OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Grant udalerria, Boone konderria (Iowa)

Grant udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Boone konderrian. Azken zentsuaren arabera 356 biztanle zituen, 36.24 milia karratu (93.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Grant udalerriak 122 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 29.077 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2218304
# Grant udalerria, Buena Vista konderria (Iowa)

Grant udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Buena Vista konderrian. Azken zentsuaren arabera 311 biztanle zituen, 36.12 milia karratu (93.6 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Grant udalerriak 88 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 59.182 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2218489
# Grant udalerria, Carroll konderria (Iowa)

Grant udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Carroll konderrian. Azken zentsuaren arabera 471 biztanle zituen, 33.89 milia karratu (87.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Grant udalerriak 158 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 37.890 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2218864
# Grant udalerria, Clinton konderria (Iowa)

Grant udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Clinton konderrian. Azken zentsuaren arabera 274 biztanle zituen, 36.13 milia karratu (93.6 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Grant udalerriak 58 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 28.848 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q784288
# Grant udalerria, Cerro Gordo konderria (Iowa)

Grant udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Cerro Gordo konderrian. Azken zentsuaren arabera 304 biztanle zituen, 35.45 milia karratu (91.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Grant udalerriak 180 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 17.598 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2219780
# Hipogeo

Hipogeoa (grezieratik ὑπόγαιον, "hypógeion"; "hypo" = "azpian" eta "gaia" = "lurra") hilobi gisa erabiltzen den lurrazpiko galeriari edo magal harritsuetan zulatutako pasabideei deritze.
Nabarmentzekoak dira Antzinako Egiptokoak. Antolaketa egun argitan eginiko eraikuntzen oso antzekoa zen, baxuerliebe polikromatuekin modu aberatsean apaindutako gelak ere badituela.
Hipogeoak, Egiptoko Antzinako Inperiotik ezagutzen dira jada, eta garapen handia izan zuten Egiptoko Inperio Berrian, lurrazpiko etxalde aberatsen eran errege hilobiak eraiki zirenean, Tebaseko mendilerroa zulatuz, gaur egun Erregeen Harana bezala ezagutzen den tokian.
Hauetaz gain, askoz gehiago ere zulatu ziren, ez hain solemneak ordea, hauen euren betiereko etxea bilatzen zuten egiptoar aberatsentzat. Hala ere, Egiptoko gobernari batzuk, oraindik beste eraikin batzuetan lurperatuak izan ziren, Nubiako Meroe edo Napatako piramide txikietan bezala.

## Sortaldea eta sartaldea

Errege hipogeoen hil tenplutzat, Nilo ibaiaren tebastar mendebaldeko ertzean aurkitzen ziren zenotafioak hartzen ziren. Ekialdeko ertzean eraikitakoak Karnakeko tenplu handia edo Luxorreko tenplu ederra, Amon jainkoari eta beste jainko batzuei eskainiak zeuden. Antzinako egiptoarrentzat. Niloren ekialdeko zatia, egokia zen bizidunen aktibitateentzako, eguzki jainkoa jaiotzen zen tokia, mendebaldeko zatia, sartaldea, beste bizitzako kontuentzako zen bitartean, nekropoli eta hil tenpluen tokia zen.
Hipogeo ezagun bat, Ħal-Saflieniko hipogeoa da, Maltan dagoena.

## Euskal Herrian

Aguilar Kodesen, Alto de los Bojesen kokaturik, Longarreko hipogeoa monumentu megalitikoa da eta buztin hutsean zulatutako lurrazpiko ganbara luze bat dauka, lehorrean jarritako harriz eginda. Ezaugarri hauek guztiek monumentu bitxia eta bakarra bilakatzen dute, ez soilik Euskal Herrian, Longarrekoa, Kantabriar erlaitz osoko hipogeo bakarra baita.

