OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jean Robin

Jean Robin (Donibane Lohizune, Lapurdi, 1738 – 1821) euskal idazlea izan zen.

## Bizitza

Apaiza zen.

## Obra

Robinek kopiatua gordetzen da Uztaritzeko apaizgaitegian Haranederren Testament Berria. XVIII. mendearen bukaerako eskuizkribu bat ere gordetzen da Uztaritzen, Vinsonek aurkitu zuena, Birjinia edo donceil Christaba, lempizte siciliarra osotasunerat heldu nahi diren nescatcha gaztei moldetzat baliatcecotçat, aita Begirungarri Migel-Aingeru Marin chikien donepilaco fraideac egina eta Lapurdiko Eliza gizon batec berriro Escuararat itzulia, Miguel Angel Marínen obraren itzulpena (1752, Virginia, o la Virgen Cristiana, historia siciliana, para servir a las jóvenes que aspiran a la perfección). Lau liburuki ditu, eta nabarmen ageri da Larramendiren eragina.
| « | Particularidad notable de esta obra es la introducción masiva de neologismos, sea de origen larramendiano o sea de propia invención. Si ello se debe de hecho a influencia larramendiana, sería una prueba de las mutuas influencias entre las dos Vasconias, la española y la francesa, influencias que nunca han dejado de existir, a pesar del relativo aislamiento y desconocimiento mutuo en que ambas partes han vivido | » |
| Villasante, 1979, 116. orrialdea. ||
Vinsonen iritziz, Robinena izan daiteke itzulpena; baina, Lafitteren ustez, Robinek kopiatzaile-lana besterik ez zuen egin. Jose Antonio Mujikak frogatu du Martin Duhalderen lana dela.
Patri Urkizuren ustez, Robinenak dira zenbait bertso-lan: Altxa dezagun boza eta kanta gora, Non othe naiz ni aurkhitzen, Senperen egin dute besta bat handia, Setiatuak gabeaz, eta Zer egin zare koplari zaharra.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Mujika, Jose Antonio (arg.), 2010, Birjinia, edo donceil christaba, Bilbo: Euskaltzaindia.

## Ikus, gainera

* Lapurdiko idazleak

## Kanpo-loturak

* «Jean Robin», Literaturaren Zubitegia.
* Datuak: Q12260320
# Jean Rotrou

Jean Rotrou (Dreux, 1609ko abuztuaren 21a - Dreux, 1650eko ekainaren 28a) frantses poeta dramatikoa izan zen. Richelieu kardinalak babestu zuen, eta komediak, tragediak eta tragikomediak idatzi zituen. Obra nagusiak: L´Hypocondriaque (1629, Hipokondriakoa), Le Véritable Saint-Genest (1647, Benetako San Genest), Venceslas (1648) eta Cosroès (1649). Frantses dramagile neoklasikorik handienetako bat izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q561715
* Multimedia: Jean Rotrou / Q561715
# Jean Richepin

Jean Richepin (Médéa, Frantziar Aljeria, 1849ko otsailaren 4a - Paris,1926ko abenduaren 12a) frantziar idazlea izan zen.
Argeluan jaio zen, armadako mediku baten semea. Frankotiratzailea Frantzia-Prusia Gerran, aktorea, marinela eta zamaketaria izan zen. Olerkari, eleberrigile eta antzerkigilea ere izan zen. 1876an La Chanson des gueux izeneko poema liburua argitaratu zuen eta ohiturei irain egiteagatik espetxeratu eta isuna jarri zioten. Bere lanik onenak antzezlanak izan ziren eta Comédie Françaisek antzeztu zituen. Garai batean Sarah Bernhardten maitalea izan zen. Arthur Rimbauden laguna ere izan zen.

