OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wharton konderria (Texas)

Wharton konderria (ingelesez: Wharton County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wharton da. 2010eko zentsuaren arabera 41.280 biztanle zituen, Wharton kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Wharton konderriak 2.834,4 kilometro koadro ditu. Horietatik 21,29 ura dira. Beste 2.813,12 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,56 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 41.280 pertsonetatik 35.126 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 15.445 dira. 5.668 beltzak edo afroamerikarrak. 62 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 154 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 26 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 242 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q483916
* Multimedia: Wharton County, Texas / Q483916
# Yunhe barrutia

Yunhe barrutia (txinera tradizionalez: 运河区) Txinako barruti bat da, Cangzhou barruan. Azken zentsuaren arabera 309.000 biztanle zituen 118.05 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1196450
* Multimedia: Yunhe District / Q1196450
# Yungay (Txile)

Yungay Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Biobío eskualdeko Ñuble probintzian dago. 2002ko erroldan, 16.814 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Yungayeko udalaren webgunea.
* Datuak: Q201056
* Multimedia: Yungay / Q201056
# Yungang barrutia

Yungang barrutia (txinera tradizionalez: 云冈区) Txinako barruti bat da, Datong barruan. Azken zentsuaren arabera 743.000 biztanle zituen 737.81 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50839541
* Multimedia: Yungang District / Q50839541
# Yunjin

Yunjin (Txineraz: 雲錦), Nanjing brodatzea edo hodei brodatzea Song dinastiaren amaieratik Nanjingen egindako sortutako zeta brokatu tradizionala da, Song eta Tang dinastien ehuna ehuntzeko tekniketan oinarritzen da. Sarritan, urrezko eta zilarrezko hariak izaten ditu, koloreko zetekin. Ming dinastian, yunjin ehuleek ehun birakariko teknika bat garatu zuten eta horri esker, beste oihal batzuetan, hala nola satinean, gainetik diseinu koloretsuak egiteko aukera izan zuten. 2009an, Yunjin-a UNESCOn gizateriaren ahozko ondare ukiezinaren zerrendan egoteko hautatu zuten.

## Historia

Nanjing brodatzearen historia Hiru Erresumetaraino (220-280) arakatu daiteke. Ekialdeko Jin dinastiaren amaieran (317-420) lehertu zen gerra batean, Liu Yu jeneralak Qin Later (384-417) erresuma garaitu zuen, Xi'an egoitza zuena. Garaipenak, Xi'ango artisauak Jiankang-era joatera bultzatu zituen, orain Nanjing City denera, horien artean ehuleak ziren indar nagusia. Ehuleak herrialde osoko artisau nagusiak ziren eta gutxiengo talde etnikoen trebetasun asko ikasi zituzten. Ekialdeko Jin Gobernuak, Nanjingen brokatzeko bulego berezi bat ezarri zuen, horien ekoizpena kudeatzeko. Qing dinastian, "Jiangning Oihal Saila" delakoa ezarri zuten Nanjing hirian. Nanjing Yunjinen ehungintza gailurrera iritsi zenean, 30.000 ehungailu baino gehiago zituen eta ia 300.000 lagun bizi ziren eremu horietan. Une hartan Nanjing-eko artisau-industria handiena zen.

## Bereizgarriak

Nanjing yunjin, zeta mota onenetakotzat jotzen da. Bere kolore eta patroi korapilatsuengatik da ezaguna. Nanjing yunjin brokatuak ezagunak dira, teknologia aparta, patroi dotoreak eta testura leuna dituelako. Patroiak zeruko hodeiak bezain desberdinak eta ederrak dira eta hortik datorkio "Yunjin" izena.

