OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Herbert von Karajan

Herbert von Karajan (Salzburgo, Austria, 1908ko apirilaren 5a - Anif, Salzburgo inguruan, Austria, 1989ko uztailaren 16a) austriar orkestra-zuzendaria izan zen.

## Biografia

Salzburgoko Mozarteum-ean eta Vienako Unibertsitatean eta Kontserbatorioan egin zituen ikasketak. 1937tik aurrera Berlingo Orkestra Filarmonikoaren eta Berlingo Operako kontzertu-emanaldien zuzendari gisa jardun zuen.
1954an Berlingo Orkestra Filarmonikoaren zuzendari izendatu zuten, W. Furtwängler-en ondoren. 1956-1964 urte-bitartean Vienako Operako zuzendari izan zen, eta orobat Bayreuth eta Salzburgoko jaialdietakoa ere. 1967an Bazko Jaialdia sortu zuen Salzburgon, Richard Wagnerren musika-lanen inguruan.
Musikarako oroimen handia zuen, eta lan egiterakoan zuen doitasunak eta antolatzaile-gaitasun bereziak, XX. mendeko orkestra-zuzendari ospetsuenetako bat bihurtu zuten. Opera-antzezpenak antolatzen ere jardun zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q154895
* Multimedia: Herbert von Karajan / Q154895
# Herbert Spencer

Herbert Spencer (Derby, Erresuma Batua, 1820 – Brighton, Erresuma Batua, 1903) filosofoa eta soziologoa izan zen. Saint-Simonekin eta Comterekin batera, soziologiaren aitzindaritzat hartzen da.

## Bizitza eta obrak

Gaztetan burdinbide-ingeniari gisa lan egin zuen. 1848an, The Economist aldizkariko zuzendariorde izendatu zuten. 1851. urtean, Social Statics (Gizarte-estatika) liburua argitaratu zuen; obra hartan gizartearen bilakaerari buruzko bere pentsamenduaren oinarriak eman zituen aditzera.
1855ean, The Principles of Psychology (Psikologiaren hastapenak) liburuaren lehen partea argitaratu zuen; bertan, Charles Darwini aurrea hartuz, gizartea etengabe garatzera eta aurrera egitera daramana iraupenaren borroka dela adierazi zuen, eta soilik hobekien moldatuak dauden gizarteak irauten dutela bizirik. Hala, bilakaeraren printzipioan oinarrituz, errealitatearen alde guztiak azaltzen saiatu zen, eta zientzia guztiak bilakaeraren printzipioaren baitan uztartu zituen.
Darwinek bere obra argitaratu zuenean, Spencerrek bere egin zuen haren teoria; horren arabera, errealitate osoa indar edo eragile ezezagun baten bilakaera etengabearen ondorio zela uste zuen Spencerrek; hala, hasieran homogeneoa, zehaztugabea eta sinplea zena, bilakatuz joan ahala, heterogeneo, zehatz eta konplexu bihurtzen zen. Gauzak horrela direla, nebulosen bilakaeratik planetak sortu ziren, eta izaki zelulabakarren bilakaeratik organismo konplexuak. Antzeko prozesua ikusten zuen gizartean ere; hala, hasierako giza talde primitiboak bilakatuz joan ahala sortu ziren indarrean egituratutako gizarteak, eta hortik eratu ziren, halaber, industria-gizarteak, gizabanakoek beren borondatez egindako kontratu batean oinarriturik zeudenak, haren ustetan. Horren ondorioz, Spencer gizarte-eredu guztiz liberal baten aldekoa zen; hala, estatuak ez zuen batere eraginik izan behar gizarte horretan, gizarte liberala, berez egituratua, baitzen gizabanakoaren askatasuna eta gizartearen berezko antolamendua errespetatzen zuen bakarra. Morala gizonaren eta gizartearen harmonia lortzea helburu duen giza gogoaren nahia dela uste zuen, eta, beraz, izaera eta izpiritua errealitate bakarraren kanpoko eta barruko adierazpideak direla.
Beste obrak: The Synthetic Philosophy (1862, Filosofia sintetikoa), First Principles (1862, Lehen Hastapenak), The Principles of Biology (1864-1867, Biologiaren hastapenak), Principles of Pschology (1870-1872, Psikologiaren hastapenak), The Principles of Sociology (1876-1896, Soziologiaren hastapenak) eta The Principles of Ethics (1892-1893, Etikaren hastapenak).
| « | Hezkuntza, gizaki bakoitzak bere burua gobernatzea du helburu eta ez beste baten menpe egon dadin izakia lortzea. | » |
| Spencer: Hezkuntzari buruzko bere esaldi ezaguna ||

