OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Erinome (satelitea)

Erinome (grekoa: Ερινόμη), edo Jupiter XXV, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.

## Ezaugarri fisikoak

Erinome satelite txikia da (3,2 km-ko diametroa du) eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.
Karmeren taldeko satelitea da: 22.900.000 km eta 24.100.000 km arteko erradioarekin, 164,5° eta 158,3° bitarteko inklinazioarekin eta 0,23-0,27ko eszentrizitatearekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira talde horretako guztiak.

## Aurkikuntza

Scott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2000ko azaroaren 23an. Aurkikuntzaren berri 2001eko urtarrilaren 5ean eman zen, Jupiterren beste 10 sateliteren aurkikuntzaren berriarekin batera.

## Izendapena

Erinome satelite-izena mitologia grekoko Erinome pertsonaian du jatorria; Erinome Zelesen alaba zen, eta Zeusen maitaleetako bat.
Hasieran, S/2000 J 4 izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2000an lehen aldiz ikusitako Jupiterren laugarren satelitea zela. Erinome behin betiko izena 2002ko urriaren 22an eman zitzaion, Jupiterren beste 10 sateliterekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17068
* Multimedia: Erinome (moon) / Q17068
# Erinna

Erinna (antzinako grezieraz: Ἤριννα) Antzinako Greziako poeta izan zen. Bere bizitzari buruzko xehetasunak ezezagunak dira. Uste denez K.a. IV. mendeko lehen erdian bizi izan zen, baina baliteke ere Saforen garai berean bizi izana. Uste da Telosen jaio zela, baina antzinako iturrietan Tenos, Teos, Rodas eta Lesbos ere aipatzen dira. Erinnaren poemarik ezagunena Gorua da, hirurehun lerroko hexametro bat, bere haurtzaroko lagun Bauzioren heriotzean eginda. 1928an poema honen zati luze bat aurkitu zen Egipton. Erinnaren beste hiru epigrafe ere ezagutzen dira.
* Datuak: Q256241
* Multimedia: Erinna / Q256241
# Eriochalcita

Eriochalcita haluro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Eriochalcita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CuCl2 * 2H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Eriochalcite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Erreostato

Erreostatoa erresistentzia aldakor gisa erabiltzen den aparatua da, zirkuitua ireki eta erresistentziaren balioa aldatzeko aukera ematen duena.

## Erreferentziak

* ↑ Erreostato zthiztegia.elhuyar.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1544620
# Errepelega

Errepelega Portugaleteko goiko aldean dagoen auzoa da. Izan ere, Sestaoren ondoan dagoen auzo hau Portugaleteko lau muinoen batean dago (Roke Deuna, Kanpanzar, Los Hoyos eta Errepelega).

## Mugakideak

Iparraldean eta ekialdean Portugaleteko herrigunea, hegoaldean Sestao eta mendebaldean Ortuella mugakide ditu.

## Historia

Errepelega Portugaleteko auzo "berria" da, 1931 arte Santurtziko zatia baitzen. Beti izan da nortasun handiko herria, eta bertan bizi diren askok "Errepelegako Errepublika Independiente" deitzen diote euren auzoari.
Bertako antzinako leku-izenen artean Iturburu (eliza zaharraren ondoan), Ganeza edo Ganeta (Rivas eta La Sierraren artean), Arana (Rivasera zihoan bidea), Biternari eta Bizio (La Sierran) ditugu.

## Zerbitzuak

* Osakidetzako anbulatorio bat auzo honetan kokatzen da.
* Errepelegako merkatua: oso postu gutxi jarraitzen duten zabalik.
* "Rivas" futbol zelaia kokatzen dira Errepelegan ere.

## Jaiak eta ospakizunak

Auzoaren patroia Kristobal Deuna da eta haren omenezko jaiak uztailaren 10en egiten dira.

