OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bilboko zabalgunea

Bilboko zabalgunea Bizkaiko hiriburuko eremua da. Abandoko baratzak betetzeko hainbat planen porroten ondoren, Silvestre Pérezek 1801ean bururatutako "Bake Portua" kasu, edo Amadeo Lazarok 1862an proposatutakoa (Cerdák proposatutako etxe-irla zatitu eta irekiak aurreikusten zituena), 1876an Severino Atxukarro, Pablo Altzola eta Ernesto Hoffmeyer arkitekto eta ingeniariek idatzitako Bilboko Zabalgunearen Plana onetsi zen, plana gauzatu eta higiezin berriak eraikitzen hasi ziren, gehienak alokatzeko etxeak. Plan horrek Ildefons Cerdàren zabalgunearen arrazionaltasuna eta arkitektura barrokoaren klasikotasunaren diagonalak (Ertzilla, Rekalde eta Elkano) eta plaza zentralak (Moyua plaza) uztartu zituen. On Diego Lopez Haroko kale nagusia ardatza duen Bilboko zabalgunearen hedadura 158,5 hektareakoa da.
1876koa laster txiki bilakatu eta 1896an Bilboko Udalak orduan udal arkitektoa zen Enrique Epaltzari plan berri bat egiteko eskatu zion. Plana argia ikusi ez zuen arren, 1904an Federico Ugaldek beste zabalgune bat proposatzeko oinarriak finkatu zituen. Zabalgunearen urbanizazioan, besteak beste, Gregorio Ibarretxe arkitektoak hartu zuen parte.
Bilboko burgesiak ez ezik, indianoek higiezinen negozioetan ere parte hartu zuten, horien artean Santos López de Letona eta Paulino de la Sota, Bilboko zabalgunearen sustatzaile garrantzitsuak. Modu apalago batean inbertsioak egin zituzten ere José Santisteban Rodrigo, Patricio Castaño Capetillo eta Cándido Hemáiz Rozasek.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Paliza Monduate, Maite. (2001). «Los indianos y la construcción del ensanche de Bilbao.» KOBIE (Bilbo) X: 205-224. ISSN 0214-7971..
* ↑ Basurto Ferro, Nieves. (1993). «El primer ensanche de Bilbao: oportunismo y vacío legal» Cuadernos de Sección. Historia-Geografía 21: 229-242. ISBN 84-87471-49-8..
* ↑ Aguirre Arana, Sol: "Un bilbaino olvidado, Gregorio Ibarretxe", 32 orr..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8776333
# Bilboko txabolismoa

Bilboko txabolismoa 1940ko hamarkadatik aurrera, hirira etorritako milaka etorkinek hiriaren inguruko mendietan eraikitako txabola guneei deritze. Txabolak 1960ko hamarkada arte mantendu ziren.

## Txabola auzuneak

Hiri osoan hainbat txabola auzo izan ziren, honakoak garrantzitsuenak dira:
* Banderas mendia (San Inazio auzoan).
* Uretamendi (Uretamendi auzoan).
* Cabras mendia (San Inazio auzoan).
* Errekalde (Errekaldeberri auzoan).
* Urizar Dorrea (Iralabarri auzoan).
* Olabeaga (Olabeaga auzoan).
* Ingelesen Zelaia (Abandoibarra gunean).
* Iturrigorri (Errekaldeberri auzoan).

## Txabolismoari irtenbidea

1950eko hamarkadaren amaieran, Espainiako Etxebizitza Ministerioak, txabolismoa estatu osoan desagerarazteko asmoarekin, auzo berrien eraikitzea onartu zuen, txaboletan bizi zirenei etxebizitza duinak izateko.
Horrela, Otxarkoaga edo Astrabudua auzoak altxatu ziren, hirigunearen kanpoaldean, eta antzina ortuak zeuden tokietan.

