OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Insomnia (2002ko filma)

Insomnia, 2002ko Christopher Nolan ingeles zinema zuzendariak zuzendutako misteriozko thriller film bat da. Nikolaj Frobenius norvegiar idazleak idatzi eta Erik Skjoldbjærg zuzendaria zuzendutako 1997ko izenburu bereko filmaren berregokitzapena da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Will Dormer (Al Pacino), Los Angeles hiriko detektibe beteranoa Hap Eckhart (Martin Donovan) lankidearekin batera Alaskako Nighmute arrantzale herri txikira bidali dute, Kay Connell (Crystal Lowe) 17 urteko neskaren erailketa ikertu dezaten. Los Angelesen biekin lotura duen gai ilun bat atzean utzi dute. Behin Alaskan daudela, susmagarri nagusia galdekatuko dute, Walter Finch (Robin Williams), eleberri idazle barkartia.

## Aktoreak

* Al Pacino: Will Dormer detektibea
* Robin Williams: Walter Finch
* Hilary Swank: Ellie Burr detektibea
* Maura Tierney: Rachel Clement
* Martin Donovan: Hap Eckhart detektibea
* Nicky Katt: Fred Duggar
* Paul Dooley: Charlie Nyback poliziaburua
* Crystal Lowe: Kay Connell
* Jay Brazeau: Francis
* Larry Holden: Farrell Brooks
* Kerry Sandomirsky: Trish Eckhart
* Lorne Cardinal: Rich
* Katharine Isabelle: Tanya Francke
* Jonathan Jackson: Randy Stetz
* Paula Shaw: Instrukzio epailea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q429969
# Hypacanthoplites

Hypacanthoplites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren., hau da, orain dela 145 milioi urtetik 66 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259304
# Irlandar banjo tenor

Irlandar banjo tenorra,ingelesez: irish tenor banjo, Irlandan sortu eta nagusiki herrialde honetako musika herrikoia jotzeko espreski sortutako banjo mota bat da. Eskozian ere hedapen nabarmena du, bai eta Irlandar Diasporako herrialdeetan ere.
Plektro edo ziaz jotzen da.

## Ezaugarriak

Lau haridun banjoa da, baina banjo tenor orokorrak baina masta laburxeagoa du, banjo tenorrak 19 traste dituen artean irlandar banjo tenorrak 17 ditu, horrek banjo tenorrak baina bi nota gutxiago izatea dakarren arren, nahitan egindako aldaketa praktikoa da, irlandar doinu herrikoi azkarrak egoki jotzeko hatzen gehiegizko luzapena ekidin eta azkar jotzea errazten baitu. Beste banjo mota batzuk bost hari izan eta irlandar banjo tenorrak lau izatea ere jotzeko bizitasun edo arintasun hori lortzeko helburu du.
Irlandar banjo tenorraren afinazioa G-D-A-E da (Sol-Re-La-Mi), aldiz, banjo tenorraren afinazioa C-G-D-A da (Do-Sol-Re-La).

## Historia

Jatorriz, banjoa Afrikako mendebaldeko antzeko musika-tresnen ondorengoa da. Afrikar esklaboek Ipar Amerikara eraman eta jada XIX. mendearen lehen hamarkadetan AEBetan agertu zen. Lehenbizi afroamerikarren musika-tresna izan arren, berehala baserri eta landa eremuko baserritar eta menditar txuri txiroen musika-tresna ere bilakatu zen.
Irlandan Gosete Handiaren ondoren irlandar-estatubatuar antzerki konpainiar ibiltarien eskutik sartu zen. Berehalako arrakasta izan zuen, izan ere, ordurarte biolinaz jotzen ziren reel eta giga dantza doinu herrikoiak jotzeko musika-tresna ezinegokia baitzen. Jada, 1880eko hamarkadarako Irlandan aski hedatua zegoen, baina garai hartako banjo tenorra AEBetan jotzen zen bost haridun banjoaren antzekoa zen.
1910eko hamarkadan irlandar banjo tenorra sortu zuten eta 1920ko hamarkadatik aurrera Irlandan banjo tenor orokorrari lehia egiten hasi zitzaion. 1960ko hamarkadatik aurrera irlandar banjo tenorra nagusi bilakatu zen, nagusitasun eta hedapen honen arduradunetako bat The Dubliners folk taldeko Barney McKenna banjo-jotzailea eta bere estilo imitaezinari zor dio.
Gaur egun, Irlandako Musika Herrikoian irlandar banjo tenorra nagusi da, eta banjo tenor orokorrak hedapen mugatua du, irlandar musikari gutxi batzuk bakarrik jotzen dute, tartean The Wolfe Tones eta Ryan's Fancy taldeek.

