OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vlodavetsita

Vlodavetsita sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Vlodavetsita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {AlCa2(SO4)2F2Cl * 4H2O}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Vlodavetsite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Vlădeni (Botoșani)

Vlădeni Errumaniako udalerri bat da, Botoșani konderrian. 4.561 biztanle ditu, 64,61 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Vlădeni $^{(en)}$ Brehuiești $^{(en)}$ Hrișcani $^{(en)}$ Huțani $^{(en)}$ Mândrești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16425884
# Vacenovice

Vacenovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.206 biztanle ditu eta 14,64 kilometro koadroko azalera. Hodoníngo barrutian dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2701037
* Multimedia: Vacenovice / Q2701037
# Vachendorf

Vachendorf Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Traunstein (barrutia)|Traunstein]] barrutian. 2014an 1.838 biztanle zituen 9,96 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q259158
* Multimedia: Vachendorf / Q259158
# Vachdorf

Vachdorf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, [[Schmalkalden-Meiningen (barrutia)|Schmalkalden-Meiningen]] barrutian. 2014an 789 biztanle zituen 15,89 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q559745
* Multimedia: Vachdorf / Q559745
# Vachères-en-Quint

Vachères-en-Quint (frantsesez eta ofizialki: Vachères-en-Quint) Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 34 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Vachères-en-Quint udalerrian erroldatutako biztanleak 31 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 20 etxebizitza zeuden, 14 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 6 bigarren erresidentzia ziren. 19 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 14 etxebizitza nagusietatik 8 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 2 etxek hiru zituzten eta 9 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 8 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Vachères-en-Quint udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 0 |
| 4 | 30-34 | 8 |
| 8 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 8 | 5-9 | 4 |
| 4 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 22 ziren, horien artean 15 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 15 pertsona aktiboak lanean(4 gizon eta 11 emakume) zeuden.. 7 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 4 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2000. urtean Vachères-en-Quint udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q269172
* Multimedia: Vachères-en-Quint / Q269172
# Vacone

Vacone Italiako udalerri bat da. Rietiko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 233 biztanle ditu, 9,19 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Vaconek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Calvi dell'Umbria Configni Cottanello Montasola Torri in Sabina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q224713
* Multimedia: Vacone / Q224713
# Verano Brianza

Verano Brianza Italiako udalerri bat da. Monta eta Brianzako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 9.137 biztanle ditu, 3,52 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Verano Brianzak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Briosco Giussano Carate Brianza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40897
* Multimedia: Verano Brianza / Q40897
# Verbania

Verbania Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 29.945 biztanle ditu, 37,49 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Verbaniak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arizzano Cambiasca Cossogno Ghiffa Gravellona Toce Laveno-Mombello Mergozzo Miazzina San Bernardino Verbano Stresa Vignone Baveno

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3639
* Multimedia: Verbania / Q3639
# Verapaz (El Salvador)

Verapaz El Salvadorko San Vicente departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 6257 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística y Censos. (2007). (pdf) VI Censo de Población y V de Vivienda 2007. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1154780
# Veranópolis

Veranópolis Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 24.021 biztanle ditu 289,433 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1101945
* Multimedia: Veranópolis / Q1101945
# Verba volant, scripta manent

Verba volant, scripta manent, topiko bihurtu zen esaldi latindarra da.
Euskarazko ordaina, gutxi gorabehera: "hitzek hegan egiten dute, idatzitakoa geratu egiten da".
Esaldia behin eta berriro erabili izan da hitzen iheskortasuna nabarmentzeko, ahozko hizkuntzaren iheskortasuna azpimarratzeko; "hitzak haizeak eramaten" baititu, gauza idatzien iraupenaren aurrean.
Nazioartekotu egin da ustea: "idatzia, idatzia dago baina hitzak haizeak eramaten ditu".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2247361
# Vera–Almanzora geltokia

