OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arantza Garbaio Ruiz

Arantza Garbaio Ruiz (Otxarkoaga, Bilbo) Euskal Preso Politikoen Kolektiboaren kidea da.
Manuel Fraga hiltzen saiatu izana egotzita 45 urteko kartzela zigorra ezarri zion 1998an Espainiako Auzitegi Nazionalak. Kartzela-zigorra 30 urtetik hogeira jaitsi zion gero Espainiako Auzitegi Gorenak 2013an. Kartzelan, Euskal Preso Politikoen Kolektiboaren zuzendaritzan parte hartu zuen. 2013ko uztailan libre utzi zuten, Algecirasko kartzelan. Geroago EPPKko bitartekari moduan ere parte hartu du.
1999an, oraindik kartzelan zegoela, Bilboko Aste Nagusiko Txupinera izateko aukeratu zuen Pa...Ya konpartsak. Txupinera egon behar zen ekitaldi guztietan kartoizko irudi bat egon zen bere ordez Marijaiarekin eta jaietako pregoilariarekin.

## Erreferentziak

* 1 2 «Aurrera egiteko oinarri bila» Berria 2013-07-02 (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) Gorospe, Pedro. (2014-01-04). «Los ex reclusos de la banda terrorista se suman a la política» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ «Arantza Garbaio presoari 30 urtetik hogeira jaitsi diote kartzela zigorra» Berria 2013-02-08 (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) EFE. (2012-06-16). «El EPPK amplía su dirección a veinte miembros» Deia (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ Perez, Itxaso. (2013). «Arantza Garbayo Ruiz: “Auzoaren eta Euskal Herriaren alde lan egiten saiatuko naiz” - Bilbo» Uriola.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) 20minutos. (2014-01-04). «Excarcelados de ETA piden en Durango "el derecho a decidir vasco" y la salida de más presos» www.20minutos.es - Últimas Noticias (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ Los duros de ETA asumen la vía política de la izquierda ‘abertzale’ El País, 2014-01-05
* ↑ Fernández Soldevilla, Gaizka. (2012-06-25). «A lomos de un tigre. ETA, la izquierda abertzale y el proceso de democratización» Historia del Presente (19): 23–38. doi:10.5944/hdp.19.2012.40777. ISSN 3020-6715. (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).
* ↑ Goikoetxea, Agustin. (2013-08-23). «Arantza Garbayo se reencuentra con las txupineras 14 años después - GARA» gara.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-11).

## Ikus, gainera

* Pa... Ya
* Itsasne Nuñez
* Arantza Garbaio Ruiz

## Kanpo estekak

* Datuak: Q129675422
# Arantza Loureiro

Arantza Loureiro Ugalde (Bilbo, 1981eko otsailaren 22a - ) euskal atleta da, 100 metroko hesidunean aditua.
60 eta 100 metroko hesidunean jardun ez ezik, luzera jauzian ere jarduten da.

## Markarik onenak

Hona hemen bere markarik onenak:
* 100 metrotan: 11:73,Donostian 2002an.
* 100 metroko hesidunean: 13:35, Madrilen 2002an.
* Luzera jauzian: 6,52, Santanderren 2008an.
* 60 metrotan (pista estalian): 8:27, Valentzian 2004an.
* Luzera jauzian (pista estalian): 6,53, Sevillan 2009an.

## Ibilbidea

Hona hemen bere emaitzak txapelketa ofizialetan:
| Urtea | Txapelketa | Lekua | Postua | Emaitza | Froga |
| 2000 | Munduko Junior Atletismo Txapelketa | Santiago de Chile (CHL) | 3.a | 13:77 | 100 metroko hesiduna |
| 2002 | Europako Atletismo Txapelketa | Munich (Alemania) | 5.a | 13:47 | 100 metroko hesiduna |
| 2006 | Europako Atletismo Txapelketa | Goteborg (Suedia) | 6.a | 13:56 | 100 metroko hesiduna |
| 2007 | Pista Estaliko Europako Atletismo Txapelketa | Birmingham (Erresuma Batua) | 19.a | 6,06 | Luzera jauzia |
| 2007 | Pista Estaliko Europako Atletismo Txapelketa | Birmingham (Erresuma Batua) | 6.a | 8:57 | 60 metroko hesiduna |