## Ikus gainera

* Banjo

## Kanpo estekak

* Barney McKenna irlandar banjo tenorra joz ikusgai, 1978, Ennis, Clare konderria, Irlanda. Youtube.com
* Datuak: Q2755228
# Irlandar bouzouki

Irlandar bouzoukia edota irlandar buzukia, Irlandako folk musikako pultsatutako hari instrumentu bat da. Berez, Greziako bouzoukiaren aldaera da, baina irlandar folk musikako abesti eta doinuei egokitua.
1960ko hamarkadaren erdialdera, Sweeney's Men taldeko Johnny Moynihan musikariak Irlandan bouzoukia ezagutzera eman zuen. Handik gutzira, 1969an, Andy Irvine musikariak Grezian igarotako oporraldi batean bouzoukia erosi eta bere bidaietatik itzultzean Dónal Lunny musikariari oparitu zion. Bi musikari hauek musika-tresna egokitu eta 1972an sortutako Planxty taldearekin batera Irlandan barna hedatu zuten.

## Ikus gainera

* Bouzouki

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2660670
* Multimedia: Irish bouzouki / Q2660670
# Irlandar diaspora

Irlandar diaspora (irlanderaz Diaspóra na nGael eta ingelesez Irish diaspora) Irlandatik kanpo bizi diren irlandarrak eta euren ondorengoak osatzen duten komunitatea da.
1700tik aurrera Irlandan jaiotako 9-10 milioi pertsonak emigratu zuten. Kopuru hori gaur egungo Irlandako biztanleria edota 1840ko hamarkadako 8,5 milioi etorkinen kopurua baina handiagoa da. Haien artean txiroenak Britainia Handira zuzendu ziren, bereziki Liverpool hirira; aldiz, ahal zuten gehienak, AEBetara joan ziren.
1840. urtea ondoren, Irlandako emigrazioa masiboa izan zen. 1890ean Irlandan jaiotakoen %40a jada atzerrian bizi zen. XXI. mendean mundu osoan irlandarren ondorengoak direla dioten gizasemeak 80 milioi inguru zenbatzen dira, haien barnean nagusiki irlandar etorkinen ondorengoak direla dioten 36 milioi estatubatuarrak daude.
XIX. mendearen bigarren erdialdekoe irlandar etorkin gehienen hizkuntza irlandera izan zen. Horrek bere ondorioak ekarri zituen, atzerrian irlanderaz idatzi, eta liburuak eta kazeta ere argitaratu baitzen, baina aldi berean, Irlandan bertan, irlanderaren ikaragarrizko hiztun galera suposatu zuen, atzerrira emigratu zuten irlandar etorkin askoren jatorria Gaeltacht edo irlandar hiztunen eramuak izan baitziren, maiz uharte osoko lurralde txiroenak zirenak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2574155
* Multimedia: Irish diaspora / Q2574155
# Irlandar kirol zaldi

Irlandar kirol zaldia, Irlandako zaldi arraza bat da. Nagusiki zaldi-heziera klasikoa eta jauzietan erabiltzen da.
1923an Draught irlandarra eta Odolgarbisren gurutzaketatik sortua uzan zen.
* Datuak: Q1665430
* Multimedia: Irish Sport Horse / Q1665430
# Irlandar bolo joko

