# Rosario de Velasco

Rosario de Velasco Belaustegigoitia (Madril, 1904ko maiatzaren 20a – Sitges, Bartzelona, 1991ko martxoaren 2a) bartzelonar margolari figuratiboa izan zen, Artista Iberikoen Elkarteko kidea eta Alemaniako objektibotasun berritik hurbil.

## Biografia eta obra

Antonio de Velascoren, zalditeriako ofizialaren eta Rosario Belaustegigoitiaren,karlisten ondorengoa zen euskal emakumea eta erlijio-sinesmen sendokoaren alaba zen. Rosario de Velasco ideologikoki Espainiako Falangeko Emakume Sekziotik hurbil agertu zen haren hasieran.
Fernando Álvarez de Sotomayor Galiziako erregionalismoari atxikitako erretratugilearekin eta Prado Museoko zuzendariarekin ikasi zuen bi unetan, 1922tik 1931ra eta 1939tik 1960ra, eta Tiziano eta Velázquezen estudioan sartu zen.

## Margolari ibilbidea

1924an, lehen aldiz, Arte Ederren Erakusketa Nazionalean parte hartu zuen Vieja segoviana eta El chico del cacharro izeneko bi olioekin, eta 1931n Espainiako lehen Salón español de Dibujantas izeneko Marrazkilari-aretoan egon zen. Manuel Abril kritikariaren arabera Rosario de Velasco nabarmentzekoa zen aipagarri eta estimagarri ziren ordezkarien artean. 1932an, bigarren pintura-domina lortu zuen Arte Ederren Erakusketa Nazionalean, Adan eta Eva olioarekin (Centro de Arte Reina Sofía Museo Nazionala). Klasizismorako itzulera edo «ordenarako itzulera» adierazten du lan horrek. Gerra arteko garaian Europako abangoardiek bizi izan zuten, eta urte horretan Iberiar artisten Elkarteak antolatutako erakusketetan parte hartu zuen Kopenhagen eta Berlinen.
El baño, 1931n udazkeneko Aretoan aurkeztua, 1935ean parte hartu zuen Zaragozako Nazioarteko Liburudendak emakume artista eta idazle gazteei eskainitako erakusketan, Carmen Conde, Norah Borges, Menchu Gal eta Josefina de la Torreren laguntzarekin, eta 1936an urte horretako zapuztutako Erakusketa Nazionalean parte hartu zuen Los inocentes edo La Matanza Nacional de Inocentes (Valentziako Arte Eder Museoan), intimistatzat jotako errealismoa. 1934an Pittsburgheko Carnegie Institute-n eta 1936an Parisko Musée des Écoles Etrangères Contemporainesen egin zen Espainiako Artearen Erakusketan.
Gustavo Gili editorearen etxean senarra, Xavier Farrerons Co, ezagutu zuen, eta harekin ezkondu zen 1937an Bartzelonako etxean. Ondoren, senar-emazteek Frantziara ihes egin zuten, muga oinez zeharkatuz, matxinatutako eremura igarotzeko. Han jaio zen izan zuen alaba bakarra, María del Mar, eta Vertice aldizkarian kolaboratu zuen marrazkiekin. Gerra zibila amaitu ondoren, familia Bartzelonan finkatu zen behin betiko, eta pintura-jarduera handiko etapa bati ekin zion. Hala ere, beti egon zen arte-korronteetatik urrun eta lagun onez inguratuta, hala nola Dionisio Ridruejo, Pere Pruna, Carmen Conde edo Eugenio d'Ors, eta hark esan zuen Pola Negri zinema mutuaren diva zela eta Rosario de Velasco pinturan.
1944an, Segundo Salón de los Once/Hamaikakoen Bigarren Aretorako hautatu zuten. Erakusketa Academoa Breve de Crítica del Arte delakoak antolatu zuen, D´Ors-ek bultzatuta, lehen gerraosteko artea ezagutarazteko.
Liburuen ilustrazioan, Vertice aldizkariko lankidetzaz gain, María Teresa Leónen Cuentos para soñar (1928) eta La bella del mal amor (1930) eta Concha Espinaren Princesas del martirio (Gustavo Gili, Bartzelona, 1940) lanak egin zituen. Gainera, hormako pinturan ere hasi zen (1942, Cepedako Teresa Andereñoen Egoitza bezala bataiatutako andereñoen egoitzako kaperatik desagertutako horma-irudiak). 1968an, Sant Jordi saria lortu zuen, Ignasi Mundórekin batera, La casa roja lanagatik. Lan horretan margolariaren bilakaera ezaugarria da, haren estiloa, gardenkiekin egindako profil desitxuratuez osatua, klasizismotik urrunduz, figurazioari inoiz uko egin gabe.
2019an ABC Museoan Dibujantas, pioneras de la Ilustración/ Margolariak. Ilustrazioaren aitzindariak izeneko erakusketa kolektiboan parte hartu zuen.