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q144535
* Multimedia: Herbert Spencer / Q144535
* Espezieak: Herbert Spencer
# Herbert Spencer Gasser

Herbert Spencer Gasser (Platteville, 1888ko uztailaren 5a - New York, 1963ko maiatzaren 11) estatubatuar fisiologoa izan zen. 1944ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Joseph Erlangerrekin batera axoietan egin daitezkeen ekintza potentzialei buruz egiten duen lanagatik.
Wisconsingo Unibertsitatean ikasi zuen, zoologia lehenik eta medikuntza gero. Joseph Erlanger izan zen fisiologiako irakaslea. 1918an Armadako Gerra Kimikoko Departamentuan sartu zen.
Armistizioaren ondoren, Washingtongo Unibertsitatera itzuli zen, farmakologia saileko irakasle gisa. 1923tik 1925era ikasketak zabaldu zituen beka batekin Londresen, Parisen eta Berlinen. 1931n fisiologiako irakasle izendatu zuten New Yorkeko Cornell Mediku Eskolan. 1935ean Rockefeller Institutuko bigarren zuzendari izendatu zuten, eta 1953ra arte egon zen han.
1936an Gasserrek eta Erlangerrek giza nerbio-zelulei buruzko lezioak eman zituzten Pennsylvaniako Unibertsitatean. Gai honen inguruan egindako lanari esker Nobel Saria jaso zuten 1944an.
* Datuak: Q273201
* Multimedia: Herbert Gasser / Q273201
# Herbert Southworth

Herbert Rutledge Southworth (Canton, Oklahoma, AEB, 1908ko otsailaren 6a - 1999ko urriaren 30a) estatubatuar historialaria izan zen.

## Biografia

Texas eta New Yorken egin zituen ikasketak. 1933tik 1938ra bitartean, Washingtongo Kongresuko Liburutegian lan egin zuen. Ordurako, liburuak biltzeko grina zuen, eta Espainiako Gerra Zibilari buruzko materiala biltzen eta gordetzen hasi zen, liburutegian garrantzizko dokumentuak eskuratzeko zuen aukera baliatuz.
1938tik 1939ra bitartean, Espainiako enbaxada errepublikanoan lan egin zuen, New Yorken, eta erakunde politikoen propaganda ezagutzeko aukera izan zuen. Espainiako gerra bukatu zenean, Gerra Informazioko Bulegoarentzat lan egin zuen, New York, Aljer, Rabat eta Casablancan. Gero, 1946tik 1960ra bitartean, Afrikako Irrati Elkarteko zuzendari nagusi izan zen, eta han ere Espainiako Gerra Zibilari buruzko material asko biltzeko aukera izan zuen.
1961ean Frantziara joan zen, eta idazle eta irakasle gisa lan egin zuen.

## Lanak

1939an Espainiako Gerra Zibilari eta faxismoari buruzko lehenengo lanetako bat argitaratu zuen, Foreign Affairs aldizkarian, 1963an Francoren gurutzadaren mitoa, 1967an Antifalange, eta 1975ean Gernikaren sarraskia. Azken lan horrek Sorbonako Unibertsitatearen onespena jaso zuen, eta historian doktore izendatu zuten. Southworthen ustez, Estatu Batuetako, Ingalaterrako eta Frantziako eliza katolikoaren laguntzarik gabe, Francok ez zukeen gerra irabazi izango. Haren ustez, faxismoa 1917ko Errusiako Iraultzaren eta Bigarren Mundu Gerra ondorengo deskolonizazioaren artean zabaldu zen Europako mendebaldean eta erdialdean. Espainian gertatu zena salbuespena izan zen, egitura administratibo frankistaren luzapen artifiziala.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3111466
# Herbert Sturges

Herbert Arthur Sturges (1882 – 1958) matematikari eta estatistikari bat izan zen, ezaguna histogramak eratzeko erabiltzen den Sturgesen erregela asmatzeagatik.
# Herbert West–Berranimatzailea

Herbert West–Berranimatzailea (ingelesez: Herbert West–Reanimator), 1921eko urria eta 1922ko ekainaren artean H. P. Lovecraftek idatzitako kontakizun labur bat da. 1922ko otsaila eta uztailaren artean Home Brew aldizkari amateurrean atalka argitaratu zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Herbert West doktorearen heriotza eta gorpuen "berranimaketa" (berpiztea) esperimentuei buruzko nondik norakoak agertzen dira, Miskatonic Unibertsitatean ikasle zenetik Lehen Mundu Gerra arte.

