OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ernst Otto Beckmann

Ernst Otto Beckmann (Solingen, 1853ko uztailaren 4a – Dahlem, Berlin, 1923ko uztailaren 12a) alemaniar kimikaria izan zen. Fisikako irakasle izan zen Erlangenen eta Leipzigen. Ebuiloskopiako eta krioskopiako metodoak aztertu zituen, gai organikoen pisu molekularra neurtu asmoz. Termometro berezi bat diseinatu zuen horretarako, tenperaturaren oso gorabehera txikiak neurtzeko gai dena: Beckmannen termometroa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q61316
* Multimedia: Ernst Beckmann / Q61316
# Ernst Otto Fischer

Ernst Otto Fischer (Solln, Alemaniar Inperioa, 1918ko azaroaren 10a - Munich, 2007ko uztailaren 23a) alemaniar kimikaria izan zen.
Municheko Unibertsitate Teknikoan lortu zuen kimikako doktoregoa (1952). 1954an venia docendi lortu zuen unibertsitate horretan, eta 1957an kimika inorganikoko katedra. Wissenschaftengo Bayerische akademiako kidea da, eta Austriako Zientzia Akademiako eta Göttingengo Zientzia Akademiako kidea ere bada. 1973an Kimikako Nobel saria lortu zuen, atomo metalikoek eta molekula organikoek dituzten erlazioari buruz G. Wilkinsonekin egindako lanengatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-12-18 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44594
* Multimedia: Ernst Otto Fischer / Q44594
# Ernst Ruska

Ernst August Friedrich Ruska (Heidelberg, Alemania, 1906ko abenduaren 25a - Berlin, Alemania, 1988ko maiatzaren 27a) fisikari alemaniarra izan zen.

## Biografia

Siemensko departamentuko zuzendari izan zen Berlinen (1937-1955), Max Planck Institutuko ikerlari, (1955) eta Optika eta Mikroskopia Elektronikoko irakasle Berlingo Unibertsitate Politeknikoan.
Leiar elektronikoak sortu zituen, eta hori ezinbesteko aurrerapausoa izan zen mikroskopio elektronikoa osatzeko. Fisikako Nobel saria eman zioten 1986an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q71022
* Multimedia: Ernst Ruska / Q71022
# Ernst Reiss

Ernst Reiss (Davos, Suitza, 1920ko otsailaren 24a - Basilea, Suitza, 2010 eko abuztuaren 3a) suitzar alpinista izan zen, eta Fritz Luchsingerrekin batera, munduko laugarren mendirik altuena igo zuen lehena izan zen 1956an.
1956ko maiatzaren 18an, Reiss eta Luchsingerrek 8.516 metroko Lhotse mendia igo zuten, munduko laugarren mendirik altuena. Lhotse Everest mendiarekin lotuta dago hegoaldeko muinoaren (South Col) bidez, Tibeten eta Nepalen mugan.
Reiss 1956ko Everest-Lhotse suitzako espedizioko kide izan zen. Apirilaren amaieran eta maiatzaren hasieran, espedizioak, kanpamendu altu batzuk eraiki zituen. Maiatzaren 18an "Geneva Spur" ko azken goi kanpamendutik, Luchsinger eta Reiss Lhotse mendiaren gailurrera igo ziren. Ernst Schmied eta Jürg Marmet taldekideek arrakasta izan zuten maiatzaren 23an eta egun bat geroago Dölf Reist eta Hansruedi von Gunten bigarren eta hirugarren eskaladak egin zituzten Everest mendian.
Reiss Basilean hil zen, Suitzan, 2010eko abuztuaren 3an, 90 urte zituela.

## Liburuak

* Mein Weg als Bergsteiger . Frauenfeld: Huber 1959.
* Datuak: Q670370
# Ernst Reuter

Ernst Reuter (Apenrade, egun Danimarka, 1889ko uztailaren 29a - Berlin, Alemania, 1953ko irailaren 29a) alemaniar politikaria izan zen.

