OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Astronomical Society of the Pacific

Astronomical Society of the Pacific (Ozeano Bareko Astronomia Elkartea) erakunde zientifiko eta hezitzaile bat da, Kaliforniako San Francisco hirian sortua 1889an. Bere izena Ozeano Bareko kostaldean sortua izanagatik datorkio, gaur egun, bertako kideak munduko toki guztietatik datozen arren. Bere lege estatusa irabazteko asmorik gabeko erakunde batena da.

## Argitalpenak

Elkarteak heziketa zenbait argitalpenen bidez bultzatzen du, horietako bakoitza publiko mota bati zuzendua:
* The Universe in the Classroom: dohako aldizkari elektroniko bat da, irakasle eta hezitzaileei zuzendua, euren ikasleei astronomiaren misterioei buruz ikasten laguntzeko. Ingeleses, frantsesez eta gaztelaniaz argitaratzen da, eta etorkizunean beste hizkuntza batzuetan idatzitako bertsioak izatea espero da.
* Mercury: Lau hilabetez behin argitaratzen den aldizkari elektroniko bat da, astronomiarekin lotutako gai ugari hartzen dituena. Bere suskripzioa Elkartera batzean lortzen da.
* Publications of the Astronomical Society of the Pacyfic (PASP): aldizkari zientifiko bat da, astronomo profesionalei zuzendua. Hilero argitaratzen da 1889tik.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Elkartearen webgunea
* Datuak: Q751779
# Astronomische Nederlandse Satelliet

ANS edo Astronomische Nederlandse Satellite, Herbehereetako lehen satelite artifiziala izan zen. X eta ultrabioleta izpiak ikusteko erabili zen. NASA-ren laguntzarekin eraiki zuten. Estatu Batuetatik bidali zuten 1974ko abuztuaren 30 ean eta 20 hilabete egon zen martzan. Ultrabioleta izpiak ikusteko 22 cm-tako Cassegrain teleskopioa zuen eta guztira 129 kg pisatzen zituen.
# Astronomo

Astronomoa astronomiaren arloko zientzialaria da. Oro har, Lurraren irismenetik kanpoko dauden jakintzagai eta ikergaietan oinarritzen ditu bere ikerketak. Objektu astronomikoak aztertzen dituzte, hala nola izarrak, planetak, ilargiak, kometak eta galaxiak, behaketaren bidez (datuak aztertuz) edo astronomia teorikoan. Astronomoek aztertzen dituzten gai edo esparruen adibideak dira: planeta-zientzia, eguzki-astronomia, izarren jatorria edo bilakaera, edo galaxien eraketa. Kosmologia fisikoa gai erlazionatua baina desberdina da, Unibertsoa osotasun gisa aztertzen duena.
Astronomoak, oro har, bi motatakoak izan ohi dira: behaketakoa eta teorikoa. Behaketa-astronomoek zeruko objektuen behaketa zuzenak egiten dituzte eta datuak aztertzen dituzte. Aitzitik, astronomo teorikoek hauteman ezin diren gauzen eredu kontzeptualak sortzen eta ikertzen dituzte. Izar-sistema batek edo galaxia batek milioika eta milaka milioi urte behar ditu bizi-ziklo bat osatzeko, eta, beraz, astronomoek hainbat sistematako argazkiak behatu behar dituzte eboluzioaren puntu bakarretan, nola sortzen, eboluzionatzen eta hiltzen diren zehazteko. Datu horiek erabiltzen dituzte zeruko objektuen funtzionamendua teorizatzeko ereduak edo simulazioak sortzeko.
Astronomiaren bi adar nagusi horien azpiko beste azpikategoria batzuk hauek dira: astronomia planetarioa, astronomia galaktikoa edo kosmologia fisikoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11063
* Multimedia: Astronomers / Q11063
# Argaraieta

Argaraieta, Nafarroa eta Huesca eta Zaragoza probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Mendi hau nahiko ezezaguna da: EHko bazter urrun batean egonik, eta mendi garaiagoz eta ikusgarriagoz inguraturik, bisita gutxi jasotzen duelakoan nago.
Baina merezi du bisitatxoren bat egitea, batez ere tontorretik izanen dugun ikuspegiagatik.

