OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Iholdiko kantonamendua

Iholdiko kantonamendua Nafarroa Behereko administrazio zatiketa edo eskualde bat da, hiriburu Iholdi duena.

## Udalerriak

| Arhantsusi Armendaritze Bunuze Heleta Hozta Ibarrola Iholdi | Irisarri Izura-Azme Jutsi Landibarre Larzabale Donaixti-Ibarre Suhuskune |

## Ordezkarien zerrenda

Iholdiko kantonamenduko kontseilari nagusiak, 1945etik :
| Urtea | Izena |
| 1945 | Bertrand Ilharreborde |
| 1949 | Emmanuel Lartigue |
| 1955 | Emmanuel Lartigue |
| 1961 | Emmanuel Lartigue |
| 1967 | Emmanuel Lartigue |
| 1973 | Emmanuel Lartigue |
| 1979 | Emmanuel Lartigue |
| 1985 | Jean-Louis Zaldixuri |
| 1992 | Jean-Louis Caset |
| 1998 | Jean-Louis Caset |
| 2004 | Jean-Louis Caset |
| 2011 | Jean-Louis Caset |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1670340
* Multimedia: Canton d'Iholdy / Q1670340
# Ihor Reizlin

Ihor Reizlin, ukrainieraz Ігор Рейзлін, (Bender, Moldavia, 1984ko otsailaren 7a), Ezpata-banaka kategorian aritzen den eskrimalari ukrainiarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen Ezpata-banaka kategorian, Ukrainaren izenean; Tokion, Romain Cannone frantziarraren (urrezko domina) eta Gergely Siklósi hungariarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Gizonezkoa, Ezpata-banaka kategoria. |

## Erreferentziak

* ↑ «Ihor Reizlin» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .
* ↑ "Ihor Reizlin" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3792473
* Multimedia: Igor Reizlin / Q3792473
# Iholdi

    Artikulu hau herriari buruzkoa da; Mariasun Landaren liburu-bilduma gaitzat duena beste hau da: «Iholdi (Mariasun Landa)»
Iholdi Nafarroa Behereko erdialdeko udalerri bat da, Arberoa eskualdekoa.

## Geografia
### Ingurune naturala

Biduze eta Lihurri ibaiak udalerritik igarotzen dira.

### Udalerri mugakideak

* Armendaritze ipar-ekialdean
* Heleta ipar-mendebaldean
* Irisarri mendebaldean
* Landibarre hego-ekialdean
* Suhuskune hegoaldean

### Etxeak eta Auzoak

* Basabürüeta
* Hiribildea
* Hergarai
* Bastida
* Hiribehere
* Oltzeiri

## Ekonomia

Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da.

## Historia

1790ean Iholdiko kantonamentuaren barruan Armendaritze, Heleta, Iholdi, Irisarri, Landibarre eta Suhuskune udalerriak zeuden, berau Donapaleuko barrutiaren menpekoa zelarik.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 839 | 953 | 1 026 | 953 | 1 022 | 1 051 | 946 | 1 003 | 929 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 885 | 847 | 837 | 796 | 858 | 856 | 827 | 834 | 818 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 806 | 745 | 761 | 655 | 632 | 687 | 702 | 678 | 591 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 554 | 522 | 525 | 505 | 527 | 412 | - | - | - |
Oharra: 2006ko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da.

## Kultura
### Euskara

Iholdiko euskara Arberoako hizkera da, nafar-lapurteraren aldaera, sortaldekoa.

## Garraiobideak

D8, D300 eta D745 departamentuko errepideek gurutzatzen dute udalerria

## Ondasun nabarmenak

* Elizabelar etxea, 1680. urteko jauregia da, berezia lau erpinetan dituen talaia zilindrikoengatik.
* Ameztoia baserria 1698. urtekoa da
* Oltzeko gaztelua XVII. mendekoa da.
* Donibane eliza XVII. mendean eraiki zen, eta alboan duen hilerrian, hainbat hilarri diskoidal daude, zaharrena 1597. urtekoa izanik.
* Oltzeko jauregia
* Elizabelar etxea
* Pilotalekua, elizarekin batera
* 1597ko hilarria
* Herriko etxea
* Iholdiko plaza

## Iholdiar ospetsuak

* Joan Oltze (c. 1605-1681), Baionako apezpiku izan zen.
* Jean-Baptiste Frantxistegi (1755-1806), notarioa.
* Ernest Alkhat (1951-2008), bertsolaria.
* Peio Zabaleta (1961-), musikagilea.

