OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eusko Ikastola Batza

Eusko Ikastola Batza 1932an jeltzaleen ekimenez sortutako ikastola federazioa da. 1986. urtean sortutako elkartea da, lau ikastolaren ekimenez: Bizkaiko Lauaxeta eta Lauro, Gipuzkoako Ekintzak eta Arabako Olabidek.

## Historia

Hona hemen zer helburu zuten, Eusko Ikastola Batzaren testu batetik hartua:
| « | Hezkuntza euskalduna izan dadin, ez da aski hizkuntza, geografia... euskaraz erakustea. Aitzitik, ikastetxeko jarduera guztiek eta bakoitzak bitarteko izan behar dute, irakaskuntza oso-osorik euskalduna lortzeko. | » |
| Eusko Ikastola Batza ||
Gainera, kristau balioak eman nahi zizkien ikasleei.
Gaur egun ere, bada izen bereko federazio bat, sare pribatuko ikastola hauek biltzen dituena: Karmengo ikastola, Bera Kruz ikastola, Txomin Agirre ikastola, Begoñazpi ikastola, Lauaxeta ikastola, Artxandape ikastola, Lauro ikastola, Mariaren Bihotza ikastola, Olabide ikastola, Ekintza ikastola, Mariaren Lagundia ikastola eta San Fidel ikastola.

## Erreferentziak

* ↑ Erkuden Arana: «Ikastolen mugimendua (1960-1975)», Euskonews & Media, 62. zenbakia, 2000-01-14.
* 1 2 «EIB | 12 IKASTOLA | 10.000 IKASLE» www.eikastolabatza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-09-22).
* ↑ «Esaldia: Eusko Ikastolen Batza 1933», Hik Hasi, 16. zenbakia, 1997ko martxoa.
* ↑ Bernardo Anaut: «Euzko Ikastola Batza», Auñamendi Eusko Entziklopedia.

## Kanpo estekak

Eusko Ikastola Batza - webgune ofiziala
* Datuak: Q12257643
# Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Saila

Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Saila (gaztelaniaz ere Departamento de Desarrollo Económico y Competitividad), Euskal Autonomia Erkidegoko industriaz, energiaz, lehikortasunaz, merkataritzaz, turismoaz, nekazaritzaz eta arrantzaz arduratzen den Eusko Jaurlaritzaren saila da. 2012 urtean sortu zen sailen arteko berrantolaketa eman zenean.
Egungo Sailburua Arantza Tapia jeltzalea da.

## Eginkizunak

* Industria
* Berrikuntza eta teknologia
* Energia eta meategiak
* Artisautza eta merkataritza
* Turismoa
* Abeltzaintza eta basoak
* Ehiza eta arrantza
* Nekazaritza, mahastizaintza eta enologia

## Antolaketa

* Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Sailburutza
** Zerbitzu Orokorretako Zuzendaritza
** Kabinete, Plangintza eta Estrategia Sailburuordetza
*** Plangintza eta Estrategia Zuzendaritza
** Berrikuntza eta Teknologia Sailburuordetza
*** Berrikuntzaren eta Informazio Gizartearen Zuzendaritza
*** Teknologia Zuzendaritza
*** Nazioartekotze Zuzendaritza
** Industria eta Energia Sailburuordetza
*** Industria Garatzeko Zuzendaritza
*** Industria Administrazio eta Segurtasuneko Zuzendaritza
*** Energia eta Meategien Zuzendaritza
** Merkataritza eta Turismo Sailburuordetza
*** Merkataritza Zuzendaritza
*** Turismo Zuzendaritza
** Nekazaritza eta Landa Garapeneko Sailburuordetza
*** Nekazaritza eta Abeltzaintza Zuzendaritza
*** Landaren eta Itsaertzaren Garapeneko Zuzendaritza
*** Elikagai Kalitatearen Zuzendaritza
** Arrantza eta Elikagaien Industriako Sailburuordetza
*** Arrantza eta Akuikultura Zuzendaritza
*** Berrikuntza eta Elikagaien Industriako Zuzendaritza

