OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Antonio Jose Mazarredo Salazar de Muñatones

Antonio Jose Mazarredo Salazar de Muñatones (Madril, 1675eko abenduaren 4a - 1753 eta gero) bizkaitar politikaria izan zen.
Cosme Mazarredo Elexalde eta Lorenza Antonia Salazar de Muñatones Butroi-Muxika Arias-Riquelmeren semea, Josefa Manuela Morgan Rucabado del Mazo ezkondu eta Antonio Jose, Jerónimo, María Gregoria eta Diego Domingo seme-alabak izan zituen.
1715ean eta 1743an Bilboko zinegotzi, 1725ean eta 1733an alkate eta 1740an Bizkaiko Ahaldun Nagusi izendatu zuten.
Zuhaitz genealogikoa :
Antonio Jose Mazarredo Salazar de Muñatones
Antonio Jose Mazarredo Morgan
José Domingo de Mazarredo Salazar :
# Antonio José de Sucre

Artikulu hau Antonio José de Sucre politikari eta militarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sucre».
Antonio José de Sucre y Alcalá (Cumaná, Granada Berriko erregeordetza (gaur egun Venezuela), 1795ko otsailaren 3a - Montaña de Berruecos, Kolonbia Handia (gaur egun Kolonbia), 1830eko ekainaren 4a), Gran Mariscal de Ayacucho ohorezko tituluaz ere ezaguna, militarra eta estatu-politikaria izan zen, Simón Bolívarren gertuko kolaboratzaile eta laguna. Hego Amerikako espainiar kolonien independentzia prozesuko lider garrantzitsuenetako bat izan zen, eta baita Boliviako presidentea eta Peruko gobernadorea ere.

## Bizitza

Hego Amerikako herriek espainiarren konkisten kontra aurrera eraman zituzten guduetako buruzagia. Venezuelan, Kolonbian, Perun eta beste herri batzuetan borrokatu zen, Francisco de Miranda eta Simón Bolívarrekin batez ere, eta garrantzi handiko garaipenak lortu zituen Ekuadorren independentziako azken borrokan eta Amerika espainiarrengandik askatu zuen Ayacuchoko guduan (1824). Peru Garaiko lurraldea zena Boliviako Errepublika bihurtu zuen eta hil arteko lehendakari izendatu zuten 1826an, baina 1828an kargua utzi zuen. Atentatu batean hil zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-7-18 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa: Antonio José de Sucre
* (Gaztelaniaz) venezueladigital.net: Antonio José de Sucre
* Datuak: Q189779
* Multimedia: Antonio José de Sucre / Q189779
# Antonio Janigro

Antonio Janigro (Milan, Italia, 1918ko urtarrilaren 21a - Ib., 1989ko maiatzaren 1a) biolontxelo-jotzaile eta orkestra-zuzendaria izan zen.

## Bizitza

Diran Alexanianekin biolontxeloa ikasi ondoren, Parisen, bakarkako kontzertuak ematen hasi zen. 1939an, Jugoslavian harrapatu zuen gerrak, eta Zagreben gelditu zen. Bertako kontserbatorioko irakasle izan zen, 1954 arte. 1948an, orkestra-zuzendaritzan hasi zen, eta geroago, Zagrebeko Bakarlariak taldea sortu zuen. 1954tik 1967ra bitartean berak zuzendu zuen hamabi hariz eta klabezin batez osatutako taldea. Munduko hari-orkestrarik onenetakoa izan zen, eta barrokoko errepertorioa berpiztu zuen.
Aldi berean, Zagrebeko Irratiko Orkestra Sinfonikoa sortu eta zuzendu zuen (1954-1964). 1965tik 1967ra bitartean Milango l'Angelicum orkestraren zuzendari izan zen, 1968tik 1971ra, Sarreko Irratiaren Ganbera Orkestrarena, eta 1971tik 1974ra bitartean Salzburgoko Mozarteumeko Camerata Academicarena. Horrekin batera, bere biolontxelo-jotzailearen karrera ere aurrera eraman zuen, Dinu Lipatti, Carlo Zecchi eta Jörg Demus lagun zituela.
1950eko hamarkadan hirukoa osatu zuen Paul Badura-Skoda piano-jotzailearekin eta Jean Fournier biolin-jotzailearekin. Irakaskuntzak ere garrantzi handia izan zuen bere zereginetan: 1965tik 1974ra bitartean Düsseldorfko Robert-Schumann Kontserbatorioan, 1971tik aurrera Salzburgoko Mozarteumen, eta 1975etik aurrera Stuttgarteko Musika Eskola Nagusian. Ganbera-musika eta errepertorio barrokoa izan zituen Janigrok gogokoen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q602560
* Multimedia: Antonio Janigro / Q602560
# Asthenoceras

Asthenoceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren., hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera. Azkar mugitzen ziren haragijale nektonikoak ziren. Marokoko Jurasikoko arroketan aurkitu dira aleak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).
* Datuak: Q3727913
# Asthenodipsas

Asthenodipsas Pareatidae familiako narrasti genero bat da. Asiako hego-ekialdean bizi dira.

## Espezieak

* Asthenodipsas laevis (Boie, 1827)
* Asthenodipsas lasgalenensis Loredo, Wood, Quah, Anuar, Greer, Ahmad & Grismer, 2013
* Asthenodipsas malaccanus Peters, 1864
* Asthenodipsas tropidonotus (Lidth De Jeude, 1923)
* Asthenodipsas vertebralis (Boulenger, 1900)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2601677
* Multimedia: Asthenodipsas / Q2601677
* Espezieak: Asthenodipsas
# Antso III.a Mitarra Gaskoiniakoa

Antso III.a Gaskoiniakoa, Mitarra (arabieraz "ikaragarria"), Menditarra edo Handia ezizenez ezaguna, (830 – 893) Baskoniako dukea (872–887) izan zen.

## Biografia

Kondaira eta misterioan murgildutako pertsonaia, karolingiarrek baskoiak moteltzeko aukeratutako errekonkistaren gudari handitzat hartzen da.
Bere genealogia iluna da oso baina litekeena da Antso II.a Antsoren semea izatea. Era berean, iturriek bere ezizena batzuetan Antso II.ari eta bestetan Antso III.ari ematen zieten. Gehienetan Antso II.ari Mitarra Antso deitzeaz gainera, lehenengoaren semea dela esaten dute. Batzuetan bere arbasoak gaztelarrak zirela esaten zuten
Bere erreinaldian, Baskoniako dukerria estatu de facto burujabe bilakatu zen, Frantziako erregearekin loturarik ez zuena. Bikingoak Aturriko bokalean finkatu eta kontrolatu zituen. Oinordekoa bere semea (ziur asko) edo bere anaia, Gartzia II.a Antso zuen.
Zuhaitz genealogikoa :
Antso IV.a Gartzia Gaskoiniakoa
William Garcés of Fézensac
Antso I.a Lope Gaskoiniakoa
Antso II.a Antso
Antso III.a Mitarra Gaskoiniakoa
Gartzia II.a Antso Gaskoiniakoa
Garsenda di Guascogna
Ailona Azearitz
Arnold I of Astarac
Acibella Garcés of Gascony :

## Erreferentziak

* ↑ euskaraz: Antso, Sanzio, Santio, Sanxo, Santzo, Santxo, edo Sancio; frantsesez: Sanche; okzitanieraz: Sans
* ↑ Sedycias, João. História da Língua Espanhola.: 871-886. Agian 893 arte.
* ↑ Foundation for Medieval Genealogy: Gascony.
* ↑ Higounet, Charles. "Bordeaux pendant le haut moyen age". Bordele, 1963 44. orr.
* ↑ Collins, Roger. "The Basques". Blackwell Publishing: Londres, 1990

## Kanpo estekak

* Datuak: Q736555
# Antso II.a Antso

Antso II.a Antso (?-864) Baskoniako dukea (836-864) izan zen.