## Errerentziak

* ↑ Longarreko hipogeoa Vianan, Argia (2002ko apirilaren 28a)

## Ikus, gainera

* Speos

## Kanpo estekak

* Datuak: Q665247
* Multimedia: Hypogeum / Q665247
# Hipokaltzemia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hipokaltzemia nahasmendu hidroelektrolitikoa da. Horrelakoetan, guztizko kaltzio-maila serikoa 2.1 mmol/ml edo 8.5 mg/dL-tik beherakoa da gizakietan, eta ondorio fisiopatologikoak ditu. Kaltzio ionizatuaren zatikia gutxitzearen ondorioz ere gerta daiteke: kaltzio maila baxuek mintza neuronalaren iragazkortasuna handitzen dute sodio ioiekiko, eta horrek despolarizazio progresiboa eragiten du, eta horrek ekintza potentzialak izateko aukera handitzen du, giharren uzkurdura edo tetania maila handitzen dela hautemanez.
Eragin kardiakoen artean daude ekintza-potentzialaren fasea luzatzea eta, beraz, QT tartea elektrokardiograman. Gainera, hipokaltzemiak bentrikulu-sistolearen iraupena laburtzen du.

## Motak

Hipokaltzemiak bi motatakoak dira:
* Kaltzio ionizatua murriztearen ondoriozko hipokaltzemia
* PHTaren (paratohormona) ekintzaren urritasunagatik sortutakoa, jariatze eskasagatik edo xede-organoaren erantzunean alterazioagatik

## Erreferentziak

* ↑ {Euskalterm: [Nefrourologia Hiztegia] [2016]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q936382
* Multimedia: Hypocalcemia / Q936382
# Hipogonadismo hipogonadotropiko

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hipogonadismo hipogonadotropikoa hipofisiko edo hipotalamoko arazo batek eragindako hipogonadismo-mota da. Gizonezkoen barrabilek edo emakumeen obulutegiek ez dute batere hormonarik sortzen, edo oso hormona gutxi sortzen dute. Emakumearen kasuan, zehazkiago esateko, hipofisian hormona gonada-estimulatzaile -alegia, hormona folikulu-estimulatzailea (FSH) eta hormona luteinizatzailea (LH)- gutxi jariatzeagatik gertatzen da. Bi hipogonadismo hipogonadotropiko mota daude, sortzetiko hipogonadismo hipogonadotropikoa eta hartutako hipogonadismo hipogonadotropikoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]
* ↑ Boehm U, Bouloux P, Dattani M, de Roux N, Dodé C, Dunkel L, Dwyer A, Giacobini P, Hardelin J, Juul A, Maghnie M, Pitteloud N, Prevot V, Raivio T, Tena-Sempere M, Quinton R, Young J. (2015). «European Consensus Statement on congenital hypogonadotropic hypogonadism—pathogenesis, diagnosis and treatment» Nature Reviews Endocrinology 11 (9): 158–162. doi:10.1038/nrendo.2015.112. PMID 26194704..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1641332
# Hipokolesterolemia

Hipokolesterolemia odolean (-emia) ohi baino kolesterol-maila baxuagoak (hipo) izatean oinarritzen da. Gorputzeko kolesterol-produkzioan akatsen bat izanez gero, ondorio kaltegarriak eragin ditzake. Kolesterola ugaztunen zelula-mintzen funtsezko osagaia da, eta beharrezkoa da mintzaren iragazkortasun eta jariakortasun egokiak ezartzeko. Ez dago argi batez bestekotik beherako kolesterol-maila zuzenean kaltegarria den; hala ere, askotan gaixotasun partikularretan egoten da.
# Hipokondria

Hipokondria etengabe, asalduraz eta justifikaziorik gabe mina, sufrimendu edo gaixotasuna pairatzen ari dela baieztatzen duen pertsonaren psikopatologia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105434
# Hipokanpo

    Artikulu hau garuneko zatiari buruzkoa da; animalia gaitzat duena beste hau da: «Hippocampus»
Hipokanpoa (latinez hippocampus, hau, aldi berean, grezierazko ιππος, hippos = zaldia, eta καμπος, kampos = Kanpe itsas munstroa) gizakiaren eta beste ugaztun batzuen burmuineko egiturarik garrantzitsuenetako bat da.
Lobulu tenporaleko azaleko materia gris bereko geruzei dagokienez egitura marjinal eta konplexutasun txikiagokoa da. Horregatik, alde batetik sistema linbikoaren eta bestetik arkiazalaren zati da, subikulua eta hortzdun birarekin batera eraketa hipokanpala osatuz. Gainontzeko garun azala bezala, egitura bikoiti bat da, garuneko bi hemisferioetan ispiluko irudiak diren bi erdirekin. Gizakietan zein beste primate batzuetan, hipokanpoa lobulu tenporalaren erdialde edo barnealdearen barnean dago, garun azalaren azpian. Itsas zaldi forma tipikoa da primateetan, baina beste ugaztun batzuetan forma ezberdinak ditu, bananarena esate baterako.

