OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Erich Ludendorff

Erich Friedrich Wilhelm Ludendorff (Kruszewnia, Posnania, Prusiako Erresuma, 1865eko apirilaren 9a - Munich, Hirugarren Reicha, 1937ko abenduaren 20a) alemaniar militarra izan zen.

## Bizitza

1911-1912 urteetan, gerrarako Schlieffen Planaren erredakzioa egin zuen, eta guztiz ezagun egin zen Lehen Mundu Gerraren hasieran (Liejako konkista, Tannenbergeko eta Mazur aintziretako garaipenak). 1916ko abuztuan Paul von Hindenburg alemaniar armadaren buruzagi nagusi egin zuten, eta Ludenddorf haren lehen laguntzaile izan zen. Gerrazale porrokatua izan zen, baina Ferdinand Foch, mariskal frantsesaren garaipenen ondoren (1918ko urria) postutik kendu zuten.
Gerraren ondoren, politikara jo zuen eta eskuin-muturreko nazionalismo antisemitaren eledun bihurtu zen. 1923an Municheko Putscha antolatu zuen Hitlerrekin batean, 1924an diputatu nazionalsozialista aukeratu zuten, eta lehendakaritzarako hautagai izan zen 1925ean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q58579
* Multimedia: Erich Ludendorff / Q58579
# Erich Maria Remarque

Erich Maria Remarque (Osnabrück, 1898ko ekainaren 22a - Locarno, Suitza, 1970eko irailaren 25a) alemaniar eleberrigilea izan zen. Benetako izena Erich Paul Remark zuen.

## Biografia

Soldadu izan zen Lehen Mundu Gerran, eta arrakasta handia lortu zuen gerraren aurkako Im Westen nichts Neues (1929, Berririk ez mendebaldeko frontean) obrari esker. Bi urte geroago kaleratu zuen lehen eleberriaren jarraipena zen Der Weg zurück (Itzulera) eleberria, gerraondoko arazoak agertu zituena. Hitler aginpidera heldu zenean Suitzara alde egin zuen lehenik eta Estatu Batuetara gero.

## Obra nagusiak

* Die Traumbude. Ein Künstlerroman (1920)
* Gam (1924, 1998an argitaratua)
* Station am Horizont (1928)
* Im Westen nichts Neues (1929, Berririk ez mendebaldeko frontean)
* Der Weg zurück (1931, Itzulera)
* Der Feind (1931, Etsaia)
* Drei Kameraden (1936, Hiru burkide)
* Arc de triomphe (1945, Garaipen-arkua)
* Der Funke Leben (1952)
* Zeit zu leben und Zeit zu sterben (1954, Bizitzeko garaia eta hiltzeko garaia)
* Der letzte Akt (1955)
* Der schwarze Obelisk (1956, Obelisko beltza)
* Die letzte Station (1956)
* Der Himmel kennt keine Günstlinge (1961, Zeruak ez du begikorik)
* Die Nacht von Lissabon (1962)
* Das gelobte Land (1970)
* Schatten im Paradies (1971)

## Irudi galeria

* Erich Maria Remarque 1939an
* Remarque 1961ean
* Remarque eta Paulette Goddard Roncon (Suitza), 1961ean

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Belaunaldi galdua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47293
* Multimedia: Erich Maria Remarque / Q47293
# Erich Mielke