## Oharrak

* ↑ /ihólð̞i/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Paul Raymond, Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque
* 1 2 «Nafar-lapurtarra - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-16).
* 1 2 «Arberoakoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-16).
* 1 2 «Iholdi - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-16).
* ↑ «Sortaldekoa (NL) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-16).

## Ikus, gainera

* Arberoa
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q842681
* Multimedia: Iholdy / Q842681
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Iholdi
# Ian McLagan

Ian Patrick McLagan (Hounslow, Londres, 1945eko maiatzaren 12a - Austin, Texas, 2014ko abenduaren 3a) ingeles teklatu-jotzailea, Small Faces eta Faces taldeetako kidea. 1965ean Small Faces taldea sartu zen Jimmy Winston ordezkatzeko. 1969an Faces taldearen sorreran parte hartu zuen Small Faces taldeko Ronnie Lane eta Kenney Jones. Ronnie Wood eta Rod Stewart batu zitzaikien. Faces desegin ondoren beste talde batzuekin lan egin zuen, Rolling Stonesekin besteak beste.

### Diskografia

Bakarka:
* Troublemaker (Mercury, 1979)
* Bump in the Night (Mercury, 1980)
* Last Chance to Dance (EP) (Barking Dog, 1985)
* Best of British (Maniac, 2000)
* Rise & Shine (Maniac, 2004) (Gaff Music)
* Here Comes Trouble (Maniac, 2005)
* Live (Maniac, 2006)
* Spiritual Boy (Maniac, 2006)
* Never Say Never (Maniac, 2008) (00:02:59 Records)
* United States (Maniac, 2014) (Yep Roc Records)
Small Faces-ekin:
* Small Faces (1966)
* From the Beginning (1967)
* Small Faces / There Are But Four Small Faces (1967)
* Ogdens' Nut Gone Flake (1968)
* The Autumn Stone (1969)
* Playmates (1977)
* 78 in the Shade (1978)
Faces-ekin:
* First Step (1970)
* Long Player (1971)
* A Nod Is As Good As a Wink... to a Blind Horse (1971)
* Ooh La La (1973)
* Datuak: Q952491
* Multimedia: Ian McLagan / Q952491
# Ian Stewart (musikaria)

Ian Andrew Robert Stewart (Pittenweem, Fife, Eskozia, 1938ko uztailaren 18a - Londres, 1985eko abenduaren 12a) eskoziar musikaria eta teklatu jotzailea izan zen. The Rolling Stones taldeko kosortzailea izan zen. 1962an musikariak bilatzen zituela erantzun zion Brian Jonesen iragarki bati. Mick Jagger eta Keith Richards ekainean elkartu ziren. 1963ko maiatzean bigarren mailako posiziora baztertu zen. Harrezkero bide-zuzendaria eta piano jotzailea izan zen.
* Datuak: Q319737
* Multimedia: Ian Stewart (musician) / Q319737
# Ian Thorpe

Ian James Thorpe (Sydney, 1982ko urriaren 13a-) australiar igerilari ohia da. 2000ko Olinpiar Jokoetan, Sydney jaioterrian, bost urrezko domina lortu zituen, australiar batek inoiz lortutako kopururik handiena. Halaber, 2001ean Munduko Txapelketa batean sei urrezko domina eskuratzen lehenengo pertsona bilakatu zen. 2004ko Olinpiar Jokoetan lehiatu zen azken aldiz; gero, gaixotasun baten ondoren, erretiratu egin zen.
* Datuak: Q185044
* Multimedia: Ian Thorpe / Q185044
# Ian Smith

