OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ikigai

Ikigai (japonieraz: 生き甲斐) japonierazko kontzeptua da. Haren esanahia «bizitzeko arrazoia» edo «izateko arrazoia» da. Japoniako kulturaren arabera pertsona guztiok ikigai dugu.

## Etimologia

Ikigai hitzak japonierazko bi hitz biltzen ditu: iki (japonieraz: 生き) , bizitzari erreferentzia egiten diona, eta kai (japonieraz: 甲斐) , gutxi gorabehera «batek espero duen edo nahi duen egitea» pertsona gisa osatua sentitzeko.

## Bizitza osoko bilaketa

Norberaren ikigai aurkitzea ez da gauza erraza eta bilaketa luze zein sakona eskatzen omen du. Bilaketa horrek garrantzi handia du zeren eta horren aurkikuntzak bizitzari bere zentzua ematea eta asetzea baitakar.
Ikigai hitza norberaren bizi balorearen iturria adierazteko erabiltzen da; norberak egiten dituen gauzak haren bizitzari bere zentzua emateko. Halaber, hitza pertsonen bizitzak baliotatzeko zirkunstantziak adierazteko erabiltzen da. Horren bidez pertsonek haien bizitza balio dutela pentsa dezakete. Ikigai berez ez dago ez ekonomiarekin ezta ere norberak gizartean betetzen duen paperarekin lotuta. Batzutan, nahiz eta pertsonaren uneko egoera iluna izan, ikigai senti dezake. Ez dira, bestetik, halabeharrez egin behar ditugun gauzak, ekintza naturalak eta berezkoak baizik.
Kobayashi Tsukasa idazleak, Ikigai — jibun no kanosei, kaikasaseru katei artikuluan («Ikigai: norberaren aukerak loratzeko uzten duen prozesua») zera dio: «jendeak benetako ikigai senti dezake bakarrik pertsonaren heldutasunaren gainean, gogo desberdinen asetzea, maitasunaren eta zoriontasunaren asetzea, besteekin topo egiten duenean eta bizitzaren zentzuaz autoerrealizazioaren bidean aurrera egiten duenean.»

## Okinawa

Okinawako prefekturaren kulturan ikigai «goizero altxatzeko arrazoi» gisa ikusten da; beste modu batez esanda, bizitzaz disfrutatzeko arrazoi gisa. TED hitzaldi batean Dan Buettnerrek Okinawako pertsonek hain bizitza luzea izatearen arrazoia ikigai dela esan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Mathews, Gordon (1996). What Makes Life Worth Living?: How Japanese and Americans Make Sense of Their Worlds. University of California Press.
* ↑ TED hitzaldia. Dan Buettner: Nola bizi 100 urte.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Nola bizi ehun urte.
* (Gaztelaniaz):Japoniako sekretuak bizitza luzea eta zoriontsua izateko.
* Datuak: Q3148420
* Multimedia: Ikigai / Q3148420
# Ikiru

Ikiru (japonieraz: 生きる, "Bizitzea") 1952ko japoniar film dramatikoa da, Akira Kurosawak zuzenduta eta idatzita. Pelikulak aztertzen du burokrata baten borroka existentziala Tokion bere gaixotasun terminalaren aurrean, bizitzaren esanahiaren bila azken finean.
Gidoia partzialki dago inspiratuta Lev Tolstoiren 1886ko eleberria "Ivan Ilitxen heriotza".
1954ko Berlinalen saritu zuten.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Kanji Watanabe ertaineko adina duen gizona da, lan monotonoa eduki izan duena 30 urtez. Emaztea hilda dago eta alabaordearekin bizi da, eta dirudienez arduratzen da etorkizunean berak utzitako pentsioarekin.
Urdaileko minbizia antzeman eta gero, bizi-itxaropen oso laburra dauka aurretik. Saiatzen da bere semeari kontatzen baina ez dio kasurik egingo. Saiatuko da ihesbideak bilatzen Tokioko gaueko plazeren bila, ezagutu berri duen eleberrigile batekin batera. Ez da gogobeteta aterako, eta ondoren Oyo izeneko emakumea ezagutuko du eta beraz maitemindu. Andreak ez dio gauza bera sentitzen, baina aholkatzen dio bizitzeko beste zio bat topatzea.
Umeentzat jolas-parkea sortzea lortuko du, eta bizitzaren azkena pasioz biziko du. Hil-beilan, bere lankide ohiak harrituta azalduko dira Kanjiren jarreraren aldaketagatik. Edanda, eurek ere horrelako filosofia euren bizitzetan aplikatzea erabakiko dute, baina biharamunean ez dute nahikoa kuraiarik horretarako.