Erich Fritz Emil Mielke (Berlin, 1907ko abenduaren 28a - ibidem, 2000ko maiatzaren 21a) alemaniar militar eta politikari komunista izan zen.
Alemaniako Alderdi Komunistako kidea izan zen eta 1931n bi polizia alemanen hiltzaileetako bat Berlinen. Atxiloketa saihesteko Sobietar Batasunera ihes egin eta NKVDn sartu zen. Alemaniako komunisten errepresioa antolatu zuen Moskun Purga Handian, eta Nazioarteko Brigadetan disidenteen sorgin-ehiza estalinistan parte hartu zuen Espainiako Gerra Zibilean.
Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Alemania Okupatuaren Sobietar Eremura itzuli zen, eta estatu satelite marxista-leninista bat antolatzen lagundu zuen.
1957tik 1989ra Stasi zuzendu zuen. Berlingo Harresiaren eraikuntza gainbegiratu zuen eta iheslariak hiltzeko aginduak eman zituen. Ekialdeko ejertzito alemaneko jenerala eta politburoko kidea ere izan zen.
1990eko Alemaniaren bateratzearen ondoren, espetxeratu egin zuten, baina 1995ean askatu zuten, osasun-arrazoiengatik. "Der Meiter der Angst" ("Beldurraren maisua") ezizena jarri zioten.
* Datuak: Q57309
* Multimedia: Erich Mielke / Q57309
# Erich Heckel

Erich Heckel (Döbeln, 1883ko uztailaren 31 – Radolfzell, 1970eko urtarrilaren 27a) alemaniar margolari eta grabatzailea izan zen. Die Brücke (Zubia) taldearen sortzaileetako bat izan zen, Fritz Bleyl, Ernst Ludwig Kirchner eta Karl Schmidt-Rottluffekin batera. Arkitekturako ikasketak Dresdenen utzi zituen Die Brücke taldean aritzeko, eta idazkari eta diruzain izan zen. Laurek Edvard Munch miresten zuten eta neo-erromantizismo alemaniarraren eta espresionismo modernoaren arteko zubi izan nahi zuten. 1913an taldea desegin zuten eta Heckelek Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen anbulantzia gidari gisa. 1937an alderdi naziak bere artea endekatutzat jo zuen eta jendaurrean erakustea debekatu zion. Karlsruhe Akademiako irakaslea izan zen 1955era arte eta margotzen jarraitu zuen hil zen arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156700
* Multimedia: Erich Heckel / Q156700
# Erich Leinsdorf

Erich Leinsdorf (Viena, 1912ko otsailaren 4a - Zurich, 1993ko irailaren 11a) estatubatuar orkestra-zuzendaria izan zen, jatorriz austriarra.
Bost urte zituela, pianoa ikasten hasi zen, eta 1920. urtetik aurrera, Paul Pisken emaztearekin lan egin zuen. Ondoren, Paul Emerichekin (1923-1928) jarraitu zituen piano-ikasketak, eta Paul Amadeus Piskekin konposizioa. Biolontxeloa ere landu zuen, Lilly Koszekin batera. 1930ean, orkestra-zuzendaritzako ikastaro bat egin zuen Salzburgon. 1931tik 1933ra bitartean, Vienako musika-akademian trebatu zen, eta 1933an, akademia horretako orkestra zuzendu zuen. Handik urtebetera, Salzburgoko Jaialdiko zuzendari-laguntzaile izan zen. Ondoren, New Yorkeko Metropolitan operak laguntzaile gisa aritzeko eskatu zion, eta 1938an, Walkyria zuzendu zuen. Handik hilabetera, opera hartako bigarren zuzendari izendatu zuten, eta 1939an, alemaniar errepertorioko zuzendari hartu zuten. 1942an, Estatu Batuetako hiritartasuna hartu zuen. 1943tik 1946ra bitartean, Clevelandeko orkestrako musika-zuzendari izan zen, eta 1947tik 1956ra bitartean, Rochestereko orkestra filarmonikoko zuzendari. 1956an, New Yorkeko operako zuzendari izan zen. Handik urtebetera, Poulencen Karmeldarren elkarrizketa zuzendu zuen, San Franciscoko operan. Bostongo Orkestra Sinfonikoaren zuzendari izan zen, 1962tik 1969ra bitartean, eta bitarte horretan, zazpiehun kontzertutik gora eman zituen. Baina orkestraren administrazioarekin gorabeherak izan ondoren, hiria utzi, eta batetik bestera aritu zen. Hainbat bidaia egin zituen Europara, Bayreutheko Jaialdira, batez ere. Vienako Orkestra Filarmonikoan eta Berlingo Orkestra Sinfonikoan ere aritu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q78602
* Multimedia: Erich Leinsdorf / Q78602
# Eubranoceras

Eubranoceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko beheko estratuetan eman zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257386
# Eublepharis

Eublepharis Eublepharidae familiako narrasti genero bat da. Ekialde Hurbila eta Asiako hegoaldean bizi dira.

