OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sociedad (El Salvador)

Sociedad El Salvadorko Morazán departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 11406 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística y Censos. (2007). (pdf) VI Censo de Población y V de Vivienda 2007. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q765679
# Sochocin udalerria

Sochocin Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Płońsk barrutian kokatuta. 122,19 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5889 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2325117
ieaMazoviako voivoderriko udalerriak :
# Sociedad Anónima Española de la Pólvora Dinamítica

Sociedad Anónima Española de la Pólvora Dinamítica -Privilegio de A.Nobel- (SED), La Dinamita izenez ezagunagoa, Bilbon egoitza zuen enpresa izan zen. 1872an Alfred Nobelek eta frantziar eta belgikar enpresari talde batek Galdakaoko Santa Marina mendian jarri zuten martxan enpresa, 250.000 liberako kapital sozialarekin eta Viuda de Errazquin e Hijos merkataritza-etxearen eta Chalbaud familiaren laguntzarekin. 1896an, beste zortzi enpresekin batera, Unión Española de Explosivos sortu zuen eta SED filial bat bilakatu zen. UEE Espainian dinamitaren ekoizpenaren monopolioa zuen. 1948an UEEk SED likidatu eta bere aktiboez jabetu zen.
1974ko uztailaren 2ko arratsaldean, Galdakaoko lantegian izandako leherketa batek 22 langile hil eta hainbat zauritu eragin zituen. Gehiegi berotutako eter-alkoholezko isuri bat izan zen hondamendiaren eragilea. Leherketa bolbora zuriaren sailean gertatu zen eta hainbat kilometro inguruan entzun zen. Gainera, hedapen-uhinak ate-leihoak eraitsi zituen Galdakao eta Basauriko etxebizitza ugaritan. Leherketa bortitzak 200 bat metro luzeko onddoa edo txapela eragin zuen, espektro atomikoaren antzekoa, eta horrek ateratako zarata 25 kilometrora ere entzun ahal izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Una historia muy explosiva» El País 1998/04/27.
* ↑ mumi.es
* ↑ (Gaztelaniaz) Auñamendi Eusko Entziklopedia. Sociedad Anónima Española de la Pólvora Dinamítica. .
* ↑ Sabino Arana Fundazioa. 46 urte Galdakaoko leherketa gertatu zenetik. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104191037
# Sochiapa (udalerria)

Sochiapa Mexikoko udalerri bat da. Veracruz de Ignacio de la Llave estatuan kokatua dago. 2010ean 3.502 biztanle zituen 16,23 km²ko azaleran. Herriburua [[Sochiapa (Sochiapa)|Sochiapa]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3894226
# Social Antzokia

Social Antzokia Basauriko kultura areto nagusia da, egitarauari dagokionez Bilbo Handia eta Bizkaiko garrantzitsuetarikoa.

## Historia

1993ko maiatzaren 29an antzokiak berriztaturik ekin zion aro berriari, Basauriko Udal Kultur Etxeak bultzaturik. Aretoa Basauriko Udal Kultur etxeak kudeatzen du. Antzokiaren lehen hamabost urtean, 750 ekitalditik gora antolatu dira.

## Kanpo estekak

* Social antzokiaren webgunea
* Datuak: Q12267475
* Multimedia: Social Antzokia / Q12267475
# Stordal

Stordal Norvegiako udalerria da. Møre og Romsdal konderrian kokatua dago. 247.19 km² ditu eta 979 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ørskog Vestnes Rauma Norddal Stranda Sykkylven

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48560
* Multimedia: Stordal / Q48560
# Storeria

Storeria Natricidae familiako narrasti genero bat da. Erdialdeko Amerikan eta Kanadan bizi dira.

## Espezieak

* Storeria dekayi (Holbrook, 1842)
* Storeria hidalgoensis (Taylor, 1942)
* Storeria occipitomaculata (Storer, 1839)
* Storeria storerioides (Cope, 1866)
* Storeria victa (Hay, 1892)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q310717
* Multimedia: Storeria / Q310717
* Espezieak: Storeria
# Storbeck-Frankendorf

Storbeck-Frankendorf Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, [[Ostprignitz-Ruppin (barrutia)|Ostprignitz-Ruppin]] barrutian. 2014an 474 biztanle zituen 42,69 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q624021
* Multimedia: Storbeck-Frankendorf / Q624021
# Stord

Stord Norvegiako udalerria da. Hordaland konderrian kokatua dago. 143.55 km² ditu eta 17.092 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fitjar Sveio Bømlo Vindafjord Tysnes Kvinnherad

## Kanpo estekak

* Datuak: Q485253
* Multimedia: Stord / Q485253
# Storden (Minnesota)

Storden Minnesotako hiri bat da. Cottonwood konderrian kokatua dago. 2010ean 219 biztanle zituen, 0,57 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cottonwood konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1007051
# Store Mosse Parke Nazionala

Store Mosse Parke Nazionala (suedieraz: Store Mosse nationalpark), Suediako parke nazional bat da, Jönköpingeko konderrian dagoena, Vaggeryd, Gnosjö eta Värnamo udalerrietan. Parke Nazionala izateaz gain Ramsarko hitzarmenak babesturiko hezegunea ere bada.

