OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1993ko Errusiako konstituzio-krisia

    Ez nahasi 1991ko Moskuko estatu-kolpearekin.
1993ko Errusiako konstituzio-krisia – 1993ko Urriko Beltza ere deitua – urte horretako irailaren 21etik urriaren 5era bitartean Errusian izandako gertaera izan zen.
Krisia 1993ko irailaren 21ean hasi zen, Boris Jeltsin presidenteak Errusiako Herriko Diputatuen Kongresua eta Errusiako Sobiet Gorena desegitea erabaki zuenean. Erakunde horiek oztopo ziren boterean sendotzeko eta erreforma neoliberalak egiteko. Jeltsinen dekretua legez kanpokoa zen, indarrean zegoen Errusiako RSFSren 1978ko Konstituzioaren aurka zihoalako. Krisiaren ondoren, urriaren 15ean, Konstituzio berri bat berrestea agindu zuen (Errusiako Federazioaren Konstituzioa).
Kongresuak presidentearen dekretua baztertu zuen eta Jeltsin presidentearen kargugabetzea onartu zuen apelazio baten bidez. Indarrean zegoen presidenteordea, Aleksandr Rutskoi, presidente izendatu zuten, konstituzioak agintzen zuen bezala. Irailaren 28an, Jeltsinen gobernuaren aurkako protesta publikoek kaleak hartu zituzten Moskun. Horien errepresioan hainbat hildako izan ziren.
Jeltsinen kontrolpean, armadak krisiaren amaiera erabaki zuen. Diputatuak Etxe Zurian, Errusiako Parlamentuaren egoitzan, sartu eta presidente kargugabetuaren kontrolpean zeuden indarren setioari aurre egiteko prest agertu ziren. Hurrengo astean, Jeltsinen aurkako eta Parlamentua eta Sobiet Gorena babesteko herri-protestak handituz joan ziren. Urriaren 2an iritsi ziren goia, Errusia gerra zibil baten atarian zegoela. Puntu horretan, kupula militarrek babesa eman zioten kargugabetutako presidenteari, eta honek Etxe Zuria indarrez husteko agindu zuen. Jeltsinen agindua bonbardaketaren bidez gauzatu zen, herriaren subiranotasunaren egoitza zen eraikineko tankeen eta artilleriaren bidez. Etxe Zuria suntsitu zuten eta okupatzaile asko erasoan hil ziren.
Urriaren 5erako, Jeltsinekiko erresistentzia suntsiturik zegoen. Gatazka, hamar egun iraun zuena, 1917ko Urriko Iraultzatik Moskun izandako gertakaririk larriena izan zen. Gobernuak berak kalkulatu zuen hildakoen kopurua 187koa zela eta zaurituena 473koa. Beste iturri batzuek 2.000 hildako zirela esaten dituzte.
Mendebaldeko gobernuek indarraren erabilera justifikatu zuten parlamentuaren eta legitimoki aukeratutako diputatuen aurka. Erasoak Bill Clintonen administrazioaren bermea izan zuen, garai hartan Estatu Batuak gobernatzen zituena, baita mendebaldar herrialdeen prentsaren babesa ere.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «He sentido lo que es una guerra civil» El País 1993/10/06.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Rendición incondicional del Parlamento ruso tras una sangrienta batalla» El País 1993/10/05.
* ↑ (Frantsesez) «Juste un peu de sang» Le Monde diplomatique (151) 2017ko otsaila-martxoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q862099
* Multimedia: 1993 Russian constitutional crisis / Q862099
# 41P/Tuttle-Giacobini-Kresak

41P/Tuttle-Giacobini-Kresák gure eguzki-sistemako aldikako kometa bat da. Horace Parnel Tuttlek, Michel Giacobinik eta Ľubor Kresákek aurkitu zuten 1858ko maiatzak 3an, 1907an eta 1951n hurrenez hurren. Jupiter kometa familiako kide da. 2006an ikusi zen azken aldiz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q663074
* Multimedia: 41P/Tuttle–Giacobini–Kresák / Q663074
# 420ko hamarkada

