OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aquilino Gomes Ribeiro

Aquilino Ribeiro, (Beira Alta, 1885eko irailaren 13a - Lisboa, 1963ko maiatzaren 27a) portugaldar idazlea izan zen.
Portugalgo eleberrigile nagusia izan zen XX. mendearen hasieran, eta herrialde hartako historiako idazlerik oparoenetakoa. 1914an idatzi zuen lehen lana, Jardim das Tormentas (Ekaitzen lorategia) eta ondoren argitaratu zituen Terras do demo (1919, Deabruaren lurrak), eta bere idazlan nagusia, Estrada de Santiago (1922, Santiagoko Bidea). Lan aipagarriak idatzi zituen bizitzako azken urteetan: A casa grande de Romarigães (1957, Romarigãesko etxe handia) eta Quando os lobos uivam (1958, Otsoek ulu egiten dutenean). Aquilino Ribeirok Portugaldik kanpo egon behar izan zuen hainbat alditan, iraultza sozialaren alde erakutsi zuen jarreragatik; Portugalgo nekazarien giza moldeak eta hizkuntza-moldeak landu zituen batez ere, eta, geroko idazle askoren ustez, Portugalgo nekazarien eredu bihurtu zen Malhadinhas izeneko pertsonaia sortu zuen Estrada de Santiago eleberrian.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q623326
* Multimedia: Aquilino Ribeiro / Q623326
# Aquiles Cuadra

Aquiles Cuadra de Miguel (Tutera, 1896ko azaroaren 7a - Iruñea, 1939ko urriaren 19a) euskal abokatu eta politikaria izan zen.

## Biografia

Partido Republicano Radical Socialistaren kidea, diputatu hautatua izan zen. Gerra Zibila hasi zenean, Tuterako zinegotzia izan zen eta gerra ondoren fusilatu zuten.Hiru urte lehenago, 1936ko uztailaren 19an herriko Foruen plazan falangista talde batek herritarrekin izandako enfrentamenduen erantzukizuna leporatu zioten.

## Erreferentziak

* ↑ Idazle asko. (2004). Navarra 1936. De la esperanza al terror. Tafalla: Altaffaylla ISBN 84-930957-9-6..
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/aquiles-cuadra-de-miguel-tuterako-alkate-eta-zinegotzi-ezkertiarra-fusilatu-zuten-frankistek

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4269736
# Aquiles Serdán (udalerria)

Aquiles Serdán Mexikoko udalerri bat da. Chihuahua estatuan kokatua dago. 2010ean 10.688 biztanle zituen 495,79 km²ko azaleran. Herriburua [[Santa Eulalia (Aquiles Serdán)|Santa Eulalia]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2991354
* Multimedia: Aquiles Serdán Municipality / Q2991354
# Argyle (Texas)

    Artikulu hau Texasko herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Argyle».
Argyle Texasko hiri bat da. Denton konderrian kokatua dago. 2010ean 3.282 biztanle zituen, 29,50 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Denton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178424
# Argyle (Missouri)

    Artikulu hau Missouriko herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Argyle».
Argyle Missourieko herri bat da. Maries konderrian kokatua dago. 2010ean 162 biztanle zituen, 1,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Maries konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q953577
# Argyll eta Bute

Argyll eta Bute (Eskoziako gaeleraz: Earra-Ghaidheal agus Bòd, Eskoziako gaeleraz: Argyll an Bute) Eskoziako mendebaldean dagoen eskualdea da.

## Mugakideak

Ozeano Atlantikoa mendebaldean, Highlandeko eskualdea iparraldean, Perth eta Kinross ipar-ekialdean, Stirling ekialdean eta Mendebaldeko Dunbartonshire hegoaldean.

## Geografia

Eskoziako eskuladeen artean bigarrena da azaleraz izan ere 6.909 km²-ko azalera baitauka, baina oso populazio txikia dauka, 88.166 biztanle 2011an (13 biz./km²). Hiriburua Lochgilphead / Ceann Loch Gilb herria da, herri handiena aldiz Helensburgh / Baile Eilidh.
Barne hartzen ditu Barruko Hebridak, zehazki hegoaldeko uharteak.

## Historia

Antzinako Dál Riata erreinu gaelikoa batez ere eskualde honetan eta zehazki Argyll-en kokatzen zen.
Gaur egungo eskualdea 1996an eratu zen Strathclyde eskualdeari Argyll eta Bute barrutia gehitzerakoan.