Irlandar bolo jokoa (irlanderaz: Ból an bhóthair; ingelesez: Irish road bowling) Irlandan jokatu ohi den bolo joko mota bat da.
Nagusiki herrialde honetako bi konderrietan grina edo zaletasun handiz jokatu ohi da, Armagheko konderria (Ipar Irlandan) eta Corkeko konderria (Irlandako Errepublikan), kurioski uhartearen ipar-ekialdeko eta hego-mendebaldeko muturretan dauden bi konderrietan, hots, bata bestearengandik urrutien dauden uharteko konderriak. Beste konderri batzuetan ere jokatu ohi da: Mayoko konderria (Castlebar inguruan), Limerickeko konderria, Waterfordeko konderria eta Loutheko konderrian, eta oraintxuki Tyroneko konderria eta Wexfordeko konderrian.
Armagheko konderrian kirol honek bullets edota long bullets izena hartu ohi du ("balak" edota "bala luzeak"), jokatzeko erabiltzen den "boloa" berez kanoi-bola bat baita.

## Historia

Kirol hau jada XVII. mendean Irlandan jokatu ohi zela erregistratua dago. XIX. mendearen amaiera arte Eskozia, Ingalaterra eta Ameriketako Estatu Batuetan (azken honetan etorkinei esker) ere jokatu ohi zelarik, halere, gaur egun Irlandan mantendu izan da.
1950eko hamarkadan kirol honek bide bazterretan liskar eta istilu ugari sortzearen ondorioz eta jokoa ongi arautu nahirik Bol-Chumann na hEireann erakundea sortu zen, gutxiago antolatua zegoen aurreko All-Ireland Bowl Players Association erakundea ordezkatu asmoz.
Hamarkada askotan zehar Corkeko eta Antrimeko konderrietan txapelketa eta lehiaketa ez-ofizial ugari ospatu izan dira, 1963an lehenbiziko txapelketa ofiziala ospatu zelarik. 1985an Cork 800 jaialdiaren barnean lehenbiziko Irlandar Bolo Joko Txapelketa ospatu zen.

## Jokoa

Oso kirol herrikoia da, Irlandatik kanpora edota herrialde hau ongi ezagutzen ez duen edonorrentzat asko kirol ezezaguna da. Landa bide edo baserri giroko bidexketan jokatu ohi da, hots, ibilgailu trafiko gutxi dauden bideak. Joko honetan hainbat partaideek jokatu ohi dute, aurretik jokalariek jaurtiketa kopuru bat izatea hitzartzen dutelarik, jaurtiketa kopuru horren arabera jokalariek ahal duten distantzia handi edo luzeena burutu behar dute, irabazlea distantzia luzeena gauzatzen duena delarik. Jaurtiketak egiterakoan jaurtilariek dena kontuan hartu ohi dute: bidearen gorabeherak, bihurguneak, ur-putzuak, euria, bidean topa daitezkeen oztopoak (azienda, abereak, aparkatutako ibilgailuak)...
Jokatu ohi den eskualdeko jende andana handia bildu ohi duen kirola da, ikusleak bide bazterretan jarri ohi dira, gainera txapelketa zorrotz zuzendu ohi duten epaileak egon ohi dira, bai eta noizbehinka igaro ohi diren ibilgailuak gelditu edota zuzendu ohi dituzten arduradunak ere, istripuak saihestuz. Kirol honen inguruan jokalari beraiek nahiz ikusleen artean luzatu ohi diren apustuak nagusi dira, maiz apustuak joko honen iraupenaren eta berarekiko jendeak duen grinaren giltzarri direlarik.

