OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Peroxido organiko

Kimika organikoan, peroxido organiko peroxido talde funtzionala (R–O–O–R' ) duten konposatuei esaten zaie. R'-a hidrogenoa bada, konposatuei hidroperoxido esaten zaie.
Peroxidoen O–O lotura erraz hausten da, eta RO· formako erradikal askeak sortzen dira (puntuak parekatu gabeko elektroi bat adierazten du). Beraz, peroxido organikoak oso erabilgarriak dira hasarazle gisa erradikal-polimerizazioetan, erretxina akrilikoak sintetizatzeko etsenplurako. Peroxido organikoak, bere kide ez-organikoak bezala, agente zuritzaile indartsuak dira maiz.

## Sintesia

Dialkil peroxidoak, adibidez dikumil peroxidoa, sintetizatzeko alkenoak hidrogeno peroxidoz tratatzen dira edo hidroperoxidoen alkilazioa eragiten da.
Diazil peroxidoak azido-kloruroak edo anhidrido azidoak hidrogeno peroxidoz tratatuz prestatzen dira.
${\ce {H2O2 + 2 RCOCl -> (RCO2)2 + 2 HCl}}$
${\ce {H2O2 + (RCO)2O -> (RCO2)2 + H2O}}$

## Segurtasuna

Peroxido organikoak oxidatzaile sendoak dira eta erraz erreakzionatzen dute larruazalarekin, kotoiarekin eta egur-pastarekin. Peroxidoak hotzean eta ontzi opakoetan biltegiratzen dira beroak eta argiak beren berezko erreakzioak azeleratzen baitituzte.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Uhl, Agnes; Bitzer, Mario; Wolf, Hanno; Hermann, Dominik; Gutewort, Sven; Völkl, Matthias; Nagl, Iris. (2018-02-01). «Peroxy Compounds, Organic» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA): 1–45. doi:10.1002/14356007.a19_199.pub2. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2023-04-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q253817
* Multimedia: Organic peroxides / Q253817
# Perosa Canavese

Perosa Canavese Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 511 biztanle ditu, 4,71 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Perosa Canavesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Romano Canavese San Martino Canavese Scarmagno Pavone Canavese

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9552
* Multimedia: Perosa Canavese / Q9552
# Perosillo

Perosillo Segoviako udalerria da, Tierra de Pinares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 25 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herriaren satelite bidezko irudia.
* Datuak: Q428509
* Multimedia: Perosillo / Q428509
# Perote (udalerria)

Perote Mexikoko udalerri bat da. Veracruz de Ignacio de la Llave estatuan kokatua dago. 2010ean 68.982 biztanle zituen 614,66 km²ko azaleran. Herriburua [[Perote (Perote)|Perote]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6072815
* Multimedia: Perote Municipality / Q6072815
# Peroxidasa

Peroxidasak bizitzaren zuhaitz filogenetiko osoan oso zabalduta dauden entzimak dira. Oxido-erreduktoreen kategoriakoak dira eta Biokimikako eta Biologia Molekularreko Nazioarteko Batasuneko Nomenklatura Batzordearen arabera EC 1.11 zenbakiekin sailkatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Peroxidasa. 2021-01-17 (Noiz kontsultatua: 2023-03-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q419305
# Patxiku Uranga

Patxiku Uranga (Biarritz, 1969ko irailaren 24a -) Ipar Euskal Herriko idazle eta animatzaile kulturala da.

## Biografia

Hendaian jatorria duen familia batekoa, 1969an Biarritzen jaio zen eta Donibane Garazin bizi da. Ihintza eta Iban izeneko bi haurren aita da.
Ikasketei dagokienez, Lehen maila Hendaiako Les Joncaux eskolan, Bigarrena herri bereko Irandatz kolejioan eta Hirugarrena Baionako Lauga lizeoan egin zituen, unibertsitatean Arteko lizentzia atera baino lehen.

