# Louise Blanchard Bethune

Louise Béthune (Waterloo, New York, 1856ko uztailaren 21a - Buffalo, New York, 1913ko abenduaren 18a), Jennie Louise Blanchard jaiotzez, AEBetako lehen emakume arkitekto profesionala izan zen.

## Lehen urteak

Blanchard familia Buffalora joan zen bizitzera bera txikia zenean. Bere gurasoek, maisuek, etxean irakatsi zioten 11 urte bete arte; han autonomiarako gaitasuna eskuratu ahal izan zuen, geroago bere garaiko emakumeen "kortse" sozial askotatik ateraraziko zuena. Buffalon bizikleta bat erosi zuen lehen emakumea izan zen. Buffalo High School-en diplomatua — Hutchinson Technical High School — 1874an, 1876an hasi zuen arkitekto karrera Richard A. Waite eta F. W. Caulkins arkitekto ospetsuentzat marrazkilari gisa.

## Ibilbidea

1881ean bere arkitektura kabinete propioa ireki zuen Buffalon, horrela emakumezko lehenengo arkitekto estatubatuar profesionala izan zelarik. Bere bulegoaren irekiera "Emakumearen Aurrerapenerako Elkartearen IX. Biltzarrean" iragarri zen. Handik gutxira, Robert Armour Béthune arkitekto kanadarrarekin ezkondu zen, eta seme bakarra izan zuten, Charles.
Bi urte geroago, Bethunek William L. Fuchs gehitu zuen taldean. Elkarrekin lan egin zuten «Béthune, Béthune & Fuchs» izenarekin. Estatu Batuetako lehenengoetakoak izan ziren altzairuzko bastidoredun hormigoizko egitura bat sortzen. Eskaera gehienak eraikuntza industrialak, komertzialak, eskolakoak eta publikoak izan ziren Buffalo eskualdean, nahiz eta Louisek egoitza pribatuak ere diseinatu zituen. Bere lanik nabarmenena Buffaloko Lafayette Hotela da, 1904an amaitua. Azken hori, enpresaren lanik esanguratsuena, gaur egun zutik dagoen bere egiletzako eraikin bakanetako bat da, bere lanaren zati handi bat eraitsia izan baita.
Bere lanik garrantzitsuenen artean daude: 74th Regimental Armory (Buffalo-1885), geroago Elmwood Music Hall, Livestock Exchange (Buffalo-1890), Lockport Union High School (Lockport-1890), Buffalo Weaving Company (Buffalo-1902) eta Iroquois Door Building (Buffalo-1904).
1893an Chicagoko Munduko Kolondar Erakusketarako (World 's Columbian Exposition) Emakumearen Eraikina diseinatzeko lehiari uko egiteagatik da ezaguna arkitektura-zirkuluetan. Emakumeenganako tratamendu bidegabearen ondorioz, ez zuen parte hartu nahi izan; izan ere, gizonei hamar aldiz gehiago ordaintzen zieten beren diseinuengatik emakumeei eskaintzen zietena baino.

## Garrantzia

1885ean Bethune bihurtu zen: Western Association of Architects (WAA) erakundeko lehen emakume kidea, geroago lehendakariorde kargua bete zuena; 1888an American Institute of Architects (AIA) erakundean onartu zuten lehen emakumea, eta 1886an Buffalo Society of Architects erakundearen sortzaileetako bat.
Bere lanaren ondoriorik garrantzitsuena izan zen lanbide-zirkuluetako ateak irekitzea, beste emakume batzuk arkitekturaren esparruan sar zitezen, lanbidearen estandarrak garatzeko eta emakumeentzako "zerbitzu berdinengatiko ordainsari-berdintasuna" sustatzeko konpromisoaren bidez lortua. Lanbidean gizonen eta emakumeen arteko desberdintasunak berdintzeko egin zuen lana beste emakume nabarmen batzuek jarraitu zuten XX. mendean zehar. 1915eko abenduan Bethune hil zenerako, ia 200 emakume ari ziren arkitektura lantzen Estatu Batuetan. Bethune Daughters of the American Revolution taldeko kidea izan zen.
Bethune 1908an erretiratu zen eta 1913an hil zen 57 urte zituela.
Bere artxiboetako batzuk Virginia Tech-eko International Archive of Women in Architecture-n daude.

