OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# U Nu

U Nu (Myanmar, 1907ko maiatzaren 25a - Yangon, 1995eko otsailaren 14a) birmaniar politikaria izan zen.
Birmaniaren burujabetasunaren alde borrokatzeagatik atxilotu egin zuten ingelesek (1941). Japoniarrak Birmanian sartu zirenean (1942) askatu zuten. Kanpo Arazoetako ministroa (1943-1945) eta Propagandako ministroa (1944-1945) izan zen. Bigarren Mundu Gerra bukatu zenean, Faxismoaren Aurkako Liga sortu zuen Aung San jeneralarekin, eta Birmaniaren burujabetasun osoa eskatu zuten. Aung San jeneralak 1947ko urtarrilaren 7an Londresen sinatu zuen burujabetasun-ituna 1948ko urtarrilean jarri zen indarrean, baina, bitartean, Aung San hil zuten eta U Nu bilakatu zen Batzar Legegile eratu berriko lehendakari. Gobernuko buru izan zen 1948-1958 bitartean, Ne Winek estatu kolpea jo arte. Gero ere beste bi bider izan zen gobernuko buru, 1960an eta 1988an, eta beste hainbat bider egon zen atzerrian eta kartzelan. Parlamentuzko aginpidearen eta sozialismo bigunaren aldekoa izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q316384
* Multimedia: U Nu / Q316384
# U Scorpii

U Scorpii Scorpius konstelazioan dagoen noba errepikari da. Antares iparraldeko 8,5°an dago (Alfa Scorpii), Ji Ophiuchi izarraren inguruan.

## Ezaugarriak

Ezagutzen diren arteko noba errepikarena da. Normalean 17,7ko magnitudea du baina hamar urtero behin eztanda egiten du, bere dirdira 8 edo 9 magnitudetan handituz. U Scorpiiren azken eztandak urte hauetan izan ziren: 1979, 1987, 1999 eta 2010.
Ezagutzen diren noba errepikaren artean hau da azkarrena. Bere dizdira nagusia bost ordutan lortzen du eta hurrengo 38 orduetan bi magnitude galtzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=u+sco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2624189
# U Turn (1997ko filma)

U turn, 1997ko Oliver Stone estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako neo-noir western thriller film bat da. John Ridley idazlearen Stray Dogs liburuan oinarritua dago. Sean Penn, Jennifer Lopez, Nick Nolte, Powers Boothe, Claire Danes, Joaquin Phoenix, Billy Bob Thornton eta Jon Voight aktoreek antzeztu zuten.
Soinu banda Ennio Morricone estatubatuar musikagile ezagunak konposatu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bobby Cooper (Sean Penn) Kaliforniako errusiar gángster batzuekin zorretan egotearen ondorioz haiengandik ihes egin eta Arizonako basamortuaren erdian autoa matxuratu zaion gizaseme bat da. Hurbilen dagoen herriko garaje batean autoa konpontzeko utzi eta bere jaioterrira itzultzeko laguntza bilatzen saiatuko da, baina laisterrera herritar guztiek portaera bitxia dutela jabetuko da.
Bobbyk senar-emazte arraro batzuk ezagutuko ditu: senarrak (Nick Nolte) bere emaztea (Jennifer Lopez) hiltzeko laguntza eskatuko dio, eta Aldi berean emazteak Bere senarra hil dezan laguntza eskatuko dio. Bobbyri egoera honetatik ateratzea zail egingo zaio...

