OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Torrita Tiberina

Torrita Tiberina Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 1.085 biztanle ditu, 10,78 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Torrita Tiberinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Montopoli di Sabina Nazzano Poggio Mirteto Filacciano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q243493
* Multimedia: Torrita Tiberina / Q243493
# Torrile

Torrile Italiako udalerri bat da. Parmako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 7.744 biztanle ditu, 37,15 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Torrilek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Colorno Sorbolo Mezzani $^{(en)}$ Parma Sissa Trecasali $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100959
* Multimedia: Torrile / Q100959
# Torrington (Connecticut)

Torrington Connecticuteko hiri bat da. Litchfield konderrian kokatua dago. 2010ean 36.383 biztanle zituen, 103,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Litchfield konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q755151
* Multimedia: Torrington, Connecticut / Q755151
# Torrioni

Torrioni Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 460 biztanle ditu, 4,22 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Torrionik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Montefusco Petruro Irpino San Martino Sannita Santa Paolina Tufo San Nicola Manfredi Chianche

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55132
* Multimedia: Torrioni / Q55132
# Sumaré

Sumaré Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 265.955 biztanle ditu 153,465 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q942135
* Multimedia: Sumaré / Q942135
# Sumacàrcer

Sumacàrcer (gaztelaniaz, Sumacárcel) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Ribera Alta eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1255 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Càrcer
* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q938600
* Multimedia: Sumacàrcer / Q938600
# Sumangala Sharma

Sumangala Sharma (1986ko abenduaren 30a) arkularia da. India ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Sumangala Sharma]
* ↑ Sumangala SHARMA

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7636949
# Sumatra

Sumatra (indonesieraz: Sumatera) Indonesiako uharterik handiena da, Sondako uharteetako handienetakoa, eta munduko seigarren zabalena, 470.000 kilometro koadroko azalerarekin. Kontuan hartu behar da Borneo eta Ginea Berria uharteak ez direla osorik indonesiarrak. Medan du hiririk handiena (2.109.330 biztanle 2010ean).

## Geografia

Sumatra Indiako ozeanoan dago. Ipar-ekialdean Malakako itsasarteak bereizten du Malaysiako penintsulatik, eta hegoaldean Sondako itsasarteak Javatik. 1.790 kilometro luze da eta 435 kilometro zabal, punturik zabalenean. Ekuatorea igarotzen da uhartearen erditik eta klima ekuatoriala du, beroa eta hezea. Oihan tropikala da nagusi eta, landaredia bezala, fauna ere oso aberatsa da.

### Probintziak

Sumatra uharteak, inguruko uharte txikiekin batera, Indonesiako Errepublikako zazpi probintzia osatzen ditu:
* Aceh
* Bengkulu
* Jambi
* Lampung
* Riau
* Mendebaldeko Sumatra
* Hego Sumatra
* Ipar Sumatra

## Historia

Sumatrako historian eragin handia izan dute inguruko herrietako itsasgizonek; indiar eta txinatar itsasgizonek kolonizatu eta budismoa eta sanskritoa zabaldu zituzten lehenik eta arabiarrek islamizatu zuten XIII. mendean. XVI. mendean europarrek Sumatraren kolonizazioa hasi zuten; portugaldarrek hartu zuten lehenik eta herbeheretarrek XVI. mendean. Herbeheretarrek Bigarren Mundu Gerra bitartean izan zuten aginpidea, baina 1942-1945 bitartean japoniarrek Sumatraren burujabetasuna onartuko zutela agindu eta uhartea menderatu zuten. Aipagarria da urte askotan europarren kolonia izan zen arren higikunde abertzaleei eta matxinadei aurre egin behar izan zietela eta XIX. mendea arte ez zutela erabat menderatu. 1950ean Indonesiako Errepublikaren barnean gelditu zen.

## Ekonomia

Kautxua, tabakoa, arroza, kopra, etab. lantzen dira eta petrolio, eztainu eta ikatz hobi handiak ustiatzen. Palma olioaren produkzioak arazo handiak sortu ditu; baso-soiltzea izugarria izan da, arriskuan jarriz Sumatrako tigrea eta milaka landare eta animalia txiki, eta indigenen aurkako errepresioa bortitza da. Uhartea garrantzi handia hartzen ari da, hango portuetatik Asiako gainerako lurraldeekiko salerosketa harremanak indartzen ari diren heinean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-11).
* ↑ Sumatra. global.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2016-8-31).
* ↑ Tubia, Iker. Palma olioaren arrasto beltza. berria.eus (Noiz kontsultatua: 2016-8-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3492
* Multimedia: Sumatra / Q3492
# Suma (udalerria)

Suma Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 1.876 biztanle zituen 87,99 km²ko azaleran. Herriburua [[Suma (Suma)|Suma]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2588127
* Multimedia: Suma Municipality / Q2588127
# Sumaghiyyeh

Sumaghiyyeh (arabieraz: السماقية‎) Gaza hirian jatorria duen plater bat da, jaiegunetan prestatzen dena. Izena zumake espezieak ematen dio.