## Ikus gainera

* Bola joko

## Kanpo estekak

* Irlandar Bolo Jokoari buruzko dokumentala ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Irish Road Bowling Association edota Irlandar Bolo Joko Elkartearen webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q3655245
# Irlandar mafia

Irlandar mafia, ingelesez irish mob, irlandarrek edota irlandarraren ondorengoek osatutako krimen antolatua da. XIX. mendean AEB erakunde kriminal nagusia izan zen, batez ere Boston, New York, Filadelfia, Chicago, Minneapolis eta New Orleans hirietan, bereziki mende horretan zehar AEBetara iritsitako irlandar etorkin kopuru handiak hauspotuta.
Irlandatik kanpo, Erresuma Batua, Kanada eta Australian ere jarduera badu.

## AEB

XIX. mendean italiar (bereziki siziliarrak eta hegoaldeko italiarrak) eta judu etorkinen ailegatzearekin batera italiar eta judu mafiak agertu eta irlandar mafiarekin lehiatzen hasi ziren.
1920ko hamarkadan irlandar eta italiar Cosa Nostraren arteko borroka egon zen, italiarrak nagusituz. Halere, irlandar mafiaren jarduerak AEBetan jarraitu zuen, baina jada iraganeko nagusitasunik gabe.

### Westies

1970eko hamarkadan The Westies irlandar mafia taldeak ospea bereganatu zuen. New York hiriko Hell's Kitchen eremuan jardun zuen, Mickey Spillane buruzagiaren agindupean. Italiar mafia kidez asmoz boteretsuagoa izan arren, Spillanek italiarrak garaitzea lortu zuen. Italiarrak lotsaturik ironikoki Joseph "Mad Dog" Sullivan irlandar soldatapeko hiltzaileak kontratatu zuten, hark Spillanen agindupeko ziren Tom Devaney, Eddie "the Butcher" Cummiskey eta Tom "the Greek" Kapatos hil zitzan.
Bestalde, irlandar mafiaren barnean Mickey Spillane eta James Coonan buruzagi gaztearen arteko barne borroka ere egon zen. 1977an Genovese italiar mafiako familiaren soldatapeko hiltzaileek tiroz hil zuten eta Coonanek Gambino italiar familiarekin hitzarmena gauzatu zuten. Azkenean, Genovesetarrek irlandarrak oldarkorregiak zirelako eta, Gambinotarrekin baje hitzarmena burututako zuten.

## Irlanda

Irlandan 1960ko hamarkadatik aurrera indartzen joan da, bereziki Dublin hiriburuan eta Limerick hirian. Nagusiki lapurreta eta droga-trafikoan jarduten da, eta urtero talde ezberdinen kideen arteko, tiroketa eta hilketak egoten dira.
2000ko hamarkadatik aurrera irlandar mafiako buruzagi eta kide ugari irlandar eta britainiar poliziatik ihesi Espainiako Costa del Solera bizitzera lekualdatu dira, bertatik beren legez kanpoko jarduerak zuzentzen jarraitzeko asmoz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3843058
# Irlandar kafe

Irlandar kafea (ingelesez: Irish coffee) irlandar whiskia, hiru azukre-koxkor eta kafe beltzeko nahasketa duen eta gainazalean 2 zentimetro inguruko esnegain geruzaren gehitzen zaion kafe mota da.
Nazioartean hain ezaguna den edari hau diotenez 1952ko azaroan Estatu Batuetako San Francisco hiriko "Buena Vista" tabernan sortua izan zen, egileak tabernaren nagusia zen Jack Koeppler eta kazetari bidaiaria zen Stanton Delaplane izan omen ziren.
Ideia nagusia Irlandako Foynes Aireportuan (gaur egungo Shannon Aireportuaren aitzindari izango zena) bertara ailegatu berri ziren bidaiariei berotasunean sartu zitezen asmoz zerbitzatzen zitzaien hot toddy izeneko pattarra irudikatzea omen zen.
Batzuen ustez edari hau izan omen zen 1974an Gilbeys of Ireland etxeari Baileys edari ezaguna sortzera bultzarazi ziona, azken edari hau kafea, esnegain krema eta irlandar whiskyaz egina baitago, sarritan "irlandar kafe industrializatua" bezala ere deitua izan delarik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Jatetxe, Taberna eta Kafetegiak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q622954
* Multimedia: Irish coffee / Q622954
# Igarondo pilotalekua

