OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pouvrai

Pouvrai Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 110 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Pouvrai udalerrian erroldatutako biztanleak 110 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 77 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 77etxeak ziren. 46 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren eta 8 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Pouvrai udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 4 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 8 | 70-74 | 8 |
| 4 | 65-69 | 8 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 4 | 55-59 | 8 |
| 8 | 50-54 | 0 |
| 4 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 8 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 4 | 5-9 | 4 |
| 4 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 71 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 46 lanean zeuden (24 gizon eta 22 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
2000. urtean Pouvrai udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q248832
* Multimedia: Pouvrai / Q248832
# Radiotelevisión Española

Corporación Radiotelevisión Española S. A. edo RTVE Espainiako telebista eta irrati publikoaz arduratzen den enpresa publikoa da. Espainiako Gobernuak sortu zuen 1956 urtean Ente Público Radiotelevisión Española izenarekin. 2006an barne-egitura birrantolatu zen eta erakundeari izena aldatu zitzaion.

## Korporazioaren kateak
### Telebista kateak

RTVEren telebista kateak TVEk kudeatzen ditu.
* La 1, kate generalista.
* La 2, kate generalista.
* Canal 24 horas, albisteak, erreportaiak, etab. emititzen dituen katea.
* Teledeporte, kirol-ekintzak emititzen dituen katea.
* Clan TVE, umeetzako telebista katea.
* La 1 UHD, bereizmen handiko telebista katea. Froga-fasean dago.
Halaber, atzerrirako beste telebista kate bat du:
* TVE Internacional

### Irrati kateak

RTVEren telebista kateak RNEk kudeatzen ditu.
* Radio Nacional, kate generalista.
* Radio Clásica, musikoa klasioa emititzen du.
* Radio 3, gazteentzako kate kulturala.
* Ràdio 4, RNEren Kataluniarako kate generalista.
* Radio 5, albisteak.

## Ikus, gainera

* Espainiako telebista publikoaren historia

## Kanpo estekak

* RTVEren webgune ofiziala
* Datuak: Q54829
* Multimedia: RTVE / Q54829
# Radium (Kansas)

Radium Kansasko hiri bat da. Stafford konderrian kokatua dago. 2010ean 25 biztanle zituen, 0,11 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Stafford konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2673379
# Radioactive

Radioactive Marjane Satrapik zuzendutako 2019ko film biografiko britainiarra da eta Rosamund Pike aktoreak egiten du Maria Skłodowska-Curie zientzialariaren rola. Filma Lauren Rednissen eleberri grafiko edo komikian oinarrituta dago.
2019ko Torontoko Nazioarteko Zinemaldian estreinatu zen.
Izenburuak egiten dio erreferentzia Marie Curieren ikergai nagusiari, erradioaktibitateari.

## Antzezleak

* Rosamund Pike: Marie Curie
* Sam Riley: Pierre Curie
* Anya Taylor-Joy: Irene Curie
* Cara Bossom: Ève Curie.
* Aneurin Barnard: Paul Langevin

## Erreferentziak

* ↑ Marjane Satrapi's Marie Curie Biopic Starring Rosamund Pike Set For 2020 Release

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50329297
# Radioaren neskak

Radioaren neskak (ingelesez Radium Girls), 1917tik 1920ko hamarkadako lehen erdia arte AEBetako New Jerseyko Orange udalerriko United States Radium Corporation enpresan lan egitean erradiazio bidez pozoitutako langile klaseko neska gazteak izan ziren. Pozoiketaren arrazoia erlojuen esferen estalkia nahiz zenbakien margoaren osagaietako bat radio elementu kimiko erradiaktibo eta hilgarria zen.
Lehen Mundu Gerran zehar enpresan milaka neskek erloju lumineszenteak ekoizteko lan egin zuten, gerra frontean zeuden soldaduentzat oso baliagarriak ziren erlojuak, gauez zein ordu zen ikusteko aukera ematen baizuten. Gerra ostean, zibilen artean ere erloju oso preziatuak bilakatu ziren, hortaz enpresa langile gehiago kontratatu beharrean egon zen, horrek langile gehiago erradiazioz pozoitzea ekarri zuen.
Neskek nagusiki erlojuen orduen zenbakiak margotzen zituzten, nagusiek erabiltzen zituzten margoak ez zirela arriskugarriak esan zieten, hortaz neskak ez ziren arriskuaren berri, eta zenbaki txikiak ahal bezain zehatzen margotzeko pintzelak fintzeko mihazkatzeko ohitura zuten, une horretan literalki radioa jaten zuten.
Bestalde, lanetik kanpo, neska langiletako askok beren artean txatxetan edota euren mutilagun eta senarrak txunditutako uzteko, beren hortzak nahiz ahoak margo horrekin margotu zituzten, honela argia itzaltzean iluntasunean distira egin zezaten. Horregatik, beren kasua jendaurrean ezagutzera eman zenean, hedabideek neska mamuak ere deitu zituzten, mamuen antzera iluntasunean dirdir egiten zutelako.