## Erreferentziak

* ↑ «Jiangsu Silks» China's Foreign Trade (China Council for the Promotion of International Trade) China Council for the Promotion of International Trade (164–175): 252..
* ↑ ÖÐ¹úÄÏ¾©ÔÆ½õÍø. .
* ↑ «Craftsmanship of Nanjing Yunjin brocade» UNESCO Intangible Cultural Heritage.
* ↑ «Nanjing Yunjin» en.chinaculture.org.
* ↑ «Nanjing Culture,Culture of Nanjing,Nanjing Yunjin Brocade,Nanjing Art & Culture» www.suzhouprivatetour.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q839913
* Multimedia: Nanjing brocade / Q839913
# Yungang leizeak

Yungang leizeak$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Yungang leizeen ikuspegia. ||
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | i, ii, iii, iv |
| Erreferentzia | 1039 |
| Kokalekua | |
| Eskualdea$^2$ | Asia eta Ozeania |
| Koordenatuak | 40°6′34.992″N 113°7′19.992″E﻿ / ﻿40.10972000°N 113.12222000°E﻿ / 40.10972000; 113.12222000 |
| Izen ematea | 2001 (XXV. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Yungang leizeak, aspaldiko denboretan Wuzhoushan leizeak (Yin hondakinak) (txinera sinplifikatuz: 云冈石窟; txinera tradizionalez: 雲崗石窟; Pinyineraz: Yúngāng Shíkū) Txinako Shanxi probintzian, Datong hiriaren inguruan, dagoen 53 leize eta 1.200 horma hobi budisten multzo bat da. Yungang leizeak izenarekin UNESCOk Gizateriaren Ondare zerrendan gehitu zuen 2001an.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) UNESCO World Heritage Listing
* Datuak: Q308805
* Multimedia: Yungang Grottoes / Q308805
# Xenophyophorea

Xenophyophorea foraminiferoen barruko bi klaseetako bat da. Munduko ozeano guztietan aurki daitezke, eta zelulabakarrak izan arren oso handiak dira. 10.641 metroko sakonerak ere aurkitu dituzte. 1889an lehen aldiz deskribatu zituztenean belakien barruan sartu zituzten. Ondoren Arcellinidaren barruan jarri ziren, eta ondoren Protistaren barruko filum propio batekin. Ikerketa genetikoek, ordea, Foraminiferaren barruan sailkatzea ekarri du. Lautada abisaletan bizi dira.
Syringammina fragilissima ezagutzen den zelula bakarrik handienen artean dago, 20 zentimetroko diametroarekin.

## Taxonomia

Bi ordena ezagutzen dira, 13 generorekin eta 42 espezierekin.
* Psamminida
* Stannomida

## Kanpo estekak

* Datuak: Q632686
* Multimedia: Xenophyophorea / Q632686
* Espezieak: Xenophyophorea
* ↑ Hayward, B. (2013). Polythalamea. Sarbidea: Hayward, B.W., Cedhagen, T., Kaminski, M., Gross, O. (2013) World Modern Foraminifera Database. 2013-04-28
# Zantedeschia elliottiana

Kala horia (Zantedeschia elliottiana) arazeoen familiako belar landare erraboilduna da, Hegoafrikako Mpumalanga probintzian jatorria duena.
Oso zurtoin laburra, hosto zabal luzeak eta erorkorrak, eta gider luzeko lorea, lore-hosto bakarrekoa eta kono itxurakoa izaten dute. Hosto berde orbain zurikoak, luze zabalak, kala zuriak baino biribilagoak, eta lore horia ditu, 0,6-1 m luzea.

## Erreferentziak

* ↑ Botanicas Annuals & Perennials. Sydney: Random House, 939 or. ISBN 0-09-183809-6..
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8066271
* Multimedia: Zantedeschia elliottiana / Q8066271
* Espezieak: Zantedeschia elliottiana
# Zantzu (argipena)

Zantzu hitzak adiera zenbait ditu:
* zantzu, aztarna edo arrastoa;
* zuzenbidean, zantzua, lege-hauste baten arrastoa, ebidentzia eratzen lagungarri suerta daitekeena;
* medikuntzan, zantzua, gaixotasun bat diagnostikatzeko erabili daitekeen seinalea (ikus sintoma).
# Zanussi

