OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jean Paul

Johann Paul Friedrich Richter, ezagunagoa Jean Paul ezizenez (Wunsiedel, Bavaria, Alemania, 1763ko martxoaren 21a - Bayreuth, Bavaria, Alemania, 1825eko azaroaren 14a), alemaniar eleberrigilea izan zen.

## Biografia

Jean-Jacques Rousseau idazleari zion begiramenez erabili zuen Jean Paul izengoitia. Ospe handia izan zuten haren obrek, XIX. mendearen hasieran. Ministro protestante baten semea zen, eta Leipzigen egin zituen teologiako ikasketak.
1787tik aurrera argitaratu zituen lehen kontakizun ospetsuak: Auswahl aus des Teufels Papieren nebst einem nöthigen Aviso vom Juden Mendel (1789, Deabruaren paperen artean aukeraturiko pasarteak eta Mendel juduari buruzko informazio-txostena), Maria Wuz (1790) eta Die unsichtbare Loge (1793, Logia ikustezina). Hesperus (1795) eleberriaz ospe handia jaso zuen; lan garrantzitsuak etorri ziren ondoren: Blumen-, Frucht-, und Dornenstücke (1796, Lore-, fruitu- eta arantza-puskak, Siebenkas heroiaren izenaz ere ezaguna), Quintus Fixlein (1796) eta Titan eleberri didaktikoa (1800-1803), bere maisulana.
1804an Bayreuth hirian hartu zuen bizilekua, eta garai bateko ideia neoklasikoetatik eta geroko erromantikoetatik urrundu zen, haien aldeko ilusioa galdurik, nahiz ez zuen umorea galdu: Dr. Katzenbergers Badereise (1809, Katzenberg doktorea bainutegirako bidaia) eta Des Feldpredigers Schmelzle Reise Nach Flätz mit forgehenden Noten (1809, Gudarosteko kapilau Schmelzleren bidaia).
Jarraitzaile asko izan zituen Europan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q77079
* Multimedia: Jean Paul / Q77079
# Jean Paulhan

Jean Paulhan (Nîmes, Frantzia, 1884ko abenduaren 2a - Boissise-la-Bertrand, Sena eta Marne, Frantzia, 1968ko urriaren 9a) frantsesezko idazlea izan zen. Saiakerak eta ipuinak idatzi zituen.

## Biografia

1925-1940 urte-bitartean, Nouvelle Revue Française aldizkariaren zuzendaria izan zen, eta 1953an zuzendaria izan zen berriro, M. Arlandekin. Les Lettres françaises (1941), Cahiers de la Pléiade, eta Editions de Minuit sortu zituen.
Hizkuntzaren ñabardura psikologikoak eta subkontzientearen alderdiak azpimarratzen zituzten ipuin batzuk idatzi ondoren, kontaketak utzi eta alderdi kritiko eta teorikotik heldu zion gaiari. Saiakera ezagunena Les Fleurs de Tarbes (1931, Tarbesko loreak) da, eta ondoren beste liburu eta idatzi batzuk argitaratu zituen, aipagarrienak: Clef de la poésie (1944, Pesiaren giltza); F.F. ou le critique (1945, F.F. edo kritikoa); Braque le patron (1946, Braque nagusia); Le marquis de Sade eta son complice (1951, Sadeko markesa eta bere konplizea); eta L´art informel (1962, Arte informala).
1963an, Frantses Akademiako kide izendatu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q470557
* Multimedia: Jean Paulhan / Q470557
# Jean Perréal

Jean Perréal (Paris, Frantzia, 1455 - Paris edo Lyon, Frantzia, 1530) margolaria, arkitektoa eta eskultorea izan zen. Borboi leinuaren margolaria izan ondoren, Karlos VIII.a Frantziakoarentzat, Luis XII.a Frantziakoarentzat eta Frantzisko I.a Frantziakoarentzat lan egin zuen. Ana Bretainiakoak bere gurasoei eraiki zizkien hilobiak diseinatu zituen. 1494, 1502 eta 1509. urteetan Italian izan zen. 1514an Londresa joan zen, Maria Tudorren erretratua egitera; 1519an Henrike VIII.a Ingalaterrakoarena egin zuen. XVI. mendearen hasierako erretratugilerik ospetsuena izan zen Frantzian.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1381434
* Multimedia: Jehan Perréal / Q1381434
# Jean Perrin