## Protagonistak

* Takashi Shimura, Kanji Watanabe.
* Shinichi Himori, Kimura
* Haruo Tanaka, Sakai
* Minoru Chiaki, Noguchi
* Bokuzen Hidari, Ohara
* Miki Odagiri, Toyo Odagiri (enplegatua)
* Kamatari Fujiwara, azpiatalaren burua
* Nobuo Nakamura, alkateordea
* Yanosuke Ita, eleberrigilea

## Ikus, gainera

* Zainketa aringarriak eta zinema

## Kanpo estekak

* Imdb webgunean.
* Datuak: Q152105
* Multimedia: Ikiru / Q152105
# Ikki Sasaki

Ikki Sasaki (japonieraz: 佐々木 一輝, 1991ko otsailaren 19a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokushima Vortis.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q15402034
# Iklin

Iklin Maltako udalerria da. Udalerriaren azalera 1,7 km$^2$ da eta 2005eko erroldaren arabera, 3.220 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) http://www.citypopulation.de. (Noiz kontsultatua: 2016-6-10).

## Kanpo estekak

* edit
* Malta uhartea ||
* Attard | Balzan | Birgu (Vittoriosa) | Birkirkara | Birżebbuġa | Bormla (Cospicua) | Dingli | Fgura | Floriana | Gudja | Gżira | Għargħur | Għaxaq | Ħamrun | Iklin | Isla (Senglea) | Kalkara | Kirkop | Lija | Luqa | Marsa | Marsaskala | Marsaxlokk | Mdina (Città Notabile) | Mellieħa | Mġarr | Mosta | Mqabba | Msida | Mtarfa | Naxxar | Paola | Pembroke | Pietà | Qormi (Città Pinto) | Qrendi | Rabat | Safi | San Ġiljan (St. Julian's) | Santa Luċija | San Pawl il-Baħar (St. Paul's Bay) | San Ġwann | Santa Venera | Siġġiewi (Città Ferdinand) | Sliema | Swieqi | Ta' Xbiex | Tarxien | Valletta | Xgħajra | Żabbar (Città Hompesch) | Żebbuġ (Città Rohan) | Żejtun (Città Beland) | Żurrieq ||
* Gozo uhartea ||
* Fontana | Għajnsielem | Għarb | Għasri | Kerċem | Munxar | Nadur | Qala | Rabat (Victòria) | San Lawrenz | Sannat | Xagħra | Xewkija | Żebbuġ ||
* Datuak: Q304589
* Multimedia: Iklin / Q304589
# Ikki Kawasaki

Ikki Kawasaki (japonieraz: 川﨑 一輝, Kawasaki Ikki, 1997ko azaroaren 8a -) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kamatamare Sanuki.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q92923559
# Jakob Böhme

Jakob Böhme (Görlitz, Alemania, 1575eko apirilaren 24a - 1624ko azaroaren 17a) kristau mistikoa eta teologoa izan zen, Alemanieraz idatzi zuen lehenbiziko pentsalaria. Haren pentsaera Pizkundeko pentsaeraren ildotik doa, Nikolas Kusakoa, Parazeltso eta Giordano Brunoren harira. Bere kabuz ikasi zuen; Biblia, Eckhart, Weigel, Caspar Schwenckfeld eta, batez ere, Parazeltso izan ziren haren iturri nagusiak. Haren metafisika neoplatonismoa ez bezalakoa da: izaki perfektua izaki ez-perfektuetatik abiatuz sor litekeela frogatu zuen. Idealismoaren aitzindari izan zen; haren pentsaerak eragin handia izan zuen filosofo askorengan: Spinoza, Schelling, Goethe eta Hegelengan, esaterako.
Haren obra aipagarrienak Aurora oder Morgenröte im Aufgang (1612, Egunsentiaren jaiotza), De tribus principiis (1620), De signatura rerum (1622) eta Mysterium magnum (1623) dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q77017
* Multimedia: Jakob Böhme / Q77017
# Jakob Prandtauer