Zanussi (italieraz ˈdzanus.si ahoskatua) italiar etxetresna ekoizlea da, 1984an Electroluxek erosia. 1916an Antonio Zanussik sortua, 1946tik aurrera bere produktuak esportatu ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q147065
* Multimedia: Zanussi / Q147065
# Zannanza

Zannanza, K.a. XIV. mendearen erdialdea eta amaiera arteko printze hitita bat izan zen.
Zannanza, Shubiluliuma I.aren laugarren semea, bere aitak aukeratu zuen Egiptoko Ankesenamonekin ezkontzeko, Tutankamonen alarguna zena, honek hala eskatuta. Baina, Zannanza, Egiptora iritsi aurretik hil zen. Shubiluliuma I.ak, Aÿ faraoi berriak hil zuela ustez, honela leihakide bat gainetik kentzeko, Egiptori gerra adierazi zion.
Gerra hau, denbora batez hedatu zen, eta egiptoarrek galera handiak jasan zituzten, egiptoar presoek Hattusara eramandako izurrite batek, hititar inperioa suntsitu eta Shubiluliuma I.a erregea eta bere seme Arnuanda II.a hil zituen arte.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Tudhalia II.a
Shubiluliuma I.a
Zannanza
Daduhepa :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1075313
# Zanobatus schoenleinii

Zanobatus schoenleinii arraien espeziea da. Bere generoan eta familian kide bakarra da, hau da, monotipikoa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Zanobatus schoenleinii», FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q139163
* Multimedia: Zanobatus schoenleinii / Q139163
* Espezieak: Zanobatus schoenleinii
# Zanzan

Zanzan Boli Kostako 19 probintzietako bat da. Bere hiriburua Bondoukou da. 38.000 kilometro koadroko azaleran 957.314 biztanle ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q147081
# Zantzu kliniko

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Zantzu klinikoak adierazpen objektiboak dira, klinikoki fidagarriak, eta azterketa medikoan behatzen dira, hau da, pazientearen azterketa fisikoan, sintomak ez bezala, elementu subjektiboak baitira, pazienteak soilik hautemandako seinaleak, hala nola mina, ahultasuna eta zorabioa. Semiologia klinikoa medikuak, pazientearen azterketa psikofisikoaren bidez, izan ditzakeen zantzuak ikertzeko baliatzen duen diziplina da.

## Erreferentziak

* ↑ «Signos y síntomas – Diferencias» (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1441305
* Multimedia: Medical signs and symptoms / Q1441305
# Zanpantzar

    Artikulu hau inauterietako panpinari buruzkoa da; Ituren eta Zubietako pertsonaia bizia gaitzat duena beste hau da: «Joaldun»
Zanpantzarra (iraganean, zanpantzart, sanpantzar edota japantzar ere bai) lastoz edo iratzez beteriko panpinatzarra da, inauterietarako egina, eta azken egunean epaitu, kondenatu eta errea. Beste urte sasoi batzuetan ere egiten da zenbait tokitan. Betiere, garbikuntza erritua dakar berekin: gaitzak erretzen dira panpinarekin batera. Hedaduraz, zanpantzar deritze, orobat, inauteriei edota, zehatzago, inaute-astearteari edota hausterre-egunari.
Azken urteotan, hedabideetan zanpantzar deitu izan zaie joaldunei, nahiz eta joaldunak inauterietako beste pertsonaia bat izan.

## Erreferentziak

* ↑ «Zanpantzar», Orotariko Euskal Hiztegia.
* 1 2 Karlos IRUJO ASURMENDI, Ortzadar Folklore Taldea: «Zanpantzar», Auñamendi Eusko Entziklopedia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269207
# Xilovita

Xilovita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Xilovita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Cu(NH3)4(NO3)2}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Shilovite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Xilulosa

Xilulosa ${\ce {C5H10O5}}$ formula duen monosakaridoa da. Bost karbono dituen pentosa da eta bigarrenean karbonilo taldea duenez zetona bat da.

