OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kapital aldakorreko inbertsio sozietate

Kapital aldakorreko inbertsio sozietatea (SICAV) dirudunek erabilitako tresna bat da, dagozkienak baino zerga gutxiago ordaintzeko. Sozietate horren helburu bakarra finantza aktibotan inbertitzea da, eta oso zerga gutxi ordaindu behar dira. Finantza elkarte mota hau oso ohikoa da Europan, dirudunen eta inbertsio funtsen artean, onura fiskal ugari dituelako.

## SICAV bat sortzeko baldintzak

Baldintza batzuk bete behar dira: sozietate hauek gutxienez 100 bazkide eta 2,4 milioi euroko kapitala izan behar dituzte. Inbertsio mugak ere badituzte, kapitala burtsan kotizatzen duten balioetara bideratu behar delako. Gainera, hainbat sozietatetan dibertsifikatu behar da.

## SICAVen onurak

SICAV sozietateek lortutako mozkinen %1 baino ez dute ordaintzen zergetan.

## SICAVen dauden edo egon diren pertsonak

Espainiako SICAV inportanteenetako bat Morinvest da, eta Alicia Koplowitz enpresaburua da horren partaideetako bat. Bai Espainian, bai atzerrian, SICAV ugari egoitza Luxenburgon duten inbertsio funtsek kudeatzen dituzte.

### SICAV eta Europako Parlamentua

Europako Parlamentuaren esanetan, pentsio funts hori 1990. urtean sortu zuten hainbat europarlamentarik, eta harrezkero beste hainbatek egin dute bat. Urte horretan bertan, Europako Parlamentuko Mahaiak funts horrekin kolaboratzea erabaki zuen, eta "guztiz legezkoa" dela eta pentsio sistemen "osagarri gisa ohikoak" direla esan du. 2009. urtean, Parlamentuak funtsa utzi zuen, Eurodiputatuaren Estatutua onartu zutelako.
2014 ekainean, polemika piztu da, hainbat europarlamentarik SICAV batek kudeatutako pentsio funts pribatua dutela jakinarazi baitu hedabide batek. Parlamentari horien artean Willy Meyer (IU) zegoen, eta dimisioa eman zuen. Cristobal Montoro Espainiako Ogasun ministroak ere Europako Parlamentuak eskaintzen duen SICAV bati lotutako borondatezko pentsio-funtsa zuela esan zuten zenbait hedabidek.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20140720215436/http://www.eitb.com/eu/albisteak/ekonomia/osoa/2362964/sicav--zer-da-eta-zergatik-du-arrakasta-dirudunen-artean/ EiTB, 2014-06-26
* ↑ http://www.eitb.com/eu/albisteak/politika/osoa/2362564/sicav-bati-lotutako-funtsa--montorok-ere-izan-zuen-sicav/%5B%5D EiTB, 2014-06-26

## Kanpo estekak

* Datuak: Q752304
# Kapital-murrizketa

Kapital-murrizketa sozietate baten fondo propioen murrizketan oinarritzen den ekintza da.
Bi baldintzen araberakoa izan daiteke kapital-murrizketaren beharra:
* Alde batetik, sozietatearen kapital soziala legedian ezarritako betekizunak gainditzen dituenean.
* Beste aldetik, sozietatea gainbehera ekonomikoan aurkitzen delako eta bere ratio finantziarioak naiz fondo propioen balioak berregituratu behar dituenean. Eta kasu honetan helburua etorkizuneko estruktura ekonomiko hoberena edo egokiena lortzea izango litzateke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25474622
# Kapital-merkatu

Kapital-merkatua finantza merkatu mota bat da, non tituluen salerosketa egiten den (akzioen salerosketa batez ere), burtsan kotizatzen diren aktibo finantzarioen adierazgarriak. Aurrezki eta inbertsio mekanismo batez osatuta dagoela esan daiteke, inbertitzaileei zuzendurik. Kapitalen merkatuaren ezaugarri garrantzitsuenak honakoak dira:
* Inbertsorea tituluak erosten dituen momentuan enpresako sozio bihurtzen da inbertitu duenarekin proportziona izanik.
* Inbertitzerako orduan arrisku handiagoa dago errendimendu aldagarri handia baitauka, hots, prezio aldaketa handia dagoelako.
* Ez du irabaziak izateko bermerik ematen.
* Ez dago epe definiturik, bakoitzak erabakitzen du noiz erosi eta noiz saldu akzioak.
* Likidezia handia dago, hau da, nahiko erraza da tituluak erostea nahiz saltzea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q750458
# Kapital (argipena)

