OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Holstein

Holstein Ipar Germaniar Konfederazioaren antzinako estatua izan zen. Gaur egun Schleswig-Holstein estatuaren baitan dago, Alemaniako iparraldean.

## Historia

Saxoiak eta obrodiarrak V. mendetik XII. mendera arte elkarren aurka borrokatu ziren, lurraldeaz jabetu nahirik. XII. mendean Lotario Saxoniako dukeak konderri bihurtu zuen, eta Schaumburgeko Adolfo I.aren esku geratu zen Holstein. Haren leinukoek beren eskuetan eutsi zioten, eslaviarren kontra aurrenik, eta daniarren aurka gero. Ordurako Schleswig beretua zuten daniarrek. Azkenik, Gerardo III.ak, Handia zein Burusoila deiturikoak, bi lurraldeak batu zituen (1326) bere agintepean.
Adolfo VIII.ak, Schaumburg leinuko azkenak, Kristian I.a Danimarkakoaren esku utzi zituen bi lurraldeak. 1474an Inperio Santuko dukerri izan zen Holstein, eta bertako estatu bihurtu zen, 1806an inperioa desegin zen arte. 1815etik 1864ra bitartean, Germaniar Konfederazioaren kide izan zen, nahiz eta Danimarkara loturik jarraitzen zuen (Danimarkako erregea Holsteingo duke ere bazen).
Frederiko VII.aren heriotzaren ondoren, eztabaida izan zen, Schleswig eta Holstein norentzat geratuko ziren. Handik gutxira, Prusia eta Austria buru zituen Germaniar Konfederazioa Danimarkarekin gerran hasi zen; azkar garaitu zuten Danimarka, 1864an,eta dukerriak itzul zitzan behartu zuten. 1865ean Prusia eta Austria akordio batera iritsi ziren: austriarrek Holstein hartu eta gobernatuko zuten, eta prusiarrek Schleswig. Akordio hori Austria-Prusia Gerra hasi zenean bukatu zen, 1866an; gerra bukatu zenean, Schleswig eta Holstein Schleswig-Holstein estatu bihurtu ziren, eta estatua Prusiaren barne geratu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2008-05-30). 154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111224
* Multimedia: Holstein / Q111224
# Holstebro

Holstebro Danimarkako Erdialdeko Jutlandiako eskualdean dagoen hiria da.

## Historia

Storåen errekaren pasabidean sortu zen hiria, gerora zubia eraiki zuten. Izena holdested ved broen izan bide zen hasieran, danieraz "zubiaren ondoan dagoen deskantsatzeko gunea" esan nahi du. Ribeko apezpikua zen Thygek aipatzen du lehenengo aldiz 1274ean. 1552an suak erre zuen hiriaren zatirik handiena.
Gaur egun Jutlandia mendebaldeko hiri industrial, merkatal eta kulturala da.

## Kultura

Bizitza kultural handia duen hiria da. Bertan izan zuen egoitza Peter Schaufuss Ballet Konpainiak 1997 eta 2009 artean. Aipatzekoak dira era berean Odin Antzokia eta 1991ean eraiki zen Holstebro Convention and Culture Center. Hainbat museo ere baditu, garrantzitsuena arte museoa izanik.
Uda bukaeran Holstebro Festive Week jaialdia ospatzen da urtero.

## Hiri senidetuak

Douzelage taldeko partaidea da. Talde honetan Europako 24 herrialdetako hiri bana dago.

