OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gagauzera

Gagauzera (Gagauz dili, Gagauzca) altaitar hizkuntza da, turkiar adarrekoa. Gagauziako hizkuntza ofiziala da eta Moldavia, Ukraina, Errusia eta Turkiako gagauzek hitz egiten dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. .
* ↑ Xabaxov, A.V.. (2002). Гагаузы: система терминов родства и происхождение народа. Odessa: Astroprint.
* ↑ ISSN 0362-4331..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33457
* Multimedia: Gagauz language / Q33457
# Gagauz

Gagauz (Gagauzlar) hegoaldeko Moldavian eta Ukrainako hego-mendebaldean bizi den etnia batekoa da, etnia horri dagokiona. Guztira 300.000 inguru dira, gehienak Moldaviako Gagauziako Errepublika Autonomoan bizi direnak. Turkiar herri honen gehiengoa kristau ortodoxoa da, gutxiengo musulman txikia izanda. Bere hizkuntza nazionala gagauzera da.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180361
* Multimedia: Gagauz people / Q180361
# Gageita

Gageita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Gageita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: .

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Gageit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3757195
* Multimedia: Gageite / Q3757195
# Gagauzia

Gagauzia (gagauzeraz: Gagauziya or Gagauz Yeri; errumanieraz: Găgăuzia; errusieraz: Гагаузия, Gagauziya), ofizialki Gagauziako Errepublika Autonomoa (gagauzeraz: Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yeri; moldavieraz: Unitatea Teritorială Autonomă Găgăuzia; errusieraz: Автономное территориальное образование Гагаузия, Avtonomnoye territorialnoye obrazovaniye Gagauziya), Moldaviako eskualde autonomoa da. Izena bertoko gagauz turkiar herritik datorkio.

## Banaketa administratiboa

Gagauziak udalerri bat, bi hiri eta hogeita hiru herri ditu.
| Izen ofiziala | Gagauzerazko izena | Gagauz kopurua |
| Comrat (udalerria) | Komrat | 72,8% |
| Ceadîr-Lunga (herria) | Çadır | 73,7% |
| Vulcănești (hiria) Vulcănești, loc. st. c. f. | Vulcănești (hiria) Vulcănești, loc. st. c. f. | 69,4% 22,5% |
| Avdarma | Avdarma | 94,2% |
| Baurci | Baurçu | 97,9% |
| Beşalma | Beşalma | 96,7% |
| Beşghioz | Beşgöz | 93,0% |
| Bugeac | Bucak | 61,8% |
| Carbalia | Kırbaalı | 70,2% |
| Izen ofiziala | Gagauzerazko izena | Gagauz kopurua |
| Cazaclia | Kazayak | 96,5% |
| Chioselia Rusă | Köseli Rus | 25,2% |
| Chiriet-Lunga | Kiriyet | 92,6% |
| Chirsova | Başküü | 45,6% |
| Cioc-Maidan | Çok-Maydan | 93,1% |
| Cişmichioi | Çöşmäküü | 94,4% |
| Congaz | Kongaz | 96,1% |
| Congazcicul de Sus (Congazul-Mic) Congazcicul de Jos Duduleşti | Congazcicul de Sus (Congazul-Mic) Congazcicul de Jos Duduleşti | 73,4% 87,2% 4,4% |
| Copceac | Kıpçak | 95.0% |
| Izen ofiziala | Gagauzerazko izena | Gagauz kopurua |
| Cotovscoe | Kırlannar | 95,4% |
| Dezghingea | Dezgincä | 94,5% |
| Etulia Etulia Nouă Etulia, loc. st. c. f. | Etulia Etulia Nouă Etulia, loc. st. c. f. | 92,7% 83,1% 94,5% |
| Ferapontievca | Parapontika | 94,5% |
| Gaidar | Haydar | 96,5% |
| Joltai | Coltay | 96,0% |
| Svetlîi Alexeevca | Svetlîi Alexeevca | 35,4% 33,5% |
| Tomai | Tomay | 95,1% |

## Erreferentziak

* ↑ Berriaren Estilo Liburua
* ↑ Euskaltzaindia. 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. .
* ↑ (Errumanieraz) 292-XIV Lege Organikoa, 1999.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q164819
* Multimedia: Gagauzia / Q164819
# Funtzioa (ETB1)