## Erreferentziak

* ↑ Berria: Dominak garesti, eta finalak helburu

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) IAAF webgunearen datubasea
* (Gaztelaniaz) Espainiako Federakuntzaren fitxa
* Datuak: Q12253845
# Arkitektura eklektikoa

Arkitektura eklektikoa, arkitektura historizistan oinarritua dago. Arkitektura historizistak, antzinateko estiloak imitatzen zituen bitartean (greko-erromatarra, kasu) eta beste kultura batzuetako ezaugarriak gehitzen, arkitektura eklektikoa, nagusiki, joera arkitektonikoak konbinatzen aritzen da. Honela, bere ezaugarri nagusia, bi arkitektura estilo edo gehiago, egitura berri batean konbinatzea da, aldi berean, zeozer berria eman dezan, oinarritzen den joeretako ezaugarriekin, baina beste berri batzuekin.

## Ikus, gainera

* Eklektizismo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2479493
* Multimedia: Eclectic architecture / Q2479493
# Arkiskil

Arkiskil Leitzako (Nafarroa) herrigunearen ingurualdean dagoen bost auzoetakoa da, baserri eremukoa.

## Ikus, gainera

* Leitzaldea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254002
# Arkitas

Arkitas (grekeraz Αρχύτας; Tarento, K.a. 428 - Mattinata, K.a. 347) filosofo, matematikari, astronomoa, politikaria eta estratega militarra izan zen. Magna Graeciako Tarentumen jaioa (gaur egungo Italiako hegoaldean), Mnesagoras edo Histiaeus-en seme eta Filoasen ikasle izan zen; era berean Cnidoseko Eudoxoren matematika irakasle izan zelarik. Platonen lagun ona eta Pitagorikoen zientzialaria izateagatik izan zen ezaguna.
# Arkitektoen Nazioarteko Batasuna

Arkitektoen Nazioarteko Batasuna (UIA frantsesezko izenetik laburtua: Union Internationale des Architectes) nazioarteko elkarte demokratiko eta gobernuz kanpokoa da, eta arkitektoen federazio nazionalak biltzea du helburu, arraza, hizkuntza, sexu edo eskola bereizketarik gabe. Herrialde kide bateko kide diren arkitekto guztiak UIAren parte dira. 1948ko ekainaren 28an sortu zen Lausanan (Suitza). 2010ean, 124 herrialde zituen ordezkatuta, 1.300.000 arkitektoren kopurua gaindituz. Egungo presidentea (2021-2023) José Luis Cortés da, Mexikokoa.

## Erreferentziak

* ↑ CIPAE (Última consulta: 20-agosto-2010).
* ↑ www.uia-architectes.org (Última consulta: 20-agosto-2010).
* ↑ ArchDaily

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185909
* Multimedia: International Union of Architects / Q185909
# Artúr Görgei

Artúr Görgei de Görgő eta Toporc (Arthur Görgey jaioa; hungarieraz: görgői és toporci Görgei Artúr, alemanez: Arthur Görgey von Görgő und Toporc; Toporc 1818ko urtarrilaren 30a – Budapest, 1916ko maiatzaren 21a) hungariar miltar eta politikaria izan zen. Hungariako diktadorea izan zen 1849ko abuztuaren 11tik 13ra.
Hungariako nobleziako familia bateko kidea, gaztetan kimikari ezaguna izan zen Europan. Hala ere, 1848ko Hungariako Iraultzan eta 1848-1848ko Independentzia Gerran izan zuen paper nabarmenagatik aitortzen da. Hungariako Armada Iraultzailearen jeneral arrakastatsuena izan zen, udaberriko kanpaina garailea zuzendu zuen eta Austriaren okupaziotik ia Mendebaldeko Hungaria osoa askatu zuen. Bere arrakasten sari gisa, gobernuak Gerrako ministro izendatu zuen.
Gerraren azken egunetan Hungariako diktadore izendatu zuten. Austriako eta Errusiako armada indartuak garaitzerik ez zuela egiaztatu zuenean, errusiarrak errenditu zituen Világosen, eta iraultza amaitu zen.
Lajos Kossuthekin izan zituen harreman zailek eragina izan zuten independentzia-gerran, karrera militarrean eta iraultza amaitu ondorengo bizitzan. Errusiarren aurrean errenditu ondoren, ez zuten beste batzuk bezala exekutatu, eta austriarrek Klagenfurten atxilotuta eduki zuten 1867ko amnistia arte. Orduan Hungariara itzuli ahal izan zen.