### Auzo berrien arazoak (Otxarkoaga)

Erabilitako materialen egoera txarrarengatik, eraiki eta urte gutxiren buruan hasi ziren etxebizitzak degradatzen. Laster, hasi ziren auzoakideak birgaitzea eskatzen. 1968 urtean, AFO, AUZOKO ELKARTEA (ASOCIACION DE FAMILIAS DE OTXARKOAGA) sortu zen. 1981 urtean hasi ziren lanak. 1990eko hamarkada bukaeratik, Bilboko Udalak 20 milioi euro gastatu ditu auzoko kale eta gune berdeak berriztu eta hobetzen. Horrez gain, Udalak etxebizitzak konpontzeko diru-laguntzak ematen dizkie asmo hori duten auzokoei.

## Txabolismoa komunikabideetan

1960an Policarpo Fernández Azkoagak "¿Bilbao?" izeneko hamabost minutuko dokumentala egin zuen, hiriko txaboletako bizimodua erakutsiz.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Txabolei buruzko albistea ETB 2 telebista katean.
* Janire Castrillo (2007). Bilboko txabolismoa. XX. mende erdialdeko auzo autogestionatuak. Uztaro aldizkaria, 60 zkia, 37-64 or. https://www.uztaro.eus/artikulua/61/txabolismoa-xx-mendearen-erdialdeko-auzo-autogestionatuak/933
* Datuak: Q12255235
# Bilboko ura

Bilboko ura Bilbon xanpainari, eta baita cavari, ematen zaion izena da. Ideia honetan oinarritutako pasadizu ugari daude, gehienetan bilbotarren arrokeria erakusten duten gertaerak: bilbotarrentzat xanpaina ura bezain arrunta dela adierazteko, alegia. Antza denez tradizioa XX. mendearen hasieratik dator; urte haietan boom ekonomikoa bizi zuen hiriburuak eta, ondorioz, aberats berriek xanpain asko edaten zuten.

## Pasadizoak

Hau da ezagunetariko bat, Bilboko Turismo Bulegoak argitaratuta: "“Bilboko Ura”-ren kondairak dioenez, bilbotar talde batek harrotasun kontu batengatik sortu zuen, Athletic Errealaren aurka partidua jokatu zutenean Athletic-en garaipena Donostiako Nicolasa jatetxean, garai batean hiriko garrantzitsuenetariko bat, ospatzen zeuden bitartean. Lagun talde honek farrez, edateko, “Bilboko Ura” eskatu zuen eta zerbitzariek damuz ez zutela esan zietenean hauek, Bilbon xanpainari ura deitzen ziotela erantzun ziren. Kopetan apardun edariz bete ondoren, ez zieten kobratu Donostian ura oparitu egiten zutelako".
Dena dela zaharragoa omen da beste hau: Madrilgo Palace hotelan, 1915eko abuztuan, Luis Landerak, bilbotar aberats berriak Bilboko Ura eskatu omen zuen gelara eramateko. Kamareroek mota desberdinetako urak eraman zizkioten eta, orduan, gizona haserretu zen, esanez mundu guztiak zekiela Bilbon xanpainari ura diotela.

## Aberats berrien hiztegia

Anekdota horiek sortu berria zen aberats berrien klase bat adierazten zuten, diru handikoa eta kultura eskasakoa. Bilboko uraren pareko beste metafora batzuek jartzen ziren haien ahoetan:
* Zilarrezko ogerlekoak: "legatz-xerrak"
* Urrezko lingoteak: "Neguriko adreiluak"

## Egungo Bilboko ura

* Iruñako Kafetegiak 2013an, kafetegiaren 110. urtemuga ospatzeko, “Agua de Bilbao del Café Iruña” brut baten sei mila botila atera zituen. Dena dela, ur hori ez zen txanpaina, cava baizik.