Jakob Prandtauer (Stanz, Tirol, 1660ko uztailaren 16a - Austria Beherea, 1726ko irailaren 16a) austriar arkitekto eta eskultorea izan zen.
Eraikuntza erlijiozkoak egin zituen batez ere (elizak, komentuak), Kontraerreformaren garaipenaren ondoren Bavaria eta Austriako Eliza Katolikoak erakutsi zuen jarrera arranditsuaren erakusgarri. Prandtauerren lan nagusia Melkeko abadia da, Austriako barrokoko lan adierazgarrienetako bat.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q78710
* Multimedia: Jakob Prandtauer / Q78710
# Jakob Steiner

Jakob Steiner (Utzenstorf, 1796 - Berna, 1863) suitzar matematikaria izan zen. Geometria proiektiboaren sortzaileetako bat. 14 urte zituen arte ez zekien ez irakurtzen ezta idazten ere. Bere gurasoen esanaren kontra 18 urte zituela Yverdon hiriko Pestalozzi eskolara joan zen. Han geometriarako zuen erraztasun handia erakutsi zuen. Gerora Heidelbergen eta Berlinen egin zituen ikasketak. 1826. urte aldera argitaratu zituen lehen lanak eta 1832. urtean Könisgbergeko unibertsitateko ohorezko doktore-titulua jaso zuen. Handik bi urtera Berlingo unibertsitatean geometria-sailaren arduradun hautatu zuten; postu hartan aritu zen lanean hil arte. Apollonio Pergakoa greziarraren ondoren izan den geometrialaririk handientzat hartua izan da Steiner. Bere izeneko teorema, Steinerren gainazala (edo erromatar gainazala), eta Poncelet-Steinerren teorema azaldu zituen, besteak beste. Beste ikerketa asko ere egin zituen: kurba aljebraikoen tasunez, kurben maximoez eta minimoez, etab. 1881 eta 1882. urteetan, Gesammelte Werke izenaz, haren idatzien bilduma argitaratu zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Jakob Ingebrigtsen

Jakob Ingebrigtsen (Sandnes, Rogaland, 2000ko irailaren 19a) norvegiar atleta da, distantzia ertaineko lasterketetan espezialitatua. Henrik eta Filip atleten anaia da. 1.500 m eta 5.000 m lasterketatan txapeldun olinpikoa izan da.

## Biografia

2018ko Europako Txapelketan bi urrezko domina irabazi zituen, 1500 metro eta 5000 metro lasterketetan.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu du 1500 metroko lasterketan eta finalean errekor olinpiko berria ezarri zuen.
2022ko eta 2023ko munduko txapelketatan 5.000 metrotan urrezko dominak eta 1.500 metrotan zilarrezkoak lortu zituen eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 5.000 metrotako txapelduna izan zen. 1.500 metrotako munduko errekorra lortu zuen Parisera iritsi bezperatan, 3:29.74, eta finala irabazteko hautagai nagusia bazen ere laugarren postuan iritsi zen. Abuztuaren 25ean Silesian 3.000 metrotako munduko errekor berria ezarri zuen, aurrekoa, Daniel Komen kenyarrarena 1996tik gainditu gabe zegoen.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | 1.500m |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | 5.000m |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Eugene AEB | 01 ! | 5.000 m |
| 2022 | Eugene AEB | 02 ! | 1.500 m |
| 2023 | Budapest Hungaria | 01 ! | 5.000 m |
| 2023 | Budapest Hungaria | 02 ! | 1.500 m |
| Munduko txapelketak (Indoor) ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Belgrado Serbia | 02 ! | 1.500 m |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Jakob Ingebrigtsen: un ciclón arrasa en los 1.500» La Vanguardia 2021-08-07 (Noiz kontsultatua: 2024-08-20).
* ↑ espanol.eurosport.com (Noiz kontsultatua: 2024-08-20).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Jakob Ingebrigtsen bate el récord de Europa de 1.500 metros y se queda a un suspiro de El Guerrouj en Mónaco» Runner's World 2024-07-12 (Noiz kontsultatua: 2024-08-20).
* ↑ (Gaztelaniaz) LRDC; elPeriodico.com. (2024-08-06). «Jakob fracasa y Hocker hace saltar la banca en un 1.500 histórico» La Bolsa del Corredor (Noiz kontsultatua: 2024-08-20).
* ↑ «Ingebrigtsen and Duplantis break world records in Silesia | REPORT | World Athletics» worldathletics.org (Noiz kontsultatua: 2024-08-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19974493
* Multimedia: Jakob Ingebrigtsen / Q19974493
# Jakob Gaon