## Lanak

* Nana Sahib (1883, antzezlana)
* Monsieur Scapin (1886, antzezlana)
* Le Flibustier (1888, antzezlana)
* Par le glaive (1892, antzezlana)
* Vers la joie (1894, antzezlana)
* Le Chemineau (1897, antzezlana)
* Le Chien de garde (1898, antzezlana)
* Les Truands (1899, antzezlana)
* Don Quichotte (1905, antzezlana)
* L'Aile, Roman des Temps Nouveaux (1911)
* Mères Françaises (1917, filmerako gidoia)
* Nouvelle Mythologie Illustree, Tome I & II (1920)
* Le Coin des Fous (1921)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q551744
* Multimedia: Jean Richepin / Q551744
# Jean Rostand

Jean Edmond Cyrus Rostand (Paris, 1894ko urriaren 30a - Ville-d'Avray, Senako Gainak, 1977ko irailaren 4a) biologo eta filosofo frantziarra izan zen, bere aita Edmond Rostand idazlea dela-eta Kanborekin harreman handia izan zuena.

## Biografia

Parisen jaio zen eta sei urte zituela familia osoa Arnagara (Kanbo) etorri zen. Bere ama, Rosemonde Etienette Gerard, poeta zen. Aita, Edmond Rostand, antzerkigile eta poeta. Anaia Maurice, erromantzegile eta poeta.
Jean Rostand Kanbon naturarekin liluratu zen. 1915enan, gerran ziren, boluntario izan zen eta laborategi batean jarri zuten. 1919an bere lehen liburua argitaratu zuen: Le retour des pauvres izenekoa, gerraren aurka. 1920an ezkondu eta 1921ean Parisera itzuli ziren. Naturalista eta moralista zela esaten zuen. Sozial injustizia, oso gazte zela ezagutu zuen. Armamentu atomikoaren aurkako taldearen lehendakari ere izan zen. Baita ere Choisir talde feministaren kide sortzaileetako bat.
Frantzian, genetika bultzatu zuen, igel eta apoei esker. Partenogenesi eta teratogenesia esplikatu zituen.

## Idazkiak

Bere liburu batzuk:
* 1939: Pensées d'un biologiste
* 1940: L'homme
* 1947: Nouvelles pensées d'un biologiste
* 1959: Carnet d'un biologiste
* 1966: Maternité et biologie
* 1967: Inquiétudes d'un biologiste
* 1973: Aux frontières du surhumain
* Datuak: Q287953
* Multimedia: Jean Rostand / Q287953
# Jean Rouch

Jean Rouch (Paris, 1917ko maiatzaren 31 - Birni-N'Konni, Niger, 2004ko otsailaren 18a) frantziar etnografoa eta zinemagilea izan zen. "Cinéma vérité" izeneko mugimenduaren sortzaileen artean egon zen.
Zineman egin zituen lehenengo saioak bere etnografo-lanbidearen luzapen modukoak izan ziren, Au pays des magies noires (1947, Magia beltzen herrialdean) esaterako. Afrikar gizarteak Europarentzat ispilu bat direla eta Europak horietara begiratzen ikasi behar duela aditzera eman zuen zenbait lanetan: Les Maîtres-Fous (1955, Maisu eroak). Bi herrialdeen arteko harreman horretan (nahasia eta zaila) oinarri ziren Rouchen ondorengo filmak: Moi un Noir (1958, Ni beltz bat) eta La Pyramide humaine (1959, Giza piramidea). Lan dokumental horietan, Rouchek ez du besterik gabe arrazismoaren kontra egiten, aldiz, saiatzen da batzuen eta besteen arteko berdintasunak eta ezberdintasunak azaltzen. Chronique d'un été (1960, Uda baten kronika) ez da errealitatea zuzen-zuzenean erakusten duen zinemaren adibide, baina frantses gizarteko hainbat sektoretako galdeketa etnografikoaren arauen bidez, liskarren, blokeoen eta bazterketen berri ematen da. La Chasse au lion à l'arc (1965, Lehoiaren ehiza arkuarekin) filmarekin Afrikara itzuli zen. Ondorengo lanetan, ordea, fikziozko osagaiak sartzen hasi zen, afrikar kontakizunetatik hartutako fabulak: Jaguar (1967), Petit à petit (1970, Apurka-apurka), Cocorico Monsieur Poulet (1977), Madame l'eau (1992, Andre ura), la Vache merveilleuse (1995, Behi miragarria). 2004. urtean, kotxe-istripu batean hil zen Nigerren.