Jean Baptiste Perrin (Lille, 1870eko irailaren 30a - New York, 1942ko apirilaren 17a) frantses fisikaria izan zen. Parisko Zientzietako Fakultateko eta École Normale-ko irakaslea izan zen, 1938an Estatu Batuetara bizitzera joan zen arte. Izpi katodikoei buruzko ikerkuntzak egin zituen; izpi horiek karga negatiboak dituzten partikulez osaturik direla frogatu zuen. Gasen eroapena eta X izpien izaera ere aztertu zituen, besteak beste. 1908an, Avogadroren konstantea finkatu zuen aurrenekoz, eta materiaren egitura atomikoa eta ez-jarraitua dela frogatu zuen, halaber. 1919an, eguzkiaren energia hidrogenoa helio bihurtzerakoan sortzen zela dioen hipotesia zabaldu zuen, urte asko pasatu ondoren egiaztatu zena. Haren obren artean aipagarriak dira: Rayons catodiques et rayons Roentgen (1897); Les atomes (1921); eta Les éléments de la Physique (1930). 1926an, Fisikako Nobel saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134085
* Multimedia: Jean Perrin / Q134085
# Jean Petit (inprimatzailea)

Jehan Petit, Jean Petit edo Johannes Parvus Parisko inprimatzaile, argitaratzaile eta liburu-saltzailea izan zen. 1493tik 1530 arte liburu asko plazaratu zuen, hamar mila baino gehiago. Parisen egiten ziren ehun liburuetatik hamar Petitek egiten zituen. Petit inprimatzailearen adibide arrakastatsua izan zen inprentaren hasieran.
Parisko Unibertsitateko lau liburu-saltzaile garrantzitsuenetako bat izan zen Petit, eta Pizkunde Goiztiarreko Humanismoa zabaltzen lagundu zuen Parisen.
Jatorrizko edizio ugari argitaratu zituen. Bere kolaboratzaileen artean Robert Estienne eta Josse Bade zeuden; azken hau Parisera joan zenean hartu zuen eta bere kabuz bizitzen jarri arte lagundu zuen.

## Argitaratutako liburuak

* Euangelia Cum Commentariis Reverendissimi Domini Domini Thomae de Vio.
* Pierre Gringor, Heures de Nostre Dame, c 1527.
* Filippo Beroaldo, On the Symbols of Pythagorus.
* Deguilville. Le romant de trois pelerinaiges.
Haren liburuek balio handia dute eta museoetan zein bildumetan gordetzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://data.cerl.org/thesaurus/cni00035185?rid=cni00035185
* ↑ https://web.archive.org/web/20140120152154/http://www.cavi.univ-paris3.fr/phalese/desslate/dico0731.htm
* ↑ Barbier, Frédéric (2005). Historia del libro. Madril: Alianza Editorial. ISBN 84-206-7755-8. 136.or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18385253
# Jean Paul Gaultier

Jean Paul Gaultier (Arcueil, Marne Harana, 1952ko apirilaren 24a) frantziar jostuna da.
1970ean, Pierre Cardin jostun handiari laguntzen hasi zen, eta Patourekin ere lan egin zuen gero. 1971etik 1973ra bitartean, Jacques Esterelen laguntzaile izan zen, eta 1974an eta 1975ean, Pierre Cardin etxearen Estatu Batuetarako bildumen sortzaile, Manilan. 1976an, lehenengo bitxi elektronikoak asmatu zituen. Urte hartan, estilista independente gisa, bere bilduma kaleratu zuen lehenengo aldiz jendaurrean, Découverte Jauregian. Hala ere, 1978 arte ez zuen aurkeztu gero ezagun egin zuten osagaiez hornituriko bildumarik. Urte hartan bertan, Jean-Paul Gaultier S.A. sortu zuen. 1990ean, Madonna abeslari estatubatuarrak Europako jiran erabili zituen 150 jantziak diseinatu zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q242868
* Multimedia: Jean-Paul Gaultier / Q242868
# Jean Peltier