## Ikus, gainera

* Ezkerraldea

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Portugaleteko udal webgunea
* Datuak: Q9068152
# Erreparatzea

Erreparatzea Oieregiko auzo bat da, Bertizaranako udalerrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257126
# Errenteriako geltokia

Errenteria Euskotren Trena eragilearen E2 lineari dagokion lurgaineko geltokia da, izen bereko udalerrian dagoena, Pablo Iglesias etorbidean hain zuzen ere. Topo linearen irekierarekin batera jarri zen martxan, 1912an, garaian udalerrian zegoen geltoki bakarra izanik, eta Mugi sistemaren 7. tarifa-gunearen parte da.
Geltokia bestibuluz hornituta dago, sarbidea kaleko kotara egiten dela, eta pasonibela gurutzatuz nasa aldaketa egiten da. Kanpoaldean bizikleta aparkalekua dago.
Geltoki ondoan kotxetegiak kokatzen ziren, Arasoko kotxetegi eta tailerrak ireki ziren arte.

## Sarbideak

* Pablo Iglesias etorbidea, 16

## Ikus, gainera

* Errenteria
* Donostialdeko metroa
* Euskotren Trena

## Kanpo estekak

* Euskotrenen webgunea
* Datuak: Q12257124
* Multimedia: Errenteria station / Q12257124
# Erreologia

Erreologia materiaren deformazio eta jarioa aztertzen duen zientziaren adarra da. Eugene Binghamek 1929an sorturiko hitza da grekerazko rheō (isuri) eta logos (jakintza) hitzetatik.
Definizio modernoago baten arabera, jariakortasuna duten materialetan tentsio eta deformazioaren arteko erlazioa aztertzen duen fisikaren adarra litzateke. Ingurune Jarraien Mekanikaren barne hartzen da. Erreologiaren helburu garrantzitsuenetako bat materialen portaera modelizatuko duten ekuazioak topatzea da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Burghelea, Teodor; Bertola, Bertola. (2019). Transport Phenomena in Complex Fluids. Springer International Publishing, 49 or. ISBN 9783030355586..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q271707
* Multimedia: Rheology / Q271707
# Errenteriako Zaintza Sare Publiko-Komunitarioa

Errenteriako Zaintza Sare Publiko-Komunitarioa, Errenteriako Udalak eta herriko eragile sozialek Errenterian COVID-19 pandemiari aurre egiteko sortutako zaintza eta babes sarea da.
Pandemiari aurre egiteko Espainiako Gobernuak ezarritako itxialdiaren lehen egunetan sortu zen, 2020ko martxoaren 16an zehazki.
2020ko azaroaren 11an berriro aktibatu zen babes sarea, COVID-19 pandemiaren 2. olatuaren ondorioei aurre egiteko.

## Erreferentziak

* 1 2 «Zaurgarrienak babesteko sarea martxan Errenterian ere» Oarsoaldeko Hitza 2020-03-16 (Noiz kontsultatua: 2020-11-15).
* ↑ «Zaintza sare komunitarioa berraktibatuko du udalak» Oarsoaldeko Hitza 2020-11-11 (Noiz kontsultatua: 2020-11-15).

## Kanpo estekak

* Zaintza sarearen orrialdea Errenteriako Udalaren webgunean
* Datuak: Q109331173
# Errepasatze

Errepasatzea edo saretzea galtzetin, galtzerdi, panti edota leotardo urratuak eskuz konpontzean datzan jarduera da. Horretarako orratzaren puntan kako eta kisketa bana dauzkan jostorratz berezia erabiltzen da. Jostorratza eskuzkoa zein elektrikoa izan daiteke.
Errepasatzailearen lanbidea oso hedatua zegoen Poloniako Herri Errepublikan, batez ere 1960ko, 1970eko eta 1980ko hamarkadetan. Nylonezko jantziak Polonian garestiak zirenez, hango emakumeek galtzerdi eta panti urratuak konpontzera eramaten zituzten. Galtzetinak etxean saretu ohi ziren; ez, ordea, galtzerdiak eta pantiak. Nylonezko jantzien fintasunak errepasatzea lan nekeza bihurtzen du jostorratz bereziak behar izateagatik, baita tresna hauek erabiltzeko teknikaren ezagutzaren aldetik ere.
1990eko hamarkadatik aurrera errepasatzea errentagarria izateari utzi ahala, errapasatzailearen lanbidea galduz joan da.

## Erreferentziak

* ↑ (Polonieraz) Adamczyk, Piotr. (2017-07-15). «Złap oczko! (Historia jednego przedmiotu cz. 82)» Elbląska Gazeta Internetowa (Noiz kontsultatua: 2021-04-29).

