# Margherita Piazzola Beloch

Margherita Piazzolla Beloch (Frascati, Italia, 1879ko uztailaren 12a - Erroma, 1976ko irailaren 28a) italiar matematikari bat izan zen, geometria aljebraikoan, topologia aljebraikoan eta fotogrametrian lan egin zuena.

## Biografia

Margherita Piazzola Beloch kultura anitzeko eta nazioarteko familia batean jaio zen. Bere aita Karl Julius Beloch historialari alemaniarra zen, Erromako Sapienza Unibertsitatean 50 urtez antzinako historia irakatsi zuena, eta ama Washingtonen jaiotako Bella Bailey estatubatuarra. Ahizpa bat izan zuen, Dorothy Beloch, operaren munduan aritu zena.
Belochek matematika ikasi zuen Erromako Sapienza Unibertsitatean eta doktore-tesia Guido Castelnuovoren zuzendaritzapean idatzi zuen. 1908an lizentziatu zen Lauude eta "dignita 'di stampa" ohoreekin, eta horrek esan nahi zuen bere lana argitaratzeko modukoa zela. Izan ere, Sulle transformazioni birazionali nello spazio (Espazioko eraldaketa birazionalei buruz) tesia Annali di Matematica Pura ed Applicata-n argitaratu zen.
Guido Castelnuovo oso txundituta geratu zen bere talentuarekin, eta Margherita Belochek onartu eta 1919ra arte bete zuen laguntzaile postua eskaini zion. Urte horretan Paviako Unibertsitatera joan zen, eta hurrengo urtean Palermoko Ikasketa Unibertsitatera, Michele De Franchisekin lan egitera; geometria aljebraikoko eskola italiarreko figura garrantzitsua zena une horretan.
1924an, Belochek bere "libera docenza" (une horretan irakasle bihurtu aurretik lortu behar zen titulua) osatu zuen, eta hiru urte geroago irakasle titular bihurtu zen Ferrarako Unibertsitatean, non erretiroa hartu arte (1955) eskolak eman zituen.

## Lan zientifikoa

Bere interes zientifiko nagusiak geometria aljebraikoa, topologia aljebraikoa eta fotogrametria izan ziren.
Tesiaren ondoren, gainazal aljebraikoen sailkapenean lan egin zuen, gainazaletan egon zitezkeen lerroen konfigurazioak aztertuz. Hurrengo urratsa gainazaletan dauden kurba arrazionalak aztertzea izan zen, eta esparru horretan Belochek emaitza garrantzitsu bat lortu zuen: 2. mailako gainazal hipereliptikoek 16 kurba arrazional dituzte.
Belochek ere ekarpen batzuk egin zizkion kurba aljebraiko alboratuen teoriari. Kurba aljebraikoen propietate topologikoak lantzen jarraitu zuen bere bizitza osoan zehar, gainazal arautuetan edo kubikoetan etzanda zeudenak, dozena bat artikulu idatziz gai hauei buruz.
Papera tolestuz matematikari egindako ekarpenagatik ere ezaguna izan zen. Bereziki, 1936an, hirugarren mailako ekuazioak papera tolestuz nola ebatzi ikusi zuen. Origami mugimendu bat formalizatu zuen lehena izan zen, papera tolestuz ohiko zuzen tangentea bi parabola jakinetan trazatzeko aukera ematen zuena. Horren ondorioz, problema klasikoak - erregelaz eta konpasez egin ezin direnak - origami bidez nola konpondu erakutsi zuen, hala nola angeluaren trisekzioa edo erro kubikoen ebazketa.
1940 inguruan, Belochek gero eta interes handiagoa agertu zuen fotogrametriaz eta matematikaren aplikazioaz, eta, bereziki, geometria aljebraikoaz.
Margherita Erroman hil zen 1976ko irailaren 28an, 97 urte zituela. Bizitza luzea, arrakasta nabarmenarekin, geometriari eskainia.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Italieraz) «enciclopedia delle donne: Beloch Piazzolla Margherita» https://www.enciclopediadelledonne.it (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* 1 2 3 4 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2017-07-12). «Margherita Beloch Piazzolla, matemática» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2022-09-07). «Margherita Beloch Piazzolla, la geómetra que demostró teoremas y contribuyó la fotogrametría con sus inventos» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* ↑ (Ingelesez) «Review of the journal version of "Sulle trasformazioni birazionali nello spazio": Emile Lampe,» zbmath.org (Document JFM 40.0727.04 - zbMATH Open) (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* ↑ E. Strickland, Scienziate d'Italia: diciannove vite per la ricerca.. .
* ↑ M. Beloch Piazzolla, "Sur le nombre des plurisecantes et sur la classification des courbes gauches algebriques", Comptes Rendus de l'Ac. des Sciences, 1940. .
* ↑ "Beloch Margherita". Dept. of Mathematics and Information Science, University of Palermo..
* ↑ Thomas C. Hull. "Solving cubics with creases: the work of Beloch and Lill". Amer. Math. Monthly 118 (2011), no. 4, 307–15..
* ↑ «Dossier Exposición Matemáticas Origami Afundación A Coruña». .
* ↑ (Ingelesez) Liu, Ken. (2017-06-29). «The Magic and Mathematics of Paper-Folding» Reactor (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).

## Kanpo estekak

* Beloch-Piazzòlla, Margherita Treccani.it – Enciclopedie on line, Istituto dell'Enciclopedia Italiana.
* Margherita Beloch Piazzolla Mathematics Genealogy Project, North Dakota State University.
* Datuak: Q3846922