## Filmografia hautatua

* 1955: Les maîtres fous.
* 1955: Les fils de l'eau.
* 1958: Moi, un noir.
* 1959: La pyramide humaine.
* 1961: Chronique d'un été.
* 1962: La punition.
* 1964: Les veuves de 15 ans.
* 1965: La chasse au lion à l'arc.
* 1965: La goumbé des jeunes noceurs.
* 1966: Batterie Dogon. Éléments pour une étude de rythmes.
* 1967: Jaguar.
* 1971: Tourou et bitti, les tambours d'avant.
* 1972: Horendi.
* 1972: Petit a petit.
* 1974: Cocorico M. Poulet
* 1975: Babatu, les trois conseils.
* 1977: Ciné-portrait de Margaret Mead.
* 1979: Bougo, les funérailles du vieil Anaï.
* 1981: Sigui-synthèse.
* 1987: La folie ordinaire d'une de cham.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q166405
* Multimedia: Jean Rouch / Q166405
# Jean Roger-Ducasse

Jean Roger-Ducasse (Bordele, 1873ko apirilaren 18a - Paris, 1954ko uztailaren 19a) frantses musikagilea izan zen. Fauré-ren ikaslea izan zen. Herri-musika irakasteari ekin zion. Pianorako, ganberarako eta orkestrarako obra ugari idatzi zuen (Sarabande, Suite française). Bereak dira, halaber, Au jardin de Marguerite eta Ulysse et les Sìrenes poema sinfonikoak, Orfeo mimodrama eta Cantegril opera komikoa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q649959
* Multimedia: Jean Roger-Ducasse / Q649959
# Jean Rouaud

Jean Rouaud (Nantes, 1952ko abenduaren 13a) frantses idazlea izan zen. Unibertsitate-ikasketak amaitu zituenez gero, hainbat lanbidetan jardun du Rouaudek. Parisko kiosko batean lanean ari zenean lortu zuen, hain zuzen ere, ospea, 1990eko Goncourt saria eman baitzioten Les Champs d´honneur (Ohorearen zelaiak) lehen eleberriagatik. Lan hartan, bere aitonak Lehen Mundu Gerran izandako bizipenak hartu zituen kontagai. Harrezkero, literaturan murgildu zen buru-belarri, eta beste lau eleberri luze argitaratu zituen ildo beretik: Des hommes illustres (1993, Gizon ospetsuak), Monde à peu près (1996, Mundua gutxi gorabehera), Très riches heures (1997,Hiru ordu aberats) eta Pour vos cadeaux (1998, Zure opariengatik). Idazleak bere familiaren istorio txiki eta handiak agertzen ditu lan guztietan, eta, hala, kontakizun oso, zabal eta orokorra ari da osatzen. Prosa bikaina darabil Rouaudek, lirika eta epika bateratuz, antzinako kronika bat idazten ari balitz bezala. Umore handiz idatziak dira kontakizunak, nahiz eta doinu gazi-gozoa duten, ironia eta samurtasuna bateraturik. Gaurko zenbait idazle ospetsuren eragina nabarmentzekoa da haren obran, Faulknerrena eta Nabokovena, adibidez. Hauek ditu azken idazlanak: La Fiancée juive (2008, Emaztegai judua), La Femme promise (2009, Emakume promestua), Évangile (selon moi) (2010, Ebanjelioa, nire iritziz) eta Comment Gagner Sa Vie Honnêtement (2011, Nola irabazi bizibidea zintzotasunez).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Jean Rouauden web-orria
* Datuak: Q982039
* Multimedia: Jean Rouaud / Q982039
# Jean Rivier

