OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arnotegi

Arnotegi mendia Bilbon dago, Ganekogortako mendilerroan. 426 metroko garaiera du. Bilboko ikuspegi ederra ematen du mendi honek.
Tontorrean Karlistaldietan eraikitako gotorleku baten hondakinak ikus daitezke. Bigarren tontor bat ere dauka (377 metroko garaierakoa), non ETBko antena bat dagoen, magalean daukan auzoaren izen bera daramana, Irusta. Gailurretik hurbil, erpin geodesikoa dago.
Igotzeko abialeku arruntena Bilboko Larraskitu auzoa da. Bolintxutik abiatuta ere igo daiteke.

## Ikus, gainera

* Arnotegiko Andre Mariaren baseliza, Obanosen, Nafarroa Garaian.
* Ganekogortako mendilerroa.
* Pagasarri.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15993803
# Arnoldsville (Georgia)

Arnoldsville Georgiako estatuko hiri bat da. Oglethorpe konderrian kokatua dago. 2010ean 357 biztanle zituen, 4,40 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Oglethorpe konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1851664
# Arnoltice

Arnoltice (alemanez: Arnsdorf) Txekiako udalerri bat da, Děčíngo barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 410 biztanle zituen 5,53 km²ko azaleran.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q697073
* Multimedia: Arnoltice / Q697073
# Astüe

Astüe Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1842. urtean Liginaga eta Astüe herriak batu egin zituzten Liginaga-Astüe udalerri bakarra osatzeko.

## Toponimia

Frantsesezko toponimoa Restoue da. XIII. mendean eta 1193, Duchesne bildumaren CXIV. liburukian Restoa idatzi zuten toponimoa.

## Biztanleriaren bilakaera

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 128 | 136 | 159 | 132 | 90 | 150 | - | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
Iturria : Cassini proiektua

## Erreferentziak

* 1 2 Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque - Paul Raymond
* ↑ Duchesne bildumaren 99-114. liburukiak - Bibliothèque nationale de France
* ↑ EHESS: Cassini proiektua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3427991
# Asua (Erandio)

Asua Erandioko auzoa da. Erandio izan arren, askok Txorierri barruan sartzen dute. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 350 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Asuako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 379 | 386 | 404 | 385 | 374 | 365 | 356 | 350 |

## Ekonomia

Eremu industriala da Asua gaur egun. Antzinean portu txikia zegoen.

## Garraiobide eta azpiegiturak

Asua zeharkatzen duen trenbidea, Lutxana - Sondika artekoa, alegia, 1996. urtean itxi zuen Euskotrenek, trenek trenbidea erabiltzen jarraitu zutela Euskotrenen Lutxanako tailerretara pasatzeko, baina ez, ordea, bidaiarientzako zerbitzuak eskainita. 2015eko ekainaren 1.an, baina, trenbidea martxan jarri zen berriro ere, Sangronizko geltokia berrirekiz.
Horrez gain, komunikazio gune inportantea da. Bertan batzen dira Avanzada errepidea, Txorierri zeharkatzen duen errepidea, Enekuritik datorren errepidea eta Plentziara Unbetik doan errepidea.

## Euskara

Asuan euskaldunak %47,5 dira, ia-euskaldunak %17,16 eta erdaldunak %35,24.

## Jaiak eta ospakizunak

Asuako jaiak uztailaren bigarren hamabostaldian izaten dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254337
# Asua (ibaia)

