OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arvydas Macijauskas

Arvydas Macijauskas (Klaipėda, 1980ko urtarrilaren 19 - ) Lituaniako saskibaloi jokalari bat da.

## Kirol datuak

1996an debutatu zuen profesionaletan, Lituanian. Hango taldeetan denboraldi batzuk igaro eta 2003an, Tau Baskoniak Macijauskas fitxatu zuen. Gasteizen egundoko bi denboraldi egin ondoren, NBAra joan zen New Orleans Hornetsekin jokatzera. Han denboraldi kaskarra egin eta Olympiacos BCek fitxatu zuen 2006ko Uztailaren 20an.
Hiruko marratik Europako saskiratzailerik onenetarikoa da, %50 baino gehiagoko eraginkortasuna izanik. Gainera, Euroligako elkarren segidako jaurtiketa libreak saskiratzeen bigarren errekorra du, 94 punturekin.

## Taldeak

* Klaipėdos Universitetas-Irvinga, Klaipedan (Lituania) - 1996-1997
* Klaipėdos Neptūnas, Klaipedan (Lituania) - 1997-1999
* Lietuvos Rytas, Vilniusen (Lithuania) - 1999-2003
* Tau Baskonia, ACB, Gasteizen - 2003-2005
* New Orleans/Oklahoma City Hornets, NBA, Estatu Batuak – 2005-2006
* Olympiacos, Pireausen (Grezia) - 2006-

## Palmaresa

* LKLko txapelduna 2000, 2002 (Lietuvos Rytas)
* NEBLko txapelduna 2002 (Lietuvos Rytas)
* Eurobasket 2003 (Lituaniako saskibaloi selekzioa)
* Errege kopako txapelduna 2004 (Tau Baskonia)
* Datuak: Q557576
# Arvin (Kalifornia)

Arvin Kaliforniako hiri bat da. Kern konderrian kokatua dago. 2010ean 19.304 biztanle zituen, 12,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Kern konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q717385
* Multimedia: Arvin, California / Q717385
# Azpirozko mendatea

Azpirozko mendatea Nafarroako ipar-mendebaldean dagoen mendatea da. Betelu, Azpirotz eta Lekunberri herriak lotzen ditu eta N-130 errepidea bertatik pasatzen da, Leitzarango Autobidea 1995ean zabaldu baino lehen Tolosaldetik (Gipuzkoa) Leitzaldeara igarotzeko bide bakarra zelarik. Autobidea eraiki zenetik, errepideak jasaten duen trafikoa asko gutxitu da, eta gaur egun bigarren mailako autobidea da.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254597
# Azrael

Azrael (arabieraz عزرائيل) judu eta kristauek heriotzaren aingeruari ematen dioten izenetako bat da. Bere eginkizuna hilberrien arimak jaso eta epaituak izatera eramatea da.
Musulmanek Abu Yaria (أبو جارية) izenez ere deitu ohi dute, persiarek aldiz, Mordad (مورداد) izenez.
Izen hau arabierazko Izrail ("Jainkoak laguntzen diona" esan nahi du) izendapenetik eratorria da, Islaman askok uste ez bezala ez Koranean ezta hadizetan ere ez da halako izenik agertzen, baina bai heriotzaren aingerua edo Malak al-Mawt (ملك الموت) delakoa, Izraill izena inongo funtsik gabe aqidah (islamiar fedea) delakoan agertuz. Jaso ohi dituen beste izen batzuk honako auek dira: Azrail, Ashriel, Azaril, Azriel, Baltazar eta Ozryel.
Azrael hasiera batean Azra gisa ezaguna zen, Jerusalengo Tenpluaren garaiko Aaronen apaiz eta eskibrauaren ondorengoa. Lehen Kristautasunaren garaian Esdras izena jaso zuen, hain zuzen ere, Kristoren etorrera iragarri zuen profeta. Lehen kritautasunaren kondaira honen arabera, Azraelek heriotza jasan gabe paradisura igo omen zen. Era berean, Martzion kritsu herexearen idazlanetan ere agertzen da, non Legearen aingerua bezala agertzen den.
Bitxikeri gisa, Pottokien marrazki bizidunetako Gargamel zitalaren katu petralak duen izena da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q490838
* Multimedia: Azrael / Q490838
# Aztal (argipena)