## Holstebrotar ezagunak

* Morten Skoubo (1980- ): 2006 eta 2008 artean Errealeko jokalaria izan zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27678
* Multimedia: Holstebro / Q27678
# Holstein (Iowa)

Holstein Iowako hiri bat da. Ida konderrian kokatua dago. 2010ean 1.396 biztanle zituen, 3,86 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ida konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q994828
* Multimedia: Holstein, Iowa / Q994828
# Holsthum

Holsthum Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Eifel Bitburg-Prüm barrutia|Eifel Bitburg-Prüm]] barrutian. 2014an 618 biztanle zituen 9,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q553399
* Multimedia: Holsthum / Q553399
# Holsbeek

Holsbeek (nederlanderazko ahoskera: ˈɦɔlzbeːk) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Herri hauek hartzen ditu barnean: Holsbeek bera, Kortrijk-Dutsel, Nieuwrode eta Sint-Pieters-Rode. 2013ko urtarrilaren 1ean 9.724 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q676893
* Multimedia: Holsbeek / Q676893
# Holsworthy

Holsworthy, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Devon konderrian dagoen udalerri bat da.
2021ean 2.641 biztanle zituen.
* Datuak: Q1234271
* Multimedia: Holsworthy, Devon / Q1234271
# Henrik Petersson

Henrik Petersson (Uppsala, Suedia, 1973ko apirilaren 6) suediar matematikaria da, matematika irakaslea eta idazlea. Petersson Chalmers Teknologia Unibertsitateko irakaslea da eta Gotenburgoko Hvitfeldtska Gymnasiet matematikako irakaslea da. Batxilergoko ikasleentzako matematikako web ikastaroaren sortzailea da. Solstickan fundazioak finantzatu du problemnet.n.nu gunea.

## Biografia

Henrik Peterson Matematikako doktorea bilakatu zen 2001. urtean. 2010ean batxilergoko matematikako irakasle bilakatu zen.
2005 eta 2008 artean, 12 txosten eta testu zientifiko argitaratu zituen.
Petersson ezagunena da Problemlösningens grund liburuagatik. Liburu hau 2013an argitaratu zen.
Peterssonek 2019an bi liburu argitaratu zituen "Avancera I" eta "Avancera II" izenburuekin.

## Errendimendua irakasle gisa

Bere ikasle askok arrakasta handia lortu dute nazioarteko matematikako lehiaketetan.

## Lanak

* 2013, Problemlösningens grunder
* 2017, Undersökande matematik
* 2019, Avancera I
* 2019, Avancera II

## Erreferentziak

* 1 2 (Suedieraz) Henrik Petersson. (Noiz kontsultatua: 2019-11-08).
* ↑ (Suedieraz) Höglund, Carl-Magnus. Särskilt begåvade elever behöver extra utmaningar. (Noiz kontsultatua: 2019-11-08).
* ↑ (Suedieraz) Plattform för matematisk problemlösning. (Noiz kontsultatua: 2019-11-08).
* ↑ (Suedieraz) Sandstedt, Hilma. (2019). Matematik genom rutan. Hezkuntza Administrazioa Gotemburgo hirian, 18-19 or..
* ↑ (Suedieraz) Material för matematik, Problemlösningens grunder. (Noiz kontsultatua: 2019-11-08).
* ↑ (Ingelesez) Henrik Petersson. (Noiz kontsultatua: 2019-11-08).
* ↑ (Suedieraz) AVANCERA I & II. (Noiz kontsultatua: 2019-11-08).
* ↑ (Suedieraz) HVITFELDTSKAS SPETSUTBILDNING. (Noiz kontsultatua: 2019-11-08).
* ↑ (Ingelesez) International Mathematical Olympiad. (Noiz kontsultatua: 2019-11-08).

## Kanpoko estekak

* Webgune ofiziala
* Problemnet
* Datuak: Q61586394
# Henrik Wergeland

Henrik Arnold Thaulow Wergeland (Kristiansand, Norvegia, 1808ko ekainaren 17a - Oslo, Norvegia, 1845eko uztailaren 12a) norvegiar olerkaria izan zen.

