# Hong Kong

Hong Kong Txinako Herri Errepublikako administrazio eskualde berezia penintsula batez eta zenbait uhartez osatutako eskualdea da. Ekialdeko Txinako Itsasoko portu garrantzitsu bat da (Perla ibaiaren deltan). 1997. urtera arte Erresuma Batuaren kolonia izan zen.
Hong Kong eta Macau —portugaldar kolonia ohia— Txinako bi administrazio eskualde bereziak dira. Beste. Bi eskualde horietan ez da sistema ekonomiko sozialista aplikatzen: merkatu libreak agintzen du bertan. Hong Kongek autonomia maila handia mantendu du, kanpo-harremanetan eta defentsan izan ezik. 2008aren bukaeran 7.000.000 biztanletik gora izatea espero zen.

## Inguru naturala eta kokapena

Hong Kong Txinako hegoaldeko kostaldean dago, Macautik 60 kilometrora eta Perla ibaiaren deltaren hego-ekialdean. Ekialde, hegoalde eta mendebaldean Txinako hegoaldeko itsasoarekin egiten du muga, eta iparraldean, Guangdong probintziako Shenzhen hiriarekin. Hiriak 1.104 km²ko azalera dauka, batez ere Hong Kong uhartea, Lantau uhartea eta Kowloon penintsulan eta 200 gorako uharte txikiagoetan.
Hiriko azalera gehiena gune menditsu eta aldapatsuek osatzen dutela eta, hiriko azaleraren % 25ek bakarrik balio du eraikitzeko. Horrez gain, Hong Kongeko gobernuak, inguruko mendi eta itsasaldearen % 40 babesturik dauka: bertan, eraikuntza debekatuta dago eta animalien erreserba sare bat osatu da. Hiriko auzo berriak Kowloon penintsula eta "New Territories" edo Lurralde Berrietan eraiki dira, Hong Kongeko jatorrizko sorrera gunetik iparraldera.
Hiriko punturik altuena Tai Mo Shan-en dago, itsasoaren mailatik 958 metrora. Hong Kongeko kostaldea aldakorra da, hondartza, badia, ibai eta amildegi asko baititu.

### Klima

Hong Kongek klima azpitropikala dauka eta Asia hegoaldeko montzoiaren menpe dago. Urteko prezipitazioen bi herenak maiatzetik irailera jausten dira. Tenperatura nahiko epela da urte osoan zehar eta uda garaian tifoien inoiz iritsi dira.
Datu klimatikoak (Hong Kongeko behatokia, 1884-1939 eta 1947-2010) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 26.9 | 28.3 | 30.1 | 33.4 | 35.5 | 35.6 | 35.7 | 36.1 | 35.2 | 34.3 | 31.8 | 28.7 | 36.1 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 18.6 | 18.9 | 21.4 | 25.0 | 28.4 | 30.2 | 31.4 | 31.1 | 30.1 | 27.8 | 24.1 | 20.2 | 25.6 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 16.3 | 16.8 | 19.1 | 22.6 | 25.9 | 27.9 | 28.8 | 28.6 | 27.7 | 25.5 | 21.8 | 17.9 | 23.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 14.5 | 15.0 | 17.2 | 20.8 | 24.1 | 26.2 | 26.8 | 26.6 | 25.8 | 23.7 | 19.8 | 15.9 | 21.4 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 0.0 | 2.4 | 4.8 | 9.9 | 15.4 | 19.2 | 21.7 | 21.6 | 18.4 | 13.5 | 6.5 | 4.3 | 0.0 |
| Euria (mm) | 24.7 | 54.4 | 82.2 | 174.7 | 304.7 | 456.1 | 376.5 | 432.2 | 327.6 | 100.9 | 37.6 | 26.8 | 2398.4 |
| Euri egunak (≥ 0.1 mm) | 5.37 | 9.07 | 10.90 | 12.00 | 14.67 | 19.07 | 17.60 | 16.93 | 14.67 | 7.43 | 5.47 | 4.47 | 137.7 |
| Eguzki orduak | 143.0 | 94.2 | 90.8 | 101.7 | 140.4 | 146.1 | 212.0 | 188.9 | 172.3 | 193.9 | 180.1 | 172.2 | 1835.6 |
| Hezetasuna (%) | 74 | 80 | 82 | 83 | 83 | 82 | 81 | 81 | 78 | 73 | 71 | 69 | 78.0 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Historia

Hirian Neolito garaiko aztarnak aurkitu dira. Hong Kong izena, hala ere, ez zen 1842ko Nankingo tratatua sinatu arte aipatu. Gunea bisitatu zuen lehen europar esploratzailea Jorge Alvares portugaldarra izan zen, 1513. urtean. 1839. urtean Qing Dinastiako buruzagiak opioa inportatzeari ezetz esan ostean, Txina eta Britainia Handiaren arteko Lehen Opioaren Gerra piztu zen. 1841. urtean Britainia Handiko Armadak Hong Kong uhartea okupatu zuen, eta gerra amaitutakoan, Nankingo Tratatuaren sinatzearen bitartez, uhartea britainiarrei utzi behar izan zieten txinatarrek.
Handik urtebetera, Britainia Handiak Victoria Hiria izeneko kolonia sortu zuen. 1860ko hamarkadako Opioaren Bigarren Gerran, britainiarren kontrolpeko eremua Kowloon penintsulara zabaldu zen. 1898. urtean Britania Handiak Lantau uhartearen eta iparraldeko uharteen gaineko emakida lortu zuten Txinako gobernuaren eskutik (gaur egun, gune hura "Lurralde Berriak" izenaz da ezaguna).