## Biografia

Antso I.a Lope Gaskoiniakoaren balizko semea, Aznar Antso bere anaia hiltzean hautatu zuten ordezko, Pepin erregeak eragozpenak izan arren.
838an Pepin hil zenean, nahastea nagusia izan zen hegoaldeko Galian. Akitaniar konde gehienek Pepin II.a hautatu zuten errege, baina 839ko maiatzean Wormsen Luis Errukitsua enperadoreak, Judith bere emaztea hala eskatuta, bere erresuma zatitu eta Akitania, Gaskoinia, Septimania eta Hispaniako marka Karlos bere seme gaztearen eskuetan utzi zituen. Luis armada inperiala Limousinera bidali eta Poitiersen instalatu zuen bere semea. Pipinoren jarraitzaileek menderatu ondoren, Luisek konde berriak izendatu zituen barruti berrietan. Xemen hautatu zuen Bordelerako Antso bakarrik utzita.
845ean, Xemen alderdiaz aldatu eta Pepinek dux Wasconum izendatu zuen, hau da Antsok zuzendutako baskoiak kontrolatzeko sortutako marka gobernatzen zuena. 848an, Bordelek bikingoak baztertu eta gero ez zuen jaberik. Antso hiriaren jabetza hartu bazuen ezezaguna baina litekeena da. Ferdinand Lotek Karlos Burusoilak Antso Limoges edo Orléansen duke izendatu zuela uste bazuen ere, 850. urterako hiria errenditu zuela ziurra da.
Laturce mendiko guduan Antsa bere arrebaren senarra eta bere koinata Emenon Périgordeko kondearekin batera, Antso Musa ibn Musak harrapatua izan zen. Karlosek bere bahisaria negoziatu eta, trukean, 852ko irailean Antsok Pipino II.a laga zuen.
864an Antso hil eta Emenonen semea zen Arnaldo bere loba ordezko bilakatu zen. Litekeena da Gartzia Antso dukea bere semea izatea.
Zuhaitz genealogikoa :
Lope II.a Gaskoiniakoa
Antso I.a Lope Gaskoiniakoa
Numabela Kantabriakoa
Antso II.a Antso
Antso III.a Mitarra Gaskoiniakoa
Gartzia II.a Antso Gaskoiniakoa
Azeari Garindoitz I.a
Ailona Azearitz :

## Erreferentziak

* ↑ frantsesez: Sanche-Sanchez, okzitanieraz: Sans Sancion, gaztelaniaz: Sancho Sanción edo Sánchez
* ↑ Vasconia Citerioren kondea titulua izanik.
* ↑ Foundation for Medieval Genealogy: Gascony.
* ↑ Collins, Roger. "The Basques". Londres: Blackwell Publishing, 1990
* ↑ Higounet, 39. orr.
* ↑ Lewis, p 98.
* ↑ Higounet, 39. orr. Kronologia, haal ere, iluna da eta litekeena da 856an izatea.

## Bibliografia
### Lehen mailako iturriak

* Pertz, G, Chronici Fontanellensis fragmentum Monumenta Germaniae Historica Scriptores, Vol. II.
* Pertz, G, Chronicum Aquitanicum Monumenta Germaniae Historica Scriptores, Vol. II.
* Waitz, E, Annales Bertiniani. Hanover: 1883.

### Bigarren mailako iturriak

* Higounet, Charles. "Bordeaux pendant le haut moyen age". Bordele, 1963.
* Lewis, Archibald R. "The Development of Southern French and Catalan Society, 718–1050". University of Texas Press: Austin, 1965.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171694
# Antso II.a Gaztelakoa

Antso II.a Gaztelakoa Azkarra (1036/1038-Zamora, 1072ko urriaren 7a), Gaztela (1065 – 1072), Galizia (1071 – 1072) eta Leongo erregea (1072) izan zen.
Fernando I.a Leon eta Gaztelakoa eta Antsa Leongoa zituzten gurasoak. Alberta ezkondu zuen, litekeena atzerritarra. Aitaren partetik Gaztelako Erresuma jarauntsi zuen.
1068an Antso IV.a Nafarroakoa eta Antso Aragoikoa bere lehengusuak mendean hartu zituen Hiru Antsoen Gudan. Aragoiko konderritik Bureba, Errioxa eta Araba berreskuratu zituen.
Orduan Leongo Erresuma konkistatzeari ekin eta 1072an lortu zuen. Hala ere, leondarrek onartu ez eta Antsok Zamora setiatu zuen. Setioan Vellido Dolfos bertako nobleak erail zuen. Hori zela eta, Alfontso bere anaiak Leongo Erresuma berreskuratu ez ezik Antsoen lurrak ere lortu zituen.
Zuhaitz genealogikoa :
Antso III.a Gartzeitz, Iruñeko Erregea
Fernando I.a Leon eta Gaztelakoa
Munia Gaztelakoa
Antso II.a Gaztelakoa
Alfontso V.a Leongoa
Sancha of León
Elvira Mendes :