## Geografia

Izenak "Zingira handia" esan nahi du, izan ere Suedia hegoaldeko zingira eremu handiena baita. 100 km²-ko azalera hartzen du eta hauetatik 77 km² Natur Parkean sartu dira.

## Turismoa

40 kilometrotik gorako ibilbideak markatu dira eta hegaztiak ikusteko hiru dorre ere badaude. Naturum izeneko interpretazio zentrua dago parkearen barruan.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Suedieraz) Parkearen webgune ofiziala
* Datuak: Q1398891
* Multimedia: Store Mosse National Park / Q1398891
# Suttons Bay (Michigan)

Suttons Bay Michigango herri bat da. Leelanau konderrian kokatua dago. 2010ean 618 biztanle zituen, 3,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Leelanau konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2995973
* Multimedia: Suttons Bay, Michigan / Q2995973
# Suttonella ornithocola

Suttonella ornithocola bakterio gram-negatibo bat da, kardiobakterioen familiakoa. Makiltxo itxura du. Hegazti batzuen pneumonia bakteriar baten eragilea da. Erdialdeko Europan amilotx urdinen heriotza masiboa eragin izan du.

## Patologia

Suttonella ornithocola hegaztien pneumonia eta hegaztien heriotza masiboen eragile gisa identifikatu da. Suttonella ornithocola txori kantari asko, batez ere amilotx urdin arrak, 1995eko neguaren eta 1996ko udaberriaren artean infekzio ezezagun baten ondorioz hil ondoren aurkitu eta identifikatu zen. Aurkitu zitezkeen bakterio garrantzitsu bakarrak zirenez, gaixotasunaren eragile gisa identifikatu ziren. Beraz, pneumonia eragiten duten faktoreak dira eta, aurkikuntza histologikoetan oinarrituta, biriketako nekrosi akutua duten subjektuetan aurkitu dira. Azterketa horiek erakutsi zuten, halaber, Suttonella ornithocolak eragindako infekzioa endemikoa dela hegazti britainiarren populazioetan, eta udaberriaren hasieran iristen dela urtarorik gorenera. 2020ko apirilean, bakterioak izurrite bat ere eragin zuen mendebaldeko Alemaniako hegaztien artean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Foster, Geoffrey; Malnick, Henry; Lawson, Paul A.; Kirkwood, James; MacGregor, Shaheed K.; Collins, Matthew D.. (2005-11-01). «Suttonella ornithocola sp. nov., from birds of the tit families, and emended description of the genus Suttonella» International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology 55 (6): 2269–2272. doi:10.1099/ijs.0.63681-0. ISSN 1466-5026. (Noiz kontsultatua: 2020-05-13).
* ↑ Kirkwood, J. K.; Macgregor, S. K.; Malnick, H.; Foster, G.. (2006-02-11). «Unusual mortality incidents in tit species (family Paridae) associated with the novel bacterium Suttonella ornithocola» Veterinary Record 158 (6): 203–205. doi:10.1136/vr.158.6.203. ISSN 0042-4900. (Noiz kontsultatua: 2020-05-13).
* ↑ (Ingelesez) Lawson, Becki; Malnick, Henry; Pennycott, Tom W.; Macgregor, Shaheed K.; John, Shinto K.; Duncan, Gwen; Hughes, Laura A.; Chantrey, Julian et al.. (2011-04). «Acute necrotising pneumonitis associated with Suttonella ornithocola infection in tits (Paridae)» The Veterinary Journal 188 (1): 96–100. doi:10.1016/j.tvjl.2010.03.010. (Noiz kontsultatua: 2020-05-13).
* ↑ (Ingelesez) Peniche, Gabriela; Fernandez, Julia Rodriguez-Ramos; Durrant, Chris; John, Shinto K.; Macgregor, Shaheed K.; Cunningham, Andrew A.; Lawson, Becki. (2017-06). «Nested PCR for Suttonella ornithocola reveals widespread infection in British Paridae species» European Journal of Wildlife Research 63 (3): 50. doi:10.1007/s10344-017-1105-6. ISSN 1612-4642. (Noiz kontsultatua: 2020-05-13).
* ↑ (Alemanez) «Tödlicher Erreger rafft Blaumeisen in Deutschland dahin - derStandard.at» DER STANDARD (Noiz kontsultatua: 2020-05-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26294467
# Sutton konderria (Texas)