## Biografia

Norvegiako literaturaren berpizkunde-garaiko idazlerik garrantzitsuenetakoa izan zen. Norvegia herrialde moderno gisa sortu zen denboran bizi izan zen. Ideietan arrazionalista zen, eta estiloz erromantikoa. Haren obra nagusiak: Poemak, lehen aldia (1829), Jan van Huysunen loreak (1840), Judua (1842), Gidari ingelesa (1844) eta Gizona (1845).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q351705
* Multimedia: Henrik Wergeland / Q351705
# Henrike Estuardo, Lord Darnley

Henrike Estuardo, Lord Darnley bezala ezagunagoa (Temple Newsan, Ingalaterra, 1545eko abenduak 7-1567ko otsailak 10) Estuardo leinu eskoziarreko noble ingeles bat izan zen. Albanyko dukea eta Eskoziako printze ezkontidea. Mateo Estuardo, Lennoxeko 4. kondea eta Margarita Douglasen semea. Azken hau, era berean, Archibald Douglas, Anguseko kondea eta Margarita Tudorren alaba. Beraz, bere aitaren aldetik Jakobo II.a Eskoziakoa erregearen ondorengoa zen, eta bere amaren aldetik Henrike VII.a Ingalaterrakoa erregearena.
Katolikoa zenez, bere herrialdeko tronurako hautagai nabarmen bat zen, bere osaba Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren seme-alabak, Maria Tudor katolikoa izan ezik, gutxiengo katolikoak ilegitimotzat hartzen baitzituen, eta Margarita Tudorren ondorengoek, horien artean Darnleyk, aipaturiko tronua okupatzeko eskubide osoa zutela zioten.
Maria Estuardo Eskoziako erreginarekin ezkondu zen 1565ean, Eskoziako noblezia protestanteak kalte handitzat hartu zuena, Eskoziako gehiengoa 1560an presbiterianismora (kalbinismoaren adar bat) bihurtu bazen ere, erreginak katolikoa izaten jarraitzen baitzuen.
Ezkontza horrek Ingalaterran ere ardura handia piztu zuen, Elisabet I.a Ingalaterrakoak ez baitzuen ezkontza hori onartu (Darnley ingelesa zen), sortzen zuen mehatxuaz gain, ezkontza elkartuak Elisabetentzat mehatxu bat suposatzen baitzuen: Maria ere Margarita Tudorren ondorengoa zen eta katolikoek Maria Tudorren oinordeko legitimotzat hartzen zuten. Gainera, biek izan zezaketen semea bere tronuaren lehiakide bat izango zen.
Hain zuzen ere, 1566ko ekainak 19an Edinburgon Darnley eta Maria I.a Eskoziakoaren seme bakarra jaio zen. Etorkizunean Jakue VI.a Eskoziakoa eta I.a Ingalaterrakoa izango zena.
Urte horretan bertan endekatu zen bien arteko harremana (denbora asko lehenagotik ahuldua zegoena), lehenik eta behin Darnleyk Mariari errege koroa zezala eskatu ziolako, eta bigarrenik erreginaren faboritoa zen David Rizzioren hilketagatik bere senarraren aginduz.
Hurrengo urtean eraila hil zen bere maitalearekin batera ziur asko James Hepburn, Bothwelleko IV. kondeak, erreginaren maitalea zena eta senarra izango zenak zuzendutako konspirazio batean.
* Datuak: Q312381
* Multimedia: Henry Stuart, Lord Darnley / Q312381
# Henrik Møllgaard

Henrik Møllgaard Jensen, (Bramming, Esbjerg, Danimarka, 1985eko urtarrilaren 2a), eskubaloian aritzen den kirolari danimarkarra da.
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, (Rio de Janeiro), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen; 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, (Tokio), berriz, zilarrezko domina eskuratu zuen, bietan eskubaloian eta Danimarka ordezkatuz; Tokion, Frantziako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Espainiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Danimarka.
Tokion, honako hauek osatzen zuten Danimarkako taldea: Lasse Andersson, Mathias Gidsel, Jóhan Hansen, Mikkel Hansen, Jacob Holm, Emil Jakobsen, Niklas Landin Jacobsen, Magnus Landin Jacobsen, Mads Mensah Larsen, Kevin Møller, Henrik Møllgaard, Morten Olsen, Magnus Saugstrup, Lasse Svan eta Henrik Toft Hansenek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 01 ! | Eskubaloia, gizonezkoa. |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Eskubaloia, gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Henrik Møllgaard Jensen» olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1565607
* Multimedia: Henrik Møllgaard / Q1565607
# Henrik von Eckermann