## Erreferentziak

* 1 2 https://www.elcorreo.com/jantour/nacio-agua-bilbao-20190405133710-nt.html
* ↑ https://www.bilbaoturismo.net/BilbaoTurismo/es/agua-de-bilbao
* ↑ https://www.cafeirunabilbao.net/noticias/leyenda-del-agua-de-bilbao-expuesta-en-el-cafe-iruna

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109331693
# Bilbomatiks

Bilbomatiks ska estiloko euskal musikako talde bat da, Bilbon 2013an sortua. 2023an agur esan zuten. Dantzatzeko musika egokia egiten zuten.

## Ibilbidea

2013. urte inguruan sortu zen Bilbomatiks taldea Bilboko kaleetan. Ska musikaren maitaleek sortu zuten banda, eta bidean iraupen luzeko disko bakarra argitaratu zuten 2015. urtean. Musikalki, ska, rocksteady, skinhead reggae edo bestelako giro jamaikar bero eta dantzagarriak jorratzen dituzte. Taldearen jarduna 2018. urte inguruan itzali bazen ere, 2023ko maiatzean bi emanaldi eskainiz azken agurra eman zuten.

## Diskografia

Disko bakarra dute: Bilbomatiks (2015). 2023an, Pantx Records zigiluak binilo formatuan kaleratu zuen lana masterizazio berriarekin. Diskoaren salmentatik ateratzen ziren etekinak euskal presoen sostengurako bideratuko zen.

## Erreferentziak

* ↑ Uriola.eus. (2023-05-27). «Bilbomatiks taldearen agurra» Gara (Noiz kontsultatua: 2023-05-27).
* ↑ https://www.discogs.com/es/release/8568185-Bilbomatiks-Bilbomatiks

## Kanpo estekak

* Taldea Youtuben.
* Azken kontzertuaren inguruko informazioa naiz.eus agerkari digitalean.
# Bigarren Hezkuntzako Institutu

Espainian eta Hego Euskal Herrian, Bigarren Hezkuntzako Institutuak edo BHI, gaztelaniaz Instituto de Enseñanza Secundaria (IES), Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (orohar, 12-16 urte) eta Batxilergoa (orohar, 16-18 urte) ikasteko ikastetxe publikoak dira. Lanbide Heziketa eta oinarrizko bestelako ikasketak ere eskaintzen dituzte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3807410
# Bigarren Industria Iraultza

Bigarren Industria Iraultza 1870 inguruan sortutako aldaketa ekonomiko sakona izan zen. Lehenengo Industria Iraultzaren lurrun eta ikatzaren aurrean, Bigarrenean energia-sortzaileak petrolioa eta elektrizitatea izan ziren. Garapeneko sektore aitzindariak, oihal industria eta 1850tik aurrera burdinbidearen hedapenak bultzatutako siderurgiak baziren ere, Bigarrenean industria kimikoa eta automobilak edo hegazkinak eragindako metalurgia berria izan ziren. Gehienetan, zientzia eta industriaren elkarlanaren fruitua izaten dira aldaketa horiek guztiak.
Garai honi Kapitalismo Handiko Aroa ere deitzen zaio, enpresek eta bankuek bat egitean, familia gutxiren esku baliabide handiko kontrola geratu baitzen: hala nola Krupp eta Thyssen Alemanian, edo Morgan, Rockefeller eta Ford Ameriketako Estatu Batuetan.
Industrializazioa lurralde askotara hedatu zen: Erresuma Batuko nagusitasun konparaezina amaituta, Alemania eta AEBetako ekonomiek izugarri egin zuten gora. Japoniak, esaterako, egundoko garapen ekonomikoa lortu zuen urte gutxiren buruan.
Telegrafoak, telefonoak, irratiak, argindarrak, tranbiak, metrok eta gainerako asmakizunek gizakien bizitza errazteaz gain (edo, hobe esanda, bizitza errazteagatik) baikortasun handia eragin zuten, eta gizakiarentzat mugarik ez zegoela pentsatzera eraman zuten.
Aurreko epean horrenbeste bidegabekeria pairatu zuen proletargoak ere hobekuntzak jaso zituen. Pixkanaka pixkanaka lanaren gaineko arautegia jaio eta osatu zen. Gainera, bere ahalmen ekonomikoa handitu zen herrialde garatuetan. Katean eta seriean ekoizten diren produktuak erosteko gai izan ziren, merkeagoak baitziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217200
* Multimedia: Industrial revolution / Q217200
# Bigarren Italo-Etiopiar Gerra