## Sariak eta aintzatespenak

Buffalo Meter Company eraikin ohiari Bethune Hall izena jarri zioten bere omenez, Buffaloko Unibertsitateko Arkitektura eta Plangintza Eskolarekin batera Arte Saila zegoenean. Eraikin hau 2011ko ekainean erosi zuen Ciminelli Real Estate Corporation-ek, eta eraikina 87 apartamentutan urbanizatu zuen Carmina Wood Morrisek. Bizilagunak 2013ko uztailean hasi ziren eraikinera mugitzen, eta Bethune Lofts izena jarri zioten. Eraikina Leku Historikoen Erregistro Nazionalean sartu zen, LEED Zilarrezko ziurtagiria jaso zuen eta 2014an Preservation League of NYS Excellence in Historic Preservation Award saria jaso zuen.
2013an, bere heriotzaren 100. urteurrenean, Bethuneren hilobiari beste errotulazio bat eman zioten, hau dioena:
"JENNIE LOUISE BLANCHARD BETHUNE, 1856ko UZTAILAK 21, 1915eko ABENDUAK 18"
Buffalo's Forest Lawn hilerrian lurperatuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Louise Blanchard Bethune | First Female Architect, Innovative Building Designs & Pioneering Career | Britannica» www.britannica.com 2024-07-17 (Noiz kontsultatua: 2024-08-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2014-07-21). «Louise Blanchard Bethune, primera arquitecta estadounidense» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2024-01-09). «Louise Blanchard Bethune, una arquitecta que rompió muros y moldes» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Fernández, de Lorena. (2015-03-15). «Jennie Louise Blanchard Bethune 1856-1913» un día | una arquitecta (Noiz kontsultatua: 2024-08-08).
* 1 2 «WIA: Louise Blanchard Bethune (1856-1913)» web.archive.org 2004-07-06 (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ (Ingelesez) «Heritage Moments: Louise Blanchard Bethune, Buffalo’s gift to architecture and women’s rights» WBFO 2016-02-29 (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ «Louise Blanchard Bethune» www.buffaloah.com (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ (Ingelesez) Blank, Carla. (2008-09-13). «Neglecting a Grand Old Lady» CounterPunch.org (Noiz kontsultatua: 2024-08-08).
* ↑ «Louise Blanchad Bethune: Architect Extraordinaire and First American Woman Architect, Practiced in Buffalo, New York (1881-1905)» web.archive.org 2013-12-25 (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ (Ingelesez) Meister, Maureen. (2014-11-04). Arts and Crafts Architecture: History and Heritage in New England. University Press of New England ISBN 978-1-61168-664-7. (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ (Ingelesez) Cerkkila. (2022-02-15). «Hidden Power: Louise Bethune in Plain Sight» SAH ARCHIPEDIA (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ (Ingelesez) «Pioneering Women of American Architecture» pioneeringwomen.bwaf.org (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ «Overlooked No More: Louise Blanchard Bethune, Who Changed the Face of Buffalo - The New York Times» web.archive.org 2021-11-07 (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ (Ingelesez) «International Archive of Women in Architecture (IAWA)» Virginia Tech Special Collections University Libraries (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ «Buffalo Meter Company Building» gateway.ipfs.cybernode.ai (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ (Ingelesez) queenseyes. (2013-05-24). «Leasing Begins as Bethune Lofts Nears Completion» Buffalo Rising (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ "Bethune Lofts". Carmina Wood Morris, DPC..
* ↑ «Bethune Ceremony - UB Reporter: Need to know news and views for UB faculty and staff» web.archive.org 2014-01-06 (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ (Ingelesez) «Remembering Louise Bethune» archplan.buffalo.edu (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).

## Kanpo estekak

* Zina Bethune bilduma Louise Bethuneri buruz Louise eta senideen familia-argazkiak orain arte argitaratu gabeak, bere biloba Zina Bethune (1945-2012) eta Buffaloko Unibertsitatearen eskutik.
* Louise Blanchard Bethune: Ameriketako lehen emakume arkitekto profesionala Buffalo History Museum-eko biografia
* Amerikako arkitekturako emakume aitzindariak, Louise Blanchard Bethune
* Buffaloko feminista eta Ameriketako lehen emakume arkitektoa
* Buffalo's Bethune 2011n The Buffalo History Museum-en egindako erakusketaren ilustrazioak
* Datuak: Q174402
* Multimedia: Louise Blanchard Bethune / Q174402