## Biktimak eta epaiketa

Lehenbiziko gaixoek hortzen ustelketa eta erorketak izan zituzten, bai eta matrail hezurreko min izugarriak ere, ondoren gorputz guztiko hezurretako mina, anemia, nekrosia, ahulezia eta heriotza zetorren. Inogo eskrupulurik gabeko enpresaburu eta kapatazek margoaren arriskuaz erabat jakitun ziren, baina eskandalua, epaiketak eta diru-galerak ekiditeko asmoz berehala neskek sifilis sexu transmisio bidezko gaixoak zirelako gezurra hedatu zuten, horrekin benetako arrazoia ezkutatzeaz gain neskek izenona jendaurrean zalantzan jartzeko asmoz.
Hainbat medikuk nesketako batzuk aztertzean beren sintomak eta aurreko lanaren arteko lotura ezarri zuten, beren lankide ohiak arriskuaz informatzeko topatzen saiatu ziren, baina horietako hiru bakarrik topatu zituzten, jada gehienak beren gaixotasunaren fase terminalean edo hilak baitzeuden.
Bost neskek enpresa demandatu zuten (Gràcia Fryer, Edna Hussman, Katherine Schaub, Quinta McDonald eta Albina Laricek), baina ez zen erraza izan, enpresak botere juridikoarekin harreman estuak izan eta gaia ahal bezainbeste atzeratzen saiatu baitzen, nagusiki gaixoak hil eta epaiketan akusazioaren lekuko gutxien egon zitezen, baina azkenean epaiketa burutu eta enpresa biktimei kalte-ordainak ematera zigortua izan zen.

## Ikus gainera

* Radioaren neskei buruzko dokumental-bideoa ikusgai, Youtube.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1128589
# Radivoje Manić

Radivoje Manić (serbieraz: Радивоје Манић; 1972ko urtarrilaren 16a - ) Serbiako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Serbiako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1997 | 1 | 0 |
| Guztira | 1 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q486523
# Radipole aintzira

Radipole aintzira Weymouth hiritik gertu dagoen aintzira da, Wey ibaiak zeharkatzen duena. Bere hegaztiak babesteko natura erreserba izendatu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3845366
* Multimedia: Radipole Lake / Q3845366
# Radisson Blu Iveria hotela

Radisson Blu Iveria hotela (georgieraz: რადისონ ბლუ ივერია) Tbilisiko (Georgia) erdiguneko Arrosen Iraultzaren plazan dago. 1967an sobietar gobernuak eraiki zuen Georgiako Sobietar Errepublika Sozialistaren luxuzko hotel nagusia izateko, hotelari Iveria izena ipini zioten, Iberia antzinako erresumarengatik. 1992an Abkhaziako gudaren ondorioz, 800 errefuxiatu baino gehiagorentzako iheslarien esparru bilakatu zen. 2004an, errefuxiatuak hoteletik kendu zituzten eta 7.000 dolar eskaini zieten gela bakoitzeko. Aurri-zorian zegoen hotelari altzairuzko inguruko egitura kendu zioten, eta Radisson Hotels taldeak kudeatuta, luxuzko negozio hotel modernoaren bezalako erabat eraberritua. 2009an ireki zen berriro Radisson Blu Iveria Hotel izenarekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2350162
* Multimedia: Hotel Iveria / Q2350162
# Prophetstown (Illinois)

