OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Iquiqueita

Iquiqueita borato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Iquiqueita borato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {K3Na4Mg(CrO4)B24O39(OH) * 12H2O}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Iquiqueite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ira (Vermont)

Ira Vermont estatubatuar estatuko Rutland konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 432 biztanle zituen eta 7,8 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3450934
* Multimedia: Ira, Vermont / Q3450934
# Itsas Charente

Itsas Charente (frantsesez Charente-Maritime) Frantziako 17. departamendua da, Akitania Berria eskualdean. Prefetura hiria Arroxela da. Azpiprefeturak: Jonzac, Rochefort, Saintes, Saint-Jean-d'Angély.
Mugakideak hauek ditu: Charente, Deux-Sèvres, Dordoina, Gironda eta Vendée, eta Ozeano Atlantikoa.
Itsas Charente departamenduko lurrak guztiz lauak dira.

## Ekonomia

Departamenduaren iparraldean gurinaren langintzak nolabaiteko garrantzia hartu du; hegoaldean mahastiak lantzen dira nagusiki. Arroxela da Atlantikoaren alde hartako arrantza portu nagusia. Industria Arroxela eta La Pallice hirien inguruetan dago batez ere.

## Pertsonaia ospetsuak

* Pierre Loti (1850-1923), idazlea.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ 139. araua. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-9-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3278
* Multimedia: Charente-Maritime / Q3278
# Itsas Lehoi Operazioa

Itsas Lehoi Operazioa (alemanez: Unternehmen Seelöwe), Alemania naziak Ingalaterra inbaditzeko planaren gako-hitza izan zen. Planaren helburua Alemaniako armadak Mantxako kanala gurutzatzea izan zen 13 infanteria-dibisiorekin, hasteko; jarraian, 6 Panzer dibisiorekin eta 3 motorizaturekin, eta ondoren, beste 17 infanteria-dibisiorekin. Inbasioa gauzatzeko, airez erabateko nagusitasuna izan behar zuten; Goeringek baieztatu zuen RAF (Royal Air Force) aire-indarra erraz suntsitu zitekeela.
Planarekin bat etorrita, 1940ko uztailean, Luftwaffe merkantzia-ontzien konboiak eta portu-instalazioak bonbardatzen hasi zen sistematikoki. Abuztuaren amaiera aldera, Luftwafferen helburu nagusia aerodromo nagusiak bonbardatzea eta RAf suntsitzea izan zen.
Aireko guda hori (Ingalaterrako gudua deitua) 1940ko irailaren 15ean amaitu zen. Luftwafferenaren estrategiak porrota pairatu zuten erasoan. Besteak beste, erasoen lehenengo hilabeteetan alemanek hegazkinak detektatzeko radarrei buruz ezer ez zekitenez, ez zuten haien aurka jo. Horren ondorioz britaniarrek lehenagotik zekiten alemaniar aire-gudarostearen erasoa nondik eta noiz izango zen. Gudu honen hondamendiaren ondoren Luftwaffea indarrik gabe geratu zen eta berrantolatzeko denbora behar izan zuen.
Irailaren 15a baino egun batzuk geroago, Hitlerrek eten egin zuen Itsas Lehoi Operazioa "etorkizunean berriro ere operazioa ekiteko agindu arte". Berak esan zuen bezala: "Pistolan bala bat daukat eta ezin dut alferrik gastatu. Bala hori dudan bitartean boteretsua izango naiz".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q153341
* Multimedia: Operation Seelöwe / Q153341
# Itsas Probintziak

Itsas Probintziak (ingelesez: Maritime provinces, the Maritimes edo Canadian Maritimes; frantsesez: Provinces maritimes) ekialdeko Kanadako eskualdea da, barnean Brunswick Berria, Eskozia Berria eta Eduardo Printzearen Uhartea dituena. Ternua eta Labrador gehituta, Kanada Atlantikoa osatzen du. 2016n 1.813.606 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q731613
* Multimedia: Maritimes / Q731613
# Itsas Aurre zubia