## Biografia

Alderdi Sozialdemokratako kide egin zen 1912an, eta 1916an, Lehen Mundu Gerraren garaian, preso hartu zuten Errusian. 1918an, boltxebikeentzat lan egin zuen Volga aldeko alemaniar taldean. Alemaniara itzuli eta Berlingo Alderdi Komunistako idazkari izateko proposatu zuten 1922an, baina Alderdi Sozialdemokratako kide egin zen, komunistengandik urrundurik.
1932an, Reichstageko diputatu aukeratu zuten. 1933an, preso hartu zuten; 1935ean, Ingalaterrara joan zen, aske geratu ondoren. 1939an, Turkiara joan eta Ankarako Unibertsitateko irakasle izan zen 1945 arte. 1946an, Berlinera joan eta, Alderdi Sozialdemokrata antolatu ondoren, alkate izendatu zuten 1947an. Sobietarrek ez zuten onartu, eta alkatetzan, 1948an Berlingo hiria bitan banatu zen arte baizik, ez zuen iraun. Mendebaldeko Alemaniako buruzagi sozialdemokrata nagusietako bat izan zen Bigarren Mundu Gerraren ondoren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q213561
* Multimedia: Ernst Reuter / Q213561
# Ernst Stadler

Ernst Stadler (Colmar, Alsazia-Lorrena, Alemaniar Inperioa, gaur egun Frantzia, 1883ko abuztuaren 11 — Zandvoorde, Yprestik hurbil, Belgika, 1914ko urriaren 30a) alemaniar poeta espresionista izan zen.

## Bizitza

Lehenbiziko ikasketak Estrasburgon egin zituen. 1906an Oxfordeko Magdalen Collegen ikasi ahal izateko dirulaguntza jaso zuen. Lehenbiziko olerkietan Stefan George eta Charles Péguyren eragina izan zuen, baina 1911tik aurrera beste estilo bat garatu zuen. 1914an argitaratu zuen Der Aufbruch liburua lehen Espresionismoko lanik garrantzitsuenetako bat da. Liburu honetako poemak bizi-pozaren ospakizunak dira, Walt Whitmanenak bezalako lerro luzeak erabiliz idatziak. Stadler Zandvoordeko guduan (Belgika) hil zen, Lehen Mundu Gerraren hasieran.

## Erreferentziak

* Artikulu hau idazteko Ingelesezko Wikipediako Ernst Stadler sarrerako informazioa erabili zen.
* Datuak: Q77359
* Multimedia: Ernst Stadler / Q77359
# Ernst Streeruwitz

Ernst Streeruwitz, Ernst Streer Ritter von Streeruwitz jaioa (Mies, 1874ko irailaren 23a - Viena, 1952ko urriaren 19a) austriar militar, negozio-gizon eta politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1929ko maiatzetik irailera.
Nobleziako familia batean jaio zen, kide militar eta funtzionario askorekin, jatorriz Frisiakoa.
Ikasketa militarrak egin zituen eta 1895ean armadan sartu zen, 1901ean osasun arazoengatik utzi bazuen ere. Ingeniaritza mekanikoa eta zuzenbidea ikasi zituen orduan, eta fabrikak zuzendu zituen. Lehen Mundu Gerran administrazio-lanak egin zituen eta gerrako presoez arduratu zen.
Gerra amaitu ondoren, ehungintzan jarraitu zuen, eta Alderdi Sozial Kristauko kide gisa sartu zen politikan. Kontseilu Nazionaleko kide izan zen 1923tik 1930era. 1929ko maiatzetik irailera kantziler eta Kanpo Arazoetako ministro izan zen. Gobernuak porrot egin zuen Heimwehr eta Schutzbund milizien arteko liskarraren ondorioz.
Boteretik agurtu ondoren, 1938an Anschlussa babestu zuen.
* Datuak: Q84639
* Multimedia: Ernst Streeruwitz / Q84639
# Ernst Toller

