OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Murder by Decree

Murder by Decree (euskaraz Hilketa Dekretuz), 1979ko Bob Clark britainiarrak zuzendutako misteriozko thriller film bat da. Sir Arthur Conan Doyle eskoziar idazlearen Sherlock Holmes eta Watson doktorearen pertsonaietan eta Jack Tripa-ateratzailea serieko hiltzailean oinarritua dago. Christopher Plummer, James Mason, David Hemmings eta Susan Clark aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1888, Londres. Whitechapel auzoan ezaugarri amankomuna duten hilketa sail bortitz eta odoltsuak jazotzen hasi dira: biktima guztiak kalezulo ilunetan eraildako emagalduak direla. Berehala, hiltzaileak Jack Tripa-ateratzailea ezizena jasoko du. Baker Streeten, Sherlock Holmes (Christopher Plummer) detektibea eta Watson doktoreak (James Mason) beren kaxara hirian izuikara hedatu duten hilketak ikertzeari ekingo diote. Scotland Yardeko poliziak halakorik egin ez dezatela nahiago izan arren, kasua argitzeko haiei laguntza eskatzea beste erremediorik ez du izango. Denbora igaro hala, hiltzailea goi mailako pertsonei erasotzen hasiko zaie, eta ondorioz masoiak eta britainiar errege familiaren kideak barne dauden konspirazio bat azaleratuko da.

## Aktoreak

* Christopher Plummer: Sherlock Holmes
* James Mason: Watson doktorea
* David Hemmings: Foxborough inspektorea
* Susan Clark: Mary Kelly
* Frank Finlay: Lestrade inspektorea
* Anthony Quayle: Sir Charles Warren
* Donald Sutherland: Robert Lees
* Geneviève Bujold: Annie Crook
* John Gielgud: Lord Salisbury, Lehen Ministroa

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q968292
# Murder, She Wrote

Murder, She Wrote (euskaraz "Hilketa, Idatzi Zuen") AEBetako telesaila da, 1984-1996 bitartean CBS katean aireratu zena. 264 atal izan zituen, eta Angela Lansbury zen aktore nagusia.
Euskal Herrian ETB2an aireratu izan da gaztelaniaz.

## Aktoreak

* Angela Lansbury (Jessica Beatrice Fletcher)
* Tom Bosley (Amos Tupper sheriffa)
* Ron Mask (Mort Metger sheriffa)
* William Windom (Seth Hazlitt doktorea)

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Atal guztiek antzeko egitura edo gertakizun katea dute: hilketa bat gertatzen da eta Jessica Beatrice Fletcher andreak argitzen ditu, alargun gelditu eta misterio, ikerketa eta hilketa eleberrigilea bilakatu den ingelesezko andereño ohia.
Jessica Cabot Cove udalerrian bizi da, Ingalaterra Berriko Maine estatuko kostaldeko udalerria. Atal ugari bertan jazo ohi dira, halere idazlea AEB nahiz munduko beste leku batzuetara ere joan ohi da, liburuak jendaurrean aurkeztu, hitzaldiak eman edota senideak eta lagunak bisitatzera, edonola doalarik ere, beti hilketa bat izan eta berak ikertu eta argitzen duelarik, hiltzailea zein izan den asmatuz.
1991n Jessica Fletcherrek Cabot Cove laga eta New York hirira bizitzera joatea erabakiko du, bertan ere misterioak argituz jarraituko duelarik.

## Kanpo estekak

* "Murder, She Wrote" telesailaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q833322
# Murder by Death