## Espezieak

* Eublepharis angramainyu Anderson & Leviton, 1966
* Eublepharis fuscus Börner, 1974
* Eublepharis hardwickii Gray, 1827
* Eublepharis macularius (Blyth, 1854)
* Eublepharis turcmenicus Darevsky, 1977

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1500089
* Multimedia: Eublepharis / Q1500089
* Espezieak: Eublepharis
# Eublepharidae

Eublepharidae Gekkota barruan sailkatutako narrasti familia bat da. Asiako hegoaldean, Ipar Amerikan eta Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dira.

## Generoak

* Aeluroscalabotes Boulenger, 1885
* Coleonyx Gray, 1845
* Eublepharis Gray, 1827
* Goniurosaurus Barbour, 1908
* Hemitheconyx Stejneger, 1893
* Holodactylus Boettger, 1893

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13417686
* Multimedia: Eublepharidae / Q13417686
* Espezieak: Eublepharidae
# Erregresio-analisi

    Artikulu hau estatistika prozedurari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Erregresio (argipena)».
Estatistikan, erregresio Y aldagai batek X beste aldagai batekiko duen mendekotasuna adierazten duen ekuazioa zehazteko erabiltzen den matematika prozedura da. Y mendeko aldagaia X aldagai askearen funtzio lineal batez geratzen da adierazia. Y aldagaian beste X, U, V… aldagaiekiko baldintzaturik espero den balioa da. Funtzio hori oso erabilia da estatistikan eta hurbilpenetan, x balio bakoitza u, v… aldagaietan dagozkion balioetara laburtzeko.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-2-5 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208042
* Multimedia: Regression analysis / Q208042
# Erregistro

Informatikan, edo zehazki datu-base erlazional baten testuinguruan, erregistro batek ( errenkada edo tupla ere deitua) taula bateko datu-objektu bakar bat adierazten du. Modu sinplean esanda, datu-base bateko taula bat errenkadez eta zutabez edo eremuz osatua imajinatu ahal da. Taula baten errenkada bakoitzak erlazionatutako datu-multzo bat adierazten du, eta taularen errenkada guztiek egitura berdina dute.
Erregistro bat eremuen multzoa da entitate bati lotutako datu guztiak jasotzen dituena. Erregistro bakoitzari automatikoki esleitzen zaio elkarren segidako zenbaki bat ( erregistro-zenbakia). Erregistro-zenbakia indize gisa erabiltzeko aukera badago ere, ohikoagoa da erregistro bakoitzari bere gako eremua esleitzea erregistro horren bilaketa ahalbidetzeko.
Erregistro baten egitura inplizituak eta erregistroko eremuen balioen esanahiak behartzen dute erregistroa datu-segida bat bezala ulertzea, taulako zutabe bakoitzean balio bat egongo da. Errenkada, orduan, aldagai erlazionalez osatutako multzo bat bezala interpretatzen da non aldagai bakoitza bi itemez osatuta baitago, zutabearen izena eta errenkada horretan zutabe horrek hartzen duen balioa.
Zutabe bakoitzak datu-mota zehatz bateko balio bat onartzen du..

## Ikus, gainera

* Datu-base erlazional

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1366302
# Erregistro (hardware)

Erregistroa, hardware arloan, datuak aldi batetarako gordetzeko erabiltzen diren memoria txikiak era arinak dira. Elektronika digitaleko osagai bat da.
PUZ-en kasuan, barruan dauden erregistroak letra batez edo biez adierazten dira, AX, BX,...