    Artikulu hau ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Asua (argipena)».
Asua ibaia Ibaizabal itsasadarraren adarra da. Asua ibaiaren arroa Bizkaiko arrorik zabalenetarikoa da, eta 74 kilometro koadro ditu gutxi gorabehera. Asua ibaiaren iturburua Ganguren mendilerroan (400 metro) dago, Lezamatik hurbil, eta Ibaizabalera isurtzen du.
Asuak 15 kilometroko ibilbidea egiten du Lezamatik Lutxanaraino (Erandio), eta herri hauek zeharkatzen ditu: Zamudio, Derio, Loiu (Larrondo), Sondika eta Erandio (Asua). Asua auzotik aurrera ibaia itsasadar bihurtzen da. Antzina portu txiki bat egon zen Asuan bertan.
Garaiera txikiko mendiak daude arro ertzean. Haien artean, Berreaga mendia (360 metro) dago, arroa Butroetik bereizten duena. Ibaiaren uharkak marga eta kareharrien artetik iragaiten dira. Arroaren goiko aldeetan pinu sail ugari daude; eta beheko aldean, berriz, nagusi dira larreak, soroak, etxeak eta industria.
Asua ibaiak hainbat errekatxotik jasotzen du ura. Gehienak eskuineko ibaiertzetik azaleratzen dira, eta ibilbide zuzen eta luzeak egiten dituzte, kokatuta dauden haranaren aldean aldapa leunak baitaude. Ezkerraldeko ibaiertzetik errekatxo gutxiago azaleratzen dira, eta horiek aldapa handiagoetatik igarotzen dira. Uraren kalitateari dagokionez, zona bi bereiz ditzakegu: alde batetik, Basobaltza, Kantarazarra, Untza eta Preguntegi errekatxoek osatzen dutena eta zikin ez dagoena; eta, bestetik, Asuko uharka nagusiak eta Antontxune errekatxoak osatzen duena. Kutsadura nabaria da azken zona horretan.
Goiko ibai tarteetan oraindik badira haltzak, lizarrak eta zumeak, baina beheko aldeetan eutrofizazioa ageri-agerikoa da: han sasiakazaiak, landare belarkarak eta zuhaixka nitrofiloak daude. Ondo zainduta dauden errekatxoetan animaliak badaude ere, uharka nagusian ez dago. Izan ere, aldapak txikiak dira eta horren ondorioz, ura oso motel dabil. Horrezaz gainera, ura zikin dago. Uharka nagusian ez dago arrainik, eta ibaiadarretan badira ezkailuak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.
* ↑ Bizkaiko Foru Aldundia: Asua ibaiaren hidrologia
* ↑ Auñamendi Entziklopedia: Asua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6553607
* Multimedia: Asua River / Q6553607
# Asuaju de Sus

Asuaju de Sus Errumaniako udalerri bat da, Maramureș konderrian. 1.117 biztanle ditu, 57 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Asuaju de Sus $^{(en)}$ Asuaju de Jos $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5054856
# Asuero

Asuero (antzinako grezieraz: Ξέρξης, Xerxes; antzinako persieraz: Xšayārša‎; hebreeraz: אֲחַשְׁוֵרוֹשׁ‎, ʼĂḥašwērôš; grezieraz: Ασουηρος, Asouēros; latinez: Assuerus), Bibliako Esterren Liburuan, bere tutore den Mardokeoren aholkuz, Ester berarekin ezkontzen den erregeak jasotzen duen izena da. Xerxes I.arekin identifikatu da. Indiatik Etiopiaraino hedatzen ziren 127 probintzia zituen. Bere ahoskatzea Esterren liburuan Ajashberosh da. Ezkontza, eufemismo bat da, erregearen ehundaka ohaideetako bat zela esateko, hau, bere aurreko emazteagandik banatu zelarik, enbaxadoreen aurrean lotsagarri utzi zuelako. Purim jaian aipatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1370497
* Multimedia: Ahasuerus / Q1370497
# Astún

Astún Erdialdeko Pirinioetan dagoen eski-estazio bat da, hain zuzen ere, Espainiako Aragoi autonomia erkidegoan dagoen Jazetania eskualdeko Jaka udalerriko lur sailetan kokatzen da. 2012. urtean ondoan dituen urbanizazioak 6 biztanle zituen.
Candanchútik gertu kokatzen da, Frantziaren mugan bertan. 5 pista orlegi (malda gutxikoak), 16 urdin, 23 gorri eta 10 beltz ditu (azken hauen malda gehien dutenak). Bere garaiera behealdeko 1.658 metrotatik hasi eta goialdeko 2.300 metrotara (La Raca izeneko tontorreraino hain zuzen ere) doa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q752368
* Multimedia: Astún / Q752368
# Asuenekoa etxea

