OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Emmy Murphy

Emmy Murphy (1986ko irailaren 4a) estatubatuar matematikaria da, topologia sinplektikoan eta ukipen-geometrian aditua.

## Bizitza

Murphy matematikan graduatu zen 2007an Nevadako Unibertsitatean, Renon. Ondoren, matematikako doktoretza egiteari ekin zion Stanford Unibertsitatean. 2012an doktoratu zen Loose Legendrian Embeddings in High Dimensional Contact Manifolds (itzulpena: Lotu gabeko legendrear inkrustrazioak dimentsio altuko ukipen barietatetan) izenburuko doktore-tesia aurkeztuta, Yakov Eliashbergen zuzendaritzapean.
2014 eta 2017 bitartean Massachusetts Institute of Technologyko irakasle laguntzailea izan zen. 2016tik Northwestern Unibertsitatean egiten du lan irakasle laguntzaile.
2019an New Horizons in Mathematics Prize 2020 saria eman zioten geometria sinplektiko eta ukipen-geometria arloei egindako ekarpenengatik.

## Sariak

* Matematiketako Emakumeen Aldeko Elkartearen Birman ikerketa saria topologian eta geometrian (2017)
* New Horizons in Mathematics Prize 2020 (2019)

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) (pdf) Emmy Murphyren Curriculum Vitaea. 2016ko urriaren 3a (Noiz kontsultatua: 2020ko otsailaren 17a).
* ↑ (Ingelesez) The Mathematics Genealogy Project. Emmy Murphy. (Noiz kontsultatua: 2020ko otsailaren 17a).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Anuncio de los ganadores del premio Breakthrough Prize 2020 en Ciencias Biosanitarias, Física Fundamental y Matemáticas» Europa Press 2019ko irailaren 6a (Noiz kontsultatua: 2020ko otsailaren 17a).
* ↑ (Ingelesez) Breakthrough Prize. Laureates: Emmy Murphy. (Noiz kontsultatua: 2020ko otsailaren 20a).
* Datuak: Q50110414
* Multimedia: Emmy Murphy / Q50110414
# Emmy Rossum

Emmanuelle Grey Rossum (New York City, New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1986ko irailaren 12 - ) aktore estatubatuarra da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Bere webgunea emmyrossum.com
* (Ingelesez) IMDB
* Datuak: Q35912
* Multimedia: Emmy Rossum / Q35912
# Emo (Laois konderria)

Emo (irlanderaz: Ioma) Irlandako udalerri bat da, Laois konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 1.278 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2670270
* Multimedia: Emo, County Laois / Q2670270
# Emoia

Emoia Scincidae familiako narrasti genero bat da. Asiako hegoekialdean aurki daitezke.

