OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Astrain

    Ez nahasi Azterainekin, Esteribarko herri hustua.
Astrain Nafarroa Garaiko erdialdean dagoen Zizur Zendea udalerriko kontzeju bat da. 2007an 335 biztanle zituen.

## Demografia eta biztanleria

Astraingo biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 250 | 273 | 282 | 294 | 302 | 313 | 318 | 335 |

## Ekonomia

Kontzejuaren hegoaldean, Erreniega mendilerroan, EHN enpresak eraikitako parke eolikoa dago. Instalaturiko potentzia 20,30 megawattekoa da. Parkearen jabea Acciona da gaur egun.

## Erreferentziak

* ↑ Onomastika. (Noiz kontsultatua: 2017-10-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8207617
* Multimedia: Astráin / Q8207617
# Astrakan

    Artikulu hau larruari buruzkoa da; Errusiako hiria gaitzat duena beste hau da: «Astrakhan»
Astrakan karakul arkumearen larru mota da, oso estimatua larrugintzan, batez ere kapelak eta berokiak egiteko. Luxuzko produktu da, oso berogarri den ile kizkur eta leuna dela-eta.
Larru mota hau lortzeko arkume jaioberriarena (3 egun gehienez) edo hilaurrarena izan behar du. Azken hauek dira estimatuenak, ilea sarri-sarria, leun-leuna eta beltz-beltza delako. Askotan, umegaltzea berezkoa dela esaten bada ere, sarri umekia ardi-amaren sabeletik aterarazten da ernaldiaren azken egunetan larrua lortu ahal izateko. Arkume bakoitzetik lortutako larru azalera oso txikia denez, animalia ugari behar dira jantzi bakarra lortzeko (beroki bat egiteko 30 bat behar dira). Urtean lauzpabost milioi arkume hiltzen dira mundu osoan astrakan eskaerari aurre egiteko.
Izena Astrakhan hiritik datorkio (egungo Errusian dagoena), XV-XVI. mendeetan khanerri mongol baten hiriburua izan zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2609592
* Multimedia: Astrakhan (clothing) / Q2609592
# Astrakhan (argipena)

Astrakhan Errusiako hiri bat da. Hiri honekin zerikusia duten honakoa ere izan daiteke:

## Tokiak

* Astrakhan oblasta, Errusiako banaketa administratiboa
* Astrakhan khanerria, XV-XVI. mendeetako tatar estatu feudala
* Astrakhan barrutia, Kazakhstan iparraldeko Akmola probintziakoa

## Bestelakoak

* Astrakhan, Errusiar Armadako korbeta

## Ikus, gainera

* Astrakan, karakul ardi jaioberrien larrua, eta hortik larru honekin eginiko beroki eta kapelak
# Anodo

Anodo bat elektrodo bat da, zeinetan korronte konbentzionalaren fluxuak gailu elektriko polarizatu baten barnealderantzako norantza duen. Korronte elektrikoaren norantza elektroi fluxuaren norantzaren aurkakoa da: elektroiak gailuko anodotik irten eta kanpoko zirkuitura doaz.
Anodo baten tentsioaren polaritatea loturiko katodo batekiko positiboa ala negatiboa izan daiteke; gailuaren operazio moduaren araberakoa da. Karga negatibodun anioiak beti anodoruntz mugitzen diren arren —hortik beraien izena— eta karga postibodun katioiak anodotik urrundu, anodoaren polaritatea gailu motaren araberakoa da, eta gailu berberean operazio moduaren arabera aldatu daiteke. Hurrengo adibideetan, anodoa positiboa da energia xahutzen duen gailu batean —kargatzen ari den bateria bat adibidez—, eta anodoa negatiboa da energia ematen duen gailu batean —deskargatzen ari den bateria bat adibidez—:
* Deskagatzen ari den bateria baten edo pila galbaniko baten —eskuineko irudia—, anodoa borne negatiboa da, gailuaren barnean korrontea anodoruntz doalako. Barnerantzako korronte hau elektroiak anodotik kanpoko zirkuiturantza doazelako da, korronte positiboa kanpoko zirkuitutik anodoruntz izanik.
* Kargatzen ari den bateria baten, edo zelda elektrolitiko baten, anodoa borne positiboa da, kanpoko sorgailu batetik korrontea hartzen duena. Kargatzen ari den bateria baten, korrontearen norantza deskargatzen ari denekoaren aurkakoa da; ondorioz, bateria deskargatzerakoan katodoa zen elektrodoa bateria kargatzerakoan anodo bihurtzen da.
* Diodo baten, anodoa gezi-ikurraren isatsean kokatzen den terminale positiboa da —triangeluko alde lauan—, non korronteak gailu barnerantzako norantza duen.
* Katodo-izpien hodi baten, anodoa elektroiak gailutik kanporantzako norantza duten terminale positiboa da, hau da, korronte positiboaren norantza gailuaren barnerantz den terminalea.