Murder by Death (euskaraz Erailketa Heriotzez), 1976ko Robert Moore) estatubatuarrak zuzendutako misteriozko komedia film bat da. Eileen Brennan, Truman Capote, James Coco, Peter Falk, Alec Guinness, Elsa Lanchester, David Niven, Peter Sellers, Maggie Smith, Nancy Walker eta Estelle Winwood aktoreek antzeztu zuten.
Filma asteburu pasa asmoz biltzen diren detektibe film eta eleberrien parodia bat da, esate baterako, Agatha Christieren Eta ez zen alerik ere geratu / Hamar Beltx (1939) eleberria.
1976ko Veneziako Zinemaldian aurkeztu zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lionel Twain (Truman Capote) aberats xelebreak bere jauretxera munduko bost detektibe garrantzitsuenak afaltzera gonbidatu ditu: Sidney Wang (Peter Sellers) txinatar inspektorea, Dick Charleston newyorkarra (David Niven), Jessica Marbles ingelesa (Elsa Lanchester), Milo Perrier belgikarra (James Coco), eta Sam Diamond estatubatuarra (Peter Falk) Tess Skeffington (Eileen Brennan) idazkaria lagun duela. Jauretxeko Jamesenyor Bensonyora (Alec Guinness) maiordomoak gonbidatuei harrera egin ondoren, Twainek afarian bileraren arrazoia azalduko die: gauerdian hilketa bat jazoko da, hura argitzen lortzen duenari milioi bat dolar saritan emango dizkio.

## Aktoreak

* Eileen Brennan: Tess Skeffington
* Truman Capote: Lionel Twain
* James Coco: Milo Perrier inspektorea
* Peter Falk: Sam Diamond
* Alec Guinness: Jamesenyor Bensonyora (Jamesieur Bensonmum)
* Elsa Lanchester: Jessica Marbles andereinoa
* David Niven: Dick Charleston
* Peter Sellers: Sidney Wang inspektorea
* Maggie Smith: Dora Charleston andereinoa
* Nancy Walker: Yetta
* Estelle Winwood: Withers andereinoa
* James Cromwell: Marcel Cassette
* Richard Narita: Willie Wang

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurbai (Ingelesez)
* Datuak: Q288098
# Murder by Numbers

Murder by Numbers 2002ko Barbet Schroeder frantziar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bi nerabek (Richard, institutuko mutikorik estimatuena, eta honen ikaskide Justin, gazte barnerakoi, azkar eta beti liburu artean sartuta dabilena) hilketa bat gauzatu eta krimenaren eszenatokia arrasto faltsuz beteko dute zigorrik gabe atera daitezkeela frogatzeko.

## Aktoreak

* Sandra Bullock: Det. Cassie Mayweather / Jessica Marie Hudson
* Ben Chaplin: Det. Sam Kennedy
* Ryan Gosling: Richard Haywood
* Michael Pitt: Justin Pendleton
* Agnes Bruckner: Lisa Mills
* Chris Penn: Ray Feathers
* R. D. Call: Capt. Rod Cody
* Tom Verica: A.D.A. Al Swanson

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q502182
# Murder by Phone

Murder by Phone (euskaraz Hilketa Telefono Bidez), 1982ko Michael Anderson britainiar-kanadar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko thriller film bat da. Richard Chamberlain, John Houseman, Sara Botsford, Robin Gammell eta Barry Morse aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Serieko hiltzaile batek hilketak telefono deien bidez burutzen ditu.

## Aktoreak

* Richard Chamberlain: Nat Bridger
* John Houseman: Stanley Markowitz
* Sara Botsford: Ridley Taylor
* Robin Gammell: Noah Clayton
* Gary Reineke: Meara tenientea
* Barry Morse: Fred Waites
* Alan Scarfe: John Websole
* James B. Douglas: Jack Gilsdorf
* Ken Pogue: Fil Thorner
* Neil Munro: Winters
* Tom Butler: Tamblyn detektibea
* Colin Fox: Leon Alderman doktorea
* Jefferson Mappin: Alex
* Luba Goy: Beth Freemantle
* Lenore Zann: Connie Lawson
* George R. Robertson: George Lord
* Angus MacInnes: Colin Bartell
* Neil Affleck: Telefono trazatzailea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q18923654
# Muriel Casals

Muriel Casals i Couturier (1945eko apirilaren 6a, Avignon, Proventza -2016ko otsailaren 14a, Bartzelona, Katalunia) kataluniar ekonomialari, unibertsitate irakasle eta politikari bat izan zen.
2010-2015 artean Òmnium Cultural erakundeko lehendakaria izan zen, eta 2015-2016 artean Kataluniako Parlamentuko legebiltzarkidea Junts pel Sí zerrenda bateratua ordezkatuz.
Kataluniako prozesu independentistaren bultzatzaile nagusienetako bat izan zen.