Funtzioa, ETB1eko helduentzako ikuskizun saio bat izan zen. Xabier Otaegi eta Jose Ignazio Ansorena "Piterrek" aurkeztu zuten.
1989-1991 artean sekulako arrakastaz eta 3 denboraldiz aireratu zen, ostiral gauez. Guztira 141 saio. Programa honetako hiru ataletan (Eguberrietako berezi batean, pailazoei eskainitako berezi batean eta haurrei eskainitako berezi batean) Txirri, Mirri eta Txiribiton pailazoak ere agertu ziren.
Bi aurkezleek saioa aurkezteaz gain umorezko antzezpenak ere antzezten zituzten. Horietaz gain, musika taldeen eta abeslarien emanaldiak, magoen ikuskizunak eta abar ere bazeuden.

## Sorrera

Lau urtez, Txirri, Mirri eta Txiribiton pailazoek Don Don Kikilikon haurrentzako saioa egiten egon ondoren, nekatuta zeuden eta telebista mundua uztea erabaki zuten. Orduan azkeneko saioaren grabaketaren ondoren, agur modura show bat egin zuten Miramongo Euskal Telebistaren estudioetan. Ikuskizun hura Mikel Lejarzak ikusi eta Otaegi eta Ansorenari Euskal Telebistarako helduentzako saio bat egiteko eskatu zien. Behin baino gehiagotan esan zuten ezetz, baina azkenean, horrenbeste aldiz eskatu eta gero onartu egin zuten eskaria. Orduan Funtzioa (1989-1991) saioa sortu zuten, Xabier eta Piterren showa. Ostiral iluntzetan, zuzenean ematen zen helduen umore saioa.

## Kanpo estekak

* Funtzioa ikusgai. Youtube.com
* Datuak: Q61365671
# Funtzio periodiko

Matematikan, funtzio periodikoa funtzio bat da, edozein x aldagai errealentzat, ƒ(x + p) = ƒ(x) betetzen duena, p periodo izeneko zenbaki erreal bat izanik (p > 0).
Adibidez, ƒ(x) = sin x funtzio periodikoa da, eta periodoa 2π da; izan ere, sin (x + 2π) = sin x, x edozein dela ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184743
* Multimedia: Periodic functions / Q184743
# Funtzioen konposaketa

Aljebra abstraktuan, funtzio konposatua bi funtzioren konposaketaren edo aplikazio jarraituaren emaitza den funtzioa da. Funtzio konposatu baten iturburu-multzoa bera eratzerakoan aplikatu den lehen funtzioaren iturburu-multzoa da eta irudi-multzoa aldiz, aplikatu den azken funtzioaren irudi-multzoa. Funtzio konposatuak, oro har, ez dira trukakorrak eta propietate jakin batzuk betetzen dituzte. Funtzio konposatuaren funtzio-mota hura eratzeko erabili diren funtzio-moten araberakoa izango da.

## Definizioa

Matematikoki adierazita, ondorengoa dugu:
Izan bitez $f:A\longrightarrow B$ eta $g:B\longrightarrow C$ funtzioak. f eta g-ren funtzio konposatu $g\circ f$ honela definitzen da:
   $g\circ f:A\longrightarrow C$;
Non A f funtzioaren iturburu-multzoa den, B f funtzioaren irudi-multzoa eta g funtzioaren iturburu-multzoa eta C B funtzioaren iturburu-multzoa. Funtzio konposatuari g konposatu f deritzo.
Beraz, funtzio konposatu oro honela adieraz daiteke:
$(g\circ f)(x)=g(f(x))$ , non x barne A den.
Hori horrela, ondorengo moduan interpretatu daiteke funtzio konposatu baten aplikazioa:
$g\circ f:A\longrightarrow B\longrightarrow C$
$g\circ f:x\mapsto f(x)\mapsto g(f(x))$