Prophetstown Illinoiseko hiri bat da. Whiteside konderrian kokatua dago. 2010ean 2.080 biztanle zituen, 3,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Whiteside konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q574925
* Multimedia: Prophetstown, Illinois / Q574925
# Propietate fisiko

Propietate fisikoak neurgarriak diren sistema fisiko baten egoera deskribatzen duten propietate propietateak dira, hala nola tenperatura, abiadura edo bolumena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4373292
* Multimedia: Physical properties / Q4373292
# Propeno

Propenoa edo propileno gas-hidrokarburo asegabea da (formula kimikoa: CH$_2$=CH-CH$_3$). Hidrokarburo etileniko edo alkenoen sailkapenean bigarren tokia du (etilenoa da lehena); edo hirugarrena, metilenoa aintzat hartuz gero. Argitze-gasean, eta karbono ugari duten gai organikoen destilazio lehorreko gaietan agertzen da.
Hidrokarburo etileniko hau kolorerik gabeko gasa da, alkoholetan eta eterrean urtzen da, eta uretan ere bai zertxobait. Irakite-puntua -47,7 °C du. Petroliotik ateratzen da, cracking bidez, edota propanotik, deshidrogenazio bidez. Arriskutsua da, oso sukoia baita. Gainera, gas itogarria da. Propilenoa petrokimikako lehengai garrantzitsuenetakoa da; propilenoaren deribatuak dira isopropanola (azetona lortzeko erabiltzen da) eta propileno oxidoa (glizerina lortzeko erabiltzen da). Polipropilenoa lortzeko ere erabiltzen da; polimerizazio katalitiko bidez lortutako polipropilenoak dira, hain zuzen ere, detergente eta plastikoen industriaren oinarria. Akrilonitriloak, gasolina polimerikoak, azido akrilikoak eta zenbait erretxina binilikok ere propilenoa erabiltzen dute lehengai gisa. Propilenoaren konposatu ugari ezagutzen dira: propileno karbonatoa, propileno kloruroa, propilenoaren klorhidrina eta abar.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q151324
* Multimedia: Propylene / Q151324
# Properzia de Rossi

Properzia de Rossi (1490 – 1530) errenazimenduko eskultore italiarra izan zen. Errenazimenduko lehenengo emakume eskultorea izan zen. Giorgio Vasarik idatzi zuen artisten biografiei buruzko liburuan agertzen den emakume bakarra da.

## Bizitza

Notario baten alaba zen eta Marcantonio Raimondi Boloniar maisu grabadorearekin ikasi zuen.
Oso azkar fruten hezurrekin egindako eskultura konplexu eta txikiengatik ezaguna egin zen. Gehienetan eskultura txiki hauen gaiak erlijiosoak ziren. Famatuenetarikoa melokotoi hezur batean egindako gurutziltzaketa izan zen.
30 urte betetzear zegoenean hasi zen eskala handiko lanak egiten. Garai hartan marmolezko bustoz egindako erretratuei esker errekonozimendua jaso zuen eta enkargu ugari egin zizkioten, Boloniako Santa Maria del Baraccano aldarerako dekorazio-programa bat barne.
Boloniako San Petronio mendebaldeko fatxadarako eskultura bat egiteko lehiaketa bat ere irabazi zuen. Dokumentatuta dago hiru sibila, bi aingeru eta behe-erliebe pare bat ordaindu zitzaizkiola, horietako bat Joseren eta Putifarren emaztearen gaiari buruzkoa. Eszenan, Josek ofizial egiptoar baten emaztearengandik ihes egitea lortzen du. Rossik trebeki erabili zituen drapeatuak eszena dinamika honen tentsioa irudikatzeko.
Arreta deitzen duen beste lan bat “Hercules amazonekin” da. Bertan heroiaren gorputza biluzik ageri da, eta ez bakarrik hori, amazonaren bularrak baita ere. Kontutan hartuta emakumeek biluztasuna irudikatzea debekatuta zutela eta XVI. Mendeko artelan bat dela, are harrigarriagoa da modernitate ekintza hau.
Nahiz eta Errenazimentu garaian emakume batek artean jarduteko pairatu behar zituen oztopoak ugariak izan, Properzia de Rossik bere eskultura lanengatik nabarmentzea lortu zuen.
Eskaera ugari jaso bazituen ere bere bizitzan zehar, 40 urte bete baino lehen hil zen, miseriak eta bakartasunak jota.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) Properzia de’ Rossi. 2023-05-14 (Noiz kontsultatua: 2023-06-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) Hernández, Eva. (2021-07-17). «Properzia Di Rossi» La Opinión de Murcia (Noiz kontsultatua: 2023-06-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) Squiripa, Anabella. (2009-07-30). Properzia de Rossi, la escultora milagrosa. (Noiz kontsultatua: 2023-06-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q293106
* Multimedia: Properzia de' Rossi / Q293106
# Propedeutika

