OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hortz-esmalte

Hortz-esmaltea hidroxilapatitaz osatutako estalkia da (giza gorputzeko mineral gogorrena da, baina dentsitate txikiagoan, hezurretan ere dagoena). Purutasun handikoa, hortzetako organoetako koroa estaltzen du eta murtxikatze-funtzioari eragiten dio. Aho-ingurunearekin zuzeneko kontaktuan dago kanpoko azalean, eta azpiko dentinarekin barne-azaleran. Lepoan sustraia estaltzen duen zementuarekin kontaktua du, maila honetan oso mehea izanik eta bere lodiera gailurretarantz handituz, non bere gehieneko lodiera 2 eta 2,5 mm artekoa den aurreko piezetan eta 3 mm artekoa ondorengo piezetan.
Esmaltea zeharrargia da, zuria edo gris urdinxka. Hortzen kolorea dentinak ematen du, eta kolore hori esmaltean zehar iragazten da. Dentinaren kolorea genetikoki zehaztuta dago. Oro har, hortzek kolore zuria izaten dute, ebaki-ertzean izan ezik, bertan esmaltearen kolore gris urdinxka nagusitzen baita. Egitura kristalino anisotropa bat denez, esmaltea ehun birrefringentea da. Esmaltea nagusiki material ez-organikoak (%90) eta materia organiko (%2,9) eta ur (%4,5) kantitate txiki batek osatzen dute. Esmaltearen material inorganikoa apatitaren antzekoa da.
Esmaltearen osagai mineralen analisiak fosfato formako kaltzioa dela nagusi agerian uzten du, eta horien artean ugariena kaltzio hidratatua da (bere ezaugarri kimiko hidroxiapatitengatik deitua). Proteinak hainbat zatitan isolatu daitezke, eta horiek, oro har, serina, azido glutamiko eta glizina portzentaje handia dute. Laburbilduz, esmaltearen proteina egiturazkoa da, aminoazido eratzaileengatik oso berezia, eta amelina edo enamelina deitu izan zaio.
Esmaltearen substantzia ez-proteikoen artean azido zitrikoa edo zitratoak, galaktosa bezalako karbohidratoak, lipidoak eta abar daude. Esmaltea sortzeaz arduratzen diren zelulak ameloblastoak dira.

## Erreferentziak

* ↑ M. Staines, W. H. Robinson & J. A. A. Hood. (1981). «Spherical indentation of tooth enamel» Journal of Materials Science 16 (9): 2551–2556. doi:10.1007/bf01113595. Bibcode: 1981JMatS..16.2551S..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143942
# Hortxata

Hortxata edari freskagarria da, urez, azukrez eta txufaz egin ohi dena. Txufaren ordez, garagarra, almendra, hurra edo arroza erabil daiteke.
Txufa hortxata da Euskal Herrian ezagunena, eta Valentziako Erkidegoko usadiozko edaria, zehazki, Valentziako Alboraya udalerrikoa. Mexikon, berriz, asko edaten dute arroz hortxata.

## Etimologia

Euskarak gaztelaniazko horchatatik hartu du izena, eta hark, berriz, Valentziako katalanezko orxata izenetik. Dirudienez, katalanak italierazko orzatatik hartu zuen, eta horren etimoa latinezko hordeum («garagarra») bide da.

## Kanpo estekak

* Valentziako Txufa Ortxataren Izendapenaren Kontseilu Erregulatzailea (Katalanez) (Gaztelaniaz) (Ingelesez)
* Datuak: Q2889371
* Multimedia: Horchata / Q2889371
# Hortz