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa. Directe.cat (2010eko martxoaren 17a) (Katalanez)
* Datuak: Q13414872
* Multimedia: Muriel Casals i Couturier / Q13414872
# Muriel Spark

Muriel Spark (Edinburgo, Eskozia, 1918ko otsailaren 1a - 2006ko apirilaren 13a) ingelesezko idazlea izan zen.

## Bizitza

Italiako judu familia batekoa zen jatorriz, eta Erroman eman zuen bere bizitza ia osoa. Bere eleberriak bizitza modernoari buruzko iruzkin ironikoak eta satirikoak dira, katolizismoaren ikuspegitik eginak (1954. urtean katolizismora bihurtu zen); ongiaren eta gaizkiaren arazoa haren obra askotan agertzen den kezka da. Hegoafrikara bidaiatu zuen eta zenbait urte egin zituen Rhodesian. 1938an S. O. Sparkekin ezkondu zen, eta harengandik bereizi zenean, 1944an, Ingalaterra itzuli zen. Kanpo Arazoetako ministerioan lan egin zuen, nazismoaren aurkako propaganda sailean.
Lanik aipagarrienak: Kontsolatzaileak (1957); Memento Mori (1959); Pekham Ryeko balada (1960); Baliabide urriko andereñoak (1963); Mandelbaumeko atea (1965). Bere eleberri ospetsuena, baina, Jean Brodieren lehen urratsak (1961) da: Edinburgoko irakasle xelebre baten historia da, ikasle baten ikuspegitik begiratuta. Obra antzerkirako eta zinemarako moldatu zen, arrakasta handiz. Azkeneko lanak: Ibai ondoko berotegia (1973); Lurralde eskubideak (1979); Alfer hutsa (1981); Arazo bakarra (1984). Ipuin-bilduma bat ere argitaratu zuen, Muriel Sparken kontakizunak (1985), eta poesia- eta literatura-kritika zenbait.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q233956
* Multimedia: Muriel Spark / Q233956
# Muriel Box

Muriel Box, jaiotza-izenaz Violette Muriel Baker (Tolworth, Surrey, 1905eko irailaren 22a- Londres, 1991ko maiatzaren 18a) ingeles gidoigile eta zuzendaria izan zen.
1935ean Sydney Box idazlearekin ezkondu zen eta, bien artean, handik bost urtera, Verity Films produkzio-etxea sortuko zuten.

## Filmografia
### Gidoigilea

* Too Young to Love (1960)
* The Truth About Women (1957)
* The Passionate Stranger (1957)
* Street Corner (1953)
* The Happy Family (1952)
* Christopher Columbus (1949)
* Here Come the Huggetts (1948)
* The Blind Goddess (1948)
* Daybreak (1948)
* Good-Time Girl (1948)
* Easy Money (1948)
* Portrait from Life (1948)
* When the Bough Breaks (1947)
* Holiday Camp (1947)
* Dear Murderer (1947)
* The Brothers (1947)
* The Man Within (1947)
* A Girl in a Million (1946)
* The Years Between (1946)
* The Seventh Veil (1945)
* 29 Acacia Avenue (1945)
* Alibi Inn (1935)

### Zuzendaria

* Rattle of a Simple Man (1964)
* The Piper's Tune (1962)
* Too Young to Love (1960)
* Subway in the Sky (1959)
* This Other Eden (1959)
* The Truth About Women (1957)
* The Passionate Stranger (1957)
* Eyewitness (1956)
* Simon and Laura (1955)
* To Dorothy a Son (1954)
* The Beachcomber (1954)
* A Prince for Cynthia (1953)
* Street Corner (1953)
* The Happy Family (1952)
* The Lost People (1949)

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com
* Datuak: Q436384
# Muriedas–Bahia geltokia