### Kultura suspertzailea

1995ean "Kukuxka" euskal kulturan espezializatuta dagoen liburu eta disko denda zabaldu zuen Donibane Garaziko Zitadelako karrikako 3. zenbakian.
1999an Kultulan izeneko lantegia sortu zuen. Horren bitartez zenbait artistak diskoak ekoitzi dituzte: Arbaila lana (Maddi Oihenart, Mixel Etxekopar, Mixel Arotze eta Pierre Visslerrena), Bordaxar, Elaudi, Emazteak kantuz, Ikus, Mugitu taldea, Pantxika Solorzano (Kukuxka), Patxi Saiz, Unama, Xalbador & Ihidoiren Amentsaren miraila.
Zinema munduan ere ekoizle aritu da:
* Lokarri filma.
* Zenbait dokumental:
** Euskal Herria Zuzenean L'esprit du festival (2004, Nicole Alix).
** Maurice Ravel Zazpiak Bat.
** Biharko Sao Tome Euskal Herria
** Bat bi Euskal musika.

## Idazlanak

Liburu bakarra argitaratua du, frantsesez:
* Trois fuites (Cairn, Paue, 2005). ISBN 2-35068-023-1. ETAko kide baten atxiloketan oinarritua.
Gaur egun euskal nortasunari buruzko liburu baten proiektuan lanean ari da. Horrez gain Euskal Herriko Kazetan Chroniques littéraires literatura kronikak idatzi ditu, gehienbat Euskal Herriarekiko atxikimendua erakusten dutenak eta astero liburu zein diskoen kritikak egiten ditu Irulegiko irratian.

## Erreferentziak

* ↑ Kalapita blogean "Musikarien lagunak" atala.
* ↑ Iturria: Trois fuites liburuan agertzen diren datu biografikoak.

## Kanpo loturak

* (Frantsesez) Balade en Pays Basque blogean "Kukuxka" liburudendaren erreferentzia.
* (Frantsesez) Elkarrizketa Urangari Ekaitza aldizkarian.
* Datuak: Q12265618
# Patxitrapero

Patxi Iraeta Zubeldia edo Patxitrapero (Zumarraga, Gipuzkoa, 1967-) euskal blogaria da. Sei blog ezberdinen kudeaketa egin du, eta ekoizpena handia da.

## Blogak

* "Ondo pasatzeko jaio ginen": Bere blogik aktiboena da, bai eta irakurriena ere. Umorea lantzen du, batik bat. Garai batzuetan egunero artikulu bana idaztera iritsi izan da. 2004ko azaroan abiatu zuen.
* "Begietatik": Argazki komentatuekin egindakoa.
* "Harrapatu": Umeentzako jolas eta ipuinez osatutakoa.
* "Ikixi": Euskalkiak eta kale-hizkera lantzeko egindakoa.
* "Sexu-jario": Sexuari buruzkoa.
* "Zumarra.net": Zumarragari buruzkoa.

## Ikus, gainera

* Euskal blogosfera

## Kanpo loturak

* "Ondo pasatzeko jaio ginen"
* "Begietatik"
* "Harrapatu"
* "Ikixi"
* "Sexu-jario"
* "Zumarra.net"
* "Berria"n egindako elkarrizketa
* Datuak: Q12265619
# Patxi Villanueva

Francisco "Patxi" Villanueva Medina (Martzilla, 1965eko uztailaren 27a) nafar futbolaria ohia da, atezain moduan aritzen zena.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea |
| Real Club Celta de Vigo | 1985-97 |
| Levante Unión Deportiva | 1997-98 |
| Gondomar Club de Fútbol | 1998-2000 |
| Peña Sport Futbol Kluba | 2000-01 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8962576
# Patxi Villamor

Patxi Villamor Fernández (Gasteiz, 1955) arabar kantautorea da. 1977an argitaratu zuen Nora goaz diskoagatik ezaguna da.