## Ezaugarriak

Naturan D eta L-Xilulosak aurkitzen dira. Berezia da, izan ere monosakarido gehienek D enantiomeroa baino ez baitute agertzen.
Xilulosa ordea ez da oso ohikoa. Pentosuria gaixotasuna duten gaixoen gernuan ageri da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q423204
Karbono hidratoak :
MonosakaridoakDiosakAldosak: GlikolaldehidoaTriosakAldosak: Glizeraldehidoa Zetosak: DihidroxiazetonaTetrosakAldosak: Eritrosa • Treosa Zetosak: EritrulosaPentosakAldosak: Arabinosa • Erribosa • Lixosa • Xilosa Zetosak: Erribulosa • XilulosaHexosakAldosak: Alosa • Altrosa • Galaktosa • Glukosa • Gulosa • Idosa • Manosa • Talosa Zetosak: Fruktosa • Psikosa • Sorbosa • TagatosaHeptosakZetosak: Manoheptulosa • SedoheptulosaDeribatuakDesoxiazukreakDesoxirribosa • RamnosaAminoazukreakGalaktosamina • Glukosamina • N-Azetilgalaktosamina • N-AzetilglukosaminaAzukre azidoakAzido galakturonikoa • Azido glukonikoa • Azido glukuronikoaAzukre alkoholikoakArabitola • Glizerola • Inositola • Manitola • SorbitolaOligosakaridoakDisakaridoakIsomaltosa • Kitobiosa • Laktosa • Laktulosa • Maltosa • Sakarosa • Trehalosa • Turanosa • ZelobiosaTrisakaridoakErrafinosa • Maltotriosa • MelezitosaGainerakoakDestrina (+ Maltodestrina+ Ziklodestrina) • Estakiosa • FruktooligosakaridoakPolisakaridoakHomopolisakaridoakAlmidoia (Amilosa + Amilopektina) • Glukogenoa • Kitina • Kitosanoa • Zelulosa • InulinaHeteropolisakaridoakAgar-agarra • Azido hialuronikoa • Glikosaminglukanoa • Hemizelulosa • Heparina • Kondroitina • Pektina Glukolipidoak • Lipopolisakaridoak • Glikoproteinak • Peptidoglikanoak :
# Xilofagia

Xilofagia (grezieraz: ξυλοφάγος, xulophagos "zur-jalea"; ξύλον, xulon, "zur" eta φαγεῖν, phagein, "jatea" hitzetatik eratorria) ekologian erabilitako terminoa da, zura jaten kontsumitzaile primarioen elikadura-ohiturak deskribatzen dituena. Sapro-xilofago edo saproxiliko esaten zaie hildako egurra besterik jaten ez duten animaliei, eta baita beren bizi zikloaren zati batean hilda edo deskonposatzen ari den egurraren mende daudenei.
Intsektu askok zura erasotzen dute, zura zein egoeratan dagoen arabera: espezie gutxi batzuek zuhaitza zutik dagoenean, beste askoz gehiagok basoan moztu edo erori ondorengo enborretan eta batzuk dagoeneko erabili den zur lehorrean. Intsektu helduek zur barnean erruten dute eta larbak bertan garatzen dira osagaiak janez, gehienetan onddoek eta bakterioek aurre-hondatutako zuran. Bere garapenaren azken etapan, larba heldu bihurtzen da eta bere habitata uzten du ugaltzeko. Orduan zulatzen du intsektuak erasotako zuran ikusten den irteera-zuloa.
Zur lehorra zulatzen duten intsektuen artean hauek daude: Hylotrupes, Lyctus, pipiak eta termitak.

## Erreferentziak

* ↑ Xilofago. Euskalterm, euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-1).
* ↑ Lapaza Rodriguez, Jokin; Mendez, Manuel; Salaberria de Miguel, Eneko. Kakalardoak, basoko berriemaileak. Elhuyar aldizkaria, 2005/04/01, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-1).
* ↑ Zuhaitz motzak Life programa. ec.europa.eu (Noiz kontsultatua: 2019-11-7).
* ↑ (Frantsesez) C. Hazard, J.-P. Barette eta J. Mayer. (1996). Mémotech Bois et Matériaux Associés. Paris: Éditions Casteilla, 455 or. ISBN 2-7135-1645-5..