Aztal izenak adiera hauek ditu:
* orpoa
* zango-sagar
# Azpiproduktu

Ekoizpen-prozesu batean, azpiproduktua produktu nagusiaren ekoizpenaren ondorioz sortzen den gai edo material bat da bigarren mailakoa eta enpresarentzat balio eskasa izaten duena. Adibidez, harategietan giza kontsumorako ez diren haragi-zatiek beste erabilpen bat izan dezakete.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1128255
# Azpurotz

Azpurotz (ofizialki: Aspurotz) Lizoainibar-Arriasgoiti udalerriko Lizoainibar ibarreko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
XIII. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak azpurotzarrak ziren.

## Izena

Azpurotz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Azpuroz (1534)
* Azpuroz (1800)
* Aspurotz (1996)
* Azpurotz (2011)

## Historia

Bertan Tibalt I.a erregeak Tota Abarka herentziak eman zizkion, Roderiko Abarkaren alaba 1234an. Mende berean hustu behar izan zuen. Gaur egun, Erredingo jauregiaren titularra den Gendulaingo kondearena izan zen. XIII. mendearen hasierako “Nafarroako alkatearen” “posaduetako” batekin identifika daiteke.

## Oharrak

* ↑ /as̻púɾot͡s̻/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban
* ↑ /aspúɾot͡s̻/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Aspurotz - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* Lizoainibar
* Lizoainibar-Arriasgoiti
* Pirinioaurrea
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalako webgune ofiziala
* Datuak: Q109131476
# Azpirotz

Azpirotz Larraungo lekua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 73 biztanle zituen.

## Demografia eta biztanleria

Azpirozko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 |
| 78 | 77 | 75 | 69 | 70 | 74 | 72 | 73 | 75 | 72 | 73 | 72 | 64 | 62 | 65 | 62 | 62 |

## Klima

Aukeratu beheko zatian urte-tarte bat, urte horiek goian xehetasun handiagoz ikusteko.
Ikusi edo aldatu datu gordinak.

## Inguru naturala eta kokapena

Izen bereko mendateari ematen dio izena, errepide horrek herria bera zeharkatu ez arren. 1995ean A-15 autobiaren Leitzarango tartea inauguratu arte, trafiko-karga handia igarotzen zen Iruñea (36.5 km-tara) eta Tolosa (26 km-tara) lotzen zituen errepide-tarte bihurri horretatik. Egun, berriz, autobiak herriaren gainetik (iparraldetik) mozten du mendia. Herritik maldan gora zuzenean Mergelu gailurra dago (912 m); bertakoek Goiko Malkorra ere deitzen diote.
Ipar-mendebaldean Gorriti, ipar-ekialdean Uitzi, hegoaldean Albiasu, ekialdean Lekunberri eta mendebaldean Lezaeta eta Intza mugakide ditu.

## Ondarea

Etxeak maldan banatzen dira goialdean dagoen eta bista panoramikoa duen San Esteban elizatik behera. Etxeak zonaldeko besteak bezalakoak dira eta batzuek bailararen armarria dute etxearen aurrealdean. Parrokiak interes berezia du, protogotikoa baita, XIII. mende hasierakoa.

## Ikus, gainera

* Leitzaldea

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Estadística. (Spanish Statistical Institute). (Noiz kontsultatua: 2017-07-05).
* ↑ Azpirotz - Lezaeta. (Noiz kontsultatua: 2017/07/05).

## Kanpo estekak

* Azpirotz-Lezaeta udal webgunean
* Datuak: Q2875214
* Multimedia: Azpirotz / Q2875214
# Azpisestra

Errepideetan azpisestra bidezoruaren zimendu-ardatzaren aurretiko bistako trazatua osatzen duen lerrokatze bertikala da.