Jean Peltier (Ham, 1785eko otsailaren 22a - Paris, 1845eko urriaren 27a) frantses fisikaria izan zen. Ogibidez erlojugilea zen. Hainbat ikerketa egin zituen elektrizitateari, lurrun-korronteen elektrifikazioari eta hozte termoelektrikoari buruz. Ikerketa horiei esker, haren izena duen efektua, Peltier efektua, aurkitu zuen 1841ean: korronte elektrikoak bi eroaleren arteko ukipenezko gainazala igarotzen duenean, askatzen edo xurgatzen den beroan datzan gertakaria.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q348793
* Multimedia: Jean Charles Athanase Peltier / Q348793
# Jean Succar Kuri

Jean Thouma Hannah Succar Kuri (Bisharri, Libano, 1944ko irailaren 19a - Cancún, Quintana Roo, Mexiko, 2024ko ekainaren 14a) enpresaburu mexikarra izan zen. CEFERESCO espetxean hil zen prostituzio eta haur pornografiarekin lotutako delituekin kondena jaso ondoren. 2011ko abuztuaren 31n errudun deklaratu zuten eta 112 urteko espetxe-zigorra ezarri zioten. Bere dirutza 30 milioi dolarretan estimatu zen.

## Lydia Cachoren salaketa

Lydia Cachok Los Demonios del Edén. El poder que protege a la pornografía infantil (2004) liburua plazaratu ondoren Succar Kuriren izena Kamel Nacif Borge enpresaburu libanarrarekin lotu zitzaion eta biak haurren sexu-esplotaziorako sare batekin. 2004an Chandlerren atxilotu zuten, Arizonan, eta Mexikora estraditatu, Interpolek eta Mexikoko Errepublikako prokuradore nagusiak horrela eskatuta. Haur-pornografia, haurren sexu-abusua eta estuproa leporatu zizkioten. Azkenik, 112 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten haur-pornografia eta adingabeen ustelkeria egotzita. Mexikoko legearen arabera, gutxienez 60 urte bete beharko lituzke epai horretatik.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.infobae.com/mexico/2023/01/27/mario-marin-el-gober-precioso-de-puebla-y-jean-succar-kuri-fueron-trasladados-a-penales-federales/
* ↑ https://www.infobae.com/mexico/2024/06/14/murio-el-empresario-jean-succar-kuri-empresario-y-lider-de-una-red-de-pederastia/
* ↑ https://web.archive.org/web/20110722062631/http://www.noticaribe.com.mx/cancun/2006/12/gana_jean_succar_kuri_amparo_para_regresar_a_la_carcel_en_ca.html
* ↑ https://archive.today/20120629093122/http://www.milenio.com/cdb/doc/noticias2011/6eab88d5b6b4e276fa728948bd5c3253

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6171566
# Jean Tinguely

Jean Tinguely (Friburgo, 1925eko maiatzaren 22a - Berna, 1991ko abuztuaren 30a) suitzar eskultorea izan zen. Espazioaren eta mugimenduaren arteko erlazioaz arduratu zen bereziki bere eskultura-lanetan. 1941-1945 bitartean Basileako Arte Ederretako eskolan ikasi zuen. Pintura utzi ondoren, 1953an Parisen kokatu zen eta 1954-1955 urteetan Métamécaniques izeneko eskultura mugikorrak, roboten antzeko irudiak, aurkeztu zituen. Ondoren pintura-makinez (Machines à peindre) arduratu zen eta 1959an, Parisko lehen Bi Urtekoan, lastertasun handiz 40.000 koadro desberdin, pintura abstraktuaren moldekoak itxuraz, egin zituen makina aurkeztu zuen. 1960an, lehertu ondoren suntsituko zen makina bat aurkeztu zuen New Yorkeko Arte Modernorako museoan (Homage to New York); ez zuen halako arrakastarik izan, baina une labur batean ikuskizun handia eskaintzen zuten lan horietan segitu zuen; materiaren ezereztea irudikatzen zuen suntsitze hura arrakastaz aurkeztu zuen Study for an End of the World (Munduaren akaberarako ikerlana) obraren bidez. Ondorengo urteetan mugimenduan oinarrituriko eskulturak, ez hain suntsitzaileak, egin zituen. Jean Tinguely artearen eta makinen munduak hurbiltzen saiatu zen eta, era berean, ikusleak artelanean kide bihurtu zituen, asmatu zituen tramankuluen mugimenduen erabilera haien esku utzi baitzuen askotan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q163938
* Multimedia: Jean Tinguely / Q163938
# Jean Sylvain Bailly