## Sailburuak

* 1936-1947: Santiago Aznar
* 1947-1952: Fermin Zarza
* 1978-1980: Mikel Isasi
    Demokrazioaren berrezarpena
* 1980-1983: Javier Garcia
* 1983-1985: Juan Carlos Isasti
* 1985-1987: Jose Ignacio Arrieta
* 1987-1991: Ricardo Gonzalez
* 1991-1995: Jon Imanol Azua
* 1995-1999: Javier Retegi
* 1999-2001: Josu Jon Imaz
* 2001-2009: Ana Agirre
* 2009-2012: Bernabe Unda
* 2012tik: Arantza Tapia

## Atxikitutako organoak

* Energiaren Euskal Erakundea
* SPRI
* Basquetour-Turismoaren Euskal Agentzia
* Euskadiko Nazioartekotze Kontseilua
* Industria Segurtasunerako Euskal Kontseilua
* Merkataritza Establezimendu Handien Batzordea
* Merkataritzako Aholku Batzordea
* Merkataritza Banaketaren Behatokia
* Turismoko Aholku Batzordea

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Sailaren webgune ofiziala
* Datuak: Q12257645
# Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Saila

Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Saila (gaztelaniaz: Departamento de Empleo y Políticas Sociales), Euskal Autonomia Erkidegoko enplegu zerbitzuaz, lan-araudiaz, etxebizitzaz, gizarte zerbitzuez, haurtzaroaz, inmigrazioaz eta boluntariotzaz arduratzen den Eusko Jaurlaritzaren saila da. 1936 urtean sortu zen eta 1980 urtean berrezarri zuten demokraziarekin batera.
Egungo Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailburua Beatriz Artolazabal jeltzalea da.

## Antolaketa

* Ingurumen eta Lurralde Politika Sailburutza
** Enplegu eta Lan Sailburuordetza
** Gizarte Politiketako Sailburuordetza
** Etxebizitza Sailburuordetza

## Sailburuak

Bigarren Errepublikan
* 1936-1937: Juan de los Toyos (Lana) eta Juan Gracia (Gizarte Laguntza)
Erbestealdian
* Juan de los Toyos
Euskal Kontseilu Nagusia
* 1978-1980: Jesús María Viana (Etxebizitza) eta Juan Iglesias (Lana)
Demokraziaren berrezarpena
* 1980-1984: Mario Fernández (Lana)
* 1984-1985: Javier Caño (Lana)
* 1985-1987: Jon Imanol Azua (Lana)
* 1987-1991: Jose Ignacio Arrieta (Lan eta Gizarte Segurantza)
* 1991-1991: Martin Auzmendi (Lan eta Gizarte Segurantza)
* 1991-1995: Paulino Luesma (Lan eta Gizarte Segurantza)
* 1995-1997: Ramón Jáuregui (Lan eta Gizarte Segurantza)
* 1997-1998: Francisco Egea (Lan eta Gizarte Segurantza)
* 1998-2001: Sabin Intxaurraga (Lan eta Gizarte Segurantza)
* 2001-2009: Javier Madrazo (Gizarte Gaiak) eta Joseba Azkarraga (Lana eta Gizarte Segurantza)
* 2009-2012: Iñaki Arriola (Etxebizitza) eta Gemma Zabaleta (Enplegua eta Gizarte Gaiak)
* 2012-2015: Juan Mari Aburto (Enplegua eta Gizarte Politikak)
* 2015-2016: Ángel Toña (Enplegua eta Gizarte Politikak)
* 2016-: Beatriz Artolazabal (Enplegua eta Gizarte Politikak)

## Kanpo estekak

* Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren webgune ofiziala (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q20492992
# Eusko Irratia