Ian Douglas Smith (1919ko apirilaren 8a - 2007ko azaroaren 20a) Hego Rhodesia, Rhodesia eta Nyasaland-eko Federazioa, Rhodesia, Zimbabwe Rhodesia eta Zimbabweko gobernuetan aritu zen politikaria izan zen 1948 eta 1987 urteen artean. 1964ko apirilaren 13tik 1979ko ekainaren 1erarte Rhodesiako Lehen Ministroa izan zen.
Zurien nagusitasunaren aldeko Rhodesiako Frontea alderdiko kidea. Lehen ministro izan zen 1964an, eta 1965ean Britainia Handiari, bere kabuz, Rhodesiaren independentziako eskaera aurkeztu zion, eta Commonwealth erakundetik kanpo utzi zuen. Bere burua gobernuburu izendatzeagatik nazioarteko kritikak izan zituen arren, Smith-ek aurrera egin zuen, eta berak eratutako zurien gutxiengoaren gobernuari eutsi zion, 1979an Abel Muzorewa buruzagi beltzak hauteskundeak irabazi zituen arte. Smithek gutxiengo zuriaren buru izanez jarraitu zuen parlamentuan 1980an Rhodesia Zimbabweko errepublika bihurtu zenean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q313424
* Multimedia: Ian Smith / Q313424
# Ian McShane

Ian David McShane (Blackburn, 1942ko irailaren 29a) Ingalaterrako aktorea da.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharrak |
| 1962 | The Wild and the Willing | Harry Brown | |
| 1965 | The Pleasure Girls | Keith Dexter | |
| 1966 | Sky West and Crooked | Robin (Roibin) | |
| 1967 | The Battle of Britain | Andy pilotu sarjentua | |
| 1967 | Wuthering Heights | Heathcliff | |
| 1969 | If It's Tuesday, This Must Be Belgium | Charlie Cartwright | |
| 1969 | Battle of Britain | Sgt. Pilot Andy | |
| 1970 | Pussycat, Pussycat, I Love You | Fred C. Dobbs | |
| 1970 | The Ballad of Tam-Lin | Tom Lynn | |
| 1971 | Freelance | Mitch | |
| 1971 | Villain | Wolfe Lissner | |
| 1972 | Left Hand of Gemini | | |
| 1972 | Sitting Target | Birdy Williams | |
| 1973 | The Last of Sheila | Anthony | |
| 1975 | Ransom | Ray Petrie | |
| 1975 | Journey into Fear | Banat | |
| 1977 | Code Name: Diamond Head | Sean Donovan | |
| 1979 | The Great Riviera Bank Robbery | The Brain | |
| 1979 | The Fifth Musketeer | Fouquet | |
| 1979 | Yesterday's Hero | Rod Turner | |
| 1981 | Cheaper to Keep Her | Dr. Alfred Sunshine | |
| 1983 | Exposed | Greg Miller | |
| 1985 | Ordeal by Innocence | Philip Durant | |
| 1985 | Too Scared to Scream | Vincent Hardwick | |
| 1985 | Torchlight | Sidney | |
| 1987 | Grand Larceny | Flanagan | |
| 1999 | Babylon 5: The River of Souls | Robert Bryson, Ph.D. | |
| 2000 | Sexy Beast | Teddy Bass | |
| 2002 | Bollywood Queen | Frank | |
| 2003 | Agent Cody Banks | Dr. Brinkman | |
| 2003 | Nemesis Game | Jeff Novak | |
| 2005 | Nine Lives | Larry | Gotham Sariturako izendatua |
| 2006 | Scoop | Joe Strombel | |
| 2006 | We Are Marshall | Paul Griffen | |
| 2007 | Shrek the Third | Ahotsa | |
| 2007 | Hot Rod | Frank Powell | |
| 2007 | The Seeker | Merriman Lyon | |
| 2007 | The Golden Compass | Ragnar Sturlussonen ahotsa | |
| 2008 | Kung Fu Panda | Tai Lung | Ahotsa |
| 2008 | Death Race | Coach | |
| 2009 | Coraline | Mr. Bobinsky | Ahotsa |
| 2009 | Case 39 | Detective Mike Barron | |
| 2009 | 44 Inch Chest | Meredith | |
| 2010 | The Sorcerer's Apprentice | Narratzailea | |
| 2011 | Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides | Blackbeard | |
| 2012 | Snow White & the Huntsman | Caesar | |
| 2013 | Jack the Giant Killer | King Brahmwell | |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q234141
* Multimedia: Ian McShane / Q234141
# Ian Rankin