## Herri nagusiak

* Helensburgh / Baile Eilidh (14.220 biztanle)
* Oban / An t-Òban (8.575 biz.)
* Dunoon / Dùn Omhain (8.251 biz.)
* Campbeltown / Ceann Loch Chille Chiarain (4.852 biz.)
* Rothesay / Baile Bhòid (4.637 biz.)
* Lochgilphead / Ceann Loch Gilb (hiriburua, 2.300 biz.)

## Uharteak

32 uhartek osatzen dute eskualdea. Hona hemen aipagarrienak:
| Uhartea | Azalera (km²) | Populazioa (biz.) |
| Mull / Muile | 875,35 | 2.800 |
| Islay / Ìle | 619,56 | 3.228 |
| Jura / Diùra | 366,92 | 196 |
| Bute / Bòid | 122,17 | 6.498 |
| Tiree / Tiriodh | 78,34 | 653 |
| Coll / Cola | 76,85 | 195 |

## Gaidhealtachd

Tiree uhartea bereziki.

## Inguru naturala

* Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionala: Eskoziako bi Parke Nazionaletako bat da. 2002an eratu zen. Lomond aintzira eta Trossachs mendikatea hartzen ditu bere baitan.

## Ondasun nabarmenak

* Lochgilphead, hiriburua.
* Helensburgh.
* Oban.
* Inveraray.
* Rothesay (Bute uhartea).
* Tobermory (Mull uhartea).
* Port Ellen (Islay uhartea).
* Paps of Jura mendiak.
* Rothesayko gaztelua.
* Kilmory gaztelua.
* Stalker gaztelua.
* Kilchurn gazteluaren hondarrak.
* Saddell gaztelua.
* Breachacha gaztelua (Coll).
* Breachacha jauregia (Coll).
* Ionako abade-etxea.
* McCaig's dorrea.
* Campbeltowneko whisky distileria, Glen Scotia.
* Ben Cruachan (1.126m), Argyll eta Buteko mendi garaiena.
* Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionala.
* Lomond aintzira.
* Awe aintzira.
* Fingalen haitzuloa.
* Kintyre penintsula.
* Mull of Kintyre lurmuturra.
* West Highland Way ibilbidea.
* Ballochroy multzo megalitikoa.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Argyll eta Bute eskualdeko webgune ofiziala
* Datuak: Q202174
* Multimedia: Argyll and Bute / Q202174
# Argutita

Argutita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Argutita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: . Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Argutit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q422351
# Argyle

Argyle eskoziar arkaismo bat da, egun Argyll dena. Gainera, izan daiteke:
* Argyle (Georgia)
* Argyle (Maine)
* Argyle (Minnesota)
* Argyle (Missouri)
* Argyle (New York)
* Argyle (Texas)
* Argyle (Wisconsin)
# Argyle (New York)

    Artikulu hau New Yorkeko herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Argyle».
Argyle New York estatuko herri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 306 biztanle zituen, 0,91 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4789807
# Argyll

Argyll (ingelesez ɑrˈɡaɪl ahoskatua; lehen Argyle eta egungo Eskoziako gaeleraz: Earra-Ghàidheal, ˈaːrˠəɣɛː.əl̪ˠ ahoskatua), ingelesez batzuetan Argyllshire deitua, Eskoziako mendebaldean dagoen konderri historikoa da. Egun, Argyll eta Bute eskualdearen parte da.

## Historia

Antzinako Dál Riata erreinu gaelikoa batez ere eskualde honetan eta zehazki Argyll-en kokatzen zen. Erdi Aroan apezpikutza zuen, egoitza Lismoreko katedralean zuena. Garai hartan, konderri eta dukerri bilakatu zen.
Gaur egungo eskualdea 1996an eratu zen Strathclyde eskualdeari Argyll eta Bute barrutia gehitzerakoan.

## Herri nagusiak

* Helensburgh / Baile Eilidh (14.220 biztanle)
* Oban / An t-Òban (8.575 biz.)
* Dunoon / Dùn Omhain (8.251 biz.)
* Campbeltown / Ceann Loch Chille Chiarain (4.852 biz.)
* Rothesay / Baile Bhòid (4.637 biz.)
* Lochgilphead / Ceann Loch Gilb (2.300 biz.)