    Ez nahasi Euskadi Irratia irrati-katearekin.
Eusko Irratia-Radiodifusión Vasca S.A., normalean Eusko Irratia deitua, irrati ekoizpeneko eta emisioko enpresa izan zen, Gasteiz Irratia-Radio Vitoria, S.A.rekin batera Euskal Autonomia Erkidegoko irratidifusio publikoko taldea osatzen zuena. Euskal Telebista-Televisión Vasca, S.A.rekin batera, Euskal Irrati Telebista-Radio Televisión Vasca Ente Publikoak eta Eitbnet, S.A.ek osatzen zuten Eusko Legebiltzarraren mendeko eta Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailaren barruan dagoen euskal komunikazio publikoko taldea. 2020ko urtarrilean, Radio Vitoria SArekin eta Eitbnetekin batera, Euskal Telebista-Televisión Vasca SAn desegin eta integratu zen, eta EITB Media SAU izena hartu zuen. Harrezkero, enpresa horrek, Euskal Irrati Telebista-Radio Televisión Vasca erakunde publikoarekin batera, euskal komunikazio-taldea osatzen du.
Eusko Irratiko irratien eragiketa-eremuak Euskal Autonomia Erkidegoa hartzen zuen, baita mugakide diren beste batzuk ere, hala nola Nafarroa Garaia.
1982ko udan sortu zuten, sozietate anonimoaren figura juridikoa erabiliz, 2020ko urtarrilaren 1era arte. Orduan, Eusko Jaurlaritzak uztailaren 14an onartu eta azaroan Merkataritza Erregistroan inskribatu ondoren, EITB Media SAU sozietate berrian sartu zen, taldea osatzen duten gainerako enpresekin batera, EITB Erakunde Publikoa izan ezik. Taldeko lehen enpresa izan zen jarduera egonkorra izaten, telebistako emisio erregularren hasiera 1983ra arte atzeratu baitzen.

## Irrati-kateak

* Euskadi Irratia
* Radio Euskadi
* Radio Vitoria
* Gaztea
* EITB Musika
* EITB Euskal Kantak

## Erreferentziak

* ↑ DECRETO 92/2020, de 14 de julio, de extinción de las sociedades públicas Eusko Irratia-Radiodifusión Vasca, S.A., Gasteiz Irratia-Radio Vitoria, S.A. y Eitbnet, S.A., y de autorización para la modificación de los estatutos sociales de la sociedad pública Euskal Telebista-Televisión Vasca, S.A. Medio: Web Gobierno vasco Fecha de la consulta: 24 de marzo de 2021
* ↑ Decreto 158/1982, de 19 de julio, sobre la constitución de la Sociedad Anónima Pública "Eusko Irratia-Radiodifusión Vasca, S. A.". .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61999093
# Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Saila

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Saila (gaztelaniaz ere Departamento de Educación, Política Lingüística y Cultura), Euskal Autonomia Erkidegoko hezkuntza arloaz, unibertsitateez, ikerketaz, hizkuntza politikaz eta kulturaz arduratzen den Eusko Jaurlaritzaren saila da. 1978 urtean sortu zen, orduko Eusko Kontseilu Nagusia martxan zela.
2012an sortu zen Hezkuntza eta Kultura Sailak batu zirenean. Egungo Sailburua Cristina Uriarte independentea da.

## Antolaketa

* Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Saila
** Sailburuaren Kabineteko Zuzendaritza
** Administrazio eta Zerbitzuen Sailburuordetza
*** Administrazio eta Dirubideen Zuzendaritza
*** Langileriaren Kudeaketa Zuzendaritza
*** Baliabide Materialen Zuzendaritza
*** Azterlan eta Araubide Juridikoaren Zuzendaritza
** Hezkuntza Sailburuordetza
*** Hezkuntza Berriztatzeko Zuzendaritza
*** Ikastetxeen Zuzendaritza
** Lanbide Heziketako eta Etengabeko Ikaskuntzako Sailburuordetza
*** Lanbide Heziketako Zuzendaritza
*** Etengabeko Ikaskuntzako Zuzendaritza
** Unibertsitate eta Ikerketa Sailburuordetza
*** Unibertsitate Zuzendaritza
*** Zientzia Politikarako Zuzendaritza
*** Kabinetearen eta Gizarte Hedabideen Zuzendaritza
*** Zerbitzu Zuzendaritza
** Kultura, Gazteria eta Kirol Sailburuordetza
*** Kultura Ondarearen Zuzendaritza
*** Kultura Sustatzeko Zuzendaritza
*** Kirol Zuzendaritza
*** Gazteria Zuzendaritza
** Hizkuntza Politikarako Sailburuordetza
*** Herri Administrazioetan Hizkuntza Normalizatzeko Zuzendaritza
*** Euskara Sustatzeko Zuzendaritza
*** Hizkuntza Ikerketa eta Koordinaziorako Zuzendaritza