## Zinema

Re-Animator (1985) beldurrezko kultuzko filma eta bere jarraipenak kontakizun labur honetan arinki oinarrituak daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1886997
* Multimedia: Herbert West–Reanimator / Q1886997
# Hemingford (Nebraska)

Hemingford Nebraskako herri bat da. Box Butte konderrian kokatua dago. 2010ean 803 biztanle zituen, 1,76 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Box Butte konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2770197
* Multimedia: Hemingford, Nebraska / Q2770197
# Hemingford Grey

Hemingford Grey, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Cambridgeshire konderrian.
2011n2.532 biztanle zituen.
* Datuak: Q980052
* Multimedia: Hemingford Grey / Q980052
# Hemingway (Hego Carolina)

Hemingway Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Williamsburg konderrian dago, Hego Carolina estatuan. 504 biztanle ditu, 2,203 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Williamsburg konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1984173
* Multimedia: Hemingway, South Carolina / Q1984173
# Hemingford Abbots

Hemingford Abbots, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Cambridgeshire konderrian.
2011n 635 biztanle zituen.
* Datuak: Q2718954
* Multimedia: Hemingford Abbots / Q2718954
# Gulimina Mahamuti

Gulimina Mahamuti (Karamay, Xinjiang, Txina, 1978ko maiatzaren 9a) sino-estatubatuar piano-jotzailea da.
Ameriketako Estatu Batuetan Piano Jotze disziplinan Musika Arteetan doktoratu zen lehen uigurra da. Guliminak Kanadako, Txinako eta AEBtako hiri nagusietan jo ohi du, gehienbat.

## Diskografia

* Xinjiang Piano Music from Western China (2012)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5617675
# Gulfport (Florida)

Gulfport Floridako hiri bat da. Pinellas konderrian kokatua dago. 2010ean 12.164 biztanle zituen, 9,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pinellas konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2153200
* Multimedia: Gulfport, Florida / Q2153200
# Gulfport (Mississippi)

Gulfport Estatu Batuetako Mississippi estatuko hiria da, bertako bigarren hiri handiena, Jackson hiriburuaren atzetik hain zuzen ere. Hiria Harison konderrian dago.

## Geografia

166'4 km²-ko azalera dauka, hauetako 19 km² urez estalirik daudelarik.

## Klima

Datu klimatikoak (Gulfport) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 18 | 19 | 23 | 26 | 29 | 32 | 33 | 33 | 31 | 27 | 22 | 18 | 26 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 5 | 6 | 9 | 13 | 17 | 21 | 23 | 22 | 20 | 14 | 8 | 5 | 14 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 157 | 119 | 155 | 135 | 135 | 152 | 208 | 163 | 114 | 91 | 150 | 124 | 1704 |
| Prezipitazio egunak (≥ .01 Inch) | 16 | 13 | 14 | 11 | 12 | 18 | 22 | 19 | 14 | 11 | 11 | 13 | 174 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Demografia

2000. urteko erroldaren arabera 71.127 biztanle zituen, eta 2006. urtean aldiz 64.316ko estimazioa egin zen, 9'6% ko jaitsiera nabariz urte horietan zehar.

## Erreferentziak

* ↑ World Weather Online http://www.worldweatheronline.com/Gulfport-weather-averages/Mississippi/US.aspx

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q490587
* Multimedia: Gulfport, Mississippi / Q490587
# Guliko geltokia

Gulia (lehen: Gulina) Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geltoki zahar bat da, Itza Zendeako Gulia herrian kokatuta dagoena.
Gaur egun, Plazaolako bide berdearen barruan dago.