Bigarren Italo-Etiopiar Gerra, Bigarren Italo-Abisiniar Gerra izenarekin ere ezaguna, 1935eko urriaren 3tik 1936ra artean jazotako gerra koloniala izan zen. Italiar erresuma eta Etiopiako Inperioak borrokatu zuten guda honetan. Etiopiak gerra galdu zuen eta ostean, Italiak berau anexionatu eta militarki okupatu zuen. Guda hau
Italiarren garaipenak Benito Mussoliniren eta Alderdi Nazional Faxista ospearen goienarekin egin zuen bat, bai etxean eta atzerrian. Etiopia, Eritrea eta Italiar Somaliarekin batera, Ekialdeko Afrika Italiarra osatzera pasa zen, 1941n, Bigarren Mundu Gerran, Ekialdeko Afrikako Kanpainan indar aliatuek okupazioari amaiera eman zioten arte.

## Erreferentziak

* 1 2 Barker 1971, 20 orr. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q94916
* Multimedia: Italo–Abyssinian War / Q94916
# Bigarren Gurutzada

Bigarren Gurutzada (1147-1149) Ekialde Hurbila asaldatu zuen bigarren kanpaina izan zen.
Gurutzada 1145ean kristauek Edesako konderria galdu zutenean deitua izan zen. Edesa Lehenengo Gurutzadan (1096–1099) eratutako Gurutzatuen estatuen lehendabizikoren bat konkistatua eta galdua izateko izan zen. Hori zela eta, Eugenio III.a aita sainduak aldarrikatu, zenbait europar erregek antolatu (tartean Luis VII.a Frantziakoak edo Konrado III.a enperadoreak) eta noble askok babestua izan zen. Manuel I.a Komnenok bizantziar enperadoreak atzeratuta, armada biek Europa osoa zeharkatu eta Anatolian zeudela, banan banan seliuzidarrek menderatuak izan ziren. Luis eta Konrado, bere armadekin batera, 1148an ailegatu ziren Jerusalemera eta Damasko elkarrekin erasotzea saiatu arren ezin eta etxera itzuli behar izan zuten. Ekialdean musulmanek izandako garaipenak 1187an Jerusalem galtzea eragin zuen eta baita Hirugarren Gurutzada ere.
Mendebaldean, Iberiar Penintsulan hain zuzen ere, aldiz, ingeles, eskoziar, frandiar, frisoniar, normandiar eta alemaniar gurutzatuek garaipen batzuk izan zituzten. Lur Santurako bidean zihoazela, Lisboa, Almeria eta Tarragona konkistatzera lagundu zuten. Bien bitartean, iparraldeko Europan, Baltiko aldean, herri paganoak kristautzeko gurutzada hasi zen.

## Erreferentziak

* 1 2 J. Norwhich, Byzantium: The Decline and Fall, 94-95. orr.
* ↑ Steven Runciman, A History of the Crusades: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East, 1100-1187. Cambridge University Press, 1952
* ↑ Jonathan Phillips and Martin Hoch, The Second Crusade: Scope and Consequences. Manchester University Press, 2001
* ↑ Lucas Villegas-Aristizábal, "Anglo-Norman involvement in the conquest of Tortosa and Settlement of Tortosa, 1148-1180", Crusades 8 (2009), 63-129. orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51654
* Multimedia: Second Crusade / Q51654
# Bouvellemont