Ernst Toller (Samotschin, Posnania, 1893 abenduaren 1a - New York, 1939ko maiatzaren 22a) alemaniar idazlea eta politikaria izan zen. Poloniako familia judu bateko semea zen. Gaztetan Gerran parte hartzeko prest agertu bazen ere, Alderdi Sozialistan sartu eta Espartakisten Ligako kide egin zen ondoren. Atxilotu zuten, eta kartzelan emandako bost urteetan idatzi zituen bere dramak. 1933. urtean Estatu Batuetara erbesteratu zen, eta handik sei urtera bere buruaz beste egin zuen.
Obra nagusiak: Die Wandlung (1919, Metamorfosia), Masse-Mensch (1921, Masa-gizona), Die Maschinenstürmer (1922, Makina suntsitzaileak), eta Hoppla, wir leben! (1927, Gora! Bizirik gaude!). 1934. urtean Eine Jugend in Deutshland (Gazte bat Alemanian) lan autobiografikoa argitaratu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q57266
* Multimedia: Ernst Toller / Q57266
# Emokadura

Emokadura lehendik zarpiatua dagoen paramentu baten gainean morteroarekin egiten den gainestaldura da. Igeltsozko orearekin estaldutako hormak aurkitu dira Antzinako Egiptoko ganera funerariotean, K.a. 2000. urtekoak. Gaur egun ere erabiltzen da, batez ere adreiluzko barne pareten estaldura gisa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11682237
# Emoixu

Emoixu Odol eta hemoderibatuen emaileen elkartea, 1989an sortu zen, Basurtuko Ospitaleak herritar batzuen eskaerari erantzunez. Elkarteak 2002ko maiatzaren 8an ofizialki izena eman zuten Elkarteen Erroldan.
Hastapenetatik gaur egunera arte, Txonpolo elkartearen laguntza jaso dute, eta horrela, erabilgarri izan dituzte bertako instalazioak eta bestelako giza-baliabideak ere. Hasiera batean, Maspe kalean jartzen zen unitate ibiltarian egiten ziren odol ateratzeak, baina urte batzuk beranduago, anbulatorioan hasi ziren eskaintzen zerbitzu hau. Azken urteotan unitate ibiltaria Askondo kalean jartzen da.

## Elkartearen helburuak

* Odola modu altruistan ematea sustatu DOSANBIZ Bizkaiko Odol emaileen elkartearekin batera, Bizkaia mailan dauden odol beharrak asetzeko, egunean indarrean dauden kalitate eta segurtasun irizpideak jarraituz.
* Odola ematea bultzatu gure Durangaldean eta herritarren heziketa indartu odola emateko beharraren inguruan.
* Doakotasunetik abiatuz, gizarteko partaide desberdinen arteko solidaritatea indartu, bazterketak eragotziz eta lankidetza sustatuz odol emaile eta onuradunen artean.
* Eskualde mailan odola ematea saritzeko ekintzak bultzatu, kopuru jakin batera iristen diren emaileei omenaldiak eginez.
* Organoak emateko aukerari buruzko informazioa eta tramitazioa eskaini.

## Jarduera
### Odol-erazuketak

Urtean zehar odola ateratzeko 8 egun daude, emaile bakoitzak, bai gizon zein emakume, hiru edo lau aldiz eman ahal izateko, hau baita osasun arduradunek (Osakidetza) gomendatzen duten aldizkakotasuna.
Medikuarekin elkarrizketa eta dokumentazioa prestatzea, Askondon kalean jartzen den autobusean bertan egiten da. Jarraian, mokadutxo bat egiteko parada izaten da Txonpolo elkartean.
Odol-erazuketak direnean, deialdia baino hiru egun lehenago kartelak jartzen dira herritarrak jakinaren gainean jartzeko. Horrez gain, lehendik emaile direnei, gutunez luzatzen zaie gonbita eta odol-talde jakin bat lortzea premiazkoa balitz (sarri suertatzen den bezala), zuzenean telefonoz, posta elektronikoz edo WhatsApp bidez deitzen zaie.
Elkarteko delegatuen artean, badira emaile batzuk Galdakaoko Ospitaleko zentralera maiz joaten direnak beraien ezaugarri hematologikoak bereziak direla eta, odol ateratzea aferesi bidez egiteko.