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 186. arauaː Atzerriko pertsona-izenak. Grafia-irizpideak. Erregeerreginen eta kidekoen kasua. .
* ↑ Reilly, Bernard F. 1988. The Kingdom of León-Castilla under King Alfonso VI, 1065–1109. Princeton: Princeton University Press

## Ikus, gainera

* Gaztelako erregeen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q317905
* Multimedia: Sancho II of Castile / Q317905
# Antso III.a (argipena)

Antso III.a Iruñeko errege izan zen 1004 - 1035. urteen bitartean. Gainera, izen horrekin izan dira beste errege batzuk ere:
* Antso III.a Gaskoiniakoa (IX. mendea)
* Antso III.a Gaztelakoa (1134 - 1158)
# Antso III.a Gaztelakoa

Antso III.a Gaztelakoa Desiratua (Toledo, 1134 -Toledo, 1158ko abuztuaren 31) Gaztelako erregea (1157 – 1158) izan zen.
Errekonkistan parte hartu zuen Calatravako ordena eratuz. Alfontso VII.a Gaztelakoa eta Berenguela Bartzelonakoaren seme nagusia izan zen. Bere aitaren erreinaldian 1149an "Naiarako erregea" zuen titulua. Aita hiltzean bere erresuma bitan zatitua izan zen: Antsok Gaztelako Erresuma eta Toledo jarauntsi zituen, eta Fernando anaiak, berriz, Leongo Erresuma. Biek sinatu berria zuten aliantza 1158an Toledon hil zenean.
1151ko urtarrilaren 30ean Gartzia Remiritzen alaba Zuriarekin ezkondu zen. Seme bi izan zituzten: Alfontso oinordekoa eta Gartzia infantea, umea zela 1156an hilda (erregina ere hil omen zen erditzean). Litekeena da beste seme bat izatea.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 186. arauaː Atzerriko pertsona-izenak. Grafia-irizpideak. Erregeerreginen eta kidekoen kasua. .
* ↑ Szabolcs de Vajay, "From Alfonso VIII to Alfonso X" "Studies in Genealogy and Family History in Tribute to Charles Evans on the Occasion of his Eightieth Birthday" liburuan, 1989, 366-417. orr.
* ↑ Biasteriko Forua

## Ikus, gainera

* Gaztelako erregeen zerrenda
* Datuak: Q315076
* Multimedia: Sancho III of Castile / Q315076
# Antso II.a Gartzeitz

Antso II.a Gartzeitz edo Antso Abarka (935-994ko abendua) Iruñeko erregea eta Aragoiko kondea izan zen 970-994 bitartean.

## Bizitza

Gartzia II.a Santxitz erregearen eta Andregoto Garindoitz erreginaren semea zen. Ama Garindo II.a Aznaritz Aragoiko kondearen (867-892) alaba zuen.
José Moretek Anales del Reino de Navarra liburuan esaten duenez, 987an Iruñeko erregeak San Juan de la Peña monasterioari Alastue hiribildua eman zionean, erabili zuen lehendabizikoz Nafarroako Errege titulua. Beste leku batzuetan Aragoiko lehen erregetzat edo hirugarrentzat hartzen dute.
Garai hartan, Leongo eta Nafarroako erresumetako eta Gaztelako konderriko buruzagiek familia loturak zituzten. Nafarroako monarkak Leongo Ramiro III.a adingabearen sostengu nagusia ziren.
976an Al Hakan II.a hil zenean, Hisham II.a semeak Almanzor zuen tutorea. Honek kristauen armadak mendean hartu zituen bai Torrevicenten, Soriako hegoaldean, bai Taracueñan, Burgo de Osmaren ondoan.
975ean Gormazen musulmanek Antso ere mendean hartu zuten, eta 981ean kristauek porrot latza jasan zuten Ruedan, Tordesillastik hamabi kilometrora.
Borroken bidez Almanzor mendean hartu ezinik, Antso Kordobara joan zen Almanzorrentzat opariak zeramatzala. Han sinatu zuten itunaren arabera, Antsoren alaba Urraka Almanzorrekin ezkondu zen. Ezkontza honetatik Abderraman Antso jaio zen, gerora Hisham II.a Kordobako kalifaren hayiba izango zena. 993 urtean Gontzal semea Kordobara itzuli zen ituna bermatzera.
994an hil zen, eta Naiarako Andre Maria Erreginaren monasterioan hilobiratu zuten.
Batzuek diote Abarka goitizena XII. edo XIII. mendeetan jarri ziotela nafar erregeari.