420ko hamarkadak 420etik 429. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | 410koa - 420koa - 430koa |
| Urteak: | 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q233145
* Multimedia: 420s / Q233145
# 419
## Jaiotzak

* Uztailaren 2a – Valentiniano III.a, erromatar enperadorea (h. 455).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32386
* Multimedia: 419 / Q32386
# 41 Dafne

41 Dafne, asteroide gerrikoan aurkitutako 41. asteroidearen izena da. Hermann Mayer Salomon Goldschmidtek aurkitu zuen 1856ko maiatzak 22an Paristik. Azal iluneko gorputz bat da, ziuraski, kondrita karbonatatuz osatua. Dafne izena, greziar mitologiako Dafne izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Apolo jainkoak maitatu zuena, eta, bere maitasuna lortzeagatik jazarri ondoren, erramu zuhaitz bihurtua izan zen ninfa.. Dafneren forma arinki kurbatuak, asteroideak forma ez erregularra duela iradokitzen du. Bere perihelioa, 2,03 unitate astronomikoko distantziara dago, eta, bere afelioa, 2,77 unitate astronomikora.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207305
* Multimedia: 41 Daphne / Q207305
# 42

    Artikulu hau 42. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Berrogeita bi.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23694
* Multimedia: 42 / Q23694
# 420
## Heriotzak

* Irailaren 30a – Jeronimo Estridongoa, Bibliaren itzultzailea (j. c. 340).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32230
* Multimedia: 420 / Q32230
# 420 Bertholda

420 Bertholda, asteroide gerrikoan aurkitutako 420. asteroidearen izena da. 1896ko irailak 7an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152978
# 419 Aurelia

419 Aurelia, asteroide gerrikoan aurkitutako 419. asteroidea da. 1896ko irailak 7an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152943
* Multimedia: 419 Aurelia / Q152943
# 42. linea (Liejako aldiriak)

Liejako aldirien 42. linea ( S42 estilitzatua) sareko lau lineetako bat da. Lineak 9 geltoki ditu guztira eta Lierseko geltokia, Valoniako Herstal udalerrian dagoena, Flémalle-Haute lotzen ditu, Flémalle udalerrian.
2018ko irailaren 3an inauguratu zen, Liers eta Flémalle-Haute geltokien artean.

## Historia

S42 linea 2018ko irailaren 3an Liejako aldirien barruan dago. Hasieran, Lierseko geltokia eta Flémalle-Hauterekin lotzen zue.
2018 eta 2023 artean, zirkulazio-plana urtero eguneratu zen xehetasun txikiagoekin. Adibidez, 2020an Herstal-Lieja tartea aldatu zen 41. lineatik 42.era, eta 2021ean Lieja-Flémalle tartea 42. linearako bakarrik utzi zen. 2024tik aurrera, sarea Akisgranera iristen zen, Alemanian, eta 15 minuturo tren bat proiektatzen zen hiriburuko geltokien artean.

## Ibilbidea

Lineak 9 geltoki ditu.
| | Geltokia | Eskualdea | Udalerria | Konexioak |
| ■ | Liers | Valonia | Herstal | S41 |
| ● | Milmort | Valonia | Herstal | S41 |
| ● | Herstal | Valonia | Herstal | S41 |
| ● | Lieja–Saint-Lambert | Valonia | Lieja | S41 |
| ● | Lieja–Carré | Valonia | Lieja | S41 |
| ● | Lieja–Guillemins | Valonia | Lieja | S41 S43 S44 |
| ● | Ougrée | Valonia | Seraing | |
| ● | Seraing | Valonia | Seraing | |
| ■ | Flémalle-Haute | Valonia | Flémalle | |

### Mapa
## Erreferentziak

* SNCB-NMBS. Liejako aldirien ordutegiak. 2020ko abendua.
* ↑ (Frantsesez) Citrinot, Luc. (2023-08-01). «Plus de 2 000 trains supplémentaires par semaine d'ici 2026 pour la SNCB» Voyages d'affaires (Noiz kontsultatua: 2024-02-04).