## Ikus, gainera

* Onddo xilofago
* Pipi
* Termita

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1851532
# Xilografia

Xilografia zurezko xafletan grabaturiko hitzak edo irudiak inprimatzea da. Grabatuak egiteko prozedurarik zaharrena da; Txinan, VI. mendean hasi zen erabiltzen, eta Europan XII. mendearen inguruan zabaldu zen. Xilografia oso geldiro zabaldu zen, XIV. mendea arte irudien azalpen gisako testuak inprimatzen baitziren soilik; orriak alde bakarretik inprimatzen ziren, eta gero bata besteari itsasten zitzaizkion, binaka. Tipografia agertu zenean erabat bazterrera gelditu zen prozedura hau, eta gaur egun edizio bereziak egiteko soilik erabiltzen da.
Xilografia egiteko, testua edo irudia eskuz lantzen da zurezko xaflan. Normalean, orrialde bakoitzeko matrize bat erabiltzen da. Ondoren, tinta eman eta euskarriaren kontra (paperaren kontra, adibidez) zanpatuz, erliebearen inpresioa lortzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q173242
* Multimedia: Woodcuts / Q173242
# Xilofono

Xilofonoa (grezieratik ξύλον, xýlon, "zur" + φωνή, foné, "hots") perkusiozko musika tresna da, soinu zehatzeko laminofonoa, jatorria XVIII. mendean duena. Zurezko xafla bakoitza eskala kromatikoaren musika nota zehatz baten arabera gozatzen da. Xaflen ordena, piano baten teklatuaren oso antzekoa da.
Xilofonoak, danbor gozagarriaren eta mailu aurrerakuntza teknikak erabiltzen ditu.
Xilofonoak, bere ahaide marinbak baino doinu biziagoa du, eta musika notak, askoz gutxiago mantentzen dira. Oraingo xilofonoek, perkusio xafla laburrak dituzte. Marinbarena baino erregistro baxuagoa duen xilofonoari, xilorinba deitzen zaio.
Xilofonoak garrantzi handia du hainbat musika klasikoetan. Ezagunenetarikoak Danse macabre eta Carnival of the Animals, Camille Saint-Saënsenak, eta Gustav Mahlerren 6. sinfonia dira.
Xilofonoaren familiakoa metalofonoa da.

## Irakaskunta musikala

Xilofonoa, Orff metodoa erabiltzeko prestatua dagoenean, laukizuzen formako kutxa akustiko baten gainean jartzen dira. Normalean, hiru mota daude: sopranoa, altua eta baxua, horietako bakoitza, eskala eta erdiarekin.

## Ikus, gainera

* Marinba
* Glockenspiel

## Kanpo estekak

* Datuak: Q165666
* Multimedia: Xylophones / Q165666
# Xilinhot aireportua

Xilinhot Aireportua (txineraz: 锡林浩特机场), (NAGE: XIL, NAZE: ZBXH), Txinako Herri Errepublikako Barne Mongolia probintziako Xilinhot hirian dago.

## Hegaldiak

* Air China (Beijing)
* Grand China Express (Hohhot)

## Ikus, gainera

* Txinako Herri Errepublikako aireportuen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1018053
* Multimedia: Xilinhot Airport / Q1018053
# Xilitol

Xilitola, urki-azukrea izenez ere ezagutzen dena, 5 C-ko polialkohola edo azukre alkohola da, hidrogenazio katalitikoaren bidez azukre xilosa murriztuz lortzen dena. Xilosa komertzialki lortzen da urkiaren egurraren hemizelulosaren hidrolisi bidez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q212093
* Multimedia: Xylitol / Q212093
# Xilitla (udalerria)

Xilitla Mexikoko udalerri bat da. San Luis Potosí estatuan kokatua dago. 2010ean 51.498 biztanle zituen 398,44 km²ko azaleran. Herriburua [[Xilitla (Xilitla)|Xilitla]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
# Xilingolita

Xilingolita mineral bat da eta lillianita homologous series taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Xilingolita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb3Bi2S6}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Xilingolite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zoiolagana

Zoiolagana Nafarroako mendi bat da, 1152 metroko garaiera duena eta Andiako mendilerroan dagoena. Elimendi edo Artesa izeneko menditik gertu dago, mendi honengandik lepo batek banatzen duelarik. Bi tontor hauek Infernuko Labarra deritzon labarra uzten dute mendebaldean.