## Propietateak

Ondoko funtzioak ditugularik,
$f:A\longrightarrow B$, $g:B\longrightarrow C$ eta $h:C\longrightarrow D$
* Funtzioen konposaketa elkarkorra da. Hau da: $(h\circ g)\circ f=h\circ (g\circ f)=h\circ g\circ f$
* Funtzioen konposaketa ez da trukakorra. Hau da: $f\circ g\neq g\circ f$
* Identitate funtzioa eta funtzio baten arteko konposaketa funtzioa bera da. Hau da: $f\circ id_{A}=f$
* Funtzio baten eta bere alderantzizkoaren arteko konposaketa identitate funtzioa da. Hau da: $f^{-1}\circ f=id_{A}$
* Funtzio konposatu baten alderantzizkoa, funtzio konposatu hori osatzen duten funtzioen alderantzizkoen alderantzizko konposaketaren berdina da. Hau da: $(g\circ f)^{-1}=f^{-1}\circ g^{-1}$
* Funtzio konposatuaren funtzio-mota konposatu diren funtzioen motaren araberakoa izango da:
** $f$ eta $g$ funtzioak injektiboak badira, $g\circ f$ injektiboa izango da.
** $f$ eta $g$ funtzioak supraiektiboak badira, $g\circ f$ supraiektiboa izango da.
** $f$ eta $g$ funtzioak bijektiboak badira, $g\circ f$ bijektiboa izango da.

## Adibidea

Izan bitez 2 funtzio:
f(x)=x$^2${\textstyle f(x)=x^{2}}
$g(x)=sin(x)$
Orduan, f eta g-ren funtzio konposatua, $g\circ f(x)=g(f(x))=g((x^{2}))=sin(x^{2})$
Bestalde, $f\circ g(x)=f(g(x))=g((sin(x)))=sin^{2}(x)$
Ohartu, $g\circ f\neq f\circ g$ dela, hau da, funtzioen konposaketa ez da trukakorra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244761
* Multimedia: Composition (mappings) / Q244761
# Funtzio potentzial

Matematika, funtzio potentziala honela definitzen den funtzio bat da, a balio erreal jakin baterako:
          $f(x)=x^{a}\,$

## Propietateak

* (x=0, y=0) puntutik pasatzen da beti;
* a bikoitia bada, f(-x)=f-x) eta beraz funtzioa simetrikoa da y ardatz bertikalari buruz;
* a bakoitia bada, f(-x)=-f(x) eta beraz funtzioa simetrikoa da jatorriari buruz.
* f(x)=x$^a$ funtzio potentzialaren deribatua honela kalkulatzen da, a guztietarako:
          $f'(x)=ax^{a-1}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1173515
* Multimedia: Power and root functions / Q1173515
# Funtzio sigmoide

Funtzio sigmoidea zerbaiten bilakaera deskribatzen duen funtzioa da. Zenbait naturako prozesuk eta zenbait sistema konplexuren ikaste-kurbak denboran zeharreko progresioa deskribatzen dute, hasieran txikia eta denbora jakin bat igaro ondoren goi-mailaraino gerturatzen doana. Grafikak "S" itxura du nolabait. Gehienetan funtzio sigmoidea funtzio logistikoaren kasu partikularra da, eskuineko irudiak erakusten duena eta ondoko adierazpen matematikoa duena:
    $P(t)={\frac {1}{1+e^{-t}}}$

## Ezaugarriak

Oro har, funtzio sigmoidea aldagai errealeko funtzio erreal deribagarria da.
    $y={\frac {1}{1+e^{-x}}}$
Bi asintota horizontal ditu:
    $\lim _{x\to -\infty }{\frac {1}{1+e^{-x}}}=0$
    $\lim _{x\to +\infty }{\frac {1}{1+e^{-x}}}=1$.
Bere lehenengo deribatua ez-negatiboa da:
    $y'={\cfrac {dy}{dx}}={\frac {e^{-x}}{(1+e^{-x})^{2}}}$
Funtzio sigmoideak deribatu bakuna du:
    $y'=y(1-y)\;$
Inflexio-puntu bat ere badu:
    $x=0\;$

## Adibideak

Funtzio logistikoaz gain, badira beste funtzio sigmoide batzuk: arku tangentea, tangente hiperbolikoa, errore-funtzioa, Gompertzen funtzioa, funtzio logistiko orokortua eta $f(x)={\tfrac {x}{\sqrt {1+x^{2}}}}$ bezalako funtzio aljebraikoak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q526668
* Multimedia: Sigmoid functions / Q526668
# Funtzio mailakatu

Funtzio mailakatua edo mailakako funtzioa hainbat tartetan balio konstanteez definitzen den zatikako funtzioa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q917657
* Multimedia: Step functions / Q917657
# Funtzio polinomiko

Matematikan, funtzio polinomikoa funtzio mota bat da polinomio bati atxikituta.
Formalki, funtzio hau da:
$f:x\mapsto P(x)\,$
    non $P(x)\,$ polinomio bat den edozein $x\,$ zenbaki errealerako definituta; hau da, $x\,$-en batuketa finitua koefiziente errealekin biderkatuta, honela:
$P(x)=\sum _{i=0}^{n}a_{i}x^{i}=a_{0}+a_{1}x+a_{2}x^{2}+...+a_{n}x^{n}$