## Ikus, gainera

* Katodo
* Elektrodo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181232
* Multimedia: Anodes / Q181232
# Anoditica

Anoditica Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Anoditica autopa da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Anoditica autopa | | daturik gabe |
| Anoditica concretella | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9616560
* Espezieak: Anoditica
# Anodizazio

Anodizatua edota anodizazioa aluminioa, titanioa edota beste metal edo aleazioei ematen zaien prozesu kimiko bat da. Bere helburua metal horien gainazala oxido geruza fin baten bidez kanpo oxidazioarengandik babestea da. Oxido geruza horrek tratatutako metalari erresistentzia eta iraunkortasun handiagoa ere ematen dio. Babesa geruzan horren lodieraren araberakoa izango da, materialak jasan beharko dituen baldintzen arabera 5µm eta 20µm artean egon liteke.
Adibidez: Barne ingurunean eta baldintza xamurretan (5-7µm nahikoa da), kanpo ingurunean edo baldintza gogorretan berriz (15µm inguru), eta jada itsas ingurune eta muturrekoetan (20µm inguru).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q567502
* Multimedia: Anodization / Q567502
# Anuta

Anuta, Ozeano Bareko Salomon uhartediko uharte bat da, Polinesiako Temotu probintzian.
# Anuradhapura

Anuradhapurako hiri santua$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Kuttam Pokuna ||
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | ii, iii, iv |
| Erreferentzia | 25oo |
| Kokalekua | Sri Lanka |
| Eskualdea$^2$ | Asia eta Ozeania |
| Izen ematea | 1982 (VI. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Anuradhapura (sinhalaz: අනුරාධපුර, tamileraz: அனுராதபுரம்), Sri Lankako antzinako hiriburuetako bat da, Lankan zibilizazioaren aztarnen egoera onarengatik ezaguna dena.
Hiria, orain UNESCO-ko Munduko Hondarea izendatua, Sri Lankako hiriburu Kolonbotik 205 km iparraldera dago, Ipar Zentroko Probintzian hain zuzen ere.
Kristo aurretiko 4. mendetik 11. mendera arte Sri Lankako hiriburua izan zen. Denbora tarte hartan, Asiako hegoaldeko zentro politiko eta hiri egonkorrenetako bat izan zen. Aintzinako hiria, budistek sakratua kontsideratzen dutena, monasterioz inguraturik dago 40 km²-ko azaleran.

## Ikusi, ondoren

* Estupa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5724
* Multimedia: Anuradhapura / Q5724
# Anuska Emaldi

Anuska Emaldi Gorostiaga (Zeanuri, Bizkaia, 1982) bizkaitar ingeniari, irakasle eta politikaria da.
Zinegotzia izan zen Zeanuriko Udalean eta Bildu Udal Taldeko bozeramalea ere.

## Bizitza

Ingeniaritza industriala ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Tecnalia ikerketa-zentroan lan egin zuen ingeniari bezala.
Zeanurirako alkategaia izan zen 2011 udal hauteskundeetan, Bildu-Eusko Alkartasuna-Alternatiba Eraikitzen koalizioaren partez. Hautetsia izan zen eta zinegotzi moduan jardun zuen Zeanuriko Udalean. Horrez gain, Bildu-EA-Alternatiba Udal Taldeko bozeramale gisa ere jardun zuen Zeanuriko Udalean.
Gainera, zinegotzi bezala, Arratiako Udalen Mankomunitatea erakundearen bokala ere izan zen, Josune Gorospe lehendakari izanik.