## Aktoreak

* Sean Penn: Bobby Cooper
* Jennifer Lopez: Grace McKenna
* Nick Nolte: Jake McKenna
* Powers Boothe: Virgil Potter sheriffa
* Claire Danes: Jenny
* Joaquin Phoenix: Toby N. Tucker
* Jon Voight: Indiar itsua
* Billy Bob Thornton: Darrell
* Abraham Benrubi: 1. motorzalea
* Sean Stone: Dendako mutikoa
* Ilia Volok: Sergei
* Valeri Nikolayev: Arkady jauna
* Brent Briscoe: Boyd
* Bo Hopkins: Ed
* Julie Hagerty: Flo
* Sheri Foster: Gracen ama
* Liv Tyler: Autobus geltokiko neska (kameoa)
* Laurie Metcalf: Autobus geltokiko bidai-txartelen saltzailea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q844303
# UTR

Genetikan, UTR bat (ingeleseko siglak, untranslated region edo untranslated trailer hitzetatik) gene bateko itzuli gabeko eskualdea da. Orokorrean, 5'-UTR eta 3'-UTRak aipatzen dira, gene bakoitzeko itzuli gabeko bi atalak hain zuzen, irakurtarau ireki (ORF) baten muturretan daudenak. Horrela, ORFtik urgora (nukleotido segidan ezkerretara) dagoen elementua 5'-UTRa da, ORFarekin kontaktuan baitago haren lehenbiziko nukleotidoaren desoxirribosaren 5´karbonoaren bitartez (hau da, itzulpenaren hasiera kodonaren adenosinaren bitartez). Aldiz, urbehera dagoena 3'-UTRa da, ORFaren azkeneko nukleotidoaren 3' karbonoaren bitartez kontaktuan baitago (hau da, bukaera kodonarekin kontaktuan).

## Ikus, gainera

* Kodoi
* ORF
* DNA
* Gene
* Kode genetiko

## Kanpo estekak

* Datuak: Q424345
# U Geminorum

U Geminorum (U Gem/HD 64511/GCRV 59196) Geminis konstelazioko izar aldakor bat da. Noba nano deritzen izar aldakor kataklismiko mota baten eredua da. John Russell Hindek aurkitu zuen 1855ean eta ordutik etengabe behatua izan da.
U Geminorum izar bitar bat da. Bere izar nagusia nano zuri trinko eta bero bat da. Bestea sekuentzia nagusiko nano gorri hotz bat da. Nano zuriak 1,20 eguzki masako masa du, besteak 0,42koa duen bitartean. Bi izarrak elkarrengandik oso gertu daude eta abiadura handian orbitatzen dute. Bere orbit periodoa 4 ordu eta 11 minutukoa baino ez da.
Nano gorria hain dago gertu nano zuriagandik bere azaletik materia galtzen duela nano zuriaren mesedetan. Material honek azken izar honen inguruan akrezio disko bat sortzen du. 100 urte inguruko tarte ia periodikoetan, diskoa ezegonkortu egiten da eta materia asko erortzen da nano zurian, honen ondorioz eztanda bat jasaten duelarik. Eztanda hauek izarraren dizdira ehunkoiztea eragiten dute.
Eztandez gain, U Geminorumek maiz jasaten ditu eklipseak izar bat bestearen aurretik igarotzean, honen ondorioz, egoera normalean, bere itxurazko magnitudea +14,1 eta +15,0 bitartean aldatzen delarik. Eklipsearen iraupena 20 eta 25 minutu bitartekoa da. Eztandak jasaten dituenean bere dizdira +9,0raino igotzen da.

## Erreferentziak

* 1 2 3 doi:10.1086/518562. Bibcode: 2007AJ....134..262E..
* ↑ doi:10.1111/j.1365-2966.2005.09262.x. Bibcode: 2005MNRAS.361.1091N..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1747586
# U Thant

Maha Thray Sithu U Thant (birmanieraz: သန့်; Pantanaw, Mau-bin, Birmania, 1909ko urtarrilaren 22a - New York, AEB, 1974ko azaroaren 25a) Birmaniako politikaria izan zen.