Sutton konderria (ingelesez: Sutton County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sonora da. 2010eko zentsuaren arabera 4.128 biztanle zituen, Sutton kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Sutton konderriak 3.766,93 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,28 ura dira. Beste 3.765,65 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,1 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 4.128 pertsonetatik 4.098 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.459 dira. 6 beltzak edo afroamerikarrak. 2 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 10 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q26891
* Multimedia: Sutton County, Texas / Q26891
# Sutton udalerria, Meigs konderria (Ohio)

Sutton udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Meigs konderrian. Azken zentsuaren arabera 3.077 biztanle zituen, 31.6 milia karratu (82 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Sutton udalerriak 1275 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 34.302 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7650335
# Sutton Courtenay

Sutton Courtenay, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2021ean 3.056 biztanle zituen.
* Datuak: Q1006998
* Multimedia: Sutton Courtenay / Q1006998
# São José da Laje

São José da Laje Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. 20.813 biztanle ditu 256,637 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Alagoas

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1808170
* Multimedia: São José da Laje / Q1808170
# São José da Tapera

São José da Tapera Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. 30.604 biztanle ditu 494,498 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Alagoas

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1808190
* Multimedia: São José da Tapera / Q1808190
# São José das Palmeiras

São José das Palmeiras Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 3.870 biztanle ditu 182,419 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2004131
* Multimedia: São José das Palmeiras / Q2004131
# São José da Safira

São José da Safira Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 3.806 biztanle ditu 213,881 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1787414
* Multimedia: São José da Safira / Q1787414
# São José da Vitória

São José da Vitória Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 5.315 biztanle ditu 127,925 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1647816
* Multimedia: São José da Vitória / Q1647816
# São José das Missões

São José das Missões Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 2.362 biztanle ditu 98,07 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q958481
* Multimedia: São José das Missões / Q958481
# São José da Varginha

São José da Varginha Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 4.536 biztanle ditu 205,501 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1755771
* Multimedia: São José da Varginha / Q1755771
# São José de Caiana

São José de Caiana Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. 5.034 biztanle ditu 176,327 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraíba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2010404
* Multimedia: São José de Caiana / Q2010404
# São José da Lagoa Tapada

São José da Lagoa Tapada Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. 7.126 biztanle ditu 341,806 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraíba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2009321
* Multimedia: São José da Lagoa Tapada / Q2009321
# São José da Lapa

São José da Lapa Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 26.015 biztanle ditu 47,93 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1787340
* Multimedia: São José da Lapa / Q1787340
# Svätuš

Svätuš Eslovakiako udalerri bat da, Sobranceko barrutian kokatuta. 3,85 km²ko azalera du eta 111 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1386. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q581907
* Multimedia: Svätuš / Q581907
# Svätuše

Svätuše Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 10,16 km²ko azalera du eta 801 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1239. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q833120
* Multimedia: Svätuše / Q833120
# Svätoplukovo

Svätoplukovo Eslovakiako udalerri bat da, Nitrako barrutian kokatuta. 13,90 km²ko azalera du eta 1323 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1386. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q964046
* Multimedia: Svätoplukovo / Q964046
# Svätý Kríž

Svätý Kríž Eslovakiako udalerri bat da, Liptovský Mikuláško barrutian kokatuta. 9,41 km²ko azalera du eta 811 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1277. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q200515
* Multimedia: Svätý Kríž / Q200515
# Svätý Peter

Svätý Peter Eslovakiako udalerri bat da, Komárnoko barrutian kokatuta. 34,33 km²ko azalera du eta 2774 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q587720
* Multimedia: Svätý Peter / Q587720
# Svätá Mária

Svätá Mária Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 12,94 km²ko azalera du eta 571 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q833124
* Multimedia: Svätá Mária / Q833124
# Svätý Anton

Svätý Anton Eslovakiako udalerri bat da, Banská Štiavnicako barrutian kokatuta. 22,63 km²ko azalera du eta 1200 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1266. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q249613
* Multimedia: Svätý Anton / Q249613
Banská Štiavnicako barrutiko udalerriak :
HiriakBanská ŠtiavnicaHerriakBadín • Baláže • Baďan • Banská Belá • Banský Studenec • Beluj • Dekýš • Ilija • Kozelník • Močiar • Počúvadlo • Podhorie • Prenčov • Svätý Anton • Štiavnické Bane • Vysoká :
# Svätý Jur

Svätý Jur Eslovakiako udalerri bat da, Pezinokeko barrutian kokatuta. 39,87 km²ko azalera du eta 5593 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1209. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q247240
* Multimedia: Svätý Jur / Q247240
# TCP Wrapper

TCP Wrapper ("TCP inguratu "), internet protokoloetako zerbitzuen atzipena iragazteko ACL sistema da. Unix sistema eragile motatan (Linux edo BSD) erabiltzen da gehien bat.