Hortzak digestio-aparatuaren atal garrantzitsu bat dira, ahoan kokatuak. Haginlariak arduratzen dira haien gaixotasunez. Animalia ornodunen hortzak antzinako arrainek babesteko azalean zituzten hezurrezko geruzen bilakaeratik sortuak dira. Ugaztunen hortzak hiru zati ditu: koroa edo hortz ohitik kanpo dagoen partea; erroa edo hortz ohiaren azpian dagoena; eta lepoa, mintz haragitsuzko ehun baten bidez, koroa eta erroa lotzen dituen partea. Aldi berean hiru geruza edo maila ditu hortzak: esmaltea edo kanpoko geruza, gai gogorra eta trinkoa, eta hortzaren koroa estaltzen duena; erdiko geruza edo dentina, esmaltea baino bigunagoa eta hezurraren osaera bera duena. Hortz-mamia da hortzaren geruzarik barnekoena, eta zelulez, odol hodiez eta nerbioez dago osatua. Hortzaren erroak leku batzuetan zementua du inguruan. Zementua ez da dentina bezain gogorra eta hezurraren antzeko ezaugarriak ditu.

## Giza hortzeria

Gizakiengan bi hortzeria mota daude: esne-hortzeria eta behin betiko hortzeria.
Esne hortzeria haurtzaroan ateratzen da eta 8-10 urterekin erortzen da. Hogei atalek osatzen dute: lau ebakortz, bi letagin, eta lau aurreko hagin, hortz lerro bakoitzean.
Behin betiko hortzeria ateratzen da ondoren. 32 atalek osatzen dute eta 12-13 urterekin guztiz eratuta egoten da. Behin betiko hortzeriako hortz bat erortzen bada ez da berriro aterako. Lau ebakortz, bi letagin, lau aurreko hagin eta sei atzeko hagin, hortz-lerro bakoitzean, osatzen dute behin betiko hortzeria.
Behin-behineko haginen lekua behin betiko aurreko haginek hartzen dute, eta behin betiko haginek ez dute lehenagoko haginik beren lekuan (lehenengo behin betiko hagina haurrari seigarren urtearen inguruan ateratzen zaio, bigarrena hamabigarren urtearen inguruan eta hirugarrena, 18-20 urte dituenean). Ebakortzak eta letaginak janaria zatitzeko erabiltzen dira, aurreko haginak eta haginak, berriz, janaria txikitzeko eta ehotzeko. Hortzaren formak erakusten du bere eginkizuna: ebakortzaren koroak ebakitzeko ertz zorrotzak ditu, eta haginak, berriz, janari puxkak txikitzeko erpinak edo tontorrak. Giza hortzen ezaugarria da letaginak txikiak izatea. Hortzen erroen kopurua ere aldatu egiten da hortz batetik bestera: erro bakarra dute ebakortzek eta letaginek, eta hiru, adibidez, goiko haginek.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Hortzeri-formula
* Hortz-haginetako min

## Kanpo estekak

* Datuak: Q553
* Multimedia: Teeth / Q553
# Gunnislake

Gunnislake, kornubieraz: Dowrgonna, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5619265
* Multimedia: Gunnislake / Q5619265
# Gunnersbury

Gunnersbury, Erresuma Batuko Londres hiriburuan dagoen auzo bat da, Hounslow eta Hounslow barrutien artean.
* Datuak: Q2028555
* Multimedia: Gunnersbury / Q2028555
# Gunningen

Gunningen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, [[Tuttlingen (barrutia)|Tuttlingen]] barrutian. 2014an 683 biztanle zituen 5,44 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q529234
* Multimedia: Gunningen / Q529234
# Gunnison konderria (Colorado)

Gunnison konderria (ingelesez: Gunnison County) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gunnison da. 2010eko zentsuaren arabera 15.324 biztanle zituen, Gunnison kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Gunnison konderriak 8.442,4 kilometro koadro ditu. Horietatik 53,17 ura dira. Beste 8.389,23 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,55 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 15.324 pertsonetatik 14.913 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.255 dira. 45 beltzak edo afroamerikarrak. 61 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 94 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 194 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q127979
* Multimedia: Gunnison County, Colorado / Q127979
# Guns N' Roses

Guns N' Roses 1985ean Los Angelesen (California) sortutako hard rock musika talde estatubatuarra da, zeinek 1980etako amaieran eta 1990etako hastapenetan ospea lortu zuen. Axl Rose lider gisa duen taldeak hainbat aldaketa izan ditu eta eztabaida ugariren protagonista izan da sortu zenetik, gaur egun jatorrizko taldekide bakarra Axl Rose bera delarik. Taldeak sei estudio album, hiru EP, zuzeneko album bat eta bilduma album bat argitaratu ditu.