## Historia

Iruña-Donostia burdinbideko Plazaola eta Iruña–Hiria geltokien arteko zatia 1914ko urtarrilaren 19an inauguratu zen.
1953ko urriaren 13 eta 14 artean eginiko euriteen ondorioz burdinbidearen azpiegitura oso kaltetuta geratu zen (euste-hormak, lubetak, zubiak...). Jabea zen enpresak hainbat saiakera egin zituen tokiko erakundeekin, azpiegitura konpontzeko asmoarekin. Baina, negoziazio hauek ez zuten emaitzarik eman eta zerbitzua geldi geratu zen, uholdeek eragindako kalteak ez zirelako konpondu.
Dena den, trenak jarraitu zuen zenbait zerbitzu lokal egiten zazpi urtez, esate baterako Elduain eta Andoain artean egurra garraiatzeko. Honetako bidaia batean, trenak Andoaingo parrokoa zen Rosendo Rekondo harrapatu zuen, 1957ko uztailean. Azkenean, konpainiak burdinbidea kentzeko eta burdinbidea behin betiko ixteko baimena jaso zuen 1958ko irailaren 5ean. Ondorioz, geltoki hori behin betiko itxi zen.

## Egoera

Geltokia Iruña—Donostia burdinbidearen 21,6 kilometro-puntuan zegoen, 488 metroko altueran, Saratsate eta Aizkorbe geralekuen artean. Tartea bide bakarra da eta ez zegoen elektrifikatuta.

## Erreferentziak

* ↑ «Iruñetik Plazaolara, Andoainera eta Lasarterako burdinbidea» web.archive.org 2017-01-09 (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
* ↑ Kabexoi, Xabier. «Plazaolako trenako historia» www.plazaola.net (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
* ↑ «Geltokiko fitxa Euroferroviarios webgunean» euroferroviarios.net (Noiz kontsultatua: 2020-12-01).

## Ikus, gainera

* Gulia
* Iruña—Donostia burdinbidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103191890
| | Saratsate | Gulia | Aizkorbe | |
| Iruña–Hiria | | | | Amara–Donostia |
# Gulf Stream (Florida)

Gulf Stream Floridako herri bat da. Palm Beach konderrian kokatua dago. 2010ean 814 biztanle zituen, 2,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Palm Beach konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1866968
* Multimedia: Gulf Stream, Florida / Q1866968
# Gulf konderria (Florida)

Gulf konderria (ingelesez: Gulf County) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Port St. Joe da. 2010eko zentsuaren arabera 15.863 biztanle zituen, Gulf kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Gulf konderriak 1.956,89 kilometro koadro ditu. Horietatik 496,11 ura dira. Beste 1.460,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,12 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 15.863 pertsonetatik 12.559 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 678 dira. 2.937 beltzak edo afroamerikarrak. 59 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 41 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 256 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q488461
* Multimedia: Gulf County, Florida / Q488461
# Gulia (kontzejua)

Gulia Nafarroa Garaiko kontzejua da, Itza udalerrikoa. Itza zendearekin batu baino lehen, Gulibarko kontzeju nagusia zen. 51 biztanle zituen 2020an..

## Historia

Nafarroako Erresuman jaurerria izan zen, eta bailarako herri nagusia. Nafarroako konkistaren ondoren Gulibar izeneko udalerria osatu zuen, Aginaga, Larunbe, Larrainziz, Oraien, Saratsate eta Ziarekin batera. 1802an aipatzen zen inongo herri ez zela herriburu, baina Gulian elkartzen ziren agintariak erabakiak hartzeko. Mendi propioak zituen, gainera.

## Demografia

Guliako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 38 | 34 | 37 | 45 | 35 | 47 | 46 | 49 |

## Eraikinak

Gulian dago Karmapa Mikyö Dorje tenplu budista.