Bouvellemont Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 98 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Bouvellemont udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 46 etxebizitza zeuden, 39 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 45 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 39 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 37 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bouvellemont udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 4 | 65-69 | 12 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 4 | 55-59 | 4 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 0 | 45-49 | 4 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 4 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 8 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 4 |
| 8 | 15-19 | 4 |
| 4 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 47 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 47 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (22 gizon eta 22 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Bouvellemont udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1021675
* Multimedia: Bouvellemont / Q1021675
# Boutteville

Boutteville Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 56 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Boutteville udalerrian erroldatutako biztanleak 56 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 37 etxebizitza zeuden, 23 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 37etxeak ziren. 23 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Boutteville udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 4 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 4 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 4 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 4 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 8 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 4 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 31 ziren, horien artean 24 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 24 pertsona aktiboetatik 21 lanean zeuden (11 gizon eta 10 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden eta 1 ikasten zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Boutteville udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 177 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q474450
* Multimedia: Boutteville / Q474450
# Bouton (Iowa)

Bouton Iowako hiri bat da. Dallas konderrian kokatua dago. 2010ean 129 biztanle zituen, 0,36 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dallas konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1897436
* Multimedia: Bouton, Iowa / Q1897436
# Boutros Boutros-Ghali

Boutros Boutros-Ghali (arabieraz: بطرس بطرس غالي, koptoeraz: Bουτρος Βουτρος-Γαλι; Kairo, 1922ko azaroaren 14a – Giza, 2016ko otsailaren 16a) Egiptoko diplomatikoa eta Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusia izan zen 1992tik 1996ra bitartean.

## Bizitza

Familia kopto batean jaioa, Boutros Ghali bere aitona Egiptoko Lehen Ministroa izan zen 1908tik 1910ean eraila izan zen arte. Jaioterriko eta Parisko Unibertsitatean ikasi ondoren, irakasle bihurtu zen.
Anuar as Sadaten agintaldian politikan sartu eta 1977 eta 1991 artean Kanpo Harremanetarako Ministro izan zen. NBEko Idazkari Nagusi hautatua, An Agenda for Peace aurkeztu zuen programa moduan. Ezin izan zuen bigarren agintaldi baterako hautatua izan, Estatu Batuek betoa jarri ziotelako.
* Datuak: Q1257
* Multimedia: Boutros Boutros-Ghali / Q1257
# Bizizaleak

    Artikulu hau Bilboko konpartsari buruzkoa da; ingurumen dokumentazioko zentroa gaitzat duena beste hau da: «Bizizaleak ingurumen dokumentazioko zentroa»
Bizizaleak :
| Sorrera: | 1978 |
| Txupinera: | Eva Dorado (1990) |
| Egoitza: | Pelota, 5 (Zazpikaleak) 48005 Bilbo |
| Leloa: | - |
| Kideak: | 122 |
| Koloreak: | Zuri eta berdea |
| Egoera: | Aktiboak |
| Webgunea: | www.ekologistakmartxan.org/441.html |
Bizizaleak Bilboko konpartsarik zaharrenetakoa da, Ekologistak Martxan (Euskal Herria) elkarte ekologistarena; beraz, ekologismoaren aldeko hainbat jarduera egiten du. Bilboko Konpartsen Koordinakundeko kide da.

## Ikus, gainera

* Bilboko Aste Nagusia
* Ekologistak Martxan (Euskal Herria)

## Kanpo estekak

* Bizizaleak konpartsaren ekimenak
* Bilboko Konpartsen Koordinakundearen webgunean
* Datuak: Q12255319
# Bizizaleak ingurumen dokumentazioko zentroa