## Historia

Diskoetxe garrantzitsu batekin grabatutako lehen lana, Appetite for Destruction, (1987) mundu osoko arrakasta izan zen. 1991an, gogor ahaleginduta, Use Your Illusion I eta Use Your Illusion II plazaratu zituzten. Ondorengo birarekin batera, haien lehen mailako estatusa frogaturik geratu zen. Guztira, munduan zehar 90 miloi album saldu dituzte.
Hard rocka urrats bat haratago eraman zuten. Glam metala 1980ko hamarkadako musika-korronte nagusia menderatzen ari zela, Guns N' Rosesek jatorrizko rockean oinarritutako estiloa luzatu zuen. Horren ondorioz, zale franko bereganatu zuten, eurena rock benetakoagoa eta garbiagoa zelakoan. Taldearen urrezko urteak 1987 eta 1993 bitartekoak izan ziren. Hortik aurrera, barenko tirabirek (batik bat Slash eta Axl Rosen artekoek) nahiz gehiegizko alkohol eta drogen erabilpenak elkarrekin lan egiteko ahalmena oztopatu, eta, azkenean, galarazi egin zuten. Axl Rose da egun jatorrizko osakideengandik geratzen den bakarra.

## Diskografia

* 1987: Appetite for Destruction
* 1988: G N' R Lies
* 1991: Use Your Illusion I
* 1991: Use Your Illusion II
* 1993: The Spaghetti Incident?
* 2008: Chinese Democracy

## Egungo taldekideak

* Axl Rose – Abeslaria, Piano (1985–Gaur Egun)
* Dizzy Reed – Piano, Teklatua, Koroak (1990–Gaur Egun)
* Tommy Stinson – Baxua, Koroak (1998–Gaur Egun)
* Chris Pitman – Teklatua, Koroak (1998–Gaur Egun)
* Richard Fortus – Gitarra Erritmikoa (2002–Gaur Egun)
* Ron "Bumblefoot" Thal – Gitarra Printzipala (2006–Gaur Egun)
* Frank Ferrer – Bateria (2006– Gaur Egun)
* DJ Ashba - Gitarra Printzipala (2009- Gaur Egun)

## Erreferentziak

* ↑ allmusic ((( Guns N' Roses > Overview )))
* ↑ GUNS N' ROSES NAMES DJ ASHBA AS BAND'S NEWEST AXEMAN

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q11895
* Multimedia: Guns N' Roses / Q11895
# Gunningita

Gunningita sulfato motako minerala da eta kieserite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Gunningita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {ZnSO4 * H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Gunningite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Gunnison (Mississippi)

Gunnison Mississippiko herri bat da. Bolivar konderrian kokatua dago. 2010ean 452 biztanle zituen, 2,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bolivar konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1840162
* Multimedia: Gunnison, Mississippi / Q1840162
# Gunnison (Utah)

Gunnison Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Sanpete konderrian dago, Utah estatuan. 3.509 biztanle ditu, 12,402083 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sanpete konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q201769
* Multimedia: Gunnison, Utah / Q201769
# Gunnison (Colorado)

Gunnison Coloradoko hiri bat da. Gunnison konderrian kokatua dago. 2010ean 5.854 biztanle zituen, 10,7667 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Gunnison konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q222762
* Multimedia: Gunnison, Colorado / Q222762
# Gunnisongo Arroila Beltzaren Parke Nazionala

Gunnisongo Arroila Beltzaren Parke Nazionala, ingelesez: Black Canyon of the Gunnison National Park, AEBetako Colorado estatuan dagoen parke nazional bat da. Montrose udalerritik 24 kilometro ekialdera eta Crawford udalerritik 18 kilometro hegoaldera dago. 1999ko urriaren 21ean sortu zen eta 124,4 km²-ko azalera du.