Igarondo pilotalekua Idiazabalgo pilotalekua da. 1981ean inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259425
# Igarpen (pseudozientzia)

Igarpena ezezaguna den zerbait jakiteko ustezko naturaz gaindiko ahalmena da, bereziki etorkizuna, altxorrak, sekretuak, galdutako pertsonen kokapena eta oro har ezkutuan dagoen edozer. Maiz, ustez ahalmen eta trebakuntza berezia duten aztiak aritzen dira igarpenean, baina trebakuntza berezirik gabe, berezko ahalmenaz igarpenak egiten dituzten pertsonak ere badaude. Horrela, igarpen mota bi bereizten dira: igarpen mantikoa (antzinako grekerazko manteia edo igarpen hitzatik), bitarteko fisiko baten bitartez burutzen dena (kartomantzia, astrologia, numerologia, ...) eta argikusmenez, ustez berezko ahalmena duten pertsonek egiten dutena. Jolas moduan burutu daitekeen jarduera ere bada.
# Igartza

Igartza mendia Ataun-Burundako mendilerroan dagoen mendi gipuzkoarra da.

## Abiapuntuak

* Etzegarateko gainatik: 2 Ordu
* Altsasutik: 2 Ordu
* Aitzibertik: Ordu 1 eta 15 minutu

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako mendiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259428
# Igarotze azkarreko autobus

Igarotze azkarreko autobusa edo IABa (ingelesetik, Bus Rapid Transit, "BRT" laburtua) garraio publikorako autobus sistema bat da, diseinu, zerbitzu eta azpiegitura bereziak dituena sistemaren kalitatea hobetzeko eta atzerapenak eragiten dituzten arazo arruntenak saihesteko. Igarotze azkarreko autobus sistemek tren arinaren eta metroaren kapazitatea eta azkartasuna dute, eta aldi berean autobus arrunten zalutasuna, kostu baxua eta sinpletasuna. Igarotze azkarreko autobus sistematzat hartua izan dadin, autobusek pasaera eskubide osoarekin funtzionatu behar dute egunaren zatirik handienean, bus bideetatik, zirkulazio dentsitate handiek sortutako atzerapenak saihesteko. Horrez gain, honako ezaugarri hauek ere izan ohi ditu:
* Kalearen erdian egon ohi da kokatua, autobus geltokitik zirkulazio nagusira sartzean gerta daitezkeen atzerapenak saihesteko.
* Txartelak kanpoko geltokian balidatzen dira, ez autobusean bertan, bidaiariak autobusera igotzea azkarragoa izan dadin.
* Geltokien plataforma autobusaren zoruaren maila berean dago, eskailerak saihestu eta bidaiariak azkarrago sar daitezen.
* Autobusek lehentasuna dute bidegurutzeetan.
Lehen BRT sistema Curitiban sortu zen, Brasilen, 1974. urtean. Ondorengo urteetan Brasilgo beste toki batzuetan ere sortu ziren antzeko sistemak, eta gero Kolonbiara eta beste herrialde batzuetara hedatu zen. 2014. urterako, mundu osoko 186 herrialdetan zeuden BRTak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2878855
* Multimedia: Bus rapid transit / Q2878855
# Igartza Bandera

Pasaiako Igartza Bandera Pasai Donibanen jokatzen den KAE Ligako estropada da. Koxtape Arraun Elkarteak antolatzen du.
2018an izan zuen lehen ekitaldia eta bi jardunaldi izan zituen. Lehenengoan erlojuzkontra jokatu zen eta bigarrenean lau trainerutako txandetan.