### Atxikitutako organoak

* Etxepare Euskal Institutua
* Euskadiko Artxibo Nazionala
* Euskadiko Eskola Kontseilua
* Euskadiko Orkestra Sinfonikoa
* Euskal Herriko Unibertsitatea (UPV/EHU)
* Euskal Irrati Telebista
* Haurreskolak
* Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundea
* Koalifikazioaren Euskal Institutua
* Unibertsitateaz kanpoko Irakas-sistema Ebaluatu eta Ikertzeko Erakundea (ISEI-IVEI)

## Sailburuak

* 1978-1980: Karlos Santamaria
    Demokraziaren berrezarpena
* 1980-1984: Pedro Miguel Etxenike
* 1984-1985: Juan Urrutia
* 1985-1987: Juan Txurruka
* 1987-1991: Jose Ramon Rekalde
* 1991: Inaxio Oliveri
* 1991-1995: Fernando Buesa
* 1995-2001: Inaxio Oliveri
* 2001-2005: Anjeles Iztueta
* 2005-2009: Tontxu Campos
* 2009-2012: Isabel Zelaa
* 2012tik: Cristina Uriarte

## Ordezkaritzak

Herrizaingo Sailak honako ordezkaritzak ditu Euskal Autonomia Erkidegoko hiru lurraldeetan:
* Bizkaiko Lurralde Ordezkaritza Bilbon.
* Gipuzkoako Lurralde Ordezkaritza Donostian.
* Arabako Lurralde Ordezkaritzan Gasteizen.
* Gazteen Euskal Behatokia Bilbon.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Sailaren webgune ofiziala
* (Gaztelaniaz) Euskal Herriko Unibertsitatearen webgunea
* (Gaztelaniaz) EiTBren webgunea
* Datuak: Q12257647
# Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza, Herri Lan eta Garraio Saila

Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza, Herri Lan eta Garraio Saila Saila (gaztelaniaz ere Departamento de Vivienda, Obras Públicas y Transportes), Euskal Autonomia Erkidegoko etxebizitzari lotutako gaietaz, herri lanez eta garraio publiko nahiz pribatutaz arduratzen den Eusko Jaurlaritzaren saila da. 1936 urtean sortu zen eta 1980 urtean berrezarri zuten demokraziarekin batera.
Egungo Garraio Sailburua Iñaki Arriola sozialista da.

## Antolaketa

* Etxebizitza, Herri Lan eta Garraio Saila
** Zerbitzu Zuzendaritza
** Etxebizitza Sailburuordetza
*** Lurzoru eta Hirigintza Zuzendaritza
*** Etxebizitza Berrikuntza eta Kontrol Zuzendaritza
*** Etxebizitza Plangintzaren eta Prozesu Eragileen Zuzendaritza
** Herri Lan eta Garraio Sailburuordetza
*** Garraio Zuzendaritza
*** Garraio Azpiegituraren Zuzendaritza
*** Portu eta Aireportuen Zuzendaritza

## Atxikitutako organoak

* Euskadiko Garraio Agintaritza
* Euskal Trenbide Sarea
* Etxebizitza Alokairuetarako Sozietate Publikoa
* Eusko Trenbideak
* Euskadiko Kirol Portua
* Zumaiako kirol-portua
* Euskotren

## Sailburuak

* 1936-1946: Juan de los Toyos eta Juan Astigarribia
* 1946-1948: Leandro Carro
* 1978-1980: Jesus Maria Viana eta Juan Maria Bandrés
    Demokraziaren berrezarpena
* 1980-1984: Jose Luis Robles
* 1984-1985: Castor Garate
* 1985-1987: Jose Ramon Estonba
* 1987-1991: Enrique Antolín eta Jose Miguel Martin
* 1991-1995: Josu Bergara eta Jon Larrinaga/Jose Antonio Maturana
* 1995-2001: Francisco Jose Ormazabal eta Alvaro Amann
* 2001-2005: Javier Madrazo eta Alvaro Amann
* 2005-2009: Javier Madrazo eta Nuria Lopez de Guereñu
* 2009tik: Iñaki Arriola

