OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Escrignelles

Escrignelles Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 72 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Escrignelles udalerrian erroldatutako biztanleak 72 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 45 etxebizitza zeuden, 33 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 12 bigarren erresidentzia ziren. 44 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 33 etxebizitza nagusietatik 18 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Escrignelles udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 4 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 4 |
| 12 | 30-34 | 12 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 4 | 5-9 | 8 |
| 8 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 52 ziren, horien artean 41 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 41 pertsona aktiboak lanean(21 gizon eta 20 emakume) zeuden.. 11 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2000. urtean Escrignelles udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1166894
* Multimedia: Escrignelles / Q1166894
# Escroux

Escroux (frantsesez eta ofizialki: Escroux) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 48 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Escroux udalerrian erroldatutako biztanleak 48 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak

### Etxebizitza

2007an 76 etxebizitza zeuden, 23 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 48 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 76etxeak ziren. 23 etxebizitza nagusietatik 20 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 12 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 7 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Escroux udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 4 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 4 |
| 8 | 70-74 | 4 |
| 4 | 65-69 | 4 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 8 | 45-49 | 4 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 29 ziren, horien artean 17 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 17 pertsona aktiboak lanean(9 gizon eta 8 emakume) zeuden.. 12 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Escroux udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 288 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1596945
* Multimedia: Lacapelle-Escroux / Q1596945
# Escuadra hacia la muerte

Escuadra hacia la muerte (Eskuadra heriotzaruntz) Alfonso Sastrek 1953ko martxoaren 13an taularatu zuen antzezlana da. Idazlearen lan ezagunetariko bat da.

## Historia

1953ko martxoaren 13an Teatro Popular Universitario-TPU taldeak María Guerrero Antzokian antzeztu zuen baina hirrugarren errepresentazioan lana debekatuts izan zen. Zuzendaria Gustavo Pérez Puig izan zen eta aktoreak Adolfo Marsillach, Agustín González, Fernando Guillén, Félix Navarro, Juanjo Menéndez. Ordurako Alfonso Sastre ezaguna zen bere jarrera kritikoengatik. 1989 arte ez zen berriro ere antzeztu, orduan Antonio Malondaren zuzendaritzapean.

## Egitura

Antzezlana bi ekitaldi ditu, sei eszenetan antolatuta.

## Argumentua

Antzezlana Hirugarren Mundu Gerra hipotetikoan kokatzen. Bost gizonen eskuadara bat, Gobán kabuak zuzenduta abandoardira bidalia izan da erretagoardian etsaien erasoetaz informatzeko. Soldaduek ez dute militar-arimarik eta mozkortu egiten dira; orduan, handik bizirik irtetzeko benetako oztopo gisa ikusten duten Gobán hiltzen dute. Une horretatik aurrera bost soldaduek, datozena ikusita, aurrera ateratzeko bideak aztertzen dituzte eta, azkenean, bide desberdinak hartuko dituzte: Pedro hilketa aitortuko duela dio; Adolfo ez dago ados eta prest dago Pedro hiltzeko bizirik ateratzeagatik; Andresek nahiago dugu etsaiengana igarotzea; Javier bere buruaz beste egingo du.

## Bibliografia

* Alfonso Sastre (1957): Escuadra hacia la muerte, Madril: Alfil argitaletxea.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.abc.es/archivo/periodicos/abc-madrid-19530319-33.html
* ↑ http://www.educaguia.com/apuntesde/literatura/sinopsis/SIGLOXX/Escuadrahacialamuerte.pdf

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):TVEk 2006an zabaldutako bertsioa.
* (Gaztelaniaz):Lanaren gaineko informazioa Teatro Circo webgunean.
* Datuak: Q5837761
# Escualdoniscus

Escualdoniscus krustazeoen generoa da, taxonomikoki Trichoniscidae familian kokatua. Generoa Albert Vandel bioespeleologoak deskribatu zuen 1948an, Sarako leizeetan jasotako lagin batetik.
"Catalogue of Life" databasearen arabera, hauxe da bere kladograma :

## Erreferentziak

* ↑ «Catalogue of Life - 2011 Annual Checklist :: Search all names» www.catalogueoflife.org (Noiz kontsultatua: 2024-08-27).
* ↑ «Escualdoniscus | IBERFAUNA» iberfauna.mncn.csic.es (Noiz kontsultatua: 2024-08-27).
* ↑ Escolá, Oleguer. Crustacea (Contribución al conocimiento de la fauna cavernícola del País Vasco). Kobie 10, II tomoa, 1980, p. 540.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6500432
* Espezieak: Escualdoniscus
# Escrache

Escrache (gaztelaniaz) Rio de la Plata inguruan, batez ere Buenos Aires eta Montevideon sorturiko manifestazio mota bat da. Aktibistak salatu nahi duten pertsonaren etxera edo lantokira doaz bere aurkako presioa egiteko. Normalki egoera zehatz baten erantzulea presionatzeko eta iritzi publikoak ezagutzeko erabiltzen da, baina batzuetan intimidazioa egiteko ere erabili izan da. Txilen praktika berdinari funa deitzen zaio.