Kapital terminoak esanahi zenbait ditu:
* kapitala, ekoizpen-faktorea eta, adiera zabalean, ondasun-multzo bat;
* kapitala, pertsona edo erakunde batek kontsumitu gabe utzi eta finantza merkatuan inbertitzen duen diru kopurua;
* kapitala edo kapital soziala, enpresa batean enpresari eta bazkideek jarritako dirua eta ondasunak;
* Das Kapital, Kapitala, Karl Marxen lan nagusia.
* historian gutxi erabilia eta egungo hiztegietan adiera horrekin agertzen ez bada ere, kapital hiriburuaren adieran ere erabili izan da (ikus, erreferentzia moduan, Orotariko Euskal Hiztegian).
# Kapital bereki

Kapital, baliabide edo funts berekiak bazkideek enpresan egin dituzten ekarpenak dira, enpresak sortutako erreserbekin eta irabaziekin batera. Besteren baliabideekin batera enpresaren pasiboa osatzen dute. Zenbat eta baliabide propio handiagoak izan, orduan eta kaudimen edo zorrak ordaintzeko ahalmen handiagoa izango du enpresak. Baliabide propio handiak izateak enpresaren porrota ere eragozten du.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q12175207
# Karmeneko Andra Mariaren Eliza

Karmeneko Andra Mariaren eliza Getxo udalerriako Neguri auzoko estilo neogotiko nordikoan inspiratutako eraikina da. 1909 urtean, José Isaac Ammanek, Valentín Gorbeñak eta Enrique Aresti Aresti kondeak Terrenos de Neguri Elkartea bezela eliza eraikitzeko lurrak eman zizkieten Agustino Filipinei eta Emiliano Amann arkitektoak proiektuari ekin zion. Obrak 1914 urtean amaitu ziren arren 1910 urtean tenplua amaitutzat ematen dute. 2010.garren urtean, Getxolo Udaletxearen laguntzarekin bere mendeurrena ospatu zuten, eta udaletxeak emandako diru laguntzaren parte gehien bat berrikuntza lanei zuzendu ziren.
Bere jai nagusia uztailaren 16an ospatzen da.

## Eraikina

Eraikin honetan euskal molde berriko elementuak eta Europako iparraldeko herrialdeetako elementuak nahasten dira. Higiezinen promozioaren osagarri gisa eraiki zuten, eta Karmen kalea beso bitan banatzen duen erdiko orubean dago. Oin angeluzuzena eta nabe bakarrekoa abside poligonal batekin osatzen da. Teilatuak bi isuri ditu, aldapa handiko bi isuri, eta oinetako hormapikoaren gainean miru buztana ageri da. Fatxada honen alboari eratxikita kanpandorre bat altxatzen da, sekzio karratua du eta piramide itxurako estalkia. Kanpandorrearen gorputzean erdi-puntuko leiho biki bi irekitzen dira. Kanpandorrearen goiko aldean erroiluak eta pinakuluak ageri dira, eta kanpaientzako erdi-puntuko bao hirukoitzak bereizten dira. Hormapikoa itxurazko zurezko bilbadurak dekoratzen du, eta elementu kurbatu bik erdi-puntuko bao bat inguratzen dute. Atzeko aldeko fatxadari eratxikita elizako zerbitzuak betetzeko eta egoitza funtzioa betetzeko eraikin bat altxatzen da, elizaren eraikinaren alde hori ezkutuan utzirik. Krema koloreko pintura batez estalita daude hormak, baina arkuetako dobeletan eta eskantzuetan agerian daude landu gabeko harri batuen atalak. Oinetan honako inskripzio hau irakur daiteke: NEGURI 1904-1929/ EL AYUNTAMIENTO / A/ D. EMILIANO AMANN

## Erreferentziak

* ↑ https://www.elcorreo.com/vizcaya/v/20100609/margen-derecha/iglesia-carmen-llega-siglo-20100609.html
* ↑ http://www.euskadi.eus/web01-apintegr/eu/y47aIntegraWar/IBConsultaController/fichaConsultaSinMigas/29744

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65559864
# Karmen Etxalarkoa

Karmen Etxalarkoa Gerardo Mungia Pintxe-k idatzitako pastorala da, 2017ko irailaren 16an eta 17an Etxalarren (Nafarroa Garaia) taularatu zena, herri horretako bizilagunek antzezturik. Azaroaren 5ean, berriz, Elizondon eman zen. Pastoralak Zuberoako tradizioa badira ere, 2017an mugaz bestaldean egin zen Prosper Mériméeren Carmen eleberriaren bertsio hau.