Itsas Aurre zubia edo Calatravaren zubia Artibai ibaiaren itsasadarra zeharkatzen duen altzairuzko zubia da, Ondarroan dagoena. 1994an irekia, Santiago Calatrava valentziar arkitektoak Euskal Herrian egin zuen lehendabizikoa izan zen. Zubiak 70 metroko luzera du eta porturako bidea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3314572
* Multimedia: Puente de Itsas Aurre / Q3314572
# Itsas Errepublikak

Itsas Errepublikak (italieraz Repubbliche marinare) Erdi Aroan Mediterraneo itsasoaren kostaldean, eta zehazkiago Italia eta Dalmaziaren kostaldean, eratu ziren hiri-estatu talasokratikoak izan ziren. Itsas Errepubliketan ezagunenak Veneziako Errepublika, Genovako Errepublika, Pisako Errepublika, Ragusako Errepublika eta Amalfiko Errepublika izan ziren. Hain ezagunak ez zirenen artean Gaetako Errepublika, Ancona eta Noli izan zeuden.
X. mendea eta XIII. mendearen artean euren hiriak babesteko asmoz ontzi ugariz osatutako itsas-gudarosteak eraiki eta haiekin Mediterraneoan barna merkataritza sare zabalak hedatu zituzten, Gurutzadetan berebiziko garrantzia izan zuten, gurutzatuen gudarosteak itsasoz garraiatu baizituzten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62825
* Multimedia: Maritime republics / Q62825
# Itsas Irteerak

Itsas Irteerak Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren mendebaldean dago, Atturri ibaiaren hegoaldeko ertzean.

## Auzoa

Auzo honetan Baionako portuaren hegoaldeko kaiak daude, bai eta Baiona-Allées-Marines linearen helmuga ere.
Bestalde, France Bleu Pays Basque irratiaren egoitza ere auzo honetan dago.

## Eraikinak

* Baionako portua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28146017
# Itsas Segurtasuneko Europako Agentzia

Itsas Segurtasuneko Europako Agentzia (ISEA) itsas nabigazioaren segurtasuna eta jasangarritasuna hobetzea helburu duen agentzia da. Hauek dira egiteko nagusiak: itsas istripuen arriskua murriztea, itsasoko bilaketa- eta erreskate-lanak koordinatzea eta itsasoaren kutsaduraren aurka jardutea. 2002an sortua, Lisboan du egoitza. 200 langile inguru ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Europako Tratatuen Hiztegia] [2014]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q922693
* Multimedia: European Maritime Safety Agency / Q922693
# Itsas Sena

Itsas Sena (frantsesez Seine-Maritime; antzina Seine-Inférieure) Frantziako ipar-mendebaleko departamendu bat da (76), Normandia zatitzetik sortutako bost departamendutako bat. Normandia eskualdean dago, Sena ibaia itsasoratzen den tokian.
Mugakide ditu Somme, Oise eta Eure departamenduak.
Prefektura Rouen hirian dago; Suprefeturak Dieppen eta Le Havren daude.

## Geografia

Sena ibaiaren, itsasoaren eta Brayko eskualdearen artean hedatzen da.
Cauxeko goi-ordokia hartzen du (200 m inguru), eta kostaldeak pikatuak eta malkortsuak dira.

## Ekonomia

Nekazaritza (garia, garagarra, lihoa, bazkarako landareak, behi eta zerri azienda), arrantza eta industria (petrolio findegiak, ontziolak, tresneria elektriko eta mekanikoak, ehungintza, kimika industria, papergintza) dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Itsas Senako kontseilu nagusiaren webgunea
* Datuak: Q12758
* Multimedia: Seine-Maritime / Q12758
# Isolabona

Isolabona Italiako udalerri bat da. Imperiako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. 677 biztanle ditu, 12,35 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Isolabonak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Apricale Pigna Dolceacqua Rocchetta Nervina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q269038
* Multimedia: Isolabona / Q269038
# Isolamendu (argipena)

Isolamendu terminoak esanahi eta erabilera zenbait ditu:
* isolamendu edo gizarte bakartzea, arrazio psikologiko, soziologiko eta fisikoengatik, gizarte harremanak ez dituen pertsonaren egoera;
* eraikuntzan, isolamendua,
** zarataren isolamendua errepideetan;
* isolamendu elektrikoa;
* kartzeletan, isolamendua, zaintzaleekin ezik beste inorekin harremanik ez izatea dakarren kartzelako zigorra.