Jakob Gaon (Gasteiz, Araba, [jaiotza data ezezaguna] – Tolosa, Gipuzkoa, 1463ko maiatzaren 6a) zerga biltzailea izan zen, Tolosan eraila 1463ko maiatzaren 6an.

## Bizitza

Gaondarrak Gasteizko familia judu bat ziren. XV. mendean, familiako kide askok Gaztelako erregeen izenean zergak biltzen ziharduen. 1463an, Jakob Gaon Gipuzkoara joan zen eskaera izeneko zerga bat kobratzeko asmoz, eta Tolosako hiribilduko biztanleei erreklamatu zien. Haiek erantzun zioten zerga hori ordaintzetik libre zeudela, erregeak onartutako xedapen bategatik. Gaonek mehatxu egin zien; haietako batzuek erail zuten, lepoa moztuta, eta haren burua pikota baten gorenean zintzilikatu zuten, hark tolosarrak ere bere zordunen zerrendaren gorenean jarri baitzituen.
Henrike IV.a erregea Tolosara joan zen, Gaonen heriotza mendekatzeko asmoz, baina egileek ihes egin zuten hiribildutik. Erregeak krimena egin zen etxea eraisteko agindu zuen. Ez zen egileak exekutatzera heldu, Gipuzkoako Batzarren idazki bat heldu baitzitzaion, tolosarrei barka ziezaien erregutzeko eta haien arrazoiak azaltzeko. Henrike IV.ak zerga ordaintzetik libre zeudela onartu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3326764
# Jakob Schneider

Jakob Schneider (Ihringen, 1994ko apirilaren 18an jaioa), alemaniar arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan zilarrezko domina lortuz. Taldea hauek osatzen zuten: Jakob Schneiderrek berak, Johannes Weißenfeldek, Laurits Follertek, Olaf Roggensackek, Torben Johannesenek, Malte Jakschikek, Richard Schmidtek, Hannes Ocikek eta Martin Sauerrek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Zortzikoa |
| Munduko arraunketa Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2015 | Aiguebelette-le-Lac Frantzia | 02 ! | Skull bikoitza |
| 2017 | Sarasota Estatu Batuak | 01 ! | Zortzikoa |
| 2018 | Plovdiv Bulgaria | 01 ! | Zortzikoa |
| 2019 | Ottensheim Austria | 01 ! | Zortzikoa |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2017 | Račice Txekiar Errepublika | 01 ! | Zortzikoa |
| 2018 | Glasgow Erresuma Batua | 01 ! | Zortzikoa |
| 2019 | Luzerna Suitza | 01 ! | Zortzikoa |

## Erreferentziak

* ↑ "Jakob Schneider"olimpedia.org. (Ingelesez)
* ↑ "Jakob Schneider" FISAren datu basea. (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20993755
* Multimedia: Jakob Schneider / Q20993755
# Jakob Frank

Jakob Frank (Korołówka, Polonia —egungo Ukraina—, 1726 – Offenbach, 1791ko abenduaren 10a), judu-poloniar heretikoa izan zen.