## Gizonezkoen Palmaresa

| Urtea | Irabazlea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 2018 | Lekittarra | Astillero | Getaria |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61070391
# Igarobide ekologiko

Igarobide ekologikoa korridore ekologikoa edo korridore biologikoa bereizita dauden basabizitzako populazioak lotzen dituen habitat eremu lineala da. Horri esker, populazioen arteko banakoen trukea egiten da, eta aurre egiten zaio endogamiak eta aniztasun genetiko murriztuak populazio bakartuei dakarzkien eragozpenei. Igarobide ekologikoek, orobat, gizakien edo kausa naturalen (suteak edo gaixotasunak, adibidez) eraginez toki batean galdu edo gutxitu diren populazioak berriz ezartzen laguntzen dute. Gaur egun, gizakia da habitat naturalak eta izaki bizidunen populazioak banantzearen erantzule nagusia.

## Erreferentziak

* ↑ «Igarobide ekologikoak», Elhuyar zientzia eta teknologia, 166. zenbakia, 2001eko ekaina. 2. orrialdea.
* ↑ Irati KORTABITARTE EGIGUREN: «Animalientzako saihesbideak», Elhuyar zientzia eta teknologia, 216. zenbakia, 2006ko urtarrila. 48-51. orrialdeak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q864912
* Multimedia: Wildlife corridors / Q864912
# Igartubeiti baserri-museoa

Igartubeiti baserri-museoa Ezkion (Gipuzkoa) dagoen izen bereko baserriaren inguruan eratutako museoa da.
Igartubeiti XVI. eta XVII. mendeetan garatu zen, eta horrela euskal baserriaren Urrezko Aroaren eta garai hartako zurezko arkitekturaren eredu paregabea da. Horrez gain, bere barruan sagardo dolare handi bat gordetzen du baserriak. Barnealdean antzinako baserrien bizimoldea birsortzen duen museo bilakatu da baserria, garai hartako altzari eta tresnak erakutsiz. Baserriaren alboan, interpretazio zentro moderno bat eraiki da, non euskal baserrien historia azaltzen den ikus-entzunezko baliabideak erabiliz.
Igartubeiti baserria Gipuzkoako Foru Aldundiak erosi zuen 1992an desagertu ez zedin, eta erakunde berak ustiatzen du.
Igartubeitin jaioak dira Xabier Mendiguren eta Iñaki Mendiguren. Bihar itzultzaile eta idazle, Xabier Euskalgintzaren Kontseiluko lehen idazkari nagusia ere izan zen, baita ohorezko euskaltzaina ere. Familia 1990era arte bizi izan zen baserrian, bere ama Frantziska zaintzera joaten zenean Igartubeiti Baserri Museora ere joaten zen bisita egitera.

## Iruditegia

* Barnealdeko dolarea.
* Dolarea.
* XVI. mendean Igartubeiti baserrian bizi zen Kortaberria familiaren antzezpena.
* Kirikoketa, sagardorako sagar zanpaketa Igartubeiti baserri-museoan.

## Erreferentziak

* ↑ «XVI. mendeko baserria» Berria 2020-09-02 (Noiz kontsultatua: 2024-04-29).
* 1 2 kizkitza. Xabier Mendiguren joan zaigu — Igartubeiti Baserria. (Noiz kontsultatua: 2024-04-29).

