OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ion Antonescu

Ion Victor Antonescu (iˈon antoˈnesku ahoskatua; Piteşti, Valakia, 1882ko ekainaren 15a – Jilava, 1946ko ekainaren 1a) errumaniar marexal eta politikaria izan zen. Armadako buruzagi nagusi 1933. urtean, 1938an Gerra ministro izendatu zuten, eta 1940an utzi zuen kargua, erregearen aurkari agertu ondoan. Mikel I.aren erreinaldian, Antonescuk aginpidea hartu eta diktadura faxista ezarri zuen, bere burua conducător izendatuz. Alemaniako nazien laguntzaz, Sobietar Batasunaren aurkako gerra abiarazi eta Besarabia eta Bukovina probintziak berreskuratu zituen. 1944. urtean, errusiarrak Errumanian sartu eta atxilotu eta gero, herri-auzitegi batek epaitu eta fusilatu zuen Antonescu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q152030
* Multimedia: Ion Antonescu / Q152030
# Ion Aramendi

Ion Aramendi Urrestarazu (Donostia, Gipuzkoa) euskal herritar kazetari eta telebista aurkezlea da. Gaur egun, Klaudio Landa eta Adela González kazetariekin batera ETB 2ko arratsaldetako Qué me estás contando magazine saioa aurkezten du.
Zazpi urtez Telecinco kateko Sálvame espainiar prentsa arrosako saioaren erreportaria izan zen, bai eta La Fábrica de la Tele saiokoa ere.
# Ion Areitio

Ion Areitio Agirre (Hondarribia, 1992ko azaroaren 27a) gipuzkoar txirrindularia da, trial modalitatean aditua. 2016an brontzezko domina lortu zuen Munduko Txapelketan eta, aurretik, beste domina bi zituen Europakoan.

## Erreferentziak

* ↑ EiTB. Ion Areitio: 'Oso zaila izan da esperientzia hartzea'. .
* Datuak: Q23668377
# Hiri-gas

Hiri-gasa gas-fabriketan sortu edo tratatutako gasa da, etxeetan, industrian edo merkataritzan erabiltzeko berezia eta hodi-sare bidez banatzen dena. Harrikatz-gasaren eta ur-gas karburatuaren nahastea izaten da.

## Historia

1727 - ikatzetik edo beste materia organiko batzuetatik sortutako gas sukoiaren kontzeptua Stephen Hales erretore ingelesarekin sortzen da. Bere Vegetable Staticks liburuan honako hau aipatzen du: "... zigilatutako ontzi batean ikatza berotzean "aire sukoia" igortzen zuen...".
1801 - Philippe Lebon ingeniari frantziarrak gas hau berotzeko eta argiztatzeko erabil zitekeela frogatu zuen Parisko etxebizitza batean, eta kontsumitzaileak fabrikatik hodi enpotratuen bidez gida zitezkeela, baina bere esperimentuek gogo gutxi piztu zuten eta 1804an amaitu ziren, Elisear zelaietan eraila izan zenean.
1792 - William Murdoch mekanikari eskoziarrak Redrutheko (Kornualles) etxe bat argiztatzea lortu zuen. 1802an gas zuziak instalatu zituen Boulton eta Watt ingeniarien eraikin nagusiaren mutur banatan, Birminghamen. Konpainiak sistema merkaturatu zuen eta lehen salmenta egin zuen Lancashireko ehungintza industria garrantzitsu bateko jabeek 900 gas argi jarri zituztenean fabrika argiztatzeko.
Gasaren argiak bizitza eraldatu zuen XIX. mendean: etxea argitu, eguna luzatu eta kaleak zibilizatu zituen, gauez arriskutsuak izateari utzi ziotenak. Hala ere, lehen gas-lanparak ez ziren oso atseginak, usain txarra zuten, distira hori ahul bat besterik ez zuten ematen, eta gela txikietan, eguratsa berotu eta nahasi egiten zuten, arnasa ezin hartuz.
1885 - Carl Auer von Welsbach fisikari austriarrak gas argia eraginkorragoa egin zuen. Suaren inguruan torioz eta zerio oxidoz bustitako gasazko mahuka bat jarri zuen. Hau goritzen zenez, argi-intentsitatea handitzen zen. Mahuka goriak gas-argiaren ospea ekarri zuen XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, Edison eta Swaneko argiek ordezkatu aurretik, baina etxeko sukaldeetarako eta berogailu industrialetarako erregai gisa erabiltzen jarraitu zen. Harrikatz-gasa ere energia mekanikoaren iturri garrantzitsua da gas-motorretan.