Asuenekoa etxea Gipuzkoako Getaria udalerrian dagoen dorretxe edo eraikin bat da. Getariako Alde Zaharran dago, Elkano kaleko 39. zenbakian, Romero-Etxabe-Asuatarren jauregiaren alboan eta San Salbador elizatik hurbil.
Asu leinuaren jatorrizko dorretxea da. Erdi Aroko jauntxoen eraikinetako ohiko arkitektura elementuak gorde ditu: gezileihoak, galeriak edo zur balkoiak sostengatuko luketen harrizko modiloikoak, dobeladun arkuak...
XVII. mendearen erdialdean leinu honetako senidea eta sortzez getariarra zen On Pedro Etxabe Asuk nazioarteko itsas merkatzan errol nabarmena bereganatu zuen. Limako zaldun nagusia zen bere osaba Juan Ramus Asuren Sevilla hiriko agentea izan zen, eta gainera XVI. mendetik jardunean zeuden Etxabetarren negozioak ere jarausi zituen: ontziolak, Ternuako espedizioak eta Ameriketako merkataritza.
Bestalde, Pedro Etxabe Asu gizasemea Joan Sebastian Elkano getariar itsasgizon ospetsuari estuki lotua ere badago, 1671an omenez San Salbador elizan dagoen hilarria ordaindu baitzuen.

## Ikus gainera

* Romero-Etxabe-Asuatarren jauregia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25473861
# Asua (Muxika)

    Artikulu hau Muxikako auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Asua (argipena)».
Asua Muxika herriko auzoa da. Muxikak hiru herriren arteko batura egin aurretik (1966), Gorozikako elizatearen parte zen. Izatez, Elexalde herrigune nagusitik oso gertu den baserri multzoa da, ekialdera kokatua, eta izendegi batzuetan aipatua ere ez da (adibidez, Euskaltzaindiaren EODA izendegian), bai ordea Muxikako Toponimoen Mapa eta Kale Izendegian.

## Erreferentziak

* ↑ «EODA - Bilaketa - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-08).
* ↑ Eusko Jaurlaritza, Geoeuskadi. (2016-10). MUXIKAko toponimoen mapa eta kale izendegia. GeoEuskadi / Muxikako udala / Eusko Jaurlaritza / Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2021-11-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109301363
* Multimedia: Asua (Muxika) / Q109301363
# Asua (argipena)

Asua izenak hainbat adiera du:
Euskal toponimia:
* Asua, Erandioko auzoa.
* Asua, Gorozikako auzoa, Muxikan.
* Asua harana, Txorierri harana izendatzeko modu bat.
* Asua ibaia, Bizkaian.
Asua euskal deitura ere bada, adibidez pertsona hauena:
* Pedro Asua
* Adela Asua
* Jose Maria Asua
* Libe Asua

## Etimologia

Asua honen etimologia, Mitxelenaren ustez, asua < (h)ar-tsu.

## Erreferentziak

* ↑ Michelina, Luis. (1973). Apellidos vascos. (ikus 98. atala). (3. ed. aum. y corr. argitaraldia) Txertoa ISBN 84-7148-008-5. PMC 2774372. (Noiz kontsultatua: 2022-05-31).

## Ikus, gainera

* Arzua. (Galizian, Donejakue bidean)
* Azua.
* ↑ Itxuraz euskal toponimoaren antza bai, baina kasualitate hutsa ziurrenik... «Toponímia maior da comarca de Arçúa» Toponímia maior da comarca de Arçúa (Noiz kontsultatua: 2022-05-31).
# Asuka Aroa