## Ikus, gainera

* Urratu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11834226
# Farmakoalumita

Farmakoalumita fosfato motako minerala da eta farmacoalumita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Farmakoalumita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {KAl4(AsO4)3(OH)4 * 6.5H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «farmacoalumite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Farmakozinetika

Farmakozinetika farmakologiaren adarra da, botika batek, edozein administrazio-bide erabiliz pazienteari eman ondoren, gorputzean jasaten dituen xurgapena, banaketa, transformazioa eta eliminazioa aztertzen dituena. Botika edo sendagai berriak garatzeaz eta tratamendu farmakologikoen dosifikazio-araubideak optimizatzeaz ere arduratzen da.
Horretarako, organismoaren eta farmakoaren artean gertatzen diren prozesu ugariak sinplifikatzen dituzten hainbat eredu garatu dira. Horien barruan eredu multi- edo polikonpartimentalak askotan errealitatea egokiago deskriba badezake ere, deskribapen horrek dakarren konplikazio matematikoak eredu mono- eta bipartimentalak dira erabilienak. Kontzeptu horren oinarria da, askotan, jatorriz multipartimental gisa hobeto deskribatzen den eredu batek ez duela desberdintasun kliniko esanguratsurik izaten, baldin eta bikoitz monokorpatimental batera sinplifikatzen bada. Ikuspegi horretatik, farmakoak organismoan egiten dituen urratsei buruzko azterketa xehatua LADME akronimoarekin taldekatzen dira. Ingelesetik dator eta hau da bere esanahia:
* Liberation (askapena)
* Absortion (xurgapena)
* Distribution (banaketa)
* Metabolism (metabolismoa)
* Excretion (iraizketa)

## Erreferentziak

* ↑ Farmakozinetika. Euskalterm: Saiakuntza Klinikoak Hiztegia, ivap.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2024-7-31).
* ↑ Farmakozinetika. Euskalterm: Onkologia Hiztegia, ivap.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2024-7-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q323936
* Multimedia: Pharmacokinetics / Q323936
# Farmazia (argipena)

Farmazia hitzak adiera zenbait ditu:
* farmazia, sendagaiak aztertzen dituen zientzia;
* farmazia, sendagaiak gorde, eskuratu eta banatzeko instalakuntza.
# Farmazia Fakultatea (Gasteiz)

Farmazia Fakultatea Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen Euskal Herriko Unibertsitateko Farmazia fakultate bat da.

## Kokalekua

Mendizorrotza auzoaren ipar-ekialdean dago, Unibertsitatearen pasealekuaren 7. zenbakian, Letren Fakultatea, Hezkuntza eta Kirol Fakultatea, Ingeniaritzako Unibertsitate Eskola eta Lascaray Ikergunea artean, bai eta trenbidearen alboan eta Gasteizko geltokiarekin parez-pare ere.

## Fakultatea

1988an sortu zen. Bertan, Osasun Zientzietako nahiz Zientzietako titulazioak ikas daitezke; lehenengo arlokoak ditugu Farmaziako eta Giza Nutrizioko eta Dietetikako Graduak, eta Zientzietakoei dagokienez, Elikagaien Zientzia eta Teknologiako eta Ingurumen Zientzietako Graduak eskaintzen dira. Horietaz gain, Master Ofizialak ere irakasten dira, bereziki Zientzietako eta Osasun Zientzietako titulatuentzat interes handikoak direnak.

## Erreferentziak

* ↑ Farmazia Fakultatea. Arabako campusa. Euskal Herriko Unibertsitatearen webgunea

## Kanpo estekak

* Gasteizko Farmazia Fakultatearen webgunea (Gaztelaniaz) (Ingelesez)
* Datuak: Q5854889
* Multimedia: Facultad de Farmacia (Universidad del País Vasco) / Q5854889
# Farmakosiderita

farmacosiderita fosfato motako minerala da eta farmacosiderita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

farmacosiderita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {KFe^{3+}4(AsO4)3(OH)4 * 6-7H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «farmacosiderite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Farmakolita

Farmakolita fosfato motako minerala, igeltsoen supertaldearen kidea.