## Biografia

Sabbatiarren sektako buru zelarik (Sabbati Zevi, 1626-1676), eztabaida ugari izan zituen judu ortodoxoekin. Agintari katolikoek aginduta Talmuda erre zuen (1757), eta itxuraz kristautu egin zen (Lviv, 1759); bere burua mesiastzat eta S. Zeviren gorpuzte berritzat zuen. Atxilotuta hartu zuten (1760-1772); hala ere, Europa erdialdeko politika-auzietan parte hartu zuen. Frankzaleak (edo zoharistak) Alemania, Polonia eta Hungariara zabaldu ziren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q708525
* Multimedia: Jacob Frank / Q708525
# Isidoro Urra

Isidoro Urra Fernández (Sestao, 1916ko irailaren 5a - Santurtzi, 2006ko otsailaren 19a) euskal herritar futbolaria zen.

## Palmaresa

* Liga 2 (1935-36 eta 1942-43)
* 3 Kopa (1943, 1944 eta 1945)

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.net
* Datuak: Q3802502
# Isidro Eskisabel

Isidro Eskisabel Miranda edo Eskisabel II (Iruña, Nafarroa Garaia, 1935eko maiatzaren 15a - 2009ko irailaren 4a) nafar futbolaria izan zen. Osasunako jokalari izandakoa. Aurrelari lanetan aritzen zen. Bere anaia nagusia Eskisabel I futbolaria izan zen ere.

## Kirol ibilbidea

| Kluba | Urtea(k) | Partida(k) | Gol(ak) |
| Valladolid | 1954-1956 | 4 | 2 |
| Osasuna | 1956-1960 | 28 | 2 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46907481
# Isidre Nonell

[[Fitxategi:Isidre Nonell 1908 - Estudi.jpg|thumb|alt=Description= {{de|Studie, Gemälde von Isidre Nonell (1908).|Estudi, 1908, ]]
Isidre Nonell i Monturiol (Bartzelona, 1872ko azaroaren 30a - ib., 1911ko otsailaren 21a) Kataluniako margolari eta marrazkigilea izan zen.

## Biografia

Mirambellekin, Martínez Altésekin eta Lluis Granerrekin egin zituen ikasketak. 1893an Bartzelonako Arte Ederretako Eskolan hasi zen; han Pichot, Vallmitjana, Canals eta Mir ezagutu zituen, eta haiekin batera, Colla de San Martí edo Colla del Safrà izeneko taldea sortu zuen, Sant Martí de Provençals auzoko ikuspegiak margotzen zituena. Garai horretan errealismoaren eta naturalismoaren eragina izan zuen. 1893an, ikuspegien erakusketa egin zuen Bartzelonako Parés Aretoan; 1894an, Bartzelonako Arte Ederretako II. Erakusketa Nagusian eta Talde Artistikoaren Urteroko Erakusketan parte hartu zuen. 1894an, Bartzelonako gertakarien marrazkiak argitaratu zituen La Vanguardia egunkarian. 1895ean Caldes de Boí eskualdera joan zen, eta han zabalduta ikusi zuen kretinismoari buruzko olio eta marrazki asko egin zituen, karikatura kutsua zuen joera espresionistaz. 1897an Parisen egon zen, eta haren koadroak Gauguin, Toulouse-Lautrec eta beste margolarienekin batera ikusgai egon ziren Doesburg galerian. 1899an beste erakusketa bat egin zuen Parisko Vollard galerian. 1903an ijitoei buruzko lanen erakusketa bat egin zuen Parés galerian. 1907az gero, margo arrosak, berdexkak eta horixkak erabili zituen, eta emakumeak ageri ziren koadro asko egin zituen. 1909an marrazkiak argitaratzen hasi zen, Papitu aldizkarian. Haren koadro asko Bartzelonako Arte Modernoko Museoan dira, eta beste asko Bartzelonako arte-bildumagile pribatuen esku.