## Egoera erregistroa

PUZ-en barruan erregistro berezi bat dago, egoera erregistroa, hemen eragiketa baten emaitzak gordetzen dira eta bere edukiekin eragiketa asko egiten dira. Egoera biegonkorrakditu eta PUZ-en egindako azken eragiketaren baldintza batzuk gordetzen dira, adibidez:
   * Z: emaitza zero bada 1ean ipintzen da.
   * N: Emaitza negatiboa bada 1ean ipintzen da.
   * C: Emaitzak eroana badauka 1ean ipintzen da.
   * O: Emaitzak gainezkatzea badauka 1ean ipintzen da.

## Ikus,Gainera

* Memoria (informatika)
* PUZ

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187466
* Multimedia: Processor registers / Q187466
# Erregistro Zibila

Zuzenbidean, Erregistro Zibila pertsona fisikoen egoera zibilari buruzko informazioa inskribatzeko erregistroa. Pertsonen jaiotza, heriotza, ezkontza, gaitasuna eta, orokorrean, egoera zibilaren aldaketak eta Erregistro Zibilaren Legean zehaztutako gainerakoak erregistratzen dira bertan, egitate horiek froga-balioa izan dezaten eta publikoak izan daitezen.

## Historia

Erregistro Zibilaren aurrekari gisa aipa ditzakegun aztarna antzinenak erroldak egiten ziren kulturetan aurkitzen ditugu. Antzinako Erroman jada k.a. VI. mendean, errolda-datuak bildu zituzten Servio Tulio erregealdian. XIX. mendetik aurrera, Erregistro Zibila mundu osora hedatu zen, Estatuaren prozesu sekularizatzaile progresiboaren zati bezala.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Erregistro Zibila Hiztegia] [2016]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83708009
# Erregistro arkeologiko

Erregistro arkeologikoa ikerketa arkeologikoetan bildutako datu eta ebidentzien multzoari dagokio. Erregistro horiek toki arkeologiko espezifiko batean artefaktuen, egituren, giza aztarnen eta bestelako elementu kulturalen presentzia eta banaketa dokumentatzen dute. Arkeologia-erregistro bat sortzea funtsezkoa da iraganeko gizarteen historia eta kultura ulertzeko.
Arkeologia-erregistroak honako hauek izan ditzake:
* Objektu arkeologikoak: Gizakiek iraganean manufakturatutako artefaktuak, erremintak, zeramikak, lanabesak, armak eta bestelako objektuak.
* Egiturak: Bertan dauden eraikuntzak, hormak, zimenduak edo bestelako giza eraikuntzak.
* Giza hondarrak: eskeletoak, hezur-hondarrak edo giza jardueraren ebidentzia, hala nola ehorzketak.
* Datu estratigrafikoak: Lurzoruko geruza arkeologikoen antolamenduari eta sekuentziari buruzko informazioa, gertaeren kronologia ezartzen laguntzen duena.
* Argazkiak eta grafikoak: Argazkiak, marrazkiak, planoak eta beste dokumentu bisual batzuk, gunearen egoera eta aurkikuntzak erregistratzen dituztenak.
Dokumentazio arduratsua eta erregistro arkeologikoa zaintzea funtsezkoak dira, arkeologoek eta beste ikertzaile batzuek antzinako zibilizazio edo komunitate baten historia aztertu, interpretatu eta berreraiki baitezakete. Prozesu horrek nabarmen laguntzen du arkeologia- eta antropologia-ezagutzan, bai eta kultura-ondarea zaintzen ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2686349
# Erregiñenea baserria

Egoskozabal Gaztelun dagoen baserria da, landagunearen hegoaldetik hurbileko bizkar zabal batean kokatua.
2005eko ekainaren 20an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak

