OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anar

Anar, Tolkienek, bere Erdialdeko Lurraldeari buruzko legendarium ospetsuan, Eguzkia izendatzeko erabiltzen duen izena da.
Eguzkia, Anar, Anor, Vasa Suzko Bihotza, Aurpegi Horia eta Eguneko Izarra ere deitua, Vardak sortu zuen, hasiera batean Lurra argiztatzen zuten Valinorreko Bi Zuhaitzak suntsituak izan ondoren, eta Laurelinen, urrezko zuhaitzaren azken frutua erabiliz egin zuen, Aulëk eraikitako txalupa batean jarriz, Arien boteretsuak tripulatzen zuena.
Hala sorturiko eguzkia, zerutik gidatua izan zen, Valinorren gainetik eta Mendebaldeko Itsasoa baino haratago, eta, honegatik, lehen egunsentia, Mendebaldean ikusi zen, eta ez Ekialdean, gaur egun gertatzen den bezala.
Eguzkiak igortzen zuen argiak, lurra biziz elikatu zuen, denbora luzean ilunpean egon zirenak, Melkorrek Valarren Lanparak suntsitu zituenetik. Eguzkiaren argiak, itxaropena eman zien elfoei, esnatu zirenetik, soilik izarren argipean bizi izan zirenak. Baina, eguzkia Mendebaldean jaiotzen zen bitartean, lehen gizakiak, Erdialdeko Lurraldearen mendebaldean esnatu ziren, eta, honela, zeruan argi egiten zuen argi berria, munduari buruz izan zuten lehen irudia izan zen. Gertaera honen ondorioz, elfoek, gizakiak, "Eguzkiaren haurrak" deitzen dituzte.
Lehen unetik, baita Eguzkiaren Hirugarren Aroan ere, eguzkiaren argiak botere handia du izaki gaiztoen eta ongiaren etsaien aurka. Adibidez, orkoak, eguzkiaren argiarekin ahuldu egiten ziren (handik denbora batera, Saruman eta Sauronek, euren arteekin, hau gainditzeko modua aurkitu zuten arren). Argi honek beronek, Trolak harri bihurtzeko ahalmena zuen.
Mendebaldean lehen egunsentia gertatu ondoren, Vardak, Eguzkia betirako zeruan egongo zela erabaki zuen, bere lagun Ithil (Ilargia)rekin batera. Baina Lorien eta Estëk, Vardari halakorik ez egiteko esan zioten, honela loa eta atsedena mantentzeko, eta egun horretan ezkutatu zen Eguzkia lehen aldiz, Ekialdetik berragertzeko gaur egun bezala.
Oharra: Tolkienen mitologian, euskal mitologian bezala, eguzkia, emakumezkoa da, emakume Maia bat zen eguzkia doan txalupa tripulatzen zuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3312378
# Alexandra Grey

Alexandra Elisha Grey (Chicago, Illinois, 1991ko urtarrilaren 1a) estatubatuar aktore eta abeslaria da. Transparent telesailean Elizah Parks izeneko pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.

## Bizitza

Chicagon jaioa, harrera-familia batean hazi zen. Grey emakume transgeneroa da. Behin elkarrizketa batean esan zuen bazekiela 4 urte zituenetik emakumea izan nahi zuela, baina ez zekiela nola esan harrerako familiari, zeren eta haren hitzetan: "afro-amerikar komunitatean ezin zen horren inguruan hitz egin".
Unibertsitate eskolan graduatu eta gero, Greyk harrerako gurasoei homosexuala zela esan zien eta hauek haren sexualitatea onartzeko iheskor agertu ziren. Hala ere, transgeneroa zela esan zienean, harrerako gurasoek Grey etxetik kanporatu zuten. Chicagotik Los Angelesera joan zen bizitzera eta LGBT etxerik gabeko pertsonentzako aterpe batean bizi izan zen, bizilekua aurkitzeko nahikoa dirua aurreztu zuen arte. Northridgeko Kaliforniako Estatuko Unibertsitatean antzerkia ikasi zuen.
Los Angelesera joan zen bizitzera abeslari edo aktore bizimodua ateratzeko asmoz. 2016an, Transparent telesailaren 3. denboraldian Elizah Parks pertsonaiarena egin zuen. Telesailaren 3. denboraldiak komediazko telesail onenaren GLAAD Media Award saria irabazi zuen eta 2017ko Primetime Emmy sarietarako zazpi izendapen lortu zituen.