Jean Rivier (Villemomble, 1896ko uztailaren 21a - La Penne-sur-Huveaune, 1987ko azaroaren 6a) frantses musikagilea izan zen.
Lehen Mundu Gerraren ondoren hartu zuen musikaren bidea. Parisko Kontserbatorioan harmonia, musikaren historia, kontrapuntua eta fuga ikasi zituen, eta orobat ikasi zituen pianoa eta biolontxeloa. 1920ko hamarraldian ondu zituen lehenengo lanak: Harizko laukotea (1924), Hileta kantua orkestrarako eta Rapsodia biolontxelo eta orkestrarako (1928). Bi gerren arteko ganbera musikako elkarte nagusietako bateko presidente izan zen, Triton elkartekoa hain zuzen. 1947an Parisko Kontserbatorioko konposizio-irakasle izan zen. 1970ean Parisko Hiriko musikaren sari handia eman zioten. Jean Rivier aniztasun harrigarriko egilea izan zen. Zortzi sinfonia idatzi zituen (1932-1978), bi obertura, bi kuarteto eta hamar kontzertu baino gehiago hainbat tresnetarako, horiek guztiak harizko orkestra batek lagundua. Pianorako lanek, Pointes sèches, Torrents, Tornades, Stridences, arreta eta zehaztasunezko unibertso batera eramaten dute entzulea.

## Bibliografia

* "Jean Rivier" in Sax, Mule & Co, Jean-Pierre Thiollet, H & D, 2004, 169–170. ISBN 2 914 266 03 0

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1685791
* Multimedia: Jean Rivier / Q1685791
# Jean Rochefort

Jean Rochefort (Paris, Frantzia, 1930eko apirilaren 29a - Paris, 2017ko urriaren 9a) frantses antzezlea izan zen. Antzerkian, telebistan eta zineman aritu zen.

## Biografia

Bertrand Tavernierren L´horloger de Saint-Paul (1974) filmean egin zuen antzezlanak arrakasta handia izan zuen. Gehienetan pertsonaia komikoetara egokitu izan bazen ere, erraztasun handiz aldatu izan zuen generoz. Bi César Sari jaso zituen bere antzezlanagatik. Hiru film labur zuzendu zituen.
Hauek dira bere lan aipagarrienetako batzuk: Que la fête commence (1975), Le fantôme de la liberté (1974), Tandem (1987), Le mari de la coiffeuse (1990), Tango (1992), Prêt-à-porter (1994), Même heure, l'année prochaine (1995), Les Grands Ducs (1996), Ridicule(1996), Rembrandt (1999).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q106555
* Multimedia: Jean Rochefort / Q106555
# Juan Otazua

Juan Otazua Madariaga (Errigoiti, 1895eko otsailaren 8a - Mancha Real, 1937ko apirilaren 3a), Juan de Jesús y María izen erlijiosoz ezaguna, bizkaitar apaiz katolikoa izan zen. Trinitario ordenakoa, Gerra Zibilean Jaénen zegoela beste kideekin erail zutenez, 2007an Benedikto XVI.ak dohatsu izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ González Rodríguez, María Encarnación. (2007). «Jaén y Cuenca. Nueve religiosos y una monja de la Orden de la Santísima Trinidad». in: Quiénes son y de dónde vienen. 498 mártires del siglo XX en España. Erroma, 157 or. ISBN 978-84-7141-635-3...
* Datuak: Q19013790
# Juan Pablo García

