# Francisca de Asís Sanchis Ferrer

Francisca de Asís Sanchis Ferrer (Valentzia, 1896ko apirilaren 24a - ibidem, 1982) valentziar maistra, naturista eta librepentsalaria izan zen.

## Biografia

Valentziako burgesiako familia batean jaio zen. Bere aitak, merkatariak, naturismoarekin, laizismoarekin eta errepublikanismoarekin harremanetan jarri zuen: gerora bere bizitzako hiru zutabe nagusiak izan zirenak.

### Formakuntza

Irakaskuntza libre eta aktiboa praktikatzen zuen Irakaskuntza Erakunde Libreari (ILE) lotutako Emakumearen Irakaskuntzarako Erakundean ikasi ostean, Eskola Normalean sartu zen Irakasle-ikasketak egiteko, eta 1918an eskuratu zuen agiria. Ondoren, Puerikulturako Eskola Probintzialean maistra-haurtzain ikastaroa egin zuen. Irakasle eskolako irakasleen artean, María Carbonell eta Angelina Carnicer zeuden, Irakaskuntzarako Erakunde Librearekin zerikusia zutenak, eta horrek eragin handia izan zuen esparru pedagogikoan eta ideologikoan.

### Irakasle

Ikastaro batean irakasle lanetan aritu zen Mazaganen (Maroko).1922an Irakasle Eskolan sartu zen. Lehen helmuga Castellóko Montalgraoko Pinako nesken eskola bateratua izan zen. Zortzi urte iraun zuen, nahiz eta Primo de Riveraren diktaduran gobernu-espediente bat ireki zitzaion, ziurrenik libreekin, naturistekin, errepublikanoekin eta masoiekin zituen lotura estuengatik.
Bere pentsamenduak kultura, berdintasuna eta anaitasuna defendatzea zuen ezaugarri, naturismoaren eta pentsamendu librearen praktikan gauzatzen zena. Handik gutxira, Valentziako zirkulu naturistetakoa izan zen. Hantxe ezagutu zuen merkatari bat, Joaquín Calvo Gómez, masoia eta Sociedad Begetariana Naturistako kidea, eta harekin ezkondu zen. Seme bat izan zuten, Horazio, eta alaba bat, Palmira.
Liriako (1930) eskoletan maistra izendatu zuten, eta 1936an Pablo Iglesias Fundaziora (lehen Asilo Romero) eraman zuten, Aldundiaren mendeko establezimenduetan ordena erlijiosoak ordezteko dekretua betetzeko. Errepublika aldarrikatu aurretik, Irakaskuntzako Langileen Federazioan (FETE) sartu zen, eta Valentziako erakundean parte hartu zuen lehen emakumea izan zen. 1934ko abenduan, gertaera iraultzaileen ondoren, Esquerra Republicanan afiliatu zen eta Lirian hauteskunde-ordezkari gisa aritu zen otsaileko hauteskundeetan; 1936ko urrian Espainiako Langile Alderdi Sozialistan (PSOE) afiliatu zen.

### Atxiloketa, kartzela eta arazketa

Gerra amaitu ondoren, Palmira alabarekin atxilotu eta Liriako etxe partikular batean espetxeratu zuten. 1939ko azaroan Gerra Kontseiluan epaitu zuten, eskolan ideia marxistak eta erlijioen aurkakoak zabaltzea leporatuta. Sei urte eta egun bateko kartzela-zigorra ezarri zioten, eta Santa Klara komentura eraman zuten. Han, Amparo Navarro irakaslea eta Ángela Sempere hezkuntza-ikuskatzailearekin elkartu zen. Prozesu penalarekin batera, Hezkuntza Ministerioak arazketa-espedientea ireki zion eta Irakasle Eskolatik behin betiko bereizita geratu zen. Kartzelan bizitza gogorra izan zuen eta 1945 arte ez zen atera. Lanbidetik behin betiko bota zuten.

### Azken urteak

Bere kanporaketa errekurritu zuen eta 1964ko abenduan zigorra probintzia barruko lekualdaketa bihurtu zen, hiru urtez lanpostua eskatu ezinik, zuzendaritza eta konfiantza karguak betetzeko debekuarekin. 1965eko urtarrilean, berriz ere 69 urterekin hasi zen irakasten.

## Aintzatespenak

Alberto Herrero Salvadorrek zuzendutako En el yunque de la desgracia dokumentala haren bizitzan oinarrituta dago.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 «Diccionari Biogràfic de Dones - Biografia 853» dbd.vives.org.
* ↑ «Recuperando la memoria de Paquita Sanchis, maestra republicana represaliada por el franquismo» Catalunya Plural 2019-01-27.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20100597