## Filmografia
### Filmak

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 2011 | K-11 | Xandra Kayden | |
| 2012 | I Do | Unibertsitateko ikaslea | |
| 2013 | Baggage Claim | Kiele | |
| 2015 | The Fix | Alexis | |
| 2015 | Between The Miles | Dana Fields | |
| 2015 | Straight Outta Compton | Berri-emailea | Ez da kredituetan ageri |
| 2016 | This Holiday | Erica Nash | |

### Telebista

| Urtea | Izenburu | Rola | Oharrak |
| 2011 | Jess Like Me | Lisa Knight | 22 atalatan (pertsonaia nagusia) |
| 2012 | DTLA | Eva | Atala: "Pilot" |
| 2015 | Glee | Erica | Atala: "Transitioning" |
| 2015 | Chasing Life | Kenya Martin | Atala "As Long as We Both Shall Live" |
| 2016 | Transparent | Elizah Parks | Atala: "Elizah" |
| 2016 | Code Black | Beth | Atala: "Life and Limb" |
| 2016 | Chicago Med | Denise Lockwood | Atala: "Natural History" |
| 2016 | Drunk History | Marsha P. Johnson | Atala: "Bar Fights" |
| 2017 | When We Rise | Seville | 2 atalatan |
| 2017 | Doubt | Delilah Johnson | Atala: "Faith" |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) AfterBuzz TV. (2017-01-16). Alexandra Grey: Celebrity Impressions and Seeing More Diverse Women on TV. (Noiz kontsultatua: 2017-11-24).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) Wilson Hunt, Stacey. (2016-09). «TV Is Breaking Into Us» New York: Vulture (Noiz kontsultatua: 2017-11-24).
* Datuak: Q26209322
* Multimedia: Alexandra Grey / Q26209322
# Alexandra Jiménez

Alexandra Jiménez Arrechea (Zaragoza, 1980ko urtarrilaren 4a) espainiar aktorea da, telebistan eta zineman aritutakoa.

## Filmografia
### Telebista

| Urtea | Telesaila | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 2002 | Periodistas | Laura García | Atal 1 |
| 2002 | Compañeros | María | Atal 1 |
| 2002 | Policías, en el corazón de la calle | Chica muerta | Atal 1 |
| 2003 | Tres son multitud | Valeria Martínez | 15 atal |
| 2004 - 2008 | Los Serrano | África Sanz | 125 atal |
| 2009 | La familia Mata | Eva Mata | 9 atal |
| 2009 - 2011 | La pecera de Eva | Eva Padrón | 247 atal |
| 2010 | No soy como tú | Leticia | 2 atal (minisaila) |
| 2011 - 2012 | Cheers | Rebeca Santaolalla | 7 atal |
| 2011 | Rocío Dúrcal, volver a verte | Susana | 2 atal (minisaila) |
| 2012 | Frágiles | Eva Padrón | Atal 1 |
| 2013 | Familia: Manual de supervivencia | Carlota Oquendo | 7 atal |
| 2016 | El ministerio del tiempo | Julia Lozano / Teresa Méndez | Atal 1 |

### Zinema

| Urtea | Filma | Pertsonaia |
| 2003 | La fiesta | Trini |
| 2008 | Fuera de carta | Paula |
| 2009 | Spanish Movie | Ramira |
| 2010 | No controles | Bea |
| 2012 | Promoción fantasma | Tina Escalonilla |
| 2013 | Las brujas de Zugarramurdi | Sonia |
| 2013 | Esto no es una cita | Andrea |
| 2013 | Casi inocentes | Elena |
| 2015 | Requisitos para ser una persona normal | Cristina Pi |
| 2015 | Los miércoles no existen | Irene |
| 2015 | Anacleto: Agente secreto | Katia |
| 2015 | Barcelona, noche de invierno | Alba |
| 2016 | Embarazados | Alina |
| 2016 | Nacida para ganar | Encarna |
| 2016 | 100 metros | Inma |
| 2016 | Kiki, el amor se hace | Sandra |
| 2016 | La llave de la felicidad | Nuria |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2833293
* Multimedia: Alexandra Jiménez / Q2833293
# Alexandra Longová