## Erreferentziak

* ↑ «Hiri-gas», Euskalterm terminologia banku publikoa
* Datuak: Q842311
# Hiri-hidrologia

Hiri-hidrologia edo hidrologia urbanoa hidrologiaren adar bat da, hidrologiaren printzipio zientifikoak eta ezagutzak aplikatzen dituena hiri-eremuaren kudeaketan eta plangintzan. Funtsean, hiri eta herrietako ur zikin eta euri-uren ebakuazioa eta edateko uraren banaketa sareen diseinua aztertzen ditu.

## Ikus, gainera

* Hiri drainatze sistema

## Erreferentziak

* ↑ ISBN 978-0-387-30842-5..
* Datuak: Q3143696
# Hiri-hondakin solido

Hiri-hondakin solidoak (HHS) edo hiri-hondakinak energia erabilgarria ekoizteko balia daitezkeen hirietako eta hirien eraginpeko eremuetako hondakinak dira; esate baterako, etxe, saltoki, zerbitzu, industria eta erakundeetan sortuak. Hiri-hondakin solidoek ez dituzte arriskutsutzat sailkatutakoak barne hartzen, nahiz eta aipatutako aurreko leku edo jardueretan ekoitzi litezketeen.

## Sailkapena

* Etxeko hondakinak: dimentsio kudeagarrietan aurkezten dira, eta normalean ontzi gutxi gorabehera normalizatuetan (poltsak, edukiontziak, etab.).
* Tamaina handiko hondakinak: biltzeko eta garraiatzeko zailak diren materialak dira. Hori da altzarien, koltxoien, elektrdomèsticsen eta abarren kasua.
* Merkataritzako hondakinak: adibidez, bilgarriak, merkatuetako hondakin organikoak, etab.
* Hondakin sanitarioak: ospitaleetatik, kliniketatik, analisi-laborategietatik eta antzeko establezimenduetatik eratorriak. Hondakin horien ezaugarri dira germen patogenoak eta sendagaien hondarrak ere.
* Eraikuntzen eta eraispenen hondakinak.
* Industria-hondakinak

## Erreferentziak

* ↑ «Hiri-hondakin solido», Euskalterm terminologia banku publikoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18538
* Multimedia: Waste / Q18538
# Hiri-barreiatze

Hiri-barreiatzea edo hiri-sakabanatzea (urban sprawl), italiar testuinguruan hiri lausoa izenez ezaguna (città diffusa), hirigintza kontzeptu konplexu bat da, oinarrian landa-lurrak okupatuz dentsitate txikiko hiri-garapena duena, erabileren bereizte handia (ad: dendak eta etxebizitzak) eta autoekiko mendekotasun handia eragiten dituena. Hiri lausoak oztopo ugari sortzen ditu, hala nola:
* Autoekiko menpekotasun handia (eta auto gabekoen mugimendu eza)
* Ekipamendu desegoki eta sakabanatuak (ad: osasuna, kultura...)
* Azpiegitura kostu handiagoa biztanleko (ad: bideak, instalazioak...)
* Alferreko hiri-bilbea (ad: erabilera gutxiko kale-plazak
* Etxebizitza eta negozio dibertsitate txikia
* Energia, lurzoru eta ur erabilera handiagoa biztanleko
* Sumatutako balio estetiko kaxkarra (ad: paisaia errepikakorra)
Hiri-barreiatze terminoa konnotazio negatiboak ditu oro har, batez ere osasun, ingurumen eta kultura arrazoiengatik. Hiri lausoetako biztanleek, batez beste gehiago kutsatzen dute eta auto arrisku gehiago jasan, hiri trinkoetakoak baino. Hala ere, eztabaidagai da, batzuen esanetan kontsumitzaile ugarik dentsitate txikiko auzoak nahiago dituztelako.