## Iruditegia

* Görgoiren zaldizko estatua
* Görgeiren Neguko kanpaina Austriako armadaren aurka
* Görgeire tropak Špania Dolina zeharkatzen
* Hungariako Neguko kanpaina1849an
* Görgei Hungariako tropak zuzentzen Isaszegeko guduan
* Komáromeko gudua
* Kossuth eta Görgei 1849an
* Hungariako azken ministro kontseilua, Kossuthek Görgei Hungariako diktadore izendatu zuena

## Kanpo estekak

* Datuak: Q716001
* Multimedia: Artúr Görgei / Q716001
# Aruanã (Goiás)

Aruanã Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. 8.300 biztanle ditu 3.050,306 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Goiás

## Kanpo estekak

* Datuak: Q716209
* Multimedia: Aruanã (Goiás) / Q716209
# Artés

Artés Kataluniako udalerria da, Bages eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.433 biztanle zituen. 17,90 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 2.531 | 2.360 | 2.158 | 2.489 | 2.440 | 2.416 | 3.164 | 3.252 | 4.107 | 4.086 | 4.520 | 5.433 |

## Herriak

* Artés (Herriburua)
* Urbanització Vista Pirineu

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Artésko udalaren webgunea.
* Datuak: Q16677
* Multimedia: Artés / Q16677
# Artūrs Plēsnieks

Artūrs Plēsnieks (Kroņauce (Letonia) 1992ko urtarrilaren 21a) halterofilian aritzen den kirolari letoniarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabazi zuen ≤109 kiloko pisuan, bi jasoalditan 410 kilo jasoz; Akbar Djuraev uzbekistandarraren (urrezko domina) eta Simon Martirosian armeniarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Halterofilia ≤109 kilo, gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Artūrs Plēsnieks» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Artūrs Plēsnieks» olympics.com (Gaztelaniaz)
* ↑ Emaitzak 2020 olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2866016
* Multimedia: Artūrs Plēsnieks / Q2866016
# Aru uharteak

Aru uharteak (indonesieraz: Kepulauan Aru), lehen Aroe uharteak bezala ezagutzen zirenak, 95 bat uharteetako uhartedi bat da, Ginea Berriko uhartearen hego-mendebaldean eta Australiako iparraldean dagoena. Indonesiako Molukak (indonesieraz Maluku) probintziaren hego-ekialdeko muturrean kokatuta dago, euren ezaugarri geografiko, biologiko eta demografikoek Ginea Berriarekin eta Australiarekin lotzen dituztenak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47455969
# Artà

Artà Mallorca uharteko udalerria da, Llevant eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 7.411 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Balear Uharteetako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q715970
* Multimedia: Artà / Q715970
# Astalikardu

Astalikardu (Silybum marianum) Asteraceae familiako landare-espeziea da, mendebaldeko Europan jatorria duena. Herri medikuntzan, gibel gaitzak sendatzeko eta Amanita phalloidesen pozoitzearen aurka erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Chevallier, Andrew, Encyclopedia of Herbal Medicine, Dorling Kindersley. Duke, James, Herbal Handbook, Rodale. Blumenthal. Mark…Herbal Medicine: Expanded Commission E Monographs. González, Mauricio, Los Remedios de la Abuela, Ediciones Pacalli.
I. Aizpuru, C. Aseginolaza, P.M. Uribe-Echebarría, P. Urrutia & I. Zorrakin. (2015). EUSKAL HERRIKO LANDAREAK ETA INGURUETAKOAK SAILKATZEKO GAKO IRUDIDUNAK. Eusko Jaurlaritzaren argitalpen zerbitzu nagusia, 559 or. ISBN 84-457-2090-2..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193798
* Multimedia: Silybum marianum / Q193798
* Espezieak: Silybum marianum
# Astamahats ale-gorri