## Biografia

1957. urtetik aurrera Birmaniako ordezkaria izan zen Nazio Batuen Erakundean eta 1961-1971 urteetan bertako idazkari nagusia. Budista zen. Liburu ugari idatzi zuen birmanieraz, munduko nazioen arteko elkartasunak dakartzan arazoei eta Birmaniako gaiei buruz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1264
* Multimedia: U Thant / Q1264
# UVB-76

UVB-76 irrati-amateurrek 4625 kHz-ko frekuentzian igortzen duen uhin motzeko irrati-estazio bati ematen dioten izena da. Irrati estazio honek 25 aldiz minutuko errepikatzen den burrunba labur eta monotonoa igortzen du, egunero. Noizbehinka burrunba horiek eteten dira errusierazko ahots bat igortzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q922391
* Multimedia: UVB-76 / Q922391
# UY Scuti

UY Scuti (V* UY Sct, BD-12 5055, IRC -10422, RAFGL 2162) Scutum konstelazioan dagoen izar supererraldoi gorri bat da. Gaur egun ezagutzen den izarrik handiena da, 1708 ± 192 eguzki erradioarekin (2.378.704.272 kilometro inguru). Izar hau gure eguzkiaren lekuan balego, planeta guztiak hartuko lituzke Saturnoraino, Uranoren orbitaren erdiraino iritsiz. UYren bolumena gure eguzkiarena baino 5.000 milioi aldiz handiagoa da.

## Ezaugarri fisikoak

UY Scuti izar aldakor erdierregular bat da, 740 egun inguruko periodo batekin, denborarekin bariazio arinak izaten dituelarik. Izar hau hautsez eta gasez ia erabat ilundua zegoen, hau baino txikiagoa den VY Canis Majoris izar hipererraldoi gorriaren gas lainoarenn antzekoa. Honen ondorioz, izar honen benetako tamainari buruzko auzia oraindik eztabaidatzen ari da, eta orain arte estimatutakoa baino txikiagoa izan liteke.

## Tamaina

2012ko udan, Txileko Atacamako basamortuko Very Large Telescopeko astronomoek, Galaxiaren erdigune inguruan zeuden hiru izar supererraldoiren parametruak neurtu zituzten: UY Scuti, AH Scorpii eta KW Sagittarii izan ziren hiru izar supererraldoi horiek. Hiru izarrak gure eguzkia baino 1000 aldiz handiagoak zirela ebatzi zuten, ezagutzen diren izarrik handienetakoetan bihurtuz. Izarren tamainak Rosselanden erradioa erabiliz definitu ziren, sakontasun optikoa 2/3 den kokapena.
UY Scuti izan zen neurtutako hiru izarren artean handiena, 1708 ± 192 eguzki erradioarekin. Honek, izar honen erradioa edozein izarren erradioarik handiena izatea eragiten du, eta, gutxi gora-behera, Betelgeuserena baino 1,925 aldiz handiagoa.
Argiaren abiaduran bidaiatuko lukeen objektu hipotetiko batek zazpi ordu beharko lituzke izar honi bira osoa emateko, gure eguzkia inguratzeko 14,5 segundu bakarrik beharko lituzkeen bitartean.

## Masa

Uy Scutiren masa ere oraindik zehaztu gabea da, ez bait du bere masa grabitate interferentzia bidez neurtzen lagun dezakeen izar lagun ikusgairik. Izarren eboluzioaren modeloek UY Scuti bezala supererraldoi gorri etapara iritsi den izar baten hasierako masa (eratu zenean zuen masa) 25 eguzki masakoa dela adierazten dute (40koa izar ez birakarientzako). Eta ziurrenik kopuru horren erdia galdu du.

## Supernoba

Egungo izar eboluzioaren modeloetan oinarrituta, UY Scuti helioa fusionatzen hasi da, eta nukleoaren inguruko oskol baten hidrogenoa fusionatzen jarraitzen du. UY Scutiren kokapenak sakonki Esne Bidearen diskoaren barnean, metaletan aberatsa den izar bat dela iradokitzen du.
UY Scutik hurrengo milioi bat urteetan litioa, karbonoa, oxigenoa neona eta silizioa fusionatu beharko ditu nukleoan. Honen ondoren, bere nukleoa burdina sortzen hasiko da, bere nukleoan erradiazio eta grabitate oreka etenez eta supernoba bezala kolapsatuz. UY Scuti bezalako izarrek tenperatura beroagoetara eboluzionatzea espero da, izar aldakor urdin argitsu, hipererraldoi hori edo Wolf-Rayet izar bihurtuz, bere kanpo geruzak kanporatu eta IIb, IIn edo Ib/Ic motako supernoba bezala eztanda egin aurretik nukleoa agerian utziko duen izar haize indartsu bat sortuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14914807
* Multimedia: UY Scuti / Q14914807
# Valdemar Gaztea