## Iruditegia

* Gunninsongo Arroila Beltza.
* Gunninsongo Arroila Beltza.
* Gunninsongo Arroila Beltza.

## Kanpo estekak

* Gunnisongo Arroila Beltzaren Parke Nazionala (AEBetako Parke Nazional Zerbitzua) (Ingelesez)
* Datuak: Q305880
* Multimedia: Black Canyon of the Gunnison National Park / Q305880
# Holako

Holako Itsasuko musika-taldea da, bereziki erromeria, berbena eta festa pribatuetan jotzen duena, euskal kantu tradizionalak eta berriak jotzen dituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259213
# Holambra

Holambra Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 15.119 biztanle ditu 65,577 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1638389
* Multimedia: Holambra / Q1638389
# Holandar ontziteriaren harrapaketa Den Helderren

Holandar ontziteriaren harrapaketa Den Helderren edo Texelgo borroka 1795eko urtarrilaren 21ean gertatu zen Lehen Koalizioa deritzon gerraren baitan.

## Gertaerak

1795eko neguan, frantziarrak Zazpi Herbehere Batuen Errepublikaren aurkako gerran ari ziren, Frantziar Iraultzako ideiak Europan zabaltzeko asmoz. Holandar ontziteria Marspied itsasartean harrapatu zuen ekaitzak eta aingurak Texel uhartearen babesean bota zituzten. Baina itsasoko urak izoztu eta ontziak harrapatuta geratu ziren.
Horren berri jakin eta tropa iraultzaileek urtarrilaren 22an inguratu zuten ontzidia. Biharamunean, historian lehenengoz, zalditeriak itsasontzi multzoa hartu zuen mendean. Baina inork ez zuen su egiteko beharrik izan, orduantxe iraultzaileek Amsterdameko gobernua hartu baitzuten. Errepublika zaharreko itsas armada erresistentziarik gabe errenditu zen.

## Erreferentziak

* 1 2 Itsasontzien eta zaldien arteko gudua, Argia, 2017ko otsailaren 05a, CC-BY-SA lizentzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183447
# Holandar zela poni

Holandar zela ponia Herbehereetako bertako zaldi arraza modernoa da. Arrazaren jatorria Holandan dago. Bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Arraza 1970. urtean hasi ziren finkatzen eta 1981. urtean amaitu. Beste hainbat zaldi arraza modernoen kasuan bezalaxe, zaila da zehaztea ea benetako arraza bat den edo zaldi mota bat, duela urte gutxi sortua eta finkatzeko tarterik gabe. Dena den Holandar zela poniak kudeatzen dituen elkarteak ahalegin handia egin du bertan kiroletarako poni mota hau finkatzen arabiar zaldi zein arraza garbiko ingeles zaldi arrazak erabiliz. Erregistro liburua irekita daukate eta soilik hainbat baldintza betetzen dituzten abereak hartzen dituzte bertan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1929017
# Holanda (TRAM Alacant)

Holanda Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, Alacant udalerrian dagoena.

## Kokapena

TRAM Alacant :

## Erreferentziak

* ↑ «TRAM - Lineak» www.tramalacant.es (Noiz kontsultatua: 2021-01-23).

## Ikus, gainera

* Alacantiko Burdinbide Metropolitarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12198525
* Multimedia: Holanda (TRAM Alacant) / Q12198525
# Holandar saltsa

Holandar saltsa gurin, limoi zuku eta ozpinez egindako eta emultsionatzaile gisa arrautz gorringoa duen saltsa bat da, arrunki gatz eta piperbeltz pitin bat ere gehitzen zaizkio, bai eta kaiena hautsa ere. Nahiz eta herbeherear izena izan, frantziar jatorria duen saltsa bat da. Hilandar saltsa Benedict arrautzen osagai nagusia da. Zailtasun handiko saltsa da.

## Errezeta

Litro inguru saltsa lortzeko.
Osagaiak:
* Gurin gardendua: 600 g.
* Gatza: Pitin bat.
* Piperbeltza: Pitin bat.
* Limoia: 1/2-ren zukua.
* Arrautza gorringo: 6.