## Erakusketak

* 1924: Arte Ederren Erakusketa Nazionala. Madril
* 1932: Arte Ederren Erakusketa Nazionala. Madril
* 1932: Artista Iberiarren Elkartearen erakusketa. Merkataritza Ateneoa, Valentzia
* 1932: Artista Iberiarren Elkartearen erakusketa. Statens Museum for Kunst (SMK), Kopenhage
* 1932: Galerie Flechtheim. Berlin
* 1933: Pittsburgheko Carnegie museoak. Pittsburg, Pensilvania (EE.AEB)
* 1934: Arte Ederren Erakusketa Nazionala. Madril
* 1935: Artista eta emakume-poeta gazteei buruzko erakusketa kolektiboa. 1931ko Nazioarteko Liburu-dendaren "El Baño" lanarekin parte hartu zuen. Zaragoza
* 1935: Arte Ederren Erakusketa Nazionala. Madril
* 1936: Arte Ederren Erakusketa Nazionala. Madril
* 1936: L'art espagnol contemporain : (peinture et sculpture) : Musée des écoles angères contemporaines, Galerie nationale du Jeu de Paume, 12 février-mars 1936. Paris
* 1939: Valentziako Pintura eta Eskulturaren Erakusketa Nazionala, Espainiako Falangeko Arte Ederren Lurralde Ordezkaritzak antolatua. Valentzia
* 1940: Galerías Augusta erakusketa, Bartzelona. Abenduaren 28tik 1941eko urtarrilaren 10era.
* 1941: Arte-galerien erakusketa. Bartzelona. Urriaren 1etik 15era.
* 1941: Arte Ederren Erakusketa Nazionala. Madril
* 1942: Veneziako biurtekoa. Adan y Eva lana erakutsi zuen.
* 1943: Espainiako pintura eta eskultura Lisboako Arte Ederren Elkarte Nazionalean
* 1943: Syra galeria. Gràciako Passeig 43. Bartzelona
* 1944: II Salón de los Once. Galería Biosca. Madrid
* 1944: Casa del Libro. Urtarrilaren 24tik otsailaren 6ra. Sant Pere ingurabidea, 3. Bartzelona
* 1945: Galerías Pictoria. Caspe, 45. Bartzelona
* 1947: Argos galeria. Passeig de Gràcia, 30. Bartzelonan, apirilaren 26tik maiatzaren 9ra
* 1950: Arte Espainiarraren Erakusketa. Kairo (Egipto)
* 1951: Espainiako Arte Garaikidearen Erakusketa. Buenos Aires (Argentina)
* 1952: Artearen I. Biurteko Hispanoamerikarra: Erakusketa Antologikoa Arte Modernoaren Museoa: Bartzelona
* 1953: San Jorge Galerías (Gráciako Passeig 63, Bartzelona) maiatzaren 17tik 29ra
* 1954: Arte Ederren Erakusketa Nazionala. "Chico con Perro" lana erakusgai. Velázquez jauregia, Madril
* 1955: Gaspar aretoa, Consell de Cent, 323. Bartzelona. Urtarrilaren 15etik 28ra
* 1955: Artearen III. Biurteko Hispanoamerikarra. Bartzelonako Udal Erakusketa Jauregia. 1955/09/4tik 1956-01-06
* 1956: Toisón galeria. (Arenal 5, Madril) Maiatzaren 1etik aurrera
* 1962: Gaur egungo Artearen Emakumezkoen Aretoa. Bartzelona
* 1966: Maiatzeko aretoaren X. edizioa. Bartzelona
* 1968: Gaur egungo Artearen Emakumezkoen VII. Aretoa. Udalaren Arte Aretoa (Santa Cruz Ospitaleko kapera zaharra) Bartzelona
* 1971: Biosca galeria. Genoa k., 11. Madril. Urtarrilaren 11tik 30era
* 1971: Syra galeria. Gràciako Passeig 43. Bartzelona. Abenduaren 3tik 16ra.
* 1974: Syra galeria. Gràciako Passeig 43. Bartzelona. Martxoaren 8tik 21era
* 1977: Parés aretoa. Petritxol k., 8. Bartzelona. Urtarrilaren 26tik otsailaren 14ra
* 1977: Syra galeria. Gràciako Passeig 43. Bartzelona
* 1977: Gaspar aretoa, Bartzelona
* 1981: Cau de la Carreta. Sitges (Bartzelona), urriaren 24tik azaroaren 12ra
* 1983: Cau de la Carreta. Sitges (Bartzelona), urriaren 1etik 31ra
* 1985: Cau de la Carreta. Sitges (Bartzelona) Uztailaren 4tik abuztuaren 20ra
* 1988: Cau de la Carreta. Sitges (Bartzelona)
* 1989: Cau de la Carreta. Sitges (Bartzelona), martxoaren 4tik apirilaren 9ra
* 2013: George Pompidou Zentroa. "Multiple Modernities 1905-1970" kolektiboa Paris
* 2019: Dibujantas, pioneras de la ilustración ABC Museoan, Madril. Erakusketa kolektiboa
* 2020: Dibujantas, pioneras de la ilustración. Pablo Gargallo Museoa, Zaragoza. 2019ko abenduaren 11tik 2021eko martxoaren 8ra. Erakusketa kolektiboa