## Escrache motak

Ekintza hauek guztiak salatu nahi den politikariaren edo pertsonaren etxearen aurrean egiten dira:
* Kaleko antzerkia
* Pintaketak
* Arrautzak edo margoak botatzea
* Etxearen inguruan pankartak jartzea
* Manifestazioak
* Fatxadan edo eskaileretan igotzea
* Lapikoak jotzea

## Polemika

Politikari batzuek publikoki escracheen aldeko jarrera erakutsi baldin badute ere, beste batzuen esanetan "ekintza bortitzak" dira eta, ondorioz, zigortzeko modukoak. Esaterako, Euskal Herrian PPk zein EAJ alderdiek aurkako jarrera erakutsi duten arren, ezkerretik ekintza mota hauek orokorrean ondo ikusita daude. PPren jarrera oso erradikala da eta publikoki escracheak ETArekin eta Ezker abertzalearekin lotu ditu. Hasiera batean PPren salaketa etxe-kaleratzeen aurkako mugimenduaren aurkakoa izan bazen ere, gero Bizkaiko Stop Kaleratzeak elkartearen aurka zentratu zen.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.lavanguardia.com/politica/20130405/54370969331/exdirigente-popular-jorge-vestrynge-suma-escrache-casa-vicepresidenta-gobierno.html
* ↑ http://www.eldiario.es/rastreador/ABC-escrache-acoso-salvaje_6_113798630.html
* ↑ http://www.abc.es/espana/20130405/abci-escrache-bilbao-201304051315.html
* ↑ http://paperekoa.berria.info/harian/2013-04-06/013/001/_Ez_dira_ausartu_aurpegira_esatera_terroristak_garela_.htm%5B%5D

## Bibliografia

* Academia Argentina de Letras: Diccionario del habla de los argentinos. Buenos Aires: Espasa Calpe, 2008. ISBN 950-852-152-X.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Escracheen historia: http://www.pagina12.com.ar/diario/suplementos/no/subnotas/2139-411-2006-03-27.html
* (Gaztelaniaz): Espainian egindako escrache baten irudiak (Soraya Sáenz de Santamaríari: http://www.publico.es/453221/escrache-a-soraya-saenz-de-santamaria-en-imagenes%5B%5D
* (Gaztelaniaz): Escrachearen definizioa: http://www.hijos-capital.org.ar/index.php?option=com_content&task=view&id=21
* : Bizkaiko Stop Kaleratzeak elkartearen ekintza PPren salaketaren aurrean: http://paperekoa.berria.info/harian/2013-04-06/013/001/_Ez_dira_ausartu_aurpegira_esatera_terroristak_garela_.htm%5B%5D
* Bernardo Atxaga: "Eskratxe bat egin zidaten Euskal Hiriaren ideiaren inguruan" (Euskal Hiria)
* Datuak: Q3304691
* Multimedia: Escrache / Q3304691
# Eremiascincus

Eremiascincus Scincidae familiako narrasti genero bat da. Australia eta Sondako Uharte Txikietan bizi dira.

## Espezieak

* Eremiascincus antoniorum (Smith, 1927)
* Eremiascincus brongersmai (Storr, 1972)
* Eremiascincus butlerorum (Aplin, How & Boeadi, 1993)
* Eremiascincus douglasi (Storr, 1967)
* Eremiascincus emigrans (Lidth De Jeude, 1895)
* Eremiascincus fasciolatus (Günther, 1867)
* Eremiascincus isolepis (Boulenger, 1887)
* Eremiascincus musivus Mecke, Doughty & Donnellan, 2009
* Eremiascincus pardalis (Macleay, 1877)
* Eremiascincus richardsonii (Gray, 1845)
* Eremiascincus timorensis (Greer, 1990)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2423049
* Multimedia: Eremiascincus / Q2423049
* Espezieak: Eremiascincus
# Feštetić gaztelua

Feštetić gaztelua (kroazieraz: Dvorac Feštetić Kaštel Feštetić) Pribislavec herrian dagoen gotorlekua da. Čakovecetik gertu dago, Kroazia iparraldean.