Muriedas–Bahia Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, Camargo udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Palentzia — Santander

## Zerbitzuak

Santanderko Renfe Aldiriak
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
 C-1SantanderValdecilla • Nueva Montaña • Muriedas–Bahia • Maliaño • Boo • Guarnizo • Parbayon • Renedo • Vioño • Zurita • Sierrapando • Torrelavega • Viernoles • Caldas • Lombera • los Corrales de Buelna • Fraguas • Arenas de Iguña • Santa Cruz • Molledo • Barcena de Pie de Concha • Pujayo • Pesquera de Ebro • Lantueno • rio EbroReinosa :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5394291
* Multimedia: Muriedas Bahía train station / Q5394291
iea  Santanderko Renfe Aldiriak :
# Muriel Mussells Seyfert

Muriel E. Mussells Seyfert, edo Muriel Elizabeth Mussells (Danvers, AEB, 1909ko otsailaren 3a – Gainesville, AEB,1997ko azaroaren 9a) estatubatuar astronomoa izan zen, 1936an Harvard College-behatokian lanean ari zela Esne Bidean "nebulosa-eraztuna" (planeta-nebulosa) aurkitu zuelako ezaguna da.

## Biografia

Muriel 1909ko otsailaren 3an jaio zen Danvers, Massachusetts, George eta Stella Mussellsen alaba.
Murielen arreba Sylvia Mussell Lindsay ere Harvarden konputagailu gisa aritu zen lanean, eta lehen galaxia nanoa aurkitu zuen, eskultura-sistema. Sylvia Mussells Lindsay Eric Mervyn Lindsay astronomoarekin ezkondu zen. 1935eko maiatzaren 20an, Carl Keenan Seyfertekin ezkondu zen, eta haren omenez Seyfert galaxiak eta Seyfert seikotea izendatu zituen. Bi seme-alaba izan zituzten.

## Ekarpen zientifikoak

Mussells Seyς-ek giza ordenagailu gisa lan egin zuen Harvard College-ko Behatokian. Ezaguna da Esne Bidean nebulosa-eraztun berria aurkitu duelako.

## Artista

Nashvillera joan ondoren, Tennessee, senarrarekin, pinturan aritu zen Muriel, eta bere arte-estudioari eutsi zion behatokiaren egoitzan (handik aurrera Murielen Erretiroa deitu izan zitzaion). [4] Bere bi erretratu, bat Arthur Dyer behatokiko notarioetako bat eta bestea senarrarena, Carl Keenan Seyfert behatokiko lehen zuzendaria, Dyer behatokian daude, Seynaut teleskopiora daraman eskailera batean.
1952ko martxoaren 18an, Ryman auditorioan, Nashvilleko zentroan, gau bateko arte-ikuskizuna egin zen.

## Erreferentziak

* ↑ McFarland, John. (1 de febrero de 2004). «A modern vision: Eric Lindsay at Armagh» Oxford Journal 45 (1): 18–22. ISSN 1468-4004..
* ↑ academic.oup.com (Noiz kontsultatua: 2022-10-02).
* ↑ «Eric Mervyn Lindsay» Lindsay's International.
* ↑ Fuller, Wesley. «Muriel E. Mussells Seyfert (b. 1909)» SIA Collections (Smithsonian Institution Archives).
* ↑ (Ingelesez) «Muriel Mussells Seyfert – Jack of All Trades» Vanderbilt University (Noiz kontsultatua: 2022-10-02).
* 1 2 «Eric Mervyn Lindsay» web.archive.org 2016-03-04 (Noiz kontsultatua: 2022-10-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20675619
# Muriel Ruiz de Larramendi

Muriel Ruiz de Larramendi (Uharte, Nafarroa, 1999) nafar eskalatzailea da. Sub-18 txapelduna izan zen 2015. urtean eta Espainiako eskalada txapelduna kategoria absolutuan 2017. urtean.

