OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eduardo Víctor Haedo

Eduardo Víctor Haedo (Mercedes, 1901eko uztailaren 28a - Montevideo, 1970eko azaroaren 15a) kazetari, margolari eta Uruguaiko Alderdi Nazionaleko politikaria izan zen. Gobernu Kontseilu Nazionaleko presidentea izan zen 1961eko martxoaren 1etik 1962ko martxoaren 1era.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2561833
* Multimedia: Eduardo Víctor Haedo / Q2561833
# Elkhart konderria (Indiana)

Elkhart konderria (ingelesez: Elkhart County) Indianako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Goshen da. 2010eko zentsuaren arabera 197.559 biztanle zituen, Elkhart kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Elkhart konderriak 1.212,04 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,43 ura dira. Beste 1.199,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 163 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 197.559 pertsonetatik 180.441 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 27.886 dira. 10.989 beltzak edo afroamerikarrak. 434 amerikar natiboak ziren eta 60 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.879 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 283 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.473 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q24645
* Multimedia: Elkhart County, Indiana / Q24645
# Elkhart (Illinois)

Elkhart Illinoiseko herri bat da. Logan konderrian kokatua dago. 2010ean 405 biztanle zituen, 3,76 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Logan konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2671733
# Elkhart (Iowa)

Elkhart Iowako hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 683 biztanle zituen, 4,09 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Polk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1914696
* Multimedia: Elkhart, Iowa / Q1914696
# Elkhart udalerria, Logan konderria (Illinois)

Elkhart udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Logan konderrian. Azken zentsuaren arabera 503 biztanle zituen, 51.7 milia karratu (134 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Elkhart udalerrian 203 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 36.557 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5364245
# Elkhart (Kansas)

Elkhart Kansasko hiri bat da. Morton konderrian kokatua dago. 2010ean 2.205 biztanle zituen, 5,45 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Morton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q607814
* Multimedia: Elkhart, Kansas / Q607814
# Elkhart (Texas)

Elkhart Texasko herri bat da. Anderson konderrian kokatua dago. 2010ean 1.371 biztanle zituen, 3,97 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Anderson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q981908
* Multimedia: Elkhart, Texas / Q981908
# Elkhart udalerria, Elkhart konderria (Indiana)

Elkhart udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Elkhart konderrian. Azken zentsuaren arabera 38.388 biztanle zituen, 35.69 milia karratu (92.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Elkhart udalerriak 13346 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 25.004 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5364240
* Multimedia: Elkhart Township, Elkhart County, Indiana / Q5364240
# Elkhart udalerria, Noble konderria (Indiana)

Elkhart udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Noble konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.062 biztanle zituen, 35.9 milia karratu (93 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Elkhart udalerriak 712 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.070 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5364246
# Elkhart udalerria, Polk konderria (Iowa)

Elkhart udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Polk konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.783 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Elkhart udalerriak 602 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 48.184 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10758284
# Elkhart (Indiana)

Elkhart Indianako hiri bat da. Elkhart konderrian kokatua dago. 2010ean 50.949 biztanle zituen, 60,74 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Elkhart konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2008706
* Multimedia: Elkhart, Indiana / Q2008706
# Ene baitan bizi da

Ene baitan bizi da 2020an Maddi Ane Txoperenak plazaratutako lehen eleberria da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Marie da liburuko protagonista nagusia. Lapurtarra da, Donibane Lohizunekoa, eta Parisen zientzia politikoak ikasten ari da. Uda amatxiren baserrian pasatzea erabakiko du, Beran (Nafarroa); ikasketak bukatzeko lan bat egin behar du, eta, bere amatxi gaztetan neskame aritu zela jakinda, hari horri tiraka hasiko da. Hain zuzen, Josefina da kontakizuneko bigarren hari nagusia, Marieren amatxi, neskame ibili zen garaiko bizipenak agertuko dituena.