## Historia

XVI. mendean eraiki zen ziurrenik eta Zrinski familiaren (Adam Zrinski kondea) ia XVII. mendearen amaiera arte izan zen. Gazteluaren izena 1791tik 1923ra arte izan zuen Feštetić familia kroaziar-hungariarrengandik dator. György Festetics kondeak aginduta 1870ean berreraiki baino lehen, gaztelua parke batez eta lorategi eder batez inguratuta zegoen, kapera batekin. Berreraikuntzak itxura neogotikoa eman zion, batez ere hego-ekialdeko aldean dorre batek (kanpandorreak), bao-leihoak, girlandak eta ate eta leihoen ganbarek markatuta.
Azken mendeetan gerretan hainbat aldiz suntsituta eta sutan egon bazen ere, Međimurje konderriko gaztelurik ederrena eta erromantikoena bezala kontsideratzen den eraikin-egitura hau beti berritu zen. Gaur egun, bertako lehen hezkuntzako eskola gisa funtzionatzen du.

## Iruditegia

* Gaztelua elurpean.
* Fatxadako armarria.
* Dorrea neogotiko estilokoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q700412
* Multimedia: Feštetić Castle / Q700412
# Ffarmers

Ffarmers, Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Lampeter udalerritik hurbil dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5446199
* Multimedia: Ffarmers / Q5446199
# Ffrith

Ffrith, Galesko iparraldeko udalerri txiki bat da, Flintshire konderria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5446239
* Multimedia: Ffrith / Q5446239
# Fi

Fi alfabeto grekoaren hogeita batgarren letra da. Φ (larriz) eta φ (xehez) idazten da. Greziera klasikoan, p hasperendun gisa ahoskatzen zen [p$^h$], Ipar Euskal Herriko zenbait tokitan epher hitzeko ph hori ahoskatzen den bezala.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: «Alfabeto grekoaren letren izenak», in 173. araua: Astroen izenak.

## Ikus, gainera

* Urrezko zenbakia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10029
* Multimedia: Phi (letter) / Q10029
# Fi Gruis

Fi Gruis edo Phi Gruis (φ Gru / HD 219693 / HR 8859 / HIP 115054) Grus konstelazioan dagoen +5,55 magnitudeko izar bat da. Gugandik 113 argi urteko distantziara dago.
Fi Gruis F4V espektru motako sekuentzia nagusiko izar zuri-hori bat da. Bere tenperatura efektiboa, kontsultatutako iturriaren arabera, 6531 eta 6554 kelvin artekoa da. Bere erradioa gure eguzkiarena baino %89 handiagoa da, eta 19,9 km/sko proiektatutak errotazio abiadurarekin, itzuli bat 5,14 egun baino gutxiagoan ematen du. Bere errotazioari dagokionez, hidrogenoa fusionatzen duten sekuentzia nagusiko izarrak (eguzkia kasu), nahiko modu definituan 6500 kelvineko azaleko tenperaturan banatzen dira; hau baino azaleko tenperatura txikiagoa dutenek motel errotatzen dute, eta hau baino handiagoa dutenek askoz azkarrago. Horren arrazoia, izarrik hotzenek, non gasak modu zurrunbilotsuan goitik behera mugitzen diren haizeek eramaten dituzten eremu magnetikoak sortzen dituztela da. Eremu magnetiko hauek, miloika urtetan zehar eraginez, izarrik hotzenen errotazioa moteltzen dute. Fi Gruisek, bi taldeak banatzen dituen mugatik arinki gorago, gure eguzkiak baino hamar aldiz azkarrago errotatzen du, balio hau nahiko altuagoa izan daitekeen arren bere ardatzak Lurrarekiko duen okerduraren arabera.
Fi Gruisen metaltasuna gure eguzkiarenaren %81a da (Fe/H = -0,09). Gure eguzkia baino %42 masiboagoa, bere adina 2100 milioi urtetan estimatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8961547
# Ffestiniog

Ffestiniog Galesko Gwynedd konderrian dagoen udalerri bat da. Hainbat kokaleku edo herrik osatzen dute, guzti horien artean garrantzitsuenak Llan Ffestiniog eta Blaenau Ffestiniog direlarik.
2011ko erroldaren arabera 4.875 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3757704
* Multimedia: Ffestiniog / Q3757704
# Ffostrasol

Ffostrasol, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Cardigan udalerriaren hegoaldean dago, A486 errepidean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5446236
* Multimedia: Ffostrasol / Q5446236
# Ffynnongroyw

Ffynnongroyw edota Ffynnongroew, Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. A548 errepidean eta Dee ibaiaren itsasadarraren bokalean dago, Prestatyn udalerritik hurbil.
2011ko erroldaren arabera 1.808 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5446245
* Multimedia: Ffynnongroyw / Q5446245
# Ffaldybrenin

Ffaldybrenin edota Ffald-y-brenin, Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Carmarthen udalerritik 12 miliatara dago. Ffarmers udalerritik 2 miliatara eta Llanbedr Pont Steffan udalerritik 5 miliatara dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5446196
# Fgura

Fgura Maltako udalerria da. Udalerriaren azalera 1,1 km$^2$ da eta 2005eko erroldaren arabera, 11.258 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) http://www.citypopulation.de. (Noiz kontsultatua: 2016-6-10).