## Uharteak

32 uhartek osatzen dute eskualdea. Hona hemen aipagarrienak:
| Uhartea | Azalera (km²) | Populazioa (biz.) |
| Mull / Muile | 875,35 | 2.800 |
| Islay / Ìle | 619,56 | 3.228 |
| Jura / Diùra | 366,92 | 196 |
| Tiree / Tiriodh | 78,34 | 653 |
| Coll / Cola | 76,85 | 195 |

## Gàidhealtachd

Tiree uhartea bereziki.

## Inguru naturala

* Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionala: Eskoziako bi Parke Nazionaletako bat da. 2002an eratu zen. Lomond aintzira eta Trossachs mendikatea hartzen ditu bere baitan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q652539
* Multimedia: Argyll / Q652539
# Argyle (Georgia)

    Artikulu hau Georgiako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Argyle».
Argyle Georgiako estatuko herri bat da. Clinch konderrian kokatua dago. 2010ean 212 biztanle zituen, 4,45 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clinch konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2464315
* Multimedia: Argyle, Georgia / Q2464315
# Argyle (Minnesota)

    Artikulu hau Minnesotako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Argyle».
Argyle Minnesotako hiri bat da. Marshall konderrian kokatua dago. 2010ean 639 biztanle zituen, 2,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Marshall konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2232739
# Andersonville National Historic Site

Andersonville espetxea (ingelesez Andersonville Prison) edota Camp Sumter Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilean zehar Konfederatuen gerra presoen espetxea izan zen. Kokalekua Georgia estatuko Andersonville udalerriko lursailetan dago eta egun Gune Historiko Nazionala izendapena darama. Eremu gehiena Macon County konderriko hego-mendebaldean dago, Andersonville udalerriaren ekialdean. Civil War prison, Andersonville National Cemetery eta National Prisoner of War Museum eraikinak barne hartzen ditu. Bertan espetxeratuak izan ziren 45.000 inguru preso Unionistetatik 12.913 hil ziren, batez ere bertan jasan zituzten gosea, elikapen kaxkarra, beherakoa eta gaixotasunen ondorioz.

## Egoera

Espetxea 1864ko otsailean ireki zen: hasiera batean 15 oineko garaiera (4,6 metro)) zuen oholesi batez inguratutako 23 akreko lursail (93.000 m$^2$) bat izan zen. 1864ko ekainean beste 26.5 akre (107.000 m$^2$) gehitu zitzaizkion. Oholesiaren azalerak alde batetik 1.620 oin (490 m) eta bestetik 779 oin (237 m) zituen. Mendebaldetik bi sarbide zituen, bata iparraldeko sarbidea eta bestea, south entrance.[3]
Soldado unionista bat bertan lehenbizikoz preso sartu zenean, honela deskribatu zuen:
| « | Leku hartara sartuz gindoazen einean, gure begiek ikusi ahal izan zuten ikuskizunak izuikaraz ia gure odola izoztu zuen, eta gure bihotzak gugandik at astindu zituen. Gure aurrean noizbait zutik eta ekintzaile; gizon sendoak, orain eskeleto ibiltari soilak, zikin eta linburdikariz josiak. Gure gizonetako askok, euren berotasun eta sentipenaren zirarraz, seriotasun osoz honako hau oihukatzen zuten: "Infernua al da hau? Jainkoak babes gaitzala!" eta denok leku honetatik bizirik irten zitekeen bakarra bera izan zitekeela pentsatu genuen. Multzoaren erdigunean behinola aintzira bat izana zen, mugen barneko lur eremuaren hiru edo lau akre hartzen zituelarik, eta presoek leku zingiratsu honetako zati bat harraska harri gisa erabiltzen zuten, eta gorotzek lurzorua estaltzen zuten, horien ondorioz kiratsa itogarria zelarik. Gure 90. Gudarosteari izendatutako lursaila izurri honen muga-mugan zegoen, eta ordutik aurrera gure kezka inguru ikaragarri horren erdian udako eguraldirekin batera nola bizi izan gintezkeen izan zen. | » |

## Filma

1996an gerra espetxe lazgarri horretan girotutako Andersonville filma estreinatu zen.

