OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zapore indartzaile

Zapore indartzailea jakien zaporea areagotzeko erabiltzen den konposatu kimikoa da (elikagai-gehigarria). Prozesatutako jaki ugaritan erabiltzen dira, hauen kontserbazio luzeago baterako edota kontsumorako erakargarriago egiteko. "Indartzaile" hitzak berezko zaporerik ez duela iradokitzen duen arren, ez da benetan horrela. Mendebaldeko jendarteak hainbat urtean izendatu ez duen bostgarren zaporea (umami) gehitzeko balio dute, batez ere glutamato monosodikoak.

## Bete beharreko baldintzak

Ezinbestekoak, eraginkorrak eta zihurrak izan behar dute. Ezinbestekotzat jotzeko, elikagai horiek kontserbatzeko beste modurik ez dagoela frogatu behar da. Baldintza hori frogatzea erraza da kontserbagarrietan eta antioxidatzaileetan, ez ordea gehigarri estetikoetan. Ziurrak direla frogatzeko, aldiz, FAO/ /OMEko gehigarriei buruzko aditu-taldeak erabakitzen du. Erabakia hartu aurretik, bi espezietako animaliekin probak egin eta, arazorik sortzen ez bada, pertsona bakoitzak egunean gehienez har dezakeen dosia finkatzen dute. Herrialde bakoitzak bere zerrenda argitaratzen du baimendutako gehigarrien eta zerrenda horretan daudenak soilik erabil daitezke; gehigarriren bat agertzen ez bada, galarazita dagoela esan nahi du. Europako Batasunean izaten diren alergien % 0,03-0,05 gehigarriek sortutakoak dira. Espainiako Alergia eta Immunologia Elkarteak emandako datuen arabera, berriz, % 4,5. Hori dela eta, derrigorrezkoa da gehigarria janarian berehala aurkitzeko sistema bat izatea merkatuan.
Gehien erabili ohi diren zapore indartzaileak honakoak dira:

## Europarrak (E_Zenbakiak)

* E620 Azido glutamikoa
* E621 Glutamato monosodikoa
* E622 Glutamato monopotasiko
* E623 Kaltzio diglutamato
* E624 Amonio glutamatoa
* E625 Magnesio diglutamato
* E626 Azido guaniliko
* E627 Guanilato disodiko
* E628 Guanilato dipotasiko
* E629 Kaltzio guanilato
* E630 Azido inosinikoa
* E631 Inosinato disodikoa
* E632 Inosinato dipotasikoa
* E633 Kaltzio inosinatoa
* E634 5'-Kaltzio erribonukleotido
* E635 5'-Sodio erribonukleotido
* E636 Maltosa
* E637 Etilmaltola
* E640 Glizina eta gatz sodikoa
* E641 L-Leuzina
* E650 Glizerina sodiko
* E900 Dimetilpolisiloxano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q898745
# Zaporeak

Zaporeak Donostian egoitza duen nazioarteko gobernuz kanpoko erakunde bat da, Europara iristen diren errefuxiatuei janari duina eskaintzen diena. 2014tik, Grezian dauden errefuxiatu-esparruetan janaria prestatzen du harrapatuta dauden pertsona zaurgarrienen bizi baldintzak hobetzeko helburuarekin.
Hainbat boluntarioren lankidetzarekin otordua prestatzen die egunero Lesbos uhartean Moria kanpamentuko errefuxiatuei 2014tik. Lesboseko Moriako kanpamentuan, gobernuak 20.000 pertsona baino gehiago pilatu zituen soilik 3.000 lagunentzat diseinaturiko espazioan, haien behar oinarrizkoenak ere asetu gabe. Espazio-faltak, ura eta janaria lortzeko zailtasunak eta biolentzia ingurugiroak, besteak beste, ezinezkoa egiten zuten halako leku batean bizitza duin bat izatea.