Jean Sylvain Bailly (Paris, 1736ko irailaren 15a – ib., 1793ko azaroaren 12a) frantziar politikari eta zientzialaria izan zen.
Frantziako Iraultzan parte handia izan zuen politikalaria eta XVIII. mendeko astronomorik handienetakoa izan zen. 1789an Parisko alkate izendatu zuten. Gillotinaz erail zuten.

## Lanak

* 1766 : Essai sur la théorie des satellites de Jupiter
* 1771 : Sur les inégalites de la lumière des satellites de Jupiter
* 1775 : Histoire de l'astronomie ancienne
* 1777 : Lettres sur l'origine des sciences
* 1779 : Lettres sur l'Atlantide de Platon
* 1778-1783 : Histoire de l'astronomie moderne
* 1787 : Histoire de l'astronomie indienne et orientale

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q1685301
* Multimedia: Jean Sylvain Bailly / Q1685301
# Jean Tardieu

Jean Tardieu (Saint-Germain-de-Joux, Frantzia, 1903ko azaroaren 1a - Créteil, Frantzia, 1995eko urtarrilaren 27a) frantses poeta eta antzerkigilea izan zen.

## Biografia

Aita marrazkigilea zuen eta ama, berriz, harpa-jotzailea. Zazpi urte zituenetik idatzi zuen poesia eta antzerkia. Hamazazpi urte zituela, ikasketak uztea erabaki zuen, eta Parisa joan zen bizitzera.
Le fleuve caché (1933, Ibai ezkutatua) lanarekin egin zen ospetsu. Erresistentziaren garaian eta gerra ondoren idatzi zuen bere poesia onena, Le témoin invisible (1943, Lekuko ikusezina), Poèmes (1944, Poemak) eta Jours pétrifiés (1948, Egun harri bihurtuak). Queneau eta Préverten eraginez, bere poesia ironiaren eta jolas formalaren artean mugitu zen. Aipatzekoak ditu: Monsieur, Monsieur (1951, Jauna, jauna) eta Une voix sans personne (1954, Pertsonarik gabeko ahotsa).
Antzerkigile gisa lan laburrak idatzi zituen, ekitaldi bakarrekoak. 1950eko hamarraldian modan zeuden absurduaren gaiak ere landu zituen. Besteak beste, aipagarriak dira: Un geste pour autre (1951, Keinu bat beste baten ordez ), Le guichet (1955, Leihatila) eta La serrure (1955, Sarraila). 1955ean, Théâtre de chambre (Ganbera-antzerkia) lana argitaratu zuen. Ondorengo lanak :Poèmes à jouer (1960, Antzezteko poemak) eta Une soirée en Provence ou le mot et le cri (1975, Gau bat Proventzan edo hitza eta oihua). 1976an, Formeries bertso-liburua argitaratu zuen. Horiez gainera, aipagarriak dira Le professeur Fraepel (1978, Fraepel irakaslea) eta Comme ceci comme cela (1979, Hau bezala, hori bezala).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q561201
* Multimedia: Jean Tardieu / Q561201
# Jean Starobinski

Jean Starobinski (Geneva, Suitza, 1920ko azaroaren 17a - Morges, Suitza, 2019ko martxoaren 4a) suitzar medikua eta saiakeragilea izan zen.