## Izena

Izena XVI. mendeko anatomista bat izan zen Giulio Cesare Aranziok eman zion, itsas zaldiarekin (Hippocampus generoa) antz handia zuela ikusi zuena.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q48360
* Multimedia: Hippocampus (anatomy) / Q48360
# Hipokausto

Hipokaustoa (latinez hypocaustum), bereziki Erromatar Inperioko termetan, caldariumean, eta etxe handi batzuetan erabilitako lurrazpiko berotze sistema zen.
Sistema honen aipamen zaharrenak iradokitzen du Efesoko tenpluan, K.a. 350. urtean, hipokausto bidez berotzen zela. Hala ere, Vitruviok Cayo Sergio Orata ingeniari erromatarrak K.a. 80. urtean asmatu zuela idatzi zuen.

## Deskribapena

Eraikinaren kanpoaldean labe bat eraikitzen zen (praefurnium), eta sortutako aire beroa, lurraren azpian zeuden kanalizazioen bidez eramaten zen, lurzoruaren lauzak adreilu pilek eusten zituztelarik. Airea ibiltzen zen espazio hutsaren altuera, 40 eta 60 zentimetro artekoa zen. Etxeetan lortzen zen tenperatura, kalkuluen arabera, ez zen 30 gradu baino gehiagokoa izango.
Termetan, bero biziago bat lortzeko, hormetan, gainera, buztin egosizko hodiak sartzen ziren (tubuli), labeko keari irteera ematen ziotenak, baita hipokaustotik zebilen aire beroari ere.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Hypocaust | architecture | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2023-02-27).
* ↑ Mitchell, Patrick (2008ko martxoaren 1). Central Heating, Installation, Maintenance and Repair. WritersPrintShop. 3. or. ISBN 9781904623625.
* ↑ Forbes (1 de enero de 1966). Studies in Ancient Technology (en inglés). BRILL. p. 54–55. ISBN 9004006265.

## Ikus, gainera

* Gloria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q731794
* Multimedia: Hypocausts / Q731794
# Hipoklorito

Hipoklorito deritze bai azido hipoklorosoaren anioiari ( ClO$^−$) baita horren gatzei ere. Azido hipoklorosoaren esterrei ere hipoklorito esaten zaie, adibidez, tert-butil hipokloritoa.
Hipoklorito puru gehienak ez-egonkorrak izaten dira eta, ondorioz, ur-disoluziotan maneatzen dira. Beren aplikazio nagusia desinfektatzaile eta dekoloratzaile moduan eta uraren tratamenduan izaten da. Etxeko lixiba sodio hipokloritozko disoluzioa da. Halaber, klorazio eta oxidazio erreakzioetan ere usatzen dira.

## Prestakuntza
### Hipoklorito-gatzak

Hipokloritoak kloroa eta metal hidroxidoak uretan erreakzionarazten prestatzen dira. Kloroak (0 oxidazio-egoera) dismutazioa pairatzen du kloruro ioia (-1 oxidazio-egoera) eta hipoklorito ioia (+1 oxidazio-egoera) eratuz. Giro-tenperaturan egin behar erreakzioa kloratoak eratzea nahi ez bada.
    Cl$_2$ + 2 NaOH → NaCl + NaClO + H$_2$O
    2 Cl$_2$ + 2 Ca(OH)$_2$ → CaCl$_2$ + Ca(ClO)$_2$ + 2 H$_2$O
Sodio hipokloritoa elektrokimikoki ere ekoizten da. Gatzuna elektrolizatzen da kloroa eratzeko zeinek dismutazioa pairatzen duen. Baldintza ez-azidoetan egin behar da erreakzioa kloroa disoluziotik burbuila moduan ihes egin dezan ebitatzeko.

### Hipoklorito-esterrak

Hipoklorito-esterrak alkoholetatik abiatuz prestatzen dira hainbat erreaktibo baliatuz: kloroa, azido hipoklorosoa, dikloro monoxidoa eta hipoklorito-gatzak.