Astamahats ale-gorria (Bryonia dioica) Cucurbitaceae familiako mahatsondoa da, erdialdeko eta hegoaldeko Europan jatorria duena. Brionina duenez, toxikoa da eta horrexegatik sendabelar moduan ere erabili dute.

## Erreferentziak

* ↑ Creynaud J. La flora del farmacéutico. Ediciones Mundi-Prensa, 2002.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q163815
* Multimedia: Bryonia dioica / Q163815
* Espezieak: Bryonia dioica
# Astamahats

Astamahats Bryonia generoko hamabi espezieren izen arrunta da.Bryonia generoko landareak igokari kiribildun bizikorrak dira, dioikoak, hosto palmatu eta galtzarbeko lore talderekin. Fruituak globulu formako baia leunak dira.
Heskaietan hazten den Bryonia alba espeziaren izen arrunta astamahats ale-beltz da. Europan zortzi barietate daude finkatuta.
Espezie batzuk sendabelar legez erabiltzen dira.
Lepidoptera generoko espezie batzuen larbek, Mamestra brassicae espeziearenak barne, elikagai legez erabiltzen dute astamahatsa.

## Espezieak

* Bryonia acuta Desf. (lehen B. cretica)
* Bryonia alba L.
* Bryonia aspera Steven ex Ledeb.
* Bryonia cretica L.
* Bryonia dioica Jacq. (lehen B. cretica)
* Bryonia lappifolia Vassilcz.
* Bryonia marmorata E.M.A.Petit
* Bryonia melanocarpa Nabiev
* Bryonia monoica Aitch. & Hemsl.
* Bryonia multiflora Boiss. & Heldr.
* Bryonia syriaca Boiss.
* Bryonia verrucosa Aiton

## Kanpo estekak

* ITIS Integrated Taxonomic Information System, TSN 22347 (ingelesez)
* Medicinal uses of Bryonia alba (ingelesez)
* Datuak: Q149006
* Multimedia: Bryonia / Q149006
* Espezieak: Bryonia
# Astamakila

Astamakila edo garrotea armarik sinpleena da, makila motz bat, normalean zurez baina baita metalez edo plastikoz egina. Armarik zaharrenetariko bat ere bada, izan ere, Kenyako Nataruk aztarnategian garrotez egindako zauriak topatu dituzte, 10.000 urte inguru dituztenak. Normalean esku batez erabiltzen dute baina handiek esku biak behar dituzte eraginkorrak izateko.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ (Ingelesez) Lahr, M. Mirazón; Rivera, F.; Power, R. K.; Mounier, A.; Copsey, B.; Crivellaro, F.; Edung, J. E.; Fernandez, J. M. Maillo et al.. (2016). «Inter-group violence among early Holocene hunter-gatherers of West Turkana, Kenya» Nature 529 (7586): 394–398. doi:10.1038/nature16477. PMID 26791728. Bibcode: 2016Natur.529..394L..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q392326
* Multimedia: Club (weapon) / Q392326
# Astana Qazaqstan Team

Astana Qazaqstan Team (UCI kodea: AST) Kazakhstango Gobernuak babestutako txirrindularitza taldea da, UCI WorldTeam lizentzia duena.

## Historia

2006ko amaieran sortu zen Liberty Seguros-Würth taldearen lekukoa harturik. Hasieran Suitzako lizentzia edukiz arren, geroago Luxenbourgekoarekin lehiatu zuen. Iraganeko txirrindulari nabarmenduen artean Alexandre Vinokourov, Matthias Kessler, Paolo Savoldelli edo Andrey Kashechkin zeuden; baina, hainbat doping kontroletan positibo eman ondoren, taldetik baztertuak izan ziren. Izan ere, Alexandre Vinokourov-ek positiboa eman zuenez, Astana talde osoak utzi zuen 2007ko Frantziako Tourra.
Geroago, Alberto Contador, Andreas Klöden, Levi Leipheimer eta Haimar Zubeldia izan ziren taldekide.