Juan Pablo García Jiménez (Logroño, 1964ko abenduaren 28a), pilota munduan Juan Pablo bezala ezaguna, errioxar pilotari ohia da, palan jokatzen zuena. Daniel bere anaia ere palaria izan da.
Paletan eta pala motzean Sub-22 sailean Munduko Txapeldun izan zen 1984an. Bilbon hasi zen profesional bezala 1994. urtean. 1995. urtean Espainiako binakako txapelketa erdietsi zuen bere anaia Danielekin batera; 1996an Euskadiko txapeldun izan zen eta 1999an Urrezko Pala torneoan garaile izan zen, besteak beste. Eusko Basque enpresari lotutako jolakaria da pilotari errioxarra. Profesionaletarako jauzia egin aurretik Espainiako txapeldun izan zen 1984tik 1993ra, baita munduko txapeldun 1986an Gastezien Munduko X. Pilota Txapelketan eta Kuban 1990ean ospatu zen Munduko XI. Pilota Txapelketan, larruzko pilotaz jokatuz; Bartzelonako Olinpiar Jokoetan ere urrezko domina lortu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q9015844
# Juan Pablo Echagüe

Juan Pablo Echagüe (San Juan, 1875eko azaroaren 16a – Buenos Aires, 1950eko irailaren 5a), Jean Paul izenaz ere ezaguna, argentinar idazlea izan zen .
Echagüe, Historian doktorea eta bere lana emankorra eta errentagarria, "argentinar kritikarien maisutzat" eta "historiaren margolaritzat" ere hartua izan zen. Kazetaria izan zen, La Nación egunkariko Frantzian ordezkari, 1910 inguruan.

## Biografia

Juan Pablo Echagüe Pedro Echagüe heroi, poeta eta kazetariaren eta Epifania de la Barreraren semea zen. San Juan hirian jaio zen 1875eko ekainaren 30ean, bere bataioa azaroaren 16an erregistratu zuten, jaio eta 4 hilabete eta 12 egunera. 1918ko urriaren 5ean Dolores Naón Peraltarekin ezkondu zen.
Aitarekin batera, denbora asko eman zuen El Zonda egunkarian idazten. Karrera militarra utzi eta El Argentino egunkarian sartu zen, eta han antzerki kritikak egiteari eman zitzaizkion. Bertan, "Jean Paul" ezizena ezagun egin zen eta espiritualki aipatzen zen, eta irakurleak bere epaiketa zehatzak eta zorrotzak, estilo kementsua eta burdinazko ironia gidatzen zituen. Argentinako antzerki nazionalak, kritikaren beharra zuen orduan, kronika onenak zor dizkio; eta bere sintesi estua eta diskriminazio irizpide garbiko artikuluak estreinaldien biharamunean espero ziren. Ondoren, El Argentino utzi zuen El País-en lan egiteko, Paul Groussac, Francisco Grandmontagne, Ricardo Rojas, Monteavaro, Duhau, Ingenieros, Becher eta beste idazle entzutetsu batzuekin batera.
El País-eko antzerki kronikak, eta gero La Nación-en , gerora Prosa de combate, Un teatro en formación o Una época del teatro argentino bezalako liburukietan bilduko ziren. Bere kritikak El Diario, La Razón eta Caras y Caretas aldizkari ezagunean kolaborazio gisa ere agertzen dira. Baina La Nación-en argitaratzen dira bere antzerki kritikarik ospetsuenak, 1912 eta 1918 artean.
Bere nortasuna filosofoaren ikuspegiaren eta kritikariaren ikuspegiaren artean artikulatu zen. Kultura handiko eta talentu eklektikoko gizona zen, eta ipuin eta eleberrietako batzuk saritu zituzten. Bere lana plurala da, kritika, historia eta irudimena nahasten dira bertan.
Echagüe ezaguna da Argentinan eta atzerrian, bereziki Latinoamerikan . Baina Paris nolabait, bere bigarren aberria zen, Europara bidaiatu zuen hainbat aldiz, non bere kultura autodidakta handitu zuen eta han ohorezkoak jaso zituen, eta horrek bere literatura lana bultzatu zuen. Echagüe Buenos Airesen hil zen 1950eko irailaren 5ean.