## Erreferentziak

* ↑ Begitu, Begitu. (2011). Begitu. .
* ↑ «Los nuevos ayuntamientos de Vizcaya | Elecciones municipales y forales en el País Vasco 2011|elcorreo.com» www.elcorreo.com (Noiz kontsultatua: 2024-08-31).
* ↑ «arratiako bildu» Igorre sarean 2012-04-06 (Noiz kontsultatua: 2024-08-31).
* ↑ (Ingelesez) «Arratia 21 by Arratiako Mankomunitatea - Issuu» issuu.com 2011-09-15 (Noiz kontsultatua: 2024-08-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130157905
# Anuska Esnal Oliden

Anuska Esnal Oliden (Orio, Gipuzkoa, 1980ko abenduaren 1a) Orioko emakumezko bigarren alkatea izan da. Gizarte langintzan graduduna da, eta Gizarte Larrialdietarako Foru Zerbitzuko koordinatzailea zen Gipuzkoan, 2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, Bildu koalizioaren izenean alkate hautatu zuten arte.
2023ko ekainaren 17an Orio udalerriko alkate bilakatu zen, bigarren aldiz, 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.

## Biografia

Anuska Esnal Oliden gizarte langilea da, eta Gipuzkoako Foru Aldundiko gizarte larrialdi zerbitzuko burua izan zen 2014tik 2019ra. Bere lanean gertutik ezagutu ditu bazterketaren eta bortxaketaren ondorioak, eta horiek jasaten dituzten lagunak. Horrez gain, kudeaketan eskarmentua, administrazioarekin harreman zuzena eta herrigintzan esperientziaduna da. Orioko Herri Ikastolako lehendakaria ere izana da.

## Politikari ibildea

2019ko udal hauteskundeetan, historian lehenengo aldiz, Euskal Herria Bildu koalizioak, 6 zinegotzi lortuta, EAJ/PNV alderdiari boto eta zinegotzi kopuruan gailentzea lortu zuen. PSE-EE eta ORAIN Orioko Aukera Independentea herri plataformak eserleku bana lortu zuten. 2019ko ekainaren 15ean, PSE-EEren eta ORAINen abstentzioekin, Anuska Esnal hautatu zen alkate.
2023ko otsailaren 23an Orioko EH Bilduren hautagaia maiatzeko udal hauteskundeetan alkate karguan zegoen Anuska Esnal izango zela jakinarazi zuten Arraunetxen egindako ekitaldian.
2023ko ekainaren 17an hamar aldeko boza jaso zituen EH Bilduko zerrendaburu Anuska Esnal Olidenek alkatea aukeratzeko bozketan, hiru boto zuri ere izan ziren. Beraz, datozen lau urtetan ere Esnalek jarraituko du alkate karguan.

## Erreferentziak

* ↑ «Udalaren osaketa» Orioko Udala (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).
* ↑ «Anuska Esnal Olidenek hartu du alkate makila - Orio» Karkara.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).
* ↑ «Hego Euskal Herriko alkatetzen mapa, herriz herri eta alderdiz alderdi» EITB 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).
* ↑ «Anuska Esnal Oliden izango da Orioko EH Bilduko alkategaia udal hauteskundeetan - Orio» Urolakosta.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).
* ↑ «Anuska Esnal EH Bildukoa da Orioko alkate berria» EITB (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).
* ↑ «Anuska Esnal izango da EH Bilduren alkategaia datozen hauteskudeetan - Orio» Karkara.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).
* ↑ «Anuska Esnal: "Orain dela lau urte abiatutako ibilbidea jarraitu nahi dugu" - Orio» Karkara.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-18).

## Kanpo estekak

* Anuska Esnal Karkara aldizkariko artikuluetan (>30)
* Anuska Esnal Oliden OrioLand
* Anuska Esnal alkatearen mezua herritarrei 2020.0.20
* Elkarrizketa:Gure helburua izan da gauzak egiteko modu berri bat ezartzea Karkara, 2021.07.16
* Datuak: Q14083934
# Anuska Lasa

Anuska Lasa Zabala (Arrasate, 1970eko maiatzaren 15a) gipuzkoar aktorea da. Euskal Telebistan agertu aurretik ATBn ibili zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Zorion agurrak» Asteleheneko Goienkaria 278: 38. 2010-05-24 (Noiz kontsultatua: 2020-05-14).
* ↑ «Ikimilikiliklip musika saio berria» Euskaldunon Egunkaria 1992-09-19 (Noiz kontsultatua: 2020-05-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253713
# Anutin Charnvirakul

Anutin Charnvirakul (Thailandiera: อนุทิน ชาญวีรกูล; 1966ko irailaren 13a) Thailandiako politikaria da, 2023az geroztik Barne ministro eta lehen ministroorde gisa aritua. Prayut-en gobernuko Osasun Publikoko ministroa izan zen (2019-2023) eta kudeatzeaz arduratu zen pertsonaia publiko nabarmena izan zen. COVID-19 pandemia Thailandian.
Hainbat alderdi politikotako kidea izan da, hala nola Garapen Nazionaleko Alderdia, Thai Rak Thai Alderdia eta gaur egun Bhumjaithai Alderdiko buruzagia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16139757
* Multimedia: Anutin Charnvirakul / Q16139757
# Antimony (Utah)