## Erreferentziak

* ↑ AGINDUA, 2007ko uztailaren 12koa, Garraio eta Herri Lan sailburuarena, Euskal Autonomia Erkidegoko errepide-sareko bide-zoruak neurtzeko araua onartzen duena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254596
# Azpitoniko (musika)

Musikaren teorian, azpitoniko, tonikoaren aurreko notari deritzo, hau da, eskala diatonikoko zazpigarren gradua, azpitonikoa, tonikotik tonu bateko distantziara aurkitzen bada, azpitoniko deritzo, tonuerdi bateko distantziara aurkitzen bada, berriz, sentikorra.
# Aztaparreta

Karpatoetako eta Europako beste eskualdeetako pagadi primarioak$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Aztaparretaren ikuspegia ||
| Mota | Naturala |
| Irizpideak | ix |
| Erreferentzia | 1133 |
| Kokalekua | Euskal Herria |
| Eskualdea$^2$ | Europa/Ipar Amerika |
| Koordenatuak | 42°54′43″N 0°49′03″W﻿ / ﻿42.9120213°N 0.8174972°W﻿ / 42.9120213; -0.8174972 |
| Izen ematea | 2017 (? bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Aztaparreta Larrako mendigunean dagoen oihan primario mistoa da, gizakiak moldatu ez duenez erreserba integral izendatua. 1987an Nafarroako Gobernuak Erreserba Integral deklaratu zuen eta 2017an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, Karpatoetako eta Europako beste eskualdeetako pagadi primarioak izeneko multzoan.
Txamantxoia mendiaren iparraldeko magalean dago, 1 200 eta 1 750 metro arteko altueran.
Aztaparreta Lizardoia baino handiagoa, basagoa eta menditarragoa da. Aztaparretan izei gehiago daude, egoera hobea baitute

## Erreferentziak

* ↑ Nafarroako Erreserba Integralak Erabili eta Kudeatzeko Plana
* ↑ (Gaztelaniaz) Gran Enciclopedia de Navarra. AZTAPARRETA, reserva integral. .
* ↑ Tubia, Iker. (2017-09-13). «Bi tanta baso zabalean» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56044966
# Apice

Apice Italiako udalerri bat da. Beneventoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 5.286 biztanle ditu, 49,04 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Apicek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ariano Irpino Bonito Buonalbergo Calvi Melito Irpino Mirabella Eclano Montecalvo Irpino Paduli San Giorgio del Sannio Sant'Arcangelo Trimonte Venticano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55848
* Multimedia: Apice / Q55848
# Apiacás (Mato Grosso)

Apiacás Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso estatuan kokatua. 8.590 biztanle ditu 20.377,499 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Mato Grosso

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2103560
* Multimedia: Apiacás (Mato Grosso) / Q2103560
# Apidae

Apidae Apoidea subfamiliako intsektu erle himenopteroen genero bat da.

## Ezaugarriak

Intsektu himenopteroen ordenako familia bat. Hainbat mota daude, batzuk taldean bizi direnak, erlea adibidez, beste batzuk bakarrik bizi direnak eta beste batzuk bizkarroiak. Abdomenaren atzeko muturrean guruin pozoitsua duen ezten bat izaten dute. Mota ia guztiek kolore eta itxura desberdinetako ileak dituzte; mota beraren barruan ere, kolore desberdinak aurki daitezke. Hegalak mintzezkoak izaten dituzte. Tronpa dute loreetatik nektarra xurgatzeko. Familia horretako moten artean, talde egonkorretan bizi direnetan, badira ar eta eme ugalkorrak eta langile antzuak ere. Habietan eztia gordetzen dute arrautzatik irteten direnean apido jaio berriak elika daitezen. Taldeka bizi direnetatik Apis generoa da ezagunena. Xylocopa violacea ez da taldeka biltzen eta Bombus lapidarius generoak berriz urtero osatzen ditu koloniak.