Ian James Rankin (Cardenden, Fife, 1960ko apirilaren 28a) eskoziar eleberrigilea da.
Literatura ikasi zuen Edinburgheko Unibertsitatean, gurasoen oposizioarekin. Londresen bizi izan zen lau urtez eta beste sei urtez Frantzia landatarrean, bere eleberrigile ibilbide sendotzen ari zela.
Eleberrien egilea da, fikzio kriminaleko ezagunenak, Rebus inspektorea protagonista dutela. BBCko dokumentaletan ere parte hartzen du eta Best Picture taldeko abeslaria da.

## Lanak
### John Rebus Inspektorea

* Knots and Crosses, 1987
* Hide and Seek, 1991
* Tooth and Nail, 1992
* Strip Jack, 1992
* The Black Book, 1993
* Mortal Causes, 1994
* Let it Bleed, 1996
* Black and Blue, 1997 Gold Dagger Award.
* The Hanging Garden, 1998
* Death is Not the End??, 1998
* Dead Souls, 1999
* Set in Darkness, 2000
* The Falls, 2001
* Resurrection Men, 2002 Edgar Saria
* A Question of Blood, 2003
* Fleshmarket Close, 2004
* The Naming of the Dead, 2006
* Exit Music, 2007
* Standing in Another Man's Grave, 2012
* Saints of the Shadow Bible 2013
* Even Dogs in the Wild, 2015
* Rather be the Devil, 2016
* In a House of Lies, 2018
* A Good Hanging and Other Stories (1992), 12 ipuin
* Rebus's Scotland: A Personal Journey (2005), ez-fikziozkoa
* The Beats Goes On (2014)

### Malcolm Fox inspektorea

* The Complaints, 2009
* The Impossible Dead, 2011

### Beste lan batzuk

* The Flood (1986)
* Watchman (1988)
* Westwind (1990)
* Witch Hunt (1993)
* Bleeding Hearts (1994)
* Blood Hunt (1995)
* Herbert in Motion and Other Stories (1997), ipuinak.
* Beggars Banquet (2002), ipuinak.
* Doors Open, (2008)
* A Cool Head (2009)
* Dark Entries (2009)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q318431
* Multimedia: Ian Rankin / Q318431
# Ian Rush

Ian James Rush (St Asaph/Llanelwy, Denbighshire, 1961eko urriaren 20a-) futbolari ohi galestarra da, aurrelari moduan nabarmendutakoa. Izan ere, Galesko futbol selekzio nazionalaren inoizko golegilerik hoberena da (28 gol 73 partidatan), bai eta Liverpool FC taldearena ere (346 gol).

## Kirol ibilbidea

* 1979–1980 Chester City FC 34 p (18 g)
* 1980–1987 Liverpool FC 224 (139)
* 1987–1988 Juventus FC 29 (12)
* 1988–1996 Liverpool FC 245 (90)
* 1996–1997 Leeds United 36 (3)
* 1997–1998 Newcastle United 10 (2) eta Sheffield United 4 (0)
* 1998–1999 Wrexham AFC 18 (0)
* 1999–2000 Sydney Olympic 2 (1)
Guztira ligetan: 603 partida (254 gol).