Antimony Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Garfield konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. 118 biztanle ditu, 25,440372 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Garfield konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q387340
* Multimedia: Antimony, Utah / Q387340
# Antimonselita

Antimonselita sulfuro motako minerala da eta stibnite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Antimonselita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Sb2Se3}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Antimonselite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3618718
# Antilopinae

Antolopinae Bovidae artiodaktilo hausnarkarien subfamilia bat da. Antilopeak eta gazelak talde honetakoak dira. Batez ere Afrikan bizi dira.

## Generoak

* Ammodorcas Thomas, 1891
* Antidorcas Sundevall, 1847
* Antilope Pallas, 1766
* Dorcatragus Noack, 1894
* Gazella Blainville, 1816
* Litocranius Kohl, 1886
* Madoqua Ogilby, 1837
* Neotragus Hamilton Smith, 1827
* Oreotragus A. Smith, 1834
* Ourebia Laurillard, 1842
* Pantholops Hodgson, 1834
* Procapra Hodgson, 1846
* Raphicerus Hamilton Smith, 1827
* Saiga Gray, 1843
* Datuak: Q462736
* Multimedia: Antilopinae / Q462736
* Espezieak: Antilopinae
# Antimikrobiano

Antimikrobiano edo mikrobioen aurkakoa mikrobioak hiltzen dituen edo haien hazkundea eragozten duen substantzia da. Mikrobioak hiltzen dituzten antimikrobianoei mikrobizida deritze, eta mikrobioen hazkundea inhibitzen dutenei, mikrobiostatiko.
Gaixotasun infekziosoen aurka erabiltzen diren botikak antimikrobianoak dira (antibiotikoak, esaterako), baina baita ere objektuak edo ura desinfektatzeko erabiltzen diren eragile kimikoak ere (fenola, kloroa...). Antiseptikoak larruazalean aplikatzen diren beste antimikrobiano mota bat dira (iodoa, merbromina...).
Erasotzen dituzten mikrobioen arabera, horrela sailkatzen dira antimikrobianoak:
* antibiralak: birusen aurka
* antibakterianoak: bakterioen aurka
* antifungikoak: onddoen aurka
* antiprotozoarioak: protozooen aurka
* antiparasitarioak: parasitoen aurka
Antimikrobianoak garatu diren heinean mikrobioek haien aurkako erresistentziak ere garatu dituzte. Antibiotikoekiko erresistentzia, esaterako, goi-mailako osasun arazo bihurtu da mundu osoan, 2019. urtean 1,2 milioi pertsona hil baitziren munduan antibiotikoen aurrean erresistenteak ziren bakterioen ondorioz

## Erreferentziak

* ↑ Ikuta KS, et al. (2022ko Abendua) Global mortality associated with 33 bacterial pathogens in 2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019 Lancet. 400 (10369): 2221–2248

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68541106
* Multimedia: Antimicrobials / Q68541106
# Antimilitarismo

Antimilitarismoa armada eta estatuen beste indarkeria moduen aurkako ideologia eta ekintza da. Gehienetan, anarkismoarekin eta ezker politikoaren mugimenduekin loturik agertzen da.

## Ikus, gainera

* Bakezaletasun

## Kanpo estekak

* Datuak: Q506674
* Multimedia: Antimilitarism / Q506674
# Sony Building

Sony Building (lehen, AT&T Building) Ameriketako Estatu Batuetako New York hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 197 metro eta 37 solairu dauzka eta 1984an amaitu zuten eraikitzen.
Philip Johnson eta John Burgee arkitektoek diseinatu zuten.