Henrik Claes Edvard von Eckermann (Nyköping (Suedia), 1981eko maiatzaren 25a) hipikan aritzen den kirolari suediarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), Saltoak taldeka proban, berriz, urrezko domina lortu zuen Suediako taldearekin, AEBko taldearen (zilarrezko domina) eta Belgikako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatuz; honako hauek osatzen zuten taldea: Henrik von Eckermann (King Edwarden gainean), Malin Baryard-Johnsson (Indianaren gainean) eta Peder Fredricson-ek (All Inen gainean).

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Saltoak taldeka. King Edwarden gainean. |

## Erreferentziak

* ↑ «Henrik von Eckermann» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Henrik von Eckermann» olympics.com (Gaztelaniaz)
* ↑ Saltoak taldeka. Emaitzak 2020 olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6226987
* Multimedia: Henrik von Eckermann / Q6226987
# Henrike Artoiskoa

Henri Charles Ferdinand Marie Dieudonné d'Artois de France (Tuileries jauregia, 1820ko irailaren 29a - Lanzenkirchen, 1883ko abuztuaren 24a) Chambordeko konde eta Bordeleko dukea izan zen.
1830eko abuztuaren 2 eta 9 artean Frantziako legitimisten erregenahia eta Nafarroako Erresumaren erregenahia izan zen Henrike V.a Frantziakoa izenaz. hala ere, ez zen inoiz aldarrikatua izan. 1844 eta 1883 artean legitimisten erregenahi bilakatu zen.
Karlos X.a Frantziakoaren iloba, Karlos Fernandoren hildondoko semea, bere jaiotza zela eta legitimistek Dieudonné ezizena jarri zioten. Erbestean hil zen.
Henrike zendu ondoren eta Lege salikoa, Frantziako tronuan ez bezala, Nafarroako Erresuman atxikiturik ez zegoela kontutan hartuta, bere iloba Roberto I.a Parmako dukea bilakatu zen nafar erresumako ondare eskubideen jaraunslea Nafarroako errege-erreginen oinordetzarako ohiko legeen arabera.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Lettre de Charles X a son cousin Ferdinand d'Espagne», L'Aigle, Journal de la Liberté politique et Littéraire, 3-4 or., 1830-09-23.
* ↑ Boucher de Courson (Frantsesez) «Des Droits de Madame de France, fille de Louis XVI, à la couronne de Navarre», Demonville, Paris, 1831.
* ↑ (Frantsesez) «Tableau de la constitution du royaume de Navarre, et de ses rapports avec la France ; imprimé par ordre des États-généraux de Navarre», Paris, 29 or., 1789
* Datuak: Q88851
* Multimedia: Henri, Count of Chambord / Q88851
# Henrik Lund

Henning Jakob Henrik Lund edo Intel'eraq (Nanortalik, 1875eko irailaren 29 – Narssaq, 1948ko ekainaren 6a) Groenlandiako inuit herriko margolari, poeta, musikagile eta apaiza izan zen. Haren lan ezagunena groenlandieraz idatzitako Groenlandiako ereserkiaren letra da, Nunarput utoqqarsuanngoravit (Zu, gure ama lurra) (1916). Ereserkiaren musika Jonathan Petersenek (1891-1960) sortu zuen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Groenlandiako ereserkiaren inguruko informazioa, musika eta partitura.
* Datuak: Q2288473
* Multimedia: Henning Jakob Henrik Lund / Q2288473
# Henrik Pontoppidan