## Oinarrizko funtzio polinomikoak

Funtzio polinomiko batzuek izen berezia jasotzen dute polinomioaren mailaren arabera:
| Maila | Izena | Adierazpena |
| 0 | Funtzio konstantea | y = a |
| 1 | funtzio lineala | y = ax + b (lehen mailako binomioa) |
| 2 | funtzio koadratikoa | y = ax² + bx + c (bigarren mailako trinomioa) |
| 3 | funtzio kubikoa | y = ax³ + bx² + cx + d (hirugarren mailako polinomioa) |
# Galmaarden

Galmaarden (nederlanderazko ahoskera: ˈɣɑlmaːrdə(n)) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Galmaarden bera, Tollembeek eta Vollezele. 2013ko urtarrilaren 1ean 8.535 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q908554
* Multimedia: Galmaarden / Q908554
# Galmiz

Galmiz Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, See/Lac barrutia barrutian. 2014an 678 biztanle zituen 8,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67437
* Multimedia: Galmiz / Q67437
Mont-Vully
# Galo

    Artikulu hau Bretainiako Oïl hizkuntzari buruzkoa da; Galiako hizkuntza zelta gaitzat duena beste hau da: «Galiako zelta»
Galoa Bretainiako ekialdean hitz egiten den indoeuropar hizkuntza bat da, hizkuntza erromantzeen adarrekoa. Eskualdeko hizkuntza tradizionaletako bat da, zelta hizkuntzen familiakoa den bretainierarekin batera. Bretainia Garaian eta Normandiako lur mugakideetan hitz egin izan da mende askoan, harik eta Frantzian hezkuntza unibertsala sartu zuten arte; geroztik, pixkanaka lurralde horretako gutxiengo batera mugatu da hiztun kopurua, eta gaur egun frantses estandarra da hizkuntza nagusia alde handiz.

## Geografia

Bretainia Garaian (Haùtt-Bertaèyn) mintzatzen da: Ille eta Vilainen, Côtes-d'Armoreko ekialdean eta Loira Atlantikoan.

## Kanpo estekak

* Maézoe: Ikasketa Brito-erromanikoen Institutua
* Bertaeyn Galeizz elkartearen webgunea
* Freelang-en hiztegia (frantsesa-galoa)
* Datuak: Q37300
* Multimedia: Gallo language / Q37300
# Galmisdale