## Argazki galeria

* Gulia, 20-10-20

## Erreferentziak

* ↑ Toponimia: Itza. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-05-11).
* ↑ Gulina: datos de la entidad. navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-7-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) HISTORIA, REAL ACADEMIA DE LA. (2010-09-10). LD_DICCIONARIO GEOGRAFICO-HISTORICO DEL REINO DE NAVARRA, SEÑORIO DE VIZCAYA Y PROVINCIAS DE ALAVA Y GUIPUZCOA. Editorial MAXTOR ISBN 9788497619660. (Noiz kontsultatua: 2019-02-11).
* ↑ Gran Enciclopedia de Navarra | GULINA. (Noiz kontsultatua: 2019-02-11).
* ↑ «Ikasketa eta Meditazio Budista Karmapa Mikyö Dorje Zentro» www.mikyodorje.com (Noiz kontsultatua: 2019-02-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258782
* Multimedia: Gulia / Q12258782
# Gulf Shores (Alabama)

Gulf Shores Alabamako hiri bat da. Baldwin konderrian kokatua dago. 2010ean 9.741 biztanle zituen, 162,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Baldwin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79669
* Multimedia: Gulf Shores, Alabama / Q79669
# Gulfcrest (Alabama)

Gulfcrest Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mobile konderrian dago, Alabama estatuan. 142 biztanle ditu, 1,52 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Mobile konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1262230
# Gulibar

Gulibar Nafarroako ibar bat da, 1934 arte udalerria ere izan zena. Urte horretan Itzako Zendearekin fusionatu zuten eta harrezkero Itza izena darama bien arteko batuketak.
Euskaraz Gulibar ibar osoa izendatzeko erabiltzen dugu eta "Gulia" udalerriaren burua zen kontzejua; aldiz, gaztelaniaz ibarra eta kontzejua homonimoak dira: biak Gulina.

## Gulibarreko kontzejuak

Hauexek dira Gulibar osatzen duten herriak; biztanleria 2007ko erroldaren arabera:
* Aginaga: 19 biztanle.
* Gulia: 49 biztanle. Udalerriko burua zen eta ibarrari izena eman diona.
* Larunbe: 59 biztanle.
* Saratsate: 36 biztanle.
* Zia: 30 biztanle.

## Kokapena

Iruñerriko Ipar-mendebaldean dago baina Itzako Zendea zaharra ez bezala, Gulibar zeharkatzen duten errekek (Uberka, Bordalde...) Atondoko igarobidea baino lehen isurtzen dute beren ura Arakil ibaian. Beraz, Bizkai eta beste mendi batzuek argiro banatzen dituzte geografikoki Gulibar eta Itzako Zendea zirenak eta horren ondorioz Gulibarrek Irurtzunekiko gertutasuna askoz ere gehiago bizi du, Itzako Zendea erabat Iruñearen gerizpean dagoelarik.

## Jakingarriak

Ibarreko punturik altuena Erga mendia da (1088 m). Bertan Imotz eta Arakil udalerriekin bat egiten du baina Trinitate baseliz entzutetsua Gulibarren dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258783
# Hermann von Fehling

Hermann Christian von Fehling (Lübeck, Alemania, 1812ko ekainaren 9a - Stuttgart, Alemania, 1885eko uztailaren 1a) alemaniar kimikaria izan zen.

## Biografia

Stuttgarteko eskola politeknikoan egin zituen ikasketak. Becquerelen eta Barreswillen metodoari buruzko ikerketak egin zituen, eta azukreak bereizteko bere izena duen metodoa asmatu zuen: "Fehlingen erreakzioa", gernuan glukosarik baden ala ez jakiteko egiten den analisia; sodio-potasiozko tartratoz eta kobre sulfatoz osatutako erreaktiboaz egiten da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q63705
* Multimedia: Hermann von Fehling / Q63705
# Hermannroseita

Hermannroseita]] =

## Ezaugarriak

Hermannroseita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaCu(PO4)(OH)}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hermannroseite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hermanos Anoz

Hermanos Anoz (euskaraz Anotz Anaiak) Nafarroako anai abeslari bikote bat da. Nagusiki Nafarroako jotak abesten dituzte, baina rantxerak, zortzikoak eta bilbainadak ere abestu izan dituzte.
Jaiotzez Milagro udalerrikoak diren Jesús Anoz eta Raul Anoz anaiek osatzen dute. 1957tik aurrera irratiko abesti lehiaketetan parte hartzen hasi ziren, 12-13 urterekin jada Madrilgo Radio Intercontinental irratian abesten zuten. Bartzelonan ere udaldean urte askoz abestu zuten.
Mundu osoko herrialde askotan abestu izan dute, bai Europan (Belgika eta Alemania) nahiz Amerikan ere (Txile, Bolivia, Venezuela eta Ekuadorren).
2015ean 58 urte luzez plazarik-plaza ibili ondoren erretiroa hartu zuten.