## Abiapuntuak

Abiapunturik interesgarriena Iturgoienetik da, Infernuko labarra igoz Ingiria izeneko tokiraino, non behera botata dauden Argiñanoko bordak. Sanguein mendebaldean eta Zoiola ekialdean uzten dituen toki honek ibilbide erraz bat ahalbidetzen du bi mendi hauetara, baita Artesa edo Elimendira ere. Ibilbide sinpleagoak abiatzen dira Argiñanotik, Bidaurretik, Genbetik edo Munarritzetik.
Argiñanotik, bide zabal batek muino kate luzea jarraitzen du, bere mendebaldeko aurpegitik Elimendi mendia inguratuz eta Zoiola lepora iritsiz, Elimendi eta Zoiolagana artean dagoena, bi tontorrez osatuta dagoena, 1152 eta 1147 metrora. Mendia, bere hegoaldeko aurpegitik igotzen da. Oso antzekoa da Bidaurretik edo Genbetik doazen ibilbideak. Hegoaldeko aurpegian, Elimendiren parean kokatuz, mendi honetara igotzeko aukera ere izango da, hona, Zoiola lepotik ere hel daitekeelarik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Zoiolagana (Mendikat)

## Kanpo estekak

* euskal-herria.org webgunean
* Zoiolagaina, http://www.euskal-herria.org/.
* Datuak: Q12269387
# Zoketa

Zoketa, kaixuleta edo kaxoleta, nekazaritzako zurezko lan tresna bat da, segalariek eskua babesteko erabilia igitaiarekin garia eta beste zereal batzuk mozteko orduan. Hala nola eskalapoia, baina eskuetarako, nolabait deskribatzekotan.
Bulgarian palamarka izeneko aldaera bat erabili izan da, atzamarrak egokitzeko zuloak eta mutur kurbatu luzea duena.

## Erabilpena

* Eskuan nola bermatu zoketa.
* Igitaiarekin erabiltzeko modua.

## Erreferentziak

* ↑ «Kaixuleta . EMSIME» apps.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-13).
* ↑ «OEH - Bilaketa - Zoketa» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-13).
* ↑ (Ingelesez) «reaping-implement; hand-guard | British Museum» The British Museum (Noiz kontsultatua: 2023-01-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1144873
* Multimedia: Protection for sickle harvesting / Q1144873
# Zokoako gotorlekua

Zokoko gotorlekua Lapurdiko Ziburu udalerrian dagoen gotorleku bat da. Izen berdineko Zokoa auzoan dago, hain zuzen ere, Donibane Lohizuneko badiaren mendebaldean dago.

## Historia

Henrike IV.a Frantziakoaren aginduz, Jean D'Espagnet Bordeleko Auzitegiko burua heldu zen 1609an Lapurdira, aldean Pierre De Lancre mendekoa zekarrela. Hendaiara bertaratu zen ingurunearen marrazkiak egitera, baita Zokora ere, bertan gotorleku bat eraikitzeari begira. Frantziako estatu mugak finkatu eta Donibane Lohizune eta Ziburu espainiar itsas armadaren erasoetatik babestu nahi zuen.
1627an ekin zitzaion eraikitzeari, eta 1681ea Sébastien Le Prestre de Vaubank gotorlekuaren babeste harresi zabal bat eraikitzea agindu zuen. Bigarren Mundu Gerraren amaierarte eraikin militarra izan zen.
2011ko maiatzaren 13an Euskal Herri Hegoaldeko Herri Elkargoak Frantziako Estatuari eraikina erosi zion.
* Ziburuko Zokoa auzoa eta gotorlekuaren ikuspegi panoramikoa.