## Ikus, gainera

* Liejako aldiriak

## Kanpo estekak

* Liejako Aldirietako webgune ofiziala
* Datuak: Q86525060
* Multimedia: Train route S42 Flémalle - Liers / Q86525060
iea Liejako aldiriak :
# 2141 Simferopol

2141 Simferopol asteroide gerrikoan aurkitutako 2141. asteroidearen izena da. 1970eko abuztuak 30ean aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1970 QC1 zen. Bere izena Simferopol hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q842331
# 2142 Landau

2142 Landau asteroide gerrikoan aurkitutako 2142. asteroidearen izena da. 1972ko apirilak 3an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1972 GA zen. Bere izena Lev Landau sobietar fisikariagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q147754
# 2145 Blaauw

2145 Blaauw asteroide gerrikoan aurkitutako 2145. asteroidearen izena da. 1976ko urriak 24an aurkitu zuen Richard Martin Westek La Sillako Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1976 UF zen. Bere izena Adriaan Blaauwgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q851690
# 2140 Kemerovo

2140 Kemerovo asteroide gerrikoan aurkitutako 2140. asteroidearen izena da. 1970eko abuztuak 3an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1970 PE zen. Bere izena Kemerovo Oblastagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q583566
# 2147 Kharadze

2147 Kharadze asteroide gerrikoan aurkitutako 2147. asteroidearen izena da. [[1976]ko urriak 25ean aurkitu zuen Richard Martin Westek La Sillako Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1976 US zen. Bere izena Evgenijj Kirilovic Haradzegatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q845602
# 213 Lilaea

213 Lilaea, asteroide gerrikoan aurkitutako 213. asteroidearen izena da. 1880ko otsailak 16an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.
Bere izena, greziar mitologiako Lilaea izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Zefiso ibaian bizi zen naiade bat zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q147695
# 214

    Artikulu hau 214. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Berrehun eta hamalau.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32938
* Multimedia: 214 / Q32938
# 2143 Jimarnold

2143 Jimarnold asteroide gerrikoan aurkitutako 2143. asteroidearen izena da. 1973ko irailak 26an aurkitu zuen Eleanor Francis Helinek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1973 SA zen. Bere izena James Richard Arnoldgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q222295
# 2144 Marietta

2144 Marietta asteroide gerrikoan aurkitutako 2144. asteroidearen izena da. 1975eko urtarrilak 18an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1975 BC1 zen. Bere izena Marietta Shaginyangatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q147765
* Multimedia: 2144 Marietta / Q147765
# 2146 Stentor

2146 Stentor asteroide gerrikoan aurkitutako 2146. asteroidearen izena da. 1976ko urriak 24an aurkitu zuen Richard Martin Westek La Sillako Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1976 UQ zen. Bere izena greziar mitologiako Estentor pertsonaiagatik jasotzen du, Troiako gerran parte hartu zuena. Jupiter troiar bat da, greziar alderdikoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q147769
* Multimedia: 2146 Stentor / Q147769
# 440
## Heriotzak

* Otsailaren 17a – Mesrop Maxtots, armeniar fraide eta teologoa (j. c. 361)
* Abuztuaren 18a – Sixto III.a, Aita santua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q49180
* Multimedia: 440 / Q49180
# 443 Photographica

443 Photographica, asteroide gerrikoan aurkitutako 443. asteroidearen izena da. 1899ko otsailak 17an aurkitu zuten Max Wolf eta Arnold Schwassmann astronomoek Heidelbergeko behatokitik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154054
* Multimedia: 443 Photographica / Q154054
# 444
## Kanpo estekak