Eraikinak oinplano karratua du; halaber, bi isurkiko zurezko estalkia eta fatxada nagusiarekiko bizkar elkarzuta ditu, ekialderantz orientatua. Bi solairu eta ganbara ditu. Lurzoruaren aldapa aprobetxatuz, hegoaldean sotoa dago. Hormak, kanpoalderantz jarritako harri-hormez eginak daude lau eskantzuak harlanduzkoak dira. Ia bao guztiak harlanduz inguratuak daude. Fatxada nagusian erdi puntuko arku dobelatuko sarrera-atea dago. Bada, sotora doan beste ate dintelatua. Beheko solairuan, lau leiho-bao daude; lehen solairuan beste lau, eta hormapikoaren azpian harlanduz inguratutako idi-begia. Hegoaldeko fatxadan, beheko solairuan hiru leiho-bao daude, eta sotoan leiho gehiago. Iparraldeko fatxadak, altuera txikia du eta ez dago baorik. Mendebaldeko fatxadan, atxikitako teilapea dago.
Eraikinaren oinplanoak, ekialdetik mendebaldera hiru habearte ditu eta iparraldetik hegoaldera bost. Erdialdean, habe eta besoz mihiztatutako atal bakarreko lau pilare, lehen solairua eta ganbara eusten duten harrizko zapaten gainean zentratuak, eta harri-hormez eraikitako alboetako bi zama-horma (ekialdeko fatxada nagusiarekiko elkarzut) daude. Iparraldeko sektorean, abereentzako ukuilua eta etxebizitza daude. Azpian, hegoaldeko sektorean, soto bat dago. Mendebaldeko fatxadara atxikitako teilapea ez da monumentuaren zati bezala hartzen.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Datuak: Q608150
* Multimedia: Erregiñaenea baserria / Q608150
# Erregosi

Erregosi, sukaldaritzan teknika mistoa deitzen den taldekoa da. Kozinatze prozesuan, jakiak, erre eta egosi, biak egiten direlako deitzen zaie teknika mistoa. Sukaldarien artean eztabaida dago erregosi, gisatu eta breseatu edo braisé (frantsesez) teknikaren artean. Eztabaida, hauen arteko bereizketan dago, erregosi hitzak denak barne biltzen dituela esan daiteke.
Erregostea sukaldaritzako teknika bat da, oinarrian osagaiak gorritu ondoren denbora luzez bere zukuan egosteari deitzen zaio. Erregostea ongailu edo barazkiekin egiten da normalean eta amaieran bere saltsarekin aurkezten da. Erregosien kasuan normalean saltsak bere horretan aurkezten dira, birrindu gabe. Haragi bigunak edo gogorragoak kozinatu daitezke teknika honekin, solomoa, azpizuna, oilaskoa, ganbak, itsas zapoa, txirlak otarrainxkak besteak beste , baita ere haragi gogorragoak, olagarroa arkumea, behikiak, hegaztiak edo ehiza.
Gisatu teknikan berriz osagaiak gorritu ( saltetau edo frijitu) ondoren elementu likido ugari gehituz egosten dira. Prestatu nahi den jakiari, normalean ongailuak gehitzen zaizkio. Loditzeko berriz, barazkiak, irina, rouxa edo tomate saltsa gehitzen zaio. Gisatuen kasuan normalean saltsa birrindu eta iragazi egiten da. Teknika hau erregosi daitezkeen jaki berdinei aplikatu daiteke.
Breseatu edo braisé, labean edo eltze batean egiten den erregostea bezala defini genezake. Kolorea eman lehenik eta egoste fasea ondoren, likidoak gehituz eta tapatuz burutzen da . Barazki, ongailu eta loditzeko elementuak eraman ditzake.