Vera–Almanzora Andaluziako Almeriako probintziako etorkizuneko tren geltoki bat da, Vera udalerrian kokatuta dagoena.
Murtzia-Almeria abiadura handiko burdinbidearen parte izango da, eta 2023an inauguratzea aurreikusten da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) S.L, EDICIONES PLAZA. «Diez de Revengak abisua eman dio ADIFi: "Nonduermasi ez zaio harri bat ere jarri eta 26 milioi ordaindu ditugu"» Murciaplaza (Noiz kontsultatua: 2021-02-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «ADIFek Almeriako hegaztiaren tarteak lizitatuko ditu urtea amaitu baino lehen» Ideal 2021-02-06 (Noiz kontsultatua: 2021-02-07).

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105362002
# Bucyrus (Ohio)

Bucyrus Ohioko hiri bat da. Crawford konderrian kokatua dago. 2010ean 12.362 biztanle zituen, 19,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Crawford konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q993453
* Multimedia: Bucyrus, Ohio / Q993453
# Bucu

Bucu Errumaniako udalerri bat da, Ialomița konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q323406
# Bucureșci

Bucureșci Errumaniako udalerri bat da, Hunedoara konderrian. 1.284 biztanle ditu, 69,09 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Bucureșci $^{(en)}$ Curechiu $^{(en)}$ Merișor $^{(en)}$ Rovina $^{(en)}$ Șesuri $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q851711
* Multimedia: Bucureșci, Hunedoara / Q851711
# Bucyrus (Ipar Dakota)

Bucyrus Ipar Dakotako hiri bat da. Adams konderrian kokatua dago. 2010ean 27 biztanle zituen, 0,91 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Adams konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28142
# Bucyrus udalerria, Crawford konderria (Ohio)

Bucyrus udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Crawford konderrian. Azken zentsuaren arabera 821 biztanle zituen, 81.3 milia karratu (211 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Bucyrus udalerriak 428 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 32.489 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117733
* Multimedia: Bucyrus Township, Crawford County, Ohio / Q117733
# Benny Izaguirre

Benny Izaguirre (Buenos Aires, Argentina, 1950eko martxoaren 23a) musikari, konpositore eta tronpeta jotzaile argentinarra da musika inguruan ibilbide luzea duena.

## Karrera

Benetako haur prodijioa zen, sei urterekin hasi zen jotzen eta oso goiz nabarmendu zen bere egoera bikainengatik. Hamabi urte zituela Xavier Cugat erritmo tropikalen sorttzaile ospetsu eta eszentrikoaren orkestrarekin ibili zen herrialdean zehar eta Bubby Lavecchia orkestrako kidea izan zen. 1964an bakarlari gisa LP bat grabatu zuen Chico Novarroren abestiekin. Ondoren, jazz taldeetan jotzen jarraitu zuen. 1979an La Bandaren parte izan zen, Jorge Navarrorekin, Bernardo Barajekin, Rubén Radarekin, Ricardo Sanzekin eta Luis Cerávolorekin batera.
1980an musikari gonbidatu gisa lan egin zuen Serú Girán rock talde argentinarraren disko batean. 1982an Horacio Fontovaren lehen diskoan argitaratu zuen.
Emanaldiak Frantzia, Italia, Suitza, Austria, Alemania eta Jugoslavia bezalako herrialdeetan egin zituen .
1987an bihotzekoa izan zuen Teatro Coliseo antzokian ikuskizun bat ematen ari zela, eta horren ondorioz musikari ibilbidea behin betiko utzi zuen. 1980an, Federico Gastaldirekin batera, Alea Producciones-en arduradunak izan ziren.
Bere alaba Denise Izaguirre musikaria ere bada.

## Diskografia

* Benny Izaguirre con Chico Novarro (1964):
* El reencuentro
* Tristinho
* Dulce de trompetas
* Cumbia de la primavera
* Traviesa
* Salida del colegio
* Tiempo para amar
* Mambo galante
* Soñador
* Balada del adiós
* Detrás del viento
* Saltando sobre el agua
* La Banda (1979):
* Rock de la calle
* Muy lejos te vas
* Candombe llamada
* Música es mi amor
* Malísimo
* Mamá reloj
* Montevideo
* Es una Constelación
* Bicicleta (1980)- Serú Girán.
* Encuentro con el diablo.
* Fontova Trío (1982)- Horacio Fontova.