## Erreferentziak

* ↑ Gurean gaur. (2024-07-22). «Laister arte Lesbos!» hamaika.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2024-09-15).
* ↑ «'Lesbos gertutik' dokumentala ikusgai asteburuan Hamaikan» hamaika telebista 2024-09-11 (Noiz kontsultatua: 2024-09-15).
* ↑ «Lesbos» Zaporeak 2022-12-07 (Noiz kontsultatua: 2024-09-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130304360
# Zapoteka

Zapoteka hitza honako kontzeptu hauei lotuta dago:
* Zapoteka zibilizazioa, Mexiko erdialdean europarrak iritsi aurretik sortutako zibilizazioa
* Zapoteka etnia, gaur egun Mexikon bizi diren herrien multzo bat
* Zapoteka hizkuntzak, Mesoamerikan hitz egiten diren hizkuntzen multzo bat
# Zaporizhiako kosakoak

Zaporizhiako kosakoak (ukraineraz: Військо Запорозьке, translit.: Viisko Zaporozke, edo ukraineraz: Військо Запорізьке, errusieraz: Войско Запорожское, translit.: Voysko Zaporozhskoye) edo zaporizhiarrak (ukraineraz: Запорожці, errusieraz: Запорожцы, translit.: Zaporozhtsy, polonieraz: Kozacy zaporoscy, txekieraz: Záporožští kozáci) gaur egungo Ukrainaren erdialde-hegoaldean dagoen Zaporizhia eskualdeko kosakoak izan ziren. Zaporizhiako armada kosakoa azkar hazi zen XV. mendean Polonia-Lituaniarekin bat egin zuen garaian.
Zaporizhiar izena kosakoen kanpamendu gotortu baten kokapenetik dator, Zaporizhiako Sitxetik hain zuzen ere. Zaporizhia toponimoa За (za, euskaraz: «haratago») eta Пороги (porohy, euskaraz: «ur-lasterrak») hitzetik dator, eskualdea Dnieperreko ur-lasterren haratago baitzegoen.
XVII. mendean zehar, baita XVIII. mendean ere, Zaporizhiako kosakoak indar militar, zibil eta politiko indartsu bihurtu ziren, eta Polako-Lituaniar Mankomunitatearen agintaritzari, Errusiar Tsarerriari, Otomandar Inperioari- eta Krimeako Khanerria bere estatu-txotxongiloari- aurre egin zieten. Armada eskualdeko hiru botereekin nahasirik zegoen hainbat gatazka eta aliantzatik igaro zen, XVIII. mendearen amaieran Errusiar Inperioak menderatu zuen arte.

## Sorrera

Ez dago argi noiz hasi ziren lehen komunitate kosakoak eratzen Dnieper ibaiaren behealdean, baina eskuarki gertaera hau 1240ko mongoliar inbasioaren aurretik gertatu zela uste dute. Bere garaian Kieveko Rusa boteretsua izan zena desegin egin zen eta bertako biztanle asko Dnieper Behereko estepako eskualde zabaletan babesa aurkitzeko joan ziren.
XVI-XVII. mendeetan, Dnieper ibaiko kosako guztiei Zaporizhiako kosakoak deitzen zitzaien, salbuespenik gabe.

## Erreferentziak

* ↑ Письмо запорожцев турецкому султану. — Русская старина за 1872 г., т. VI, с. 450—451. — Текст по двум спискам: сборнику XVIII века, сообщённому А. А. Шишковым, и списанный Н. И. Бахтиным из бумаг московского архива и сообщенный Н. Н. Селифонтовым. Ответ запорожцев по списку Н. И. Костомарова.
* ↑ Encyclopedia of Ukraine
* ↑ Euskaltzaindia. 157. araua: Europako hiriak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1076173
* Multimedia: Zaporozhian Cossacks / Q1076173
# Zaporizhiar kosakoak Turkiako sultanari gutuna idazten

Zaporizhiar kosakoak Turkiako Mehmed IV.a sultanari gutuna idazten (errusieraz: Запорожцы пишут письмо турецкому султану, translit.: Zaporozhtsy pishut pis'mo turetskomu sultanu; ukraineraz: Запоро́жці пи́шуть листа́ туре́цькому султа́нові) Ilia Repin errusiar margolariak 1880an hasi eta 1891n amaitutako margolan ezagun bat da. Haren neurria 2,03 × 3,58 metro da.
Repinek lan urteak margolanean bertan idatzi zituen. Alexandro III.a Errusiakoak 35.000 errubloren truk erosi zuen, garai hartan errusiar margolan batengatik ordaindutako diru kopuru handiena. Tsarrak erosi zuenetik, ikusgai dago San Petersburgo hiriko Errusiar Museoan.