## Kanpo estekak

Argaraieta, http://www.euskal-herria.org/.
# Argass

Argass, da erromatar garaiko Akitanian jainko edo jainkosa baten izena. Galiénen Garona Garaian azaltzen da berari eskainitako inskripzioa. Ez dugu jainko horren ezaugarririk ezagutzen.
Julian Sacaze berak dio, izena Gargas harpe famatua gogora ekartzen duela. Gargaseko haitzuloak Aventignan herrian daude.

## Idazkuna

Teonimo hori eman duen idazkuna Commigesen (antzinako Lugdunum Convenarum ) aldeko Galié udalerrian agertu zen. Bere identifikazio kodeak hauek dira: CIL XIII, 72 (4, 2. or.) = CAG-31-02, 159 or., Sacaze 264, Q124328821.
Corpus Inscriptionum Latinarumen kataologan agertzen den bezala, hau irakur daiteke inskripzioan:
--m ARGASSI
GEMINUS
Q IVL
BALBI
SER
V-L-S-M
Testua, laburdurak osatuz, hau izango litzateke:
Argassi(?) / Geminus / Q(uinti) Iul(i) Balbi / ser(vus) / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)
Itzulpena: Argasi (Argas jainkoari), Quinto Julio Balboren esklabua den Geminok (eskaini dio), bere botoa bete du bidezkoa den esker onarekin.
Algassi, Alcassi eta Aegassi ere irakur daitekeela idatzi zuen Julien Sacazek. Beraz izen hori ez da ziurra, idazkuna irakurtzeko zaila omen baita.
Edonola ere, eta jainko-jainkosei eskainitako testuetan ohikoa den bezala, jainko edo jainkosaren izena datiboan idatzita dago (Nori edo Norentzat) eta latinez, datiboaren marka izen horretan, -I da. Horren nominatiboa, Argass izango litzateke, beraz.

## Bibliografia

* Enciclopedia General Ilustrada del Pais Vasco, Historia General de Euskal Herria. Argitaletxea, Auñamendi, Zarautz 1978.
* Jean-François Cerquand, Légendes & récits populaires du Pays Basque, Aubéron, 2006. ISBN 2-84498-093-7
* Julien Sacazeren lanak:
   * Les Anciens dieux des Pyrénées, nomenclature et distribution géographique. Extrait de la Revue de Comminges (Saint-Gaudens), 28p., 1885.
   * Inscriptions antiques des Pyrénées. Hitzaurrea M. Albert Lebèguek eginda. Tolosa, XII-576p. (Bibliothèque méridionale. 2e série,1892. ; 2). Berrargitalpena fakzimilean, Tolosa, ESPER, 1990.
   * Inscriptions antiques du Couserans. Tolosa, 28p., 1892. Berrargitalpena fakzimilean, Nîmes, C. Lacour, 2001.

## Erreferentziak

* 1 2 (Frantsesez) Sacaze, Julien (1847-1889) Auteur du texte. (1892). Inscriptions antiques des Pyrénées / par Julien Sacaze,... ; Avant-propos, par M. Albert Lebègue,.... (Noiz kontsultatua: 2024-01-20).
* ↑ Itzulpen proposamena
* ↑ Bulletin épigraphique, Volume 5. 104. or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252812
# Argazki-kamera

Argazki-kamera edo argazki-makina fotografia-irudiak hartzeko tresna da. Irudiak proiektatzeko antzinako mekanismo bat da, non gela oso batek gaur egungo argazki-kamera baten eragiketa berak egiten zituen, garai hartan irudia eskuz marraztu ezean gordetzeko aukerarik ez zegoen ezberdintasunarekin. Gaur egungo kamerak espektro ikusgaiaren edo espektro elektromagnetikoaren beste zati batzuen elementu sentikorrekin (filmak edo sentsoreak) konbinatzen dira, eta haien erabilera nagusia ikusmen-eremuan dagoen irudia atzematea da.
Kamerek kamera ilun itxi bat dute, mutur batean irekidura bat duena argia sartu ahal izateko, eta irudia eratzeko edo bistaratzeko gainazal lau bat, argia beste muturrean harrapatzeko. Argazki-kamera gehienek leiarrez osatutako objektibo bat dute, argazki-kameraren irekiduraren aurrean kokatuta, sartzen den argia kontrolatzeko eta irudia edo irudiaren zati bat enfokatzeko. Irekidura horren diametroa (irekiera izenez ezagutzen dena) diafragma batekin aldatu ohi da, nahiz eta helburu batzuek irekiera finkoa izan.
Eszenaren irekierak eta distirak denbora-unitateko sartzen den argi-kantitatea kontrolatzen duten bitartean, argazki-prozesuan zehar kameran sartzen den argi-kantitatea, obturadoreak argiak grabazio-gainazalean eragiten duen tartea kontrolatzen du. Adibidez, argi gutxiko egoeretan, obturazio abiadura txikiagoa izango da (denbora gehiago irekita), filmak esposizio egokia ziurtatzeko behar duen argi kantitatea jaso dezan.