## Espezieak

* Emoia adspersa (Steindachner, 1870)
* Emoia aenea Brown & Parker, 1985
* Emoia ahli (Vogt, 1932)
* Emoia aneityumensis Medway, 1974
* Emoia arnoensis Brown & Marshall, 1953
* Emoia atrocostata (Lesson, 1830)
* Emoia aurulenta Brown & Parker, 1985
* Emoia battersbyi (Procter, 1923)
* Emoia baudini (Duméril & Bibron, 1839)
* Emoia bismarckensis Brown, 1983
* Emoia boettgeri (Sternfeld, 1918)
* Emoia bogerti Brown, 1953
* Emoia brongersmai Brown, 1991
* Emoia caeruleocauda (De Vis, 1892)
* Emoia callisticta (Peters & Doria, 1878)
* Emoia campbelli Brown & Gibbons, 1986
* Emoia coggeri Brown, 1991
* Emoia concolor (Duméril, 1851)
* Emoia cyanogaster (Lesson, 1830)
* Emoia cyanura (Lesson, 1826)
* Emoia cyclops Brown, 1991
* Emoia digul Brown, 1991
* Emoia erronan Brown, 1991
* Emoia flavigularis Schmidt, 1932
* Emoia guttata Brown & Allison, 1986
* Emoia impar (Werner, 1898)
* Emoia irianensis Brown, 1991
* Emoia isolata Brown, 1991
* Emoia jakati (Kopstein, 1926)
* Emoia jamur Brown, 1991
* Emoia kitcheneri How, Durrant, Smith & Saleh, 1998
* Emoia klossi (Boulenger, 1914)
* Emoia kordoana (Meyer, 1874)
* Emoia kuekenthali (Boettger, 1895)
* Emoia laobaoense Bourret, 1937
* Emoia lawesi (Günther, 1874)
* Emoia longicauda (Macleay, 1877)
* Emoia loveridgei Brown, 1953
* Emoia loyaltiensis (Roux, 1913)
* Emoia maculata Brown, 1954
* Emoia maxima Brown, 1953
* Emoia mivarti (Boulenger, 1887)
* Emoia mokolahi Zug, Ineich, Pregill & Hamilton, 2012
* Emoia mokosariniveikau Zug & Ineich, 1995
* Emoia montana Brown, 1991
* Emoia nativittatis (Boulenger, 1887)
* Emoia nigra (Jacquinot & Guichenot, 1853)
* Emoia nigromarginata (Roux, 1913)
* Emoia obscura (De Jong, 1927)
* Emoia oribata Brown, 1953
* Emoia oriva Zug, 2012
* Emoia pallidiceps (De Vis, 1890)
* Emoia paniai Brown, 1991
* Emoia parkeri Brown, Pernetta & Watling, 1980
* Emoia physicae (Duméril & Bibron, 1839)
* Emoia physicina Brown & Parker, 1985
* Emoia ponapea Kiester, 1982
* Emoia popei Brown, 1953
* Emoia pseudocyanura Brown, 1991
* Emoia pseudopallidiceps Brown, 1991
* Emoia reimschiisseli Tanner, 1950
* Emoia rennellensis Brown, 1991
* Emoia ruficauda Taylor, 1915
* Emoia rufilabialis Mccoy & Webber, 1984
* Emoia samoensis (Duméril, 1851)
* Emoia sanfordi Schmidt & Burt, 1930
* Emoia schmidti Brown, 1954
* Emoia similis Dunn, 1927
* Emoia slevini Brown & Falanruw, 1972
* Emoia sorex (Boettger, 1895)
* Emoia submetallica (Macleay, 1877)
* Emoia taumakoensis Mccoy & Webber, 1984
* Emoia tetrataenia (Boulenger, 1895)
* Emoia tongana (Werner, 1899)
* Emoia tropidolepis (Boulenger, 1914)
* Emoia trossula Brown & Gibbons, 1986
* Emoia tuitarere Zug, Hamilton & Austin, 2011
* Emoia veracunda Brown, 1953

## Ikus, gainera

* Scincidae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q898029
* Multimedia: Emoia / Q898029
* Espezieak: Emoia
# Emmy Sariak

Emmy Sariak (ingelesez: Emmy Award), urtero, estatubatuar telebista arloan bikaintasunari ematen zaizkion sariak dira.
Banandutako baina elkarren artean lotutako hiru erakundek aurkezten dituzte Emmy Sariak:
* Telebistaren Arte eta Zientzien Akademiak (Academy of Television Arts & Sciences) ordutegi zentral edo primetimeko (arratsaldeko 6etatik gaueko ordu 2ak arte)ko telebista ohoratzen du. Kirolak ez ditu hartzen.
* Telebistaren Arte eta Zientzien Akademia Nazionalak (National Academy of Television Arts and Sciences), goiz eta arratsaldeko ordutegietan emandako kirol, dokumental eta berri saioak saritzen ditu.
* Telebistaren Arte eta Zientzien Nazioarteko Akademiak, AEBetatik kanpoko programazioa saritzen du.
Hiruretatik ezagunenak, Primetime Emmy sariak dira, Daytime Emmy sariak atzetik dituelarik, biek, Sormen Arteen Emmy kategoria propioak dituztelarik.