## Testuingurua
### Sultanaren ultimatuma

| « | Mehmed IV.a sultana Zaporizhiako kosakoei... Sultan gisa; Mahoma profetaren semea, eguzkia eta ilargiaren anaia, Jainkoaren biloba eta erregeordea, Mazedonia, Babilonia, Jerusalem eta Goi eta Behe Egiptoko erresumen erregentea, Jesukristoren hilobiaren zaindaria, fideikomisarioa eta Jainkoak berak hautatua, musulman herriaren itxaropena eta erosotasuna, kristautasunaren elkar sortzailea eta defendatzaile handia... Agintzen dizuet, zaporizhiar kosakook, modu boluntarioan men egin nazazuela eta eta arma erresistentziarik gabe, Gainera, zuen erasoekin gogaitzetik amaitzea agintzen dizuet. —Mehmed IV.a, Otomandar Inperioaren sultana | » |

### Kosakoen erantzuna

Kondairaren arabera erantzuna adarjotze sail batez osatu omen zen, Sultanaren tituluez baliatuz:
| « | Zaporizhiar kosakoek turkiar sultanari! Oi sultana, turkiar deabrua, deabruaren anai madarikatua, Luzifer berberaren lagun eta idazkaria. Zure ipurdi biluziaz triku bat ere hiltzeko gai ez zaren zein motako deabruzko zalduna zara? Deabruak kaka egin eta zure armadak jan. Inoiz ezingo dituzu, putakumea, kristauen seme-alabak mendeko bilakatu; ez diogu zure gudarosteari beldurrik, lur nahiz itsasoz borrokatuko gaitzazu, ustel zaitez. Babiloniar alproja, mazedoniar eroa, Jerusalemgo kantinaria, Alexandriako ahuntzen larru-jotzailea, Goi eta Behe Egiptoko urdezaina, armeniar txerria, Podoliako lapurra, tartariar katamita, Kamianetseko borreroa, mundu honetako nahiz hilen munduko ergela, gure Jaunaren aurreko inozoa, sugearen iloba eta guren zakilen karranpa. Txerri muturra, behor ipurdia, hiltegiko txakurra, antikristautasunaren aurpegia, zeure amarekin larrua jo ezazu! Horregatik zaporizhiarrok aldarrikatzen dugu, ezdeusa, inoiz ez zara ez kristauentzako txerriak bazkatzeko gai izango. Amaitzeko, datarik ez dakigunez eta egutegirik ez dugunez, ilargia zeruan da, Jaunaren urtea da, egun berdina hemen nahiz han, hortaz musukatu gaitzazu ipurdian! | » |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q478271
* Multimedia: Reply of the Zaporozhian Cossacks (Russian museum) / Q478271
# Vugelles-La Mothe

Vugelles-La Mothe Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, Vaud kantonamendua barrutian. 2014an 131 biztanle zituen 3,07 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70627
* Multimedia: Vugelles-La Mothe / Q70627
# Vufflens-le-Château

Vufflens-le-Château Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, Morges barrutia barrutian. 2014an 885 biztanle zituen 2,14 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69445
* Multimedia: Vufflens-le-Château / Q69445
# Vueling Airlines

Vueling Europan dagoen kostu baxuko hegaldi konpainia da. Bere egoitza nagusia Bartzelonan dago, eta Euskal Herrian Bilboko, Hondarribiko eta Iruñeko aireportuetatik lan egiten du. Espainiar lurraldeko hegaldi konpainiarik handiena da helmuga kopuruan eta flotaren tamainan, eta Espainiako garraiatutako bidaiari kopuruan bigarrena da, lehenengoa Ryanair da.
Vueling, 140 helmuga baino gehiago ditu, gehienak bere konexio zentrotik, Bartzelona.
Bartzelonaz gain, Vuelingek beste hainbat base ditu: Alicante, Sevilla, Bilbo, Madril, Valentzia, Malaga, Santiago de Compostela, Gran Kanaria, Jerez, Tenerife (Iparra) eta Mallorca; Europan zehar Erroman, Paris-Orly eta Florentzian ere du baseak.