## Saria

Eleberriak 2020an Bilboko Areatzako Liburu Azokaren 50. Edizioan Zazpi Kale saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Maddi Ane Txoperenak ‘Ene baitan bizi da’ nobela plazaratu du» Berria 2020-05-25 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Juanra Madariagak Maddi Anre Txoperenari egindako elkarrizketa eleberriari buruz, Bilbao, 363 zk., 2020ko azaroan, 10 or.
* Datuak: Q95477279
# Ene herri txikia

Ene herri txikia (frantsesez: Petit Pays) Gaël Fayeren lehen eleberria da. 2016ko abuztuaren 24an argitaratu zuen Éditions Grasset argitaletxeak eta arrakasta handia izan zuen. Egileak azpimarratzen du eleberria ez dela autobiografikoa, bere istorioan inspiratuta baizik.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ume zoriontsua zen garaian, Gabriel abenturetan sartuta ibiltzen zen bere lagunekin etxe ondoko paradisu txikian, kalean. Baina 1993ko hasieran, gurasoak bereiztean eta istiluak ugaritzean Burundin. Aita kolono frantsesa eta ama Burundin bizi zen ruandar tutsi emigratua izanik, Gabriel hutuen eta tutsien arteko liskarren eta genozidioaren lekuko izan zen. Gorroto astindu baten ostean, neutrala izaten ahalegintzen da.

## Harrera kritikoa

Liburuak harrera ona izan zuen kritikaren aldetik. Goncourt Akademiak 2016ko sarirako azken hautatutako lanen parte da.

## Itzulpena

2019an euskaratu zen Irati Bereauk eta Igela argitaletxeak argitaratu zuen.

## Filma

Petit pays izeneko film batera egokitu zen 2020an, Éric Barbierrek zuzendua eta Gaël Fayerekin batera idatzia. Ruandan filmatu zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Asurmendi, Mikel. (2020). «Ene herri txikia / Gaël Faye» Kritiken hemeroteka.
* ↑ (Frantsesez) Marin la Meslée, Valérie. (2016). «Gaël Faye, chouchou des prix littéraires» Le Point.
* ↑ (Frantsesez) Alix, Florian. (2016). «Gaël Faye. Petit Pays» Afrique contemporaine 257: 147-149..
* ↑ (Frantsesez) Harzoune, Mustapha. (2016). «Gaël Faye, Petit Pays» Hommes & migrations: 196-197..
* ↑ (Frantsesez) Robert, Arnaud. (2016). ««Petit Pays» de Gaël Faye remporte le prix du roman Fnac» Le Temps.
* ↑ (Frantsesez) Abescat, Michel. (2016). «Petit Pays. Gaël Faye» Télérama.
* ↑ (Frantsesez) Broulard, Laure. (2020). «Au Rwanda, grande première pour le film « Petit pays »» Le Monde.
* ↑ (Frantsesez) «Gaël Faye dévoile le film tiré de son best-seller Petit pays au Rwanda» Le Figaro.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27660315
# Ene Jesus

Ene Jesus Ramon Saizarbitoriak idatzitako hirugarren eleberria da. 1976an argitaratua, Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari irabazi zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Olaziregi, Mari Jose. (2005). Waking the Hedgehog: The Literary Universe of Bernardo Atxaga. University of Nevada Press, 18 or. ISBN 9781877802287..

## Bibliografia

* Hernández Abaitua, Mikel: "Ene Jesús: Nouveau Roman itxurako eleberri "psikoanalitikoa". - Egan, 2008-1/2, 123-214

## Kanpo estekak

* Liburuaren kritikak Literaturaren Zubitegian
* Datuak: Q12256835
# Ene begiek (abestia)

Ene begiek Ruper Ordorika oñatiar musikariaren abestia da. 1990an Ez da posible diskoaren barnean kaleratu zuen. Kantuan Ruperrek Joseba Sarrionandiaren hitzei doinua gehitu zien. Ruper Ordorikak berak abestiaren hainbat bertsio utzi ditu grabaturik. Mikel Errazkin eta Izaki Gardenak taldeek ere grabatu dute abestiaren bertsiorik.