## Ezaugarriak

Lanak hamazazpi jelkaldi ditu eta euskara batuaz idatzita dago nafarreraren ezaugarri batzuekin. Testua Gerardo Mungiak idatzi zuen. Errejentsa, zuzendaria, Pantxika Urruti izan zen, kantoreen irakaslea Alberto Lasa. Musika egileak Anne Perez de Azpeitia, Aitor Huizi eta Ander Barrenetxea. Obran 150 pertsonak aritu ziren. Karmenen papera Miren Olaetxeak, Basateakoak, egin zuen. Lanak hiru orduko iraupena izan zuen.

## Karmen Etxalarkoa

Meriméek Andaluzian kokatu zuen Carmen eleberria. baina Karmen, jatorriz, nafarra zen. Gerardo Mungia saiatu zen neurri handi batean eleberriaren elementuak zaintzen; aldaketa nagusia eszenatokiaren aldaketa izan zen, Andaluziatik Etxalerrera: "Pastoral honetan saiatu gara berezko historia kontatzen. Prosper-ren idazkia fidelki hartuz. Bakarrik aritzaleenizen zonbait asmatuak direla ohartarazi behar: domingotarren izenak, sigar-egileenak, dragoi edo soldaduenak, saltzaileenak..."

## Bibliografia

* Gerardo Mungia: Karmen Etxalarkoa pastorala. Etxalar: Altxata Kultur Elkartea, 2017.

## Erreferentziak

* ↑ Karmen Etxalarkoa Pastorala azaroaren 5ean Elizondon ikusteko aukera izanen da. Tipi-Ttapa, 2017ko azaroak 2, erran.eus (Noiz kontsultatua: 2022-8-25).
* ↑ Elola, Naiara. Jaioterrira itzuliko da Karmen. Berria, 2017ko irailak 16, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-8-25).
* ↑ Karmen Etxalarkoa pastorala, 12 or.

## Ikus gainera

* Prosper Mérimée
* Pastoral

## Kanpo estekak

* Aurkezpen bideoa, Ttipi-Ttapa aldizkariak prestatuta.
* Pastoralaren prestaketen informazioa.
* Pastoralaren webgune ofiziala.
* Pastoral osoaren bideoa.
* Datuak: Q109331857
# Karmen Joller

Karmen Joller, jaiotzez Palts, (Rakvere, 1976ko urtarrilaren 3a) estoniar etxe-mediku eta politikaria da.

## Bizitza

Karmen Joller Tartuko Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean lizentziatu zen 2001ean eta 2005ean familia-medikuntzako titulua lortu zuen. Hainbat osasun-zentrotan aritu da, besteak beste, OÜ Meditiimen 2005etik 2006ra, Telliskivi Perearstikeskusen 2006tik 2016ra, eta Kivimäe Perearstikeskusen 2016az geroztik. Estoniako Etxe Medikuen Elkarteko kide ere bada. Ebidentzian Oinarritutako Medikuntzaren aldekoa da.
2022ko azaroaren 23an, Karmen Joller Estoniako Erreformako Alderdian sartu zen. 2023ko hauteskundeetan parlamenturako aurkeztu zen eta 3.564 boto jaso zituen. Jollerrek esan zuen bezala, kultura politikoa hobetzeko nahia bultzatu zuen horretara.
2011ko abuztuan Jüri Jollerrekin ezkondu zen. Bi seme dituzte, eta Karmenen ahizpa zenaren seme-alabak ere hazi dituzte.