## Ikus, gainera

* Sukaldaritza teknikak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2920963
* Multimedia: Stews / Q2920963
# Fatal Beauty

Fatal Beauty (euskaraz Edertasun Hilgarri), 1987ko Tom Holland estatubatuarrak zuzendutako ekintza, komedia thriller film bat da. Whoopi Goldberg, Sam Elliott, Rubén Blades, Harris Yulin, John P. Ryan eta Jennifer Warren aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Rita Rizzoli (Whoopi Goldberg) bere burua kamuflatzeko gaitasun handia duen poliziaren droga saileko detektibea da. Trafikatzaileen aurkako ekintza batean, droga-zama bat ohostua izango da, lapurrak ez dira drogaren purutasun handiaz ohartuko, hortaz merkatu beltzean 'Edertasun Hilgarri' izeneko kaxetan salgai ipiniko dute.

## Aktoreak

* Whoopi Goldberg: Rita Rizzoli detektibea
* Sam Elliott: Mike Marshak
* Rubén Blades: Carl Jimenez
* Harris Yulin: Conrad Kroll
* John P. Ryan: Kellerman tenientea
* Jennifer Warren: Cecile Jaeger
* Brad Dourif: Leo Nova
* Mike Jolly: Earl Skinner
* Charles Hallahan: Getz udaltzaina
* James LeGros: Zack Jaeger
* Mark Pellegrino: Frankenstein
* Neill Barry: Denny Miflin
* Cathianne Blore: Charlene

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1370216
# Fatalismo

Fatalismoa gertakizun guztiak halabeharraren mende daudela dioen doktrina da. Fatalismo terminoa latinezko fatum hitzetik sortzen da, "patua" esan nahi duena. Beraz, «fatalistak» askatasuna ukatuz gizakiari ezinbestean gailenduko litzaiokeen beharrean sinesten du. Zentzu arruntean, fatalismoa gertaeren determinismoan sinesteari dagokio, giza nahimenetik kanpoko kausek gidaturik, dela jainkoak bezalako naturaz gaindiko indarretatik, lege naturaletatik, ingurutik edo iraganean lortutako esperientzietatik datorren determinismo hori.
Fatalismoaren nozio horrek konnotazio negatiboa dakar, bai hizkuntza arruntean, bai filosofikoan. Aitzitik, determinismoaren jarrera nagusitu da, zeinak gertaeren kateatzea kausalitatearen printzipio logikoaren arabera postulatzen baitu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Fatalismo. in: Euskaltzaindiaren Hiztegia..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29253
# Fata Morgana (argipena)

Fata Morgana hurrengo gauzen izenak izan daitezke:

## Fisika

* Fata Morgana: Messinako itsasartean sarri ikusi izandako ispilatze anizkoitzen fenomenoa da.

## Mitologia

* Morgana: mitologia zeltako pertsonaia da, Arturo erregearen ahizpa, Modreden ama eta Merlinen ikaslea edo jarraitzailea.

## Zinema

* Fata Morgana (filma), Werner Herzogen filma, 1969an plazaratuta.
* Fata Morgana, Vicente Arandaren filma, 1965ean plazaratuta.
# Fatal Attraction

Fatal Attraction (euskaraz Erakarpen Zorigaiztokoa) 1987ko Adrian Lyne britainiar zinema zuzendariaren thriller psikologikoa da. Michael Douglas, Glenn Close eta Anne Archer aktoreek antzeztu zuten.
Filmak Oscar Sarietarako sei izendapen jaso zituen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Dan Gallagherren (Michael Douglas) bizitza bikaina da: emazte zoragarria, alaba jatorra eta lan on bat ditu. Festa batetan Alex (Glenn Close) izeneko emakume erakargarri bat ezagutuko eta harekin nesketan egin ondoren oheratu egingo dira, halere hura Danentzat abentura bat besterik ez da izango. Aldiz, Alexek haien arteko harremana amaitu dela jakitean oso gaizki hartu. amorruz erantzun eta errekazio txarra izango du. Danek laga izana onartu ez eta harekiko obsesio arriskutsu eta gaiztoa bilakatuko da. Dani jazarpena eta bizia ezinezkoa eginez...