## Hitzak

| « | Ene begiek ez dute malko isuritzeko gogorik, denik eta bizitza bakarra bizi dutelako. Entzun, astiro doa denbora, idi gorrien gurdi hori. Begira erlojuetako orratzak uneka, uneka herdoiltzen. Zenbat gauza utzi dudan estarta bazterretan edo laku urdinen hondoan, bizitza bakarrean. Eta zenbat aldiz galdu naizen behelainotan basoilar izateko ametsetan dabiltzan kurloiekin. Ene desirak iada ez dira habi abandonatuak besterik ene bihotzean eguzkia gurpil ahul bat da. Ez dezadan gehiago entzun, begiratu, ez pentsatu, bizitza hau bakarra delako, gal ez dadin, ibili ez eta sentitu ere ez, harriak l(ge)ez izan nahi dut, mendea eta segundoa gurutzatzen diren lekua, lekua besterik ez izan, hurrin deritzan aberrian. | » |
| — Joseba Sarrionandia |||

## Erreferentziak

* ↑ «Ene begiek - Kantu Kutxa» baigura.org (Noiz kontsultatua: 2023-03-27).
* ↑ «urrun (urrin/hürrün/urhun)- OEH - Orotariko Euskal Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-27).

## Ikus, gainera

* Ez da posible diskoa.
* Ruper Ordorika.
* Joseba Sarrionandia.

## Kanpo estekak

* Ruper Ordorikaren "Ez da posible" abestia entzungai
* "Ez da posible" abestiaren hitzak irakurgai
* Datuak: Q117312561
# Ene mutilik tipiena

Ene Mutilik Tipiena edo Nere Seme Ttipiena izenburuarekin izendatu da ahozko tradiziotik datorkigun balada hau.Lapurdiko marinel kanta hau Azkainen jaso zuen Aita Donostiak Gure Herrian liburuan 1924an (231. or.) eta Riezun Flor de Canciones Populares Vascas, Buenos Aires, 1948 (231. or.).

## Hitzak

    Ene mutilik ttipiena,
    ene mutilik maitena,
    Habil harat, habil hunat,
    mastañoaren puntalat,
    mastañoaren puntalat
    eta ageri denez leihorra.

## Bertsioak

* Ene Mutilik Ttipiena Bingen Mendizabal & Mikel Urdangarin, Bar Puerto
* Ene Seme Ttipiena Txomin Artola & Amaia Zubiria

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Ene muttilik tipiena - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-20).

## Kanpo estekak

* Ene mutilik ttipiena · Bingen Mendizabal · Mikel Urdangarin Bar Puerto 2001, Gaztelupeko Hotsak (Bingen Mendizabal , Youtube, 2006-09-05)
* Datuak: Q72375577
* Jatorrizko testuak: Ene mutilik ttipiena
# Eneabe

Eneabe, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Eneabe mendia, Eniabe bezala ere ezagutua, 781 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.035710 eta -2.707290 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Ubide, Barazar.

## Kanpo estekak

Eneabe, http://www.euskal-herria.org/.
# Enea Bastianini

Enea Bastianini,(Rimini,1997,Abenduak 30)Motoziklista italiar bat da,MotoGPn lehiatzen dau Gresini Racing taldeagaz,2020 urtean Moto2 kategoriako txapelduna izan zan eta Moto3 kategoriako txapeldunorde amaitu eban 2016an.

## Biografia

Bastianini moto batean igo eban 3 urte eta 3 hilabete eukazanean, horregatik bere lasterketako zenbakia 33 da.
Minimotoko arrakasta handiko lasterketa baten ostean Minimotoko txapelduna izan zan(70cc) eta NSF250R kopa irabazi eban. Red Bull Rookies cup parte hartu eban eta laugarren postuan amaitu eban.Gero ,Moto3 ondo egin eban eta Moto2n irabazi egin ebalako MotoGPra igon eban eta orain 4. postuan dago mundialean.