## 2023ko taldea

oharra: Leonardo Basso

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Frantsesez) - Webgune ofiziala
* Datuak: Q478309
* Multimedia: Team Astana / Q478309
# Astamenda

Astamenda (Mentha suaveolens) landare iraunkorra da, rizomatosoa eta, batzuetan, estoloniferoa, lamiazeoen familiakoa.

## Ezaugarriak

Galburu trinkoetan dituen infloreszentziengatik bereizten da, fruituetan zertxobait argiagoak. Gainera, hostoak iletsuagoak eta oso zimurtuak ditu, zabalak, salbiaren antzekoak. Mendafinaren antzeko usain leuna du. Loreak zuriak edo arrosak dira.

## Banaketa eta habitat

Hezetasun apur bat duten lurzoruetan bizi da; ur-ibilguetatik gertu. Sasiekin eta ihitokiekin bizi ohi da. Mediterraneo osoan dago, eta zertxobait arraroagoa da Europako iparraldean.

## Erabilera

Analgesikoa: infusioa sukarra eta buruko mina tratatzeko erabiltzen da
Antiseptikoa
Karminatiboa
Digestiboa
Dosi altuetan toxikoa da eta haurdun dauden emakumeek ezin dute hartu.

## Ba al dakizu?

Menda ugari dugu inguruan: astamenda, mandaza, batana, menda_na, xipa-belarra, txipa-belarra, ardi-belarra, kukuso-belarra, asta-piperra, mendazuria, mendabeltza, mendaurdina, peldoa, txortaloa... Erabilera zabala dute: sendabelar, edaritarako, jakien gozagarri... Gure amonak astamendarekin sorta egin, logela goitik behera igurtzi eta gero ohepean uzten zuen. Ile urdinetan hautsak bildu eta arkakusoen aurkako erremedioa; gero ikasi nuen kukuso-belarra esaten zaiola, eta Lekeition, jakina, ardi-belarra.

## Erreferentziak

* ↑ «Bizi Baratzea» Bizi Baratzea (Noiz kontsultatua: 2022-04-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158892
* Multimedia: Mentha suaveolens / Q158892
* Espezieak: Mentha suaveolens
# Astana

Astana (kazakheraz: Астана, Astana) 2019tik Kazakhstango hiriburua eta estatuko bigarren hiri nagusia da. 2010ean 708.794 biztanle zituen. Kazakheraz Astanak "hiriburua" esan nahi du. 1998 arte, Akmola izena zuen hiriak, 1992 arte Tselinograd (errusieraz, Целиноград) eta 1961 arte Akmolinsk (errusieraz, Акмолинск). 2019ko martxotik 2022ko irailera arte Nursultan edo Nur-Sultan (kazakheraz: Нұр-Сұлтан, Nur-Sultan) izena izan zuen, Nursultan Nazarbajev presidente ohiaren omenez.

## Kokapena

Herrialdearen ipar-erdialdean dago, Akmola probintzian, Ixim ibaiaren ertzean, 347 metroko altitudean, estepa-eskualde batean.
Burdinbide gune garrantzitsua da. Industria ere (nekazaritzarako tresneria, janari-industria) ekonomia-jarduera garrantzitsua da, baina, batez ere, zerbitzu- eta administrazio-gunea da. Eraiki berri asko ditu, eta hiria nabarmen hazten ari da.