## Iruditegia

* Andersonville espetxea
* Gaur egungo oroitarriak

## Kanpo estekak

* Andersonville espetxeko webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q491712
* Multimedia: Andersonville National Historic Site / Q491712
# Andervenne

Andervenne Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Emsland barrutia|Emsland]] barrutian. 2014an 869 biztanle zituen 19,68 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q491769
* Multimedia: Andervenne / Q491769
# Andersonville (Tennessee)

Andersonville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Anderson konderrian kokatuta dago, Tennessee estatuan. 508 biztanle ditu, 4,191749 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Anderson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4350247
* Multimedia: Andersonville, Tennessee / Q4350247
# Andersonville (Georgia)

Andersonville Georgiako estatuko hiri bat da. Sumter konderrian kokatua dago. 2010ean 255 biztanle zituen, 3,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sumter konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2488496
* Multimedia: Andersonville prison / Q2488496
# Anderston

Anderston, Eskoziako gaeleraz: Baile Aindrea eta eskozieraz: Anderstoun, Eskoziako Glasgow hiriko auzune bat da.

## Auzotar ezagunak

* Billy Connolly (1942-), umorista, plazagizona, musikaria, aurkezlea eta aktorea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3915344
* Multimedia: Anderston / Q3915344
# Anderton (Kornualles)

Anderton, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4754276
* Multimedia: Anderton, Cornwall / Q4754276
# Andersonville (Ohio)

Andersonville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Ross konderrian dago, Ohio estatuan. 778 biztanle ditu, 5,889182 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Ross konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5694767
# Andert-et-Condon

Andert-et-Condon Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q204167
* Multimedia: Andert-et-Condon / Q204167
# Apoperrexil

Apoperrexila edo perraitza (Anthriscus cerefolium) Apiaceae familiako landare belarkara eta eskualde epeletan laboratzen dena da. Elikagai eta sendabelarra da. Landare belarkara eta urterokoa da, sukaldaritzan janariak ontzeko erabiltzen dena.
Jatorriz Kaukasokoa, erromatarrek Europa osotik zabaldu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Apoperrexil. .
* ↑ Vaughan, J.G.; Geissler, C.A.. (1997). The New Oxford Book of Food Plants. Oxford University Press.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q218462
* Multimedia: Anthriscus cerefolium / Q218462
* Espezieak: Anthriscus cerefolium
# Apopka (Florida)

Apopka Floridako hiri bat da. Orange konderrian kokatua dago. 2010ean 45.587 biztanle zituen, 64,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Orange konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q619686
* Multimedia: Apopka, Florida / Q619686
# Apordoki

Apordoki, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.
Anueko ibarraren gainean sumendi itxura ederra azaldu arren, mendi hau ez da oso bisitatua. Seguruenik Baratxueta-Burdindogi katetik apur bat aldendurik egoteak zerikusi handia izanen du bazterketa honekin, mendizale gehienek Urdanatz igo eta iparralderantz jarraitzen baitute, Burdindogi, Egide edo Goitiko Gaineko tontorretarantz.
Hala ere, Anueko Oihaneko mendien artean, Apordoki da paisaia ikustea ahalbidetzen duten bakarrenetakoa, gainerako gainak pagadi sarriez josita baitaude.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Apordoki (Mendikat)

## Kanpo estekak

* Apordoki, http://www.euskal-herria.org/.
# Apophatus

Apophatus Palaephatidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Apophatus bifibratus da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Apophatus bifibratus | | daturik gabe |
| Apophatus parvus | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4780494
* Espezieak: Apophatus
# Apophthisis

Apophthisis Gracillariidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Apophthisis pullata da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Apophthisis congregata | | daturik gabe |
| Apophthisis pullata | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4780504
* Espezieak: Apophthisis
# Apoplania

Apoplania Neopseustidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Apoplania chilensis da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Apoplania chilensis | daturik gabe |
| Apoplania penai | daturik gabe |
| Apoplania valdiviana | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4780515
* Espezieak: Apoplania
# Apopa

Apopa El Salvadorko San Salvador departamenduko udalerri bat da. 51.84 km²ko azalera du eta 2007ko erroldaren arabera 131286 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística y Censos. (2007). (pdf) VI Censo de Población y V de Vivienda 2007. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q619646
* Multimedia: Apopa / Q619646
# Apoptosi