## Kanpo estekak

* edit
* Malta uhartea ||
* Attard | Balzan | Birgu (Vittoriosa) | Birkirkara | Birżebbuġa | Bormla (Cospicua) | Dingli | Fgura | Floriana | Gudja | Gżira | Għargħur | Għaxaq | Ħamrun | Iklin | Isla (Senglea) | Kalkara | Kirkop | Lija | Luqa | Marsa | Marsaskala | Marsaxlokk | Mdina (Città Notabile) | Mellieħa | Mġarr | Mosta | Mqabba | Msida | Mtarfa | Naxxar | Paola | Pembroke | Pietà | Qormi (Città Pinto) | Qrendi | Rabat | Safi | San Ġiljan (St. Julian's) | Santa Luċija | San Pawl il-Baħar (St. Paul's Bay) | San Ġwann | Santa Venera | Siġġiewi (Città Ferdinand) | Sliema | Swieqi | Ta' Xbiex | Tarxien | Valletta | Xgħajra | Żabbar (Città Hompesch) | Żebbuġ (Città Rohan) | Żejtun (Città Beland) | Żurrieq ||
* Gozo uhartea ||
* Fontana | Għajnsielem | Għarb | Għasri | Kerċem | Munxar | Nadur | Qala | Rabat (Victòria) | San Lawrenz | Sannat | Xagħra | Xewkija | Żebbuġ ||
* Datuak: Q44388
* Multimedia: Fgura / Q44388
# Esnearen kolorea

Esnearen kolorea (ingelesez: The Colour of Milk) Nell Leyshonek idatzitako eleberri bat da, 2012an. Euskaraz 2018an plazaratu zuen Alberdania argitaletxeak, Irene Aldasorok euskaratuta.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Mary da protagonista nagusia, 14 urteko neskatila bat, eta istorioa idazleak oso ondo ezagutzen duen mikrokosmos batean dago kokatuta: nekazari giroko Ingalaterran, baina iraganean, 1830eko hamarkadan. Lau alabetan gazteena da Mary, eta orduko familia batentzat semerik ez izatea nahikoa zorigaitz ez, eta hanka bat gaizki du. Ilea, berriz, protagonistak esaten duen bezala, esnearen kolorekoa. Halako batean, familiak dirua behar duela eta, bikarioaren emazte elbarritua zaintzera bidaltzen du aitak.
Sekula amestuko ez zuen zerbait lortuko du bikarioarenean neskatilak: irakurtzen eta idazten ikastea. Irakurtzen eta idazten irakatsiko dion bikarioaren etxera iritsitakoan, badirudi Maryren bizitza ilunetik argira egiten hasi dela, baina orduan ikusiko du batzuetan zeinen saihetsezina den hondamendia.

## Euskaraz

2018an argitaratu du Alberdaniak euskaraz, Irene Aldasorok itzulita.

## Erreferentziak

* 1 2 Garate, Miren. (2018-11-23). «Amaierara arte irakurri behar den istorioa» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16564905
# Esne lurrundu

Esne lurrundua biltegiratze denboraldi luzeak jasan ditzakeen poteko esneki bat da, esne gordinak duen berezko uraren %60a lurrundu baitzaio. Bere benetazko izen teknikoa partzialki lurrundutako esnea edota erdi-lurrundutako esnea da, bere ur kopuruaren zati bat kendu baitzaio, eta ez ur guztia esne-hautsean bezala, horregatik bi esne mota hauek elkar nahasten duenik bada, baina esne-hautsak oraindik biltegiratze denbora luzeagoan iraun dezakeenez, esne lurrundua ia guztiz ordezkatu du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13417087
* Multimedia: Evaporated milk / Q13417087
# Esnearen Munduko Eguna

Elikagaien eta Nekazaritzaren Nazio Batuen Erakundeak FAO) ekainaren 1ean Esnearen Munduko Eguna aldarrikatu zuen. Esnea ugaztunen ugatz-guruinen zelulek sortutako jariakin nutritibo bat da. Ugaztunen artean monotremek ere jariatzen dute.