## Sarrera

TCP Wrapper, Wietse Venemak (Eindhoveneko Univertsitatea, Holanda) egindako domeinu publikoko software bat da. Bere funtzio nagusia, sareko zerbitzu jakin batzuk, baimenik gabeko konexioetatik babestea da; automatikoki, ekintza jakin batzuk jaso ondoren, komando batzuk egikari ditzake erantzun gisa.
TCP-wrappers-ek funtzionamentuaren oinarria erraza da. Instalatu ondoren, Inetd konfiguratzen da eskatutako zerbitzuari dagokion demonioa egikaritu ordez, tcpd egikaritzeko (hau da TCP-wrappers-en egikarigarria). Programa honek, zer zerbitzu eskatzen den begiratzen du, nondik, eta supererabiltzaileak eratutako atzipen kontrol arauak jarraituz, dagokion demonioa egikaritzen du, edo ezeztatu, ondoren konexioa etenaz. Edozein ekintza eginda ere, tcpd-k atzipen saioa bitakora fitxategi baten erregistratzen du.

## Ikus,Gainera

* Segurtasun informatiko
* Inetd
* DNS
* DNSSEC
* NIS

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) ITSO: TCP Wrappers bilduma
* (Ingelesez) TCP Wrappers-en informazioa
* Datuak: Q3049304
# TC (argipena)

TC, Tc edo .tc laburdurak adiera hauek ditu:
* Teknezio elementu kimikoa, Tc ikurrarekin adierazia eta 43 zenbaki atomikoa duena.
* .tc, Turks eta Caicos uharteei dagokien herrialdeentzako goi mailako internet domeinua.
* TC, Tierra Comunera, Gaztelako (Espainia) alderdi politiko nazionalista edo gaztelanista.
# TDM (argipena)

TDM laburdurak adiera hauek izan ditzake :
* Le Temps des Médias, Frantziako aldizkari zientifikoa-
* TDM, frantsesez, tomodensitométrie adieraziz, Ordenagailu bidezko Tomografia Axiala adierazteko erabiltzen da.
* TDM ingelesez, Therapeutic Drug Monitoring edo Monitorizazio terapeutiko farmakologikoa.
* TDM ingelesez, Time-division multiplexing, Denbora-zatiketa bidezko multiplexazioa euskaraz.
* TDM: Yamaha markako moto modeloa.
* TDM, frantsesez trouble dépressif majeur, Depresio-nahasmendu larria.
# TECO

TECO paper Tape Editor and COrrector ([paperezko] zinta editore eta zuzentzaile)-aren akronimoa hasieran, gero Text Editor and COrrector (testu editore eta zuzentzailea) testu editore bat zen, MIT-en 1960.eko hamarkadan garatua eta 'denok aldatutakoa'. Dialekto guztiekin, TECO editorerik erabiliena izan daiteke vi eta emacs-en aurretik. Azkenengo honen aurrekoa izan zen gainera (Emacs-en jatorriko izena TECO barruan abiarazitako editing macros zelarik).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1547448
# TED

TED (Technology, Entertainment and Design) irabazi-asmorik gabeko erakundea da (euskaraz: TED Teknologia, Entretenimendua eta Diseinua) eta "hedatzea merezi duten ideiak" (ingelesez: Ideas Worth Spreading) zabaltzea du xede. Oro har, hitzaldi edo elkarrizketa labur eta erakargarrien bidez, TED Talks izenekoak, betetzen du aipatu helburua. Sapling Foundation fundazioa da TED erakundearen jabea.
TED erakundeak antolatzen dituen hitzaldi mota horien eraketa asko zabaldu da, eta azken aldian era horretako hitzaldiei maiz esaten zaie "TED motako hitzaldiak" direla
TED talks elkarrizketek gai anitzez dihardute, besteak beste, zientziak, artea eta diseinua, politika, hezkuntza, kultura, negozioak, mundu-mailako gaiak, teknologia eta garapena, eta entretenimendua. Hizlarien artean, halaber, pertsona ezezagunak zein esanguratsuak aurki daitezke: esaterako, AEBetako presidente ohi Bill Clinton, James D. Watson Nobel Sariduna, Bill Gates Microsoften sortzaileetako bat, edo Yanis Varoufakis ekonomialaria eta Greziako Finantza ministro ohia.
1.000 elkarrizketatik gora aurki daitezke TED webgunean, eta kontsulta modura erabiltzeaz gain, dohainik ere jaitsi daitezke. Bestalde, elkarrizketok 100 hizkuntza baino gehiagotan daude ikusgai eta entzungai, eta azpitituluak jarri edo kentzeko aukera dago.