## Ikus, gainera

* Galestar ezagunen zerrenda
* Datuak: Q219354
* Multimedia: Ian Rush / Q219354
# Ian Tarrafeta

Ian Tarrafeta Serrano (1999ko urtarrilaren 4a) Espainiako eskubaloi jokalaria da eta Pays d'Aix UCn eta Espainiako talde nazionalean jokatzen du. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 03 ! | Gizonezkoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2023 | Polonia / Suedia | 03 ! | Gizonezkoa |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Hungaria / Eslovakia | 02 ! | Gizonezkoa |
# Hystrichomorpha

Hystrichomorpha Carposinidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hystrichomorpha acanthina da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Hystrichomorpha acanthina | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16736048
# Hystrichocampa

Hystrichocampa Rhabdura subordenako Diplura ordenako eta Entognatha klaseko genero bat da. Campodeidae osatzen duten Plusiocampinae azpifamilian sailkatzen da.

## Ikus, gainera

* Diplura
* Datuak: Q12259318
* Espezieak: Hystrichocampa
# Hysterocladia

Hysterocladia Megalopygidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hysterocladia corallocera da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Hysterocladia conjuncta | daturik gabe |
| Hysterocladia corallocera | daturik gabe |
| Hysterocladia elongata | daturik gabe |
| Hysterocladia eriphua | daturik gabe |
| Hysterocladia ferecostata | daturik gabe |
| Hysterocladia latiunca | daturik gabe |
| Hysterocladia lena | daturik gabe |
| Hysterocladia mirabilis | daturik gabe |
| Hysterocladia primigenia | daturik gabe |
| Hysterocladia roseicollis | daturik gabe |
| Hysterocladia servilis | daturik gabe |
| Hysterocladia tolimensis | daturik gabe |
| Hysterocladia unimana | daturik gabe |
| Hysterocladia werneri | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5962381
# Ilarraka

Ilarraka, pago-ziza edo urriziza beltza (Clitocybe nebularis edo Lepista nebularis) Tricholomataceae familiako perretxiko bat da. Latinezko nebula hitzetik (lainoa esan nahi du) datorkio izena, perretxiko honek daukan kolore gris eta tristeari erreferentzia eginez.

## Morfologia

Perretxiko honek 7 eta 15 cm arteko diametroko txapela dauka, gris argia edo errauts kolorekoa eta erdialdean ilunagoa. Hasieran ganbila eta apur bat konkorduna da, baina gero zabaldu egiten da eta azkenerako erditik zapaldua agertzen da. Ertz borobila eta nahiko erregularra dauka. Kutikula erraz askatzen zaio.
Orri sarriak dauzka, desberdinak, beti dekurrenteak (batzuetan gutxiago, besteetan oso dekurrenteak). Kolore krema zikina edo gris horixka daukate.
Hanka sendoa eta haragitsua dauka, baina haritsua eta hanpatua ere bai. Gaztetan trinkoa da, gero hustu egiten da. Goian meheagoa da, eta oinarrian erraboilduna. Zurixka edo grisaxka da.
Haragi homogeneoa dauka, zuria, lodia eta solidoa. Usain sarkor gozoa dauka.
Espora zuri eliptikoak dauzka.

## Ekologia

Perretxiko hau udazkenean agertzen da, urrian eta azaroan batez ere. Aski arrunta da. Habitat askotan sortzen da: txilardietan, koniferoen zein hosto-erorkorren basoetan. Humus eta materia organiko asko pilatzen den tokietan hazten da. Askotan taldeka agertzen da, ilarak edo zirkuluak osatuz.

## Gastronomia

Iritzi kontrajarriak daude bere jangarritasunaren inguruan. Zapore eta usain biziak dauzka, eta jende askori gustatzen zaio, baina beste batzuk ez dute ondo onartzen eta kalte egiten die.
Gordinik, duela gutxi aurkitu den toxina bat dauka, nebularina izenekoa. Molekula hau hidrosolublea da eta, beraz, kozinatu baino lehen perretxikoa uretan egosten bada, ia erabat erauzten da. Hala ere, ez bada modu egokian prestatzen eta kantitate handietan jaten bada, intoxikazioak eragin ditzake eta, epe luzera, kalteak gibelean.