## Ezaugarriak

Farmakolita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca(HAsO4) * 2H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «farmacolite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Euhyponomeutoides

Euhyponomeutoides Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Euhyponomeutoides albithoracellus da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Euhyponomeutoides albithoracellus | daturik gabe |
| Euhyponomeutoides gracilariella | daturik gabe |
| Euhyponomeutoides lushanensis | daturik gabe |
| Euhyponomeutoides namikoae | daturik gabe |
| Euhyponomeutoides petrias | daturik gabe |
| Euhyponomeutoides ribesiella | daturik gabe |
| Euhyponomeutoides rufella | daturik gabe |
| Euhyponomeutoides spadix | daturik gabe |
| Euhyponomeutoides trachydelta | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5408673
* Espezieak: Euhyponomeutoides
# Euilly-et-Lombut

Euilly-et-Lombut Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 112 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Euilly-et-Lombut udalerrian erroldatutako biztanleak 109 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 55 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 53 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 39 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek hitu gela zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Euilly-et-Lombut udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 8 |
| 4 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 8 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 8 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 4 |
| 4 | 35-39 | 8 |
| 4 | 30-34 | 4 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 16 | 20-24 | 4 |
| 8 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 4 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 4 | 0tik 4ra | 8 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 70 ziren, horien artean 52 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 52 pertsona aktiboetatik 45 lanean zeuden (31 gizon eta 14 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Euilly-et-Lombut udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1020413
* Multimedia: Euilly-et-Lombut / Q1020413
# Eukaristia

Eukaristia (grezierazko εὐχαριστία, eukaristia hitzetik) edo aldareko sakramentua kristau-erlijioan, ogia eta ardoa Jesukristoren gorputz eta odol bihurtzen diren sakramentu nagusia da.
Kristau liturgian ospatzen den sakramentu hau Azken Afariaren berregitetzat hartu ohi dute kristauek. Orduko hartan, atxilotua eta gurutziltzatua izan baino lehen, Jesukristok bere dizipuluei ogia eta ardoa eman omen zizkien, "Hau nire Gorputza da" eta "Hau nire Odola da" esaten ziela.
Eliza Katolikoan eta Eliza Ortodoxoan, eukaristia bizitza kristauaren iturri eta gailurra da, batasunaren ikurra eta karitatearen lokarria.

## Ikus, gainera

* Lehenengo jaunartzea

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Eukaristia. .
* ↑ Ignazio Silone, Bread and Wine (1937)
* ↑ Eliza Katolikoaren kristau-jakinbidea, 271. zenbakia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66086
* Multimedia: Communion / Q66086
# Euhoploceras

Euhoploceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren., hau da, orain dela 174,1 milioi urtetik 168,3 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).
* Datuak: Q12257400
# Eritropoietina

Eritropoietina edo EPOa globulu gorrien ekoizpena (eritropoiesia) eragiten duen hormona glikoproteikoa da. Gizakiengan giltzurrunetan (%85-90) eta gibelean sortzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Jon BENITO: «Baina zer demontre da EPOa?» Zuzeu.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q218706
* Multimedia: Erythropoietin / Q218706
# Eritzeko geralekua

Eritze (lehen: Erice de Isa) Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geraleku zahar bat da, Itza Zendeako Eritze herrian kokatuta dagoena.
Gaur egun, Plazaolako bide berdearen barruan dago.

## Historia

Iruña-Donostia burdinbideko Plazaola eta Iruña–Hiria geltokien arteko zatia 1914ko urtarrilaren 19an inauguratu zen.
1953ko urriaren 13 eta 14 artean eginiko euriteen ondorioz burdinbidearen azpiegitura oso kaltetuta geratu zen (euste-hormak, lubetak, zubiak...). Jabea zen enpresak hainbat saiakera egin zituen tokiko erakundeekin, azpiegitura konpontzeko asmoarekin. Baina, negoziazio hauek ez zuten emaitzarik eman eta zerbitzua geldi geratu zen, uholdeek eragindako kalteak ez zirelako konpondu.
Dena den, trenak jarraitu zuen zenbait zerbitzu lokal egiten zazpi urtez, esate baterako Elduain eta Andoain artean egurra garraiatzeko. Honetako bidaia batean, trenak Andoaingo parrokoa zen Rosendo Rekondo harrapatu zuen, 1957ko uztailean. Azkenean, konpainiak burdinbidea kentzeko eta burdinbidea behin betiko ixteko baimena jaso zuen 1958ko irailaren 5ean. Ondorioz, geraleku hori behin betiko itxi zen.