Valdemar (III.a) Gaztea (danieraz: Valdemar den Unge) (c. 1209 – Refsnæs, 1231ko azaroaren 28a) Danimarkako erregekidea izan zen 1215etik hil zen arte. Bere aitarekin batera gobernatu zuen eta bera baino lehenago hil zen.
Valdemar II.a Danimarkakoaren eta Dagmar Bohemiakoaren seme zaharrena izan zen. 1215ean erregekidea aukeratu eta 1218an gantzutu eta koroatu zuten. 1223an bera eta bere aita Henrike I.a Schweringoaren preso erori ziren. Valdemar 1226an geratu zen libre, Alemanian Danimarkako lurraldeak uztearen eta diru-kopuru baten truke.
1229an Leonor Portugalgoarekin ezkondu zen. 1231n hil zen ehiza-istripu batean.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Valdemar I.a Danimarkakoa
Valdemar II.a Danimarkakoa
Sofia Minskekoa
Valdemar Gaztea
Sophie Valdemarsdottir
Otakar I.a Bohemiakoa
Dagmar of Bohemia
Adelheid of Meissen :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q481439
* Multimedia: Valdemar the Young / Q481439
# Valdemar III.a Danimarkakoa

Valdemar III.a. Eriksøn (1314 – 1364) Danimarkako erregea (1326-1330) izan zen.
Nobleen eskaerei amore emateagatik egin zuten errege baina, 1330. urtean, kargutik kendu eta Kristobal II.a hautatu zuten errege.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q381082
* Multimedia: Valdemar III of Denmark / Q381082
# Valdemar jaunaren kasuaren egia

Valdemar jaunaren kasuaren egia (ingelesez: The Facts in the Case of M. Valdemar) Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. 1845eko abenduan The American Review eta Broadway Journal aldizkarietan batera argitaratu zen.
2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako Kontakizunak liburuaren argitaratu zuen.

## Argumentua

Narratzaileak, P.. deitua, mesmerismo zalea dio, magnetismoaren eraginez norbait egoera hipnotikora erakartzea datzan pseudozientzia (mesmerismo zena hipnosian bilakatuko zen). Dioenez, berak dakienaraino, inor ez da hiltzear dagoen norbait mesmerizateko gai izan, eta hilzorian dagoen norbaitengan zein eragin izan dezakeen jakin nahi du..
Bere laguna den Valdemar jauna tuberkulosiaren ondorioz hilzorian dago eta berarekin esperimentua burutzea onartu du. Valdemar trantzean sartzean, hiltzen ari dela dio, ondoren jada hil dela. Orduan P...-ek zazpi hilabetez mesmerizatua lagako du, denbora guzti horretan Valdemar pultsurik edo arnasik eman gabe egongo da, eta bere azala zurrun eta hotz izango du.
Azkenean P...-ek hura esnatzen saiatuko da, eta ekintza horretan zehar Valdemarren gorpua usteltzen hasiko da, kontakizunaren arabera, «usteldutako masa likido gorrotagarri eta kirasdun batean» bihurtu arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q612026
* Multimedia: The Facts in the Case of M. Valdemar / Q612026
# Valdemarín

Valdemarín, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Moncloa-Aravaca barrutian. Hiriko 95. auzoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10388725
* Multimedia: Valdemarín neighborhood, Madrid / Q10388725
# Valdemaqueda

Valdemaqueda Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Sierra Oeste de Madrid eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 858 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Madrilgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q785005
* Multimedia: Valdemaqueda / Q785005
# Valdemarsvik udalerria