## Irudia

* Eraikina.
* Urrutira.
* Ikuspegi orokorra.
* Dorrea.

## Erreferentziak

* ↑ Zokoko Gotorlekua jabez aldatzen da. Agglo-sudpaysbasque.fr/

## Kanpo estekak

* Zokoko gotorlekuari buruzko argibidea. Sokoako webgunea (Frantsesez)
* Datuak: Q17485556
* Multimedia: Fort de Socoa (Ciboure) / Q17485556
# Zoilo Moso

Zoilo Moso Bezunartea (Otsagabia, 1902- Iruñea, 1970) artzain zaraitzuarra izan zen.
Nabarmentzekoa da berak zaraitzueraz eta hizkera honi buruz utzitako lekukotza, Jose Estornes Lasarekin trukatutako gutunei esker gorderik.
Besteak beste, testu eder hau utzi zuen:
"Ni fanen niz mundutik, Juangoikoak nai duelarik, baya xuk eskribitzen zuena munduan batren da eta norbaitek leitren du eta ikusiren die denbrazko gauza onetarik bat".

## Ikus, gainera

* Ekialdeko nafarrera
* Datuak: Q12269385
# Zoja Grancharova

Zoja Grancharova (Bulgaria, 1966ko maiatzaren 6a) bulgariar gimnasta artistikoa da lurzoru-proban aditua, eta 1981ean munduko brontzezko domina lortu zuen.

## 1981

Moskuko Munduko Txapelketan, 1981ean, brontzea eskuratu zuen lurzoruko ariketan, eta Natalia Ilienko (urrea) eta Elena Davidova (zilarra) sobietarren atzetik geratu zen podiumean.

## Erreferentziak

* ↑ Zoja Grancharova. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16211852
# Zokalo (argipena)

Zokalo hitzak adiera zenbait ditu:
* arkitekturan,
** zokaloa edo behe-ohola, hormetako behe aldeko zerrenda, babesgarri edo apaingarri gisa jartzen dena,
** zokaloa edo idulkia, habe edo zutabe baten oinarria;
* geologian,
** zokaloa, paleozoikoan sortutako lautada,
** zokalo kontinentala edo plataforma kontinentala.
* toponimian,
** Zokaloa, Mexiko Hiriko enparantza nagusia.
# Zokoa (hondartza)

Zokoa :
| Ezaugarri orokorrak: ||
| - Kokalekua | Ziburu |
| - Luzera | ? m |
| - Batez besteko zabalera | ? m |
| - Betetasun maila | Handia |
| - Urbanizatze maila | Hirikoa |
| - Pasealekua | Bai |
| Hondartza mota: ||
| - Hondar mota | Xehea |
| - Bainuaren egoera | Lekuaren arabera |
| - Hondartza nudista | Bai |
| Kirolak: |
| - Surfa egiteko | {{{surf}}} |
| - Urpekaritza | Bai |
| - Besterik | {{{beste kirolik}}} |
| Ingurumena: ||
| - Landaredia | Bai |
| - Eremu babestua | Bai ([[{{{babestua}}}]]) |
| - Bandera urdina | Bai |
| Segurtasuna: ||
| - Arrisku seinaleak | Bai |
| - Hondartzaina | Bai |
| - Udaltzaingoa | Bai |
| - Sorosle taldea | Bai |
| Sarbideak: |
| - Elbarrientzat | Bai |
| - Sarbide mota | Oinez |
| - Sarbide seinaleztatua | Bai |
| Bestelako informazioa: |
| - Taberna kopurua | {{{taberna kopurua}}} |
| - Kanpina | Bai |
| - Herrigunerako distantzia | 0 m |
Zokoa Ziburuko bi hondartzetako bat da. Hondartza honetan elbarrituentzako zerbitzu bat prestatu dute.

## Erreferentziak

* ↑ EODA. Ziburu (Lapurdiko Itsas Hegia (-a)). Euskaltzaindia.
* ↑ Ziburuko Udala. Plages. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25478671