* Japoniako historia
* Jōmon Aroa (K. a. X. mendea-K. a. 300)
* Yayoi Aroa (K. a. 300-K. o. 250)
* Kofun Aroa (250-538)
* Asuka Aroa (538-710)
* Nara Aroa (710-794)
* Heian Aroa (794-1185)
* Kamakura Aroa (1185-1333)
* Kenmu Berrezartzea
* Muromachi Aroa (1336-1573)
* Nanboku-chō
* Sengoku (1478-1605)
* Azuchi–Momoyama Aroa (1568–1603)
* Nanban
* Edo Aroa (1603-1868)
* Bakumatsu
* Meiji Aroa (1868-1912)
* Meiji Berrezartzea
* Taishō Aroa (1912-1926)
* Shōwa Aroa (1926-1989)
* Heisei Aroa (1989-2019)
* Reiwa Aroa (2019-egun)
Asuka Aroa (japonieraz: 飛鳥時代, Asuka jidai) Japoniako historiaren aroa da, 552tik 710 arte hedatzen dena. Garai hartan, herrialdeko hiriburua Asuka izan zen.
Budismoaren etorrerak aldaketa ekarri zuen japoniar gizartean eta Yamatoko gobernuari ere eragin zion.
Yamatoko sistema politikoak, hein handi batean, garai honetan eboluzionatu zuen. Aroa Asuka eskualdearen izena darama, gaur egungo Nara hiriaren hegoaldean zegoena, aldi honetan ezarritako denborazko hiriburu askoren egoitza izan zena. Asuka aroa bere eraldaketa artistiko, sozial eta politiko esanguratsuengatik ezaguna da, azken Kofun Aroaren amaieran budismoaren etorrerarekin amaitu zirenak. Garai hau, herrialdearen izena Watik (japonieraz: 倭) Nihonera (japonieraz: 日本) ere aldatu zen.
Arte arloan, Tori estiloko terminoa askotan erabiltzen dute Asuka Arorako. Hau Kuratsukuri Tori (japonieraz: 鞍作仏師) eskultoreari zor zaio. Tori Busshi (japonieraz: 止利仏師; トリ・ブッシ) ere deitua, bere estiloan Txina iparraldeko Wei estiloaren eragina nabarmena da.

## Erreferentziak

* ↑ Sakaiya, Taichi. (1995). ¿Qué es Japón? Contradicciones y transformaciones. Andrés Bello, 324 or. ISBN 9-56131-347-2..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210688
* Multimedia: Asuka period / Q210688
# Aldo Manuzio

Aldo Manuzio (latinez: Aldus Pius Manutius; italieraz: Aldo Pio Manuzio; c. 1449/1452 – 1515eko otsailaren 6) italiar inprimatzaile eta humanista izan zen, Aldine Inprentaren sortzailea. Bere bizitzaren azken urteak inprentari eskaini zizkion, baita testu bitxiak zabaltzeari ere. Antzinako Greziako eskuizkribuak gordetzeko zuen interesari esker, inprimatzen zituen lanen editore izatera eraman zuen. Aldo Manuziok liburu txiki eta eramangarria sortu zuen, enchiridia izenarekin, gaur egungo poltsikoko liburuaren aurrekaritzat hartzen dena. Puntuazioa estandarizatu zuen, koma eta puntu eta komaren erabilera hobetuz.
Manuziok bere irakurleentzat grezierazko testuak sortu nahi zituen, uste zuelako Aristoteles edo Aristofanes eskaini behar zirela bitartekaririk gabe, hau da, itzulpenik gabe. Manuzio baino lehen, inprimatzaileek oso gutxitan egin zituzten grezierazko liburuak, batez ere oso zaila zelako alfabeto greziarreko tipografiak sortzea. Manuziok bi zutabetan argitaratu zituen liburuak, alderdik alde latinezko eta grezierazko testuekin. Eskuizkribuen itxura emateko, gaur egun letra etzan moduan izendatzen duguna asmatu zuen. Aldine Inprentaren arrakasta nabarmena zenez, bere berrikuntzak laster hedatu ziren Italia osoan zehar. Lehenengo aldiz ere koska erabili zuen paragrafoak markatzeko.
Bere arrakastas hain zen handia, ezen Erasmok bertan inprimatu zuen Iphigenia in Aulis liburuaren itzulpena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213220
* Multimedia: Aldus Manutius / Q213220
# Aldo Bini

Aldo Bini (Montemurlo, 1915eko uztailaren 30a - Prato, 1993ko ekainaren 16a), italiar txirrindularia izan zen. 1934tik 1955ra izan zen profesionala eta garaipen ugari lortu zituen Italian. Aipatzekoak dira, Lombardiako Giroa, Italiako Giroko bost etapa eta Luzera handiko proba.