## Erreferentziak

* 1 2 (Estonieraz) «Perearst Karmen Joller liitus Reformierakonnaga ja kandideerib riigikokku (207)» Delfi25 2022-11-24 (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ (Estonieraz) «Karmen Joller kultuuriminister Anneli Otile: palun lõpetage meie arstide ja teadlaste alavääristamine!» Elu24 2021-07-28 (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ (Estonieraz) Saagim, Anu. «Karmen Joller: raha, mille kulutame praegu toidulisanditele, võiksime pigem Ukrainale annetada» Ohtuleht 2022-03-06 (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ (Estonieraz) «Perearst Karmen Joller: EKRE, Sa oled kiusajate kasvulava!» Uudised 2020-10-24 (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ (Estonieraz) «Karmen Joller» Eesti Koolitus- ja Konverentsikeskus (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ (Estonieraz) «Perearstid» Kivimäe Perearstikeskus (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ (Estonieraz) «Juhatus» Tallinna Perearsti Selts jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2021-08-17) (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ (Estonieraz) «Karmen Joller liitus Reformierakonnaga» ERR 2022-11-24 (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ (Estonieraz) Kuulpak, Kadri. «Perearst Karmen Joller pürgib riigikokku: „See otsus sündis patsientidele mõeldes raskelt.“» Ohtuleht 2022-11-24 (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ (Estonieraz) Veidemann-Makko, Anna-Maria. «Perearst Karmen Jolleri peres kasvasid üles vähki surnud õe lapsed: koos õega lahkus ka pool minust» Kroonika 2021-04-23 (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61110111
* Multimedia: Karmen Joller / Q61110111
# Karmen Maura Amuniategi

Karmen Maura Amuniategi (Madril, Espainia, 1945) Gipuzkoan errotutako margolaria da, jaiotzaz madrildarra. Tradizio artistiko handiko familia batean jaio zen. 1964tik 1969ra Arte Ederrak ikasi zituen Madrilgo San Fernando Eskolan, eta 1970ean Hondarribian jarri zen bizitzen. 1970eko eta 1980ko hamarkadetan ez zuen erakusketa askorik egin, nahiz eta pintatzeari ez utzi. Bakarkako lehen erakusketa 1980an egin zuen Donostian, eta bigarrena Hondarribian 1989an. 1990ean aldaketa nabarmena izan zuen bere lanak; ordu arte etxea eta seme-alabak zituen gai nagusia, eta 1990etik aurrera, berriz, arreta handiagoa eskaini zion paisaiari. 1991tik aurrera udaro aurkeztu izan ditu bere lanak Hondarribian, bere estudioa erakustoki bilakatuta. Pintatzeaz gain, irakasle da Hondarribiko Udalaren Pintura Akademian.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12261328
# Karmen kalea (Iruñea)

Karmen kalea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Alde Zaharreko kale bat da.

## Kokalekua

Nabarreria kalean hasi, Nabarreriako iturria dagoen lekuan, eta Barquilleros kalea eta Redin pasealekuaren elkargunean amaitzen da, Frantziako edo Zumalakarregiren ate parean.
Bere ibilbidean zehar Aldapa kalea eta Maiatzaren Bia kalea elkartzen zaizkio.

## Ondarea

* Nabarreria
* Nabarreriako iturria
* Frantziako edo Zumalakarregiren atea
* Iruñeko harresiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479279
# Karmen Eguneko Bandera

Karmen Eguneko Bandera urtero Uztailaren 16an Kontxako badian jokatu izan zen estropada da. 1988an Kontxako Saria izenarekin jokatu zen lehen ekitaldia eta 1999 urterarte iraun zuen. 1997 eta 1998an erlojuaren kontra jokatu zen eta lehen mailako taldeak aritu ziren bertan.

## Palmaresa

| Urtea | Irabazlea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 1988¹ | Zumaia | Hondarribia | Arraun Lagunak |
| 1989 | Hondarribia | Donostia | Ur-Kirolak |
| 1990 | Arraun Lagunak | Hondarribia | Ur-Kirolak |
| 1991 | Arraun Lagunak | Zarautz | Ur-Kirolak |
| 1992 | Ur-Kirolak | Trintxerpe | Arraun Lagunak |
| 1993² | suspenditua |
| 1994³ | suspenditua |
| 1995 | Trintxerpe | Ur-Kirolak | Hondarribia B |
| 1996 | Zarautz | Ur-Kirolak | Donostia Arraun Lagunak |
| 1997 | Donibaneko Arraunlariak | P.Donibane Koxtape | Getaria |
| 1998 | Orio | P.Donibane Koxtape | San Pedro |
| 1999 | Santiagotarrak | Donostia Arraun Lagunak | Hondarribia B |
* ¹ 1988an Kontxako Saria izena izan zuen.
* ² 1993an Ur-Kirolakek irabazi zuen baina itsaso txarrak balizak mugitu zituelako estropadaren emaitzak anulatu egin ziren.
* ³ 1994ean ere emaitzak anulatu behar izan ziren. Trintxerpe izan zen garailea.