## Ikus, gainera

* Bakartze
* Isolazionismoa
# Isolamendu bikaina

Isolamendu bikaina, (Splendid isolation, ingelesez) Britainiar Inperioak XIX. mendearen amaieran izan zuen kanpo politikari erreferentzia egiten dion izen bat da.
Doktrina honen arabera, Britainia Handiak, munduko edozein herrialderekin aliantza iraunkorrak ezartzea eragotzi behar zuen, bere interesak babesteko. Politika hau, Benjamin Disraeli eta Salisburyko Markesa bezalako lehen ministroek jarraitu zuten.
Isolamendurako joera hori 1822an hasi zen arren (Britainia Handiak Europar Akordioa edo Metternich sistema utzi zuenean), terminoak bereziki Lord Salisburyren gobernuen garaiari egiten dio erreferentzia, 1885 eta 1902 urteen arteko garaiari.
Uste denez, Erresuma Batuak, politika berekoi hau, bere nagusitasuna mantentzeko zituen zailtasunengatik jarraitu zuen. Izan ere, biztanleria hazkunde handia zuen herrialdea zen, lehengaien inportazioen mende zegoena, potentzia handi guztien artean armadarik txikiena zuena eta defendatu beharreko muga handienak zituena. Ondorioz, ezin zuen bere inguruko herrialdeetako bakar batekin ere konpromezurik hartu, bere biziraupena arriskuan bailegoke.
Politika hau, Frantziarekin Entente Cordialea sinatu zuenean hautsi zen, 1904an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1505242
# Isolaccio-di-Fiumorbo

Isolaccio-di-Fiumorbo, (korsikeraz: L'Isulacciu di Fiumorbu) Korsikako iparraldeko udalerria da, Korsika Garaia departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 364 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Populations légales 2013 | Insee» www.insee.fr (Noiz kontsultatua: 2016-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1087753
* Multimedia: Isolaccio-di-Fiumorbo / Q1087753
# Isolatzaile (argipena)

Isolatzailea hurrengoa izan daiteke:
* Isolatzaile akustikoa;
* Isolatzaile elektrikoa;
* Isolatzaile termikoa;

## Ikus, gainera

* Isolamendu
# Isolatzaile elektriko

Isolatzaile elektriko bat bere barnetik karga elektrikoak askatasunez mugitzen uzten ez dituen material bat da, eta ondorioz material horretatik korronte elektriko bat igarotzea ia ezinezkoa da. Propietate honek isolatzaileak erdieroale eta eroaleengandik desberdintzen ditu, azken hauek errazago uzten baitute elektrizitatea igarotzen. Isolatzaile baten ezaugarria erresistibitate haundia edukitzea da, erdieroale eta eroaleena baino haundiagoa.
Material batzuk –beira, paper-isolatzailea eta tefloia adibidez– oso isolatzaile onak dira; beste material asko, hain isolatzaile onak izan gabe, tentsio normalekin erabilita isolatzaile nahiko onak dira, eta instalazio elektriko eta kableetan isolatzailetzat erabiltzen dira. Talde honetakoak dira polimero elastiko eta plastikoak.
Isolatzaile elektrikoak ekipamendu elektrikoetan erabiltzen dira, eroale batzuk besteengandik isolatu eta hauen hartean korronterik ez igarotzeko. Energia elektrikoa garraiatzeko aireko lineatan, linea eroaleak zutoinengandik isolatzen dituzten isolatzaileei isolagailu deritze.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178150
# Isolatzaile optiko

Isolatzaile optikoa edo diodo optikoa argia norabide bakar batean igarotzen uzten duen osagai optikoa da. Oszilagailu optikoetan erabili ohi da nahi gabeko berrelikadura saihesteko, hala nola, barrunbe optikoa.