Alexandra Longová (Bratislava, 1994ko otsailaren 7a) arkularia da. Eslovakia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Alexandra Longová

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21066941
# Alexandra Fouace

Alexandra Fouace (Cherbourg, 1979ko uztailaren 7a) arkularia da. Frantzia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Alexandra FOUACE
* ↑ Alexandra Fouace

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4720644
# Alexandra Georgiana Eremia

Alexandra Georgiana Eremia (Bucarest, Errumania, 1987ko otsailaren 19a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, 2004ko txapeldun olinpikoa taldekako lehiaketan.

## Kirolari ibilbidea
### 2003

2003ko Anaheimeko Munduko Txapelketan, zilarra eskuratu zuen taldekako proban, Estatu Batuen ondoren eta Australiaren aurretik. Taldekideak: Catalina Ponor, Oana Ban, Andreea Munteanu, Monica Rosu eta Florica Leonida izan ziren.

### 2004

2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan, urrea eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Estatu Batuen (zilarra) eta Errusiaren (brontzea) aurretik. Taldekideak: Oana Ban, Cătălina Ponor, Monica Roșu, Nicoleta Daniela Șofronie eta Silvia Stroescu izan ziren.
Brontzezko domina ere eskuratu zuen habearen edo oreka-barraren proban, Cătălina Ponor herrikidearen eta Carly Patterson estatubatuarraren ondoren.

## Erreferentziak

* ↑ Ficha Alexandra Georgiana Eremia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q458071
# Alexandra Feodorovna

Alexandra Feodorovna (errusieraz: Александра Фёдоровна; Darmstadt, Hesseko Dukerri Handia, Alemaniako Inperioa, 1872ko ekainaren 6 – Jekaterinburg, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa, 1918ko uztailaren 17a) Errusiako enperatriza izan zen, Nikolas II.a Errusiakoaren emazte gisa eta Errusiako Inperioko azken agintaria. Ezkondu aurretik Alix Hessekoa eta Rhinekoa izenez ezaguna zen, Viktoria Erresuma Batukoaren biloba zen. Errusiako Eliza Ortodoxoak onartu zuen eta Alexandra Feodorovna izena eman zion. 1918an boltxevikeek erail zuten etxe batean preso zutela, eta 2000. urtean kanonizatu zuten, Santa Alexandra Pasioaren Eramalea izenarekin.
Alexandra Errusiako azken Tsarina izan zen, eta Viktoriaren leinukoen artean hemofilia transmititu zuenetatik famatuen artean dago. Bere senarraren autokrazia abandonatzeko saiakerei erakutsi zion erresistentziagatik eta Grigori Rasputinengan zuen konfidantza dela eta popularitate eskasa izan zuen bere garaian, Romanov dinastiaren gainbeheran sakonduz. Lehen Mundu Gerran tsarraren falta zegoela eta, 1915 eta 1917 artean Inperioaren Erregente titulua izan zuen.
* Datuak: Q152094
* Multimedia: Alexandra Fyodorovna (Alix of Hesse) / Q152094
# Alexandra Lacrabère

Alexandra Maïté Lacrabère, (Paue, Frantzia, 1987ko apirilaren 27a), eskubaloian aritzen den kirolari frantziarra da..
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Rio de Janeiro), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen; 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), berriz, urrezko domina eskuratu zuen, bietan eskubaloian eta Frantzia ordezkatuz; ROCeko taldearen (zilarrezko domina) eta Norvegiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Frantzia.
Tokion, honako hauek osatzen zuten Frantziako taldea: Méline Nocandy, Blandine Dancette, Pauline Coatanea, Chloé Valentini, Allison Pineau, Coralie Lassource, Grâce Zaadi Deuna, Amandine Leynaud, Kalidiatou Niakaté, Cléopatre Darleux, Océane Sercien-Ugolin, Laura Flippes, Béatrice Edwige, Pauletta Foppa, Estelle Nze Minko]] eta Alexandra Lacrabèrek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 02 ! | Eskubaloia, emakumezkoa. |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Eskubaloia, emakumezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Alexandra Maïté Lacrabère» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Alexandra Maïté Lacrabère" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