### Prestaketa

Gurina gardentzeko maria bainuan urtu eta jaso goian dagoen koipea edo gantza eta azpiko esne-gazura bereiziz.
Pertz bat jarri maria bainuan eta bertan gorringoak, limoi zukua, gatza eta piperbeltza jarri.
Hagatxoarekin irabiatu zuritu arte.
Atera maria bainutik eta gehitu gurin gardendua poliki-poliki hagatxoarekin irabiatzen dugun bitartean.
Maionesa baten moduan osagai guztiak bateratuko eta saltsa lodituko da.

### Aholkuak

Saltsa hau prestatzeko garrantzitsua da gorringoak eta gurina antzeko tenperaturan egotea.
Saltsa moztuko balitz, moztutako saltsa pitin bat jarriko genuke pertz azpian, izotz kozkor bat gehitu eta gainerako saltsa moztua gehitzen joango ginateke, hagatxoarekin irabiatzen dugun bitartean.
Saltsa hau ezin da egun batetik bestera gorde.
Maria bainuan edukiko dugu erabili bitartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58259
* Multimedia: Hollandaise sauce / Q58259
# Holanda

Holanda Herbehereetako mendebaldeko eskualde bat da, gaur egun bi probintziak osatua: Ipar Holanda eta Hego Holanda probintziek, alegia. Holandan daude Herbehereetako hiru hiri handienak: Amsterdam, Herbehereetako hiriburua; Haga, Herbehereetako Gobernuaren egoitza; eta Rotterdam, Europako porturik handiena dagoen hiria.
Holanda toponimoa, munduko hainbat hizkuntzatan, maiz erabiltzen da Herbehere osoak izendatzeko ere, Holanda baita aspaldidanik Herbehereen lurralde osoko eskualde jendetsuena, boteretsuena eta aberatsena. Erabilera hori ez dute gogoko herbeheretar askok; bereziki, Holandaz kanpoko Herbehereetako eskualdeetako biztanleek.
X. mendetik XVI.eraino, Holanda eskualde politiko bateratua zen, Holandako kondeek gobernatutako konderria. XVII. menderako, itsas eta ekonomia arloetako potentzia bat bilakatua zen Holanda, eta nagusi zen Zazpi Herbehere Batuen Errepublikako gainerako probintzien gainean.

## Erreferentziak

* ↑ «Holland or the Netherlands?», Herbehereetako Kanpo Arazoetarako Ministerioa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q102911
* Multimedia: Holland / Q102911
# Holandar alderraia (opera)

Holandar alderraia (alemanez: Der fliegende Holländer) Richard Wagner musikagilearen hiru ekitaldiko opera erromantikoa da, Heinrich Heineren Aus den Memoiren des Herrn von Schnabelewopski eleberri satirikoan oinarrituta. Argumentu nagusia maitasunaren bidezko berrerospena da.
Königlich Sächsisches Hoftheaterren estreinatu zuten 1843ko urtarrilaren 2an.

## Pertsonaiak

| Pertsonaia | Tesitura | Estreinaren antzezle-zerrenda, 1843-1-2 (zuzendaria: Richard Wagner) |
| Holandarra | baxu-baritono | Johann Michael Wächter |
| Senta, Dalanden alaba | soprano | Wilhelmine Schröder-Devrient |
| Daland, norvegiar marinela | baxu | Friedrich Traugott Reinhold |
| Erik, ehiztaria | tenor | Carl Risse |
| Mary, Sentaren inudea | kontralto | Thérèse Wächter |
| Dalandeko timonela | tenor | Wenzel Bielezizky |
| Norvegiar marinelak, holandarren eskifaia, emakume gazteak |||

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114640
* Multimedia: The Flying Dutchman (opera) / Q114640
# Hunza tontorra

Hunza tontorra, urdueraz ہنزہ چوٹی eta ingelesez: Hunza Peak, Karakorum mendikatearen mendebaldeko muturrean dagoen mendi bat da, Bublimotin (Anderehatza Tontorra) mendiaren alboan eta Ultar Sar mendigunearen hego-mendebaldean, Pakistango Hunza harana hego-ekialdeko magalean duela. 6.270 metroko garaiera du.
Mendiak bi igoera dauzka, biak ere 1991an suediar eta britainiar mendizaleek eginak.
* Datuak: Q1638284
* Multimedia: Hunza Peak / Q1638284
# Huong Giang