### Lankidetza eta sentsibilizazio kanpainak

Emoixu elkartea DOSANBIZ (Bizkaiko Odol Emaileen Taldeko Zuzendaritza taldeko partaide ere badenez, sei hilabetero batzarretan parte hartzen du. Horrez gain, Iurretako Ibarretxe Kultur Etxean urteroko Durangaldeko Odol Emaileen bilerak ere izaten dira.
Maiatzaren 14an Munduko Odol Emaileen eguna denez, Bizkaian urtero omentzen dira 40 aldiz odola eman duten gizonak eta 25 aldiz eman duten emakumeak.
Udalarekin lankidetzan, 5-6 urtero 25/20 (gizon/emakume) aldiz odola eman duten pertsonak omentzen dira. Ekintza honen helburuetako bat sentsibilizazioa eta sustapenean aurrera pausuak ematea da, hitzaldiak emanez etab.
Euskal Autonomi Erkidego mailan Emaile Handiak deritzenak omentzen dira (80/100).
Elkarteak sari desberdinak jaso ditu: Iurretako Udaleko 1911 Herri Batzordea saria eta baita Deia saria ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21710841
# Emoji

Emoji, posta elektroniko eta web orrialdeetan maiz erabiltzen diren ideogramak edo karaktereak dira. Sentikur edo emotikonoak bezala erabili ohi dira, baina azken hauek bezala karaktere errenkadak izan ordez, testuan txertaturiko benetako irudi-karaktereak dira. Gainera, emojiak sentikurrak baino askoz ere ugariagoak dira, eta beraz komunikatzeko ahalmen handiagoa dute.
Emojiek Japonian dute jatorria, eta han sortu da hitza bera ere: e (絵, euskaraz, irudi), eta moji (文字, euskaraz, karaktere) japonierazko hitzen elkarketa da. Japoniar telefono mugikorretan agertu ziren lehen aldiz, 1997an. 2010etik aurrera, Unicode sisteman txertatu ziren, eta horrela mendebaldean hedatu ziren. Geroztik mundu zabalera hedatu dira, bereziki smartphoneetako sistema eragileetan, hala nola Androiden.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1049294
* Multimedia: Emoji / Q1049294
# Erimantoko basurdea

Erimantoko basurdea greziar mitologiako basurde erraldoia da. Hau ehizatzea Heraklesi jarritako hamabi lanetako bat izan zen.

## Heraklesen laugarren lana

Basurdearen atzetik zihoala, bere lagun Folo zentauroarekin egin zuen topo. Honek bere ardoa eta janaria banatu zuen Heraklesekin. Gainerako zentauroak haientzako gordeta zegoen ardoa usaintzean, Heraklesen kontra hasi ziren. Heraklesek hasieran saihestu egin zituen baina gero bere gezi pozoitsuekin hil zituen batzuk, besteek ihes egiten zuten bitartean. Folok, harrituta, gezietako bat hartu zuen, horrelako gauza txiki bat zentauroak nola hil zituen asmatu ezinik, eta hain zorte txarra izan zuen, ezen gezia hankara jauzi eta hil egin zen.
Azkenean Heraklesek basurdearen atzetik jarraitu zuen; elurrez estalitako leku batean inguratu ondoren, kateekin lotu eta Mizenasera eraman zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q334456
* Multimedia: Erymanthian Boar / Q334456
# Englewood (Kansas)

Englewood Kansasko hiri bat da. Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 77 biztanle zituen, 2,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clark konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q616736
* Multimedia: Englewood, Kansas / Q616736
# Englewood (Florida)

Englewood Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sarasota konderrian dago, Florida estatuan. 20.800 biztanle ditu, 33,812532 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sarasota konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1004000
* Multimedia: Englewood, Florida / Q1004000
# Englewood (New Jersey)

Englewood New Jerseyko hiri bat da. Bergen konderrian kokatua dago. 2010ean 27.147 biztanle zituen, 12,73 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bergen konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q986210
* Multimedia: Englewood, New Jersey / Q986210
# Englefield (Berkshire)

Englefield, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Berkshire konderrian.
2011n 286 biztanle zituen.