Valdemarsvik Suediako udalerria da. Östergötlandeko konderrian kokatua dago. 2049,54 km² ditu eta 7.744 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Västervik udalerria Åtvidaberg udalerria Söderköping udalerria

## Erreferentziak

* ↑ (Suedieraz) Statistiska centralbyrån, Kommunarealer den 1 januari 2014. Statistics Sweden.
* ↑ (Suedieraz) Folkmängd i riket, län och kommuner 31 mars 2016. Statistics Sweden.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q509997
* Multimedia: Valdemarsvik Municipality / Q509997
# Valdemeca

Valdemeca Cuencako udalerria da, Serrania de Cuenca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 108 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1647156
* Multimedia: Valdemeca / Q1647156
# Valdemar I.a Danimarkakoa

Valdemar I.a Danimarkakoa edo Valdemar Handia (danieraz: Valdemar den Store; 1131ko urtarrilaren 14a - 1182ko maiatzaren 12a) Danimarkako erregea izan zen 1157 eta 1182 urteen artean.

## Biografia

Kanuto Lavard printzearen semea zen eta Erik I erregearen iloba. Gerora gizon boteretsua izango zen Absalon elizgizona izan zuen aholkulari bizitza osoan zehar.
16 urte zituela Erik I.ak abdikatu egin zuen eta bere hiru iloba izendatu zituen Danimarkako errege: Svend III.a Sjællandiakoa, Kanuto V.a Jutlandiakoa eta Valdemar I.a, hau ere Jutlandiakoa. Ondorengo 12 urteetan hiruen arteko elkarlana izan beharrean gerra zibila sortu zen. Svend III.a beldur zen Kanuto eta Valdemarren arteko aliantza posibleaz eta biak batera hil nahian oturuntza batetara gonbidatu zituen. Kanuto bertan hil zen baina Valdemar eta Absalonek ihes egitea lortu zuten. Svendek orduan Jutlandia eraso zuen baina galtzaile atera eta bertan hil zen. Valdemar errege bakar bihurtu zen beraz 1157. urtean eta Absalon izendatu zuen Roskildeko apezpiku nagusi 1158an.
12 urteko gerra zibilak Danimarka jota utzi zuen eta herrialdea berreraikitzen aritu zen batez ere Valdemar. Absalonek aholkatuta Pomeraniako Rügen uhartea konkistatu zuen, bertako wendoak Itsaso Baltikoko pirata nagusiak baitziren.

## Ondorengoak

Minskeko (Bielorrusia) Sofia printzesarekin ezkondu zen eta zortzi seme alaba izan zituen, tartean Kanuto VI.a eta Valdemar II.a. Kanuto VI.a zaharrena zenez bera izan zen ondorengoa eta 1202. urtean hil zenean anaia Valdemar II.a bihurtu zen Danimarkako errege.

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Danimarkako Erregeak
* Datuak: Q297194
* Multimedia: Valdemar I of Denmark / Q297194
# Valdemar II.a Danimarkakoa

Valdemar II.a Sejr (eusk: 'Garailea'; Ribe, Jutlandia, 1170eko maiatzaren 9a - Vordingborg, 1241eko martxoaren 28a) Danimarkako erregea (1202–1241) izan zen.
Holstein eta Eider eta Elba ibaien arteko lurraldea konkistatu ondoren itsas armada sendoa eratu zuen estoniarren aurka borrokatzeko. 1219. urtean garaitu zituen estoniarrak. 1223. urtean Schweringo kondeak bahitu zuen eta diru kopuru bat ordaindu behar izan zuen askatasuna lortzeko (1225). 1227. urtean Bornhöved-en garaitu zuten eta konkistaturiko lurraldeak itzuli egin behar izan zituen, Rügen eta Estonia izan ezik.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q157799
* Multimedia: Valdemar II of Denmark / Q157799
# Valdemar IV.a Danimarkakoa