## Erreferentziak

* ↑ Le Figaro, París, 4 de noviembre de 1910, p.2.
* ↑ San Juan, Igl. Inmaculada Concepción, Libro de bautismos 1875, F503/157.
* ↑ Buenos Aires, Igl. Ntra. Sra. de Montserrat, Libro de matrim. 1918, F100.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5951781
* Multimedia: Juan Pablo Echagüe / Q5951781
# Juan Pablo Fusi

Juan Pablo Fusi Aizpurua (Donostia, Gipuzkoa, 1945eko irailaren 24a) historialaria da, Espainiako Aro Garaikidearen historian aditua.

## Biografia

Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean historia ikasi ondoren, bertan doktore bilakatu zen. Oxfordeko Unibertsitatean Filosofia doktore bilakatu zen eta Honoris Causa New Yorkeko Unibertsitatean.
Egun Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean katedraduna da, 1986 eta 1990 artean Espainiako Liburutegi Nazionalaren eta 2001 eta 2006 artean Fundación José Ortega y Gasset erakundearen presidente izan ondoren.
Espainia eta Euskal Herriko historia aztertu du gehienbat, batez ere nazionalismoaren gaia.

## Lanak

* Spain: Dictatorship to Democracy. Londres: Routledge. 1979 (Raymond Carrekin batera)
* El País Vasco. Pluralismo y nacionalidad (1983)
* Franco, autoritarismo y poder personal (1985) Madril: Suma de Letras, 2001 ISBN 84-663-0185-2 Taurus Ediciones, 1995. ISBN 84-306-0053-1
* España 1808-1996. El desafío de la modernidad (Jordi Palafoxekin batera, 1997)
* España, la evolución de la identidad nacional (1999)
* Un siglo de España. La cultura (2000).
* La Patria lejana: el nacionalismo en el siglo XX (2003)
* La España del siglo XX (Santos Juliá, J.L. García Delgado eta J.C. Jiménezekin batera, 2003)
* El País Vasco 1931-37. Autonomía. Revolución. Guerra Civil (2003)
* El malestar de la modernidad. Cuatro ensayos sobre historia y cultura (2004)
* Identidades proscritas. El no nacionalismo en sociedades nacionalistas (2006).
* Datuak: Q2746766
* Multimedia: Juan Pablo Fusi / Q2746766
# Juan Ortuoste

Juan Marino Ortuoste Blanco (Bilbo, 1948 - ) euskal zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea da.

## Biografia

1970eko hamarkadan hainbat film labur egin ondoren, Javier Rebollorekin Lan Zinema, S.L. ekoiztetxea sortu zuen. 1981ean bere lehendabiziko film luzea estreinatu zuen. Handik aurrera, batez ere ekoizle moduan aritu da.
Javier Rebollorekin batean Unibertsitateko Zine Kluba antolatu zuen (1969). Zenbait film labur plazaratu ditu, J. Rebollo zuzendarikide zuela gehienetan, besteren artean: Necrosis (1970), Andrés Nagel (1974), Gure etxea (1976), Salitre (1978), Topaketak (1980), El ojo de la tormenta (1983), Camino de hierro y agua (1984). Bilbori buruzko zenbait dokumental ondu ditu. Azken urteotan ere, ekoizle, zuzendari eta hainbat batzorde eta elkartetako kide bezala, beti egon da zinemagintzari lotua. Ekoizle-eragile lanetan hiru film luzeren ardura izan du: Javier Rebolloren Golfo de Vizcaya (1985), eta Ernesto del Ríoren No me compliques la vida (1990) eta Hotel y domicilio (1995). Zuzendari bezala, berriz, hiru film luzek osatzen dute bere filmografia: Javier Rebollorekin batera 1981ean zuzendu zuen Siete Calles, 1989ko El mar es azul eta 1997ko Entre todas las mujeres.