    Artikulu hau hezkuntzari buruzkoa da; miaketa klinikoa gaitzat duena beste hau da: «Propedeutika kliniko»
Propedeutika arlo batean ikasketa sakonagoa egiteko edo beste arlo batzuetako metodologiarako oinarrizkoak diren ezaguerak biltzen dira. Era berean, zerbait beste arlo bat ikasteko egokia edo komenigarria denean, propedeutikoa dela esaten da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1778796
# Prophetstown udalerria, Whiteside konderria

Prophetstown udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Whiteside konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.463 biztanle zituen, 48.47 milia karratu (125.5 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Prophetstown udalerrian 966 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.174 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8001147
# Prophyllocnistis

Prophyllocnistis Gracillariidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Prophyllocnistis epidrimys da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Prophyllocnistis epidrimys | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7250318
* Espezieak: Prophyllocnistis
# RNA polimerasa

RNA polimerasa edo ARN polimerasa DNAtik abiatuta RNA molekulen sintesia katalizatzen duen entzima da.
Transkripzio izeneko prozesuan RNA polimerasari esker RNA-m sortzen da DNA molekulatik (DNAk molde gisa jarduten du RNA-m sintetizatu ahal izateko).
Entzima honek 4 edo 5 kate polipeptidikoak ditu, eta naturan dagoen entzima handiena da.
Prokariotoen eta eukariotoen RNA polimerasak ez dira berdinak. Bakterioek eta arkeoek RNA polimerasa bakarra dute, RNA guztien (RNA-m, RNA-r eta RNA-t) sintesia katalizatzen duena. Eukariotoek, aldiz, hainbat RNA polimerasa dituzte, eta bakoitzak RNA mota bat sintetizatzen laguntzen du (RNA-m, RNA-r eta RNA-t).
Badaude RNA molde batetik abiatuta RNA sintetizatzen duten RNA polimerasak ere, ohikoak direnak hainbat RNA birusetan (SARS-CoV-2 birusean, adibidez).
RNA polimerasak DNA molekularen promotore izeneko tokietan finkatzen da transkripzioaren hasieran. Bertan, DNAren helize bikoitzaren bi kateak banantzen ditu eta kateetako batean RNA kate berria sortuko du. Horretarako, DNAren kate hori moldetzat hartuz, erribonukleotidoen (ATP, UTP, GTP eta CTP) elkarketa katalizatuko du, azido fosforikoen 2 molekula askatuz. RNA polimerasak RNAren sintesia 5' → 3' norabidean soilik katalizatzen du.
Transkripzioa ARN polimerasak ADNaren sekuentzia berezi batzuetara iristerakoan bukatzen da; sekuentzia horiek timinaz oso ugari dira.
Escherichia coli bakterioan ARN polimerasak 30 eta 85 arteko RNAren nukleotido/segunduko elkartzen ditu.
Hainbat antibiotikok bakterioen RNA polimerasari eraso egiten diote, entzima hori kaltetuz eta -ondorioz- transkripzioa blokeatuz. Errifanpizinak, adibidez, horrela jarduten du.

## Erreferentziak

* ↑ Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua:196 orr.