## Diskografia
### Diskoak

* Nora goaz (1977)
* Esperantza (2000)
* Datuak: Q62567011
# Patxi Xabier Lezama Perier

Patxi Xabier Lezama Perier (Zalla, Bizkaia, 1967ko ekainaren 20a) eskultorea da. Euskal mitologia du gai nagusi.

## Sariak

* Brontzezko Nazioarteko Domina Valle de los Sueños (Ametsen Harana) IV. Bienalean, Puebla de la Sierra (Madrilgo Erkidegoan), 2012.

## Idazkiak

* Mitología Vasca / Euskal Mitologia / Basque Mythology. Egilea argitaratzaile.

## Erreferentziak

* ↑ Deia: «Lezama dona 'Zaldi' al Museo de las Encartaciones», 2021-05-23.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53537920
# Peru (Maine)

Peru Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oxford konderrian dago, Maine estatuan. 1.488 biztanle ditu, 47,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Oxford konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3449281
* Multimedia: Peru, Maine / Q3449281
# Peru (Vermont)

Peru Vermont estatubatuar estatuko Bennington konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 375 biztanle zituen eta 3,87 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1939667
* Multimedia: Peru, Vermont / Q1939667
# Peru (Wisconsin)

Peru Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dunn konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 233 biztanle ditu, 19,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Dunn konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1887985
# Peru (Kansas)

Peru Kansasko hiri bat da. Chautauqua konderrian kokatua dago. 2010ean 139 biztanle zituen, 0,82 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Chautauqua konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q941045
* Multimedia: Peru, Kansas / Q941045
# Peru (Massachusetts)

Peru Ingalaterra Berriko herri bat da, Massachusettseko Berkshire konderrian, Ameriketako Estatu Batuak. 814 biztanle zituen 2020ko zentsuaren arabera.

## Erreferentziak

* ↑ «Explore Census Data» data.census.gov (Noiz kontsultatua: 2024-05-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q614143
* Multimedia: Peru, Massachusetts / Q614143
# Peru (New York)

Peru Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Clinton konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 6.772 biztanle ditu, 92,38 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Clinton konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170254
* Multimedia: Peru, New York / Q170254
# Peru-Txileko itsas hobia

Peru-Txileko itsas hobia, Nazcako itsas hobia edo Atakamako itsas hobia Peruko eta Txileko itsasbazter osoan dagoen itsas hobi bat da, Nazcako plakaren ozeano litosfera eta Hego Amerikako plakaren litosfera kontinentalaren arteko elkarketa marraztuz. 8.065 metroko sakonera du.
Mendebaldetik ekialderako luzetarako mozketa bat eginez gero, lehenik, ozeano magal bat ikus daiteke, ondoren, bere erdialdetik itsas hobiaren ardatza igarotzen den gehienezko sakonerako ordoki txiki bat, eta, azkenik, lehena baino pixka bat okertuago dagoen magal kontinental bat ikus daitezke. Sakonera aldaketak, itsas hobia betetzen duten sedimentu kopuruarekin eta Nazcako dortsala bezala ezagutzen den zabaletaranzko egitura baten presentziarekin lotuak daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q118873
# Peru (Illinois)

Peru Illinoiseko hiri bat da. LaSalle konderrian kokatua dago. 2010ean 10.295 biztanle zituen, 23,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* LaSalle konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q576648
* Multimedia: Peru, Illinois / Q576648
# Peru (Indiana)

Peru Indianako hiri bat da. Miami konderrian kokatua dago. 2010ean 11.417 biztanle zituen, 13,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Miami konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q386657
* Multimedia: Peru, Indiana / Q386657
# Peru (Nebraska)

Peru Nebraskako hiri bat da. Nemaha konderrian kokatua dago. 2010ean 865 biztanle zituen, 1,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Nemaha konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q965135
* Multimedia: Peru, Nebraska / Q965135
# Pirazinamida