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Garraio Sailaren webgune ofiziala
* (Gaztelaniaz) EuskoTrenen webgunea
* Datuak: Q12257646
# Filignano

Filignano Italiako udalerri bat da. Iserniako probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. 574 biztanle ditu, 30,88 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Filignanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Colli a Volturno Pozzilli Rocchetta a Volturno Vallerotonda Acquafondata Montaquila Scapoli

## Kanpo estekak

* Datuak: Q279165
* Multimedia: Filignano / Q279165
# Filighera

Filighera Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 824 biztanle ditu, 8,25 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Filigherak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Albuzzano Copiano Corteolona e Genzone $^{(en)}$ Vistarino Belgioioso

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41082
* Multimedia: Filighera / Q41082
# Filientomon

Filientomon Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak

* Filientomon barberi (Ewing, 1921)
* Filientomon bipartitei Lee & Rim, 1988
* Filientomon duodecimsetosum Nakamura, 2004
* Filientomon gentaroanum Nakamura, 2001
* Filientomon imadatei Lee & Rim, 1988
* Filientomon lubricum Imadaté, 1956
* Filientomon sibiricum Szeptycki, 1988
* Filientomon takanawanus (Imadaté, 1956)
* Datuak: Q4547448
* Espezieak: Filientomon
# Filigrana (artisautza)

Filigrana metal preziatu batekin (urrea edo zilarra arruntki) hari biziki finak egitean datzan urregintza tekinika bat da, ondoren hari hauekin bitxigintza lan delikatuak egiteko.
Filigranazko bitxia da bitxi arin bereizgarriena. Berez aipaturiko filigrana bere apaindura beste mota batean laua urre grabatuz edo grabatu gabeaz egingo litzatekeena biziki ahula den soka bat imitatuz kurriken bidez aldi berean okertutako urre edo zilarrezko bi hariren bidez egiten den bitxi bat da. Lehen begiratu batean, soka horrek hari grabatu bat dirudi.

## Historia

Filigrana Kristobal Kolonen aurreko Amerikako zenbait herrik ezagutu zuten. Horien artean, mixtekak aipatu behar dira; haien lanek Erdialdeko Amerikan hedapen handia izan zuten urreginak zirenak. Urrezko filigranaz landutako objektu ugari aurkitu dira Mixteka Eskualdean, Coixtlahuaca eta Yanhuitlan bezalako tokietan, Kolonen aurreko bitxien suntsipena gora-behera askotan Europara bidali ziren urre lingoteak egiteko urtuak izan zirenak. Mixtekar filigranako bitxigintzaren bitxirik ezagunenetako bat Oaxacako Alban Mendiko 7. hilobian aurkitutako Mictlantecuhtli Heriotzaren Jauregiaren paparraldea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43065
* Multimedia: Watermarks / Q43065
# Forni Avoltri

Forni Avoltri Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. 501 biztanle ditu, 80,75 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Forni Avoltrik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Paluzza Rigolato Sappada Prato Carnico Santo Stefano di Cadore Lesachtal $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53262
* Multimedia: Forni Avoltri / Q53262
# Fornovo di Taro

Fornovo di Taro Italiako udalerri bat da. Parmako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 5.891 biztanle ditu, 57,52 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Fornovo di Tarok honako udalerri hauekin egiten du muga: Collecchio Medesano Sala Baganza Solignano Terenzo Varano de' Melegari

## Historia

1495an bertan Italiar Liga eta Frantziako Inperioaren arteko gudua izan zen bertan, Fornovoko gudua izenarekin ezagutzen dena.
Bigarren Mundu Gerraren bukaeran udalerria Alemania Naziaren okupaziotik Brasilgo Indar Espedizionarioko indar armatuek askatu zuten, 1945eko apirilaren 29an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100826
* Multimedia: Fornovo di Taro / Q100826
# Fornovo San Giovanni

Fornovo San Giovanni Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 3.383 biztanle ditu, 7,04 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Fornovo San Giovannik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Romano di Lombardia Bariano Fara Olivana con Sola Caravaggio Mozzanica