## Garaipenak

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| Arraun Lagunak | 2 | 1990, 1991 |
| Zumaia | 1 | 1988 |
| Hondarribia | 1 | 1989 |
| Ur-Kirolak | 1 | 1992 |
| Trintxerpe | 1 | 1995 |
| Zarautz | 1 | 1996 |
| Donibaneko Arraunlariak | 1 | 1997 |
| Orio | 1 | 1998 |
| Santiagotarrak | 1 | 1999 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261327
# Karmengo Ama Birjina

Karmengo Ama Birjina Maria Ama Birjinaren adbokazio bat da Eliza Katolikoan. Bere izena Israelgo Karmelo menditik dator, non karmeldarren ordena erlijiosoa sortu zen lehen aldiz. Euskal Herrian arrantzaleen babesle hartzen da tradizio katolikoaren baitan. Bere eguna uztailaren 16an ospatzen da eta hori dela eta jai ugari izaten da hainbat herri eta auzotan. Hegoamerikan, ejerzito eta poliziaren babesletzat hartu ohi da.

## Karmengo jaiak Euskal Herrian

* Donostiako kaia
* Santurtzi
* Trintxerpe (Pasaia)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1065053
* Multimedia: Our Lady of Mount Carmel / Q1065053
# Karmengo Ama Birjinaren basilika (Valletta)

Karmengo Ama Birjinaren basilika, malteraz Santwarju Bażilika tal-Madonna tal-Karmnu, Maltako Valletta hiriburuan dagoen basilika katoliko bat da
1570-1591 artean Girolamo Cassar arkitektoak eraikiarazi zuen.
* Datuak: Q1734062
* Multimedia: Basilica Our Lady of Mount Carmel (Valletta) / Q1734062
# Karmengo Ama ikastetxea

Karmengo Ama Ikastetxea, (antzinako Colegio Ntra Sra del Carmen) Zornotzan (Bizkaia) kokaturiko ikastetxe eta Kristau Eskola sareko itunpeko ikastetxea da. Bere araudia Karmeldar Misiolari Teresiarrak dira (CMT, lehen OCD). Kongregazioak 13 ikastetxeko titularitatea dute Europa Probintzian. Hezkuntza Proiektua Francisco Palau i Quer karmelitaren baloreetan du inspirazioa. Ikastetxea, 1949. urtean hasi zuen bere ibilbidea, herriko emakumeei formakuntza eskeiniz.
Gaur egun, Karmengo Ama Ikastetxeak 0-16 urte bitarteko ume eta gazteen formakuntza eskeintzen du. Konpromisoagaz eta modu eraginkorrean familia, giza eta komunitate giroan eragiteko gai diren PERTSONAK hezten ditu "Pertsonagintzan" lelopean. Euskal Herriko hizkuntza eta kultura bizi eta zabaltzeko konpromisoa du. Bere ezaugarriak, familia giroa , alkartasun aktiboa eta talde grina dira, sormenez, barrikuntza, jasangarritasuna eta etengabeko hobekuntza irizpideak kontutan hartzen ditualarik.

## Ziurtagiriak

Hauexek dira ikastetxea identifikatzen daben ardatzak:
* PERTSONAGINTZA- Hezkuntza baloreetan oinarrituta. Oinarriak jarri, jakintza eraiki.
* JASANGARRITASUNA - Eskola Jasangarria da.
* NORMALKUNTZA LINGUISTIKOA: euskararen presentziaren, erabileraren eta hizkuntza-kudeaketaren normalizazio-maila egiaztatu eta aitortzen duen ziurtagiria du (2013): BIKAIN, Euskararen Kalitate Ziurtagiria.
* IKT HELDUTASUNA- maila ertaina (2017)
* KUDEAKETA AURRERATUA: EFQM Zidarrezko Q-a (2008). Etengabeko hobekuntzan oinarritutako kudeaketa.