## Taldeak

* Maino (1934-1936).
* Bianchi (1937-1943).
* Pratese AC (1945).
* Legnano (1946-1948).
* Ganna (1949).
* Bianchi (1950-1951).
* Bartali (1952).

## Palmaresa

1935
* Emiliako Giroa.
* Piemonteko Giroa.
* Lau Probintzietako Giroa.
* Franchi Kopa.
* Necchi Kopa.
* 2. Lombardiako Giroan
* 2. Bernocchi Kopan
* 2. Milango Eskualdekako Giroan (Vasco Bergamaschirekin)
* 2. Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 3. Bi Provintzietako Giroan
* 3. Milan-Turinen
* 4. Munduko errepideko txapelketan
* 6. Milan-San Remon
1936
* Piemonteko Giroa.
* Milan-Modena.
* Italiako Giroko etapa bat.
* 2. Munduko errepideko txapelketan
* 4. Lombardiako Giroan
1937
* Lombardiako Giroa.
* Milan-Modena.
* Milan Probintziako Giroa.
* Italiako Giroko hiru etapa.
1938
* Milan-Modena.
* 3. Piemonteko Giroan
* 3. Pariseko Zirkuituan
* 6. Milan-San Remon
1939
* 2. Milan-Mantuan
* 2. Milan-San Remon
1940
* Bernocchi Kopa.
* 2. Piemonteko Giroan
* 3. Milan-San Remon
1941
* Piemonteko Giroa.
* Luzera handiko proba.
* 2. Lazioko Giroan
* 2. Lombardiako Giroan
1942
* Lombardiako Giroa.
* 2. Emiliako Giroan
1945
* 2. Lombardiako Giroan
1946
* Italiako Giroko etapa bat.
1952
* Milan-Turin.

## Kanpo estekak

Aldo Bini - ProCyclingStats
* Datuak: Q284080
* Multimedia: Aldo Bini / Q284080
# Aldo Montano (eskrimalaria, 1978an jaioa)

Aldo Montano, (Livorno, Italia, 1978ko azaroaren 18a), eskriman aritzen den kirolari italiarra da..
Lau Udako Olinpiar Jokotan bost domina eskuratu zituen; Atenas 2004an (Atenas), urrezkoa, Sablea-banaka kategorian eta zilarrezkoa Sablea-taldeka kategorian; Pekin 2008an (Pekin), brontzezkoa, Sablea-taldeka kategorian; Londres 2012an (Londres), brontzezkoa Sablea-taldeka kategorian, eta Tokio 2020an (Tokio), berriz, zilarrezkoa Sablea-taldeka kategorian, guztietan eskriman eta Italiaren izenean; Tokion, Sablea-taldeka kategorian, Hego Koreako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Hungariako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Italiako taldea.
Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Luca Curatoli, Luigi Samele, Enrico Berrè eta Aldo Montanok.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2004 | Atenas Grezia | 01 ! | Gizonezkoa, Sablea-banaka kategoria. |
| 2004 | Atenas Grezia | 02 ! | Gizonezkoa, Sablea-taldeka kategoria. |
| 2008 | Pekin Txina | 03 ! | Gizonezkoa, Sablea-taldeka kategoria. |
| 2012 | Londres Erresuma Batua | 03 ! | Gizonezkoa, Sablea-taldeka kategoria. |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Gizonezkoa, Sablea-taldeka kategoria. |

## Erreferentziak

* ↑ «Aldo Montano» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Aldo Montano" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q955360
* Multimedia: Aldo Montano / Q955360
# Aldizkari-gordetzeko

Aldizkari-gordetzekoa aldizkariak eta egunkariak gordetzeko eta eskuragarri egoteko erabiltzen den altzaria da.