Valdemar IV.a. Atterdag (eusk: 'Egunsenti Berria'; Helsingør, 1320 – ib., 1375eko urriaren 24a) Danimarkako erregea (1340–1375) izan zen.
Kristobal II.aren semea izan zen. Erregetza hartu zuenean barne tirabirak eta anarkia bizi zituen Danimarkak, eta aginpide zorrotza ezarri zuen. 1346an Estonia saldu zien Teutoi ordenako zaldunei. 1361ean Eskania eta Gotlandeko uhartea hartu zituen eta, horregatik, aurre egin behar izan zion Hansa elkarteko hirien koalizioari (1358-1363 eta 1368-1370). Hauek garaile atera ziren eta, 1370an, Stralsund-eko bake ituna onartzera behartu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q216630
* Multimedia: Valdemar IV of Denmark / Q216630
# Udabe Beramendikoak

Udabe Beramendikoak Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Basaburuako kontzejua den Udabe-Beramendin sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 233 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %54,44.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea
* Basaburuako Ahotsa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268487
# Uda min

Uda mina hezetasun gehien duen uda egun da. Ipar Hemisferioan uztailean edo abuztuan gertatzen da eta Hego Hemisferioan, berriz, urtarrilean edo otsailean.
Antzinako Erroman diēs caniculārēs edo "txakurren egunak" zieten egun haiei, txakurrekin lotzen zuten Sirius izarra egun haietan agertzen zelako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1065821
* Multimedia: Dog days / Q1065821
# Udabe

Udabe Basaburua udalerriko lekua da. 2020ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, lekuak 50 biztanle ditu. Udabe eta Beramendi lekuek osatzen dute Udabe-Beramendi kontzejua.

## Ikus, gainera

* Udabe-Beramendi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6155221
* Multimedia: Udabe / Q6155221
# Uda gau bateko ametsa (Mendelssohn)

Uda gau bateko ametsa Felix Mendelssohn alemaniar musikagile eta musikariak idatziriko musika lan bat da, William Shakespeare antzerkigilearen izen bereko antzezlanean oinarritua.

## Zatien izenak

* 1 Obertura op. 21
* 2 Testua Hier ist das Blatt
* 3 1. Scherzo
* 4 2. Melodrama Über Täler und Höh´n
* 5 Elfensmarch
* 6 3. Lied mit Chor Kommt!
* 7 4. Melodrama Was du wirst erwachend sehen
* 8 5. Intermezzo
* 9 6. Melodrama Welch hausgebackenes Volk
* 10 7. Notturno
* 11 Testua Nun toller Geist
** 8. Melodrama Sei, als wäre nichts geschehn
* 12 9. Hochzeitsmarch
* 13 Testua Nun kommt!
** 10. Melodrama Was dies bedeuten soll
* 14 Testua Beliebt es Euer Hoheit
* 15 11. Ein Tanz von Rüpeln
* 16 Testua Zu Bett, geliebte Freunde!
* 17 12. Melodrama Jetzt be heult der Wolf den Mond
* 18 13. Finale Bei des Feuers matten Flimmern

## Ikus, gainera

* "Eztei martxa"

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1305214
* Multimedia: Audio files of music by Felix Mendelssohn / Q1305214
# Uda txiki

Uda txikia, Hego Euskal Herrian San Martinetako uda txiki edo San Martin hegoak ere deitua, mendebaldeko Europako herrialdeetan eguraldia ustez berotu ohi duen denboraldi laburra da, gehienetan azaroaren 11 inguruan, San Martinetan, izaten dena. Bero-bolada hau singulartasun moduan hartzen dute.
Fenomeno honi esker, Euskal Herrian 20-25 °C-ko tenperaturak ohikoak dira azaroaren hasieran, hau da, bataz bestekoa baino 5-10 gradu gehiago.
Indiar uda ez da nahastu behar aldi berean hostoen kolore-aldaketarekin.
Ipar hemisferioko herrialde gehienetan gertatzen da baina latitude eta altueraren arabera denboraldiz aldatzen da baina beti udazkenean. Iberiar penintsulan San Migeleko uda txikia (gaztelaniaz: Veranillo de San Miguel) ere deitzen diote, hain zuzen ere santu horren omenezko irailaren 29 inguruan.