## Egoera

Geralekua Iruña—Donostia burdinbidearen 16,6 kilometro-puntuan zegoen, 499 metroko altueran, Saratsa eta Saratsate geltokien artean. Tartea bide bakarra da eta ez zegoen elektrifikatuta.

## Erreferentziak

* ↑ «Iruñetik Plazaolara, Andoainera eta Lasarterako burdinbidea» web.archive.org 2017-01-09 (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
* ↑ Kabexoi, Xabier. «Plazaolako trenako historia» www.plazaola.net (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
* ↑ «Geralekuko fitxa Euroferroviarios webgunean» euroferroviarios.net (Noiz kontsultatua: 2020-12-01).

## Ikus, gainera

* Eritze
* Iruña-Donostia burdinbidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103485206
| | Saratsa | Eritze | Saratsate | |
| Iruña–Hiria | | | | Amara–Donostia |
# Eritrulosa

Eritrulosa ${\ce {C4H8O4}}$ formula duen monosakaridoa da, zetosa bat dena. Lau karbono dituenez tetrosa bat da.

## Ezaugarriak

Zetosa izanik karbono asimetriko bakarra du eta teorikoki L eta D enantiomeroak dituen arren naturan D-Eritrulosa baino ez da agertzen.

## Erabilerak

Larruazaleko keratinaren aminoazidoekin erreakzionatzen du eta kolore marroia hartzen du. Ezaugarri honi esker azala belzteko erabiltzen da.
Epidermiseko zelula hiletan gertatzen den erreakzioa izanik iraupen gutxiko eragina du hala ere eta funtzio bera betetzen duen dihidroxiazetonaren erabilera ohikoagoa da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Faurschou, A.; Wulf, H.C.. (2004-10). «Durability of the sun protection factor provided by dihydroxyacetone» Photodermatology, Photoimmunology and Photomedicine 20 (5): 239–242. doi:10.1111/j.1600-0781.2004.00118.x. ISSN 0905-4383. (Noiz kontsultatua: 2018-11-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27109825
* Multimedia: Erythrulose / Q27109825
Karbono hidratoak :
MonosakaridoakDiosakAldosak: GlikolaldehidoaTriosakAldosak: Glizeraldehidoa Zetosak: DihidroxiazetonaTetrosakAldosak: Eritrosa • Treosa Zetosak: EritrulosaPentosakAldosak: Arabinosa • Erribosa • Lixosa • Xilosa Zetosak: Erribulosa • XilulosaHexosakAldosak: Alosa • Altrosa • Galaktosa • Glukosa • Gulosa • Idosa • Manosa • Talosa Zetosak: Fruktosa • Psikosa • Sorbosa • TagatosaHeptosakZetosak: Manoheptulosa • SedoheptulosaDeribatuakDesoxiazukreakDesoxirribosa • RamnosaAminoazukreakGalaktosamina • Glukosamina • N-Azetilgalaktosamina • N-AzetilglukosaminaAzukre azidoakAzido galakturonikoa • Azido glukonikoa • Azido glukuronikoaAzukre alkoholikoakArabitola • Glizerola • Inositola • Manitola • SorbitolaOligosakaridoakDisakaridoakIsomaltosa • Kitobiosa • Laktosa • Laktulosa • Maltosa • Sakarosa • Trehalosa • Turanosa • ZelobiosaTrisakaridoakErrafinosa • Maltotriosa • MelezitosaGainerakoakDestrina (+ Maltodestrina+ Ziklodestrina) • Estakiosa • FruktooligosakaridoakPolisakaridoakHomopolisakaridoakAlmidoia (Amilosa + Amilopektina) • Glukogenoa • Kitina • Kitosanoa • Zelulosa • InulinaHeteropolisakaridoakAgar-agarra • Azido hialuronikoa • Glikosaminglukanoa • Hemizelulosa • Heparina • Kondroitina • Pektina Glukolipidoak • Lipopolisakaridoak • Glikoproteinak • Peptidoglikanoak :
# Eritrosa

Eritrosa ${\ce {C4H8O4}}$ formula duen monosakaridoa da, aldosa bat dena. Lau karbono dituenez tetrosa bat da.