## Kanpo estekak

* Datuak: Q101077
* Multimedia: Fornovo San Giovanni / Q101077
# Fornost

Fornost (sindarinez Iparraldeko Gotorlekua edo Norburgo esan nahi duena), Erdialdeko Lurraldearen Eguzkiaren Hirugarren Aroan Arnorren zegoen hiri bat da, Tolkienen lan ospetsuaren arabera.
Bere izen osoa, Fornost Erain zen (Erregeen Iparraldeko Gotorlekua). Arnor zatitu ondoren, Arthedain erresumaren hiriburu eta dinastia honetako azken erregeen bizileku bihurtu zen. Angmarreko armadak eraso zuen (Fornosteko gudua), eta, azken erregea zen Arveduik, iparralderantz ihes egin zuen, bertan behera utziz. Eraztunaren Gerraren garaian, gizakiek beldur zioten, "hildakoen harresiak" deituz eta mamu tokitzat hartuz. Gandalfek, errege bat bertan berriz biziko zela iragarri zuen, Aragorni erreferentzia eginez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1233029
# Forni di Sopra

Forni di Sopra Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. 921 biztanle ditu, 81,66 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Forni di Soprak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Claut Domegge di Cadore Forni di Sotto Vigo di Cadore Cimolais Lorenzago di Cadore Sauris

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53263
* Multimedia: Forni di Sopra / Q53263
# Forni di Sotto

Forni di Sotto Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. 548 biztanle ditu, 93,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Forni di Sottok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Claut Sauris Tramonti di Sopra Forni di Sopra Socchieve Ampezzo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53264
* Multimedia: Forni di Sotto / Q53264
# Fornjot

Fornjot (antzinako eskandinavieraz Fornjótr) antzinako erraldoi bat da eskandinaviar mitologian. Finlandiako errege mitiko bat eta Kariren aita da (haizearen pertsonifikazio bat), baita Logirena (suaren pertsonifikazioa) eta Hlér Ægirrena (itsasoko gobernaria) ere. Izenaren esanahia ez dago argi. Baliteke fornek "zaharra" eta jótrek Jutlander, edo, zehazkiago, "erraldoia" (finlandieraz jätti, eskandinavieraz jotun, erraldoia) esan nahi izatea, edo baita forrek "goiztiarra" eta njótrek "suntsitzailea" esan nahi izatea. Fornjot, genealogia legendario berezi bat jarraituz gero, Gilen I.a Ingalaterrakoaren aitaren bidezko lehen zuzeneko arbasoa ere bada, eta baita beste ustezko ondorengo batzuen bidez, europar familia noble batzuen eta egungo islandiar familia batzuen arbasorik antzinakoena.

## Fornjot testuetan

Fornjot bi aldiz baino ez da aipatzen antzinako olerkietan: Ynglingataleko 29. ahapaldian, non "Fornjoten semea"k, dirudienez, suari erreferentzia egiten dion, eta bestea Snorri Sturlusonen Skáldskaparmáleko aipamen batean:
| « | Nola perifraseatuko litzateke haizea? Orduan: dei zazu Fornjoten semea, itsasoaren eta suaren anaia, kaltea edo hondamendia edo ehiza zakur edo basoetako otso edo belena edo soketakoa Honela hitz egin zuen Sveinek Nordrsetu-drápan: Lehenik hegan hasten ziren Fornjoten seme-alaba deformeak | » |
Fornjot erraldoi bat bezala zerrendatua da thulurretako batean, batzuetan Skáldskaparmálen edizioetan gehitua. Hau ez da harritzekoa, Fornjoten seme den Ægir ere erraldoi bat bezala identifikatzen bait da zenbait iturritan.
Orkneyinga sagan eta Hversu Noregr byggdisten ("Nola Norvegia populatua izan zen"), biak Flateyjárboken aurkituak, Fornjot Finlandia eta Kvenlandeko antzianko gobernari bat bezala agertzen da, eta Ægir edo Hlér, Kari eta Logi (garra) izeneko hiru seme-alabaren aita da. Hversuk, gainera, Hlérrek itsasoa, Logik sua eta Karik haizea gobernatzen zuela dio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q389673
# Forno Canavese

Forno Canavese Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 3.197 biztanle ditu, 16,5 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Forno Canavesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Corio Levone Pratiglione Rivara Rocca Canavese Sparone

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9363
* Multimedia: Forno Canavese / Q9363
# Fornix (burmuina)

Fornix, burmuin-trigono, 4 zutabeen bobeda edo zakuondoa burmuinean dagoen C itxurako azao nerbiotsua da. Hipokanpotik hipotalamora eramaten ditu seinaleak, hemisferio batetik bestera eramateaz gain.