Henrik Pontoppidan (Fredericia, Jutlandia, 1857ko uztailaren 24a - Kopenhage, 1943ko abuztuaren 21a) Danimarkako idazlea izan zen. Maisutasun handiz deskribatu zituen bere garaiko Danimarkako bizimodua eta ohiturak.
Hiru trilogia eman zituen argitara. Landsbybilleder (1883), Fra Hytterne (1887) eta Skyer (1890) obrek osatzen zuten lehen trilogian Danimarkako ohiturak islatu zituen; Det Forjoettede Land (1891, Agindutako Lurraldea) trilogian hango ezadostasun erlijiosoak azaldu zituen. Bere hirugarren sailean, berriz, De Dodes Rige (1912-1916, Herioaren Inperioa), 1901. urteko liberalen garaipenaz geroztiko egoera politikoa ezagutarazi zuen. 1917. urtean Literaturako Nobel saria irabazi zuen Karl Gjellerup idazle daniarrarekin batera.

## Obra nagusiak

* Stækkede vinger (1881)
* Sandinge meninghed (1883)
* Landsbybilleder (1883)
* Ung Elskov (1885)
* Smaa Romaner (1885-90)
* Mimoser (1886)
* Isbjørnen (1887)
* Fra Hytterne (1887)
* Spøgelser (1888)
* Krøniker (1890)
* Skyer (1890)
* Det Forjættede Land (1891-95)
* Minder (1893)
* Ørneflug (1893)
* Nattevagt (1894)
* Den gamle Adam (1895)
* Højsang (1896)
* Kirkeskuden (1897)
* Nar vildegæssene trækker forbi (1897)
* Lykke-Per (1898-1904)
* Lille Rødhætte (1900)
* Det ideale hjem (1900)
* Desde las chozas (1901)
* De vilde Fugle (1902)
* Borgmester Hoeck og Hustru (1905)
* Asgaardsrejen (1906)
* Det store spøgelse (1906)
* Hans Kvast og Melusine (1907)
* Den Kongelige gæst (1908)
* De dødes rige (1912-16)
* Et Kærlighedseventyr (1918)
* Romaner og Fortællinger (1924-26)
* Mands Himmerig (1927)
* Drengeaar (memoriak, 1933)
* Hamskifte (memoriak, 1936)
* Arv og Gæld (memoriak, 1938)
* Familieliv (memoriak, 1940)
* Undervejs til mig selv (memoriak, 1943)
* Erindringer (1962)
* Magister globs papirer (1979)
* Kronjuder og Molboer (1989)
* Enetaler (1993)
* Mininger & Holderinger (1994)
* Henrik Pontoppidans Breve (1997)
* Henrik Pontoppidans Dikte (1999)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Danierazko literatura
* Idazle daniarren zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q225554
* Multimedia: Henrik Pontoppidan / Q225554
# Henrike, Gloucesterko dukea

Henrike printzea, Gloucesterko dukea (Henry William Frederick Albert; Sandringham, Norfolk, 1900eko martxoaren 31 – Barnwell Manor, Nottinghamshire, 1974ko ekainaren 10a) ingeles printzea izan zen.
Jurgi V.a eta Maria Teckekoaren hirugarren semea izan zen. Eton Collegen ikasi zuen eta armadan husarren errejimendu batean zerbitzatu zuen. Kenyan ehizatzen Beryl Markhamekin maitemindu zen, baina harremana gorte britainiarraren presioen ondorioz amaitu zen. 1935ean Alice Montagu Douglas Scottekin ezkondu zen.
1939-1940an Henry Gort jeneralaren lotura-ofiziala izan zen Frantzian. Bigarren Mundu Gerraren gainerako urteetan misio militar eta diplomatikoak egin zituen. 1945etik 1947ra Australiako gobernadore orokorra izan zen.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Eduardo VII.a Erresuma Batukoa
Jurgi V.a Erresuma Batukoa
Prince William of Gloucester
Alexandra Danimarkakoa
Henrike, Gloucesterko dukea
Alexander Windsor, Earl of Ulster
Francis, Duke of Teck
Maria Teckekoa
Prince Richard, Duke of Gloucester
Lady Davina Windsor
Princess Mary Adelaide of Cambridge
Lady Rose Windsor :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117174
* Multimedia: Prince Henry, Duke of Gloucester / Q117174
# Henrik Toft Hansen