{{Bizialdia|1987ko||Lacrabère, Alexandra Maïté }
# Alexandra Louis-Marie

Alexandra Louis-Marie (Schœlcher, Martinika, 1996ko martxoaren 3a) eskriman lehiatzen den frantziar kirolaria da, ezpata modalitatean aditua.
2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, zilarrezko domina bat lortuz taldekako proban (Marie-Florence Candassamy, Auriane Mallo eta Coraline Vitalisekin batera).
2023ko Krakoviako Europako Jokoetan urrezko domina lortu zuen taldekako proban. Europako Esgrima Txapelketan bi domina eskuratu zituen, 2023 eta 2024 urteetan.

## Nazioarteko palmaresa

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Frantzia Paris | 02 ! | Taldekako ezpata |
| Europako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2023 | Polonia Krakovia | 01 ! | Taldekako ezpata |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2023 | Bulgaria Plovdiv | 01 ! | Banakako ezpata |
| 2024 | Suitza Basilea | 03 ! | Taldekako ezpata |

## Erreferentziak

* ↑ «Alexandra Louis-Marie» douane.gouv.fr.
* ↑ Alexandra Louis-Marie. .
* ↑ «INTERNATIONAL FENCING FEDERATION - The International Fencing Federation official website» INTERNATIONAL FENCING FEDERATION - The International Fencing Federation official website (Noiz kontsultatua: 2024-08-07).
* ↑ «Alexandra Louis Marie (Fencing) : Prize list and results» www.the-sports.org (Noiz kontsultatua: 2024-08-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q87353465
* Multimedia: Alexandra Louis-Marie / Q87353465
# Andeer

Andeer Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, Schams $^{(en)}$ barrutian. 2014an 908 biztanle zituen 46,3 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64359
* Multimedia: Andeer / Q64359
Ferrera Pignia $^{(en)}$ Salouf $^{(en)}$ Sufers Casti-Wergenstein Clugin $^{(en)}$
# Andeetako goi-ordokiko plaka

Andeetako goi-ordokiko plaka, mikroplaka tektoniko bat da, Peru hegoaldea, Txile iparraldea eta Boliviako mendebaldea hartzen dituena. Hala, bada, Andeen erdialdean dagoen Andeetako goi-ordokiaren eremua hartzen du, batik bat. 0,02050 estereorradianeko hedadura du. Hego Amerikako plakari lotua dago, eta litosfera kontinentalez osatua dago.
Andeetako goi-ordokiko plakak Nazcako plaka eta Hego Amerikako plaka ditu mugakide. Aipaturiko beste bi plakekin dituen mugak Peru-Txileko fosa eratzen du, Hego Amerikak Ozeano Barean duen kostaldean.
Andeetako goi-ordokiko plaka, milioi bat urteko, 0,916ºko errotazio abiaduran mugitzen da, 33º 64' ipar latitudean eta 91º 18' mendebal longitudean kokatutako polo bat erreferentziatzat hartuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1200986
# Andeetako poni

Andeetako ponia Peruko bertako zaldi arraza bat da, Ekuadorreko zenbait eskualdetara ere zabalduta dagoena. Izenak adierazten duenez, abere hauek ohituak daude Andeak mendimultzoko paraje malkartsuetan zein goi-lurretan ibiltzen. Tamaina zein ezaugarriengatik arraza hau ponien sailkapen taldean dago.
Arraza hau egokitua dago Andeetako altuerara eta 3.000 metrotik gora bizi omen da.