## Ikus, gainera

* Aldizkaritegi
* Egunkari-eustekoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187075
* Multimedia: Magazine holders (household object) / Q187075
# Aldizkaritegi

Aldizkaritegia egunkari, aldizkari eta aldizkako bestelako argitaratzeen bilduma eta horiek gordetzen diren lekua da. Maiz, liburutegi baten atala da. Askotan argitaratze-etxe batek edo egunkari batek ere bere aldizkaritegia du, ordura arte argitaratutako guztiarekin.
Bestetik, zentzu metaforikoan, aldizkaritegi deitzen zaio egunkariek Interneten duten agiritegi historikoari, zein egunkari batek beste egunkari batzuetan argitaratutako iritzi-artikulu jakingarrien bilaketak argitaratzen dituen atalari.

## Ikus, gainera

* Aldizkari-godetzeko

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q137655
* Multimedia: Periodical libraries / Q137655
# Aldo Civico

Aldo Civico AEBetako Columbiako Unibertsitateko Center for International Conflict Resolution ("Nazioarteko Gatazkak konpontzeko Zentroa", CICR) instituzioko zuzendari italiarra da. Euskal Herriari buruzko Bruselako Adierazpenaren sinatzaileetakoa da.

## Biografia

Aldo Civicok Zientzia Politikoak ikasi zituen Bolonian (Italia) eta Antropologian doktoregoa atera zuen Columbiako Unibertsitatean.
1991 eta 1995 artean Leoluca Orlando Palermoko alkatearen aholkulari politikoa izan zen. 1995 eta 1999 artean Alemaniako hedabide batzuetan kazetari independente aritu zen.
2000n AEBetara heldu zen. New Yorkeko Columbiako Unibertsitateko Center for International Conflict Resolution (CICR) delakoan zuzendari bihurtu zen. 2001etik Kolonbiako gatazka armatuari buruzko azterlana bertan egiten ari da; 2005 eta 2007 artean estatu horretako gobernua eta ELN (Ejército de Liberación Nacional) gerrilla taldearen arteko elkarrizketan bitartekari aritu zirenetakoa izan zen. Irabazitako esperientziagatik 2007tik USAID Colombiaren eta AEBetako Estatu Sailaren gatazkak konpontzeko estrategietarako aholkularia bihurtu zen.
2008ko AEBetako presidentea aukeratzeko kanpainan Barack Obama eta Hillary Clintonen mendebaldeko hemisferiorako aholkulari informala izan zen.

### Euskal Herriaz

2010ean Bruselako Adierazpena sinatu zutenen artean egon baino lehen, bera buru den CICR Juan José Ibarretxek bultzatutako "Konpondu" ekimenari buruzko txosten baten egilea izan zen.

## Lanak

* La Scelta (Piemme, 1994), Ennio Pintacuda jesulagunaren biografia intelektuala da; siziliarra mafiaren kontrako mugimendu sozialaren aitzindaria izan zen.
* Engaged Observers liburuan (Victoria Sanford eta Asale Ángel-Ajani, Rutger University Press, 2007) Portrait of a Paramilitary kapituluarekin kolaboratu zuen.
* Kolonbian Las Guerras de Doblecero (Intermedio, 2009) argitaratu du; Bloque Metro talde paramilitarrreko burua zen Carlos Mauricio García Rodrigo Doblecero ezizenez ezaguna denaren bizitzari buruzkoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Aipamena blog pertsonal honetan.
* ↑ Biografia La silla vacía webgunean.
* ↑ Liburuaz La República.comen.

## Ikus, gainera

* Bruselako Adierazpena
* Andrea Bartoli

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Aldo Civicoren bloga.
* (Ingelesez) Center for International Conflict Resolution (CICR).
* Datuak: Q4713871
# Aldo Fabrizi

Aldo Fabrizi (Erroma, 1905eko azaroaren 1a - ibidem, 1990eko apirilaren 2a) italiar aktorea izan zen. 1930eko hamarkadan askotariko antzerki-ikuskizunetako aktore gisa ezaguna izan zen, eta zineman 1942an hasi zen, berak idatzi eta interpretatutako film batekin: Avanti c'è posto. Italiar zinema zuzendari nagusiekin lan egin zuen, hala nola Lattuada, Fellini eta Rossellinirekin. Zuzendari gisa 1949an lan egin zuen lehen aldiz, Emigratuak filmean. Filmetan bere egoeraren kontra oldartzen den kaleko gizon arrunt zapalduaren rola hartu ohi zuen. Film hauetan lan egin zuen: Bizi zaitez, ahal baduzu (1943), Roma, cità aperta (1945), Maisua (1958), Guardiak eta lapurrak (1951), Erromako guardiak (1956), C'eramo tanto amato (1974).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q55450
* Multimedia: Aldo Fabrizi / Q55450
# Aldo Palazzeschi