## Kanpo estekak

* (Katalanez)(Gaztelaniaz):www.isidrenonell.cat Margolariari eskainitako webgunea.
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1393742
* Multimedia: Isidro Nonell / Q1393742
# Isidoro Sibiliakoa

San Isidoro Sibiliakoa (gaztelaniaz: San Isidoro de Sevilla; latinez: Isidorus Hispalensis; Cartagena, 556 inguru – Sevilla, 636ko apirilaren 6a) elizgizon katoliko, erudito eta polimata izan zen. 599–636 bitartean, Sevillako artzapezpikua izan zen. Montalemberten arabera, le dernier savant du monde ancien («antzinako munduaren azken jakintsua») izan zen. Garai hartako Hispaniako historiaren iturri nagusiak dira haren lanak, baita ondoren garatuko den Espainiako mitologiarenak ere.
Toledoko IV. kontzilioaren zuzendaria izan zen; han bateratu zen Hispaniako liturgia. Bere lana oparoa bada ere, Etymologiae da aipagarriena, hogei aleko entziklopedia, Braulio Zaragozakoak antolatu zuena eta maisu eskolastikoen oinarri izan zena. Bertan agertzen diren gaiak hauek dira, besteak beste: gramatika, erretorika, aritmetika, geometria, musika, astronomia, medikuntza, legeak, Biblia, teologia, Eliza eta sektak, hizkuntzak eta herriak, lexikologia, anatomia, zoologia, geografia, arkitektura, etab.

## Lanak

* Etymologiae
* De fide catholica contra Iudaeos
* Historia de regibus Gothorum, Vandalorum et Suevorum
* Chronica Maiora
* De differentiis verborum
* De ecclesiasticis officiis
* De ortu et obitu patrum
* De natura rerum
* Allegoriae quaedam Sanctae Scripturae.
* De ordine creaturarum
* Regula monachorum
* Sententiae libri tres
* De viris illustribus
* In libros Veteris ac Novi Testamenti prooemia

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/4/3 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindiaren 66. araua
* ↑ Montalembert, Charles F. "Les Moines d'Occident depuis Saint Benoît jusqu'à Saint Bernard" Paris: J. Lecoffre, 1860.
* ↑ Isidoro Sibiliakoak Hispania bisigodo katolikoaren batasunari begira penintsulako jatorrizko iberiarrak, Tubalen ondorengoak omen zirenak, eta etorri berriak ziren bisigodoak, inbasoreak, ahaidetu zituen. Horretarako bisigodoak Tubalen anai Magogen ondorengo bihurtu zituen. Ik. Azurmendi, J. 2023: "Laus Spaniae" in Europa bezain zaharra, Andoain, Jakin. 19-31.or.
* Datuak: Q166876
* Multimedia: Isidore of Seville / Q166876
# Isidoro Miletokoa

Isidoro Miletokoa (grezieraz Ισίδωρος edο Μιλήσιος) VI. mendeko bizantziar arkitekto bat izan zen. Ziuraski, Joniako Mileto hirian jaio zen, Arktino, Anaximenes, Ebulides eta Tales ospetsua bezain pertsona argiak eman zituen filosofia eta literatura eskola baten egoitza izan zena, aipaturiko pertsonaiek, Miletokoa jentilizioa, abizen edo deitura bezala hartu zutenak. Mileto, VI. mendeko kultura helenistikoaren gune nagusia zen.
Justiniano I.aren zerbitzura lan egin zuen, nork, Antemio Trallesekoari "Jakinduria Santuaren eliza berria" (Hagia Sofia) eraikitzeko enkargua eman zion, 532an hasi eta 537an amaitu zena. Isidororen lan bakarra den arren, Hagia Sofia, munduko eraikinik garrantzitsuenetako bat da, hogeita hamar metroko diametroa duen kupula batekin. Antemiok, laguntzaile zuzen bezala, Isidoro aukeratu zuen egitasmoa pentsatu, eraikinari behin betiko forma eman eta eraikuntza hasteko.
Isidoro Miletokoa izenaz, aurrekoaren iloba ere ezagutzen da, hau, eraikina berreraikitzeaz arduratu zelarik, bertan 557an gertatutako lurrikara baten ondoren. Beste alde batetik, Isidoro Miletokoak sinatutako Euklidesen Elementuen edizio bat, Arkimedesen idazkien bilketa bat eta Gangen Tratatuaren iruzkin bat daude, baina ez dago jakiterik osabak ala ilobak idatzi zituen.
# Isidro Baldenegro