## Ikus, gainera

* Aristizabal baserria
* Salete baserria

## Kanpo estekak

* Igartubeiti baserri-museoaren webgunea
* Datuak: Q8341917
* Multimedia: Igartubeiti baserria / Q8341917
# Iron Belt (Wisconsin)

Iron Belt Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Iron konderrian dago, Wisconsin estatuan. 158 biztanle ditu, 6,347256 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Iron konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6072334
# Iron City (Georgia)

Iron City Georgiako estatuko herri bat da. Glascock konderrian kokatua dago. 2010ean 310 biztanle zituen, 2,07 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Glascock konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2510527
* Multimedia: Iron City, Georgia / Q2510527
# Irodouër

Irodouër (bretainieraz Irodouer) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q196478
* Multimedia: Irodouër / Q196478
# Iroiseko itsasoa

Iroiseko itsasoa (bretainieraz: An Hirwazh; frantsesez: mer d'Iroise iʁwɑz ahoskatua) Bretainiaren mendebaldean dagoen Itsaso Zeltikoaren zatiari deritzo. Île-de-Sein eta Ouessant uharteen artean dagoen barneko itsaso txiki honek 3.550 km²-ko azalera besterik ez du.
Europako itsasorik arriskutsuenetariko bat da: neguan olatuak erraldoiak dira eta ekaitzak oso suntsitzaileak. Baina biodibertsitate handiena duen itsasoetako bat ere bada eta, hori zela eta, UNESCOk 1988an biosfera erreserba eta 2007an Frantziako Gobernuak itsasoan oinarritutako lehen parke nazionala izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Warnant, Léon. (1968). Dictionnaire de la prononciation française. Gembroux: Duculot.
* ↑ Turismo jasangarria Gipuzkoan: erronkak eta aukerak. in: Opex Lan Txostena., 64 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208962
* Multimedia: Iroise sea maps / Q208962
# Irola (argipena)

Irola hitzak adiera zenbait ditu:
# Ikunolita

Ikunolita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Ikunolita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Bi4(S,Se)3}}$. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ikunolite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ikuo Matsumoto

Ikuo Matsumoto (japonieraz: 松本 育夫, 1941eko azaroaren 3a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1966 | 4 | 1 |
| 1967 | 3 | 0 |
| 1968 | 2 | 0 |
| 1969 | 2 | 0 |
| Guztira | 11 | 1 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q945683
# Ikuo Takahara

Ikuo Takahara (japonieraz: 高原 郁夫, 1957ko urriaren 14a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1980 | 4 | 2 |
| Guztira | 4 | 2 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* Datuak: Q2177840
# Iktiosi

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Iktiosia bizitzako lehen urteetan progresiboki azaltzen den malformazioa da; keratosi hedatsu eta barreiatu honek itxura berezia ematen dio larruazalari: lehorra, zimurtua, ezkataz estalia (arrain baten antzekoa). Hogei mota iktiosi baino gehiago daude, sintomatologia eta itxura ezberdinak dituztenak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2010]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q523893
* Multimedia: Ichthyosis / Q523893
# Ikune

Ikune herrietako zenbait plataforma independentek sortutako alderdia da. 2014ko apirilaren 23an aurkeztu zuten. Nor bere herrian bakarrik egoteak eragiten dien ahulezia gainditzeko, elkartzea erabaki dute horietako batzuek. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, 39 alkatetza dituzte herri plataformek.
Bizkaiko eta Arabako hainbat plataformatako kideek sustatutako egitasmoaren ondorio da Ikune. Ondoren batu zaizkien taldeak ere bi herrialde horietakoak dira. Eta helburua EAEn batzen diren hiru herrialdeetara zabaltzea den arren, noraino iritsiko diren ikusteko dago.

## Alderdiaren oinarriak

Alderdi politikoaren oinarriak hauexek dira:
* Glokalizazioa. Globalizazioa eta lokalizazioa uztartu nahi ditu.
* Herritarren partaidetza.
* Giza eskubideak.

## Historia

2014ko azaroaren 4an jakin zenez, Ikune foru hauteskundeetara aurkeztuko zen.

## Erreferentziak

* 1 2 Aitziber Laskibar Lizarribar, «Alderdi baten babes bila», Berria, 2014-04-23
* ↑ «Oinarriak», Berria, 2014-04-23
* ↑ «Ikune foru hauteskundeetara aurkeztuko da», Berria, 2014-11-04

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492051