## Taxonomia

Hauek ditu subfamilia eta tribuak:
* Apinae
** Anthophorini
** Apini
** Bombini
** Centridini
** Emphorini
** Ericrocidini
** Eucerini
** Euglossini
** Exomalopsini
** Melectini
** Osirini
** Protepeolini
* Nomadinae
** Ammobatini
** Ammobatoidini
** Biastini
** Brachynomadini
** Epeolini
** Hexepeolini
** Neolarrini
** Nomadini
** Townsendiellini
* Xylocopinae
** Allodapini
** Ceratinini
** Manueliini
** Xylocopini

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q756082
* Multimedia: Apidae / Q756082
* Espezieak: Apidae
# Apidano

Greziar mitologian, Apidano, izen bereko ibaiaren jainkoa zen, ibai jainko gehienak bezala, Ozeano et Tetisen semea. Ibai honek, Tesalia zeharkatzen du eta Enipeo ibaian isurtzen ditu bere urak, Farlasos hiritik gertu.
Ovidiok, Peneo kontsolatzera joan zen ozeanidatako bat bezala deskribatzen du, honen alaba Dafne, erramu zuhaitz bihurtuta geratu ondoren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8202607
# Apicum-Açu

Apicum-Açu Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. 17.519 biztanle ditu 488,806 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Maranhão

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2013356
* Multimedia: Apicum-Açu / Q2013356
# Apil-Sin

Apil-Sin, Babiloniako I. Dinastiako laugarren erregea izan zen. K.a. 1830 eta K.a. 1813 bitartean gobernatu zuen Antzinako Ekialde Ertaineko kronologiaren arabera, eta K.a. 1767 eta K.a. 1749 bitartean kronologia laburraren arabera.
Bere aurreko erregea izan zen Sabiumen oinordekoa izan zen, eta 17-18 urte inguruko erregealdia izan zuen. Bere erregealdian, Babilonia, Borsippa eta Nurumeko harresiak eraiki ziren. Inannaren tenplua eta E-zidan Nabu jainkoaren tenplua eraiki ziren.
# Apiaí

Apiaí Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 25.211 biztanle ditu 974,322 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1760259
* Multimedia: Apiaí / Q1760259
# Apiales

Apiales fanerogamoen ordena bat dira. Ordena honetako familiak berrikusten ari dira eta baliteke horren ondorioz aldakuntza txiki batzuk egotea, bereziki Torriceliaceae familian.
Badira ordena honen barruan oso ezagunak diren espezieak: azenarioa, apioa, perrexila eta huntza, besteak beste.
Cronquist sisteman Apiaceae eta Araliaceae familiak bakarrik daude sartuta, eta ordena asterideekin baino errosidekin kokatuta. Pittosporaceaeak Errosalekin zeuden, eta beste forma batzuk Cornaceae familian.
Landare hauen artean joera dago zurkaretatik belarkaretara pasatzeko. Erretxinadun hodiak dituzte eta lore pentameroak, hermafroditak, diklamideoak, batzuetan kaliza txiki-txikiarekin. Ginezeo inferoa izaten da, bikarpelarra, karpelo itxiak eta estilo askeak. Loreak gingailetan elkartuta. Batzuetan lore-dimorfismoa dago.
Eskualde epeletan eta hotzetan.

## Biotipoak

Zuhaitzak (Ferula batzuk), zuhaixkak (Bupleurum), eta sarriago belarkiak, urterokoak, biurterokoak edo bizikorrak. Hostoak txandakatuak ia gehienetan.

## Familiak

* Apiaceae
* Araliaceae
* Aralidiaceae
* Griseliniaceae
* Mackinlayaceae
* Melanophyllaceae
* Myodocarpaceae
* Pennantiaceae
* Pittosporaceae
* Torriceliaceae

## Erreferentziak

* Chandler, G.T. and G. M. Plunkett. 1994. Evolution in Apiales: nuclear and chloroplast markers together in (almost) perfect harmony. Botanical Journal of the Linnean Society 144: Page 123-147 (abstract available online here).