## Argazki-kamera markak

* AgfaPhoto
* Agilux
* Aigo
* Alpa
* Arca-Swiss
* Argus
* Asahiflex
* Balda Kamera-Werk
* Bolex
* Braun
* Bronica
* Burke & James
* Cambo Photographic Industry
* Canon
* Casio
* Clairex
* Contax
* Corfield
* Coronet Camera Company
* Diana
* Ducati Sogno
* Eastman Kodak
* Ebony
* Edixa
* Ensign Cameras
* Exakta
* FED
* Folmer & Schwing/Graflex
* Fujica
* Fujifilm
* Gami
* Gateway, Inc.
* Graflex
* Hasselblad
* Hewlett-Packard
* Holga
* Honeywell
* Horseman USA
* Ilford Photo
* Imaging Solutions Group
* Kiev-Arsenal
* Konica Minolta
* Leica
* Leidolf
* Linhof
* LOMO
* Lumix
* Mamiya
* Micro Precision Products
* Minox
* Miranda Camera Company
* Mustek Systems
* Newman & Guardia
* Nikon
* Norcent
* Olympus Corporation
* Oregon Scientific
* Osaka (argazki-kamera)
* Panasonic
* Pentax
* Petri Camera Company
* Plaubel Makina
* Polaroid Corporation
* Praktica
* Promaster
* Reid and Sigrist
* Ricoh
* Rollei
* Samsung Group
* SatuGo
* Seagull Camera
* Sigma Corporation
* Silvestri s.r.l.
* Sinar
* Sony
* Tessina
* Thornton-Pickard
* Topcon
* Traveler
* Van Oosbree
* Vivitar
* Voigtländer
* Wisner Company
* Wray (Optical Works), Ltd.
* Yashica
* Zeiss
* Zenit
* Zorki

## Galeria

* Contax S. Munduko lehen pentaprismadun SLRa
* Asahiflex
* Kodak Retina IIIC
* Nikon F (1959)
* Voigtländer Vitoret (1962)
* Voigtländer Brillant. TLRa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]
* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ «Kamera». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2023-08-21.)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q313600
* Multimedia: Cameras / Q313600
# Argarai mendilerroa

Argarai mendilerroa Nafarroa Garaiko erdialdeko Pirinioetako mendilerro txiki bat da, Nafarroa Beherearekin duen mugatik gertu.
Errobien barneko mendilerroak Lauriñaga, Adartza, Lindus, Argaraiko mendilerro txikietan kokatuta dagoen gailurreria bat osatzen du, Otsamunho, Sorogain, Mendiaundi, Girizuko mendi-oinekin lotuta.
Bere punturik altuena Argarai mendia da, 1.228 metrorekin. Mendilerroan dagoen Argarai mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak