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-21).
* ↑ Zientzia, Elhuyar. (2008-12-01). «Lixibaren sekretua» Zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-21).
* ↑ Maider, Etxaide. (1998-03-01). «Kloroaren ordezkapena paper-zuriketaren prozesuan» Zientzia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-21).
* ↑ (Ingelesez) «Organic Syntheses Procedure» orgsyn.org (Noiz kontsultatua: 2021-03-21).

## Ikus, gainera

* Kloruro
* Klorito
* Klorato
* Perklorato

## Kanpo estekak

* Datuak: Q409049
* Multimedia: Hypochlorite ion / Q409049
# Hipogonadismo

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hipogonadismoa nahasmendu bat da, non barrabilak edo obulutegiak ez diren funtzionalak edo hipotalamoak genetikoki ezin duen Gn-RH (gonadotropinak askatzen dituen hormona) kantitate normalak jariatu. Ezaugarri sexual maskulinoak edo femeninoak ez daude garatuta: hezur finak, muskulu ahulak, ile arina, ahotsa tonu larrira mugatzen da. Antzutasunaren kausetako bat da.
Hiru mota daude:
* garapenaren atzerapen konstituzionala
* hipogonadismo hipogonadotropikoa
* hipogonadismo hipergonadotropikoa

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q938107
* Multimedia: Hypogonadism / Q938107
# Harmony (Ipar Carolina)

Harmony Ipar Carolinako herri bat da. Iredell konderrian kokatua dago. 2010ean 531 biztanle zituen, 3,51 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Iredell konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2027389
# Harmony (Minnesota)

Harmony Minnesotako hiri bat da. Fillmore konderrian kokatua dago. 2010ean 1.020 biztanle zituen, 2,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Fillmore konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2230653
* Multimedia: Harmony, Minnesota / Q2230653
# Harmony (New York)

Harmony Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Chautauqua konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 2.121 biztanle ditu, 45,56 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Chautauqua konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708944
# Harmony (Indiana)

Harmony Indianako herri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 656 biztanle zituen, 1,93 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clay konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q771257
* Multimedia: Harmony, Indiana / Q771257
# Harmony (Pennsylvania)

Harmony Pennsylvaniako borough bat da. Butler konderrian kokatua dago. 2010ean 890 biztanle zituen, 1,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Butler konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1183974
* Multimedia: Harmony, Pennsylvania / Q1183974
# Harmonstown

Harmonstown, irlanderaz: Baile Hearman, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen auzune bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5659384
# Harmony (Maine)

Harmony Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Somerset konderrian dago, Maine estatuan. 825 biztanle ditu, 40,32 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Marathon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3450865
* Multimedia: Harmony, Maine / Q3450865
# Guarambaré

Guarambaré Paraguaiko udalerri bat da, Erdialdeko departamenduan kokatua. 59 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 34618 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos. (2015). (pdf) Paraguay. Proyección de la Población por Sexo y Edad, según Distrito, 2000-2025. jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2015eko urriaren 16a) (Noiz kontsultatua: 2018ko irailaren 30a).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2717421
* Multimedia: Guarambaré / Q2717421
# Guaraci (Paraná)

Guaraci Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 4.748 biztanle ditu 211,68 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q744471
* Multimedia: Guaraci (Paraná) / Q744471
# Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkea

Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkea (gaztelaniaz Parque Natural de la Sierra y Cañones de Guara, eta aragoieraz Parque Natural d'a Sierra y as Foces de Guara) Espainiako Aragoi autonomia erkidegoan dagoen Huescako probintzian kokatzen den natura parke bat da. 47.450 hektareatan zehar hedatzen da. Gainera, bere inguruko babes eremuak beste 33.775 hektarea gehitzen dizkio.
Abiego, Adahuesca, Aínsa-Sobrarbe, Alquézar, Arguis, Barcabo, Bierge, Boltaña, Caldearenas, Casbas de Huesca, Colungo, Huesca, Loporzano, Nueno eta Sabiñánigo udalerriak hartzen ditu, Alto Gállego, Hoya de Huesca, Somontano de Barbastro eta Sobrarbe eskualdeetan banatzen direnak.
Geologiari esker, eskaladan eta arroil jeitsieran jarduteko leku egokia da.