## Historia

Emmy sariak, lehen aldiz, 1949an eman ziren, Hollywood Athletic Cluben. Emmy Sarien garaikurrak, konpainia pribatu batek egiten ditu El Dorado Correctional Facility segurtasun nagusiko espetxean, Kansas estatuko El Dorado herrian.
Emmy izenak, bere jatorria, Immy hitzean izan zuen, telebistaren lehen garaietan, kameren irudi erregistroko hodia identifikatzeko erabili zena. Imagin hitzaren txikigarrezko hasierako hizkiak, Immy, Emmy izenean bihurtu ziren, izaera femeninoagoa zuena. Estatuatxoa, emakume bat irudikatzen duena, Louis McManus ingenieriak diseinatu zuen, bere eredua, bere emaztea bera izan zelarik. Bere estatua, deitutako leihaketar iritsi ziren 48etatik, iristen azkena izan zen, eta lehiaketa irabazi zuena izan zen.
Hegoek, artearen musa zen Melpomene irudikatzen dute, eta, atomoak, "zientziaren elektroia"

## Primetime Emmy Sariak

Primetime Emmy Sariak, prime time ordutegiko estatubatuar telebista programazioaren bikaintasunaren saritze bezala aurkezten dira. Orohar, zeremonia, iraila erdialde inguruan ospatzen da, telebistako udazkeneko denboraldia hasi aurreko igandean.
ABC, CBS, NBC eta Fox kateak, txandakatu egiten dira, urtero sari hauen zeremonia emateko.

## Daytime Emmy sariak

Daytime Emmy sariak, goiz eta arratsaldeko estatubatuar telebista programazioaren bikaintasuna saritzeko aurkezten dira. Lehen aldiz, 1972ko Primetime Emmy Sarien ospakizunean ospatu ziren, bi urte beranduago, zeremonia propio bat lortu zutelarik

## Sports Emmy Sariak

Sports Emmy sariak, kirol programazioaren bikaintasunarentzako sariak dira. Zeremonia, astelehen gau batean ospatzen da, udaberrian, ohi, apirileko azken asteetan edo maiatzeko lehen astean. New York Hirian ematen dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123737
* Multimedia: Emmy Awards / Q123737
# Emo Court

Emo Court (ingelesez Emo Court) Laoiseko konderriko Emo herrian kokaturik dagoen jauregi neoklasikoa da.

## Historia

Portarlingtongo lehenengo kondea izan zen John Dawsonentzat diseinatu zuen James Gandon arkitektuak 1790an. gandon Dublinen oso lanpeturik zebilen eta gutxi egoten zen Emon. 1798ko Irlandako matxinadan hil zutenean etxea oraindik hasi berri zegoen. Bigarren kondeak lanekin jarraitu zuen eta bertan bizi izan zen, baina hala ere 47 urte beranduago hil zenean etxea oraindik bukatu gabe zegoen eta Gosete Handiaren eraginez ia saltzear ere egon zen. Hirugarren kondeak etxea bukatzea lortu zuen 1860 inguruan.
XIX mendearen bukaera aldera bizitza handia izan bazuen ere Lehen Mundu Gerraren ondoren familiak Ingalaterrara egin zuen alde eta jauregia itxita gelditu zen. 1920an Gobernuak erosi zuen eta etxeak hutsik jarraitu bazuen ere, lurrak bertako nekazarien artean banatu zituzten. 1930an jesuitak iritsi ziren eta granja bat abiarazi zuten. Etxean aldaketa batzuk egin zituzten, besteak beste kapera eta elkartzeko gela. Azkenik hauek ere Cholmeley Harrisoni saldu zioten eta honek etxea berriztu zuen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Gaeleraz)(Gaztelaniaz) Heritage Ireland
* Datuak: Q36712
* Multimedia: Emo Court / Q36712
# Entre Folhas

Entre Folhas Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 5.179 biztanle ditu 85,209 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1791121
* Multimedia: Entre Folhas / Q1791121
# Entre Rios de Minas

Entre Rios de Minas Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 14.746 biztanle ditu 456,796 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1790677
* Multimedia: Entre Rios de Minas / Q1790677
# Entre Rios do Sul

Entre Rios do Sul Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 2.685 biztanle ditu 120,068 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q749754
* Multimedia: Entre Rios do Sul / Q749754
# Entre Ríos probintzia

Entre Ríos Argentinako 23 probintzietako bat da. Herrialdearen ipar-ekialdean dago. 78.781 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2022an 1.426.426 biztanle zituen. Hiriburua Paraná da.