Bost mendik osatzen dute mendilerro hau. Honako hauek dira:
* Argarai, 1.228 m 43°05′13″N 1°20′41″W﻿ / ﻿43.0868402°N 1.3446987°W﻿ / 43.0868402; -1.3446987 (Nafarroa Beherea eta Nafarroa Garaia arteko mugan)
* Izoztegi, 1.209 m 43°04′38″N 1°20′30″W﻿ / ﻿43.0771256°N 1.3416928°W﻿ / 43.0771256; -1.3416928 (Nafarroa Beherea eta Nafarroa Garaia arteko mugan)
* Mehatze, 1.209 m 43°04′52″N 1°20′25″W﻿ / ﻿43.0811661°N 1.3402694°W﻿ / 43.0811661; -1.3402694 (Nafarroa Beherea eta Nafarroa Garaia arteko mugan)
* Urtaiko Kaskoa, 1.040 m 43°04′48″N 1°19′47″W﻿ / ﻿43.0800215°N 1.3296867°W﻿ / 43.0800215; -1.3296867 (Nafarroa Garaia)
* Karrobixkarra, 762 m 43°05′09″N 1°19′08″W﻿ / ﻿43.0858232°N 1.3188038°W﻿ / 43.0858232; -1.3188038 (Nafarroa Garaia)

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Argarai mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Errobien barneko mendilerroa
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253917
# Argaraietako mendilerroa

Argaraietako mendilerroa Nafarroa Garaia eta Aragoia artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Argaraieta mendia da, 1.264 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Argaraietamendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak

* Argaraieta, 1.264 m 42°44′33″N 0°54′10″W﻿ / ﻿42.7426261°N 0.9028872°W﻿ / 42.7426261; -0.9028872 (Nafarroa Garaia eta Aragoia arteko mugan)
* Eralta, 1.256 m 42°44′03″N 0°53′08″W﻿ / ﻿42.7341444°N 0.8854413°W﻿ / 42.7341444; -0.8854413 (Aragoi)
* Punta Chanlayo, 1.210 m 42°44′10″N 0°53′46″W﻿ / ﻿42.7361441°N 0.8962121°W﻿ / 42.7361441; -0.8962121 (Aragoi)
* Kukula, 1.204 m 42°44′38″N 0°55′22″W﻿ / ﻿42.7438911°N 0.9228811°W﻿ / 42.7438911; -0.9228811 (Nafarroa Garaia eta Aragoia arteko mugan)
* Punta Beleis, 1.168 m 42°42′39″N 0°52′45″W﻿ / ﻿42.7108581°N 0.8790741°W﻿ / 42.7108581; -0.8790741 (Aragoi)
* Cerro Tambor, 1.124 m 42°43′21″N 0°52′31″W﻿ / ﻿42.7224168°N 0.8753484°W﻿ / 42.7224168; -0.8753484 (Aragoi)
* Penya Maxonera, 1.019 m 42°42′27″N 0°54′24″W﻿ / ﻿42.7074200°N 0.9067495°W﻿ / 42.7074200; -0.9067495 (Aragoi)
* Puyopinar, 999 m 42°41′49″N 0°54′12″W﻿ / ﻿42.6969299°N 0.9034638°W﻿ / 42.6969299; -0.9034638 (Aragoi)
* Cerro Changordo, 992 m 42°43′05″N 0°53′34″W﻿ / ﻿42.7180732°N 0.8928804°W﻿ / 42.7180732; -0.8928804 (Aragoi)

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Argaraietako mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60696500
# Argarot Orratza

Argarot Orratza, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.035 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11904351
# Argavieso

Argavieso gaztelaniaz edo Aragabieso aragoieraz Huescako udalerria da.

## Ikus, gainera

* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1985338
* Multimedia: Argavieso / Q1985338
# Argazki-argiztapen

Argazki-argiztapena eszena edo subjektu bat argiztatzeko erabiltzen da, argazkigintzan, zineman edo telebistan. Argia da argazki-artearen faktorerik garrantzitsuena, argia baliatzen baitu sortzeko, eta argia behar bezala kontrolatzea erabakigarria da azken emaitzarako.
Argia objektu batera zuzentzean eta errebote egitean datza, argazki-film, CCD edo CMOS sentsore elektroniko baten bidez grabatu ahal izateko. Argia ezinbestekoa da argazkilaritzan, hori gabe ezin baita irudirik atera. Argazki-prozesuan ezinbesteko faktore fisikoa izateaz gain, argiak adierazpen- eta modelatze-funtzio plastiko bat du eta horrek esanahi eta izaera ematen dio, non askotan berak bakarrik erabakitzen baitu argazki baten kalitatea, nahiz eta hori argazkilariaren gustuaren eta horrek erabiltzen duen teknikaren araberakoa izan.