* Datuak: Q33433
* Multimedia: 444 / Q33433
# 440 Theodora

440 Theodora, asteroide gerrikoan aurkitutako 440. asteroidearen izena da. 1898ko urriak 13an aurkitu zuen Edwin Foster Coddingtonek Kaliforniako Hamilton mendiko Lick behatokitik. Astronomo honek aurkitu zituen hiru asteroideetatik bigarrena da, beste biak, 439 Ohio eta 445 Edna direlarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q153948
* Multimedia: 440 Theodora / Q153948
# 441
## Kanpo estekak

* Datuak: Q31729
# 441 Bathilde

441 Bathilde asteroide gerrikoan aurkitutako 441. asteroidearen izena da. 1898ko abenduak 8an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q153982
* Multimedia: 441 Bathilde / Q153982
# 442 Eichsfeldia

442 Eichsfeldia, asteroide gerrikoan aurkitutako 442. asteroidearen izena da. 1899ko otsailak 15ean aurkitu zuten Max Wolf eta Arnold Schwassmann astronomoek Heidelbergeko behatokitik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154016
# 440ko hamarkada

440ko hamarkadak 440etik 449. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | 430koa - 440koa - 450koa |
| Urteak: | 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q234426
* Multimedia: 440s / Q234426
# 442
## Gertaerak

* Vaisongo kontseilua egiten dute.
* Valentiniano III.a erromatar enperadoreak eta Genseriko bandaloen erregeak bake-ituna sinatu zuten.
* Genseriko bandaloen erregeak purga handi bat egin zuen.

## Heriotzak

* Datuak: Q32642
# 443
## Gertaerak

* Erromatarrek Asterio eta Merobaudes bidali zituzten bagaudak borrokatzeko. Erromatarrek garaipena lortu zuten Aracaelin (gaur egungo Uharte Arakil edo Araciel izeneko Erdi Aroko herri hustua, Corella ondoan).

## Heriotzak

* Asterio, hispano-erromatar militarra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32650
* Multimedia: 443 / Q32650
# Adelina Patti

Adelina Patti (Madril, 1843ko otsailaren 10a edo 19a - Craig-y-Nos Castle, Gales, 1919ko irailaren 27a) italiar sopranoa izan zen.
New Yorken egin zituen Kantu ikasketak. 1859. urtean Donizettiren Lucia di Lammermoor operarekin egin zuen aurkezpena New Yorken. Bi urte geroago Londresko Covent Garden Antzokian, Belliniren La sonnambula operako Aminaren pertsonaia kantatu zuen. Rossini, Bellini, Meyerbeer, Gounod eta Verdiren hasierako operetako pertsonaiak kantatu zituen. Ahots arina eta gardena zuen, nota-tarte zabala hartzen zuen, eta XIX. mendeko koloratura-kantaririk ospetsuena izan zen. Arrakasta handia lortu zuen, batez ere pertsonaia hauekin: Mozarten Don Giovanni operako Zerlina; Meyerbeeren Dinorah-ko Dinorah; eta Rossiniren Sevillako bizargilea-ren Rosina; izan ere, Pattirentzat idatzi zuen Rossinik obra hori.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q234166
* Multimedia: Adelina Patti / Q234166
# Adelina Tahiri

Adelina Tahiri (Skopje,1991ko Apirilaren 25, ) jatorri albaniarreko kantari mazedoniarra da. 2007an musika-ibilbidea hasi zuenetik, bi estudio-album argitaratu ditu, eta arrakasta izan dute Balkanetan, bereziki Albanian, Kosovon, Italian eta Iparraldeko Mazedonian.

