inkpen / Q1864651