## Kanpo estekak

* 15 ezinbesteko aholkuak zure argazkietako argia menperatzen ikasteko
* Argiztapenari buruzko oharrak argazkilaritzan
* Klabe baxuko argiztapena
* Datuak: Q3497127
* Multimedia: Photographic lighting / Q3497127
# Argazki

Argazkia, fotografia edo fotoa argiaren eraginez argiarekiko sentikorra den gainazal batean, orokorrean argazki-filmak edo sentsore elektronikoak (CMOS, CCD...), sortzen den irudia da. Argazki gehienak argazki-kamera bat erabiliz egiten dira. Argazkiak sortzeko prozesuari argazkigintza deritzo.

## Argazkien edizioa

Gaur egun argazki analogikoa ez da apenas erabiltzen eta argazkigintza digitala ordenagailuko edizioarekin osatzen da. Hauek dira, besteak beste, irudiei egiten ohi zaizkien edizio-operazioak: Berrenkoadratu, moztu; irauli, biratu; begi gorriak kendu; elementu batzuk kendu eta besteak klonatu; lotu, panoramikak egin; zonak hautatu eta irudi osoa edo hautapena: argitu edo ilundu, kontrastea handitu edo txikitu; kolorea kendu (zuri-beltza), sepia, kontrastea eta saturazioa aldatu; enfokatu eta desenfokatu. Filtroak aplikatu.

## Historia

Dagerrotipotik pixelera, argazkiak egiteko modua asko aldatu da historian zehar.

## Ikus, gainera

* Zeluloide
* Ordu urdin

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125191
* Multimedia: Photographs / Q125191
# Arijako geltokia

Arija Espainiako Gaztela eta Leongo tren geltoki bat da, Arija udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Bilbo — Leon

## Zerbitzuak
### Eskualdeko tren

Renfe Feve
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
R4Bilbo ConcordiaAmetzola • Basurto–Ospitalea • Zorrotza–Zorrozgoiti • Irauregi • Zaramillo • Sodupe • Aranguren–Geltokia • Aranguren–Geralekua • Zalla • Balmaseda • Arla–Berron • Ungo–Nava • Mercadillo • Cadagua • Bercedo • Quintana • Espinosa de los Monteros • Redondo • Sotoscueva • Pedrosa • Dosante–Cidad • Robredo–Ahedo • Soncillo • Arija • Llano • las Rozas • Montes Claros • los Carabeos • Mataporquera • Cillamayor • Salinas de Pisuerga • Vado–Cervera • Castrejon de la Peña • Villaverde–Tarilonte • Santibañez de la Peña • Guardo–Geralekua • Guardo–Geltokia • la Espina • Valcuende • Puente Almuhey • Cerezal de la Guzpeña • Prau de la Guzpeña • Llama de la Guzpeña • Valle de las Casas • Sorriba • Cistierna • la Ercina • Boñare • la Veciella • Matallana de Toriu • San Feliz • Asuncion/UniversidadLeon Matallana :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107976079
# Ariketa (hezkuntza)

Hezkuntzan, ariketa irakasleak ikasleari proposatzen dizkion ataza errepikakorra da, ikasleari algoritmo edo prozedura sistematiko bat burutzea besterik eskatzen ez diona. Bereziki, matematikan nahiz matematika erabiltzen den irakasgaietan erabiltzen dira. Ariketaren helburu diren kalkuluak eta prozedurak menderatzeko balio badu ere, ez dira egokitzat jotzen ikaslearen hezkuntzarako, sormena, problemen ebazpenerako trebezia eta beste gaitasunak baztertu egiten dituelako. Ariketa zerrendak neurriz eta osagarri moduan soilik erabiltzea gomendatzen da, beraz, eta ez oinarri didaktiko moduan. Aukera moduan, irakasleak problema izeneko atazak ditu aukeran: ebazpenerako estrategiak pentsatu, taldean garatu eta beraz ikasleen arteko harremanak bultzatzea ahalbidetu eta ikaslearen jarrera positiboa ekartzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253945
# Arilena Ara