## Kanpo estekak

* Karmengo Ama Ikastetxeko Web Orrialdea
* Datuak: Q12261329
# Kardioide

Kardioidea konkoidearen kasu berezia da. Kurba sortzailea zirkunferentzia bat da, puntu finkoa zirkunferentzian dago eta a konstantearen balioa zirkunferentziaren diametroa da. Bihotz-itxura du eta a diametroko zirkunferentzia bat diametro berdineko beste zirkunferentzia finko baten inguruan biratzean sortzen da. Halaber har liteke kardioidea epizikloidearen kasu berezitzat, non bi zirkunferentziak diametro berekoak baitira. Baita Pascalen barakuilua ere da, 2a=h denean.
Hauek dira kardioidearen ekuazio parametrikoak:
    $\left\{{\begin{matrix}x(\theta )=a\cos \theta (1+\cos \theta )\\y(\theta )=a\sin \theta (1+\cos \theta )\end{matrix}}\right.$
non a bi zirkunferentzietako erradioa den. Koordenatu polarretan honela idazten da:
    $\rho (\theta )=a(1+cos\ \theta )\,$
eta koordenatu kartesiarretan:
    $(x^{2}+y^{2}-ax)^{2}=a^{2}(x^{2}+y^{2})\,$

## Grafikoak

    Lau kardioide ardatz kartesiarren lau norabideetan orientatuta eta bere ekuazioak koordenatu polarretan.

## Kanpo estekak

* Kardioidea, cfnavarra-n
* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Heart Curve" MathWorld-en.
* Datuak: Q207726
* Multimedia: Cardioids / Q207726
# Kardiopatia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Kardiopatia edo bihotzeko gaixotasuna (grezierazko καρδία 'bihotz' eta πάθεια 'gaixotasun' hitzen lotunea) bihotzaren eta sistema kardiobaskularraren gaixotasunen multzoa da.

## Sailkapena

Etiologiaren arabera, kardiopatiak honela sailka daitezke:
* Sortzetiko kardiopatia sinpleak eta konposatuak. Adibideak: aurikularteko komunikazioa, bentrikularteko komunikazioa, Falloten tetralogia eta abar.
* Eskuratutako kardiopatiak. Adibideak: sukar erreumatikoa, Kawasaki gaixotasunaa, etab.
* Kardiopatia iskemikoa. Adibideak: akutua: bularreko angina/kronikoa: miokardioaren infartua.
* Kardiopatia hipertentsibo soziala.
* Kardiopatia balbularrak edo balbulopatiak. Adibideak: gutxiegitasun mitrala, estenosi mitrala, etab.
* Miokardiopatiak. Adibideak: miokardiopatia chagasikoa, miokardiopatia dilatatua, miokardiopatia hipertrofikoa edo kontzentrikoa.
* Erritmo- edo eroamen-nahasmenduak. Adibideak: aurikulako fibrilazioa, blokeo aurikular-bentrikularra eta abar.
Gaixotasunaren kausa primarioaren arabera, kardiopatiak honela sailka daitezke:
* Sortzetiko kardiopatia. Gaixotasuna fetuaren garapenaren eta heltzearen arazo baten ondorio denean.
* Kardiopatia hipertentsiboa. Hipertentsio arterialaren bigarren mailakoa.
* Kardiopatia iskemikoa. Arteria koronarioen patologiako sekundarioa.
* Kardiopatia primarioak. Ageriko arrazoirik aitortzen ez dutenak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kardiologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190805
* Multimedia: Diseases and disorders of the heart / Q190805
# Kardiopatia iskemiko

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Kardiopatia iskemikoa miokardioaren (bihotzaren muskulua) gaixotasuna da, arteria koronarioetan gertatutako buxadura edo estutasun baten ondorioz. Mundu mailan, heriotza-tasa handia eragiten du.

## Arrisku eragileak

* Tabakismoa.
* Hipertentsioa.
* Diabetea.
* Loditasuna.
* Arteriosklerosia.

## Agerpen klinikoa

* Angor: Bularreko min mota bat da, miokardioaren kalterik gabe oraindik ere.
* Miokardio infartu akutua (MIA): Miokardioaren kaltea jada dagoenean, larriagoa izanda ondorioz.