## Biografia

Adelina Tahiri Mazedoniako Errepublikan jaio zen, baina Skopie eta Tirana artean hazi zen jatorri albaniarragatik, eta Ipar Mazedoniako eta Kosovoko kantari ospetsuekin lan egin du. Adelinak Albanian ekin zion musika-ibilbideari, eta 2007an argitaratu zuen lehen singlea, "Më Trego", artean 16 urte zituenean, eta urtebete geroago Eliksir estudioko lehen albuma. Bere "Nuk jam penduar" sinplea Balkanetako arrakasta handienetako bat izan zen. 2010ean, "Magnet" izenburu bakuna jarri zuen F-KAY rap-kosovarraren ondoan.
Albaniarrentzat hainbat herrialdetan antolatutako kontzertuetan ere izan da Adelina, eta hainbat telebista-saiotan ere parte hartu du. Adelina Tahiri kantari famatuen ohiko musika-laguntzailea da Albaniako eskualdeetan, eta zuzeneko hainbat jaialditan parte hartu du Albaniako diasporaren artean.
Tahirik telebistako selekzio nazionaletan parte hartu du Albania ordezkatzeko Eurovisión jaialdian, baina orain arte ez du arrakastarik izan. 2013an, "Sje më i pari" sinplea merkaturatu zuen.

## Diskografia
### Estudio-albumak

* 2008 - Eliksir
* 2010 - Nuk jam penduar

### Singleak

* 2007 - "Më Trego"
* 2008 - "Eliksir"
* 2010 - "Nuk jam penduar"
* 2011 - "Manipulator"
* 2012 - "Mjaft"

## Erreferentziak

* 1 2 3 Adelina Tahiri - Biografia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14404365
# Adelina Jiménez Jiménez

María Adelina Jiménez Jiménez (Ayerbe, Huesca, 1945eko apirilaren 5a) irakasle nazional titulua oposizio bidez lortu zuen ijito etniako lehen emakumea izan zen. 2007ko abenduaren 7an, Ministroen Kontseiluak Laneko Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion.

## Biografia

Lastategi batean jaioa, gurasoak Juan Jiménez Jiménez, Almudévarrekoa eta Consuelo Jiménez Jiménez Jiménez, Plasencia del Montekoa, izan ziren, Adelina jaio zenean 30 eta 20 urte zituztenak, hurrenez hurren. Hamasei hilabete zituela umezurtz geratu zen, eta amona Elodia Jiménez Carbonelek hartu zuen etxean. Elodia, Roque Jiménez Jiménez seme ezkongabe batekin bizi zen, baliabide ekonomiko gutxiko etxe batean.

## Ikasketak

Ijitoen kulturaren testuinguruan hazi zen Adelina, eta hiru urterekin Aierbeko eskola publikoan sartu zen, non lehen mailako ikasketak egin zituen. Eskolatzeak, seguruenik, urte haietan, herriko 'ijito ez ziren' haurrekin integratzea ahalbidetuko zion.
Raimunda Cazabón irakaslea hartu zuen eredutzat, irakaskuntzan aritzeko helburuan. Batxilergoa ere Ayerben egin zuen, "Misioneras Esclavas del Sagrado Corazón de María" ikastetxean, eta, amaitzean, herriko enpresari bati esker, Carmelo Coiduras mezenasari esker, irakasle izateko ikasketak egin ahal izan zituen eta titulua lortu zuen Huescako Irakasle Eskolan.

## Maistra ibilbidea

Huescako Eskola Normalean praktikak egiten aritu ondoren, 21 urterekin maistra nazional bihurtu zuen oposizio-lehiaketa gainditu ostean. Espainiako lehen ijito-irakaslea. Lehen destinoa Olsón herrian izan zuen, hiru urtez egon zen han, ondoren hamar urtez aritu zen lanean Albalate de Cincako “General Solans” ikastetxean eta hogei urtez Monzoneko “Aragón” ikastetxean.
34 urtez jardun zuen irakaskuntzan, emakume ijitoa berdintasunean integratzearen alde lan eginez.

## Erreferentziak

* ↑ Registro Civil de Ayerbe
* ↑ REAL DECRETO 1646/2007, de 7 de diciembre, por el que se concede la Medalla al Mérito en el Trabajo, en su categoría de Oro, a doña Adelina Jiménez Jiménez
* ↑ 50 mujeres gitanas en la sociedad española

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5657541
# 937
## Jaiotzak

* Gilen IV.a Akitaniakoa, Poitiersko konde eta Akitaniako dukea (h. 994).