## Beste izen arruntak

Clitocybe nebularis tokiko euskarazko testuetan: ilarraka (illarraka); pago-ziza; urri-ziza; urri-ziza beltz.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ Orotariko Euskal Hiztegia, Euskaltzaindia.

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Clitocybe nebularis Mycobank-en
* Clitocybe nebularis Errotari mikologia elkartearen webgunean
* Datuak: Q757125
* Multimedia: Clitocybe nebularis / Q757125
# Ilargiaz haraindiko injekzio

Ilargiaz haraindiko injekzio (ingelesez, Trans-Lunar Injection, TLI) esaten zaio Ilargira eramango duen ibilbide batean espazio-ontzi bat jartzeko propultsio-maniobra bati.
Ilargiaz haraindiko injekzio ibilbideak Hohmannen transferentzietara hurbiltzen dira, nahiz eta kasu batzuetan energia gutxiko transferentziak ere erabili diren, hala nola Hiten zundaren kasuan. Lurra-Ilargia sistematik kanpoko perturbazio esanguratsurik ez duten iraupen laburreko misioetarako, oro har, praktikoagoa da Hohmann transferentzia azkarra erabiltzea.
Espazio-ontzi batek TLI bat egin du, Lurraren inguruan dagoen aparkaleku zirkularreko orbita batetik ilargi-transferentzia egiten hasteko. TLIrako behar den bultzada handia, oro har, suziri kimikoko motor bat erabiliz lortzen da. Motor horrek nabearen abiadura handitzen du, eta bere orbita Lurraren orbita zirkularretik oso orbita eszentrikora aldatzen du. Ilargiaren transferentzia-arkua zeharkatzen hasten denean, haren ibilbidea Lurraren inguruko orbita eliptiko batera hurbiltzen da, Ilargiaren orbitatik gertu apogeoa duela. TLIrako pultsuaren magnitudea eta unea zehaztasunez kalkulatzen dira, Ilargia Lurraren inguruko errotazioan seinalatzeko. Bulkada emateko motorrak pizteko unea kalkulatzeko, kontuan hartu behar da Ilargia hurbiltzean nabea apogeora hurbilduko dela. Azkenik, ontzia Ilargiaren eragin-eremuan sartzen da, eta ilargiaren gaineko hegaldi hiperboliko bat egingo du.

## Erreferentziak

* ↑ Hiten. NASA.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q863248
# Ilargiratze-modulu

Ilargiratze-moduluaren betebeharra gure satelitean ilargiratzea eta ilargiaren orbitara berriro itzultzea zen. Ontzian bi zati nagusi desberdintzen ziren: jaitsiera-modulua eta igoera-modulua. Ontzia hegaldi espazialetarako bideratuta zegoen espreski. Moduluak bizitzeko-sostenguaz lau edo bost egunez hornitzen zituen bi astronautak. Grumman Aircraft Companyk eraiki zuen Apollo ontziaren zati hau.
Jaitsiera-moduluak lurreratzeko ekipamendua, radarraren antena, jaitsierarako motorra eta bere erregaia zeraman. Horrez gain, zenbait konpartimentu zituen Apolo programaren esperimentuetarako tresnak (ASLEP ingelesez), aginte-moduluarekin bateratzeko eskotila, PGNCS deituriko kontrol sistemak, radar eta komunikaziorako antenak, suziria eta ilargiaren orbitara itzultzeko eta aginte- eta zerbitzu-moduluarekin bat egiteko maniobrak ondo atera zitezen erregai adina eramaten zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208382
* Multimedia: Apollo Lunar Modules / Q208382
# Ilargietan peritu

Ilargietan peritu (gaztelaniaz: Perito en lunas) Miguel Hernández idazle espainiarraren lehen poesia liburua izan zen. 1933an plazaratu zuen eta poetaren garai neogongorianoaren barruan kokatu behar da, hau da, Luis de Góngora poeta kulteranoaren estiloa berreskuratzen zuen garaian.