## Ipar hemisferioko izenak

Estatu Batuetan eta Erresuma Batuan indiar uda (ingelesez: indian summer) diote, baina ez dago izenaren jatorriari buruzko azalpen zehatzik. Edonola ere, "San Martineko uda txiki" ere erabiltzen dute. Kanadan eta Frantzian antzeko egoera dago: l'été indien edo l'été de la Saint-Martin diote. Italian, Portugalen edo Galizian "San Martineko uda txiki" da erabiltzen duten esamoldea: estate di San Martino, verão de São Martinho eta veraninho de San Martinho hurrenez hurren.
Alemanian eta Austrian, berriz, beste esamolde bat erabiltzen dute: "atsoen uda" (alemanez: Altweibersommer). Eslaviar herrialdeetan ere antzeko izenak ditu: Errusian (Бабье лето), Polonian (babie lato), Kroazian (bablje ljeto) edo Hungarian (vénasszonyok nyara).
Txinan, denboraldi honek "tigrearen udazkena" (txinera tradizionalez: 秋老虎; pinyinez: qiū lǎohǔ) du izena. Liqiu edo udazkenaren hasiera (txinatar egutegiaren arabera, abuztuaren 7 edo 8) eta gero gertatzen ohi da baina hegoaldeko eskualdeetan urri edo azaroraino zabaltzen da.

## Hego hemisferioko baliokideak

Hego hemisferioan antzeko fenomeno gertatzen da neguaren hasieran. Hori dela eta, "San Joaneseko uda txiki" diote (gaztelaniaz: veranito de San Juan), Joan Bataiatzailearen eguna inguruan delako.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltermen definizioa
* ↑ Deedler, William. (1996). Just What Is Indian Summer And Did Indians Really Have Anything To Do With It?. National Weather Service Detroit office.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q280004
* Multimedia: Indian summer / Q280004
# Uda ibaia

Uda (errusieraz: Уда́; buriateraz: Үдэ гол) Errusiako Buriatiako Errepublikako ibaia da. Baikal aintziraren arroko Selenge ibaiaren adarra da. 467 kmko luzera eta 34.800 km²ko arroa ditu. Ulan-Uden isurtzen da Selengera.

## Hidrometria

Udaren emaria 54 urtez, 1936-1997 bitartean, neurtua izan da Ulan-Uden, ahotik 5,1 kmra. Puntu horretan drainatutako eremuak 34.700 km² ditu, arro osoaren %99. Urteko batez besteko emaria 67,28 m³ segundokoa da. Emari handiena maiatzean du (126,63 m³/s) eta txikiena otsailean (9,66 m³/s).
Uda ibaiaren batez besteko emariak (m³/s) Ulan-Uden neurtuak Datuak: 1936 eta 1997 artean

## Erreferentziak

* ↑ Uda Ulan-Uden R-arcticnet.sr.unh.edu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1368205
* Multimedia: Uda River, Buryatia / Q1368205
# Udabe-Beramendi

Udabe-Beramendi Basaburuko kontzejua da. 2020ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, kontzejuak 81 biztanle ditu.
Udabe-Beramendi kontzejua Udabeko eta Beramendiko lekuetatik osatzen da.

## Demografia eta biztanleria

Udabe-Beramendiko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 68 | 68 | 69 | 78 | 73 | 81 | 81 | 80 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3547712
* Multimedia: Udabe-Beramendi / Q3547712
# Urbanna (Virginia)

Urbanna Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Middlesex konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. 492 biztanle ditu, 1,316875 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Middlesex konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1376354
# Urbank (Minnesota)

Urbank Minnesotako hiri bat da. Otter Tail konderrian kokatua dago. 2010ean 54 biztanle zituen, 1,86 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Otter Tail konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1012238