## Ikus, gainera

* Transkripzioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q272631
* Multimedia: RNA polymerase / Q272631
# RN 132

RN 132 (frantsesez: route nationale 132) Bordeletik Donibane Garaziraino Mendi-Marzana eta Baionaren bidez zihoan Frantziako errepide nazionala izan zen.
Egun Cherbourg-Octevilleko erdigunetik Tourlavillera doan ibilbideak izen bera du.

## Izena

1972ko erreformaren ondoren, ibilbidea zatitua izan da:
* RN 524 Langonetik Captieuxeraino
* RD 932 Captieuxetik Mendi-Marzanaraino
* RD 824 Mendi-Marzanatik Tartaseraino
* RN-263 Baionatik A-63 autobideraino
* RD 932 A-63 autobidetik Kanboraino
* RD 918 Kanbotik Donibane Garaziraino.

## Antzinako ibilbidea

Hona hemen zeharkatutako udalerri nagusiak:

## Langonetik Tartasera

* Langon (0. km.)
* Bazas (15. km.)
* Beaulac (22. km.)
* Captieux (32. km.)
* Roquefort (61. km.)
* Le Caloy, Saint-Aviteko komuna (77. km.)
* Mendi-Marzana (83. km.)
* Campagne (96. km.)
* Meilhan (101. km.)
* Tartas (111. km.)

## Baionatik Donibane-Garazira

* Baiona (187. km.)
* Uztaritze (199. km.)
* Kanbo (205. km.)
* Luhuso (213. km.)
* Noblia zubia, Bidarraiko auzoa (219. km.)
* Gahardu, Ortzaizeko auzoa (225. km.)
* Eihartze, Ortzaizeko auzoa (226. km.)
* Uhartehiri (236. km.)
* Donibane Garazi (237. km.)

## Kanpo estekak

* Ibilbidea Google Mapsen
* Datuak: Q1546376
* Multimedia: Route nationale 132 / Q1546376
# RNA birus

RNA birusa bere material genetikoan RNA duen birusa da. Azido erribonukleiko hori gehienetan harizpi bakarrekoa da (ssRNA), baina tarteka harizpi bikoitzekoa (dsRNA) ere izan daiteke.
Beste bizidunen aldean, birusek azido nukleiko bakarra dute, RNA edo DNA. Eukarioto eta prokarioto guztiek DNA eta RNA, biak, izaten dituzte. Birusek duten azido nukleikoa hauetako bat izan daiteke:
* harizpi bikoitzeko DNA (DNA duten birus gehienetan)
* harizpi bakarreko DNA (DNA duten birus gutxi batzuetan)
* harizpi bakarreko RNA (RNA duten birus gehienetan)
* harizpi bikoitzeko RNA (RNA duten birus gutxi batzuetan)
RNA birusak dira, besteak beste, gripearena, C hepatitisarena, polioarena, HIESarena, elgorriarena, amorruarena, Ebola gaixotasunarena, Arnas sindrome akutu larriarena, COVID-19rena, etab. Baita landareen birus asko ere.
RNA birusen artean badaude batzuk DNA tarteko material genetiko gisa dutenak (erretrobirus deritzonak); prozesu hau burutzen dute:
    RNA → DNA → RNA-m
Birus hauek funtsezko entzima baten jabeak dira: alderantzizko transkriptasa. Entzima horrek birusaren RNAtik abiatuta DNAren kate bat sortzen du, gero harizpi bikoitzeko DNA bihurtuko dena (zelula ostalaria infektatzerakoan).
Harizpi bakarreko RNA duten birusetan RNA hori bi taldeetan sailkatu daiteke: polaritate positibokoak eta polaritate negatibokoak. Lehenengoetan RNA zuzenean itzultzen da zelula ostalarian, RNA-m bailitzan. Bigarrengoetan, aldiz, RNA polimerasa batek RNA negatiboa RNA positibo bihurtu behar du itzulpenaren aurretik
B hepatitisaren birusa kasu bitxia da: harizpi bikoitzeko DNA du, baina RNA birusen taldean sailkatzen da, RNA erabiltzen duelako erreplikaziorako bitartekotzat. Alderantzizko transkriptasa du.