## Kanpoko loturak

* Datuak: Q21138
* Multimedia: Apiales / Q21138
* Espezieak: Apiales
# Atremaea

Atremaea Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Atremaea lonchoptera da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Atremaea lonchoptera | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4817529
* Espezieak: Atremaea
# Atresmedia Cine

Atresmedia Cine Espainiako konpainia bat da, Atresmedia taldearena. Genero guztietako film luze arrakastatsuak ekoitzi ditu, gehienak nazioartean ezagunak, eta Espainiako zinemaren industriaren erreferente izatera iritsi da. Telesailak ere ekoiztu ditu, tartean Física o química, Doctor Mateo, Aquí no hay quien viva, El internado, Los hombres de Paco, La familia Mata edota Un paso adelante.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5696776
* Multimedia: Atresmedia Cine / Q5696776
# Atretium

Atretium Natricidae familiako narrasti genero bat da. Asiako hego-ekialdean bizi dira.

## Espezieak

* Atretium schistosum (Daudin, 1803)
* Atretium yunnanensis Anderson, 1879

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2014197
* Multimedia: Atretium / Q2014197
* Espezieak: Atretium
# Atrapado en tu silencio... de incertidumbres y caricias

Atrapado en tu silencio... de incertidumbres y caricias Doctor Deseo musika taldearen seigarren diska da, 2000. urtean taldeak argitaratutakoa.

## Partaideak

* Francis Díez (ahotsa)
* "Kike" Valverde (gitarra)
* Josi Jiménez (baxua)
* "Txanpi" (bateria)
* Raúl Lomas (teklatuak)

## Grabaketa eta abestiak

Urdulizko Tio Pepe estudioan grabatu zen eta José Lastra izan zen soinu teknikaria.
Taldearen musika estiloan apurketa bat izan zen, ohiko pop-rock estiloari musika elektronikoa gehitu zitzaion, scratchak eta dance musikaren beste hainbat elementu nabari daitezkeelarik. Hone adibide garbiena La cara norte del Eigger abestiaren Templar Jungle Translation bertsioa da, diskoa ixten duena.
Disko honetako euskarazko kantua Morrosko laztana da, Unai Iturriagaren hitzekin egindako abestia.

## Azala

Azalak ere apurketa bat erakusten du. Aurreko diskoetan argazki esanguratsuak baziren ere oraingoan Blas Ezequiel F. González-en marrazki bitxia da. Xake taula batean izaki arraro ugari ageri dira, eta barrenean itsaso berde bat.

## Kantuen zerrenda

* Reality show - 6:45
* Ahora que estás dormida - 3:51
* Todo va bien (Panfleto dosmil) - 3:15
* Un mar de cerezas - 4:10
* Es sólo la necesidad - 4:06
* Lunas salvajes - 3:48
* Un espejo de lluvia gris - 4:12
* Morrosko laztana - 3:16
* Encadenado a tus juegos - 4:07
* La cara norte del Eigger (Templar Jungle Translation) - 4:48

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) jorgiyo. «Ya tenemos» DOCTOR DESEO (Noiz kontsultatua: 2018-02-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) ERLANTZ. «Historia de la musica Rock - Doctor Deseo» historiasderock.es.tl (Noiz kontsultatua: 2018-02-24).
* ↑ complejor. (2010-08-11). Doctor Deseo - La cara norte del Eigger (Templar Jungle Translation). (Noiz kontsultatua: 2018-02-24).
* ↑ www.iteisa.com. «Letras de Morrosko laztana de Doctor deseo | euskal musika, música vasca» eu.musikazblai.com (Noiz kontsultatua: 2018-02-24).
* ↑ (Ingelesez) «Doctor Deseo - Atrapado en tu silencio ...de Incertidumbres y Carícias» Discogs (Noiz kontsultatua: 2018-02-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56696685
# Atrato (ibaia)

Atrato ipar-mendebaldeko Kolonbiako ibaia da. Mendebaldeko Mendikatean sorturik, Chocó departamendua zeharkatzen du hegoaldetik iparraldera eta Quibdótik igarotzen da. Chocó eta Antioquia departamenduen arteko muga egiten du. Karibe itsasoan du ahoa, Urabá golkoan. 750 kilometro luze da. Herrialdeko hirugarren ibairik nabigagarriena da, Magdalena eta Caucaren ondotik.