## Biografia

Psikiatria eta psikoanalisian aditua.
Idatzi zituen literatura-kritikari buruzko saiakerek frantsesezko kritika berriaren aditu inportantenetako bat bihurtu zuten. Literatura-eskolak eman zituen Baltimoreko Unibertsitatean (1953-1957), eta gero Genevakoan.
Eskolak emateaz gainera, literaturari buruzko artikuluak idatzi zituen La Nouvelle Revue Française eta Tel Quel literatura-aldizkari ospetsuetan. Handik gutxira bere garaiko kritikari onentsuenetzat hartu zuten. Oso ongi baliatu zuen psikoanalisiaz eta psikiatriaz zuen jakitate handia bere kritika-lanari ikuspegi berezia emateko.
Lanik aipagarrienak: Montesquieu par lui même (1953, Montesquieu beraren arabera), Jean-Jacques Rousseau: La transparence et l'obstacle (1958, Jean-Jacques Rousseau: gardentasuna eta eragozpena); L'inventión de la liberté (1964, Askatasunaren asmakizuna); Portrait de l'artiste en saltimbanque (1970, Artista-ibiltariaren erretratua); 1789: les emblèmes de la raison (1973, 1789: Arrazoiaren ezaugarriak); Trois fureurs (1974, Hiru grina); L'oeil vivant II: la rélation critique (1979, Begi biziduna II: kontakizun kritikoa); Montaigne en mouvement (1983, Mountaigne mugimenduan). Bere libururik arrakastatsuena, baina, L'oeil vivant (1961, Begi biziduna) izan zen, Corneille, Racine, Montesquieu, Rousseau eta Stendhalen lanei buruzko azterketa zorrotza bezain sakona.

## Liburuak

* Montesquieu par lui-même, 1957.
* L'œil vivant, 1961.
* Histoire du traitement de la mélancolie, des origines à 1900, 1960.
* L'Invention de la liberté, 1964.
* Portrait de l'artiste en saltimbanque, 1970.
* La relation critique, 1970.
* 1789: les emblèmes de la raison, 1973.
* Trois fureurs. Essais, 1974.
* Les mots sous les mots: les anagrammes de Ferdinand de Saussure, 1971.
* Montaigne en mouvement, 1982.
* Table d'orientation, 1989.
* Le remède dans le mal. Critique et légitimation de l'artifice à l'âge des Lumières, 1989.
* La mélancolie au miroir. Trois lectures de Baudelaire, 1989.
* Diderot dans l'espace des peintres, 1991.
* Largesse, París, RMN, 1994.
* Action et réaction. Vie et aventures d'un couple, 1999
* La poésie et la guerre, chroniques 1942-1944, 1999.
* Le poème d'invitation, Ginebra, 2001.
* Les enchanteresses, 2005.
* La parole est moitié à celuy qui parle, 2009.
* L'Encre de la mélancolie, 2012
* Accuser et séduire, 2012
* Diderot, un diable de ramage, 2012
* La Beauté du monde - La littérature et les arts, 2016

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q123507
* Multimedia: Jean Starobinski / Q123507
# Jean Stoetzel

Jean Stoetzel (Saint-Dié-des-Vosges, 1910eko apirilaren 23a - Paris, 1987ko otsailaren 21a) frantses psikologo eta soziologoa izan zen. Herri iritziaren azterketa egiteko lehen teknikak sartu zituen Frantzian. Ikasketak bukatuta, gizarte-zientzietako irakasle izan zen Bordeleko Unibertsitatean, 1945-1955 bitartean. Azkeneko urte horretan Parisko Sorbonara joan zen, eta Frantziako gizarte-psikologiako lehen katedra sortu zuen. Herri Iritziaren Frantziako Institutuaren eta Sondages eta Revue Française de Sociologie aldizkarien sortzailea izan zen. Inkesta-sistema hobetu zuen, iritzi-azterketaren metodoaren bidez. Stoetzelen ustez, matematikaren erabilera zientziaren adar batean ezkutukoaren ordez agerikoa jartzea bezala zen, nahasmenduaren lekuan argia egitea azterketaren bidez. Hala, zientziaren orientabidea eman zien iritziari eta jarrerei buruzko ikerkuntzei. Gizarte psikologiaren alorrean, bost arazo nagusi nabarmendu zituen: gizabanakoaren eta haren kulturaren arteko harremanak, gizarte baldintzen eragina gizabanakoaren psikologian, nortasuna eta estatus soziala, pertsonen arteko harremanak, eta taldeen arteko harremanen psikologia. Bere ekarpen nagusia pertsonari eta taldeari buruzko ideiak aberastea izan zen, beste kultura eta gizarte batzuetako kontzeptuen bidez. Lanik aipagarrienak: Iritziei buruzko azterketa esperimentala (1943); Herri iritziaren azterketa (1948); Psikologia soziala (1963).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3174684
# Jean Tavernier