## Biografia

10 urterekin, Lehen Hezkuntzako boskarren mailan zegoela, eskalada-muruan eskalatzen hasi zen Berriobeitiko Rokopolisean. Nagusiki eskalada-muruan trebatu zen, bere entrenatzaile Gorka Karapetorekin. Harkaitzetara egindako irteerekin, mailaz oso azkar igo zen, 8a+ -etik 8b+ -era, Etxauriko Trekken bidearekin.

## Kirol-ibilbidea

2015. urtean, Espainiako Kopako txapelduna izan zen sub-18an eta 2015ko urrian, 16 urte zituela, Espainiako txapelduna izan zen sub-18an.
2017ko maiatzean, eskaladako proban, Zaragozan egindako Espainiako Kopa irabazi zuen. Urte berean, ekainean, 18 urte zituela, Zaragozan, Espainiako kategoria absolutuan eskaladako txapelduna izan zen. Aste bat beranduago, 2017ko ekainaren 17an, Euskal Herriko Boulderreko txapelduna izan zen Iruñeko BiHatz zentroan.
2018. urtean, Espainiako Kopan hirugarren postua lortu zuen zailtasun kategoria absolutuan eta Espainiako sub-20an txapeldunorde izan zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Muriel Ruiz de Larramendi. 2020-04-11 (Noiz kontsultatua: 2020-11-08).
* Datuak: Q88533472
* Multimedia: Muriel Ruiz de Larramendi / Q88533472
# Muriel

Muriel Valladolideko udalerria da, Tierra de Medina eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 183 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valladolideko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Valladolideko udalerrei buruzko webgunea Valladolideko aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q2314319
* Multimedia: Muriel de Zapardiel / Q2314319
# Nao Eguchi

Nao Eguchi (japonieraz: 江口 直生, 1992ko martxoaren 22a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ehime FC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17157891
* Multimedia: Nao Eguchi / Q17157891
# Nao Shikata

Nao Shikata (japonieraz: 四方 菜穂, Shikata Nao, 1979ko Azaroaren 5a -) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2001 | 3 | 0 |
| 2002 | 0 | 0 |
| 2003 | 0 | 0 |
| 2004 | 1 | 0 |
| 2005 | 2 | 0 |
| 2006 | 2 | 0 |
| Guztira | 8 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* Datuak: Q11419910
# Nao Iwadate

Nao Iwadate (japonieraz: 岩舘 直, 1988ko abuztuaren 17a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock eta Urawa Reds.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11475580
# Naoaki Aoyama

Naoaki Aoyama (japonieraz: 青山 直晃, 1986ko uztailaren 18a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse eta Ventforet Kofu.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q641241
# Naoemon Shimizu

Naoemon Shimizu (japonieraz: 清水 直右衛門, Naoemon Shimizu, ? - 1945eko abuztuaren 6a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin: 1923an 2 aldiz jokatu zuen, gol 1 sartuz.
Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1923 | 2 | 1 |
| Guztira | 2 | 1 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* Datuak: Q1871266
# Naofumi Koike

Naofumi Koike (japonieraz: 小池 直文, 1969ko irailaren 21a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Marinos.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23823615
# Naohiko Minobe

Naohiko Minobe (japonieraz: 美濃部 直彦, Minobe Naohiko, 1965eko uztailaren 12a -) Japoniako futbolari ohia eta entrenatzailea da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka eta Kyoto Purple Sanga.
Entrenatzaile gisa Kyoto Sanga FC, Tokushima Vortis eta AC Nagano Parceiro taldeak zuzendu zituen.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q247525
* Multimedia: Naohiko Minobe / Q247525
# Naohiko Okada

Naohiko Okada (japonieraz: 岡田 直彦, 1978ko abenduaren 30a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Consadole Sapporo.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q6964529
# Naohiko Noro

Naohiko Noro (japonieraz: 野呂 直彦, 1975eko maiatzaren 1a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Urawa Reds.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23830982
# Nafarroako Filmoteka