Galmisdale, Eskoziako Eigg uharteko portu nagusia da, Barruko Hebridetan eta Highland eremuan. Small uhartedian dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15221314
* Multimedia: Galmisdale / Q15221314
ieaHebridak :
ieaBarruko HebridakieaColl
Acha
Arinagour
ieaColonsay
Scalasaig
ieaEigg
Cleadale
Galmisdale
ieaIslay
Ardtalla
Ballygrant
Bowmore
Bridgend
Lagavulin
Nerabus
Port Askaig
Port Charlotte
Port Ellen
Portnahaven
ieaMull
Ardtun
Bunessan
Calgary
Craignure
Croggan
Dervaig
Fionnphort
Kintra
Knockan
Lochbuei
Pennyghael
Salen
Tiroran
Tobermory
Uisken
Ulva Ferry
ieaJura
Ardmenish
Craighouse
Feolin
ieaSeil
Balvicar
Clachan-Seil
Ellenabeich
ieaSkye
Achachork
Aird of Sleat
Ardvasar
Armadale
Ashaig
Bernisdale
Bornesketaig
Borreraig
Borrodale
Borve
Bracadale
Broadford
Brogaig
Bualintur
Camastianavaig
Camuscross
Carbost (Loch Harport)
Carbost (Portree)
Claigan
Colbost
Drumfearn
Drynoch
Dunan
Dunvegan
Duntulm
Edinbane
Elgol
Ellishadder
Eynort
Eyre
Fasach
Feorlig
Ferindonald
Fiskavaig
Flashader
Flodigarry
Galltrigill
Garafad
Geary
Gedintailor
Gillen
Glendale
Halistra
Harlosh
Heaste
Isleornsay
Kensaleyre
Kilbride
Kilmaluag
Kilmarie
Kilmore
Kilmuir
Kilvaxter
Kingsburgh
Kyleakin
Kylerhea
Lealt
Lower Breakish
Luib
Milovaig
Mugeary
Ollach
Ose
Peinachorran
Peinlich
Portnalong
Portree
Ramasaig
Roag
Sconser
Skeabost
Sligachan
Staffin
Stein
Struan
Suladale
Talisker
Tarskavaig
Teangue
Torrin
Totaig
Tote
Treaslane
Trumpan
Uig
Uigshader
Ullinish
Upper Breakish
ieaTiree
Mannal
Scarinish :
ieaKanpoko HebridakieaBarra
Allasdale
Ardmore
Ardveenish
Bogach
Borve
Brevig
Castlebay
Caolas
Northbay
ieaBenbecula
Bail' Iochdrach
Balivanich
Nunton
Uachdar
ieaHarris
Amhuinnsuidhe
Ardhasaig
Borsham
Borve
Bun Abhainn Eadarra
Hushinish
Leverburgh
Luskentyre
Rèinigeadal
Rodel
Tarbert
ieaHegoaldeko Uist
Askernish
Auratote
Balgarva
Bornish
Daliburgh
Howmore
Iochdar
Kilaulay
Lochboisdale
Stoneybridge
ieaIparraldeko Uist
Ardheisker
Baile Glas
Carinish
Lochmaddy
Newtonferry
Sollas
Tigharry
ieaLewis
Achmore
Adabroc
Aignish
Aird Uig
Aird
Airidh a' Bhruaich
Ardroil
Arnol
Back
Baile an Truiseil
Balallan
Barvas
Bayble
Borrowston
Borve
Bragar
Branahuie
Breaclete
Breivig
Brenish
Broker
Brue
Cabharstadh
Calbost
Callanish
Carloway
Cliff
Coll
Cromore
Cross
Crossbost
Eorodale
Eoropie
Fivepenny
Flesherin
Garenin
Garrabost
Garynahine
Gravir
Gress
Habost
Holm
Kneep
Knock
Knockaird
Laxdale
Leurbost
Lionel
Marybank
Mealista
Melbost
New Tolsta
Newmarket
Newvalley
North Dell
North Tolsta
Parkend
Plasterfield
Port of Ness
Portnaguran
Portvoller
Sandwick
Shawbost
Shulishader
Skigersta
South Dell
Steinish
Stornoway
Swainbost
Timsgarry
Tolsta Chaolais
Tong
Uig :
# Galmoy

Galmoy (irlanderaz: Gabhalmhaigh) Irlandako udalerri bat da, Kilkenny konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2084289
* Multimedia: Galmoy / Q2084289
# Galmsbüll

Galmsbüll Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Nordfriesland (barrutia)|Nordfriesland]] barrutian. 2014an 638 biztanle zituen 49,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q506039
* Multimedia: Galmsbüll / Q506039
# Gizon gazteak ezkontzeko (Niko Etxart)

Gizon gazteak ezkontzeko Niko Etxart xiberotar musikariaren rock abesti bat da. 1980ko Has' dantzan diskoaren barnean argitaratu zuen. Izenburu berdineko abesti herrikoiaren rock moldaketa da.

## Kanpo estekak

* Niko Etxarten Gizon gazteak ezkontzeko abestia entzungai. Youtube.com
* Datuak: Q20492626
# Gizon ezpain-okerra

Gizon ezpain-okerra, The Man with the Twisted Lip ingelesez, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1891ko abenduan kontakizun labur eta solte modura The Strand Magazine aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1892an, Sherlock Holmesen Abenturak liburu bilduman argitaratu zen, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera .

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1889ko ekaineko gau batean, Watsonek bere lagun Isa Whitneyri bila joan behar izan zuen Londresko auzo baxuetako erretoki zikin batera, bere emazte dohakabeak hala eskatuta. Bere harridurarako, han aurkitu zuen Holmes, eta opioaren eta bere munduari buruzko istorio bat izango zela zirudienak, erabateko bira eman zuen. Watsonek Holmes egiten ari zen ikerketarekin bat egin zuen, emazteari ohar bat bidaliz.
Holmesek Watson Kent konderrira eraman zuen. Bidean, Saint Clair senar-emazteak The Cedars luxuzko etxe batean bizi zirela azaldu zion. Neville Saint Clair senarraren desagerpenak, egoera misteriotsuan, Watsonek aurkitu zuen zulo zikinera eraman zuen Holmes. Dirudienez, Saint Clair Hugh Boonek hil zuen, ezpain-okerra zuen eskale batek, hain zuzen.
Froga guztiek eskalea salatzen zuten. Baina Saint Clairren eraztunarekin batera bere mezu bat emazteari heltzeak itxaropenak erabat aldarazi zituen. Holmesek, bere ohiko gauetako baten ondoren, kasua konpondu zuen. Izan ere, bazegoen pertsona bat zeina konturatu zen diru gehiago irabazten zuela eskale baten plantak egitean bere kazetari lanbidean lan egitean baino.