## Esnearen Munduko Eguna, 2020ko ekainaren 1a

| « | Herrialde askok ospatu dute Esnearen Munduko Eguna 2001eko ekainaren 1etik, lehen aldiz ospatu zenetik, eta kopurua handituz doa. Zergatik ospatu Esnearen Munduko Eguna? Gure arreta guztia esnean jartzeko aukera ematen digulako, esne-sektore osoan egiten diren jarduera lotuen publizitatea eginez. Herrialde askok egun berean ospatzea erabaki dute, eta horrek aukera ematen die estatu mailan egiten diren jarduerei dimentsio globala hartzeko eta, gainera, esneari profil unibertsala emateko. Non hasi zen? FAOn (Elikadura eta Nekazaritza Erakundea), esnearekin lotutako gai guztiak ospatzeko data bat proposatzea eskatu zitzaion. Zergatik ekainaren 1ean? Herrialde askok jada ospatzen zuten ekitaldi hau ekainaren 1ean. Jatorrian, maiatza amaiera aldera ere erabili zen data bat, baina herrialde batzuk, Txina kasu, beste ospakizun batzuekin osatutako egutegi bat zuten jada. Izan ere, herrialde batzuek ekainaren 1a baino astebete lehenago edo geroago aukeratu dituzte datak. | » |
| —Elikadura eta Nekazaritza Erakundea |||

## Erreferentziak

* ↑ . Elikadura eta Nekazaritza Erakundea

## Ikus, gainera

* Eskola-esnearen Munduko Eguna

## Kanpo estekak

* Esnearen Munduko Egunaren Gune Ofiziala
* Datuak: Q1311238
* Multimedia: World Milk Day / Q1311238
# Epidemiologia

Epidemiologia gaixotasunen hedapenean eta transmisioan parte hartzen duten faktoreak aztertzen dituen eta gaixotasunaren hedapena prebenitzeko beharrezko baliabideak zehaztu eta martxan jartzeaz arduratzen den zientzia da. Hau da, epidemiologiak jendearen gaixotzearen zergatiak argitzeko asmoaz dihardu eta hori ekiditeko moduak bilatzen ditu.
Osasun publikoaren mugarria da, gaitz baten zabalkundeari aurre egiteko zein erabaki politiko hartu beharko liratekeen adierazten du eta ebidentzian oinarritutako praktikak bideratzen ditu. Gaixotasunaren arrisku faktoreak zein diren adierazteaz eta osasun prebentzioaren helburuak finkatzeaz arduratzen da. Epidemiologoek ikerketen diseinuan, datu bilketa eta analisi estatistikoetan, eta baita emaitzen interpretazio egokian eta zabalkuntzan (parekoen ebaluazioa eta berrikusketa sistematikoak barne) parte hartzen dute. Epidemiologiak ikerketa klinikoetan erabilitako metodologia garatzen lagundu du, eta neurri txikiagoan, osasun zientzien oinarrizko ikerketan erabilitako metodologia garatu du.
Azterketa epidemiologikoko arlo garrantzitsuenak honakoak dira: gaixotasunen kausa, transmisioa, agerraldien ikerketa, gaixotasunen zainketa, auzitegiko epidemiologia, epidemiologia okupazionala, baheketak, biomonitorizazioa eta tratamenduaren ondorioak, esate baterako, entsegu klinikoetan. Epidemiologoak diziplina zientifikoetan oinarritzen dira, besteak beste, biologian, gaixotasunen prozesuak hobeto ulertzeko; estatistikan, datuak modu eraginkorrean erabiltzeko eta ondorio egokiak ateratzeko; gizarte zientzietan, hurbileko eta urritiko arrazoiak hobeto ulertzeko; eta injenieritzan, esposizioaren ebaluazioa egiteko.

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-08-15).
* ↑ A dictionary of epidemiology.. (Six edition. argitaraldia) ISBN 9780199976720. PMC 868511576..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133805
* Multimedia: Epidemiology / Q133805
# Epidermophyton

Epidermophyton Arthrodermataceae familiako onddo genero bat da. Dermatofito hauek hainbat mikosi eragiten dute, tartean gorputzeko ezkabia.

## Espezieak

* Epidermophyton floccosum
* Epidermophyton stockdaleae

## Erreferentziak

* ↑ eMedicine.com - Tinea capitis.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5196217
* Multimedia: Epidermophyton / Q5196217
# Epidota

Epidota mineral bat da eta epidote taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Epidota elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {{Ca2}{Al2Fe^{3+}}(Si2O7)(SiO4)O(OH)}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Epidote: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q272844
* Multimedia: Epidote / Q272844