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Pirazinamida sendagai antituberkulosoa da. Tuberkulosiaren tratamenduan lehen lerroko farmakoa da, batez ere bakteriostatiko baina bakterizida ere badena. Beste sendagaiekin- isoniazida, errifanpizina, etambutol eta besteekin- batera ematen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Etorkin Helduaren Osasun Laguntzarako Gomendioak. Eusko Jaurlaritza / Osasun Saila 2008ko Urtarrila, 23 or..
* ↑ ((World Health Organization)). (2009). Stuart MC, Kouimtzi M, Hill SR ed. WHO Model Formulary. World Health Organization, 136, 140, 594, 608 or. ISBN 978-9241547659..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q417571
* Multimedia: Pyrazinamide / Q417571
# Piratini

Piratini Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 17.502 biztanle ditu 3.539,688 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1638441
* Multimedia: Piratini / Q1638441
# Piratininga

Piratininga Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 15.107 biztanle ditu 402,409 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1648432
* Multimedia: Piratininga (São Paulo) / Q1648432
# Piratula

Piratula Araneomorphae armiarmen generoren Lycosidae familiakoa da. Holartiko aldean aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda

The World Spider Katalogo 12.5-aren arabera:
* Piratula borea (Tanaka, 1974)
* Piratula canadensis (Dondale & Redner, 1981)
* Piratula cantralli (Wallace & Exline, 1978)
* Piratula clercki (Bösenberg & Strand, 1906)
* Piratula denticulata (Liu, 1987)
* Piratula gigantea (Gertsch, 1934)
* Piratula hiroshii (Tanaka, 1986)
* Piratula hokkaidensis (Tanaka, 2003)
* Piratula hurkai (Buchar, 1966)
* Piratula hygrophila (Thorell, 1872)
* Piratula insularis (Emerton, 1885)
* Piratula iriomotensis (Tanaka, 1989)
* Piratula knorri (Scopoli, 1763)
* Piratula latitans (Blackwall, 1841)
* Piratula logunovi Omelko, Marusik & Koponen, 2011
* Piratula longjiangensis (Yan, Yin, Peng, Bao & Kim, 1997)
* Piratula meridionalis (Tanaka, 1974)
* Piratula minuta (Emerton, 1885)
* Piratula montigena (Liu, 1987)
* Piratula piratoides (Bösenberg & Strand, 1906)
* Piratula procurva (Bösenberg & Strand, 1906)
* Piratula serrulata (Song & Wang, 1984)
* Piratula tanakai (Brignoli, 1983)
* Piratula tenuisetacea (Chai, 1987)
* Piratula yaginumai (Tanaka, 1974)
* Piratula yesoensis (Tanaka, 1985)

## Erreferentziak

* ↑ Platnick, 2012: The world spider catalog (American Museum of Natural History).

## Bibliografia

* Roewer, 1960: Araneae Lycosaeformia II (Lycosidae). Exploration du Parc National de l'Upemba Mission G.F. de Witte, 55.liburuki, 519-1040 or.

## Kanpo estekak

* ION webgunean.
* Nomenclator Zoologicus
* Datuak: Q2058916
* Espezieak: Piratula
# Pirazina

Pirazina lau karbono-atomoz eta bi nitrogeno-atomoz osatutako eraztuna duten konposatu heteroziklikoen izen generikoa. Kristal-egitura dute, eta piridinaren usaina. Sintesi organikoan eta koloratzaileak egiteko erabiltzen dira; biologian eta industrian garrantzi handikoak diren konposatu poliziklikoak eratzen dituzte. Pirazina izenekoa da sail honetako konposatu nagusia, C$_4$H$_4$N$_2$ formula duena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q424284
* Multimedia: Pyrazine / Q424284
# Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides

Pirates of the Caribbean On Stranger Tides 2011ko Rob Marshall estatubatuar zinema zuzendariaren piratei buruzko abentura filma bat da. Pirates of the Caribbean sailaren laugarren filma izan zen. Bertan, Johnny Depp, Penélope Cruz eta Ian McShane aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Jack Sparrow kapitaina eta Angelica Gaztetasunaren Iturriaren bila arituko dira, Blackbeard pirata arerio nagusia izanda. Hector Barbossa orain Jurgi II.a Erresuma Batukoaren aldeko kortsarioa da.