Arilena Ara (Shkodër, Albania, 1998ko uztailaren 17a) albaniar abeslaria da. 2013an, Albaniako X Factor telebista-lehiaketaren 2. denboraldiaren irabazlea izan zen 14 urte besterik ez zituela, kantariaren geroagoko ospea handitu baino egingo ez zuen faktorea. 2019ko abenduan Festivali i Këngës lehiaketa irabazi zuen "Shaj" abestiarekin, eta ondorioz Albania ordezkatzekoa zen 2020ko Eurovision Abesti Lehiaketan kanta horren ingelesezko bertsioarekin (Fall from the sky). Leihaketa, baina, COVID-19aren pandemiaren eraginez bertan behera utzi zen, eta Albaniar irrati-telebistak ez zuen kantaria berriz 2021ean herrialdea ordezkatzeko hautatu.

## Diskografia
### Singleak

* 2014: "Aeroplan"
* 2014: "Business Class"
* 2015: "Vegim"
* 2016: "Toke Rroke"
* 2016: "Nëntori"
* 2017: "I'm Sorry"
* 2017: "Snow in December"
* 2017: "Kida"
* 2017: "Silver and Gold"
* 2017: "Zemër"
* 2019: "Doja" (Flori Mumajesi-rekin)
* 2019: "Shaj"
* 2020: "Fall from the sky"
* 2020: "Aisheh"
* Datuak: Q10417885
* Multimedia: Arilena Ara / Q10417885
# Ariltza-Olatzar

Ariltza-Olatzar Zeberio udalerriko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 98 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Ariltza-Olatzarko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 110 | 111 | 107 | 108 | 98 | 96 | 98 | 101 | 98 |

## Ikus, gainera

* Zeberio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253946
# Arilo (kimika)

Arilo esaten zaio hidrokarburo aromatiko bati hidrogeno bat kentzean sortzen den erradikalari.

## Nomenklatura

Arilorik sinpleena feniloa da, bentzenoak hidrogenoetako bat galtzen duenean sortzen den erradikala. Feniloa (C$_6$H$_5$−) ez da bentzilo erradikalarekin nahastu behar (C$_6$H$_5$CH$_2$−), atzen hau toluenoaren metilo taldeak hidrogeno bat galtzean sortutakoa baita.
Beste arilo aipagarri batzuk hauek dira:
* Toliloa, CH$_3$C$_6$H$_4$, toluenotik eratorritakoa (eraztun aromatikoak galtzen du hidrogenoa).
* Xililoa, (CH$_3$)$_2$C$_6$H$_3$, xilenotik eratorritakoa
* Naftiloa, C$_{10}$H$_8$, naftalenotik eratorritakoa

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-02-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q718074
* Multimedia: Aryl groups / Q718074
# Arik-den-ili

Arik-den-ili edo Arikdenilu (K.a. 1319-K.a. 1308), Asiriako errege bat izan zen.
Idazkun guztietan "Errege" edo "Errege Boteretsu" tituluarekin agertzen da. Bere aita Enlil-nirarik bezala, Babiloniaren aurka borroka egin behar izan zuen, kasu honetan, Nazi-Maruttash erregearen aurka, inperioko mugak ezartzeko, gatazka hau, azkenik, Asiriaren onurarako emaitzarekin amaituz, bere seme Adad-nirari I.aren erregealdian.
Bere erregealdiaren kronika batek, mugako lurraldeen aurkako zenbait espedizio deskribatzen ditu, gurdiekin, asiriar lurraldeko ekialde eta iparraldeko tribu barbaroak erasoz, horien artean, Nitgimkhiren Herrialdea eta turukkutarrak, bere etsaien abereak eta uzta lapurtzea lortu zuela zehaztuz.

## Erreferentziak

Historia Universal Siglo XXI.Los imperios del Antiguo Oriente.El fin del segundo milenio ISBN 84-323-0041-1
* Datuak: Q336173
# Ariketa (argipena)

Ariketa terminoak zenbait erabilera ditu:
* ariketa, trebeziak eskuratzeko hezitzaileak prestaturiko ataza errepikakorrak;
* ariketa fisikoa edo jarduera fisikoa, gorputza sasoian eta osasuntsu atxikitzeko jarduerak;
* ariketa mentala, adimena azkartu, buruko gaixotasunak prebenitu eta horiei aurre egiteko ariketen multzoa.
# Arilo

Ariloa hazi batzuen kanpo-estalkia da, hazi-hasikinaren (edo obuluaren) tegumentuen eskreszentzia batetik eratzen dena, batzuetan funikuluaren ertzetik ere garatu daitekeena. Mamitsua edo mintz multzo batek osatua izan daiteke. Adibidez: haginaren ariloa.