### Moto3

Moto3 kategorian 5 urtez egon zan.Lehenengoan 9. postuan amaitu eban 127 puntugaz. Bigarrenean 207 puntu egin ebazan eta 3. postuan amaitu eban. Hirugarrenean 177 puntu egin ebazan eta 2. postuan amaitu eban,laugarrenean 141 puntu egin ebazan eta 6. postuan amaitu eban. Eta azkenengo urtean 177 puntu egin ebazan eta 4. postuan amaitu eban.

### Moto2

Moto2 kategorian 2 urtez egon zan,lehenengo urtean 97 puntu egin ebazan eta 10. postuan amaitu eban eta Bigarren urtean 205 puntu egin ebazan eta txapelduna izan zan Italtrans Racing team taldeagaz.

### MotoGP

MotoGP kategorian 2 urtez egon da,pasadan urtean 102 puntu egin ebazan eta 11. postuan amaitu eban, eta urte honetan 191 puntu daukaz eta 4. postuan dago mundialean,2 lasterketa falta dira eta matematikoki irabazi egin ahal dau.

### Etorkizuna

Hurrengo urtean Ducati taldean lehiatuko dau, Francesco Bagnaia izango da bere taldekidea.

## Ikusi ere

Ducati:https://www.ducati.com/es/es/home
Gresini:https://www.gresiniracing.com/en/
MotoGP:https://www.motogp.com/es

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Enea Bastianini Perfil - Biografías, Noticias Fotos y Videos» es.motorsport.com (Noiz kontsultatua: 2022-10-20).
* ↑ «MotoGP™ Riders» www.motogp.com (Noiz kontsultatua: 2022-10-20).
* ↑ (Gaztelaniaz) AS, Diario. (2022-05-25). «Clasificación Moto 2 2020» AS.com (Noiz kontsultatua: 2022-11-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Clasificación MotoGP 2022 actualizada» Marca.com 2018-02-27 (Noiz kontsultatua: 2022-11-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) Rodríguez, Roberto. (2022-08-26). «Decisión tomada: Ducati ha elegido a Enea Bastianini por delante de Jorge Martín para el equipo oficial en 2023» Motorpasion Moto (Noiz kontsultatua: 2022-10-27).
# Enterobakterio

Enterobakterioak bakterio Gram negatiboz osatutako familia da, Enterobacteriaceae izenarekin ere ezagutzen direnak. Familia honetan sailkatzen dira bazilo Gram negatibo anaerobio fakultatiboak, giza zein animalien hestean bizi daitezkeenak ("enteron" hestea da, grekoz). Hogeita hamar genero bakteriar baino gehiago sailkatzen dira familia honen barnean, Escherichia, Salmonella, Shigella, Yersinia, Proteus edo Enterobacter bezalakoak, besteak beste.
Enterobakterio guztiak baziloak dira, sarritan txikiak (kokobaziloak). Batzuk flageloen bitartez mugitzen dira, beste batzuk -berriz- ez dira mugikorrak. Ez dute esporarik sortzen. Digestio aparatuan bizi badira ere, maiz aske daude gorputzetik kanpo, uretan ala lur-zoruan, esaterako.
Ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:
* anaerobio fakultatiboak: O/H (+/+)
* oxidasa (-)
* katalasa (+)
* glukosaren hartzidura : (+)
* nitratoak erreduzitzen dituzte, nitritoak sortuz
Ahalmen patogenoari dagokionez talde honen barruan aniztasun handia dago: taldekide batzuk patogeno hertsiak dira (Salmonella, Shigella...), beste batzuk oportunistak (berez ez dira patogenoak, baina inmunogutxituengan edo defentsa gutxi dutenengan gaitzak sortzen dituzte: Escherichia, Proteus, Enterobacter...) eta askok ez dute inongo patologiarik eragiten, hesteetako biztanle ez-kaltegarriak izanik.
* Datuak: Q380136
* Multimedia: Enterobacteriaceae / Q380136
* Espezieak: Enterobacteriaceae
# Enterococcus