Aldo Palazzeschi (Florentzia, 1885eko otsailaren 2a-Erroma, 1974ko abuztuaren 17a), Aldo Giurlani izengoitiaz ezaguna, eleberrigile, poeta, kazetari eta saiakeragile italiarra izan zen. Gazte garaian Futurismoaren jarraitzailea izan bazen, gero antifaxista izan zen. Italiako idazle modernoengan eragin handia izan zuen.

## Biografia

Aldo Giurlani Florentzian jaio zen, familia burges aberats baten altzoan. Liburu-eramailetza ikasi zuen baina baita Antzezpen ere. 1905ean, I cavalli bianchi (Zaldi zuriak) bere lehen poesia liburua argitaratu zuen; sinatzeko amaren aldeko amonaren abizena ezizen gisa erabili zuen. Filippo Tommaso Marinetti ezagutu ondoren, futurista sutsua bihurtu zen. Hala ere, ez zen inoiz ideologikoki mugimenduarekin erabat identifikatuta sentitu, eta taldetik banandu zen Italia Lehen Mundu Gerran sartu zenean. Bere "aldi futurista" (1910eko hamarkada) oso oparoa izan zen bere karrerarako, bere ospea ezarri zuten liburu batzuk argitaratu baitzituen. Bere garaiko lanik aipagarriena 1911n argitaratutako Il codice di Perelà eleberria da.
Gerren arteko aldian, bere produktibitatea murriztu egin zen, kazetaritzan eta beste jarduera batzuetan gehiago aritu baitzen. Garai honetan ere faxisten aurkako gisa nabarmendu zen. 1960ko hamarkadaren amaieran eta 1970eko hamarkadaren hasieran argitaratutako eleberri batzuekin itzuli zen idaztera, gerraosteko literatur mundu abangoardistan bere lekua ziurtatu ziotenak.
1974an hil zen Erromako bere departamenduan. Gaur egun, idazle italiar modernoengan eragin handia zuen figura dela uste da, batez ere prosazko eta bertsozko neovanguardistengan. Bere obra dituen "elementu grotesko eta fantastikoengatik" ezaguna da.

## Lan aukeratuak

* I cavalli bianchi (1905)
* Lanterna (1907)
* Poemi (1909)
* L'incendiario (1910)
* Il codice di Perelà(1911)
* Il controdolore (1914)
* Due imperi... mancati (1920)
* L'interrogatorio della contessa Maria (1925)
* La piramide (1926)
* Stampe dell'Ottocento (1932)
* Sorelle Materassi (1934)
* Il palio dei buffi (1936)
* Allegoria di novembre (1943)
* Difetti 1905 (1947)
* I fratelli Cuccoli (1948)
* Bestie del '900 (1951)
* Roma (1953)
* Scherzi di gioventù (1956)
* Il buffo integrale (1966)
* Il doge (1967)
* Cuor mio (1968)
* Stefanino (1969)
* Storia di un'amicizia (1971)
* Via delle cento stelle (1972)

## Erreferentziak

* ↑ https://www.ecured.cu/Aldo_Palazzeschi
* ↑ https://www.biografiasyvidas.com/biografia/p/palazzeschi.htm

## Kanpo estekak

* {}:Aldo Palazzeschiren biografia.
* (Italieraz):Aldo Palazzeschi RAIren webgunean.
* (Italieraz):Aldo Palazzeschiren Il codice di Perelà.
* Datuak: Q685342
* Multimedia: Aldo Palazzeschi / Q685342
# Aurigo

Aurigo Italiako udalerri bat da. Imperiako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. 331 biztanle ditu, 9,14 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Aurigok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pieve di Teco Borgomaro Rezzo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q268137
* Multimedia: Aurigo / Q268137