## Sailkapena

RNA birusak III eta VII bitarteko taldeetan sailkatzen dira birusen sailkapenean (Baltimorearen sailkapena):
* III taldea: harizpi bikoitzeko RNA birusak
* IV taldea: harizpi bakarreko eta polaritate positiboko RNA birusak
* V taldea: harizpi bakarreko eta polaritate negatiboko RNA birusak
* VI taldea: harizpi bakarreko erretrotranskribatutako RNA birusak
* VII taldea: harizpi bikoitzeko erretrotranskribatutako DNA birusak

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kontsulta-fitxak] [2020]
* ↑ Patton JT (editor) Segmented Double-stranded RNA Viruses: Structure and Molecular Biology, Caister Academic Press, 2008
* ↑ Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua:237-238 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q751911
* Multimedia: Group III viruses / Q751911
* Espezieak: RNA virus
# RN 10 - Polo

RN 10 - Polo Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren hego-mendebaldean dago, Beyris auzoaren alboan.
Mugak honakoak ditu: iparraldetik Beyris, ekialdetik Lahubiague, hegoaldetik Marracq auzoa eta mendebaldetik Angelu udalerria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492599
# RN 111

Egun RN 111 (frantsesez: route nationale 111) Biriatu eta A 63ko lehendabiziko irteera lotzen dituen errepide txikia da.
Lehen RN 111 Millautik Tonneinsera zihoan Frantziako errepide nazionalaren izena bazen ere, 1972ko erreforma eta gero RD 911 bihurtu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2169490
* Multimedia: Route nationale 111 / Q2169490
# RN-636

RN-636 (frantsesez: route nationale 636) Baionatik Juillanrera zihoan Frantziako errepide nazionala izan zen.
1972ko erreforma eta gero, RD-936 bihurtu zen.

## Antzinako ibilbidea (D 936)

* Baiona
* Hiriburu
* Beskoitze
* Bardoze
* Bidaxune
* Akamarre
* Bastidaxarre
* Ezkoze
* Abitaine
* Autevielle
* Barraute-Camu
* Araujuzon
* Araux
* Xütxe
* Gurs
* Ustasu
* Sangoine
* Jeruntze
* Orin
* Oloroe-Donamaria
RN-134 errepidearen zati batek jarraitzen du
* Belair, Buzyko komuna
* Rébénacq
* Arros-de-Nay
* Bourdettes
* Nay
* Bénéjacq
* Labatmale
* Pontacq
* Ossun
* Juillan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1563425
# RNA erribosomiko

RNA erribosomiko edo rRNA RNA ez-kodifikagarria mota bat da, erribosomen osagai nagusia, zelula guztientzako oinarrizkoa. rRNA erribosometan proteinen sintesia egiten duen erribozima bat da. RNA erribosomikoa DNA erribosomikotik (rDNA) transkribatzen da eta, ondoren, erribosomako proteinatara atxikitzen da erribosomaren azpi-unitate txikiak eta handiak sortzeko. rRNA da erribosomek duten faktore fisiko eta mekanikoa transferentziako RNA (tRNA) eta RNA mezularia (mRNA) derrigortzeko azkena proteinetan itzultzea. RNA erribosomikoa da zelula gehienetan dagoen RNA mota nagusia; zelularen RNAren %80 inguru osatzen du, nahiz eta inoiz ez den proteinetan itzultzen. Erribosomen %60 inguru rRNA da, eta beste %40 erribosomako proteinak, nahiz eta prokariotoetan eta eukariotoetan aldeak dauden proportzio horretan.

## Erreferentziak

* ↑ (Alemanez) Berk, Arnold; Baltimore, David; Lodish, Harvey; Darnell, James; Matsudaira, Paul; Zipursky, S. Lawrence. (2013-03-12). «Molekulare Zellbiologie» Molekulare Zellbiologie (De Gruyter) doi:10.1515/9783110810578. ISBN 978-3-11-081057-8. (Noiz kontsultatua: 2024-09-20).
* ↑ (Ingelesez) «Ribosome | Definition, Function, Formation, Role, Importance, & Facts | Britannica» www.britannica.com 2024-08-24 (Noiz kontsultatua: 2024-09-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q215980
* Multimedia: Ribosomal RNA / Q215980