Enterococcus generoa bakterio Gram positiboz osatuta dago, koko itxura dutenak. Koko horiek kate luzeak osatzen dituzte, eta batzuetan bikoteetan biltzen dira ere (diplokokoak). Ez dira mugitzen eta ez dute esporarik sortzen.
Egitura zein metabolismoaren aldetik enterokokoek antza handia dute Streptococcus generoarekin. Garai batean enterokokoak Streptococcus barnean sailkatzen ziren, gizakia zein animalien hesteetan bizi ziren estreptokoko bakarrak izanik. 1984an, desberdintasun genetikoak direla eta, Streptococcus-tik bereizi ziren, talde propio bat sortuz.
Enterococcus generoko bakterioak heste-floraren partaideak dira, beste bakterio batzuekin batera (Enterobakterioak, Clostridium, Bacteroides...). Gure hesteetan Enterococcus faecalis eta Enterococcus faecium espezieak bizi dira, saprofito moduan. Traktu urogenitalean bizi daitezke ere infekzioak eragin gabe.
Enterokokoen ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:
* anaerobio fakultatiboak
* katalasa (-)
* oxidasa (-)
* glukosaren hartzidura (+) (azido laktikoa sortuz eta gasik sortu gabe)
* gelatinaren hidrolisia (+)

## Patogenia

Giza-hestean saprofito ez-kaltegarria bada ere, Enterococcus patogenoa izan daiteke gorputzeko beste aldeak kolonizatzen dituenean. Genero honetako bakterioak mikrobio oportunistak dira, immunitate-sistema ahula dutenei eraso egiten dietenak. Horregatik, klinika eta ospitaleetan infekzio asko sortzen dituzte (infekzio nosokomialak): endokarditis, gernu-infekzioak, septizemia eta meningitis dira gehien eragiten dituzten gaitzak. Enterococcus faecalis da patologia gehienen erruduna.
Arazo korapilatsua bihurtu da E. faecalis ospitaleetan. Penizilinarekiko erresistentzia garatu du, eta baita beste antibiotikoekiko ere (bankomizina, zefalosporinak, aminoglikosidoak...). Horregatik, infekzioak tratatzeko terapia konbinatua erabiltzen da (bi edo hiru antibiotiko batera; anpizilina, amoxizilina, gentamizina eta estreptomizina erabilienak izanik).

## Kutsadura fekalaren adierazlea

Enterococcus faecalis-en bilaketa oso ohikoa da mikrobiologiako laborategietan ur eta janarien analisiak egiterakoan. Heste lodian bizi denez, bakterio hau kutsadura fekalaren adierazlea da, beste bakterio batzuen antzera (Escherichia coli, Clostridium perfringens...). Analizatutako ur edo janari batean E. faecalis agertzen bada laginak hondar fekalak dituela ondorioztatu behar da, eta ez da kontsumorako gai.
Kutsadura fekala ez da berez larria, baino patogeno garrantzitsu batzuen balizko agerpena (Salmonella, Shigella, Vibrio...) adierazten du. Gogoratu behar da gorozki-aho bidetik kutsatzen direla kolera, disenteria edo sukar tifoide bezalako gaixotasunak. Hondar fekalek, beraz, arrisku horren berri ematen dute laborategian aztertutako laginetan.
* Datuak: Q517258
* Multimedia: Enterococcus / Q517258
* Espezieak: Enterococcus
# Enterococcus gallinarum