## Geografia

Mugakideak hauek ditu: iparraldean Corrientes probintzia, ekialdean Uruguai, hegoaldean Buenos Aires probintzia eta mendebaldean Santa Fe probintzia.

## Erreferentziak

* ↑ Argentina: Provinces. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2022-6-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44762
* Multimedia: Entre Ríos Province / Q44762
# Entre Rios (Santa Catarina)

Entre Rios Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 3.402 biztanle ditu 104,549 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1815627
* Multimedia: Entre Rios (Santa Catarina) / Q1815627
# Entre Rios do Oeste

Entre Rios do Oeste Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 4.575 biztanle ditu 122,071 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1803939
* Multimedia: Entre Rios do Oeste / Q1803939
# Entre Rios (Bahia)

Entre Rios Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 38.098 biztanle ditu 1.215,296 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1806968
* Multimedia: Entre Rios (Bahia) / Q1806968
# Entre Douro e Vouga

Entre Douro e Vouga Portugalgo azpieskualdea da, Iparraldeko eskualdean kokatuta dagoena.

## Kontzejuak

* Arouca
* Oliveira de Azeméis
* Santa Maria da Feira
* São João da Madeira
* Vale de Cambra

## Ikus, gainera

* Ardo berde

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1345149
# Filipe II.a Orleanskoa

Filipe Karlos Orleanskoa (Saint-Cloud, 1674ko abuztuaren 2a - Versaillesko jauregia, 1723ko abenduaren 2a) Frantziako printzea izan zen. Filipe I.a Orleanskoaren semea eta Luis XIV.aren iloba. Frantziako erregeorde izan zen Luis XV.a adin txikiko zela, 1715-1723 urteetan. Parte hartze zuzena izan zuen Espainiako erregetzarako gerran, eta Flandesen, Italian eta Espainian borrokatu zen. Parlamentuaren ahalmenak gehitzea, nobleziak aginpidean leku gehiago betetzea eta jansenismoa bultzatzea izan zuen helburu. Luis XV.ak adin-nagusitasuna lortu zuenean Lehen Ministro izendatu zuten, eta kargu horretan iraun zuen hil arte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q155596
* Multimedia: Philippe, Duke of Orléans, Regent of France / Q155596
# Filipe III.a Espainiakoa

Filipe III.a Espainiakoa Debotoa edo Filipe II.a Portugalgoa (Madril, 1578ko apirilaren 14a — Madril, 1621eko martxoaren 31), ezizenez Elizkoia deitua, 1598-1621 bitartean Espainia eta Portugalgo erregea izan zen.