## Sariak eta aintzatespenak

* 1932an, bigarren pintura-domina Arte Ederren Erakusketa Nazionalean, Adan eta Eva olioarekin.
* 1968an Sant Jordi saria, Ignasi Mundórekin batera, La casa roja lanagatik
* 2019an ABC Museoan Dibujantas, pioneras de la Ilustración izeneko erakusketa kolektiboan aitzindarietako bat.

## Erreferentziak

* 1 2 Rosario de Velasco. Adán y Eva. Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía.
* ↑ MD.B.P.. (2017-12-30). «Rosario de Velasco Belausteguigoitia» Asociación Española de Pintores y Escultores.
* ↑ Alcaide, José Luis, «Un lienzo de Rosario de Velasco en el Museo de Bellas Artes de Valencia», Ars Longa, 6 (1995), pp. 49-56, p. 49.
* ↑ Abril, «Crónica de arte», Revista de las Españas, marzo-abril de 1931, p. 19. Hemeroteca Digital. BNE.
* ↑ Alcaide, «Un lienzo de Rosario de Velasco en el Museo de Bellas Artes de Valencia», p. 52.
* 1 2 «Rosario de Velasco Belausteguigoitia» Diccionario biogràfic de dones (Xarxa vives d'universitats. Generalitat de Catalunya. Consell de Mallorca) 2010.
* ↑ «Pinturas de Rosario de Velasco para un templo», ABC, Madrid, 14 de junio de 1942, p. 16.
* ↑ Alcaide, «Un lienzo de Rosario de Velasco en el Museo de Bellas Artes de Valencia», pp. 53-54.
* 1 2 «Dibujantas» Museo ABC.
* ↑ «Exposición de Bellas Artes» Catálogo de pintura, escultura, grabado y arte decorativo (216-217): 21, 46. mayo de 1935.
* ↑ Paris, Jeu de Paume des Tuileries. L'art espagnol contemporain (peinture et sculpture) [exh... ] February 12 - March, 1936..
* ↑ «L'empremta de les dones artistes a la Barcelona de postguerra», MNAC.
* ↑ Adán y Eva. .
* ↑ Rosariana. .
* ↑ Anuncio en La Vanguardia de exposición Rosario de Velasco en Galería Pictoria de Barcelona 1947. .
* ↑ Critica en La Vanguardia sobre exposición de Rosario de Velasco en Galería Argos. .
* ↑ Exposición Nacional de Bellas Artes, Madrid 1954. Artículo en La Vanguardia. Mención a obra de Rosario de Velasco. .
* ↑ Artículo en La Vanguardia sobre la III Bienal Hispanoamericana del Arte en Barcelona 1955-6, participa Rosario de Velasco. .
* ↑ Salón de Mayo, Barcelona X Edición 1966, La Vanguardia. .
* ↑ VII Salón Femenino de Arte Actual, La Vanguardia 1968. .
* ↑ La Vanguardia, 10 de diciembre de 1971. Exposiciones de arte.
* ↑ Anuncio exposición Sala Parés 1974. .
* ↑ «Rosario de Velasco» Centre Pompidou.
* ↑ Zaragoza, Ayuntamiento de. (2006-05-20). «Noticias.El Museo Pablo Gargallo acoge “Dibujantas”, una exposición que reúne 132 obras de 40 mujeres ilustradoras» www.zaragoza.es.

## Bibliografia

* Balló, Tania, Las sinsombrero 2. Espasa argitaletxea, Bartzelona, 2018 ISBN 978-84-670-5268-8 . 6. kapitulua, or. 181-206

## Kanpo estekak

* Francisco Atalasea: «Rosario de Velasco», El Cultural, 2003ko ekainaren 3a
* Rosario de Velasco, Víctor Ugarte Farrerons
* Alberto Martínez Artola, «Rosario Velasco Belaustegigoitia», Auñamendi Eusko Entziklopedia
* Marrazkilariak ABC museoan 2019an egindako erakusketari buruzko bideoa
* Datuak: Q19801192
* Multimedia: Rosario de Velasco / Q19801192