## Teoria

Isolatzaile optikoaren osagai nagusia Faraday errotagailua da. Errotagailuari ezarritako $B$ eremu magnetikoak argiaren polarizazioan errotazioa eragiten du Faradayren efektua dela eta. Errotazioaren $\beta$ angulua ondoko adierazpenak emana dago:
    $\beta =\nu Bd\,$,
non, $\nu$ errotagailuaren materialaren (amorfo edo kristalinoa; solidoa, likidoa edo gasa) Verdeten konstante den, eta $d$ errotagailuaren luzera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1934296
* Multimedia: Optical isolator / Q1934296
# Ixcaquixtla (udalerria)

Ixcaquixtla Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 8.093 biztanle zituen 106,58 km²ko azaleran. Herriburua [[San Juan Ixcaquixtla (Ixcaquixtla)|San Juan Ixcaquixtla]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5923615
* Multimedia: Ixcaquixtla Municipality / Q5923615
# Ixcamilpa de Guerrero (udalerria)

Ixcamilpa de Guerrero Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 3.695 biztanle zituen 308,31 km²ko azaleran. Herriburua [[Ixcamilpa (Ixcamilpa de Guerrero)|Ixcamilpa]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6793335
# Itapagipe

Itapagipe Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 13.690 biztanle ditu 1.802,436 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1791208
* Multimedia: Itapagipe / Q1791208
# Itapebi

Itapebi Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 9.174 biztanle ditu 1.013,08 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q966857
* Multimedia: Itapebi / Q966857
# Itapema

Itapema Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 75.940 biztanle ditu 57,803 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1750776
* Multimedia: Itapema / Q1750776
# Itapaci

Itapaci Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. 21.087 biztanle ditu 956,125 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Goiás

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1806982
* Multimedia: Itapaci / Q1806982
# Itapecuru-Mirim

Itapecuru-Mirim Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. 60.419 biztanle ditu 1.471,438 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Maranhão

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2012733
* Multimedia: Itapecuru Mirim / Q2012733
# Itapecerica

Itapecerica Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 20.984 biztanle ditu 1.040,519 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q509584
* Multimedia: Itapecerica (Minas Gerais) / Q509584
# Itaparica

Itaparica Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 19.789 biztanle ditu 118,04 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1772662
* Multimedia: Itaparica / Q1772662
# Itapecerica da Serra

Itapecerica da Serra Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 167.236 biztanle ditu 150,742 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q926662
* Multimedia: Itapecerica da Serra / Q926662
# Itapejara d'Oeste

Itapejara d'Oeste Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 12.344 biztanle ditu 254,014 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2004451
* Multimedia: Itapejara d'Oeste / Q2004451
# Itapajé

Itapajé Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. 46.426 biztanle ditu 430,565 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Ceará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2021022
* Multimedia: Itapajé / Q2021022
# Jariștea

Jariștea Errumaniako udalerri bat da, Vrancea konderrian. 4.027 biztanle ditu, 38,69 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Jariștea $^{(en)}$ Pădureni $^{(en)}$ Scânteia $^{(en)}$ Vărsătura $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2721361
# Jariatze ehun

Jariatze ehuna landare ehun mota da, beste ehunen barruan sakabanatuta dauden zelula multzoak. Beste ehun horiek landarearentzat alferrekoak edo kaltegarriak diren substantziak sortzen dituzte eta iraizte produktutzat hartzen dira. Substantzia horiek kanporatu egin daitezke, guruin ehunak, edo bakuloetan pilatu, ehun jariatzaileka eta iraitz ehunak. Jariatze jarduera zelula bakarrarena ere izan daiteke.
Garrantzitsuenak honakoak dira:
* Latex hodiak: hodietan biltzen diren zelula multzoak dira. Presioan dagoen eta ur, goma, erretxina (kautxua) eta alkaloidez eraturiko latez zurixka beteriko bakuola ugari dituzte.
* Erretxina hodiak: landare osoa zeharkatzen dituzten eta guruin zelulen jariakina jasotzen duten hodiak dira. Ohizkoak dira konifera askotan eta guztiz ugariak erretxina pinuan
* Lisina poltsa: olio lurrunkorrez beteriko zelula arteko espazioak dira. Jariatze produktu zamaturik dauden eta mintzak deseginda diuzten ehunen hutsune (poltsa) eraturik, zelula multzoetatik datoz. Ugariak fruitu garratzen azaletan (limoia, laranja...)
* Guruin zelulak: edo halako zelula multzoek, kanpora jariatzen dituzte egiten dituzten substantziak. Talde honetako nektarioak eta jariatze biloak, txegostekoak eta erresumingarriak.