## Ikus, gainera

* Sherlock Holmesen Abenturak (1892)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1151748
* Multimedia: The Man with the Twisted Lip / Q1151748
# Gizon maskaratuaren falazia

Logika filosofikoan, gizon maskaratuaren falazia (konprentsiozko falazia edo falazia epistemikoa ere esaten zaio) Leibnizen legea argudio batean modu ez onargarrian erabiltzen denean egiten da. Leibnizen legeak ezartzen duenez, A eta B objektu bera badira, orduan A eta B bereizezinak dira (hau da, propietate berak dituzte). Modus tollens, horrek esan nahi du objektu batek propietate jakin bat badu, eta beste objektu batek propietate bera ez badu, bi objektuak ezin direla berdinak izan. Falazia "epistemikoa" da, objektu baten subjektua objektuarekin berarekin ezagutzearen arteko berehalako identitatea postulatzen baitu, Leibnizen legea konprentsio testuinguruen berri emateko gai ez dela onartu gabe.

## Adibideak

Falaziaren izena adibidetik dator:
* 1. premisa: Badakit nor den Xabier.
* 2. premisa: Ez dakit nor den maskaratutako gizona.
* Ondorioa: Beraz, Xabier ez da maskaradun gizona.
Premisak egiazkoak izan daitezke, eta ondorio faltsua, baldin eta Xabier maskaratutako gizona bada eta hizlariak ez badaki. Beraz, argumentua faltsua da.
Sinbolikoki, hauek dira argudio horiek:
* 1. premisa: Badakit nor den X.
* 2. premisa: Ez dakit nor den Y.
* Ondorioa: Beraz, X ez da Y.
Ohar bedi, hala ere, silogismo hori "I" hiztunaren arrazozinioan gertatzen dela; beraz, forma logiko modal formalean,
* 1. premisa: Hizlariak uste du badakiela nor den X.
* 2. premisa: Hizlariak uste du ez dakiela nor den Y.
* Ondorioa: Beraz, hizlariak uste du X ez dela Y.
1. premisa ${\mathcal {B_{s}}}\forall t(t=X\rightarrow K_{s}(t=X))$ oso indartsua da, logikoki honen baliokidea baita: ${\mathcal {B_{s}}}\forall t(\neg K_{s}(t=X)\rightarrow t\not =X)$. Oso litekeena da hori sineste faltsua izatea: $\forall t(\neg K_{s}(t=X)\rightarrow t\not =X)$ litekeena da proposamen faltsua izatea, proposamenari $t=X$ buruzko ezjakintasunak ez baitakar hura ukatzea.
Beste adibide bat:
* 1. premisa: Lois Lanek uste du Supermanek hegan egin dezakeela.
* 2. premisa: Lois Lanek uste du Clark Kentek ezin duela hegan egin.
* Ondorioa: Beraz, Superman eta Clark Kent ez dira pertsona bera.
Logika doxastikoan adierazita, hau da aurreko silogismoa:
* 1. premisa:${\mathcal {B}}_{Lois}Hegan_{(Superman)}$
* 2. premisa:${\mathcal {B}}_{Lois}\neg Hegan_{(Clark)}$
* Ondorioa:$Superman\neq Clark$
Aurreko arrazoibidea ez da tinkoa (egia ez gordetzea). Ondorio koherenteak izan behar du ${\mathcal {B}}_{Lois}(Superman\neq Clark)$.
Antzeko argudio hau baliozkoa da:
* X Z da.
* Y ez da Z
* Beraz, X ez da Y
Hori baliozkoa da zerbait izatea ez delako jakintzaz (edo sinestea, etab.) bestelakoa. Inferentzia baliozkoak eta baliogabeak inferentzia formal baliogabea behatzean konpara daitezke:
* X Z da.
* Y Z da, edo Y ez da Z.
* Beraz, X ez da Y.