Apoptosia (grezieratik apo, "urruti" + ptosis, "erori") ausazko izaera duen zelularen heriotza programatua da, populazio zelularra fisiologikoki erregulatzeko modu bat da. Grezieratik datorren terminoa da apoptosia eta zuhaitz hostoen erorketa esan nahi du. Nekrosia da zelulak hiltzeko beste prozesu mota.
Apoptosiak oso funtzio garrantzitsua du organismoetan, kaltetutako zelulak suntsitzea posible egiten baitu, minbizia bezalako gaixotasunak agertzea saihestuz, kaltetutako zelula baten kontrolik gabeko errepikatzearen ondorioz.
Seinale genetikoek jartzen dute martxan apoptosia, normalean onkogeneek. Hauek apoptosia gertatzeko seinale aktiboak martxan jar ditzakete edo biziraupen estimuluak inhibitu.
Heriotza zelular programatuak garrantzi handia du ugaztunen garapenean zehar, morfogenesi eta organogenesi etapa desberdinetan parte hartzen du. Esaterako, gorputz adarren eraketan (eskuak paleta antzera eratzen dira eta ondoren, behatzen arteko zelulak hil egiten dira), nerbio-sistemaren garapenean (neurona ugari hil behar dira nerbio-sistemaren garapena era egokian burutzeko), immunitate-sistemaren garapenean (T linfozito autoerreaktiboak hil behar dira)...
Apoptosiaren helburua beharrezkoak ez diren edo arriskutsuak gerta daitezkeen zelulak desagerraraztea da, baina beste zeluletan kalteak eragin gabe. Beraz, heriotza zelular fisiologikoa da eta ez patologikoa.
Apoptosian zelula mintzak zeiosia izeneko prozesua jasaten du:
* Zelula mintzak gaitasun osmotikoa mantentzen du
* Zitoplasma uzkurtu egiten da eta RNA degradatu
* Zelula nukleo kondentsatu egiten da
* Kromatina hainbat esferatan banatzen da
* Lehertu egiten da
* Makrofagoek zelula apoptosikoa ezagutu eta irentsi egiten dute

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14599311
* Multimedia: Apoptosis / Q14599311
# Arma (argipen)

Arma terminoak erabilera zenbait ditu:
* Arma, edo iskilua ehizan, erasoan edo babesean indarra aplikatzeko eta hedatzeko erabiltzen den tresna.
* Arma (armadaren adarra), armada batean dauden adar ezberdinak izendatzeko terminoa. Zalditeria, infanteria, artilleria...
# Arma Kimikoak Debekatzeko Erakundea

Arma Kimikoak Debekatzeko Erakundea (ingelesez eta ofizialki: Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons edo OPCW) Hagan egoitza duen nazioarteko erakundea da. Bere helburua arma kimikoen erabilera debekatzen duen eta bere suntsipena bultzatzen duen Arma Kimikoen Itunaren atxikimendu eta errespetua behatzea da. 1997an sortu zen erakundea, eta egun 190 herrialde ditu kide. 2013an Bakearen Nobel Saria eman zioten.

## Zuzendari nagusiak

| Herrialdea | Izena | Agintaldiaren hasiera |
| Brasil | José Bustani | 1997ko maiatzaren 13a |
| Argentina | Rogelio Pfirter | 2002ko uztailaren 25a |
| Turkia | Ahmet Üzümcü | 2010eko uztailaren 25a |

## Erreferentziak

* ↑ «Bakearen Nobel saria, Arma Kimikoak Debekatzeko Erakundearentzat» Berria 2013-10-11.
* ↑ BBC. (2013-10-11). Syria chemical weapons monitors win Nobel Peace Prize. .

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q842490
* Multimedia: Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons / Q842490
# Arma hilgarria III

Arma hilgarria III (euskaraz: «Lethal Weapon 3») 1992ko Richard Donner estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza filma bat da. Mel Gibson, Danny Glover, Joe Pesci, Rene Russo eta Stuart Wilson aktoreek antzeztu zuten.
Lethal Weapon saila osatzen duten lau filmetako bat da, gainontzekoak Lethal Weapon, Lethal Weapon 2 eta Lethal Weapon 4 dira.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Martin Riggs (Mel Gibson) eta Roger Murtaugh (Danny Glover) Los Angeles hiriko polizia bikote nekaezina kasu zail bati aurre egin beharko dio: polizia sailetik konfistatu eta suntsitzeke zeuden armak desagertu eta hiriko gaizkile arriskutsuenen eskuetan agertu dira, Riggs eta Murtaghek arma lapurreta horren arduraduna atzeman beharko dute, betebehar horretan Lorna Cole (Rene Russo) barne arazo saileko poliziarekin elkarlanean arituko dira, aurreko filmean agertu zen Leo Getz (Joe Pesci) erosko eta hitzontzi urduriaren "laguntza" ere izango dute.