## Historia

XIX. mendean, industrializazio garaian, teoria higienistek dentsitate txikiak hobesten zituzten, "airea ibiltzeko" eta gaitzak sahiesteko. Teoria hauek lehen herri garraioen garapenarekin agertu zen, biztanleen mugikortasuna areagotu zituena: burdinbidea. Hiri industrializatuaren desegokitasunak saihesteko, Ebenezer Howard ingeles hirigileak dentsitate txikiko hiri motak bururatu zituen: lorategi-hiria.
Autoaren garapenak hiri-barreiatzea bultzatu zuen, pertsonen mugikortasuna ez baitago herri-garraioari lotuta. Horrela, dentsitate txikiko auzoak areagotu ziren, errepidez komunikatuak. Era masiboan XX. mende erdialdetik garatu zen Estatu Batuetan eta azken laurdenetik Mendebaldeko Europan, Euskal Herrian barne.

## Erreferentziak

* ↑ What is Sprawl?. SprawlCity.org (2008-02-07)
* ↑ Frumkin, Howard (May–June 2002). Urban Sprawl and Public Health. Centers for Disease Control and Prevention. 2008-02-07.
* ↑ Norman, Jonathan. (2006). «Comparing High and Low Residential Density: Life-Cycle Analysis of Energy Use and Greenhouse Gas Emissions» Journal of Urban Planning and Development doi:10.1061/(ASCE)0733-9488(2006)132:1(10). ISSN 0733-9488..
* ↑ Van Pelt, Julie (ed.). (2006). (PDF) Cascadia Scorecard 2006. ISBN 1-886093-16-4..
* ↑ Moore, Adrian; Rick Henderson (June 1998). "Plan Obsolescence", Reason Magazine. 2008-02-07.

## Ikus, gainera

* Lorategi-hiri

## Kanpo estekak

* urban sprawl vs smart growth. Gurean ere egin beharreko analisia hiripublika blogean
* Hiri lausoa Berrian
* (Frantsesez) Bibliografia hiri-barreiatzeari buruz Frantziako gobernuaren webgunean
* Datuak: Q192042
* Multimedia: Urban sprawl / Q192042
# Hiri-estatu

Hiri-estatu hiri batek eta batzutan inguruko lur urri batzuek osaturiko estatu bat da. Sorreraren helburuak anitzak badira ere, gehienetan (batez ere Erdi Aroan) merkatal helburuak zituzten.
Historian lehenengo hiri-estatuak Mesopotamiako hegoaldean zegoen Sumerren sortu zuten, ia nekazaritzarekin batera. Antzinako Grezian hiri-estatuen une garaiak ailegatu ziren, bertoko hiriek polisak sortzean.
Egun oraindik badira hainbat hiri estatu:
* Monako
* Singapur
* Vatikano Hiria
Burujabetzarik osorik ez duten beste hiri batzuk ere hiri-estatu dira, adibidez:
* Danzig
* Fiume
* Tangier
* Memel
* Trieste
Hainbat hirik estatu bezala funtzionatzen dute, nahiz eta subirauak ez izan:
* Ceuta eta Melilla (Espainia)
* Hong Kong eta Macau (Txina)
* Gibraltar (Erresuma Batua)
* Berlin, Hanburgo eta Bremen (Alemania)

## Erreferentziak

* ↑ Sri Aurobindo, "Ideal of Human Unity", Social and Political Thought, 1970.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133442
* Multimedia: City-states / Q133442
# Hiroki Shinjo

Hiroki Shinjo (japonieraz: 新條 宏喜, 1973ko apirilaren 28a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3309826
# Hiroki Sugajima