Hương Giang (Hanoi, Vietnam, 1991ko abenduaren 29a), Nguyễn Ngọc Hiếu jaiotza-izenez, vietnamdar emakumezko abeslari eta modelo transgeneroa da. 2018ko martxoaren 9an Thailandiako Pattaya hirian egin zen Miss International Queen emakume transgeneroentzako edertasun-lehiaketa irabazi zuen.

## Diskografia

* Thủy ngân (2013)
* Tuesday Universe (2020)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Moye, David. (2018ko martxoaren 12a). «Vietnamese Singer Wins International Transgender Beauty Pageant» HuffPost (Noiz kontsultatua: 2018ko ekainaren 11).

## Kanpo estekak

Miss International Queen :
Edizioa2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2009 • 2010 • 2011 • 2012 • 2013 • 2014 • 2015 • 2017 • 2018 • 2019 • 2020 • 2022 • 2023 • 2024Irabazleak Treechada Petcharat Marnyaporn (2004) • Mimi Marks (2005) • Erica Andrews (2006) • Thunyarat Chitpraphachin (2007) • Ai Haruna (2009) • Mini Han (2010) • Sirapassorn Atthayakorn (2011) Kevin Balot (2012) • Marcela Ohio (2013) • Isabella Santiago (2014) • Trixie Maristela (2015) • Jiratchaya Sirimongkolnawin (2017) • Huong Giang (2018) • Jazell Barbie Royale (2019) • Valentina Fluchaire (2020) • Fuschia Anne Ravena (2022) • Solange Dekker (2023) :
* Datuak: Q54914711
* Multimedia: Huong Giang / Q54914711
# Hupperath

Hupperath Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Bernkastel-Wittlich (barrutia)|Bernkastel-Wittlich]] barrutian. 2014an 580 biztanle zituen 4,11 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q565320
* Multimedia: Hupperath / Q565320
# Huqin

Huqin-a (胡琴; pinyin: húqín) Txinako musikan erabiltzen den hari instrumentuen familia bat da. Zubi luze bat lotzen zaion erresonantzia-kaxa biribil, hexagonal edo oktogonal batez osatuta dago. Familiako instrumentuek bi hari dituzte, binaka afinatutako lau hari dituen sihua izan ezik. Kaxak normalean suge-larruaz edo egurrezko laminatuz estaltzen dira. Bi afinazio-larako dituzte, bat hari bakoitzeko. Gehienek arkua harien artean igarotzea ahalbidetzen dute.
Hugin arruntenak erhu deitzen dira, funtsean txinatar biolin gisa deskribatu daitekeena, zhonghu-a edo txinatar biola, eta gaohu-a, Kantoneko musikan erabili ohi den soinu altuagoko instrumentua. Hogeita hamar huqin mota baino gehiago dokumentatu dira.
Familia xiqin (奚琴) izeneko instrumentuaren ondorengoa dela uste da, jatorriz Xi -ek, Asia erdiko herri nomada batek, erabilia.
XX. mendean, dihu-a, gehu-a eta diyingehu-a bezalako baxu-instrumentuak garatu ziren Txinako orkestra modernoan erabiltzeko. Horietatik, gehu-a eta diyingehu-a, funtsean, biolontxelo eta kontrabaxuen bertsioak dira, huqin tradizionalaren soinuarekin bat egiten duen tinbrea izateko diseinatuta. Oro har, lau hari eta traste dituzte, eta mendebaldeko instrumentuen antzera jotzen dira.
Oso antzeko musika-tresnak erabiltzen dira inguruko herrialdeetan, hala nola Mongolian, Korean, Japonian, Vietnamen, Laosen, Thailandian eta Kanbodian.