Nafarroako Filmoteka Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen filmoteka bat da. Mendebaldea auzoko Antonio Pérez Goiena pasealekuaren 3. zenbakian dago, Nafarroako Liburutegiaren eraikin berdinean eta Pablo Sarasate Musika Kontserbatorioaren alboan.
Nafarroako Filmotekaren helburu nagusia da Nafarroarekin lotura duten filmak eta ikus-entzunezko obrak nahiz zinea eta ikus-entzunezkoa orokorrean eta nafarra bereziki aztertzeko interesgarriak diren bestelako elementuak berreskuratzea, artxibatzea, kontserbatzea, ikertzea eta hedatzea.
Funtsean daude partikularrek emandako filmak eta Nafarroako Gobernuak erosi, babestu edo lagundutako pelikulak. Azken urteetan besteak beste honako hauek eman edo utzi dute material zinematografikoa: Antonio José Ruiz, Adrián Martínez "Hamsi", Golem, Saide, el Cine Club Lux, Jesús Baztán, Enrique Soler, Javier Garreta, AlfonsoVerdoy, Mirentxu Purroy eta Miguel Urabayen. Gainera artxiboan honako hauek ere gordeta daude: SER kateak Iruñean daukan irrati-etxeko (Radio Pamplona) artxibo diskografikoa eta dagoeneko desagertu den Canal 4 Navarra tokiko telebista-kateko programazio-zintak.

## Kanpo estekak

* Nafarroako liburutegiaren webgunea (Gaztelaniaz) (Ingelesez)
* Datuak: Q20492460
# Nafarroako Fusilatu, Eraildako eta Desagertuen Senitartekoen Elkartea

Nafarroako Fusilatu, Eraildako eta Desagertuen Senitartekoen Elkartea 2002ko azaroan frankismoak sortutako biktimen oroimen historikoa berreskuratzeko helburua duen elkartea da.
Egindako lanari esker 2003ko martxoaren 10ean Nafarroako Parlamentuak 1936ko estatu-kolpearen ondorioz fusilatutako nafarren aldarrikapen eta ordaintzearen aldeko adierazpena egin zuen. Era berean, 2007ko irailaren 21ean Iruñeko Udalak, Nafarroa Bairen bitartez egindako proposamenaren ondorioz, fusilatuak omentzea adostu zuen.
Presidentea Mirentxu Agirre, 1936an fusilatutako Fortunato Agirre Lizarrako alkate jeltzalearen alaba, da.

## Erreferentziak

* ↑ Nafarroako fusilatu, eraildako eta desagertuen senitartekoen elkartea. Quiénes somos. .
* ↑ Elizondo, Edurne. (2003-09-14). «Memoria historikoa berreskuratzeko lanaren mamitzea da ekimen hau» Berria.
* ↑ Nafarroako Parlamentua. Adierazpena. .
* ↑ «Esperanza sin olvido. "El espíritu de los fusilados desaparecidos está aquí"» Diario de Noticias 2008-5-9.

## Kanpo estekak

* Elkartearen webgune ofiziala
* Datuak: Q8207056
# Nafarroako Ezkurran

Nafarroako Ezkurran Gotzon Garate idazle gipuzkoarrak idatzitako ipuin liburua da, 1981ean argitaratua "Gero" etxearekin. 2002. urtean argitaletxe berak, liburuaren edizio berria kaleratu zuen.
Malerreka eskualdeko Ezkurra herrian girotuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ "Nafarroako Ezkurran" berrargitaratu du Gero-Mensajerok albistea Argia astekariaren webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12264652
# Nafarroako Foru Erkidegoaren Eguna

    Artikulu hau Nafarroako Foru Erkidegoaren jaiegun ofizialari buruzkoa da; Nafarroa osoaren jaia gaitzat duena beste hau da: «Nafarroaren Eguna (Baigorri)»
Nafarroako Foru Erkidegoaren Eguna edo (ofizialki) Nafarroaren Eguna Nafarroako Foru Erkidegoko jaieguna da. 1984tik aurrera urtero abenduaren 3ean ospatzen dituzte Frantzisko Xabierkoaren heriotzaren urteurrenean. Egun hori Euskararen Nazioarteko Eguna ere bada.
Nafarroako Parlamentuak 18/1985 Foru Legearen bitartez ofizial bilakatu zuen aintzinetik ospatzen zen jaieguna. Jada 1622an Nafarroako Erresumako Aldundiak Frantzisko Xabierkoa Nafarroako zaindari izendatu zuen, 1624an Nafarroako Gorteek berretsia. 1984tik aurrera Nafarroako Urrezko Domina egun horretan ematen dute.