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren argazkia.
* Datuak: Q1477826
* Multimedia: 550 Madison Avenue / Q1477826
# Sony Music

Sony Music Entertainment (normalean Sony Music deitua) Ameriketako Estatu Batuetako diskoetxe bat da, Sony taldekoa.
1929an American Record Corporation izenaz sortu zuten, eta 1938an, Columbia Broadcasting System erostean, Columbia Recording Corporation berrizendatu zuten. 1966an enpresa berrantolatu zuten CBS Records bihurtzeko, eta Sony Corporationek 1988an erosi zuen enpresa. 1991n bere egungo izenaz berrizendatu zuen. 2004an, Sonyk eta Bertelsmannek bat egin eta Sony BMG izeneko 50-50 enpresa bateratua eratu zuten. Hala ere, 2008an, Sonyk Bertelsmannen erosi eta konpainia Sony Music izenera itzuli zen handik gutxira.
2020rako, Sony Music Entertainment, "Big 3" diskoetxeko bigarren handiena da, Universal Music Grouparen atzetik eta Warner Music Grouparen atzetik.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Diskoetxearen webgunea
* Datuak: Q56760250
* Multimedia: Sony Music Entertainment / Q56760250
# Sonya Hartnett

Sonya Hartnett (Box Hill, Victoria, Australia, 1968ko otsailaren 23a - ) idazle australiarra da.
Sonyak fikziozko liburuak idazten ditu haurrentzako, gazte helduentzako eta helduentzako. Hainbat sari irabazi ditu.
2008an haur literaturako Astrid Lindgren saria irabazi zuen.

## Liburuak

* Trouble All The Way (1984)
* Sparkle and Nightflower (1986)
* The Glass House (1990)
* Wilful Blue (1994)
* Sleeping Dogs (1995)
* Black Foxes (1996)
* The Devil Latch (1996)
* Princes (1997)
* All My Dangerous Friends (1998)
* Stripes Of The Sidestep Wolf (1999)
* Thursday's Child (2000)
* Forest (2001)
* Of a Boy (2002)
* The Silver Donkey (2004)
* Surrender (2005)
* Landscape with Animals (2006, Cameron S. Redfern izengoitiarekin sinatu zuen)
* The Ghost's Child (2007)

## Erreferentziak

* ↑ Sonya Hartnettek jaso du haur literaturako Astrid Lindgren saria Berria, 2008ko maiatzaren 29a

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Sonya Hartnett
* Datuak: Q457495
# Sonzacate

Sonzacate El Salvadorko Sonsonate departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 25005 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística y Censos. (2007). (pdf) VI Censo de Población y V de Vivienda 2007. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2287976
# Sony BMG

Sony BMG Music Entertainment Sony Music Entertainment (Sonyren zatia, aurretik CBS Records) eta BMG Entertainment (Bertelsmannen zati,) aurretik Ariola Eurodisc, aurretik RCA Victorren arteko sozietate taldeaniztun bat izan zen %50era, 2004ko abuztuak 5ean bete zena. Lau musika konpainia handienetako bat da, eta Arista Records, Columbia Records, Epic Records, J Records, RCA Victor, RCA Records, Sonic Wave America, Harmony Records eta beste zenbait bezalako diskografiken banaketa eta jabetza hartzen ditu.
Fusioa aztertu zuten analista finantzariek emaitza bezala 2000 lanpostu baino gehiago ezbatuko zirela aurreikusi zuten, Sony BMGri urtero 350 milioi dolar aurreztuz.
2007an enpresa desagertzeko puntuan zegoen, Internetetik legez kanpoko musika jaiste ugarien ondorioz.
2008an Bertelsmann AGk Sony BMGn zuen %50eko parte-hartzea Sony Corp marka japoniarrari salduko ziola iragarri zuen, Sony Music Entertainment Inc. deituko zen enpresa berri bat sortuz, erabat Sony Corp. of Americaren filiala izango zena, Bertelsmann antzinako Sony BMGren jabetzakoa zen aukeratutako europar musika katalogo mugatu batez arduratuko zen bitartean.
2008ko urritik enpresa desegin egiten da eta berriz Sony Music Entertainment da.

## Sony BMGren diskografika zerrenda

* BMG Classics
* BMG Heritage
* BMG/Ariola
* BMG International Companies
* Columbia Records
* D-mode Company
* Epic Records
* LaFace Records
* Legacy Recordings
* RCA Music Group
** Arista/J Records
** RCA Records
* RCA Victor Group
* RLG-Nashville
** Arista Nashville
** BNA Records
** Provident Label Group
*** Beach Street Records
*** Benson Records
*** Brentwood Records
*** Essential Records
*** Praise Hymn Music Group
*** Reunion Records
** RCA Nashville
* Sony Classical Records
* Sony Music International
* Sony Music Nashville
* Sony Wonder
* Sony Urban Music
* Zomba Music Group
** Epidemic Records
** Jive Records
** Music for Nations Records
** Pinacle Records
** Rough Trade Records
** Silvertone Records
** So So Def Records
** Verity Records
** Volcano Records
** Wind-Up
# Arbeit macht frei