## Leku nabarmenak

* Englefield House
* Datuak: Q3854052
* Multimedia: Englefield, Berkshire / Q3854052
# Englefield House

Englefield House Ingalaterrako Berkshire konderriko Englefield udalerrian dagoen jauregi bat da. 1558an eraiki zen, halere gaur egungo eraikinak duen itxura nagusiki 1820eko hamarkadan Thomas Hopper arkitektoak burututako eraldatze lanei zor dio.

## Zinema

Hainbat filma bertan girotu eta filmatu izan dira, tartean X-Men: First Class, The King's Speech eta Great Expectations filmak, baita Agatha Christie's Marple teleesaila, Agatha Christie's Poirot telesaileko "Taken at the Flood" atala, eta Hex eta I Wanna Marry "Harry" telesailak ere.

## Iruditegia

* Englefield House.

## Kanpo estekak

* Englefield lursaila eta jauregiaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q16974828
* Multimedia: Englefield House / Q16974828
# Englesqueville-la-Percée

Englesqueville-la-Percée Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an 87 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Englesqueville-la-Percée udalerrian erroldatutako biztanleak 93 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 73 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 73etxeak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Englesqueville-la-Percée udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 12 |
| 8 | 65-69 | 8 |
| 0 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 8 | 45-49 | 12 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 4 |
| 4 | 25-29 | 0 |
| 4 | 20-24 | 4 |
| 8 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 4 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 55 ziren, horien artean 37 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 37 pertsona aktiboetatik 36 lanean zeuden (19 gizon eta 17 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 18 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2000. urtean Englesqueville-la-Percée udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 852 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q225727
* Multimedia: Englesqueville-la-Percée / Q225727
# Englevale (Ipar Dakota)

Englevale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Ransom konderrian dago, Ipar Dakota estatuan. 36 biztanle ditu, 3,848477 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Ransom konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4136975
* Multimedia: Englevale, North Dakota / Q4136975
# Englewood (Colorado)

Englewood Coloradoko hiri bat da. Arapahoe konderrian kokatua dago. 2010ean 30.255 biztanle zituen, 16,9684 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Arapahoe konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q991177
* Multimedia: Englewood, Colorado / Q991177
# Erresuma

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Erreinu (argipena)»
Erresuma edo erreinua entitate politikoa da, errege/erregina baten agindupeko lurraldeari erreferentzia egiten diona, edo erregimen politikotzat monarkia duen lurraldea adierazten duena. Erresuma ez da nahitaez estatu burujabe bat, estatu baten zati bat ere izan baitaiteke, inperio batena, esaterako. Zentzu zabalagoan, historikoki monarkia bati loturiko lurralde edo nazioa ere adieraz dezake termino horrek.

## Ikus, gainera

* Monarkia
* Printzerri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1250464
* Multimedia: Monarchies / Q1250464
# Erresistibitate elektriko

Erresistibitate elektrikoa material baten erresistentzia elektriko espezifikoa da.
Erresistibitatea rho hizki greko xehearekin izendatzen da (ρ), eta Ohm metrotan neurtzen da (Ω•m).
$\rho =R{S \over l}$
non $R$ erresistentzia ohm-etan, $S$ zeharkako sekzioa m²-tan eta $l$ luzera m-tan diren.
Bere balioak materiale batek korronte elektrikoarekiko duen portaera deskribatzen du: erresistibitate balio haundi batek materialea eroale elektriko txarra dela adierazten du, eta balio txikiak eroale ona dela. Erresistibitate elektrikoaren alderantzizkoa eroankortasun elektrikoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108193
* Multimedia: Electrical resistivity / Q108193
# Errestaurazio (argipena)