## Klima

Datu klimatikoak (Astana) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 3.4 | 4.8 | 22.1 | 29.7 | 35.7 | 40.1 | 41.6 | 38.7 | 36.2 | 26.7 | 18.5 | 4.5 | 41.6 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -9.9 | -9.2 | -2.5 | 10.9 | 20.2 | 25.8 | 26.8 | 25.2 | 18.8 | 10.0 | -1.4 | -8.0 | 8.9 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -14.2 | -14.1 | -7.1 | 5.2 | 13.9 | 19.5 | 20.8 | 18.8 | 12.3 | 4.6 | -5.4 | -12.1 | 3.5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -18.3 | -18.5 | -11.5 | 0.2 | 7.9 | 13.2 | 15.0 | 12.8 | 6.6 | 0.2 | -8.9 | -16.1 | -1.5 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -51.6 | -48.9 | -38.0 | -27.7 | -10.8 | -1.5 | 2.3 | -2.2 | -8.2 | -25.3 | -39.2 | -43.5 | -51.6 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 16 | 15 | 18 | 20 | 35 | 37 | 50 | 29 | 22 | 27 | 27 | 22 | 318 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) | 5.3 | 4.3 | 3.2 | 4.7 | 6.3 | 6.1 | 6.6 | 5.6 | 4.4 | 7.3 | 6.0 | 5.3 | 65.1 |
| Eguzki orduak | 102.3 | 146.9 | 192.2 | 237.0 | 300.7 | 336.0 | 334.8 | 294.5 | 231.0 | 136.4 | 99.0 | 93.0 | 2503.8 |
| Iturria (1): Pogoda.ru.net ||||||||||||||
| Iturria (2): Hong Kong Observatory (sun and precipitation days) ||||||||||||||

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 3 4 Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-10).
* ↑ Weather and Climate-The Climate of Astana. Weather and Climate (Noiz kontsultatua: 14 August 2012).
* ↑ Climatological Information for Astana, Kazakhstan. Retrieved 14 August 2012.

## Kanpo estekak

* Hiriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q1520
* Multimedia: Astana / Q1520
# Arnolec

Arnolec (alemanez: Ardnolshof) Txekiako udalerri bat da, Jihlavako barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 170 biztanle zituen 11,36 km²ko azaleran.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q696995
* Multimedia: Arnolec / Q696995
# Arnolfini senar-emazteen erretratua

Arnolfini senar-emazteen erretratua olio-pintura da, Jan van Eyckek 1434an margotua. Jan eta Hubert van Eyck anaiek egindako Bildots mistikoaren erretaularekin batera, olioz (eta ez tenpera teknika erabiliz) margotutako koadro ospetsurik zaharrena da. Pinturaren errealismoa aipagarria da, alde batetik xehetasunak emateko moduagatik, eta bestetik argiaren erabileragatik. 1842tik Londresko National Galleryn dago.

## Margolana

Giovanni Arnolfini, Brujasen bizi izan zen merkataria, eta haren emazte Giovanna Cenami, merkatari baten alaba, dira margolan horretako pertsonaiak. Ezkontzaren ziurtagiria-edo dela esan daiteke: Arnolfinik emazteari eskutik heltzen dio ezkon zina egiteko keinuaz eta besaurrea jasorik duela (fides levata); keinu hori nabarmen gelditzen da, konposizioaren simetria oso zorrotza baita.
Hainbat osagaik erakusten dute ospakizun hori sakratua dela: kandela pizturik dago, egun argiz izanik, Arnolfini oinutsik dago, eta emaztea ere hala dagoela dirudi, atzealdean ikusten baitira haren zapata gorriak. Sinadura, bestalde, oso berezia da, dagoen lekuagatik eta baita erredakzioagatik ere: Johannes de Eyck fuit hic 1434. Alegia, lekukoaren agiri idatzia da. Sinaduraren azpian, ispilu biribil ganbil bat dago, irudiaren atzealdea zehaztasun handiz erakusten duena; ispiluan bi lagun ikusten dira logelako atean jarrita, eta haietako bat margolaria bera da, zalantzarik gabe. Beste zenbait osagaik ere gai nagusiaren esanahia indartzen dute: zakurra, fideltasunaren ikurra; Santa Margarita Antiokiakoaren estatua, emankortasunaren babesle; ispilua eta ondoko arrosarioa, Andre Mariaren araztasunaren ikur, etab.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016/05/04 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q220859
* Multimedia: The Arnolfini Portrait by Jan van Eyck / Q220859
# Arnos