## Bizitza

Aita Filipe II.a eta ama Ana Austriakoa (1549-1580) izan zituen 1598ko irailean, aita hil ondoren, Espainia eta Portugalgo errege bilakatu zen. 1599ko apirilean Karlos II.a Estiriakoaren eta Maria Ana Bavariakoaren alaba eta Fernando I.a enperadorearen iloba Margarita Austria-Estiriakoa artxidukesarekin ezkondu zen.
Bere erregealdia trantsizioko aldia izan zen, Karlos I.a eta Filipe II.ak ekarritako une gorenaren eta Filipe IV.a eta Karlos II.ak ekarritako gainbeheraren artean. Ahula zen, eta agintari lanak Lermako dukearen eta beste begikoen eskuetan utzi zituen. Lermako dukeak, berriz, bere ordezkari Rodrigo Calderonen esku utzi zituen. Haren garaian izan ziren Ingalaterrako bakea (1604), Probintzia Batuekin Hamabi Urteko gerra etena (1609-1621) eta Frantziako hitzarmena (Luis XIII.aren eta Ana Austriakoaren arteko ezkontza, 1611). Moriskoak kanporatu zituen Espainiatik, eta horrek egoera ekonomikoa, lehendik ere oso txarra zena, okertu zuen.
Antzerkiaren eta pinturaren zalea zen, baina are gehiago ehizarena. Lermako dukearen eraginez, gortea behin-behinekoz Valladolidera (1601) mugitu zuen, baina laster itzuli zuen Madrilera (1606). Bertan hil zen, 1621eko martxoaren 31n, sukarrak eta erisipelak jota.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/04/20 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 186. arauaː Atzerriko pertsona-izenak. Grafia-irizpideak. Erregeerreginen eta kidekoen kasua. .
* 1 2 Felipe III Cervantesvirtual.com
* Datuak: Q34464
* Multimedia: Philip III of Spain / Q34464
# Filipe Nafarroakoa

Filipe Nafarroakoa (?, 1336 – Vernon, 1363ko abuztuaren 29a) Nafarroako Erresumako infantea eta Longuevilleko kondea izan zen.

## Biografia

1353an, Karlos II.a Nafarroakoa anaiarekin batera, Joan II.a Frantziakoarengandik aldendu eta honen jarraitzaile nagusia zen Karlos de la Cerda erail zuen. Bar konderria defendatzera lagundu zuen. Konderria konkistatzea saiatu zuenean, atxilotu zuten.
1356ko urtarrilean, ingelesak lagundu zituen Normandian. Normandiako kanpainan Eduardo III.a Ingalaterrakoaren ordezkari militarra izan zen. Poitiersko guduan nafarrak zuzendu zituen Printze Beltzaren alde.
1360ko Bretignyko hitzarmenean Nafarroa ordezkatu zuen. Berriro frantziarren alde egin eta Bertrand du Guesclinekin batera borrokatu zuen.
1363an Gurutzadetara zihoala hil zen.

## Ezkontza eta seme-alabak

1353ko ekainaren 13an Marle eta Casseleko jauna zen Roberto Casselkoa eta Joana Bretainiakoaren alaba zen Yolanda Dampierre ezkondu zuen baina ez zuten seme-alabarik izan.
Jeannette d'Aisy maitalearekin, berriz, bi seme izan zituen:
* Lancelot.
* Robine.
Zuhaitz genealogikoa :
Luis I.a Evreuxkoa
Filipe III.a Nafarroakoa
Margarita Artoiskoa
Filipe Nafarroakoa
Lantzelot Nafarroakoa
Luis I.a Nafarroakoa
Joana II.a Nafarroakoa
Margarita Borgoinakoa :

## Erreferentziak

* ↑ Bordonove, Georges. (1988). Les Rois qui on fait la France –Les Valois– Charles V le Sage. 1 Pygmalion.
* ↑ Sumption, Jonathan. (2001). The Hundred Years War II: Trial by Fire. University of Pennsylvania Press ISBN 0-8122-1801-9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1398448
* Multimedia: Philip of Navarre / Q1398448
# Filipe III.a Frantziakoa

Filipe III.a Frantziakoa (Poissy, 1245eko apirilaren 30a - Perpinyà, 1285eko urriaren 5a), izengoitiz Filipe Ausarta (frantsesez: Philippe le Hardi) deitua, Frantziako erregea izan zen 1270-1285 bitarteko urteetan.

## Bizitza

Luis VIII.aren semea zen. Harekin joan zen Zortzigarren Gurutzadara. 1271ean, osaba Alfontso hiltzean, Tolosa, Poitou eta Auverniako konde bihurtu zen, eta 1274an Venaissingo konderria Aita Santuari utzi zion. Bere osaba Karlos I.a Anjoukoaren alde atera zen, eta Petri III.a Aragoikoaren kontra, 1282an. Aita Santuak Petri III.ari erregetza kendu eta Karlos Valoiskoari, Frantziako erregearen semeari, eman zionean, Filipe III.ak Aragoiren kontrako gurutzada gidatu zuen (1284-1285), Aragoi hartzeko asmoz, baina huts egin zuen.
Elisabet Aragoikoarekin ezkondu zen, eta hura hiltzean, berriz, Maria Brabantekoarekin; hark eskaturik Pierre de la Brosse, bere begikoa, urkarazi zuen.