## Heriotzak

* Uztailaren 11 – Rodolfo II.a Borgoinakoa, Borgoinako erregea (j. c. 880).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23720
* Multimedia: 937 / Q23720
# 933 Susi

933 Susi asteroide gerrikoan aurkitutako 933. asteroidearen izena da. 1927ko otsailak 10ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1927 CH zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q660098
# 936
## Jaiotzak

* Abulkasis, andalustar medikua (h. 1013).

## Heriotzak

* Uztailaren 2a – Henrike I.a Alemaniakoa, Saxoniako duke eta Germaniako erregea.
* Abu al-Hasan al-Ashari, islamiar teologoa (j. 874).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23584
* Multimedia: 936 / Q23584
# 935 Clivia

935 Clivia asteroide gerrikoan aurkitutako 935. asteroidearen izena da. 1920ko irailak 7an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1920 HM zen. Flora familiako asteroidea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158108
# 934
## Heriotzak

* Abdullah al-Mahdi Billah, Fatimitar Kalifa-herri ismailitaren sortzailea.
* Uallach ingen Muinecháin, irlandar poeta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23803
* Multimedia: 934 / Q23803
# 934 Thüringia

934 Thüringia asteroide gerrikoan aurkitutako 934. asteroidearen izena da. 1920ko abuztuak 15ean aurkitu zuen Walter Baadek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1920 HK zen. Bere izena Alemaniako Turingia estatuagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158098
* Multimedia: 934 Thüringia / Q158098
# 933
## Jaiotzak

* Abuztuaren 28a – Rikardo I.a Normandiakoa, Normandiako dukea (h. 966).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24014
* Multimedia: 933 / Q24014
# 937 Bethgea

937 Bethgea asteroide gerrikoan aurkitutako 937. asteroidearen izena da. 1920ko irailak 12an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1920 HO zen. Flora familiako asteroidea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158116
# 936 Kunigunde

936 Kunigunde asteroide gerrikoan aurkitutako 936. asteroidearen izena da. 1920ko irailak 8an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1920 HN zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158113
* Multimedia: 936 Kunigunde / Q158113
# Afrika Erdiko Errepublikaren banaketa administratiboa

Afrika Erdiko Errepublikaren banaketa administratiboa 14 prefektura administratibotan (préfectures), 2 prefektura ekonomikotan (préfectures economique) eta autonomia udalerri baten banatua dago.
Prefekturak azpiprefekturatan (sous-préfectures) osatua daude, guztira 71.

## Prefekturak

14 prefekturak (hiriburuak parantesi artean):
* Bamingui-Bangoran (Ndélé)
* Basse-Kotto (Mobaye)
* Haute-Kotto (Bria)
* Haut-Mbomou (Obo)
* Kémo (Sibut)
* Lobaye (Mbaïki)
* Mambéré-Kadéï (Berbérati)
* Mbomou (Bangassou)
* Nana-Mambéré (Bouar)
* Ombella-M'Poko (Bimbo)
* Ouaka (Bambari)
* Ouham (Bossangoa)
* Ouham-Pendé (Bozoum)
* Vakaga (Birao)
Bi prefektura ekonomikoak:
* Nana-Grébizi (Kaga Bandoro)
* Sangha-Mbaéré (Nola)
Hiriburua, Bangui, udalerri banandua da.

## Azpiprefekturak

71 azpiprefekturak prefekturaka:
* Bamingui-Bangoran: Bamingui eta Ndélé
* Bangui: Bangui
* Basse-Kotto: Alindao, Kembé, Mingala eta Mobaye
* Haut-Mbomou: Djemah, Obo eta Zemio
* Haute-Kotto: Bria, Ouadda eta Yalinga
* Kémo: Dekoa eta Sibut
* Lobaye: Boda, Mbaiki eta Mongoumba
* Mambéré-Kadéï: Berberati, Carnot eta Gamboula
* Mbomou: Bakouma, Bangassou, Gambo-Ouango, Rafai
* Nana-Grébizi: Kaga-Bandoro eta Mbrès
* Nana-Mambéré: Baboua, Baoro eta Bouar
* Ombella-M'Poko: Bimbo, Boali, Damara eta Yaloke-Bossembele
* Ouaka: Bakala, Bambari, Grimari, Ippy eta Kouango
* Ouham: Batangafo, Bossangoa, Bouca, Kabo eta Markounda
* Ouham-Pendé: Bocaranga, Bozoum eta Paoua
* Sangha-Mbaéré: Bambio eta Nola
* Vakaga: Birao eta Ouanda Djallé