## Erreferentziak

* ↑ https://archive.today/20130627204629/http://rockolafree.com.ar/ARG-B.htm#selection-767.75-767.529
* ↑ http://www.lahistoriadelrock.com.ar/ban/banl1.html
* ↑ https://www.pagina12.com.ar/diario/suplementos/radar/subnotas/8002-1735-2012-06-10.html
* ↑ https://www.google.com.ar/#q=Benny+Izaguirre&start=40
* ↑ http://carlosfelice.com.ar/blog/2014/11/denise-izaguirre-ritmo-ambulante/%5B%5D

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28662984
# Benny Andersson

Benny Andersson (Estokolmon, Suedian, 1946ko abenduaren 16) musikari ezaguna da, ABBA taldean parte hartu zuena. Bere karrerako hasieran , akordeoia jotzen zuen. 1964an The Hep Stars taldean parte hartu zuen; talde hori, "Beatles suediarrak" bezala ezagutzen zen. 1969an banandu egin ziren. Geroago Abba taldean sartu zen. Talde horretan Anni-Frid Lyngstad ezagutu zuen. 1978ko urriaren 6an ezkondu egin ziren. Frida bere bigarren emaztea izan zen; aurretik Christina Gronvallekin ezkondu zen, bi seme izanik, Ludvig eta Peter. 1981an Frida eta Benny banandu egin ziren. Benny urte horren bukaeran Mona Norklitekin berriz ezkondu zen eta 1982an seme bat izan zuten, Ludvig.
1999an, Björn Ulvaeusekin batera Mamma Mia! musikala ekoiztu zuen.
Gaur egun Benny Andersonek Benny Andersson Orchestrarekin lan egiten du.

## Kanpo estekak

* The Hep Stars International Official website - Benny Andersson ABBA ondoren.
* Datuak: Q214582
* Multimedia: Benny Andersson / Q214582
# Benny Leonard

Benjamin Leiner, Benny Leonard izenaz ezaguna, (New York, 1896ko apirilaren 7a — ib., 1947ko apirilaren 18a) estatubatuar boxeolari judua izan zen, zortzi urtez (1917-25) pisu arineko munduko txapelduna izan zena. Garai guztietako boxeolaririk onenetariko bat izan zen. The Ring aldizkariko "80 Best Fighters of the Last 80 years" zerrendan, 8. sailkatu zen eta 7.a ESPNren "50 Greatest Boxers of All-Time" zerrendan.
1917ko maiatzak 28an pisu arineko munduko txapeldun bihurtu zen, bederatzigarren asaltoan Freddie Welsh britainiarra garaituz. Leonardek bere gerrikoa 10 aldiz mantendu zuen hurrengo sei urteetan, bere karrera 1925eko urtarrilak 15ean amaitzea erabaki zuen arte.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Mulvaney, Kieran. «50 Greatest Boxers of All-Time» ESPN.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q818066
* Multimedia: Benny Leonard / Q818066
# Benny Ibarra

Benny Ibarra de Llano (Mexiko Hiria, 1970eko irailaren 8a) mexikar musikaria, abeslaria, ekoizlea, konpositorea, moldatzailea eta aktorea da, batez ere Timbiriche musika-taldeko kide izanagatik ezaguna.
Ekoizle gisa, disko batzuk egin ditu, OV7-ren bost, Santa Sabina rock progresibo taldearen bat, Edith Márquezen bat, Sasha, Benny y Eriken Vuelta Al Sol eta El hombre de La Mancharen diskoa. Aktore gisa Ciudad de ciegos (1991), ¿Quien diablos es Juliette? (1997) filmetan parte hartu du. Cuatro Labios (2004), Amor Xtremo (2006) eta Un Padre No Tan Padre (2016), non bere lehen papera protagonista izan zuen, koproduzitzeaz eta soinu-banda egiteaz gain. SOS Sexo y otros secretos telesaileko paper nagusietako bat ere egin zuen. 1,3 milioi disko baino gehiago saldu ditu Mexikon.