## Aktoreak

* Michael Douglas: Dan Gallagher
* Glenn Close: Alexandra "Alex" Forrest
* Anne Archer: Beth Gallagher
* Ellen Hamilton Latzen: Ellen Gallagher
* Stuart Pankin: Jimmy
* Ellen Foley: Hildy
* Fred Gwynne: Arthur
* Meg Mundy: Joan Rogerson
* Tom Brennan: Howard Rogerson
* Lois Smith: Martha
* Mike Nussbaum: Bob Drimmer
* J. J. Johnston: O'Rourke
* Michael Arkin: tenientea
* Jane Krakowski: haur zaintzailea

## Kanpo estekak

* Fatal Attraction filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Fatal Attraction filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q504157
# Fatayer

Fatayer (arabieraz: فطاير, faṭāyir‎) Sortalde guztian jaten den pastel bete bat da, haragi txikituz, ziazerbaz (sabanej) eta gaztaz (ŷibne) betetzen dena.
Arabiar gastronomiako plater tradizionalenetako bat da. Iraken, Sirian, Egipton, Libanon, Kuwaiten, Saudi Arabian, Yemenen, Palestinan, Jordanian eta Israelen jaten da. Haragiz betetako opil gisa mundu guztian zabaldu zen eta tokian tokiko osagaiak eta izenak hartu zituen.

## Historia

Ez da ezagutzen fatayer plateraren jatorria, baina jakina da K.a. mende pare bat sortu zela Mediterranear Sortaldean.
Erdi Aroan asko kontsumitzen zen, izan ere haragia kontserbatzeko teknika aproposa zuen. Ogi orearen barnean sukaldatzeak hainbat egunetan haragia egoki mantentzea bermatzen zuen. Zerbitzatzeko orduan pasta finagoak egin eta labean berriz berotzen zen.
Immigrante arabiarrek munduan zehar hedatu zuten eta tokian tokiko produktuak erabili zituzten. Iberiar penintsulan haragiaren ordez arraina eta itsaskiak erabili zituzten eta enpanada sortu zen. Espainiarrek Hego Amerikara eraman zuten eta Argentinan adibidez empanada árabe edota empanada criolla izenez ezagutzen da. Grezian ogiaren ordez hostorea erabili zuten eta.
Izen ugari hartzen ditu fatayerrak, hala nola, fatay, lehmeyun, lajmashin, lahem bajin... Gehienek "haragiz betetako masa" esan nahi du.

## Osagaiak

Hasiera batean haragi gisatua, batez ere bildoskia, egositako irin masa batean sartzen zen eta ondoren labean berotu. Gaur egun haragi txikitua, ziazerbak eta feta edo akkawi gaztak erabiltzen dira. Hauei espeziak gehitu dakizkioke edo pinaziak bezalako hazi eta fruitu lehorrak. Hainbatharagi mota erabiltzen dira, bildoskia, behikia, oilaskoa...

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Fatayer - Alchetron, The Free Social Encyclopedia» Alchetron.com 2017-08-18 (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).
* ↑ (Ingelesez) Labensky, Steven; Ingram, Gaye G.; Labensky, Sarah R.. (2001). Webster's New World Dictionary of Culinary Arts. Prentice Hall ISBN 978-0-13-026430-5. (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Árabes, Eq Páginas. (2018-04-25). «Fatayer, Sfijas - Empanadas Árabes» Páginas Árabes (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ventana, Pati. Fatayer (empanadillas de carne y verduras) - Receta de DIVINA COCINA. (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).
* ↑ «Fatayer | Traditional Snack From Lebanon | TasteAtlas» www.tasteatlas.com (Noiz kontsultatua: 2023-11-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3740034
* Multimedia: Fatayer / Q3740034