Hiroki Sugajima (japonieraz: 菅嶋 弘希, 1995eko maiatzaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokyo Verdy.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17159869
# Hiroki Sasaki

Hiroki Sasaki (japonieraz: 佐々木 宏樹, 1993ko uztailaren 17a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fujieda MYFC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q28003273
# Hiroki Tanaka

Hiroki Tanaka (japonieraz: 田中 寛己, 1991ko maiatzaren 25a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kataller Toyama.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q15674402
# Hiroki Waki

Hiroki Waki (japonieraz: 脇 裕基, 1993ko otsailaren 20a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fujieda MYFC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q28003274
# Hiroki Omori

Hiroki Omori (japonieraz: 大森 啓生, 1990eko uztailaren 26a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako SC Sagamihara.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q16264864
* Multimedia: Hiroki Omori / Q16264864
# Hiroki Todaka

Hiroki Todaka (japonieraz: 戸高 弘貴, 1991ko azaroaren 18a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Machida Zelvia.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q18817848
# Hiroki Okui

Hiroki Okui (japonieraz: 奥井 大貴, 1999ko ekainaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q39130635
# Hiroki Shibuya

Hiroki Shibuya (japonieraz: 渋谷 洋樹, Shibuya Hiroki, 1966ko azaroaren 30a -) Japoniako futbolari ohia eta entrenatzailea da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Ichihara, Tosu Futures eta NTT Kanto.
Entrenatzaile gisa Omiya Ardija eta Roasso Kumamoto taldeak zuzendu zituen.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17159460
# Immunitate diplomatiko

Immunitate diplomatikoa diplomazialari batek bizi den eta lan egiten duen herrialdean daukan bortxaezintasunaren onurak dira, tartean zergak ordaindu beharrik ez izatea, eta bertako auzitegien jurisdikzio zibil eta kriminaletik aske egotea.
Onura hauek emanak izan dira historikoki diplomazialariak beste burujabetza bat ordezkatzen duelako eta bere funtzioen betekizuna inolaz ere ez eragozteko.
Immunitate diplomatikoa Harreman Diplomatikoei buruzko Vienako Hitzarmenean (1961) arautu ziren.
Era berean, Harreman Kontsularrei buruzko Vienako Hitzarmenak (1963) kontsulen eta ofizialki onartutako edozein kontsul ordezkarien eskubideak arauti zituen.
Agente diplomatikoek epaiketara deituak ez izateko duten eskubidea ere barne hartzen du, betiere herrialde hartzaileko auzitegiren batek bere burua eskuduntzat jotzen ez duen bitartean atzerritar diplomazialari baten aurka jotzeko.

## Ikus, gainera

* Erregearen bortxaezintasun (Espainia)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753022
# Immunitate humoral

Immunitate humorala immunoglobulinek eta konplementu sistemak, eta ez immunitate-sistemako zelulek, bideratutako immunitate mota da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: Immunitate humoral. euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-6-2).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1142875
# Immunitate pasibo

Immunitate pasiboa hartutako immunitatea, antigorputzen edo linfozitoen transferentziak eragiten duen immunitatea da. Aurrez aktiboki immunizatutako emaile batengandik jasotzen ditu hartzaileak antigorputzak edo linfozitoak, eta haiek iraun bitartean soilik izango du immunitatea. Transferentzia hori hartzaileari antigorputzak edo linfozitoak dituen seruma emanez egin daiteke edo berez gerta daiteke (jaioberriaren immunitatea).