## Hasierako urteak

Benny Ibarra 1970eko irailaren 8an jaio zen Mexiko Hirian. Manuel Bartolomé Cosío ikastetxean eta Mexiko Hiriko Madrid ikastetxean ikasi zuen. Benny artista familia batekoa da. Bere aitona-amonak Luis de Llano Palmer eta Rita Macedo aktorea ziren. Bere amaren osaba Enrique Guzmán abeslari eta aktorea da. Bere aldetik, amaren osaba Luis de Llano Macedo telenobela ekoizlea da. Bere ama, Julissa, aktore, abeslari eta ekoizle garrantzitsua da, bere aita, Benny, aktore eta abeslaria da eta bere anaia Alejandro, aktore lanetan aritu da. 1985 eta 1989 bitartean ahotsa, gitarra, musika klasikoa, konposizioa eta antzerki musikala ikasi zituen Walnut Hill School for the Arts-en eta 1990ean Bostongo (AEB) Berklee College of Music-en, Mexikora behin betiko itzuli aurretik.

## Filmografia

Zinema :
| Urtea | Filma | Pertsonaia |
| 1991 | She-Bat | Hawk |
| 1991 | Ciudad de ciegos | |
| 2006 | Amor xtremo | |
| 2008 | The Tale of Despereaux | Despereaux Tiling |
| 2011 | Hop | E.B. |
| 2016 | Sing: Ven y canta! | Buster Moon |
| 2016 | Un padre no tan padre | Francisco "Fran" Villegas |
| 2020 | Trolls 2: World Tour | Ramón |
| 2021 | Sing 2: Ven y Canta de Nuevo | Buster Moon |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3638294
# Benny Urquidez

Benny Urquidez (Los Angeles konderria, AEB, 1952ko ekainaren 20a) estatubatuar boxeolari eta hainbat diziplinatako borrokalaria da, arte martzialetako koreografoa eta aktorea.

## Karrera

The Jet ezizenez, eta borrokalarien eta borroka-artistaren familia batetik etorrita, Urquidezek arte martzialetan hasi zuen kenpoa eta gero Shotokan estiloko karatea ikasten. Full Contact borrokan aitzindaria izan zen Estatu Batuetan. 1974an egin zuen kontaktu puntualeko karatetik kontaktu osoko karaterako trantsizioa, AEBetan sortu zen urtean. Borroka askotan parte hartu zuen arau anbiguoekin eta estiloetan oso kontraste nabarmenekin. Ospetsua da, gainera, bost pisu-maila ezberdinetan sei munduko txapelak lortu izanagatik, bere 27 urteko ibilbidean ia galdu gabe. Bere porrot bakarra Muay Thai konbate oso polemikoan izan zen, zeren Urquidezek erakustaldi bakarra onartu baitzuen erabaki gabe, eta hori alde batera utzi zen borroka amaitzean..
1974 eta 1993 artean bere dokumentatutako errekorra 49-1-1 (garaipen-galerak-berdinketak) izan zen 35 KOrekin, beste iturri batzuk aldatu arren. Ratings aldizkariak 63-0-1 (57 KO) ematen dio eta bere webgune ofizialean, Urquidezek 200-0, 63-0 (57 KO) tituluen defentsan. Gainera, "Helduen Gerriko Beltzaren Mailan" garaitu gabe egon zela dio, kontaktu osoko karatean sartu aurretik. Black Belt aldizkariak Urquidez "Urteko Lehiakidea" izendatu zuen 1978an.
Noizean behin zinemako aktorea izan da, batez ere 1980ko eta 1990eko hamarkadetako akzio-filmetan Jackie Chan eta Jean Claude Van-Dammerekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ Kick Boxer Benny the Jet, at 41, Readies for Bout With World Champion. 30 de noviembre de 1993.
* ↑ The Jet: Born to Brawl, Benny Urquidez Lived Through a Death Match to Become One of the Greatest Unknown Fighters in America. 17 de agosto de 1985.
* ↑ 'Jet' Fighter's Final Mission: Kick-Boxing Legend Urquidez Driven in Comeback Bid. 28 de noviembre de 1993.
* ↑ Urquidez Jets Way to Victory, Netting 6th Kickboxing Crown. 5 de diciembre de 1993.
* ↑ BENNY 'THE JET' URQUIDEZ. S.T.A.R..
* ↑ Black Belt Hall of Fame. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q730348
* Multimedia: Benny Urquidez / Q730348
# Benny Hill