## Egitura

Fornixa gai zuriz egindako egitura bat da. 4 zutabetako bobeda ere deitzen da aurreranzko bi luzakin eta atzeranzko beste bi luzakin dituelako, zutabeak deiturikoak.
Fornixaren funtzioaren aldetik, egitura haritsu honek eskuineko hemisferioaren sistema linbikoaren egitura guztien eta ezkerreko hemisferioaren sistema linbikoaren egitura guztien arteko loturan parte hartzen du. Aurreko gune kortikalak atzeko area kortikal kontralateralekin lotzen ditu. Hau da, informazioa gurutzatzen du.
Fornixaren aurreko zutabeak gorputz mamilarrak deituriko atzeko nukleo hipotalamikoekin komunikatzen dira. Atzeko zutabeak, aldiz, nukleo edo gorputz amigdaloide deituriko atzeko eta beheko hipokanpoaren sektoreetan kokatutako telentzefaloaren nukleoekin komunikatzen dira. Laburbilduz, fornixak gorputz mamilarrak nukleo edo gorputz amigdalinoekin konektatzen ditu.
Alde kaudalerantz, hipokanpotik ateratako zuntz batzuekin jarraitzen du, hipokanpoaren finbriak osatuz. Azken hauek fornixaren atzeko zutabeen luzapena izango dira.
Era berean, gorputz mamilarrak aurreko nukleo talamikoekin komunikatuko dira traktu mamilo talamikoaren bidez. Talamoaren ostean, lobulu frontalaren kortexarekin komunikatuko da, hamargarren Brodmann gunean zehazki.
Fornixaren erdialdean fornixaren gorputza deituriko egitura bat aurkituko dugu, eta baita ezkerreko eta eskuineko zutabeak elkartuko dituen zuntz-talde bat, komisura, alegia.

## Funtzioa

Trauma kirurgikoen ondorioz fornixak memorian daukan eragina aurkitu zen. Fornixa funtsezkoa da funtzionamendu kognitibo arrunterako, bereziki Papez zirkuituan parte hartuz memoriaren eraketan jardunez. Honen endekapenak amnesia anterogradoa sortuko du. Hainbat egoera patologikok egitura honetan eragina izan dezakete, hala nola linea mediako minbizietan edo herpes sinple batek sorturiko entzefalitisean. Funtzio globalean daukan garrantzia, esklerosi anizkoitza bezalako hantura-egoeretan duen parte hartzean islatzen da.

## Bibliografia

* Latarjet, Michel; Ruiz, Alfredo. «Sistema nervioso central». Anatomía Humana, Volumen 1 (4ª edición). Buenos Aires (Argentina): Editorial Médica Panamericana. pp. 178-180. ISBN 9500613689. Consultado el 11 de noviembre de 2012.
* http://radiographics.rsna.org/content/31/4/1107.abstract
* Neuroanatomía. A.R. Crossmann y D. Neary Tercera Edición. 2007. Editorial Elsevier Masson.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1230047
* Multimedia: Fornix of the brain / Q1230047
# Forno di Zoldo

Forno di Zoldo Italiako udalerri bat da. Bellunoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, 79,85 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Forno di Zoldok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castellavazzo Cibiana di Cadore La Valle Agordina Ospitale di Cadore Zoldo Alto Longarone Vodo Cadore Zoppè di Cadore

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40471
* Multimedia: Forno di Zoldo / Q40471
# Fairview (Ohio)

Fairview Ohioko herri bat da. Belmont konderrian kokatua dago. 2010ean 83 biztanle zituen, 1,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Belmont konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2417581
* Multimedia: Fairview, Ohio / Q2417581
# Fairview (Wyoming)

Fairview Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Wyoming estatuan. 277 biztanle ditu, 7,100608 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lincoln konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1949812