## Aktoreak

* Johnny Depp: Jack Sparrow
* Penélope Cruz: Angelica
* Geoffrey Rush: Hector Barbossa
* Ian McShane: Blackbeard
* Kevin McNally: Joshamee Gibbs
* Sam Claflin: Philip Swift
* Àstrid Bergès-Frisbey: Syrena
* Stephen Graham: Scrum
* Greg Ellis: Theodore Groves
* Damian O'Hare: Gillette tenientea
* Óscar Jaenada: espainiarra
* Richard Griffiths: Jurgi II.a Erresuma Batukoa
* Keith Richards: Teague kapitaina
* Gemma Ward: Tamara
* Judi Dench: andrea
* Ian Mercer: Quartermaster
* Robbie Kay: eskifaiako mutil
* Derek Mears: Master-at-Arms
* DeObia Oparei: itsaslaria
* Danny Le Boyer: Yeoman
* Sebastian Armesto: Fernando VI.a Espainiakoa
* Anton Lesser: John Carteret
* Roger Allam: Henry Pelham Lehen Ministroa
* Paul Bazely: Salaman

## Kanpo estekak

* Filmaren IMDBko fitxa irakurgarria (Ingelesez)
* Filmaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q183555
* Multimedia: Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides / Q183555
# Pirayú

Pirayú Paraguaiko udalerri bat da, Paraguaríko departamenduan kokatua. 143 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 17727 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos. (2015). (pdf) Paraguay. Proyección de la Población por Sexo y Edad, según Distrito, 2000-2025. jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2015eko urriaren 16a) (Noiz kontsultatua: 2018ko irailaren 30a).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1750484
* Multimedia: Pirayú / Q1750484
# Pirazol

Pirazola C$_3$H4N$_2$ formula duen bost begiko heterozikloa da non bi nitrogeno-atomoak elkarren ondoan dauden. Halaber, eraztunaren deribatu ordezkatuen familiari esaten zaie pirazol.
Base ahula da.
Botika askok pirazol-eraztuna dute egituran hala nola zelecoxib antiflamatorioak edo estranozolol esteroide anabolizanteak. Herbiziden egituretan ere ageri dira pirazol-eraztunak.

## Sintesia

Pirazolak aldehido α,ß-asegabea hidrazinarekin tratatuz sintetizatze dira.

## Erreferentziak

* ↑ Eicher, Theophil. (2003). The chemistry of heterocycles : structure, reactions, syntheses, and applications. (2nd, completely rev., and enl. ed. argitaraldia) Wiley-VCH ISBN 3-527-30720-6. PMC 52784213. (Noiz kontsultatua: 2022-11-20).
* ↑ (Ingelesez) Schmidt, Andreas; Dreger, Andrij. «Recent Advances in the Chemistry of Pyrazoles. Properties, Biological Activities, and Syntheses» Current Organic Chemistry 15 (9): 1423–1463. (Noiz kontsultatua: 2022-11-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q408908
* Multimedia: Pyrazole / Q408908
# Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl

Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl (euskaraz Karibeko Piratak: Perla Beltzaren Maradikazioa) 2003ko piratei buruzko abentura filma da, Gore Verbinski estatubatuar zinemagileak zuzendutakoa. Disneyland jolas-parke tematikoetako izen berdineko Pirates of the Caribbean ("Karibeko Piratak") jolas-makina mekanikoan oinarriturik dago. Johnny Depp, Geoffrey Rush, Orlando Bloom, Keira Knightley, Jack Davenport eta Jonathan Pryce izan ziren aktore nagusiak.
Orain arte filma honek hiru jarraipen izan ditu: Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest (2006), Pirates of the Caribbean: At World's End (2007) eta Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides (2011).
Oscar Sariak, Urrezko Globo Sariak eta BAFTA sarietarako hainbat izendapen jaso zituen.