## Ikus, gainera

* Ehunak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12260191
# Jarinu

Jarinu Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 30.617 biztanle ditu 207,549 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q639848
* Multimedia: Jarinu / Q639848
# Jarilla

Jarilla Cáceresko probintziako udalerria da. 2007ko erroldaren arabera 153 biztanle zituen 28,47 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Jarillako Udalaren webgunea
* Datuak: Q1752311
* Multimedia: Jarilla / Q1752311
# Jarindo

Jarindo mendia Arabako iparraldean dago eta 896 metroko garaiera du.

## Abiapuntuak

* Leintz-Gatzagatik (Bentafria): Ordu bateko igoera. Hauxe da biderik ohikoena.
* Kurtzetako mendatetik: Ordu 1 eta 15 minutuko igoera. Beste gertuko aldaera bat Aguetxaundiko inguruneetatik igotzen dena dago, ordubetea eskatzen duena.
* Marin (Eskoriatza) auzotik: Ordu bat eta 15 min.
* Legutiotik: Ordu bat eta 15 min.

## Ikus, gainera

* Arabako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12260193
# Jariatze

Biologian, jariatzea edo jariaketa zelulek edonolako substantziak (hormonak, proteinak, mukiak) kanporatzeari eta horren ondorioari deritzo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q84230
* Multimedia: Secretory vesicles / Q84230
# Jarilaos Vasilakos

Jarilaos Vasilakos (grezieraz: Χαρίλαος Βασιλάκος; Tripoli, 1877 – Atenas, 1964ko abenduaren 1a) greziar atleta izan zen.
Zuzenbidea ikasi zuen Atenasko Unibertsitatean eta lehen auzialdiko epaitegietan lan egin zuen. Panellinios SG kirol taldeko kidea izan zen eta atleta ospetsua. 1896ko Joko Panhelenikoetan maratoia irabazi zuen, proba atletiko hau irabazi zuen lehen pertsona bihurtuz. 1896ko Atenasko Olinpiar Jokoetan maratoi proban parte hartu zuten hamazazpi korrikalarietako bat izan zen. Zilarrezko domina irabazi zuen, Spiridon Louisen atzetik bigarren geratu baitzen. Jokoen ondoren Grezian ibilketa atletikoa sustatzeari ekin zion eta 1900. urtean 1000 metroko proban Greziako txapeldun izan zen. Profesionalki aduana-zuzendaria izan zen Greziako Finantza Ministerioan.
* Datuak: Q359098
* Multimedia: Charilaos Vasilakos / Q359098
# Itsas triku

Itsas trikuak edo Echinoidea animalia txiki, biribil eta arantzatsuak dira, ekinodermatuen barruko klaseetako bat. Munduko itsaso guztietan bizi dira. Itsas trikuek oskol arantzatsua dute, 3 eta 10 cm artekoa. Ohiko koloreak beltza, berde ahula, oliba berdea, arrea, gorrindola eta gorria dira. Poliki-poliki mugitzen dira, batez ere algez elikatuz. Itsas trikuen harrapari nagusiak itsas igarabak, aingirak eta bestelakoak dira. Itsas luzokerren eta itsas izarren hurbileko senideak dira.
Itsas trikuen gonadak eta arrautzak oso aintzat hartuak dira sukaldaritzan. Triku (Erinaceus europaeus) kiribildu baten antza dutelako deitzen dira itsas triku.