## Erreferentziak

* ↑ «2009ko Nafarroaren Eguna », Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuaren webgunea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q86347
# Nafarroako Foru Orokorra

Nafarroako Foru Orokorra edo Foru Zaharra 1237an idatzitako kodea izan zen. Nafarroako infantzoiek Tibalt I.a Nafarroako errege bihurtu zenean eskatuta, Nafarroako Erresuman erregearen atribuzioak murriztu, mendekoen eskubide politikoak babestu eta bizitza pribatuan gizabanakoen eskubideak finkatu zituen kodea idatzi zuten.

## Idazkera

Nafar-aragoieraz idatzia, bere estiloa dela eta ez da irakurtzeko erraza ezta ulertzeko ere. Bere historian ez zen inoiz ofizialki euskaratua izan ezta frantsesera itzulia ere.

## Agiriaren edukia

1215eko Magna Carta ingelesarekin lotura zuena ematen du, agian biek noble eta erregearen arteko borroketatik jaioak zirelako. Hala ere, testu nafarra erregearentzat murriztaileagoa da, nafarren ohiko eskubide publiko eta pribatuak sistematikoki adieraziz. Behe Erdi Aroko testua izateko oinarri demokratiko ohiturazkoa du, nobleteriaren kalterako, tartean infantzoi idazleak. Foru honi esker nobleteriak pribilegioak Gortean zituen; herri eta ibarrek, berriz, eskubide unibertsalak zituzten.
I. Liburuaren I. Tituluak erregea, erakundea sortu zenetik, herriak aldarrikatua zelako zela erregea adierazi zuen. Hori zela eta, erregeak, aldarrikatua izan baino lehen, foruak zin egin behar zituen. Gainera, erregea nafarra ez bazen, ezin zituen bost funtzionario atzerritar baino gehiago izendatu. Erregeak ezin zuen Gorte egin, ezta guda, bakea edo tregoa ere Ahaide Nagusien kontseilurik gabe.
Nafarroan foruak zuen eragina zela eta, zuzenbide erromatarrak ez zuen beste lekutan adinako eragina. Foru Zaharrak jatorriz lotura estua zuen Tutera eta Jakako foruekin. Soldadutzari buruz, nafar guztiek Ebroraino borrokatu behar zuten eta muga horretatik at, hirugarren egunetik aurrera soldata jaso behar zuten.

## Hobekuntzak

Foru Zaharra bitan izan zen berridatzia: 1330ean Joana II.ak eta 1418an Karlos III.ak egin zituzten aldaketak. Aldatze biek "Hobekuntza" (gaztelaniaz: Amejoramiento) zuten izena.
Nafarroako Erresumarekin batera, Forua ere desagertu egin zen:
* Zuzenbide publikoan erakundeak pixkanaka pixkanaka funtzioak galtzen zihoazen, egun Nafarroako Foru Eraentza Birrezarri eta Hobetzeari buruzko Lege Organikoa izan arte
* Zuzenbide pribatuarekin lotura zuten tituluak indarrean egon ziren (Aro modernoan erabilerarik ez bazuten ere) 1973an Nafarroako Foru Berria agertu arte.

## Erreferentziak

* ↑ Miguel Angel Vásquez: "El Derecho del Reino de Navarra". Pandectas. Revista de Derecho Virtual
* ↑ Jesús de Galíndez: "Valor de los Fueros vascos considerados según las circunstancias históricas que les dieron origen".
* ↑ www.navarra.es: Erresuma - Sorrera eta bilakaera

## Ikus, gainera

* Arbroatheko Aldarrikapena
* Tibalt I.a Nafarroakoa
* Magna Carta

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1215955
* Multimedia: Fuero General de Navarra / Q1215955