Errestaurazio terminoak esanahi zenbait ditu:
* historian, errestaurazioa edo berrezarkuntza, herrialde bateko aurreko sistema politiko edo monarkia bat berriz ere agintean jarri eta ondorioz sortzen den aro politikoa;
* arte eta arkitekturan, errestaurazioa edo zaharberritzea, artelanak, eraikinak eta bestelako objektuak egoera onean atxikitzeko tekniken multzoa.
# Erresultante (argipena)

Erresultante terminoak adiera zenbait ditu:
* matematikan, erresultantea, bi polinomioetatik eratortzen den adierazpen polinomikoa, 0 balioa hartzen duena polinomioek faktore komun bat badute;
* matematikan eta fisikan, bi bektoreen erresultantea edo ordezkaria, paralelogramoaren legearen emaitza.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16517079
# Erreskate (argipena)

Erreskate hitzak adiera zenbait ditu:
* erreskatea, arriskuan edo larrialdian dagoen pertsona edo talde bati ematen zaion oinarrizko laguntza;
* erreskatea, bahiturik dagoen pertsona bat aske uzteko bahitzaileak eskatzen duen ordainsaria;
* finantza erreskatea, porrot egiteko zorian dagoen enpresa edo herrialde bati likidezia ematea, enpresaren edo herrialdearen kontrolaren trukean.
# Erresonantzia

Erresonantziak, fisikan, bibratu edo oszilatzeko gai den gorputz batek frekuentzia jakin batzuetan beste batzuetan baino anplitude handiago batekin oszilatzeko duen joera adierazten du. Anplitude maximoa lortzen den frekuentzia horiei sistemaren frekuentzia erresonanteak dira. Bibratzeko gai den gorputzari indar periodiko baten eraginpean jartzen bada, indar periodiko horren frekuentzia eta gorputz horren frekuentzia erresonantea antzekoak badira, indar nahiko txiki bat periodikoki aplikatu ezkero sistema oszilatzailearen anplitude handi bat lortzen da.

## Erresonantzia motak

Erresonantzia fenomenoa bibrazioa edo uhin mota guztiekin gertatzen da: erresonantzia mekanikoa, erresonantzia akustikoa, erresonantzia elektromagnetikoa, erresonantzia nuklear magnetikoa (NMR), elektroi spin erresonantzia (ESR), edota uhin funtzioa kuantikoen erresonantzia. Sistema erresonanteak frekuentzia jakin bateko bibrazioak sortzeko erabil daitezke (adibidez, musika instrumentuak), edota frekuentzia jakin bat banandu frekuentzia asko dituen bibrazio konplexu batetik (filtroak).

## Adibideak

Adibide sinple bat umeen parkeetan aurkitzen diren kulunkak dira. Kulunkan dagoen pertsonari bultzatzen zaion frekuentzia kulunkaren frekuentzia erresonantearekin bat badator, kulunka gero eta altuago igoko da (anplitude maximoa). Bestalde, beste momentu batean bultzatuz gero, anplitudea askoz txikiagoa izango da.
Baina erresonantzia zenbait kasutan kaltegarria izan daiteke. Adibidez, edalontzi bat, material zurruna izanik, suntsitu egingo da soprano batek edalontziaren erresonantzia frekuentzia abestu eta mantentzen badu. Arrazoi berdinagatik, armadak zubi batetik pasatzerakoan martxa hausten dute, bestela zubiarekin erresonantzian sartu eta zubia suntsitu baitaiteke. Azalpen hau eman zen 1940. Tacoma Narrowsko zubia (Ameriketako Estatu Batuak) zergatik erori zen azaltzeko, eta gaur egun oraindik liburu askotan erresonantziaren adibide gisa erakusten da. Hala ere, haizea zubitik pasatzerakoan gertatu ziren interakzio konplexu batzuengatik gertatu zen.

## Ikus, gainera

* Erresonantzia magnetiko bidezko irudigintza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172858
* Multimedia: Resonance / Q172858