## Historia

2010etik asko hazi zen Bartzelona-El Praten eta gaur egun aireportuko konpainiarik garrantzitsuena da.
2013an International Airlines Group taldeak akzioen gehiengoa erosi zuen eta 2013ko abuztuan Josep Piquék dimisioa aurkeztu eta ordutik Alex Cruz da Vueling airlineako presidentea.

## Hegaldiak
### Euskal Herria
#### Bilbotik (BIO)

Espainia: Ibiza, Menorca, Mallorca, Alicante, Malaga, Sevilla, Valentza, Gran Canaria, Granada, Lanzarote, Santiago de Compostela, Bartzelona, Fuerteventura, Tenerife, Almeria, Jerez (Kadiz), Vigo, La Palma.
Italia: Milan, Florentzia, Erroma (Fiumicino).
Portugal:Lisboa, Porto, Faro.
Erresuma Batua: Londres (Gatwick).
Frantzia:Paris (Charles de Gaulle).
Beste batzuk: Marrakex, Amsterdam, Hamburgo, Zurich, Malta, Praga, Copenhaguen, Bruselas, Budapest.

### Hondarribiatik (EAS)

       Espainia: Bartzelona (BCN), Madrid (MAD) Iberiak operatuta.

## Flota

| Hegazkina | Zerbitzuan | Aginduak | Bidaiariak |
| Airbus A319-112 | 6 | 0 | 144 |
| Airbus A320-200 | 69 | -- | 180 |
| Airbus A320-271N | 25 | 29 | 186 |
| Airbus A321-200 | 18 | -- | 220 |
| Airbus A321-271NX | 4 | 6 | 236 |

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20160404173300/https://aeroestads.files.wordpress.com/2013/05/image36.jpg Aeroestads

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Vueling airelinearen webgunea.
* Datuak: Q646741
* Multimedia: Vueling Airlines / Q646741
# Vuhledar

Vuhledar (ukraineraz: Вугледа́р) edo Ugledar (errusieraz: Угледар) –bi izenek 'ikatz-oparia' esan nahi dute, hiriko ikatz-industria dela eta– Ukrainako Donetsk Oblastean (probintzia) kokaturiko oblast-mailako garrantzizko hiria da. 14,432 biztanle ditu 2021eko estimazioen arabera, behera 2001eko 17,440ekin alderaturik.

## Historia

2022ko Ukrainaren inbasio errusiarrean, Vuhledar errusiar misil balistiko batek jo zuen, sakabanatze-munizioz beterikoa, 2022ko otsailaren 24an. Misilak ospitale baten kanpo-eremuan jo zuen, eta lau zibil hil eta beste 10 zaurituz.

## Demografia

2001eko Ukrainako Erroaldaren arabera:

### Jatorri etnikoa

* Ukrainarrak: %63.1a
* Errusiarrak: %33.1a
* Bielorrusiarrak: %1a

### Hizkuntza

* Errusiera: %70.8a
* Ukrainera: %28.2a
* Bielorrusiera: %0.1a

## Erreferentziak

* ↑ «Ukraine: Russian Cluster Munition Hits Hospital» hrw.org.
* ↑ «Ukrcensus.gov.ua» ukrcensus.gov.ua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2416423
* Multimedia: Vuhledar / Q2416423
# Vufflens-la-Ville

Vufflens-la-Ville Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, Gros-de-Vaud barrutia barrutian. 2014an 1,298 biztanle zituen 5,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70540
* Multimedia: Vufflens-la-Ville / Q70540
# Vught

Vught (entzun) Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 25.449 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ipar Brabante

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q9876
* Multimedia: Vught / Q9876
# Zelula justaglomerular