## Erreferentziak

* ↑ Font Quer, P. (Pío), 1888-1964.. (1982). Diccionario de botánica. (8a. reimp. argitaraldia) Editorial Labor ISBN 8433558048. PMC 10525137. (Noiz kontsultatua: 2019-05-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q661390
* Multimedia: Arils / Q661390
# Auchel kantonamendua

Auchel kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Pas-de-Calais departamenduan dago, Frantzia Garaia eskualdean. Guztira 9 udalerri ditu eta Auchel da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1724278
# Auchencrow

Auchencrow, Eskoziako gaeleraz: Allt na Crà, Eskoziako herri txiki bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4819394
* Multimedia: Auchencrow / Q4819394
# Auchengray

Auchengray, Eskoziako udalerri txiki bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4819398
* Multimedia: Auchengray / Q4819398
# Auchenheath

Auchenheath, Eskoziako udalerri txiki bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4819407
# Auchenblae

Auchenblae, Eskoziako gaeleraz: Achadh nam Blàth, Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q758601
* Multimedia: Auchenblae / Q758601
# Auchendinny

Auchendinny, Eskoziako gaeleraz: Achadh an t-Sionnaich, Eskoziako udalerri bat da, Midlothian konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1873264
* Multimedia: Auchendinny / Q1873264
# Auchencairn

Auchencairn, Eskoziako gaeleraz: Achadh an Cairn, Eskoziako herri bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3776855
* Multimedia: Auchencairn, Rerrick / Q3776855
# Azala/Grid
### Kalte murrizketa

Kalte murrizketa edo arrisku murrizketa gizakien hainbat jokabideren ondorio sozial edo fisiko negatiboak murrizteko praktiken eta osasun publikoko politiken multzoa izendatzeko erabiltzen den terminoa da. Kalte murrizketa aisialdirako drogen kontsumoa eta sexu harremanen ondorio negatiboak murrizteko erabiltzen da.

#### Aurreko asteetan...
### Ikusgela

Ingurumena Espezie inbaditzaileak
Euskal kultura Euskal zinema
Erronka digitalak Identitate digitala
Skateboard
Bideo gehiago...
* 1492 - Kristobal Kolon esploratzaileak Amerika aurkitu zuen.
* 1745 - Felix Maria Samaniego alegia idazlea jaio zen, Guardian (h. 1801).
* 1822 - Brasilek independentzia lortu zuen Portugaletik.
* 1918 - Francisco Javier Saenz de Oiza arkitektoa, Arantzazuko basilikaren egilea (irudian), Kasedan jaio zen (h. 2000)
* 1999 - Pervez Musharraf jeneralak gidatutako estatu kolpean Nawaz Sharif lehen ministroa kanporatu zuen Pakistanen.
# Azala/Grid/Tests

Tests for MediaWiki:Gadget-cards.js. The category must be added to the page for the code to load.

## Most read
### Error state

Render for date in future (5th May 2500) which doesn't exist yet

### With excluded page

Excludes Verter_Recycling, Euskara and Wiki
# Azala/Efemerideak

* 1492 - Kristobal Kolon esploratzaileak Amerika aurkitu zuen.
* 1745 - Felix Maria Samaniego alegia idazlea jaio zen, Guardian (h. 1801).
* 1822 - Brasilek independentzia lortu zuen Portugaletik.
* 1918 - Francisco Javier Saenz de Oiza arkitektoa, Arantzazuko basilikaren egilea (irudian), Kasedan jaio zen (h. 2000)
* 1999 - Pervez Musharraf jeneralak gidatutako estatu kolpean Nawaz Sharif lehen ministroa kanporatu zuen Pakistanen.
# Bafing (eskualdea)

Bafing Boli Kostako 19 eskualdetako bat da. Bere hiriburua Touba da. 8.720 kilometro koadroko azaleran 203.608 biztanle ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q799800