## Argumentua

XVIII. mendea, Karibe itsasoa. Jack Sparrow (Johnny Depp) kapitain pirata abenturazaleak karibe itsasoko uretan handik harata itsaslapurretan ibili ohi da, baina bere balentriak eta ibilbideak bapatean amaituko dira, haren etsai porrokatua den Barbossa kapitain pirata zitalak (Geoffrey Rush) Sparrowren Perla Beltza itsasontzia lapurtu, eta harekin Port Royal hiriko portua erasotu eta Gobernadorearen (Jonathan Pryce) alaba den Elizabeth Swann (Keira Knightley) bahitzen duelarik. Will Turner (Orlando Bloom), Elizabethen haurtzaroko laguna, Jacki elkartu eta Elizabeth askatzen eta Perla Beltza ontzia berreskuratzen saiatuko dira. Baina Barbossa eta bere eskifaia betirako bizi eta gauero bizidun eskeleto bilakatzen dituen madarikazio baten biktima izango dira. Madarikazio hau aztekar pieza bat itzularazi eta odolezko zorra kitatuz bakarrik hautsi liteke. Elizabeth ederraren erreskatea nahiz hilezkorrak direnen aurkako borroka lan zaila izanen da.

## Aktoreak

* Johnny Depp: Jack Sparrow
* Geoffrey Rush: Barbossa kapitaina
* Orlando Bloom: Will Turner
* Keira Knightley: Elizabeth Swann
* Jack Davenport: Norrington
* Jonathan Pryce: Weatherby Swann gobernadorea
* Lee Arenberg: Pintel
* Mackenzie Crook: Ragetti
* Damian O'Hare: Tinent Gillette
* Giles New: Murtogg
* Angus Barnett: Mullroy
* Zoë Saldaña: Anamaria

## Kanpo estekak

* Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl filmaren IMDBko fitxa irakugria (Ingelesez)
* Filmaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q46717
* Multimedia: Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl / Q46717
# Piratuba

Piratuba Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 5.769 biztanle ditu 145,976 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q952174
* Multimedia: Piratuba / Q952174
# Petrolio plataforma

Petrolio dorrea edo petrolio plataforma, pertsonak eta makinak biltzen dituen egitura handi bat da, ozeanoan petrolio-hobiak edo gasa zulatu, atera, prozesatu eta kostara ontzi edo tutuen bidez eramateko erabiltzen direnak. Kasuaren arabera, plataforma ozeanoko lurrera finkatua egon daiteke, uharte artifizial bat izan dezake ala igerian egon daiteke.

## Ikus, gainera

* Deepwater Horizon
* Petrolio-isuri
* Petrolio-ontzi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q689880
* Multimedia: Oil platforms / Q689880
# Petrolio findegi

Petrolio findegia petrolioa fintzen duen plataforma industrial bat da. Prozesu egokien bitartez, petrolioaren eratorri desberdinak lortzen dira (gasolioa, kerosenoa, etab.). Produktu horiek lortzeko, zatikatutako destilazioa deituriko metodoa erabiltzen da.