Jean Tavernier frantziar politikaria ohia da. Lanbidez erradiologoa, Jacques Chaban-Delmasek dimititu zuenean, Akitaniako Eskualde Kontseiluko presidente bilakatu zen.
# Jean Tirole

Jean Tirole (Troyes, 1953ko abuztuaren 9a) frantses ekonomialaria da, ekonometrian aditua. Gaur egun, irakasle lan egiten du, ekonomia irakasten Tolosako Unibertsitatean. 2014an Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'merkatuaren indarraren eta erregulazioaren azterketagatik'.
Toulouse School of Economics zuzendaria da.

## Erreferentziak

* ↑ «Ekonomiako Nobel saria, Jean Tiroleri» Berria 2014-10-13.
* ↑ (Frantsesez)Que devient Jean Tirole, prix Nobel d'économie 2014 ?

## Kanpo estekak

* Datuak: Q173994
* Multimedia: Jean Tirole / Q173994
# Jean Tortel

Jean Tortel (Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vaucluse, 1904ko apirilaren 4a - 1993ko martxoaren 2a) frantses poeta izan zen. Avignonen igaro zuen haurtzaroa. Erregistro-funtzionario izan zen Gordesen, 1926-1934 bitartean. Lau urtez erbestean bizi izan zen, Toulen. De mont vivanten erredakzio batzordeko kide izan zen (1942). 1964tik aurrera, berriz, Avignon inguruan bizi izan zen, erretiraturik. 1987an Poesiako Sari Nazionala irabazi zuen. Haren poesia Raymond Queneauk sortu zuen OULIPO higikundearen barruan koka daiteke. Maurice Scèverenganako miresmena aitortu zuen L'Amour unique de Maurice Scève (1961, Maurice Scèveren maitasun bakarra) obran, François de Malherbe-renganakoa Le Préclassicisme français-en (1952, Frantses preklasizismoa), Francis Pongerenganakoa Ponge cinq fois (1984, Ponge bost aldiz) izenekoan. Beste zenbait lan aipagarri: Cheveux bleus (1931, Ile urdinak); Votre future image (1938, Zure etorkizuneko irudia); Naissances de l'objet (1955, Objektuaren sorkuntzak); Limites du regard (1971, Begiradaren mugak); Le Discours des yeux (1982, Begien diskurtsua).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3174815
# Jean Telletxea

Jean Telletxea (Baigorri, 1969) EAJ-PNBko euskal herritar politikaria eta industria-zuzendaria da. Gaur egun, Urruñako udaleko hautetsia da.
2009ko Europako Parlamenturako hauteskundeetan EAJ-PNBren "Euskadi Europan" zerrendaren burua izan zen eta 4.275 boz lortu zituen, horietatik 3.101 Ipar Euskal Herrian. 2010eko martxoaren 14an abiatuko diren Frantziako eskualde hauteskundeetan ere, EAJ-PNBren "Euskadi Europan" zerrendaren burua izango da.
# Ion Imanol Rementeria

Jon Imanol Rementeria (Elgoibar, Gipuzkoa, 1964ko otsailaren 29a - Madril, 2022ko abenduaren 11) 80ko hamarkadako eta 90eko hamarkadako Euskal saskibaloi jokalaria izan zen.
9 urtetan zehar, ACB ligan jokatu zuen.

## Taldeak

* Estudiantes Caja Postal - (ACB liga): 1984-1985.
* Estudiantes Caja Postal - (ACB liga): 1985-1986.
* Estudiantes Caja Postal - (ACB liga): 1986-1987.
* Estudiantes Caja Postal - (ACB liga): 1987-1988.
* Estudiantes Todagrés - (ACB liga): 1988-1989.
* Estudiantes Bose - (ACB liga): 1989-1990.
* BBV Collado Villalba - (ACB liga): 1990-1991.
* Atlético Madrid Villalba - (ACB liga): 1991-1992.
* Collado Villalba - (ACB liga): 1992-1993.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9009179