## Arrazaren ezaugarriak eta azpimotak

Abere patsadatsua da, lasaia eta zela-zaldia bezala ere erabilia.
Zaldi arraza honetan zenbait azpimota daude:
* a. "Morochuco"
* b. "Chumbivilcano"
* c. "Pichiguano"

## Erreferentziak

* ↑ http://www.theequinest.com/breeds/andean/

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Arrazari buruzko artikuloa Equinest enziklopedian

### Bideoak

* Andeetako poniak bidaiariak eramaten Andetan barrena
* Datuak: Q10411382
* Multimedia: Andean horse / Q10411382
# Andeetako eskualdea (Kolonbia)

Andeetako eskualdea Kolonbiako eskualderik jendeztatuena da, eta bertan daude herrialdeko hiri garrantzitsuenak. Kolonbiako hego-mendebaldetik ipar-ekialdera hedatzen da, Ekuador eta Venezuela artean. 282.450 km²-ko azalera dauka (herrialdearen %30a) eta 34.419.398 biztanle. Gaztelania da hizkuntza nagusia, baina ketxua eta txibtxazko hiztunak ere bizi dira.

## Deskribapena

Andeeek zeharkatzen dute eskualdea. Herrialdearen hegoaldean, Ekuadorko mugatik hurbil, mendilerro bakarra da (Nudo de los Pastos). Handik iparraldera elkarrengandik urrunduz doazen hiru mendilerro bereizten dira: Mendebaldekoa, Erdialdekoa eta Ekialdekoa. Mendilerroen artean bi haran nagusi daude: Cauca, Mendebaldekoaren eta Erdialdekoaren artean, eta Magdalena, Erdialdekoaren eta Ekialdekoaren artean.
Mendebaldeko mendilerroa (Cordillera Occidental) Nudo de los Pastosetik (Nariño departamendua) Nudo de Paramilloraino (Antioquia eta Córdoba departamenduak) luzatzen da. Hiruetatik honek du batezbesteko garaiera txikiena. Gailurrik handienak hegoaldean daude, Nudo de los Pastosen (Cumbal sumendia, 4.764 m). Iparralderago Farallones de Cali eta Cerro Tamaná daude (4.100 m).
Erdialdeko mendilerroa (Cordillera Central) Kolonbiako mendigunetik (Cauca departamendua) Serranía de San Lucas-eraino (Bolívar departamendua) luzatzen da. Sumendien aktibitate handia da eta 5.000 metro baino gehiagoko gailurrak daude: Nevado del Huila (5.750 m), Nevado del Ruiz (5.321 m), Nevado del Tolima (5.216 m) eta Nevado del Quindío (5.150 m). Mendilerro honetan dago Kolonbiako kafearen ardatza. Hiri garrantzitsuena Medellín da.
Ekialdeko mendilerroa (Cordillera Oriental) Kolonbiako mendigunetik (Huila departamendua) Serranía del Perijáraino (La Guajira departamendua) luzatzen da. Hiruetatik luzeena da. Erliebean Altiplano cundiboyacense eta Sierra Nevada del Cocuy nabarmentzen dira. Azken honetan dago mendilerro honetako nevado garaiena: Ritacuba Blanco (5.410 m). Hiri garrantzitsuenak Bogotá, Tunja, Cúcuta eta Bucaramanga dira.

## Departamenduak

Hauek dira lurralde gehiena eskualde honetan duten departamenduak:
* Nariño (Pasto hiriburua).
* Cauca (Popayán hiriburua).
* Valle del Cauca (Cali hiriburua).
* Huila (Neiva hiriburua).
* Tolima (Ibagué hiriburua).
* Cundinamarca (Bogotá hiriburua).
* Caldas (Manizales hiriburua).
* Risaralda (Pereira hiriburua).
* Quindío (Armenia hiriburua).
* Santander (Bucaramanga hiriburua).
* Norte de Santander (Cúcuta hiriburua).
* Boyacá (Tunja hiriburua).
* Antioquia (Medellín hiriburua).
Hauez gain, ondorengoek zati bat eskualde honen barruan daukate:
* Caquetá (Florencia hiriburua).
* Putumayo (Mocoa hiriburua).
* Meta (Villavicencio hiriburua).
* Casanare (Yopal hiriburua).
* Arauca (Arauca hiriburua).
* Bolívar (Cartagena de Indias hiriburua).
* Córdoba (Montería hiriburua).