## Gordina

Petrolioa konposatu kimiko oso konplexua da, egoera solidoan, likidoan eta gaseosoan aurkitzen da. Konposizio ugari daude eta gordinaren jatorriaren araberakoa dira. Orokorrean, nahiz eta nagusiki hidrokarburoz osatuta egon, nitrogenozko, sufrezko, oxigenozko eta metalezko beste proportzio txiki batzuk izan ditzake.
Itsas organismoek petrolioaren sorkuntza eragin dute. Duela milioika urte, itsasoetan bizi ziren animalien gorpuzkiak, hare, lupetz eta sedimentuekin nahastu ziren. Materia organiko depositu hauek lehenengo haitz bihurtzen dira eta gero petrolio gordin.
Petrolioa, forma naturalean, arroka sedimentarioetan aurkitzen da. Ez daude petroliozko lakurik, haitz porotsuetan dauden aleetan ezkutaturik dago. Beraz, petrolio gordina egoera likidoan aurki daiteke.

## Destilazioa

Destilazioa, osagaien irakite puntuaren arabera, petrolio gordina banatuko duen prozesua da. Likido sendo bat berotzen denean, osagai lurrunkorrenak bizkorrago galtzen dira, gordinaren hasierako balioa galtzen dute. Horregatik lurrun hau biltzen da, berriro hozteko eta likido egoera berreskuratzeko, lortutako osagaien purutasuna handitzen da.
Gas likidotuak destilaziotik jasotzen diren lehenengo osagaiak dira, butanoa eta propanoa, hain zuzen ere. Geroago naftak lortuko dira, produktu kimiko ugarien lehengaia izango da, baita gasolinaren oinarria ere. Ondoren, kerosenoa lortuko da, altitude altuetan dauden motorretarako balio du, bere irakite puntu baxuaren ondorioz.
Gasolioa lortuz gero, kotxegintzan eta etxeko berogailuetan erabiltzen diren erregaiak eskuratuko dira. Fuel-olioak, petrolioaren parterik pisutsuenean dauka bere jatorria. Bere helburua galdara- edo energia-instalazio baten erregaia izatea da.
Azkenik, parterik pisutsuena, dorrearen hondoan geratzen diren soberakinak dira, errepideak egiteko erabiliko direnak. Produktu hauek guztiak ez dira soilik destilazio batetik ateratzen, beste tratamendu batzuk ere erabiltzen dira, adibidez, sufrearen eliminazioa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12353044
* Multimedia: Oil refineries / Q12353044
# Petrolioaren eratorri

Petrolioaren eratorria petrolioa erabiliaz findegietan lortzen den produktua da. Petrokimikoak ez bezala, konposatu-kimiko ondo definitutako talde bat dena, petrolioaren eratorriak nahasketa kimikoak izan ohi dira. Petrolio gehienak eratorritako produktutan eraldatzen da, tartean erregai mota ezberdinak.
Petrolio gordinaren konposaketaren arabera, eta merkatuaren eskariari men egiten, findegietan petrolioaren eratorri ezberdinak sor daitezke. Petrolioaren eratorri gehienak "energiaren garraiatzaileak" dira, hau da, fuel olio eta gasolina mota ezberdinak. Fuel oil hauek nahastu daitezke gasolioa, kerosenoa, diesela edo bestelako olio batzuk emateko. Asfaltoa, bikea, parafina edo lubrikatzaileak ere sor daitezke. Findegietan sortzen diren beste produktu batzuekin plastikoak eta material erabilgarriak sor daitezke. Petrolioak sufrea izan ohi duenez, sulfuroa duten produktuak ere egiten dira. Karbonoa, koke gisa, eta hidrogeno likidoa ere sortu daitezke petroliotik.

## Petrolio iraztegietan lortzen diren materialak

| Petrokimikoak (Plastikoa) Asfaltoa Diesela Fuel-olioak Gasolina | Kerosenoa Petrolio gas likidotua (PGL) Lubrifikatzaileak Parafina Galipota |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Irion, Walther W.; Neuwirth, Otto S.. (2000-06-15). Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA ed. «Oil Refining» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA) doi:10.1002/14356007.a18_051. ISBN 9783527306732. (Noiz kontsultatua: 2019-05-30).

## Ikus, gainera

* Petrolio-isuri
* Petrolio-fintze

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1059843