## Ezaugarriak

Bi karbono asimetriko ditu eta teorikoki L eta D enantiomeroak dituen arren naturan D-Eritrosa baino ez da agertzen.

## Garrantzia biologikoa

Calvin zikloan bitartekari bat da.

## Deribatuak

Eritrosaren deribatu bat Eritritola da. Karbonilo taldearen ordez hidroxiloa du eta beraz polialkohol bat da. Moniliella pollinis legamiak sortzen du (Griner, 1893). Estatu Batuetan edulkoratzaile gisa erabiltzen da elikagaietan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q423225
* Multimedia: Erythrose / Q423225
Karbono hidratoak :
MonosakaridoakDiosakAldosak: GlikolaldehidoaTriosakAldosak: Glizeraldehidoa Zetosak: DihidroxiazetonaTetrosakAldosak: Eritrosa • Treosa Zetosak: EritrulosaPentosakAldosak: Arabinosa • Erribosa • Lixosa • Xilosa Zetosak: Erribulosa • XilulosaHexosakAldosak: Alosa • Altrosa • Galaktosa • Glukosa • Gulosa • Idosa • Manosa • Talosa Zetosak: Fruktosa • Psikosa • Sorbosa • TagatosaHeptosakZetosak: Manoheptulosa • SedoheptulosaDeribatuakDesoxiazukreakDesoxirribosa • RamnosaAminoazukreakGalaktosamina • Glukosamina • N-Azetilgalaktosamina • N-AzetilglukosaminaAzukre azidoakAzido galakturonikoa • Azido glukonikoa • Azido glukuronikoaAzukre alkoholikoakArabitola • Glizerola • Inositola • Manitola • SorbitolaOligosakaridoakDisakaridoakIsomaltosa • Kitobiosa • Laktosa • Laktulosa • Maltosa • Sakarosa • Trehalosa • Turanosa • ZelobiosaTrisakaridoakErrafinosa • Maltotriosa • MelezitosaGainerakoakDestrina (+ Maltodestrina+ Ziklodestrina) • Estakiosa • FruktooligosakaridoakPolisakaridoakHomopolisakaridoakAlmidoia (Amilosa + Amilopektina) • Glukogenoa • Kitina • Kitosanoa • Zelulosa • InulinaHeteropolisakaridoakAgar-agarra • Azido hialuronikoa • Glikosaminglukanoa • Hemizelulosa • Heparina • Kondroitina • Pektina Glukolipidoak • Lipopolisakaridoak • Glikoproteinak • Peptidoglikanoak :
# Eritze

Eritze honakoa izan daiteke:
* Eritze Atetz, Atetz udalerriko herria.
* Eritze Itza, Itza udalerriko herria.
# Erix

Greziar mitologian, Erix edo Erize (antzinako grezieraz Ἔρυξ Eryx), Butesen (edo Poseidon jainkoarena egilearen arabera) eta Afrodita jainkosaren semea, Siziliako elimoen erregea izan zen. Bere berebiziko indarraz eta boxealari bezala zuen ospeaz ziur, bere aurrean aurkezten zirenak desafiatzen zituen eta garaitutakoak hiltzen zituen. Heraklesen aurka indarrak neurtzen ere ausartu zen, une horretan Siziliatik zebilena Gerionen behiak eramaten, bere hamabi lanetako batean. Alde batetik, Zeusen semearen aldra, eta, bestetik, Erixen erresuma apustu egin zuten, nork hain ez pareko eskaintza onartu zuen, Heraklesek, behi eta idiekin batera, hilezkortasunaren itxaropena galduko zuela jakin zuenean, baina Erixek galdu egin zuen, eta bere ama Afroditari eskainitako tenpluan lurperatua izan zen, izena eman zion mendian (Erice herrian, Sizilian). Heraklesek, erresuma, bertako biztanleei utzi zien, bere ondorengoetako bat (heraklidak) berataz jabetzeko etorriko zela esanez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q430157
* Multimedia: Eryx / Q430157