## Abantailak eta desabantailak

Gizabanako batek immunitate pasiboari ematen dion erantzun immunea "txertoa baino azkarragoa" da, eta immunitatea irakatsi diezaioke "immunizazioari erantzuten ez dion" gizabanako bati, sarritan ordu gutxi batzuetan edo egun gutxi batzuetan. Immunitate pasiboak emateaz gain, amagandiko edoskitzeak beste ondorio onuragarri batzuk ditu haurtxoaren osasunean, hala nola alergiak eta obesitatea izateko arriskua murriztea.
Immunitate pasiboaren desabantaila bat da laborategi batean antigorputzak sortzea garestia eta egiteko zaila dela. Gaixotasun infekziosoetarako antigorputzak sortzeko, litekeena da milaka giza emailek odola ematea edo antigorputzetarako immuneak diren animalien odola lortzea. Animalien antigorputzekin immunizatuta dauden pazienteek serumaren gaixotasuna garatu dezakete animalia immunearen proteinengatik, eta erreakzio alergiko larriak garatu. Antigorputzen bidezko tratamenduek denbora asko behar dezakete, eta zain barneko injekzio baten edo IV baten bidez ematen dira; txerto edo jab batek, berriz, denbora gutxiago hartzen du eta konplikazioak izateko arrisku gutxiago du antigorputzen bidezko tratamendu batek baino. Immunitate pasiboa eraginkorra da, baina denbora gutxi irauten du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Immunologia Hiztegia] [2021]
* 1 2 (Ingelesez) «Passive Immunization — History of Vaccines» www.historyofvaccines.org.
* ↑ (Ingelesez) «Breastfeeding Overview» WebMD.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q382646
# Immunitate zelular

Immunitate zelularra T linfozitoek, NK zelulek eta makrofagoek bideratutako immunitate mota da, antigorputzik erabiltzen ez duena. Erantzun mota honek patogenoen zelulen barneko garapena ekiditeko jarduten du. Hau da, zelulen barneko hazkundea (birusen kasuan, zenbait bakteria,...) eragozteko. Arrotzak izan daitezkeen zelulak (organo transplanteetan kasu) edota organismoko zelula tumoralak ere suntsitzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: Immunitate zelular. euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-6-2).
* ↑ San Juan, Ramon. Moldatutako erantzun immunitarioa (apunteak). Alea, 2016ko apirilak 19, CC BY-SA 3.0, alea.eus (Noiz kontsultatua: 2020-6-2).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189146
# Immunizazio

Immunizazioa tratamendu edo prozesu natural baten bidez organismo baten erantzun immunitarioa lortzea edo eragitea da. Immunizazioa gizabanako baten immunitate-sistema agente baten aurka indartzeko prozesua da (immunogeno esaten zaio).
Sistema hau gorputzetik kanpoko molekula ez-propioen eraginpean jartzen denean, erantzun immunologiko bat eskainiko du, eta oroimen immunologikoaren ondorioz, geroago elkartze bati azkar erantzuteko gaitasuna ere garatuko du. Hori hartutako immunitate-sistemaren funtzio bat da. Beraz, animalia bat modu kontrolatuan immunogeno baten eraginpean jartzean, bere gorputzak bere burua babesten ikas dezake: immunizazio aktiboa deitzen zaio horri.
Immunizazioarekin hobetzen diren immunologia-sistemaren elementu garrantzitsuenak T zelulak, B zelulak eta B zelulek sortzen dituzten antigorputzak dira. B memoria-zelulak eta T memoria-zelulak dira molekula arrotz batekin bigarren aldiz elkartzearen erantzule. Immunizazio pasiboa elementu horiek gorputzean zuzenean sartzea da, gorputzak berak elementu horiek sortu beharrean.
Immunizazioa hainbat teknikaren bidez egiten da; ohikoena txertaketa da. Gaixotasunak eragiten dituzten mikroorganismoen aurkako txertoek gorputzaren sistema immunologikoa presta dezakete, infekzio bati aurre egiten edo prebenitzen lagunduz. Mutazioen ondorioz minbizi-zelulek proteinak edo gorputzak ezagutzen dituen beste molekula batzuk sortzea minbiziaren aurkako txerto terapeutikoen oinarri teorikoa da. Beste molekula batzuk immunizaziorako ere erabil daitezke, adibidez, nikotinaren aurkako txerto esperimentaletan (NicVAX) edo grelina hormona esperimentuetan obesitatearen aurkako txertoa sortzeko.
Askotan immunizazioak ez direla hain arriskutsuak eta gaixotasun partikular batekiko immune bihurtzeko modu errazagoa dela esaten da, gaixotasunaren beraren modu arinago batera arriskatzea baino. Helduentzat zein haurrentzat garrantzitsuak dira, dauden gaixotasun ugarietatik babes gaitzaketelako. Immunizazioak, haurrak gaixotasun hilgarrietatik babesteaz gain, haurren immunologia-sistema garatzen laguntzen du. Txertoak erabiliz, infekzio eta gaixotasun batzuk ia erabat desagerrarazi dira Estatu Batuetan eta munduan. Adibide bat poliomielitisa da. Osasunaren arloko profesionalei eta aurreikusitako epean txertoa hartu zuten haurren gurasoei esker, poliomielitisa 1979tik desagerrarazi dute Estatu Batuetan. Poliomielitisa munduko beste leku batzuetan dago oraindik, eta, beraz, baliteke pertsona batzuk oraindik ere poliomielitisa harrapatzeko arriskuan egotea. Horren barruan sartzen dira inoiz txertatu ez diren pertsonak, txertoaren dosi guztiak jaso ez zituztenak edo polioa oraindik presente dagoen munduko eremuetara bidaiatzen dutenak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2004], [Hiesa Hiztegia] [2016] eta [Albaitaritza Hiztegia] [2023]
* ↑ Euskalterm: [Immunologia Hiztegia] [2021]
* ↑ (Ingelesez) «Top Vaccination For Your Child» Vaxins.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1415366
* Multimedia: Immunization / Q1415366
# Immunoeskasia