## Iruditegia

* Arroila.
* Guarako mendilerroa.
* Bainua Guarako mendilerroan.

## Ikus gainera

* Guarako mendilerroa

## Kanpo estekak

* Sierra de Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkea (Gaztelaniaz)
* Guarako mendilerroa (Gaztelaniaz)
* Sierra de Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkeari buruzko argibidea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q3107614
* Multimedia: Sierra y Cañones de Guara Natural Park / Q3107614
# Guaraciaba do Norte

Guaraciaba do Norte Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. 42.053 biztanle ditu 611,464 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Ceará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2027331
* Multimedia: Guaraciaba do Norte / Q2027331
# Guaraci (São Paulo)

Guaraci Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 10.778 biztanle ditu 641,501 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q986503
* Multimedia: Guaraci (São Paulo) / Q986503
# Guaraciaba (Santa Catarina)

Guaraciaba Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 10.796 biztanle ditu 330,57 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1799361
* Multimedia: Guaraciaba (Santa Catarina) / Q1799361
# Guaracha

Guaracha Kuban sortu zen musika eta dantza genero bat da, tempo azkarrekoa eta letra komikoa edo pikareskoa duena. Guaracha hitza XVIII. mendearen amaieratik eta XIX. mendearen hasieratik erabiltzen zuten gutxienez. Antzerki musikaletan eta behe-mailako dantza-aretoetan jotzen eta kantatzen zituzten guarachak. Antzerki komiko bufoaren zati integral bihurtu ziren XIX. mendearen erdialdean. XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, guaracha musika-forma gogokoena zen Habanako putetxeetan. Guarachak bizirik dirau gaur egun Kubako estiloko trova musikari, talde eta orkestra handien errepertorioetan.
Guaracharen akonpainamendua gitarrarekin eta tresekin egiten zuten, eta abesti eta boleroak jotzen zituzten Kubako ohiko abeslariek interpretatzen zuten. Guarachak aire mugituagoa hartzen du eta ohiko tango-erritmora jotzen duen erritmoa. Horrela, guaracha adierazpen pikaresko edo satiriko gisa geratzen zen, eta canción, kontrakoan, adierazpen liriko gisa, baina, azken batean, kantu gisa defini daiteke. Horrek esan nahi du ez duela berezko erritmorik eta tangoaren erritmo zaharraren jarraibideei jarraitzen diela. Guaracha modernoak gai baten hasierako garapena du, ondoren inspiraziodun koruko formula tradizionalean sartzeko. Formaren bilakaera hori, kubatar sonean ere gertatu zena, abesti kubatarrera hurbiltzen zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Música cubana del Areyto a la Nueva Trova. 2. ed, Cubanacan, San Juan P.R.
* ↑ Giro Radamés 2007. Diccionario enciclopédico de la música en Cuba 2. lib., 179. orr.
* ↑ Leal, Rine 1982. La selva oscura: de los bufos a la neocolonia (historia del teatro de 1868 a 1902).
* ↑ Cañizares, Dulcila 2000. San Isidro 1910: Alberto Yarini y su época. Habana.
* ↑ Fernández Robaina, Tomás 1983. Recuerdos secretos de los mujeres públicas. Habana.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1552806
# Guaraciama

Guaraciama Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 5.051 biztanle ditu 390,263 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q924739
* Multimedia: Guaraciama / Q924739
# Guaraciaba (Minas Gerais)

Guaraciaba Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 9.753 biztanle ditu 348,596 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2008016
* Multimedia: Guaraciaba (Minas Gerais) / Q2008016
# Hortus Cliffortianus

Hortus Cliffortianus 1738an argitaratutako botanika liburua da, Lineoren maisulan gisa hartua.
Lana Carl Linnaeus-en eta Georg Dionysius Ehret-en arteko lankidetza da, George Clifford-ek finantzatua 1735-1736 urteetan. Clifford, Amsterdameko okin aberatsa zen, botanika zalea. Clifford Hartecamp-eko udako egoitzan Linnaeus-ek eta Ehret-ek ingeles estiloko lorategi baten lehen sailkapen akademikoa egin zuten, Hartekamp-ena. Lorategi horrek mundu osoko landare tropikalentzako lau berotegi zituen. Clifford Herman Boerhaave botanikariaren laguna zen, Leidsevaart izenarekin ezagutzen den Haarlem-Leiden ubidearen ertzetik oso gertu etxea eta lorategia zituen.
1736an George Clifford ospetsua zen negutegi bateko lehen platano zuhaitza hazteagatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q551911
* Multimedia: Hortus Cliffortianus / Q551911
# Hortus sanitatis