Arnos Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

## Ikus, gainera

* Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q672654
* Multimedia: Arnos / Q672654
# Arnolfo di Cambio

Arnolfo di Cambio (Colle di Val d'Elsa, c. 1240 – Florentzia, 1300-1310eko martxoaren 8a) italiar arkitekto eta eskultorea izan zen.
Nicola Pisanoren laguntzailea izan zen Sienako katedraleko pulpituan. 1266/67an Erroman lan egin zuen Karlos I.a Anjoukoarentzat eta Campidoglioko estatua batean erretratatu zuen; Guillaume de Braye kardinalaren hilobia ere egin zuen. 1294/95ean Florentzian lan egin zuen, non katedrala eta hiriko seigarren harresia diseinatu zituen.

## Lan hautatuak
### Arkitektura

* Santa Maria del Fiore, 1296; diseinua, gerora beste arkitekto batzuek zabaldua.
* Palazzo Vecchio, 1299.

### Eskultura

* San Petri entronizatua, Vaticano.
* Adriano V.a aita santuaren monumentua, 1276, San Francesco, Viterbo.
* Ricardo kardinal Annibaldiren monumentua, 1276, San Giovanni in Lateral, Erroma.
* Karlos I.a Anjoukoaren estatua, 1277, Campidoglio, Erroma.
* Fontana Minore, Perugia.
* Guillaume de Braye kardinalaten hilobia, c.1282, San Domenico, Orvieto.
* Bonifazio VIII.a aita santuaren monumentua, Florentzia.

## Iruditegia

* Arnoldo di Cambioren diseinu batean inspiratua
* San Petri entronizatua, San Petri basilika
* Ricardo Annibaldiren hilobia
* Kardinal de Brayeren hilobia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q315249
* Multimedia: Arnolfo di Cambio / Q315249
# Arnor

Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, Arnor, sindarinez "Erregearen Lurraldea" esan nahi duena eta Iparraldeko Erresuma bezala ere ezagutzen dena, Elendil "Garaia"k Numenor hondoratua izan ondoren erbestean sortutako erresumetako bat da. Erdialdeko Lurraldearen mendebaldean hedatzen zen erresuma zen, ia Eriador guztia hartuz. Iparraldean, Angmarreko erresumarekin eta Forochelgo izotzezko badiarekin muga egiten zuen, mendebaldean Ered Luin edo Mendi Urdinekin, ekialdean Mendi Lainotsuekin, eta, azkenik, hegoaldean, Gwathlo ibaiarekin.
Erresumako hiriburua Annuminas zen, non Annuminaseko zetrua, Arnorreko erregeen boterearen ikurra zena, Palantirretako bat eta Barahirren eraztuna aurkitzen ziren. Beste toki garrantzitsu batzuk Emyn Beraid, Bree, Amon Sûl, Fornost eta Tharbad ziren.
Zortzi errege egon ziren Arnorren, tronurako oinordetzarako anaien arteko banaketen ondorioz, erresuma hirutan zatitua izan aurretik: Kardolan, Rhudaur eta Arthedain. Hiru erresuma hauek, Angmarrek suntsitu zituen, azken erresuma honetako erregea Errege Aztia zelarik, Nazgûlen jauna.
Eraztunaren Gerraren eta Aragorn, Erresuma Bateratuaren errege bezala koroatua iznaren ondoren, erresumak, bere berreraikitzea hasi zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213223
# Arnos Grove

Arnos Grove, Erresuma Batuko Londres hiriburuaren iparraldean dagoen auzo bat da, Enfield barrutian.

## Ikus gainera

* Londresko auzoen zerrenda
* Datuak: Q1787482
* Multimedia: Arnos Grove / Q1787482
# Arnot (Pennsylvania)

Arnot Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Tioga konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 315 biztanle ditu, 2,687812 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Tioga konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4795382
* Multimedia: Arnot, Pennsylvania / Q4795382