Enterococcus gallinarum Enterococcus generoko bakterioa da, gizaki eta animalia askoren hesteetan bizi dena. Infekzio nosokomialak sortzen ditu tarteka, meningitis eta bakteriemia eraginez, batik bat.
2018ko ikerketa batek agerian jarri zuen bakterio horrek heste-pareta zeharkatu eta odolera pasa zitekeela, gongoil linfatikoetara, gibelera eta barera iritsiz, gizakiengan eta saguengan gaixotasun autoimmunea sortuz. Enterococcus gallinarum aurkitu zen lupus eritematoso sistemikoa eta gaixotasun hepatiko autoimmunea (hepatitis autoimmunea eta kolangitis esklerosatzaile primarioa) zuten hainbat pertsonen gibeleko biopsietan. Erreakzio autoimmunea txerto bat edo muskulu barneko antibiotiko bat (bankomizina eta anpizilina) ematean saguengan ezabatzen zela frogatu zuen ikerketa horrek.
Bankomizinari gero eta erresistentzia handiagoa garatu du Enterococcus gallinarum-ek. Mikrobio honek sortutako infekzioei aurre egiteko G penizilina, gentamizina eta teikoplanina erabiltzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Bennett JE, Dolin R, Blaser MJ (2014-08-28). "Enterococcus Species, Streptococcus gallolyticus Group, and Leuconostoc Species". Mandell, Douglas, and Bennett's principles and practice of infectious diseases (8th ed.)
* ↑ Wein H (2018-03-26) Gut microbe drives autoimmunity National Institutes of Health (NIH)
* ↑ Kashef Z (2018-03-08) The enemy within: Gut bacteria drive autoimmune disease YaleNews

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5380225
# Enterobirus

Enterobirusak (grezieratik: ἔντερον, "hestea") Pikornabirus familiako genero bat da. Birus hauek giza patogenoak dira eta gorputzeko hainbat ataletan (ez soilik hesteetan) infekzioak sortzen dituzte. Gehienak azido-erresistenteak dira, eta horregatik urdaileko pH azidoak ez ditu deuseztatzen.
Duela gutxi arte lau taldetan sailkatzen ziren: poliobirusak, A Coxsackie birusak, B Coxsackie birusak eta ekobirusak. Gaur egun, aldiz, identifikatzen diren enterobirus berriak ondoz ondoko zenbaki sistema batekin izendatzen dira: EV68, EV69, EV70...
Infekzioa sortzen dutenean, enterobirusek kutsatutako pertsona baten arnas-jariaketan (listuan, sudur-mukietan...) eta gorozkietan daude. Hortik beste pertsona bat infekta dezakete, bigarren horrek jariakin horiekin kontaktua egiten badu. Birusen transmisio bideak, beraz, gorozki-ahoa eta arnas bidea dira.
Enterobirus guztiek harizpi bakarreko RNA dute, polaritate positibokoa. RNA horrek 7500 base ditu, eta mutazio asko pairatzen ditu, errekonbinazio tasa handia duelako.
Poliobirusek tropismo murriztua dute, eta zelula batzuetako errezeptoreak besterik ez dituzte ezagutzen (hezur-muinekoak, neurona batzuetakoak, muskulu eskeletikokoak...). Coxsackie birusek eta Ekobirusek ezagutzen dituzten errezeptoreak zelula eta ehun mota askotan daude, horregatik gaixotasun mota gehiago eragin dezakete.
Umeak dira sentikorrenak enterobirusek sortutako infekzioak harrapatzeko. Ugariak dira infekzio horiek eragiten dituzten gaitzak: arnas-aparatuko infekzio arinak, aho-esku-oin gaixotasuna, meningitisa, miokarditisa, konjuntibitis hemorragikoa, poliomielitisa, entzefalitisa....Infekzio asko ere asintomatikoak dira