Immunoeskasia edo immunourritasuna immunitate-sistemaren ahulezian oinarritutako patologia da. Patologia horretan immunitate-sistemak ez du erantzun egokia ematen mikrobio patogenoen aurrean, eta gaixoek infekzioak harrapatzeko joera handia dute. Era berean, immunoeskasia dutenen artean minbizia sarriagoa da.
Immunoeskasia bi motakoa izan daiteke:
Immunoeskasia eragiten duten immunitate-sistemaren akatsak era askotakoak izan daitezke. Immunitate-sistemaren elementu bat edo bestea kaltetuta egon daiteke. Ohikoenak honako hauek dira:
Sortzetiko immunoeskasiaren atzean 5 adibide hauetako bat egon daiteke. Hartutako immunoeskasiaren kasuan, aldiz, T eta B linfozitoen funtzionamendu okerra egon ohi da.

## Erreferentziak

* ↑ «Zehazki - UPV/EHU» www.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-22).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q641307
* Multimedia: Immunodeficiencies / Q641307
# Immunoezabatzaile

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Immunoezabatzailea edo immunosupresorea immunitate-sistemaren jarduera modulatzeko edo gutxitzeko erabilitako sendagai-mota oro da.
Bi arlo nagusitan erabiltzen dira gaur egun, alde batetik, autoimmunitatearekin lotutako gaixotasunak (Lupus, Crohn eta abar) tratatzeko eta, bestetik, organo baten transplantea egin ondoren horren arbuioaren aurreneurri gisa.

## Motak

Kortikosteroideak immunoezabatzailerik zabalduenak dira, baina ez ahalmen handiena dutenak. Indar handiagorekin ondorengo sendagaiak ditugu: Antigorputz monoklonalak, Azatioprina, Interferoiak, Metotrexato, Mikofenolato, Tacrolimus, Ziklofosfamida eta Ziklosporina.

## Kanpo-estekak

* (Ingelesez)Immunoezabatzaileak MeSH-en
* Datuak: Q249619
* Multimedia: Immunosuppressants / Q249619
# Jardín de rosas

Jardín de rosas (euskaraz Larrosen lorategia) Duncan Dhu euskal pop musika taldearen abesti bat da. 1986an Canciones ("Abestiak") diskoaren barnean kaleratu zuten. Lynn Anderson country abeslariaren Rose Garden abestiaren bertsio bat da.