Zelula justaglomerularra errenina jariatzen duten zeluletako bakoitza da. Aparatu justaglomerularrean daude, arteriola aferentean bereziki, eta zertxobait gutxiago eferentean.
Zelula juxtaglomerularrek errenina jariatzen dute, hiru estimulu motari erantzunez:
* Arteriola aferentearen odol-presioa jaistea.
* Sistema sinpatikoa estimulatzea, beta-1 hartzaile adrenergikoen bidez.
* Makula dentsoko zelulek atzemandako tubulu bihurgunetsu distalera iristen den NaCl kantitatearen aldaketak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Nefrourologia Hiztegia] [2016]
* ↑ Jackson, B.A.; Ott, C.E.. (1999). Renal system. Integrated medical science. Fence Creek Editors ISBN 9781889325316..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2596226
# Zelula banaketa

Zelula banaketa, zelula zikloaren zati oso garrantzitsua da, honetan jatorrizko zelula beste bi zelula alabetan edo gehiagotan banatzen da. Zelula banaketari esker izaki bizidunak sortu eta hazten dira. Organismo zelulanitzetan hazkunde hau ehunen bilakaerari esker gauzatzen da, eta izaki zelulabakarretan ugalketa asexualaren bidez.
Izaki zelulanitzek beren zelulak zelula banaketari esker ordezkatzen dituzte eta zelula bereizteari lotua dago. Zenbait animalietan zelula banaketa une jakin batean gelditzen da eta zelulak zahartuz amaitzen dute. Zelula zaharrak hondatu eta gorputzaren zahartzearen ondorioz hil egiten dira. Zelulak banatzeari uzten diote, telomeroak banaketa bakoitzean gero eta laburragoak bilakatu eta jada kromosomak ezin dituztelako babestu.
Zelula banaketa Elizabeth Blackburn, Carol W. Greider eta Jack Szoztak zientzialariek aurkitu eta ikertu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188909
* Multimedia: Cell division / Q188909
# Zelula bereizte

Zelula bereiztea, zelula leinu zehatz bateko zelulek beren gene-adierazpenean aldaketak eragiten dieten prozesua da, zelula mota jakin bateko morfologia eta funtzioak bereganatu eta organismoaren gainontzeko zelula motetatik bereiztu daitezen.
Potentzia edo bereizte gaitasuna duen zelula orori zelula ama deritzo. Hauek beren bereizte gaitasunaren arabera honakoetan mota hauetan sailka daitezke: totipotenteak, pluripotenteak, multipotenteak eta unipotenteak.
Ugaztunetan, zigoto eta enbrioi zelula gazteak bakarrik dira totipotnteak, aldiz, landare eta onddoetan, zelula asko totipotenteak dira.
Zientziaren azken aurrerapenek zenbait animalien zelula bereiztuak eragitea lortu dute, totipotenteak izan daitezen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210861
* Multimedia: Cellular differentiation / Q210861
# Zhaoshudao uhartea

Zhaoshudao uhartea edo Zuhaitz uhartea Hego Txinako itsasoan dauden Paracel uharteetako bat da. Uharteak 0,22 kilometro koadroko azalera dauka eta bertan Ming dinastia garaiko tenplu baten arrastoak daude.

## Ikus, gainera

* Paracel uharteak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Uhartearen kokapena Google Mapsen.
* Datuak: Q2232112
# Zhaotong aireportua

Zhaotong Aireportua (txineraz: 昭通机场), (NAGE: ZAT, NAZE: ZPZT), Txinako Herri Errepublikako Yunnan probintziako Zhaotong hirian dago.

## Hegaldiak

* China Eastern Airlines (Kunming)

## Ikus, gainera

* Txinako Herri Errepublikako aireportuen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3756103
* Multimedia: Zhaotong Airport / Q3756103
# Zhaohua barrutia

Zhaohua barrutia (txinera tradizionalez: 昭化区) Txinako barruti bat da, Guangyuan barruan. Azken zentsuaren arabera 168.489 biztanle zituen 1433.72 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1199829
* Multimedia: Zhaohua District / Q1199829
# Zhaotong

Zhaotong (txinera sinplifikatuz: 昭通市; pinyineraz: Zhāotōng Shì), Yunnan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 5.459.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 23.192 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa

* Zhaoyang Barrutia (昭阳区)
* Ludian Konderria (鲁甸县)
* Qiaojia Konderria (巧家县)
* Yanjin Konderria (盐津县)
* Daguan Konderria (大关县)
* Yongshan Konderria (永善县)
* Suijiang Konderria (绥江县)
* Zhenxiong Konderria (镇雄县)
* Yiliang Konderria (彝良县)
* Weixin Konderria (威信县)
* Shuifu Konderria (水富县)

## Klima

Datu klimatikoak (Zhaotong (1971−2000)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 9.4 | 11.8 | 16.8 | 20.5 | 22.4 | 23.4 | 24.9 | 24.7 | 21.3 | 17.4 | 13.9 | 10.6 | 18.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | −1.9 | −0.1 | 3.3 | 7.6 | 11.5 | 14.3 | 15.7 | 15.0 | 12.5 | 8.7 | 3.9 | −0.4 | 7.5 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 8.6 | 7.2 | 13.2 | 32.1 | 73.7 | 125.1 | 158.4 | 121.8 | 91.2 | 50.6 | 18.5 | 4.6 | 705.0 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) | 5.5 | 6.5 | 6.5 | 9.9 | 14.6 | 17.6 | 16.7 | 17.0 | 16.6 | 14.5 | 8.1 | 4.6 | 138.1 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Ikus, gainera

* Yunnan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak

* ↑ http://www.weather.com.cn Weather China

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Zhaotong hiriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q197519
* Multimedia: Zhaotong / Q197519
# Zhaoyang barrutia

Zhaoyang barrutia (txinera tradizionalez: 昭阳区) Txinako barruti bat da, Zhaotong barruan. Azken zentsuaren arabera 911.766 biztanle zituen 2163 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q197514
* Multimedia: Zhaoyang District / Q197514
# Zhaozhou zubia

Zhaozhou zubia (txinera tradizionalez: 趙州橋; txinera sinplifikatuz: 赵州桥; pinyinez: Zhàozhōu Qiáo) Txinako Herri Errepublikako Hebei probintziako Zhao konderrian dagoen zubia da.

## Ezaugarriak

Txinan dagoen zubirik zaharrenetakoa da, 595ean hasi ziren eraikitzen eta 605ean amaitu zuten. Zubiak 50,82 metro luze, 9,6 metro zabal eta 7,3 metroko altuera dauzka. Gehienezko argia 37,37 metrokoa da.

## Ikus, gainera

* Txinako zubien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Zubiari buruzko informazioa duen webgunea.
* Datuak: Q551446
* Multimedia: Anji Bridge / Q551446
# Zharnel Hughes

Zharnel Hughes (1995eko uztailaren 13a) 100 metro eta 200 metroetan espezializatutako esprinter britainiarra da. Urrezko domina irabazi zuen 100 metroko eta 4 x 100 metroko erreleboetan 2018ko Europako Txapelketan Britainia Handia ordezkatuz, eta 4 x 100 metroko erreleboan 2018ko Commonwealth Jokoetan, Ingalaterra ordezkatuz.
Aingorako itsasoz haraindiko Britainia Handiko Lurraldean jaio eta hazi zen, 2015az geroztik Britainia Handiaren selekzioarekin IAAF eta Europako Atletismoko ekitaldietan nazioartean lehiatu da. Aingirako errekor nazionalak ditu 100m eta 200m-etan eta 9,91 eta 20,02 segundoko marka pertsonalak ditu. 2018ko ekainean, inoizko 100 metroko esprinter britainiar bizkorrena da, Linford Christie eta europako lau azkarrenen atzetik. 20.02ko denborarekin, Britainia Handiko 200 metroko historiako laugarren esprinter azkarrena eta 13. Europako azkarrena da.
Arrakasta handia izan zuen gaztetan Aingira ordezkatuz, esprintean urrezko dominak irabazi zituen CARIFTA Jokoetan, Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Junior Txapelketan eta Panamerikar Junior Atletismo Txapelketan.2015eko Atletismoko Munduko Txapelketako finalean 200ean bosgarren sailkatu zen. Eduki zituen lesio ezberdinek 2016ko eta 2017ko denboraldietan eragina izan zuen eta 2016ko Europako Atletismo Txapelketan eta 2017ko Atletismoko Munduko Txapelketan kanporaketa-fasean kanporatua izan zen. 2018an forma onera itzuli zen eta 4 × 100 metroko erreleboko titulua irabazi zuen 2018ko Commonwealth Jokoetan Ingalaterrarekin. Hughesek 200 metroko finalean lehengo zeharkatu zuen helmuga, baina, deskalifikatu egin zuten ondoko erreian zegoen kirolari bat eragozteagatik. 2019ko Munduko Atletismo Txapelketan zilarra lortu zuen 4x100m-ko errelebo proban eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra irabazi zuen proba berean, baina bere kide Chijindu Ujahren dopin-kasuaren ondorioz, domina itzuli behar izan zuen.
Hughes Jamaikako Racers Track Club-ekin entrenatzen du Glen Mills entrenatzailearen gidaritzapean, Usain Bolt, Yohan Blake eta Delano Williams taldekideekin.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | 4x100m |
| 2024 | Paris Frantzia | 03 ! | 4x100m |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Doha Qatar | 02 ! | 4x100m |
| 2022 | Eugene AEB | 03 ! | 4x100m |
| 2023 | Budapest Hungaria | 03 ! | 100m |
| Europako txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Berlin Alemania | 01 ! | 100m |
| 2018 | Berlin Alemania | 01 ! | 4x100m |
| Commonwealth Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Gold Coast Australia | 01 ! | 4x100m |