## Erreferentziak

* ↑ Ospina, Gustavo. El río Atrato, la ruta para unir los dos océanos. elcolombiano.com (Noiz kontsultatua: 2016-12-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1363972
* Multimedia: Atrato River / Q1363972
# Atreo

Greziar mitologian, Atreo Mizenaseko erregea, Pelope eta Hipodamiaren semea eta Agamenon eta Menelaoren aita zen
Atreo eta Tiestes bere anaia bikia Pisatik atzerriratuak izan ziren euren anaiorde zen Krisipo hiltzeagatik, Olinpiako tronua lortzeko euren desiran. Mizenasera joan ziren babestera, non, errege tronura heldu ziren, Euristeo ez zegoelarik, Heraklidak zirelakoekin borrokan ari baitzen. Euristeok, euren agintaldia denbora baterakoa izatea agindu zuen, baina Herakleiden aurkako borrokan hil zen eta Atreo eta Tiestesen agintaldia behin betikoa izan zen.
Atreok, bere arkumerik hoberena Artemisarentzako sakrifikatuko zuela zin egin zuen. Baina, bere artaldearen bila ari zenean jainkosarengandik ezkutatzeko bere emazte Aeroperi eman zion urre koloreko arkume bat ikusi zuen. Honek bere maitalea zen Tiestesi, Atreoren anaiari eman zion. Honek Atreo konbentzitu zuen, arkumea zuena erregea izango zela onar zezan. Tiestesek, orduan, arkumea erakutsi zuen eta tronuaren eske hasi zen.
Atreok, Hermesen aholkuari jarraituz berreskuratu zuen tronua. Tiestesek, tronua, eguzkia atzerantz mugitzen zenean emango ziola esan zion, Zeusek egin zuen balentria. Atreok tronua berreskuratu zuen eta Tiestes herbesteratu zuen.
Atreok, orduan, Tiestes eta Aeroperen adulterioaren berri izan zuen eta bere mendekua prestatzen hasi zen. Tiestesen seme-alabak hil zituen (Tantalo, Plistenes, Aglao, Orkomeno eta Kalileonte), irakin eta mahaira atera zituen. Bazkaria amaitu ondoren, beste erretilu batean, bere biktimen buruak, oinak eta eskuak erakutsi zizkion, zer jan zuen kontura zedin. Tiestesek, erabat asaldatu eta izuturik, oka egin zuen urdailean zuen guztia eta begizko ikaragarri bat bota zien Atreoren ondorengoei.
Orduan, orakulu batek, Tiestesi, bere alaba propioarekin seme bat izaten bazuen, honek Atreo hilko zuela esan zion. Tiestesek hala egin zuen eta semeak, Egistok, Atreo hil zuen. Baina, Egisto jaio zenean, bere amak bertan behera utzi zuen, bere intzestuagatik lotsaturik. Artzai batek umea aurkitu eta Atreori eman zion, honek, bere semea balitz bezala heziz. Bakarrik heldutasunera iritsi zenean kontatu zion Tiestesik Egistori egia osoa. Orduan, Egistok Atreo hil zuen.
Iturri batzuen arabera, Atreo Plistenesen aita izan zen. Baina, ohikoena, anaiatzat jotzea da.

## Iturriak

* Apolodoro Epitome II 10-16
* Euripides Elektra

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 82. araua. Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak. .