Benny Hill, jaiotze izenaz Alfred Hawthorne Hill (1924ko urtarrilaren 21a, Southampton, Hampshire – 1992ko apirilaren 20a, Teddington, Londres) ingeles aktore eta umorista bat izan zen.

## Filmografia
### Umore saioak

* The Benny Hill Show (1951–91)
* The Best of Benny Hill (1974)

### Filmak

* Who Done It? (1956)
* Light Up the Sky! (1960)
* Those Magnificent Men in Their Flying Machines (1965)
* Chitty Chitty Bang Bang (1968)
* The Italian Job (1969)

## Kanpo loturak

* Benny Hill aktore eta umoristaren IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q200228
* Multimedia: Benny Hill / Q200228
# Benny Wenda

Benny Wenda Mendebaldeko Papuako buruzagi tribala da, Mendebaldeko Papua Indonesiatik independizatzea helburutzat duena. Erresuma Batuan erbesteratuta bizi da. 2002an epaiketa baterako zain atxiloturik zegoela ihes egin ondoren, gobernu Britainiarrak asilo politikoa eman zion.

## Gazte aroa

Benny Pyramid herrian jaio zen, Mendebaldeko Papuako Baliem bailaran. 1977an, bi urte zituela, Indonesiako armadak buruturiko bonbardeaketa batean bere familiako hainbat kide hil ziren. Hau dela eta, osaba batek hezi zuen. Wenda-ren buruzagitza tribuko adinduek erabakia izan zen.
* Datuak: Q2562259
* Multimedia: Benny Wenda / Q2562259
# Benny Goodman

Benny Goodman (Chicago, 1909ko maiatzaren 30a - New York, 1986ko ekainaren 13a), estatubatuar musikaria izan zen.

## Bizitza

1909an jaio zen, Chicagon, poloniar jatorrizko judu familia batean. Musika ikasten Kehelah Jacob sinagogan hasi zen, hango orkestran parte hartu zuelako. Garai hartan Chicagora etorritako musikari famatu ugarien eraginez, jazz musika bereganatu zuen. Hamalau urterekin eskola utzi eta musikari profesional bilakatu zen.
1925ean, orkestra garrantzitsu batean sartu zen: Ben Pollacken orkestran zehazki. 1934. urtera arte ez zuen bere orkestra propioa sortu. NBC irratian kontratatua izan zen eta estatu guztian zehar entzun ziren bere obrak, Let´s Dance deiturikoa. Urte batzuk igaro ondoren, erdi-mailako amerikarren musikari gogokoena bihurtu zen eta “Swing aroa” hasi orduko Benny famatua bihurtu zen.
John Hammond produktorea ezagutu zuen eta Ameriketako familia aberatsetara gerturatu zuen bere musika. Bere orkestran musikari famatu asko sartu ziren, esate baterako, Teddy Wilson, Lionel Hampton edo Gene Krupa. Bere orkestran Bunny Berigan, Ziggy Elman edo Vido Musso bezalako musikari famatuak zeuden eta honek “The Big Broadcast” film musikalean parte hartu zuen, “Swing erregea” deituko ziotelarik.
1939an, Goodman RCAtik joan egin zen eta Columbiagatik fitxatu zuen. Bere taldetik musikari asko joan zaizkion eta urte horren amaieran bakarlari hoberenaren saria jaso zuen. Bere bandak eta osatzen zuen seikoteak talderik ospetsuenaren zerrendak bereganatu zituen.
1942an, “swingaren aroa“ bukatuta zegoenez ahal zuen bezala eutsi zion egoera zailari. 1955ean “The Benny Goodman Story“ filmean parte hartu zuen. Europara, Errusiara eta Asiako herrialde batzuetara joan zen kontzertuak eskaintzera.
1986ko ekainaren 13an hil zen, hirurogeita hamazazpi urte zituela.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Benny Goodmanen webgunea.
* Datuak: Q46755
* Multimedia: Benny Goodman / Q46755
# Valtteri Bottas