## Ezkontzak eta haurrak

Filipe bi aldiz ezkondu zen. Lehenik, 1262an, Aragoiko errege Jakue I.aren Elisabet alabarekin; lau seme izan zituen harekin:
* Luis (1264-1276)
* Filipe IV.a (1268-1314)
* Roberto (1269-1276)
* Karlos (1270-1325), Valoisko kondea
Elisabet 1271n hil zen, eta 1274an Filipe Brabanteko duke Henrike III.aren Maria alabarekin ezkondu zen. Harekin hiru seme-alaba izan zituen:
* Luis (1276-1319), Evreuxko kondea
* Margarita (1282-1318), Eduardo I.a Inglaterrakoarekin ezkondua
* Blanka (1284-1305), Bohemiako erregea zen Rodolfo I.arekin ezkondua
Maria 1321ean hil zen.
Zuhaitz genealogikoa :
Louis of France
Luis I.a Nafarroakoa
Filipe II.a Nafarroakoa
Filipe I.a Nafarroakoa
Karlos I.a Nafarroakoa
Elisabet Frantziakoa
Robert of France
Isabelle of Valois, Duchess of Brittany
Filipe VI.a Frantziakoa
Joan of Valois, Countess of Hainaut
Margaret of Valois, Countess of Blois
Catherine of Valois
Luis VIII.a Frantziakoa
Charles II, Count of Alençon
Luis IX.a Frantziakoa
Zuria Gaztelakoa
Charles of Valois
Joan of Valois, Countess of Beaumont
Filipe III.a Frantziakoa
Ramon Berenguer IV, Count of Provence
Isabelle of Valois
Margarita Proventzakoa
Beatriz Savoiakoa
Marie of Valois, Duchess of Calabria
Isabella of Valois, Duchess of Bourbon
Blanche of Valois
Louis of Valois
Jean de Valois
Maria Evreuxekoa
Karlos Evreuxekoa
Luis I.a Evreuxkoa
Filipe III.a Nafarroakoa
Blanche of France, Duchess of Austria
Margarita Evreuxekoa
Joana Evreuxekoa
Thomas of Brotherton, 1st Earl of Norfolk
Margarita Frantziakoa
Edmund of Woodstock, 1st Earl of Kent
Eleanor of England :

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172203
* Multimedia: Philip III of France / Q172203
# Filipe Neri

Filipe Romolo Neri (italieraz: Filippo Romolo Neri; Florentzia, 1515eko uztailaren 21a - Erroma, 1595eko maiatzaren 26a) italiar apaiza izan zen, Oratorioko Kongregazioaren (latinez: Congregatio Oratorii Sancti Philippi Nerii) sortzailea. Erromesen, gaixoen eta behartsuen zerbitzura jarri zen. Erroman kristau jendea elkarrekin biltzen zuen otoitz egiteko; era horretan Oratorioari hasiera eman zion. Gregorio XV.ak kanonizatu zuen 1622an. Eliza Katolikoak maiatzaren 26an ospatzen du haren eguna. Erromako hiriaren zaindaria da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015/10/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q217791
* Multimedia: Philip Neri / Q217791
# Erasmus Reinhold