Hortus sanitatis, Johann Wonnecke von Caub mediku alemaniarrak, bere izena Johannes de Cuba izenarekin latinizatu zuenak, idatzitako liburua da. XV. mendeaan inprimatutako lehen historia naturaleko liburua da.
Liburua alemanez agertu zen Gart der Gesundheit (1485) izenburuarekin eta geroago latinera itzuliko da Jacob von Meydenbach-ek argitaratutako 'Hortus sanitatis' (1491) izenburupean. Espezialista batzuek pentsatzen dutenaren aurka, badirudi ez dela 1484ko Latin Herbariusaren itzulpena, jatorrizko lan handiagoa baizik.
1500ean frantsesera itzuli zen Jardin de santé: herbes, arbres et choses qui de iceuly coqueurent et conviennet a lusage de medecine izenburupean.
Hortus sanitatis lana hainbat tratatutan banatuta dago.
* De Herbis, ospetsuena, landareak eta horien sendabelarrei buruz dihardu. 530 kapitulu ditu.
* 164 kapitulutan lurreko animaliei buruz hitz egiten duen De animalibus vitam in terris ducentium .
* De avibus, hegaztiei eta orokorrean animalia hegalariei buruzko tratatua (saguzarrak eta intsektu hegalariak barne).
* 106 kapituluko De piscibus arrain eta "itsas munstroei" buruzko tratatua da (sirena baten ilustrazio famatua agertzen da).
* Harri bitxien 144 kapituluko De lapidibus.
* Eta azkenik, Tractatus de Urinis .
Lanak, oro har, mediku bokazio nabaria du.
Ilustrazioak oinarrizkoak dira baina errealitateari leialak. Egileak kondaira ugari biltzen ditu kritikarik egin gabe. Paradisuko bizitzaren zuhaitza, sirenak, zentauroak bezala.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1494563
* Multimedia: Hortus Sanitatis / Q1494563
# Hortonia (Wisconsin)

Hortonia Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Outagamie konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 1.052 biztanle ditu, 19,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Outagamie konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1659090
# Hortonville (New York)

Hortonville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sullivan konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 180 biztanle ditu, 1,957441 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sullivan konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5902400
* Multimedia: Hortonville, New York / Q5902400
# Hortz-errestaurazio

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
    Artikulu hau odontologia-terminoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «enpaste».
Odontologian, hortz-errestaurazio terminoa erabiltzen dute, normalean «enpastatu» esaten zaiona definitzeko; prozesua txantxar baten ondoriozko barrunbea garbitzean datza, gero material batekin betetzeko. Prozesu horrek hortz-anatomia errehabilitatzen du hortzen estetika, funtzio, murtxikatze eta oklusio egokia egiteko, eta itxiera on bat lortzen du, hortz-lesio bat berriz gertatzea eragozten duena.
Errestaurazioak bi motatakoak dira: zuzenak eta zeharkakoak, eta kokapenaren eta tamainaren arabera sailkatzen dira. Hodi erradikularreko betetzea, adibidez, errestaurazio-teknika bat da, normalean hortz-mamia dagoen lekua betetzeko erabiltzen dutena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Your Teeth and Cavities» WebMD.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q907359
* Multimedia: Conservative dentistry / Q907359
# Hortz-albeolo

Hortz-albeoloak hezur albeolarrak konpartimentuetan dituen zatiketak dira. Bertan hezurrak daude, albeoloen arteko trenkada batek bereiziak.
Albeoloak hiru eskualde ditu: plaka kortikalak, hanpatua eta albeolarrarena.
Plaka kortikalak mihi-norabidean eta ezpain-norabidean jartzen dira, eta hezur trinkoko euskarri oso erresistenteko apal bat osatzen dute, hezur porotsuz estalia, geruza hanpatua osatzen duena. Hezur trinkoko geruza mehe batek inguratzen du hezur albeolarra bera, zeinaren morfologia barruan esekitako sustraiaren formaren isla baita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143588