## Erreferentziak

* ↑ «Ranking List» www.thepowerof10.info (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Deportes» Independent Español (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8070630
* Multimedia: Zharnel Hughes / Q8070630
# Zhartxikhita

Zhartxikhita haluro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Zhartxikhita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {AlF(OH)2}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Zharchikhite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zhao konderria

Zhao konderria (txinera sinplifikatuz: 赵县; pinyineraz: Zhào Xiàn), Shijiazhuang osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 560.000 biztanle bizi ziren 714,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera

* Shijiazhuangen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Zhao konderriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q197422
* Multimedia: Zhao County / Q197422
# Zhaoqing

Zhaoqing (txinera sinplifikatuz: 肇庆市, pinyineraz: Zhàoqìng Shì) Txinako Guangdong probintziako prefektura mailako hiria da. Hiriak 3.910.000 biztanle eta 22.322 kilometro koadroko azalera dauka.

## Inguru naturala eta kokapena

Prefektura mailako Zhaoqing hiriaren mugakideak honakoak dira: Qingyuan ipar-ekialdean, Guangxi eskualde autonomoa mendebaldean, Foshan hego-ekialdean, eta Yunfu hegoaldean.

## Banaketa administratiboa

* Deqing Konderria (德庆县)
* Dinghu Barrutia (鼎湖区)
* Duanzhou Barrutia (端州区)
* Fengkai Konderria (封开县)
* Gaoyao Konderria (高要市)
* Guangning Konderria (广宁县)
* Huaiji Konderria (怀集县)
* Sihui Hiria (四会市)

## Klima

Datu klimatikoak (Zhaoqing (1971–2000)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 18.0 | 18.4 | 21.2 | 25.7 | 29.6 | 31.8 | 33.2 | 33.0 | 31.5 | 28.6 | 24.4 | 20.5 | 26.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 10.8 | 12.2 | 15.3 | 19.8 | 23.1 | 25.1 | 25.8 | 25.8 | 24.5 | 21.2 | 16.2 | 12.0 | 19.3 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 40.9 | 64.2 | 81.3 | 200.6 | 276.0 | 256.1 | 229.5 | 236.2 | 143.0 | 75.3 | 37.5 | 30.8 | 1671.4 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) | 8.2 | 12.3 | 15.9 | 17.4 | 19.9 | 18.9 | 17.2 | 17.4 | 12.4 | 6.7 | 5.5 | 5.3 | 157.1 |
| Iturria: Weather China ||||||||||||||

## Ikus, gainera

* Guangdong probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Zhaoqingo gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q59164
* Multimedia: Zhaoqing / Q59164