## Filmografia
### Ekoizlea

* Sex Crazy (2006)
* Marujas asesinas (2001)
* Calor... y celos (1996)
* Hotel y domicilio (1995)
* No me compliques la vida (1991)
* Bizkaiko golkoa (1985)

### Zuzendaria

* Entre todas las mujeres (1998)
* El mar es azul (1989)
* Siete calles (1981)
* Carmen 3.G. (film laburra, 1979)
* Brindis en la huerta (film laburra, 1979)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskadiko Filmategia. Juan Ortuoste. .
* Datuak: Q12261060
# Juan Oñate

Juan Oñate Salazar (Pánuco, Zacatecas, Espainia Berriko Erregeorderria, 1550 – Guadalcanal, Sevilla, Espainia, 1626ko ekainaren 3a) konkistatzailea izan zen, Espainiar Inperioaren zerbitzura. Ameriketan —gaur egun Mexiko den lurraldean— jaioa, euskaldun jatorrikoa zen, Kristobal Oñate konskistatzailearen semea. Mexiko Berria konkistatzeko espedizioa antolatu zuen 1595ean. 1598an, hango aginpidearen jabe egin zen, eta, Ozeano Barerako bidea aurkitu nahian, espedizioak bidali zituen Kansasera 1601ean eta Kaliforniako golkora 1605ean. Santa Fe hiria sortu zuen 1605ean.
Gaur egun Juan Oñate ezaguna da 1599an egindako Acoma Sarraskiagatik. Lur batzuen jabetzaren harira sortutako tira-bira baten ondorioz, acoma etniako kideek 11 espainiar hil zituzten, Oñateren iloba Juan Zaldivar barne. Oñatek, orduan, acomen aurkako erantzun basatia agindu zuen. Acomen herria suntsitu zuten, eta 800-1000 acoma hil zituzten.
500 bat pertsona atera ziren bizirik Acomako Sarraskitik. Ohkay Owingeheko epaiketan, Oñatek gehienak 20 urteko mirabetza behartura zigortu zituen; eta, gainera, 25 urtetik gorako gizon guztiei oin bat mozteko agindu zuen. Espainiako Gobernuak epaitu zuen, Acomen aurka «gehiegizko indarkeria» erabiltzeagatik; zigortzat, Mexiko Berritik kanporatu zuen, eta Mexiko Hirira itzultzea debekatu zion, bost urtez.
Gaur egun Oñateren figura oso polemikoa da Mexiko Berriko historian: 1998an, Alcalde hirian zeukan estatuari ezkerreko oina moztu zion norbaitek, sarraskiaren aurka protesta egiteko. 2006an, eztabaida nabarmena piztu zen, Texasko El Paso hirian Oñateren zaldizko estatua handi bat egin zutenean. 2020an, Lander Arbelaitz kazetariak «euskal jatorriko konkistatzaile sadikoa» deituraz aipatu zuen Oñate.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* 1 2 (Ingelesez) «The Last Conquistador» POV 2008-01-22 (Noiz kontsultatua: 2020-06-17).
* 1 2 (Ingelesez) Trujillo, Michael L.. (2008). «Oñate's Foot: Remembering and Dismembering in Northern New Mexico» Aztlan: A Journal of Chicano Studies 332: 91–99..
* ↑ «400 years later, Acoma protests Spanish cruelty - Timeline - Native Voices» www.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2020-06-17).
* ↑ TempleMidl, Georgia; Reporter-Telegram. (2008-07-11). «Controversy surrounding 'The Last Conquistador' statue in El Paso topic of documentary» Midland Reporter-Telegram (Noiz kontsultatua: 2020-06-17).
* ↑ Arbelaitz Mitxelena, Lander. «Juan Oñate euskal jatorriko konkistatzaile sadikoaren estatuaren aurkako protestan bi manifestari tirokatu dituzte milizia supremazistek» Argia 2020-06-17 (Noiz kontsultatua: 2020-06-17).
* Datuak: Q2040026
* Multimedia: Juan de Oñate / Q2040026