## Diagnostikoa

* Elektrokardiograma (EKG).
* Proba analitikoak: Bihotzaren entzimak (CPK, T-Troponina, LDH).
* Koronariografia: Buxadura non eta nolakoa den aztertzeko proba nagusia.

## Tratamendua

* Antiagregatzaileak: Aspirina, Klopidogrel.
* Nitratok: Nitroglizerina ZB, mihipeko nitratoak edo txaplatetan.
* Angioplastia (AKTA).
* Zubi koronarioak.

## Ikus, gainera

* Kardiologia.
* Kirurgia kardiobaskularra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1444550
# Kardoi erraldoi

Kardoi erraldoia (Pachycereus pringlei) kaktus erraldoia da, Mexikoko Hego Kalifornia Beherea, Kalifornia Beherea eta Sonora estatuetako endemismo bat dena.
Kaktusik garaiena da, 19,2 metroko espezimenak izanik. Bere fruituak jangarriak dira.
* Kardoi loretua
* Pachycereus pringlei
* Pachycereus pringlei
* Fruitua

## Erreferentziak

* ↑ Felger, Richard; Moser, Mary B.. (1985). People of the desert and sea: ethnobotany of the Seri Indians. Tucson: University of Arizona Press ISBN 0-8165-0818-6..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q285324
* Multimedia: Pachycereus pringlei / Q285324
* Espezieak: Pachycereus pringlei
# Kardu

Kardua Asteraceae familiako hainbat espezieri ematen zaien izena da, oro har hosto konposatuak, lore more-urdinkarak eta fruitu arantzatsua dutenak. Landare belarkarak dira, nahiz eta tamaina handikoak izatera irits daitezkeen. Arantzak dauzkate hostoetan, zurtoinean eta infloreszentziako brakteetan. Infloreszentzian loreak kapitulu trinkoak osatuz bilduta daude.
Kardu espezierik tipikoenak Carduus eta Cirsium generoetakoak dira. Kardu jangarriak, berrriz, Cynara generokoak dira. Azken talde honetan baratze-kardua (Cynara cardunculus) eta orburua (Cynara scolymus) daude.

## Espezieak

Hona hemen espezie batzuk:
* Baratze-kardua (Cynara cardunculus edo Cynara cardunculus var. sylvestris)
* Orburua (Cynara scolymus edo Cynara cardunculus var. scolymus)
* Txori-kardua (Cnicus benedictus)
* Astalikardua (Silybum marianum)
* Astakardua (Cirsium vulgar)
* Kardulatza (Cirsium arvense)

## Etimologia

"Kardu" hitza latineko "cardŭus, -i" hitzetik dator, zentzurik zabalenean, hau da, Carduus generoa bakarrik ez ezik, hainbat familiatako landare batzuk ere hartzen ditu barruan (Asteraceae, Dipscaceae, Umbelliferae eta abar). Badirudi hitzak ez duela jatorri indoeuroparra, baizik eta gaur egungo Tunisia izan zitekeen Afrikako probintzia latinoa (Kartago izan zena), non "cerda" edo "cherda" hitzak arnika kardua izendatzeko erabiltzen zen; hitz horren jatorria amazigera edo puniera litzateke, hizkuntza horietan "krd" erroaren esanahia "ziztatu" da, eta cardus eta carduus-era eboluzionatuko zuen, aldi berean, bere erabilera beste landare arantzadunetara hedatuko zen. Plinio Zaharrak,bere Naturalis Historia-n (19, 54, 152, 153), cardus hitza erabili zuen orburuak eta karduak izendatzeko, batez ere Kartagon eta Kordoban hazitakoak aipatuz ("... Cardinals apud Carthaginem Magnam Cordubamque ... »), cǐnăra hitzaren ordez, klasikoagoa zena, aipatutako probintziako jatorria indartuz.
Hortik eratortzen dira hainbat hizkuntza eta dialektotako hitz baliokideak, batez ere europarrak: chardon frantsesez, tcherdon flandrieraz, kardono Ido hizkuntzaz, cardi italieraz, card katalanez, karduo Esperantoan, cardo portugesez, kardu euskaraz eta abar.
Kardua Eskozia eta Lorrenako lore nazionala da.

## Erreferentziak

* ↑ Catálogo florístico de Vizcaya - Bizkaia.eus

## Ikus, gainera

* Kardabera
* Kardu ziza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q538906
* Multimedia: Thistles / Q538906