## Seme-alabak

962an aldean Urraka Fernanditzekin, Fernán Gonzálezen eta Antsa Iruñekoaren alabarekin, ezkondu zen. Urraka Ordoño III.a Leongoarekin ezkondurik egona zen, eta 956an Ordoño IV.a Leongoarekin ezkondu zen, baina Antsorekin ezkondu orduko banandua zen. Biek honako seme-alabak izan zituzten:
* Gartzia III.a Santxitz, Iruñeko erregea, Ximena Fernanditzekin ezkondu zena.
* Ramiro (992an hila).
* Ontzalu. Aragoiko kondea, aitaren mende eta amaren laguntzarekin.
* Abda (Urraka) "Baskoia", Almanzorren emaztea eta Abderraman Santxitzen ama.
Zuhaitz genealogikoa :
García Garcés
Antso III.a Gartzeitz, Iruñeko Erregea
Gartzia III.a Santxitz
Urraka Gartzeitz
Fernando Sánchez de Navarra
Elvira Garcés
Antso I.a Gartzeitz
Ramiro Sánchez de Navarra
Gartzia II.a Santxitz
Tota Iruñekoa
Jimena Sánchez
Antso II.a Gartzeitz
Garindo Azearitz II.a
Abd al-Malik al-Muzafar
Andregoto Garindoitz
Abda Santxitz
Antsa Gartzeitz Iruñekoa
Abd ar-Rahman Santxitz
Mayor Sánchez
Ontzalu Santxitz :

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 192. araua: Iruñeko eta Nafarroako Erresumako errege-erreginen izenak. .

## Ikus, gainera

* Nafarroako erregeen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q381250
* Multimedia: Sancho II of Pamplona / Q381250
# Argentojarosita

Argentojarosita sulfato motako minerala da eta alunita taldearen kidea da. Zilarra dominantea den burdin sulfato bakarrenetako bat da. Utahko East Tintic mendietan aurkitu zen lehen aldiz.

## Ezaugarriak

Argentojarosita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {AgFe^{3+}3(SO4)2(OH)6}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 - 4,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Argentojarosite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
* ↑ «Argentojarosite Mineral Data» webmineral.com (Noiz kontsultatua: 2022-08-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3622405
* Multimedia: Argentojarosite / Q3622405
# Argentona

Argentona Kataluniako udalerria da, Maresmen eta Bartzelonako probintzian dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 11.633 biztanle zituen. 25,4 km²-ko azalera du.

## Herriak

* Argentona (Herriburua)
* Barri del Puig
* Can Barrau
* Can Cabot
* Can Ferreters
* Can Raimir
* Can Ribosa
* Can Serra de Lledó
* Can Vilardell
* Dalipà
* Les Ginesteres
* La Plana
* Veïnat de Clarà
* Veïnat de la Pujada
* Veïnat del Cros
* Veïnat de Lledó
* Veïnat de Madà
* Veïnat de Pins
* Veïnat de Sant Jaume de Treià

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 2.028 | 2.155 | 2.250 | 2.571 | 2.985 | 2.860 | 3.400 | 4.023 | 6.554 | 7.848 | 9.896 | 11.633 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Argentonako udalaren webgunea.
* Datuak: Q11539
* Multimedia: Argentona / Q11539
# Argentoliveingita

Argentoliveingita mineral bat da eta sartorite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Argentoliveingita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {AgxPb40-2xAs48+xS112}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Argentoliveingite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26981136
# Argenton-sur-Creuse kantonamendua

Argenton-sur-Creuse kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Indre departamenduan dago, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. Guztira 20 udalerri ditu eta Argenton-sur-Creuse da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q890409
* Multimedia: Canton of Argenton-sur-Creuse / Q890409
# Aultiphurst