Isidro Baldenegro López (1966ko martxoaren 18a – 2017ko urtarrilaren 15a) Mexikoko buru ekologista bat izan zen. Tarahumara herriko indigena, Sierra Madren egiten diren legez kanpoko zuhaitz-mozketen aurka borrokatu zen. Amnistia Internazionalak kontzientzia preso izendatu zuen. 2005ean Goldman Ingurumenaren Saria jaso zuen, baso zaharren aldeko borrokagatik. Mehatxu ugari jaso ondoren, sikario batek hil zuen 2017an. Ekologisten hilketak ohikoak dira Mexikon.

## Erreferentziak

* ↑ http://internacional.elpais.com/internacional/2017/01/19/mexico/1484853159_386216.html
* Datuak: Q6081000
# IV. mendea

IV. mendeak 301etik 400. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8099
* Multimedia: 4th century / Q8099
# IV. Euskal Herria Txapela 2019-2020

IV. Euskal Herria Txapela 2019-2020 Euskal Herria Txapela futbol txapelketaren laugarren ekitaldia da.

## Sailkapena

| Taldea | Jok. | Ira. | Ber. | Gal. | AG | KG | Ptk. |
| R. Sociedad | 8 | 5 | 1 | 2 | 16 | 11 | 16 |
| Osasuna | 8 | 4 | 2 | 2 | 13 | 9 | 14 |
| Alavés | 8 | 4 | 0 | 4 | 10 | 12 | 12 |
| Athletic Club | 8 | 3 | 2 | 3 | 10 | 8 | 11 |
| Eibar | 8 | 0 | 3 | 5 | 5 | 14 | 3 |

#### Finala

| 2020.09.05 20ː30 | R. Sociedad | 1 – 0 | Osasuna | Reale Arena Ikusleak: Ateak itxita Epailea: Ibai Rezola Etxeberria |
| 2020.09.05 20ː30 | 32' Willian Jose (p) | | | Reale Arena Ikusleak: Ateak itxita Epailea: Ibai Rezola Etxeberria |

## Denboraldiko emaitzak

| Data | Taldea | Emaitza | Taldea |
| 2019.08.24 | Osasuna | 0 - 0 | Eibar |
| 2019.08.30 | Athletic Club | 2 - 0 | Real Sociedad |
| 2019.09.22 | Athletic Club | 2 - 0 | Alaves |
| 2019.09.26 | Real Sociedad | 3 - 0 | Alaves |
| 2019.11.03 | Osasuna | 4 - 2 | Alaves |
| 2019.11.24 | Eibar | 0 - 2 | Alaves |
| 2019.11.24 | Osasuna | 1 - 2 | Athletic Club |
| 2019.12.01 | Real Sociedad | 4 - 1 | Eibar |
| 2019.12.15 | Athletic Club | 0 - 0 | Eibar |
| 2019.12.22 | Osasuna | 3 - 4 | Real Sociedad |
| 2020.02.09 | Alaves | 2 - 1 | Eibar |
| 2020.02.09 | Real Sociedad | 2 - 1 | Athletic Club |
| 2020.02.16 | Athletic Club | 0 - 1 | Osasuna |
| 2020.03.10 | Eibar | 1 - 2 | Real Sociedad |
| 2020.02.23 | Alaves | 2 - 1 | Athletic Club |
| 2020.06.14 | Real Sociedad | 1 - 1 | Osasuna |
| 2020.06.17 | Eibar | 2 - 2 | Athletic Club |
| 2020.06.18 | Alaves | 2 - 0 | Real Sociedad |
| 2020.06.24 | Alaves | 0 - 1 | Osasuna |
| 2020.01.07 | Eibar | 0 - 2 | Osasuna |

### Finala
## Ikus, gainera

* Euskal Herria Txapela
* Emakumezkoen Euskal Herriko Futbol Kopa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97206776