## Aktoreak

* Mel Gibson: Martin Riggs
* Danny Glover: Roger Murtaugh
* Rene Russo: Lorna Cole
* Stuart Wilson: Jack Travis
* Joe Pesci: Leo Getz
* Steve Kahan: Murphy kapitaina
* Darlene Love: Trish Murtaugh
* Ebonie Smith: Carrie Murtaugh
* Nick Chinlund: Hatchett
* Alan Scarfe: Herman Walters
* Mary Ellen Trainor: Stephanie Woods doktorea
* Gregory Millar: Tyrone
* Traci Wolfe: Rianne Murtaugh
* Damon Hines: Nick Murtaugh
* Jason Rainwater: polizia gaztea

## Erreferentziak

* ↑ EiTB. 'Arma hilgarria III' filma, gaur gauean ETB1en. .

## Kanpo estekak

* Lethal Weapon 3 filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q751769
# Arma Nuklearrak Ez Ugaritzeko Ituna

Arma Nuklearrak Ez Ugaritzeko Ituna (ingelesez: Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapon, Non-Proliferation Treaty edo NPT) arma nuklearren erabilera eta horrek munduarentzat dakartzan arriskuak murrizteko helburua duen nazioarteko itun bat da. Hiru atal nagusi ditu: arma nuklearrak ez ugaritzea, armagabetze nuklearra eta energia nuklearren bakezko erabilera. 1968an idatzia eta 1970eko martxoaren 5ean indarrean sartu zen, berrogeita hiru herrialdek berretsita. Gaur egun, itun honen barnean 189 estatu burujabe daude. Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziak itun hau betearazteko ardura du.
Itun honek bi estatu mota sailkatzen ditu: arma nuklearren garapena, salerosketa eta jabetza izateko baimena dutenak eta ez dutenak. Lehen taldean bost estatu bakarrik daude, alegia, 1968an lehenbizikoz ituna sinatu zutenak (AEB, Erresuma Batua eta antzinako Sobietar Batasuna, gaur egun azken horren eskubidea Errusiak jaso du), eta 1992. urteaz geroztik, baita Frantzia eta Txina ere. Bost estatu hauek Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluko kide iraunkorra bakarrak ere badira. Estatu hauek beren pribilegioak 1967. urte aurretik jada bonba nuklearren jabeak izatearekin zilegiztatzen dute.

## Ikus gainera

* Saiakuntza Nuklearrak Partzialki Debekatzeko Ituna
* Armagabetzeari lotutako gaiei buruzko Nazio Batuen Bulegoa
* Ottawako Ituna

## Kanpo estekak

* Datuak: Q186444
* Multimedia: Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons / Q186444
# Arma arin

Arma arinen edo eramangarrien artean infanteriako arma txikiak daude, hala nola soldadu batek eraman ditzakeen suzko armak. Orokorrean, errebolberrak, pistolak, subfusilak, eskopetak, karabinak, Morroilo-fusilak, eraso fusilak, metrailadore arinak, xede orokorreko metrailadoreak, metrailadore ertainak eta esku-granadak dira. Hala ere, metrailadore astunak, mortero arinak, atzerakadarik gabeko kanoiak eta suziri jaurtitzaile batzuk ere izan ditzake.
Arma pisutsuagoak ere baditu, hala nola metrailadore astunak, granada-jaurtigailuak, tankeen aurkako eta airekoen aurkako arma eramangarriak, misil-jaurtigailuak, atzerakadarik gabeko kanoiak eta 100 mm-tik (3,9 hazbete) beherako kalibredun morteroak. Azken arma talde horrek, normalean, bi pertsona edo gehiagoko talde txiki bat behar du haiek eramateko eta maneiatzeko, lehergailuak jaurtitzeko edo biak. AEBetako armadan, arma txikien (small arms) terminoa 20mm baino gutxiagoko kalibreak dituzten gailuei dagokie. Estatu Batuetan erabilera zibilerako definiziorik ez badago ere, 12,7 mm-tik (0.50) gorako diametroa duten jaurtigaiak erabiltzen dituen suzko arma oro "gailu suntsitzailetzat" hartzen da (US 921 Kodearen 18. atala), 12,7 mm-ko kalibreko edo gutxiagoko edozein arma "arma arintzat" hartuko litzateke.
Oharra: araua ez zaie eskopetei, mosketoiei edo aurrekargako errifleei aplikatzen, horietako asko 12,7 mm-koak baino handiagoak baitira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2862124