## Ibilbidea

1984. urtean abiatu zuen ibilbidea TED erakundeak konferentzia baten bidez, teknologia, entretenimendua eta diseinua uztartu nahian. Konferentzia, 1990az geroztik, urtero egiten da. TED elkarrizketak, aldiz, 2006. urtean jarri zituzten Interneten eskuragarri TED webgunean, YouTuben eta iTunesen.
TED erakundearen egoitzak New Yorken eta Vancouverren kokatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ (Noiz kontsultatua: 2016-08-30).
* ↑ (Noiz kontsultatua: 2016-08-30).
* ↑ (Noiz kontsultatua: 2016-08-30).
* ↑ (Noiz kontsultatua: 2016-08-30).
* ↑ (Noiz kontsultatua: 2016-08-30).
* ↑ (Noiz kontsultatua: 2016-08-30).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) TED-Ed YouTube kanala
* (Ingelesez) Webgune ofizialal
* (Ingelesez)TED interview
* Datuak: Q189021
* Multimedia: TED (conference) / Q189021
# TEC-9

Intratec TEC-9, TEC-DC9 edo AB-10 pistola erdiautomatikoa da, 9 x 19 mm Parabellum munizioa erabiltzen duena.

## Historia

TEC-9 -a “atzerakadaz” eragindako pistola erdi-automatikoa da. Arma honek 9mm-tako kartutxoak erabiltzen ditu. Intratec AB izeneko enpresa suediarraz aparte, arma honek Amerikako Estatu Batuetan ere fabrikatu zen; “Intratec” izeneko sukurtsal batek fabrikatu zuen. Arma honek bi materialez osatuta dago; lehenengoa kalitate kaxkar eta ez prezio ez oso handiko polimeroa da eta bigarrena altzairu merkea da. Lehen aldiz, arma honen fabrikazioaren helburua helburu militarretarako zen; hala ere, diseinatzaileek ez zuten nahi oso prozesu garestia izatea.
Suedian, arma honek ez zituen erosle askorik erakarri hasieran, horregatik AEBko merkatura eramatea erabaki izan zen. Hala ere, zenbait gaizkile arma aldatzen zuen era automatikoan su egin ahal zedin. Honen ondorioz Intratec konpainiak bere arma berritu behar izan zuen. TEC-9 -a 1985. urtetik 1994. urtera arte fabrikatu izan zen eta oso famatua izan zen Miamin mafia jamaikarraren eta kubatarren artean.

## TEC-9arekin sortu ziren zenbait problema

Cleveland eskolan egon izan zen atentatuaren ondoren, Kaliforniako estatuan arma hau debekatu izan zen. Zenbait berrikuntza eta gero Intratec konpainia TEC-DC9 -a sortu zuen. Bere izen berriaren esanahia hau zen: Designed for California. Hala ere, bai TEC-9 eta bai TEC-DC9 Estatu Batuetako 19. armarik arriskutsuena bezala izendatu zen eta honen geroztik, 1994. urtean, armaren eta bere aldaera guztien debekua ezarri zen.
Intratec konpainia itxi egin eta bere produkzio guztia gelditu zuen 1994. urtean. Hala eta guztiz ere, gaur egun, bigarren eskuko arma merkatuan aurki daiteke baina zenbait estatutan debekatuta dago; hala nola, Kalifornia, New York, New Jersey eta Maryland. Baina ez bakarrik Estatu Batuetan aurki daiteke arma hau, ere bai aurki ahal da bai Europako, Asiako eta batez ere Latinoamerikako zenbait herrialdeetan. Kalifornian eta AEBko beste estatuetan bezala arma honek herrialde askotan debekatuta edota lege oso gogorrak jasaten ditu erosi ahal izateko edo beste herrialde batzuetara bidali ahal izateko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1265013
* Multimedia: Intratec TEC-DC9 / Q1265013