## Banaketa administratiboa
### Kowloon (九龍)

* Kowloon City barrutia (九龍城)
* Kwun Tong barrutia (觀塘)
* Sham Shui Po barrutia (深水埗)
* Wong Tai Sin barrutia (黃大仙)
* Yau Tsim Mong barrutia (油尖旺)

### Lurralde Berriak (新界)

* Hong Kongeko uharteak (離島)
* Kwai Tsing barrutia (葵青)
* Iparraldeko barrutia (北區)
* Sai Kung barrutia (西貢)
* Sha Tin barrutia (沙田)
* Tai Po barrutia (大埔)
* Tsuen Wan barrutia (荃灣)
* Tuen Mun barrutia (屯門)
* Yuen Long barrutia (元朗)

### Hong Kong uhartea (香港島)

* Erdialde eta mendebaldeko barrutia (中西區)
* Ekialdeko barrutia (東區)
* Hegoaldeko barrutia (南區)
* Wan Chai barrutia (灣仔)

## Demografia eta biztanle_zenbatespen

Hiriak ia zazpi milioi biztanle zituen 2006. urtean (6,99 milioi zehazki). Hiriko ugaltze tasa 0,95 ume emakumeko da, hots, munduko batez-bestekorik baxuenetakoa, baina nahiz eta hazkunde naturala txikia izan, Txinatik datozen hainbat etorkinen etorrera dela eta, biztanleria ez da azken urteetan gutxitu, urtez urte 45.000 biztanle gehiago irabazten baititu hiriak.
Hong Kongeko biztanleriaren % 95 txinatar jatorrikoa da, gehienak kantondarrak. Biztanleriaren gainontzeko % 5 indiar, nepaldar, vietnamdar eta Europa eta Ameriketako Estatu Batuetatik etorritakoek osatzen dute.

## Garraioa
### Hong Kongeko MTR edo metroa

Hiriko metro sareak hamar linea eta 150 geltoki dauzka guztira, horietatik 68 metro arinekoak. Linearen izenak honakoak dira: East Rail Linea, Kwun Tong Linea, Tsuen Wan Linea, Island Linea, Tung Chung Linea, Tseung Kwan O Linea, West Rail Linea, Ma On Shan Linea, Airport Express Linea eta Disneyland Resort Linea.

### Tranbia

Hiriko tranbiak munduko bi solairuko bakarrak dira. 1881. urtean proposatu zuten lehen aldiz tranbiak eraikitzea, baina garai hartan inork ez zuen halako hiri txiki batean garraio publiko sare bat eraikitzeko dirua gastatu nahi izan. Handik hamakarda batzuetara, XX. mendearen hasieran, tranbia martxan jarri zen. Gaur egun, tranbia sarea 13 kilometro luze da.

### Aireportuak

| Kokapen Hiria | NAZE | NAGE | Aireportuaren izena |
| HONG KONG | | | |
| Hong Kong | VHHH | HKG | Hong Kongeko Nazioarteko Aireportua (Chek Lap Kok) |

## Azpiegiturak

Hong Kongeko portua kontainer gehien mugitzen dituen Txinako portua da, Shanghaiko portuarekin batera. Hori dela eta, kontainer garraioaren zama errazteko, hamaika terminal daude portuan; handienak, 9 Hegoalde terminalak, 490.000 metro koadroko azalera du.

## Argazkiak

* Hiriko dendak
* Bi solairuko tranbia
* Hiriko gobernuaren egoitza
* Ikuspegia Victoria gainetik

## Ikus, gainera

* Hong Kong uhartea

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-10).
* ↑ https://web.archive.org/web/20120329120011/http://www.weather.gov.hk/cis/normal/1981_2010/normals_e.htm Hong Kongeko behatoki meteorologikoa.
* ↑ http://www.hko.gov.hk/cis/extreme/mon_extreme_e.htm Muturreko tenperaturak
* ↑ (Ingelesez) Tsang, Steve. (2017-2-27). Modern Hong Kong. in: Oxford Research Encyclopedia of Asian History. doi:10.1093/acrefore/9780190277727.013.280..
* ↑ (Ingelesez) Fay, Peter Ward. (1998). The Opium War, 1840-1842. The University of North Carolina Press ISBN 0807847143. OCLC .60191637.
* ↑ Hong Kongeko erroldari buruzko webgunea.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Hong Kongeko gobernuaren webgunea.
* (Ingelesez) Hiriko errolda eta estatistiken departamentuaren webgunea.
* Datuak: Q8646
* Multimedia: Hong Kong / Q8646