## Erreferentziak

* ↑ Memo.com.co: Regiones naturales
* ↑ Ingeominas: Cumbal

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Colombiamania: Región Andina
* Datuak: Q130359
# Andeetako Armada

Andeetako Armada Rio de la Platako Probintzia Batuetako indar militar bat izan zen -gaur egun nagusiki Argentina-, eta Mendoza hirian erbesteratutako Txileko tropak, 1815etik aurrera José de San Martín jeneral argentinarrak antolatua eta zuzendua, honen helburua Probintzia Batuen independentzia sendotzea, Txilen espainiar inperioa amaitzea, bere gobernu independentista berrezartzea eta Peruko erregeordetza askatzea zelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q490279
* Multimedia: Army of the Andes / Q490279
# Andeen eskualdea (Venezuela)

Andeen eskualdea Venezuelako hamar eskualde politiko-administratiboetako bat da. Herrialdeko mendebaldean dago.

## Estatuak

* Táchira
* Mérida
* Trujillo
* Barinas
* Apure estatuko Paéz udalerria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3751548
* Multimedia: Andes of Venezuela / Q3751548
# Andeetako Koroa

Andeetako Koroa edo Popayango Jasokundeko Andre Mariaren Koroa eskaintza-objektu bat da, jatorriz Kolonbiako Popayángo Jasokundeko Andre Mariaren irudi baterako egina.

## Ezaugarriak

Koroak 34,5 zentimetroko garaiera du, 52 zentimetroko zirkunferentzia, 2,18 kilo pisatzen ditu guztira, eta 18 eta 24 kilate arteko urrearekin egin zen. Guztira 443 esmeralda ditu, bandaren eta diademaren artean banatzen direnak. Koroan dago munduko esmeraldarik handiena, Atahualpako esmeralda; 15,80 x 16,15 milimetroko tailu angeluzuzeneko harribitxia da, ustez Atahualpa enperadorea harrapatzean hari kendua.

## Historia

Bere jatorriari buruzko hainbat istorio zein kondaira daude. Dokumentu zaharrenek adierazten dutenez, 1590eko hamarkadan egin zen Granadako Erresuma Berrian (Espainiar Inperioa), Andre Mariari eskainia, Popayan eskualdea suntsituko zukeen baztanga izurritea saihesteagatik. Christopher Hartop, ordea, 1995ean New Yorkeko Christie's enkante-etxeari egindako salmenta-proposamen batean aztertu zuen koroaren bitxietan aditua zenak, material konposatuzko pieza bat zela iradoki zuen, eta ziur asko XVI. eta XVIII. mendeen artean egin ziren zati batzuk.
Koroak historia luzea zuen Sortzez Garbiaren jaiaren ospakizunean, harik eta XX. mendeko lehen hamarkadetan koroa zaintzen zuen kofradiak Aita Santuaren baimena eskatu zuen arte-lan hura saltzeko eta bildutako dirua ongintzarako erabiltzeko. Baimena 1914an eman zen, baina saltzaileek (Sortzez Garbiaren Kofradia) ez zuten eroslerik aurkitu 1936ra arte, Warren J. Piper Chicagoko enpresaria buru zuen estatubatuar talde batek erosi zuen arte. Orduan, Piperrek esan zuen koroa desmuntatu egingo zutela eta harribitxiak bereizita salduko zituztela, baina ez zen halakorik gertatu. Koroa, aldiz, hurrengo hamarkadetan erakutsi zen publikoki noizean behin, bereziki Detroiten 1937an, General Motorsek Chevroleteko gama berriaren aurkezpenean erabili zuenean: 225.000 lagunek ikusi zuten orduan, hiriko biztanle guztien % 15ek. Koroa New Yorkeko 1964ko Munduko Azokan eta 1959an Ontarioko Errege Museoan ere erakutsi zen.
Koroa Kolonbiatik ateratzeko modua eztabaidagarria izan ze, eta Kolonbiako gobernuak ahaleginak egin zituen hura herrialdera itzultzeko, baina azkenean ez zen lortu. Koroa 2015ean erosi zuen New Yorkeko Metropolitan Museum of Art erakundeak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La Corona de los Andes sale a subasta en 500 millones de pesetas» El País 1995-09-18 ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2023-05-10).
* ↑ https://internetstones.com/crown-of-the-andes-emerald-studded-crown/
* ↑ https://www.metmuseum.org/art/collection/search/21698