## Txinako familiako instrumentuak

* Erhu (二胡)
* Gaohu (高胡)
* Banhu (板胡)
* Jinghu (京胡)
* Zhonghu (中胡)
* Yehu (椰胡)
* Erxian (二弦)
* Tiqin (提琴)
* Daguangxian (大广弦)
* Datong (大筒)
* Datongxian (大筒弦)
* Hexian (和弦)
* Huluhu (tradizionala: 葫盧胡; sinplifikatua: 葫芦胡)
* Maguhu (tradizionala: 馬骨胡; sinplifikatua: 马骨胡)
* Tuhu (土胡)
* Jiaohu (角胡)
* Zhuihu (tradizionala: 墜胡; sinplifikatua: 坠胡)
* Zhuiqin (tradizionala: 墜琴; sinplifikatua: 坠琴)
* Leiqin (雷琴)
* Sihu (四胡)
* Sanhu (三胡)
* Dahu (大胡)
* Dihu (低胡)
** Xiaodihu (小低胡)
** Zhongdihu (中低胡)
** Dadihu (大低胡)
* Zizhonghu
* Gehu (革胡)
* Diyingehu (低音革胡)
* Laruan (拉阮)
** Dalaruan (大拉阮)
* Paqin
* Xiqin (奚琴)
* Niutuiqin edo niubatui (牛腿琴 edo 牛巴腿) (Guizhou)
* Matouqin (馬頭琴) (mongolia)
* Aijieke (艾捷克) (Xinjiang)
* Sataer (萨它尔) (Xinjiang)

## Asiako beste nazio batzuetan erlazionatutako tresnak

* Đàn gáo (Vietnam)
* Đàn hồ (Vietnam; hồ txinera hutik dator)
* Đàn nhị (Vietnam; đàn cò ere deitua)
* Haegeum (korea; xiqin-etik eratorria)
* Kokyu (Japonia)
* Saw duang (Thailandia)
* Saw ou (Thailandia)
* Saw sam sai (Thailandia)
* Tro (Kanbodia)
* Tro Khmer (Kanbodia)

## Kanpo estekak

* Huqin argazkiak (1. orrialdea)
* Huqin argazkiak (2. orrialdea)
* Huqin argazkiak (3. orrialdea)
* Datuak: Q1255518
# Hunzenschwil

Hunzenschwil Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Lenzburg barrutia barrutian. 2014an 4,014 biztanle zituen 3,27 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65696
* Multimedia: Hunzenschwil / Q65696
Schafisheim Rupperswil
# Huor

Huor, Tolkienen legendariumean, Edain bat da, Dor-Lomineko Galdorren semea eta Tuorren aita.
Hamahiru urte zituela, bere anaia Hurinekin joan zen orkoen aurkako gerrara, eta bere konpainia, gainontzeko gizakietak banandua izan zen Brithiachen, eta handik, Ulmoren laguntzarekin (ihes egitea ahalbidetu zien lainoa altxatu zuena), Dinbarrera pasa ziren, noraezean joan ziren lurraldea, arranoen jauna zen Thondorrek, lagun batzuk, salbatzera bidali zituen arte, Gondolinera eramanez, non, Turgonek ohorez hartu zituen eta non urte bete baino gehiagoz bizi izan ziren, erregeari, joaten uzteko eskatu zioten arte, gerra jarraitu nahi baitzuten, eta Gondolin non zegoen inori esan gabe eta sekretua isilpean gordetzea zin eginez abiatu ziren.
Nirnaeth Arnoediadean hila Eguzkiaren Lehen Aroko 473. urtean, Hurinekin batera, Turgonen erretirada babestea erabaki zuenean Serecheko Istingadian. Han erori zen, bere begi bat gezi batek zeharkatzen zuelarik, eta Haudh-en-Ndenginen hila geratu zen, Anfauglitheko lugorrian, bertara, Bosgarren Guduan garaitutako guztien gorpuak eraman zirelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2265976
# Hunzel

Hunzel Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Rhein-Lahn barrutia|Rhein-Lahn]] barrutian. 2014an 259 biztanle zituen 4,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q560446
* Multimedia: Hunzel / Q560446