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Atreo Greek Mithology Linken
* Datuak: Q192469
* Multimedia: Atreus / Q192469
# Atreoren altxorra

Atreoren altxorra, Atreoren hilobia eta Agamemnonen hilobia izenez ere ezaguna, Greziako tholos edo hilobi gangadun monumentalena da. Mizenasen kanpoaldean dago, eta, hasiera batean, Atreori, Agamenon errege handiaren aitari eman zitzaion, akaiarrek troiarren aurka izan zuten gerraren buruzagia. K. a. XIII. mendean datatua baitago.
Hilobi hau, arte kreto-mizenikoari dagokio. Aurretik korridore bat duen hilobiaren Mediterraneo osoan zabaldutako modeloa jarraitzen du. Kasu honetan, bi ganbera ditu, horietatik handienaren ganga izuna nabarmenduz. Harlanduzko ilara kontzentrikoen bidez lortzen da, espazioa gutxitzen doazenak, eta, beraz, euren presioak bertikalak dira, eta ez zeiharrak, benetako bobeda batean bezala.
Thomas Bruce Elgin britainiarrak zutabeek eutsitako sarreraren zati bat bere herrialdera eraman zuen eta British Museumean erakutsita geratu zen.

## Kanpo estekak

* Atreoren altxorra, 360° bisita birtual interaktiboa
* Datuak: Q1262524
* Multimedia: Treasury of Atreus / Q1262524
# Astigar-gurin

Astigar-gurina pasta erdisolida bat da, astigar-jarabetik lortzen dena eta igurzteko pasta gisa erabiltzen dena. Astigar-gurinak ez du koipekirik, jarabetik datorren azukrea baizik.
Astigar-gurinaren izena erraz igurzteko loditasunetik dator, ez da inola ere esnekia. Igurzteko edo glasatzeko pasta gisa erabiltzen da.

## Guringintza

Astigar-gurina egiteko, astigar-jarabea 84°B-ra lurruntzen da, 112 °C-ko irakite-tenperaturari dagokiona. Tenperatura horretara iritsitakoan, jarabea berehala hozten da, 5 °C-raino, ur hotzeko bainu batean (izotzarekin edo elurrarekin), biskositatea handitu eta azukrearen kristalizazioa saihesteko. Ondoren, jarabea 15 °C-raino berotzen da; tenperatura ezin hobea da gurin bat egiteko eta gurin bihurtzeko.
Ondoren, jarabea 15 °C-ra berotzen da, garagardoa egiteko eta gurina bihurtzeko tenperatura aproposa. Nahasketa egiten da almibarretan krematsua izan arte eta kolorea zurbildu arte. Garagardoa torloju-kristalizatzaile bat erabiliz egiten da (artisau-metodoa) edo urradutako gainazaleko kristalizatzaile bat erabiliz.
Jarabea krematsua izan arte nahasten da, eta kolore argiagoa hartzen du. Nahasketa egiteko, torloju amaigabeko kristalizatzailea (artisau-metodoa) edo gainazal arraspatuko kristalizatzailea erabiltzen da.
Alderantzizko azukre maila baxuko astigarrak almibarretan (% 1 baino gutxiago) gurin egonkorragoa ematen du. Maltodextrina %4,1etik %9,1era gehitzeak, dextrosa baliokidearen arabera, gurinaren egonkortasun hobea ahalbidetzen du faseen bereizketa atzeratuz.

## Erreferentziak

* ↑ Brix eskala baliatzen da likido batek daukan sakarosa (gai lehor disolbagarria, alegia) zatia determinatzeko eta balioak, hemen ere, °B ikurraz adierazten dira
* 1 2 3 4 Maîtrise de la transformation des produits de l'érable, Centre de recherche, de développement et de transfert technologique en acériculture (Le Centre ACER Inc.), Publication no: 300-HPG-0391, St-Hyacinthe, Mars 1991

## Ikus, gainera

* Astigargintza
* Astigar-ziropea
* Astigar-tira
* Astigar-azukrea
* Azukre-astigarra
* Azukre-txabola

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2900327