## Historia

1933an plazaratuta, hitzaurrea Ramón Sijék, poetaren lagun minak idatzi zuen. Miguel Hernándezek lan hau prestatu zuen Madrilerako egindako bidaia baten ondoren, 1931ko abenduaren 31 eta 1932ko maiatzaren 15 artean. Bidaia horretan 27ko Belaunaldiaren lanak ezagutu zituen, urte horietan Gongoraren irizpideetan. Garai horretan ere surrealismoa bizi bizian zebilen Madrilen baina Hernandezek 1934 arte ez zuen mugimendu horren teoria jasoko, Vicente Aleixandre eta Pablo Neruda ezagutu arte, alegia. Dena dela, espezialista batzuek liburu honetan eragin surrealista ere aurkitu nahi izan dute, bereziki aipamen sexualetan.

## Egitura

Ilargietan peritu 42 poema ditu. Estiloa, Gongoraren araberakoa, oso iluna eta zaila da. Egileak hizkuntzaren erabilera handia eta irudikatzailea erakutsi zuen. Gaiak eguneroko elementu eta objektuak dira, Hernándezen eskutik objektu artistikoak bilakatuta. Aukeratutako ahapaldi mota zortzidun erreala da, justu Gongorak Fábula de Polifemo y Galatea poeman erabili zuena.

## Euskarazko bertsioa

Susa argitaletxeak bere Munduko poesia kaierak bildumaren seigarren zenbakian, 2014an, liburu honen poema batzuk kaleratu zituen. Obra osoa ez dago euskaratuta. Poema horien itzulpena Josu Landak egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.susa-literatura.eus/liburuak/mkai06

## Kanpo estekak

* Liburuaren euskararen bertsioa, Josu Landaren itzulpenaz.
* (Gaztelaniaz):"La simbología secreta de Perito en Lunas", Ramón Fernández Palmeral irakasleak egindako ikerketa.
* (Gaztelaniaz):"La fuerza expresiva de la poesía de Miguel Hernández", idazlearen obra batzuen aurkezpena, tartean Ilargietan peritu.
* Datuak: Q11698959
# Ilargirako bidaia (argipena)

Ilargirako bidaia adieraztean artikulu bati baino gehiagori egin diezaiokegu erreferentzia Wikipedia honetan:
* Apollo 11 espaziountziaren bidaia, gizakiaren iritsiera Ilargira, 1969an gertatua.
* Le Voyage dans la Lune, Georges Meliesen 1902ko filma.
* Lurretik ilargira, Jules Verneren eleberria.
# Ilario Di Buò

Ilario Di Buò (Trieste, 1965eko abenduaren 13a) arkularia da. Italia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Ilario Di Buò
* ↑ Ilario DI BUO'

## Kanpo estekak

* Datuak: Q429266
# Ilaria Spirito

Ilaria Spirito (1994ko otsailaren 20a) boleiboleko jokalari italiarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 01 ! | Emakumezkoak, estalia |
# Illiopolis (Illinois)

Illiopolis Illinoiseko herri bat da. Sangamon konderrian kokatua dago. 2010ean 891 biztanle zituen, 1,19 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sangamon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2671777
# Illinoisko bandera

Illinoisko bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | |
| Erabakia | 1969 |
| Koloreak | |
Illinoisko bandera 1969ko ekainaren 27an ezarri zena da. Atzealde zuriaren gainean, Illinoisko zigilua eta estatuaren izena ditu bere baitan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q752837
* Multimedia: Flags of Illinois / Q752837
# Illogan Highway

Illogan Highway, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13129245
# Illiziko probintzia

Illizi (arabieraz: ولاية اليزي‎) Aljeriako wilaya edo probintzietako bat da. 285.000 kilometro koadro ditu eta 52.333 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Illizi da. Guztira 3 barruti eta 6 udalerri ditu.

## Barrutiak

* Djanet
* Illizi
* In Aménas

## Kanpo estekak

* Datuak: Q233659
* Multimedia: Illizi Province / Q233659