Valteri Viktor Bottas (Nastola, Finlandia, 1989ko abuztuaren 28) Finlandiako motor lasterketa gidaria da. Gaur egun Monacon bizi da eta 2017ko denboralditik formula 1 mundu lehiaketaren Mercedes F1 taldean lehiatzen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Payment | Driver Database» www.driverdb.com (Noiz kontsultatua: 2018-03-16).
* Datuak: Q138745
* Multimedia: Valtteri Bottas / Q138745
# Valtierrako gudua

Valtierrako gudua 1110eko urtarrilaren 24an Tuterako merindadeko herri horretan Alfontso Bataiatzaileak eta Ahmed ibn Yusufek zuzenduriko Zaragozako taifaren armadak egindako gudua izan zen. Borrokan zaragozarren erregea menderatua eta hila izan zen.

## Aurrekariak

1085ean Alfontso VI.a Gaztelakoak Toledo konkistatu zuenean, Sevillako emirra zen Muhammad ibn Abbad Al Mutamidek Yusuf ibn Tashfin almorabideen laguntza eskatu zuen. Gibraltarko itsasartea zeharkatu eta gero, 1086an almorabideek gaztelarrak menderatu zituzten Sagrajasko guduan eta, horrela, Iberiar Penintsulako hegoaldeko jaun bilakatu ziren. 1102an el Cid Valentzia konkistatu zuenean, geldiarazi eta iparralderantz jotzea galarazi zien.
Penintsularen iparraldean Zaragozako taifa baino ez zen geratzen musulmanen eskuetan eta bere burujabetasuna mantentzeko Ahmed II.a ibn Yusuf al-Mustain orduko emirra almorabideen basailu bilakatu zen.

## Gudua

1110eko urtarrilaren 24an Ahmed ibn Yusuf al-Mustain emirrak berak zuzenduriko Zaragozako taifaren armadak eraso eta Alfontso Bataiatzaileak zuzendutako nafar-aragoiar armada topatu zuen. Erriberrira zihoazela, kristauek musulmanak menderatu zituzten, bere erregea hiltzen.

## Ondorioak

Alfontso I.a Nafarroakoak hiribildua konkistatu zuenean, Sobrarberko foruaz gain Oso zintzo eta oso leial titulua ere eman zion. Valtierran musulman asko bizi ziren, meskita bat (egun eliz bilakatua) ere eraikiko zutenak.
Valtierran menderatuak izan ondoren, urte hartako ekainaren 29an almorabideek Zaragoza konkistatu zuten eta Abd al-Malik ibn Ahmed Imad al-Dawlak Rueda de Jalónera ihes egin zuen. Bertan emirerri berria sortu eta Alfontsoren basailu bilakatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Alberto Cañada Juste, La batalla de Cutanda (1120)
* ↑ (Gaztelaniaz) Biografías y vidas, Alfonso I el Batallador
* ↑ (Gaztelaniaz) Gran Enciclopedia Aragonesa, Batalla de Valtierra
* ↑ (Gaztelaniaz) Valtierrako Udala, Historia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2890297