    Artikulu hau ingurumen dokumentazioko zentroari buruzkoa da; Bizizaleak konpartsa gaitzat duena beste hau da: «Bizizaleak»
Bizizaleak ingurumen dokumentazioko zentroa Euskal Herriko mugimendu ekologistaren artxibo historikoa da. 1989an abiatu zen, Ekologistak Martxan elkarte ekologistako Bizkaiko batzorde batek bultzaturik, eta Bilboko Udalaren laguntza izan du orduz geroztik. Bilboko Yohn jauregian du egoitza, eta ingurumenaren arloko eta garapen orekatuaren arloko gaietan espezializatua dago.
Bere bilduma herritarren eskura jartzeaz gainera, hainbat jarduera antolatzen du, hala nola Ekoeskola ikastaroa: ingurumen arazoei nola aurre egin azaltzeko hitzaldi eta txangoak.
Gaur egun ere, Ekologistak Martxan talde ekologistaren eskutik lan egiten du. Garai batean dokumentazio zentroaren katalogoa Internetez kontsulta zitekeen.

## Erreferentziak

* ↑ Ekoeskola ikastaroa, Ekologistak Martxan elkartearen webgunean.
* ↑ Bizizaleak ingurumen dokumentazioko zentroaren katalogoa Internetez kontsultatzeko inprimakia.

## Ikus, gainera

* Ekologistak Martxan.
* Ekologistak Martxan (Euskal Herria).
* Mugimendu ekologista Euskal Herrian.

## Kanpo estekak

* Bizizaleak ingurumen dokumentazioko zentroaren kokalekua eta harremanetarako datuak, Ekologistak Martxan elkartearen webgunean.
* Bizizaleak ingurumen dokumentazioko zentroaren azalpena, Ekologistak Martxan (Euskal Herria) elkartearen webgunean.
* Bizizaleak ingurumen dokumentazioko zentroaren jarduren orria, Ekologistak Martxan elkartearen webgunean.
* Bilboko Udaleko Ingurumen Sailarekin 2007an izenpetutako hitzarmena.
* Datuak: Q12255318
# Bizitzeko poza (Matisse)

Bizitzeko poza (frantsesez: Le bonheur de vivre) 1905 eta 1906 artean, Parisen Henri Matissek, olio muhise gaineko teknika erabiliz egin zuen margolana da. Filadelfiako Barnes Fundazioan erakusten da. Lehen aldiz, 1906ko Salon des indépendants erakusketan aurkeztu zen; koloreek, bereziki kadmio koloreek eta distorsioek, haserre eragin zuten publiko artean.

## Deskribapena

Lan handia da: 174 × 238,1 zm. ditu. Pintura honetan, emakume eta gizon biluziak elkarren artean dibertitzen dira, musika jotzen dute eta kolore distiratsuko paisaiaz dantzatzen dute. Lanaren testuinguru nagusian, La Danse (1909-10) margolanean irudikatutako gaiaren antza duen pertsonaia-talde bat dago.
Oihal honek Matisse eta fauvisten arteko lehen haustura erakusten du. Neurri batean inspiratu zuen Pablo Picassoren Avignongo Andereñoak lanarekin batera, margolaritzaren modernismoaren zutabeetako bat da.

## Teknika

2015ean, Grenobleko European Synchrotron Radiation Facility lantegiaren erradiazio-instalazioan egindako ikerketa batek artearen munduari erakutsi zionez, Matissek pintura honetan erabili zuen kadmio horiko pigmentua oxidazio-prozesu bati lotuta dago argitan egon den bitartean, gero uretan oso disolbagarria eta bereziki koloregabea den kadmio sulfato bihurtzeko. Horrek azaltzen du margolanak pairatzen ari den degradazioa.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20151222120307/http://www.barnesfoundation.org/about/press/coverage/matisse-mystery
* ↑ https://france3-regions.francetvinfo.fr/auvergne-rhone-alpes/quand-synchrotron-grenoble-permet-expliquer-deterioration-du-jaune-matisse-762476.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2538580
# BizkaiBizi

BizkaiBizi Bilboko itsasadarreko 9 udalerritan Bizkaiko Foru Aldundiak ezarritako bizikleta alokairuen zerbitzu publikoa da. 2023ko urriaren 16an ipini zen martxan.

## Kanpo estekak

* https://www.bizkaibizi.eus/eu/
* Datuak: Q123050704