## Kanpo estekak

* Hermanos Anoz bikoteari buruzko artikulua irakurgai. Diariodenavarra.es (Gaztelaniaz)
* Hermanos Anoz bikoteari buruzko artikulua irakurgai. Añrojovivo-inda-blogspot.com (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q42908009
# Hermanos Arriaga

Hermanos Arriaga (euskaraz Arriaga Anaiak) Arabako Gasteiz hiriburuan egoitza duen autobus eenpresa bat da. 1917an sortu zen eta gaur egun 83 ibilgailu eta 120 langile dauzka, horietatik 100 autobus gidariak.

## Zerbitzuak
### Nafarroako Hiriarteko Garraioa

Hermanos Arriagak NAV-002 Nafarroako Gobernuko autobus-zerbitzuko emakida bat lan egiten du 2022. urtetik. Hori Interbusekin batera egiten du Líneas Interurbanas de Navarra, A.I.E. izeneko Aldi Baterako Enpresa Elkarte batean. 2023tik aurrera NAV-003 emakida ere lortu du, formula berarekin.

### Eskualdekoak eta tokian-tokikoak

* Lantegietarako zerbitzu bereziak
* Ikastetxe eta unibertsitaterako zerbitzu bereziak
* Eskualdeko linea erregularrak
* Tokian-tokiko zerbitzua (txangoak, aireporturako garraioa, kirol ekitaldiak, enpresa ekitaldiak, ezkontzak, etab.)
* Hainbat egunetako ibilbideak

### Nazioartekoak

* Paris-Londres
* Paris-Lourosa
* Paris-Ouarzazate
* Rennes-Casablanca
* Rennes-Sevilla
* Oviedo-Bruselas
* Paris-Porto
* Paris-Coelhoso

## Kanpo estekak

* Hermanos Arriaga autobus konpainiaren webgunea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q20492679
# Hermann von Helmholtz

Hermann von Helmholtz (Potsdam, Alemania, 1821eko abuztuaren 31 – Charlottenburg, Alemania, 1894 irailaren 8a) fisikaria eta fisiologoa izan zen.

## Bizitza

Potsdamen sendagile militar izan zen (1843), eta gero anatomia eta fisiologia irakasten jardun zuen Könisbergen (1849), Bonnen (1855) eta Heidelbergen (1858). Azkenik, fisikako irakasle izan zen Berlinen, 1871. urtetik aurrera. 1847an argitaratu zuen txosten batean, energiaren iraupenaren hastapena azaltzearekin batera, fenomeno fisikoak energia-motaren aldaketa besterik ez direla frogatu zuen. Energia potentzialaren kontzeptua azaldu eta energiaren iraupen-hastapena aldarrikatu zuen. Helmholtzen zientzia-ekarpenak hainbat alorretara hedatu ziren: elektrizitatea, dinamika, optika, akustika, etab.
1858an isurkarietako zurrunbiloen legeak azaldu zituen. Hotsen tinbrea elkarrekiko harmonikoen bidez definitu zuen (1862). Argiaren barreiadura aztertu zuen (1875), eta alor horretako lanak garrantzi handikoak ziren Lorentzen elektroien teoria moldatzerakoan. Difrakzioak mikroskopioan zuen eragina ere ikertu zuen. Geometria sailean, berriz, zientzia horren alderdi enpirikoari buruzko liburu bat idatzi zuen (1868). Fisiologiaren alorrean, ikustezko eta entzutezko sentipenak aztertu zituen, nerbio-bulkaden abiadurari dagokiona batez ere.

## Eragina

1960ko hamarkadan, Eibarko ingeniari batzuek Helmholtz enpresa sortu zuten Eibarren organo elektronikoak egiteko, eta fisikariaren omenez aukeratu zuten izena. Organoez gain, telebistak ere egin zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Cuando Eibar se puso a fabricar órganos» El Diario Vasco 2018-10-09 (Noiz kontsultatua: 2021-10-29).
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q60024
* Multimedia: Hermann von Helmholtz / Q60024
# Hermannjahnita

Hermannjahnita]] =

## Ezaugarriak

Hermannjahnita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CuZn(SO4)2}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hermannjahnite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).