Erasmus Reinhold (Saalfeld, Saxonia, 1511ko urriaren 22a - ib., 1553ko otsailaren 19a) astronomo eta matematikari alemaniarra izan zen, bere belaunaldiko astronomiako pedagogoengan eraginik handiena izan zuena.
Wittenbergeko Unibertsitateko Jacob Milichekin irakaskuntzan trebatu zen, bertan dekano hautatua izan zen eta gero errektore bihurtu zen. 1536an Philipp Melanchthonek matematikako goi mailako irakasle izendatu zuen. Kontzeptu mugatu modernoaren aurka, "matematika" garai hartan matematika aplikatua ere barne hartzen zuen, batez ere astronomia. Georg Joachim Rheticus bere lankidea ere Wittenberg-en ikasi zuen eta matematika baxuagoko irakasle izendatu zuten 1536an.
Reinholdek izar kopuru handi bat katalogatu zuen. Bere astronomiako argitalpenek Georg Purbachen Theoricae novae planetarum-i buruzko iruzkin bat (1542, 1553) barne hartzen dute. Reinholdek Koperniko eta bere ideia heliozentrikoak ezagutu zituen De Revolutionibis argitaratu baino lehenago, eta erreferentzia on bat horri buruz egin zuen bere iruzkinetan Purbachi buruz. Hala eta guztiz ere, Reinhold (Kepler eta Galileo baino lehenago beste astronomoek bezala) Kopernikoren metodo matematikoak sistema geokentriko bihurtu zituen, kosmologia heliozentrikoa baztertuz arrazoi fisiko eta teologikoetan.
Alberto I.a Prusiako Dukeak sostengu eman zion Reinholdi eta Reinholden Prutenicae Tabulae edo Prusiar taulak inprimatzea finantzatu zuen. Taula astronomiko horiek Kopernikoren kalkulu metodoak inperio osoan zabaltzea lagundu zuten, ordea, Gingerich-ek adierazi zuen heliozentrikotasunarekiko "konpromiso falta handia" erakuzten zutela eta Lurraren mugimenduarekiko independentea izan zedin "arreta handiz" egina. Biak Reinholdsen Prutenic Tables eta Kopernikoren ikasketak Gregorio XIII.aren egutegi erreformarako oinarriak ziren.
Reinholden De revolutionibus-en argitaratu gabeko iruzkinetan Lurretik eguzkirako distantzia kalkulatu zuen.
* Datuak: Q544169
* Multimedia: Erasmus Reinhold / Q544169
# Eraso (portaera)

    Artikulu hau Portaerari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Eraso (argipena)».
Gizaki eta animalien portaeran, erasoa edo agresioa beste baten aurkako liskarrezko ekintza puntuala da. Gehienetan, indar fisikoa da bere osagaietako bat, baina mehatxuak eta irainak ere erasotzat hartzen dira. Emozioekin (adibidez, haserrearekin eta gorrotoarekin) nahiz egoera psikologikoekin (agresibitatearekin, esaterako) egon daiteke loturik. Baliabide eskasekin loturiko lehia eta gatazken irtenbidea dela ere aipatu da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Wilson, E.O.. (1975). Sociobiology: A New Synthesis”. Harvard University Press.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191797
* Multimedia: Aggression / Q191797
# Eraso (Imotz)

    Artikulu hau Imotz udalerriko kontzejuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Eraso (argipena)».
Eraso Nafarroa Garaiko kontzejua da, Imotz udalerrikoa. 2007ko urtarrilaren 1ean 42 biztanle zituen. Mendiz inguratuta dagoen herri honek abuztuaren hirugarren asteburuan ospatzen ditu bestak.

## Demografia eta biztanleria

Erasoko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 39 | 40 | 37 | 36 | 42 | 42 | 42 | 42 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q86637
* Multimedia: Eraso / Q86637
# Eraso (Larraun)

    Artikulu hau Larraungo herri hustuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Eraso (argipena)».
Eraso Larraungo jaurerria eta herri hustua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak ez du biztanlerik.

## Geografia

Iparraldean Lezaeta, hegoaldean Errazkin, ekialdean Albiasu eta mendebaldean Betelu mugakide ditu.

## Demografia eta biztanleria

Erasoko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

## Ikus, gainera

* Leitzaldea

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Hustutako herriei buruz Navarreria webgunean.
* Datuak: Q3055986