Aultiphurst, Eskoziako gaeleraz: Allt a' Phuirt, Eskoziako Highland eskualdeko etxalde bat da, Sutherland barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2696593
* Multimedia: Aultiphurst / Q2696593
# Aultmore

Aultmore, Eskoziako gaeleraz: An t-Allt Mòr, Eskoziako herri bat da, Moray eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4821835
* Multimedia: Aultmore / Q4821835
# Aulë

Aulë errementaria, Tolkienen legendariumeko fikziozko pertsonaia bat da. Valarretako bat da, Yavannaren senarra, norekin lur elementua banatzen duen, baina modu sakonagoan: Yavanna zati biziaz arduratzen den bitartean, lurrean eusten denaz, Aulë, mineral, metal, harribitxi eta harriez arduratzen da, artisauaren itxura ematen diona. Aratarretako bat da, hirugarrena, botereari dagokionez, Manwë eta Ulmoren ondoren.
Mendien sortzailea da, artisautza guztien jauna, metal eta harribitxien sortzailea. Valarren Lanparak ere egin zituen, baita eguzkia (Anar) eta Ilargia (Ithil)en argiak zituzten ontziak ere. Bi alditan, Melkor harrapatu eta bere botere ilunak ezeztatzeko balio izan zuen katea hautsezina ere, Angainor, berak egin zuen.
Hala ere, bere lorpenik handiena eta harroen sentiarazten duena, sortu zuen arraza da, nanoak, Mahal deitzen dutena, Sortzailea, bera izan baitzen sortu zituena, lurra eta harriaren bidez, euren hizkuntza, khuzdula asmatu eta erakutsi ziena eta Eru edo Iluvatar konbentzitu zuen nanoak hilkorren lurretan bizitzen uzteko, Elfoen agerpenaren ondoren.
Hasiera batean, Aulëren zerbitzariak ziren Sauron eta Saruman edo Curumo, ondoren galdu egin zirenak. Bat, zuzenean Melkorrekin aliatu zen, eta bestea, Botere eraztunengatik zuen anbizioagatik arrastatzen utzi zen. Artisautzaren sekretuak ere erakutsi zizkien Noldorrei, eta, horri esker, Fëanorrek Silmarilak eta Palantirrak egin ahal izan zituen.
# Aulòs

Aulòs (okzitanieraz Aulòs, frantsesez eta ofizialki: Aulos) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 56 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Aulos udalerrian erroldatutako biztanleak 56 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 47 etxebizitza zeuden, 30 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 42 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 30 etxebizitza nagusietatik 20 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Aulos udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 4 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 4 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 4 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 32 ziren, horien artean 23 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 23 pertsona aktiboak lanean(13 gizon eta 10 emakume) zeuden.. 9 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1111116
* Multimedia: Aulos (Ariège) / Q1111116
# Aumategi

    Artikulu hau plataforma politikoari buruzkoa da; Elgea mendilerroko mendia gaitzat duena beste hau da: «Aumategi (mendia)»
Aumategi Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Barrundian sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254491
# Aroma udalerria, Kankakee konderria (Illinois)

Aroma udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Kankakee konderrian. Azken zentsuaren arabera 4.912 biztanle zituen, 37.98 milia karratu (98.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Aroma udalerrian 1942 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 31.413 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4795502
* Multimedia: Aroma Township, Kankakee County, Illinois / Q4795502
# Aromaniera

Aromaniera (limba armãneascã, armãneshce edo armãneashti), baita mazedo-errumaniera edo valakiera ere, Europako Hego-Ekialdean mintzatutako erromantze hizkuntza da. Haren hiztunek beren buruari aromaniar edo valakiar esaten diote.
Errumanierarekin hainbat antzekotasun baditu ere, aromanierak grezieraren eragin handia du, errumanierak ez bezala, horrek eslaviar hizkuntzen eragin bizia baitu, ordea. Filologo batzuen arabera, hala ere, aromaniera ez da hizkuntza beregaina, eta errumanieraren dialekto arkaikotzat hartzen dute.
Aromanieraren ezaugarri fonetiko berezietako bat hasierako f- latindarraren galera da: ferrum → her, "burdina". Hala ere, ezaugarri hori meglenoerrumanierarekin partekatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. Mazedonia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29316