Arbeit macht frei (euskaraz: "Lanak askatzen du") alemanezko goiburu bat da, naziek hainbat deuseztatze-esparruren atean jarri zutena.
Arbeit macht frei Lorenz Diefenbachek 1873an Vienan argitaraturiko eleberri baten izena da. 1922an bertoko antisemitek erabili zuten eta bost urte geroago Weimarko Errepublikak erabili zuen lan publikoaren bidez langabezia gutxitzeko. NSDAP-ek (Alderdi Nazi) 1933an boterea lortu zuenean, goiburua mantendu zuen.
Harold Marcusen esanetan, Dachauren lehenengo zuzendaria zen Theodor Eickek erabili zuen lehendabizikoz sarraski-esparruetan. handik guztietara zabaldu zen, Buchenwaldera izan ezik. Honek Jedem das seine ("bakoitzari berea") goiburua zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157199
* Multimedia: Arbeit macht frei / Q157199
# Arbeitza

Arbeitza (ofiziala Arbeiza) Allingo kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 135 biztanle ditu.

## Herritar ezagunak

* Julian Arteaga (1850-1921), arkitektoa.

## Demografia eta biztanleria

Arbeitzako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 172 | 171 | 166 | 155 | 155 | 125 | 133 | 135 |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2859643
* Multimedia: Arbeiza / Q2859643
# Arbel (argipena)

Arbel hitzak erabilera ezberidnak ditu:
* arbela, arroka mota bat;
* eskola batean, arbela ikasgeletan egoten den azalera bat da, bertan idatziz eta marraztuz ikasleei azalpenak emateko.
* arbel (informatika) ordenagailuek daukaten sistema bat da hautatutako elementuak gordetzeko, geroago kopiatu eta itsasteko.
# Arbelaitz

Arbelaitz (1.513 m) Gipuzkoako mendia da, Aizkorriko mendilerroan kokaturik dagoena.

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako mendiak

## Kanpo estekak

* Arbelaitz luberri.net webgunean
* Datuak: Q12253873
# Arbedo-Castione

Arbedo-Castione Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, Bellinzona Subdistrict $^{(en)}$ barrutian. 2014an 5,254 biztanle zituen 21,52 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69788
* Multimedia: Arbedo-Castione / Q69788
Bellinzona Lumino Gnosca Claro (Suitza) Gorduno Sant'Antonio $^{(en)}$
# Arbel (ikasgela)

Ikasgela batean, arbela jatorrian arbelez baina egun bestelako materialez egindako azalera bat da, parte batetik zintzilik, non klarionez behin eta berriz idatzi eta marraztu egiten den, ikasgelako ikasleei azalpenak emateko. Arbelan idatzi ondoren, idatzitakoa ezabagailuaz ezabatu eta berriz ere idazten has daiteke.
Egun badira plastikoz egindako arbelak, non errotuladorez idazten den. Are eta aurreratuagoak dira arbel interaktiboak, ordenagailu batekin loturik, non ordenagailutik igorritako irudiaren gainean eskuz idatzi ere egin daitekeen.

## Ikus, gainera

* Arbel digital.
* Arbel zuri.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q235585
* Multimedia: Blackboards / Q235585
# Arbel zuri

Arbel zuria azal satinatu bat da, tinta ez iraunkorrarentzat. Arbel arrunten antzekoa da, baina azal leunagoa du, gainean azkar idatzi edota urratzeko. Arbel zurien erabilera asko areagotu zen 1990.hamarkadaren erdialdean, eta bulego, bilera-gela, ikasgela eta beste lan-eremutan instalazio finkoa bihurtu zen.

## Ikus, gainera

* Arbela.
* Arbel digital.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16354
* Multimedia: Whiteboards / Q16354
# Arbela (Missouri)

Arbela Missourieko herri bat da. Scotland konderrian kokatua dago. 2010ean 41 biztanle zituen, 0,23 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Scotland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q965298
# Arbel digital

Arbel digitala edo arbel elektronikoa ukimen-pantaila handia izaten da, non idatzi eta erraz ezabatu daitekeen eta aurkezpen digitalak eta bideoak erakuts daitezkeen. XXI. mendean, arlo akademikoetan erabiltzen ziren arbelen ordezko bihurtzen ari dira, askotan, oraindik ere, proiektore bezala besterik erabiltzen ez badira ere.

## Ikus, gainera

* Arbela.
* Arbel zuri.
* Bideo proiektore.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q723563
* Multimedia: Interactive whiteboards / Q723563