Henrik Toft Hansen, (Skive, Danimarka, 1986ko abenduaren 18a), eskubaloian aritzen den kirolari danimarkarra da..
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, (Rio de Janeiro), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen; 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, (Tokio), berriz, zilarrezko domina eskuratu zuen, bietan eskubaloian eta Danimarka ordezkatuz; Tokion, Frantziako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Espainiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Danimarka.
Tokion, honako hauek osatzen zuten Danimarkako taldea: Lasse Andersson, Mathias Gidsel, Jóhan Hansen, Mikkel Hansen, Jacob Holm, Emil Jakobsen, Niklas Landin Jacobsen, Magnus Landin Jacobsen, Mads Mensah Larsen, Kevin Møller, Henrik Møllgaard, Morten Olsen, Magnus Saugstrup, Lasse Svan eta Henrik Toft Hansenek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 01 ! | Eskubaloia, gizonezkoa. |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Eskubaloia, gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Henrik Toft Hansen» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Henrik Toft Hansen" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1606339
* Multimedia: Henrik Toft Hansen / Q1606339
# Igeldoko behatokia

Igeldoko Itsas Meteorologia Behatokia Gipuzkoako Igeldo herrian dagoen meteorologia behatokia da.

## Historia

1905 urtean zabaldu zen eta egun Espainiako Meteorologia Estatu Agentziak kudeatzen du. 1905an Juan Migel Orkolaga hernaniar apaiz eta meteorologoaren ekimenez eratu zen.

## Behatokia

Meteorologia behaketak egiteko toki aproposean dago, bertatik Matxitxako lurmuturretik Landetako bitarteko itsas eta zeru zatia ikus daitekeelako.

## Behatokiko zuzendariak

* Juan Migel Orkolaga, 1905-1914
* Mariano Doporto, 1927-1936
* Carlos Santamaria, 1940-1979
* Jose Ignacio Alvarez Usabiaga, 1979-2005
* Margarita Martin, 2005-2013
* Behatokia.
* 1934an.
* 1905ean.

## Kanpo estekak

* Ehun urte eguraldiari begira, zientzia.net webgunean.
* (Gaztelaniaz) Observatorio de Igeldo, Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* (Gaztelaniaz) Igeldo, un observatorio meteorológico para el golfo de Bizkaia, www.divulgameteo.es.
* Datuak: Q16517612
# Igeldoko itsasargia

Igeldoko itsasargia Donostian dagoen itsasargia da, Igeldon hain zuzen ere, Itsasargi pasealekuan.
Dorrearen gainetik Getaria, Zumaia, Lekeitio eta Matxitxako ikus daitezke ekialdean, eta Miarritze eta Landetako kosta mendebaldean.

## Historia

Manuel Peironcely ingeniariak berreraiki zuen 1855eko martxoaren 15ean zuten 134 metroko altueran, bertan zegoen antzinakoa 1813an itzali ondoren.
Hasieran petrolio erabiltzen zuten argia pizteko, baina Lehenengo Mundu Gerra zela eta petrolioz urri ibili eta Rafael de la Cerdak proiektu bat asmatu zuen itsasargian elektrizitatea sartzeko. Proiektua 1918an burutu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ librodefaros.com: Faros del Cantábrico
* 1 2 Berria: Parkearen itzalean
* ↑ Faros de Euskadi
* ↑ Hiru: Igeldoko itsasargia

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q973815
* Multimedia: Igeldo lighthouse / Q973815
# Igeltsero

Eraikuntzan, igeltseroa harri, adreilu, igeltsu eta antzeko eraikuntza ekaiekin lan egiten duen langilea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q327321
* Multimedia: Masons / Q327321
# Igeltsero-aitzur

Igeltsero-aitzurra igeltseroek erabiltzen duten tresna bat da, mutur batetik aitzur modukoa eta bestetik aizkora modukoa dituena. Igeltsero-aitzurra oso erabilgarria da hormetako igeltsua kentzeko beste lan bat egin baino lehen.
Igeltsero-aitzurren aldaera batzuk:
* Mailu-pikotxa: mutur batean mailu modukoa eta bestean zapala dena.
* Pikatxoia: mutur batean puntaduna eta bestean zapala dena.