## Kanpo estekak

* Jardín de rosas abestiaren estudioko bertsioa entzungai (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q12260192
# Jardun Euskara Elkartea

Jardun euskara elkartea Bergaran 1990 urteko maiatzaren 17an eratutako elkartea da. Uneko euskaltzaleen gogoaren ondorioz sortutako elkartea da hau.

## Sorrera

1990eko maiatzaren 17an, UNEDeko aretoan egin zuen aurkezpena herriaren aurrean JARDUNek. Egun berean herrian beste hainbat ekitaldi izan arren, 250en bat lagun izan ziren aurkezpenean eta, benetan, hasiera ona izan zuela iruditzen zaigu. Aurkezpen hartan izendatu ziren elkartearen lehenengo lanak (lokal egoki bat lortzea, estatutuak egitea, elkartea legeztatzea, bazkideak egitea, lehenengo lantaldeak antolatzea, etab.) bideratuko zituen behin-behineko Zuzendaritza Batzordea. Hauek izan ziren sorrerako zuzendaritza taldea:
* Jose Angel Mikeo Gorosabel
* Kontxi Umerez Arregi
* Damaso Gallastegi Agirre
* Karmen Urrutia Larrañaga
* Mirari Alberdi Agirre
* Iñaki Artola Zubillaga
* Juan Martin Elexpuru Arregi
* Estepan Plazaola Otadui

## Orainaldia

Elkartea Errotalde jauregian (Bergarako kultura etxean) dago gaur egun. Bertan bulegoko lanak egiten dituzte. Halaber, Arrizuriaga jauregian hainbat ekintza burutzen dira (trikiti eskola, errefortzuak, aisialdiko taldeak...). Elkartearen funtzionamendua lau sailetan banatzen da:

### Sentsibilizazio saila

Saileko arduradunak herritarrak euskararenganako sentsibilizazioa sustatzeaz gain, proiektuen koordinazioaz arduratzen da, hauek ondo bidean joan daitezen ziurtatuz. Bestalde, elkartearen izenean Udalarekin, Debagunerakin, Goienarekin eta beste hainbat erakundeekin biltzea da sail honetako ardura. Aurrera eramaten dituen proiektuen artean, hauek azpimarratu daitezke:
* Ikasturte bukaerako jaialdia
* Motibazio saioak
* Berriketan egitasmoa
* Euskara errefortzuak
* EBPN
* BErBa

### Kultura saila

Euskararen normalizazio bidean, motibazioa, ezagutza eta erabilera ezinbestekoak direla kontuan hartuz, kultura euskaraz suspertzea (euskal kultura bereziki) da sail honek duen helburu nagusia. Horretarako oinarri hauek hartzen dira kontuan:
-Euskaraz kultur jarduerak eskaintzea eta aldi berean, euskal kultura bultzatzea.
-Aisialdi eskaintza euskaraz egitea.
-Ahozko zein idatzizko hizkuntzaren erabilera eta ezagutza bultzatzea.
-Galtzear dauden euskal ohiturak berreskuratzea.
Hainbat egitasmoa daude martxan sail honetan:
* Trikiti eskola
* Bertso eskola
* Dantza taldea
* Amodiozko gutunen eta SMS mezuen lehiaketa
* Ikastaroak
* Hitzaldiak
* Kultur errota

### Haur eta gazte saila

Haur eta Gazte sailaren helburu nagusia euskararen erabilera bermatzeko haur eta gazteen jarduera esparruak eskaintzea izango da: haur eta gazteen hizkuntza ohiturak finkatu behar dira. Helburua lortzeko hainbat ekintza antolatzen dira eta horretarako begiraleen lana beharrezkoa da.
* Txapligu taldea
* Gaztetxoen arteko olinpiadak
* Jolasleku ibiltaria
* Olentzero marrazki lehiaketa
* Txiskrilabi taldea
* Gazte taldea

### Diruzaintza

Elkartearen diru kontuez arduratzen den saila da.

## Ikus, gainera

* BErBa

## Kanpo estekak

* Jardun euskara elkartea
* Elkarteko bloga
* Datuak: Q12260190