## Sukaldaritzan

Itsas triku guztiak ez dira jateko onak. Espezie jangarriak eskuz jasotzen dira aiztoak edo kakoak erabiliz. Arantza luzeenak moztu egiten dira, itsas trikua irekitzerakoan eskuak ez mintzeko. Oskola erdialdean ebakitzen da, aho inguruko alde bigun eta arantza gabetik hasiz.
Jateko atala emearen bost sexu guruinak dira (gonadak). Haietara iristeko, ahoa eta digestio aparatu erauzi behar dira. Urtaroaren arabera, gonadak trinkoagoak edo bigunagoak izaten dira eta kolorea berdexkatik gorri ilunera aldatu.
Gordinik jaten da, batzuetan limoi tanta batez lagundua edo ogitan zabaldua. Batzuetan, arrain zopan gehitu daiteke egosketa amaieran edo arrautza irakin gainean.
* Itsas trikuz beteriko sarea.
* Jateko prest.
* Itsas trikua (uni) japoniar estiloan (sashimi)

## Banaketa

Euechinoidea azpiklasea.
* Atelostomata superordena
** Cassiduloida ordena
** Spatangoida ordena
* Diadematacea superordena
** Diadematoida ordena
** Echinothurioida ordena
** Pedinoida ordena
* Echinacea (animalia) superordena
** Arbacioida ordena
** Echinoida ordena
** Phymosomatoida ordena
** Salenioida ordena
** Temnopleuroida ordena
* Gnathostomata superordena
** Clypeasteroida ordena
** Holectypoida ordena
Perischoechinoidea azpiklasea
* Cidaroida ordena

## Kanpo estekak

* Itsas trikuen hazkuntza artikulua Zientzia.net gunean
* Itsas trikua uste baino gehiago bizi da artikulua Zientzia.net gunean
* Datuak: Q83483
* Multimedia: Echinoidea / Q83483
* Espezieak: Echinoidea
# Itsas triku arrunt

Itsas triku arrunta (Paracentrotus lividus) Parechinidae familiako itsas trikua da. Mediterraneoan eta ekialdeko Ozeano Atlantikoan bizi den espezie hau generoaren espezie tipoa da eta baita Euskal Herriko kostaldean arruntena ere. Inguruko sukaldaritzan bere gonadak jaten dituzte.

## Erreferentziak

* 1 2 Paracentrotus lividus (Lamarck, 1816) World Register of Marine Species
* ↑ Ecology of Paracentrotus lividus Google Books. Retrieved 2011-08-24.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q901067
* Multimedia: Paracentrotus lividus / Q901067
* Espezieak: Paracentrotus lividus
# Itaquara

Itaquara Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 8.153 biztanle ditu 344,092 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q686137
* Multimedia: Itaquara / Q686137
# Itapuã do Oeste

Itapuã do Oeste Brasilgo udalerri bat da, Rondônia estatuan kokatua. 8.541 biztanle ditu 4.081,583 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rondônia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1802170
* Multimedia: Itapuã do Oeste / Q1802170
# Itapuí

Itapuí Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 13.328 biztanle ditu 140,023 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1759716
* Multimedia: Itapuí / Q1759716
# Itaquaquecetuba

Itaquaquecetuba Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 375.011 biztanle ditu 82,622 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q330202
* Multimedia: Itaquaquecetuba / Q330202
# Itapura

Itapura Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 4.717 biztanle ditu 301,653 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1649848
* Multimedia: Itapura / Q1649848
# Itapé

Itapé Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 10.341 biztanle ditu 453,144 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1796349
* Multimedia: Itapé / Q1796349
# Itaqui

Itaqui Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 35.768 biztanle ditu 3.406,606 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1750103
* Multimedia: Itaqui / Q1750103
# Itapuranga

Itapuranga Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. 26.113 biztanle ditu 1.276,479 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Goiás

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1806805
* Multimedia: Itapuranga / Q1806805
# Itapúa Poty

Itapúa Poty Paraguaiko udalerri bat da, Itapúako departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 16854 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos. (2015). (pdf) Paraguay. Proyección de la Población por Sexo y Edad, según Distrito, 2000-2025. jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2015eko urriaren 16a) (Noiz kontsultatua: 2018ko irailaren 30a).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1675227