## Kanpo estekak

* Datuak: Q843886
# Afrika Erdiko Inperioa

Afrika Erdiko Inperioa, Afrika Erdiko Errepublikaren izena izan zen, Jean-Bédel Bokassa presidenteak, boterea estatu-kolpe batean lortu zuenak, bere burua Bokassa I.a izeneko enperadore aldarrikatu ondoren 1976an. Titulu hori 1979. urtera arte mantendu zuen, David Dacko-k, bere aurrekoak, postutik kendu eta Errepublika zaharberritu zuenean.

## Historia

1976ko abenduaren 4an, MESANeko ohiz kanpoko batzarrean, Afrika Erdiko Errepublikako alderdi bakarrak, herrialdeko Konstituzio berria onartu zuen. Lege Nagusi berriak monarkia parlamentarioa ezarri zuen, paperean behintzat, eta herrialdearen izena aldatu zuen Afrika Erdiko Inperioarena jarriz.
Errepublikako biziarteko presidentea, Jean-Bédel Bokassa, enperadore aldarrikatu zuten Bokassa I.a izenarekin. Errege berriak bere errege-familia sortu zuen eta bere seme-alabei eta beste senide batzuei hainbat noblezia-titulu eman zizkien.
Urte bat geroago, 1977ko abenduaren 4an, Bokassak bere burua koratu egin zuen Bangi-ko Kirol Jauregian, aurrerantzean Koroatze Jauregia izenekoan, burututako luxuzko ekitaldian. Ekitaldiak 20 milioi dolarreko kostua izan zuen, herrialdeko urteko errentaren % 25a, eta hainbat estatu buruzagik gonbidapen jaso arren, Maurizioko, Indiako ozeanoko uhartetar Estatu txiki bateko, lehen ministroa besterik ez zen egon ekitaldian. Gainontzeko herrialdeek diplomatiko eta beste ordezkarien bidez egin zuten. Ekitaldian, Bokasak bere emazteetako bat koroatu zuen enperatriz, eta bien semeetako bat, Jean-Bédel Bokassa izenekoa ere, printze oinordeko gisa izendatu zuten.
Frantziatik babes osoa eman zioten monarka berriari. Hala eta guztiz ere, Bokassa I.aren gehiegikeriek eta 1979ko urtarrilean Bangin egindako erregimenaren aurkako manifestazioetan parte hartu zuten ikasle batzuen hilketak guztiz aldatu zuen Frantziako laguntza. Amnistia Internazionalak eta Ruandan ospatutako Afrikako Estatu eta Gobernu Buruek proposatutako kontsulta batzordeak suposatu zuen erregimenaren amaiera.
Frantziarrak, orduan, Bokassa I.arengandik urruntzen joan ziren, eta hori Libiara eta Muammar al Kadafi, haren buruzagirengana, hurbiltzen saiatu zen alfer. Ondoren, Frantziak abdikatzea egin nahi izan zuen, baina ezezkoa emanez, frantsesek plan bat abiarazi zuten (Barrakuda Operazioa) hura boteretik kentzeko. Operazio horren baitan, 1979ko irailaren 20an, frantziar tropek zuzendutako estatu-kolpeak Bokassa kedu zuen boteretik, David Dacko-ri boterea emanez, monarkia indargabetu eta Errepublika berreskuratu zuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189988
* Multimedia: Central African Empire / Q189988