## Ikus, gainera

* Kaxa beltza
* Identitatearen iragankortasuna
* Metonimia

## Erreferentziak

* ↑ Bowell, Tracy. (2010). Critical thinking : a concise guide. (3rd ed. argitaraldia) Routledge ISBN 978-0-415-47182-4. PMC 244057390. (Noiz kontsultatua: 2023-04-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2060467
# Gizon trans

Gizon trans bere burua gizontzat duen gizaki emea da. Gizon trans batzuk genero-disforia delako nahasmendua pairatzen dute, eta horri aurre egiteko zenbaitek gizontzeko trantsizio-prozesua egiten dute. Prozesu horretan hormonak ordezteko terapia egin ohi da eta, neurri txikiagoan, sexua berresleitzeko ebakuntza.
Gizon trans terminoak gizon transgeneroak eta transexualak biltzen ditu. Izan ere, bi hitzok ez dute esanahi bera, eta maiz nahasi egiten dira. Transgenero kategoriak transexualak ere hartzen ditu barne. Beraz, gizon transexual guztiak transgeneroak dira, baina gizon transgenero guztiak ez dira transexualak.

## Sexu-joera

Gizon trans bakoitzak bere sexu-joera du, hala nola heterosexuala, homosexuala, bisexuala, asexuala, queera edo beste bat.

## Ikus, gainera

* Gizon
* Emakume trans

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q2449503
* Multimedia: Transgender men / Q2449503
# Gizon barregarriak

Gizon barregarriak liburua 2024.urtean Joxean Agirrek plazaratutako eleberria da. Umorezko eleberria da non trama desberdinak nahasten diren: batetik, gaztetako ekintzak antzeztera jolasten den ETAkide eta ertzain ohien taldea dugu; bestetik, Maria Mendizabal Antropologiako ikaslea dago, uniformedunen usainei buruzko tesia egiten diharduena. Narrazioa ironiaz eta parodiaz josita dago.

## Gertakizunak

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Jubilatu ondoren aspertzen hasita dauden komando ohi bateko kideak atraku bat eta bahiketa bat antzez-tera jolastuko dira, berrogei urte lehenagoko ekintzak gogoratzeko, batetik, eta garai hartan atzetik izan zituzten lehen promozioko ertzainekin sagardotegian apustu bat egin dutelako ere bai. Beste aldetik, Maria Mendizabal Antropologiako ikasle gaztea dago, uniformedunen usainei buruzko tesia egiten diharduena, baita sexu kasualari buruzko ikerketa bat ere. Militante jubilatu ohietako bat da protagonista eta Mariarekin harremanetan hasiko da Ibaetako campuseko kafetegian topo egin eta gero. Gizonak akuilatuko du neska sexuari buruzko lana argitaratzera, nobela itxura emanda, finean Antropologia Literatutatik ez dago oso urruti. Euskal literaturan eta gizartean sekulako zalaparta eragingo du liburuak zeren haren narrazioan neskak izan dituen harremanak agertuko baitira. Epaiketa batekin askatuko da korapiloa, eta horren narrazioak hartuko du liburuan toki gehien.

## Gaiak

Politika, umorea eta erotismoa nahasten dituen koktel gisa funtzionatzen duen nobelak hainbat adar ditu: zahartzaroaren eta maskulinitatearen gaineko gogoetak, garai bateko ideal eta helburuen zimeltzea, baita gaztetasunaren gorazarrea ere, gizon barregarriek adinako protagonismoa baitu Maria Mendizabal Antropologiako ikasle gazte eta distiratsuak, zeina uniformedunen usainei buruzko doktore tesia egiten ari den; haren ustez, polizia desberdinek usain desberdinez bereizten dira.

## Estiloa

Idazkera bihurri ederra eta tramaren katramila ustekabekoak elkartzen ditu Agirrek literaturaren ospatze gisa gozatzen den nobela harrigarri, dotore bezain ironiko honetan.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.berria.eus/kultura/arintasun-ez-arinkeri_2122601_102.html
* ↑ https://www.txalaparta.eus/eu/liburuak/gizon-barregarriak
* ↑ https://www.elkar.eus/es/liburu_fitxa/gizon-barregarriak/agirre-odriozola-joxean/9788413603186

## Kanpo estekak

* Axier Urkizaren komentarioa Berrian, 2024/03/24.
* Datuak: Q125123024