## Erreferentziak

* ↑ Oberste MS, Maher K, Kilpatrick DR, Pallansch MA (1999ko martxoa) Molecular Evolution of the Human Enteroviruses: Correlation of Serotype with VP1 Sequence and Application to Picornavirus Classification Journal of Virology. 73 (3): 1941–8
* ↑ Basaras, Miren eta Umaran, Adelaida: Mikrobiologia Medikoa EHUak argitaratuta (2007) 478 orr. ISBN: 84-8373-658-6
* ↑ Basaras, Miren eta Umaran, Adelaida: Mikrobiologia Medikoa EHUak argitaratuta (2007) 478-479 orr. ISBN: 84-8373-658-6
* ↑ Tesini, Brenda L. Introducción a las infecciones por enterovirus Manual MSD

## Kanpo estekak

* Datuak: Q519796
* Multimedia: Enterovirus / Q519796
* Espezieak: Enterovirus
# Enterolobium cyclocarpum

Enterolobium cyclocarpum, izen arruntaz guanakastea (etimoa: nahuatleko nacaztlé, «belarriak», zuhaitzaren fruituaren itxuragatik) mimosazeoen (Mimosoideae) subfamiliako zuhaitz erraldoia da. 3,5 - 4 metroko diametroa izan dezake, eta 16 - 28 metro bitarteko altuera izaten du. Hostoxka txikiz osaturiko hostoak ditu, eta gaua heltzen denean itxi egiten dira. Fruitua leka zapal biribilkatua da. Erdialdeko Amerikako lurralde beroetan hazten da, eta tokian tokiko izena ematen zaio.
Hazia sugegorrien hozkadaren ondorioak sendatzeko erabiltzen da, eta zura etxegintzarako. Costa Ricako zuhaitz nazionala da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q135127
* Multimedia: Enterolobium cyclocarpum / Q135127
* Espezieak: Enterolobium cyclocarpum
# Enteroctopus dofleini

Ozeano Bareko olagarro erraldoia (Enteroctopus dofleini, lehenago Octopus apollyon ere), Ipar Pazifikoko olagarro erraldoia izenez ere ezaguna, Enteroctopus generoko itsas zefalopodo handi bat da. Bere banaketa espaziala Ipar Ozeano Bareko kostaldea barne hartzen du, Kalifornia Beherea, Kalifornia, Oregon, Washington, Columbia Britaniarra, Alaska, Errusia, Ekialdeko Txina, Japonia eta Koreako penintsulan zehar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q912404
* Multimedia: Enteroctopus dofleini / Q912404
* Espezieak: Enteroctopus dofleini
# Enterococcus faecium

Enterococcus faecium Enterococcus generoko bakterioa da, gizakia eta animalia askoren heste-floraren partaidea dena. Patogenoa ere izan daiteke, eta infekzio nosokomialak sortu, endokarditisa, jaioberrien meningitisa eta bakteriemia, batik bat. Zentzu hertsian, patogenoa baino gehiago mikrobio oportunistatzat jotzen da.
Beste enterokokoen antzera, Enterococcus faecium-ek antibiotiko askorekiko erresistentzia garatu du. Horrek arazo potoloak sortzen ditu ospitaleetan. Koko Gram positibo askoren aurka erabiltzen den bankomizinaren aurrean andui gutxi batzuek erresistentzia garatu dute, baina haien kopurua urtez urte hazten ari da. Beste hainbeste ari da gertatzen beste antibiotiko batekin, gentamizinarekin. Gero eta andui multierresistente gehiago agertzen ari direnez, antibiograma bat egin beharra dago aukera terapeutikorik onena ezagutzeko.
Enterococcus faecium probiotiko gisa erabili da animalia zein gizakiarentzat

## Erreferentziak

* ↑ Forbes, B., Sahm, D., Weissfeld, A.: Diagnóstico microbiológico Ed. Panamericana (2002), 311 orr. ISBN: 950-06-0796-4
* ↑ Casal, M.M., Causse, F., Rodriguez lópez F., Casal, M Investigación de las resistencias a antimicrobianos en Enterococcus faecium Rev. Esp. Quimiot., 2012
* ↑ Randomised clinical trial: a liquid multi‐strain probiotic vs. placebo in the irritable bowel syndrome – a 12 week double‐blind study IAPT, 2014