## Kanpo estekak

* Igeltsero-aitzurren irudi batzuk.
* Datuak: Q8193873
* Multimedia: Mattocks / Q8193873
# Homo antecessor

Homo antecessor Hominidae familiako espezie (edo azpiespezie) bat izan zen, duela 1,2 milioi urtetik 800.000 urteraino bizi izan zena. Atapuercan (Espainia) aurkitu zen José María Bermudez de Castro, Juan Luis Arsuaga eta Eudald Carbonellek gidatutako indusketa batean. Hauen ikerketek Europako gizakirik zaharrenetakoa dela ebatzi zuten. Homo antecessor fosilen lehenengo agerraldia TD6 Dolina Handia edo Aurora estratua deritzon geruza arkeologikoan izan zen. Espezie (edo azpiespezie) honek zalantzak sortzen ditu arkeologoen artean, ez baitakite ongi zein harreman duen Europako beste Homo espezieekin.

## Ezaugarri fisikoak

Homo antecessorren edukiera entzefalikoa gaur egungo gizakiarena baino txikiagoa zen. Handi eta indartsuak ziren, baita gihartsuak ere, baina haien hortzak eta ahoa oso primitiboak ziren. 1,70 metro inguru neurtzen zuten eta haien haurtzaro eta nerabezaroak gaur egun ezagutzen ditugunen antzekoak ziren. Aurkitu diren hezurretatik hainbat datu ondorioztatu dira. Ezkertiak ez zirela badakigu. Hortzak asko erabiltzen zituzten, eta oso higatuta zituzten.

## Dieta

Homo antecessorrek barazki ugari jaten zituen, baita ehizatzen zituen animaliak ere. Bere dietaren ezaugarririk deigarriena da kanibalismoa praktikatzen zutela, hau da, gizajaleak zirela.

## Atapuercako familia

Atapuercako aztarnategian 32 pertsonaren hezurrak aurkitu dituzte, adin eta sexu desberdinetakoak. Haietako 9 gizonezkoak ziren, eta beste 9 emakumezkoak, baina zoritxarrez gainerako hamalauen sexua ezagutzea ezinezkoa da.

### Azken datuak

Gaur egun, Homo antecessor espezie bereizia den ala ez eztabaidatzen da. Adituek ikuspuntu desberdinak dituzte; batzuek diote Homo heidelbergensisen arbasoa dela, eta beste batzuek Atapuercan aurkitutako hezur multzoari emandako izena besterik ez dela.
2008. urtean Homo antecessorren hezur gehiago agertu ziren; 20 eta 30 ute bitarteko gizon baten masailezurra, duela 1,2 milioi urtekoa. 2010ean, Ingalaterran, duela 780.000 urteko tresna batzuk aurkitu ziren, eta adituek diote Homo antecessorrek erabili zituela.

## Erreferentziak

* ↑ Txantiloi:Gaztelera Menendez, Mario. (2012). Prehistoria Antigua de la Península Ibérica. UNED, 241 or. ISBN 978-84-362-6562-0..
* ↑ Klein, Richard. (2009). Hominin Disperals in the Old World. in: The Human Past. (2. argitaraldia), 108 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q310846
* Multimedia: Homo antecessor / Q310846
* Espezieak: Homo antecessor
# Hommerdingen

Hommerdingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Eifel Bitburg-Prüm barrutia|Eifel Bitburg-Prüm]] barrutian. 2014an 59 biztanle zituen 2,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q561151
* Multimedia: Hommerdingen / Q561151
# Hominy (Oklahoma)

Hominy Oklahomako hiri bat da. Osage konderrian kokatua dago. 2010ean 3.565 biztanle zituen, 5,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Osage konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2932032