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Koroaren bideoa Youtuben.
* Datuak: Q5189523
* Multimedia: La Corona de Nuestra Señora de la Asunción de Popayán / Q5189523
# Altamirano (udalerria)

Altamirano Mexikoko udalerri bat da. Chiapas estatuan kokatua dago. 2010ean 29.865 biztanle zituen 952,12 km²ko azaleran. Herriburua [[Altamirano (Altamirano)|Altamirano]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q175830
* Multimedia: Altamirano Municipality / Q175830
# Altamirako jauregia

Altamirako Gaztelu-Jauregia (gaztelaniaz: Palacio de Altamira; katalanez: Palau d'Altamira) edo Jaurerriaren Alkazarra (gaztelaniaz: Alcázar de la Señoría), Vinalopó ibaiaren ertzean dago, Alacanteko probintziako Elx hiriaren erdian.

## Historia

Altamirako gaztelu-jauregia edo Jaurerriaren Alkazarra, XV. mende amaieran eraiki zuen Gutierre de Cárdenas noble gaztelarrak, hiriko lehen jauna izan zena, Koroara Errege Katolikoekin itzuli ondoren, bere ohiko egoitza bihurtuz. Hala ere, litekeena da XII. edo XIII. mendeko aurreko eraikin baten gainean eraiki izana, aurreko eraikin hau, harresituriko hiribildu almohadearen defentsen zati izango zelarik. Altamirako kondeen jabetzakoa izan zen.

## Ezaugarriak

Bere oinplanoa poligonala da, eta bere elementurik bikainenak, lauki formako dorre nagusi solidoa eta bere izkinak babesten dituzten dorre zilindrikoak dira.

## Gaur egun

Gaur egun zaharberritua eta kontserbazio egoera bikainean dago, bertan, Elxeko Arkeologia eta Historia Museoaren egoitza dagoelarik, Alejandro Ramos Folqués elxetar arkeologoak sortu zuena.

## Erreferentziak

* ↑ Ramos Fernández, Rafael; Ramos Folqués, Alejandro; Muñoz Fernández, Justo. (1989). Historia de Elche. Alacant: Diario Información ISBN 84-404-4777-9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3751737
* Multimedia: Altamira Castle-Palace / Q3751737
# Altamont (Hego Dakota)

Altamont Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Deuel konderrian dago, Hego Dakota estatuan. 32 biztanle ditu, 3,248247 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Deuel konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1969945
# Altamont (Illinois)

Altamont Illinoiseko hiri bat da. Effingham konderrian kokatua dago. 2010ean 2.319 biztanle zituen, 3,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Effingham konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q575636
* Multimedia: Altamont, Illinois / Q575636
# Altamira do Paraná

Altamira do Paraná Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 3.590 biztanle ditu 386,945 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1804753
* Multimedia: Altamira do Paraná / Q1804753
# Altamirako geltokia

Altamira Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, Torrelavega udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Oviedo — Santander

## Zerbitzuak

Santanderko Renfe Aldiriak
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
 C-2SantanderValdecilla–la Marga • Cazoña • Adarzo • Bezana • Mompia–Mortera • Boo de Pielagos • Mogro • Gornazo • Mar • Requejada • Barreda • Torrelavega–Erdia • Altamira • Ganzo • Puente San Miguel • Santa Isabel • San Pedro • Golbardo • Casar de Periedo • Virgen de la Peña • OntoriaCabezon de la Sal :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18603433
iea  Santanderko Renfe Aldiriak :