## Prestaketa

Zumakea birrindu egiten da eta uretan beratzen uzten da. Ondoren tahinia gehitzen zaio, sesamo-hazi ehotua. Nahasteari ur gehiago eta irina sartzen zaizkio likidoa sendotzeko. Horrela osatzen da plateraren oinarria.
Ondoren nahasketa horri hainbat osagai gehitzen zaizkio; zerbak txikitu eta salteatuak, su geldoan kozinatu den behiki haragia eta garbantzuak (inoiz dilistak garbantzuen ordez). Azkenik ezamihilu haziak, oilba oliotan frijituriko baratxuriak eta txili piperrak gehitzen zaizkio platera ontzeko.
Nahasketa guztia katiluetan biltzen da eta hozten uzten da. Azkenik pita ogia erabiltzen da sumaghiyyeh-a jateko.

## Historia

Gazako plater zaharrenetako bat da. Abū al-Muṭahhar al-Azdī idazleak IX. mendean Ḥikāyat Abū al-Qāsim ipuinean Sumāqīya aipatzeen du beste plater askoren artean. 1225ean Muhammad bin Hasan al Baghdadiren sukaldaritza liburuan ere aipatzen da. Liburu honen eskuizkribua Istanbuleko Süleymaniye Liburutegian gordeta dago.
Ibn Butlan mediku arabiarrak 1533an idatzitako Tacuinum sanitatis liburuan dagoeneko aipatzen da Sumacheria et Rumania izenarekin.

## Kultura

Gazako jaiegun garrantzitsuetan jaten da, esate baterako Ramadan hilabeteko baraualdiaren amaiera den Eid al-Fitr jaialdian. Kopuru handian kozinatzen da familiako kideen eta auzokideen artean banatzen da. Hauek ordainetan kaak gozoak ekartzen dituzten, edo haiek egindako sumaghiyyeh propioa.

## Erreferentziak

* 1 2 (Thailandieraz) hmong.wiki. «Sumaghiyyeh Referenciasyenlaces externos» hmong.es (Noiz kontsultatua: 2023-11-01).
* ↑ (Ingelesez) «sumaghiyyeh Archives» Islamic Relief UK (Noiz kontsultatua: 2023-11-01).
* ↑ Geert Jan van Gelder. (2000). God's Banquet. Novi Eboraci: Columbia University Press, 76 or..
* ↑ (Ingelesez) Shurrab, Hatem. «Gaza cuisine: A combination of healthy and festive food» Gaza cuisine: A combination of healthy and festive food (Noiz kontsultatua: 2023-11-01).
* ↑ «Elluchasem Elimithar Ibn Butlan» www.fiavinfo.eu (Noiz kontsultatua: 2023-11-01).
* ↑ (Ingelesez) «Sumagiyya» The Gaza Kitchen 2011-09-05 (Noiz kontsultatua: 2023-11-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7636918
* Multimedia: Sumaqiya / Q7636918
# Sumas (Washington)

Sumas Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Whatcom konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. 1.583 biztanle ditu, 3,808698 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Whatcom konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1510124
* Multimedia: Sumas, Washington / Q1510124
# Sumak

Sumak tapiza edo sumak alfonbra alfonbra laua da, tradizioz Persiar Inperioko herrialde ohietan- Kaukasian, hego-mendebaldeko Persian eta Anatolian- egiten dutena. Kilimen motibo berak erabiltzen ditu baina gogorragoak eta lodiagoak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5668480
* Multimedia: Soumak / Q5668480
# Suman Pokhrel

Suman Pokhrel (nepaleraz: सुमन पोखरेल]]; Biratnagar, Nepal, 1967ko irailaren 21a) hizkuntza anitzeko olerkari nepaldarra da. Hegoaldeko Asiako sortzaile nabarmenentzat hartzen dute.
SAARC Literatura Saria jaso zuen 2013 eta 2015ean, bere poesia eta eskualdeko olerkigintzari egindako ekarpenak sarituz.

## Erreferentziak

* ↑ SAARC Literary Award

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17150957
* Multimedia: Suman Pokhrel / Q17150957
# Tiaa

Tiaa Dama, Amenofis II.a faraoiaren bigarren emazteetako bat zen (K.a. 1425 aldean) "Errege Apaindura" titulua zeramana. Oso gutxi jakin da emakume honi buruz. Dirudienez, bere jatorria umila zen, baita gortean zuen papera ere, honek, Amenofis II.arekin izan zuen semeak, Tutmosis IV.ak, noizbait tronura igotzeko itxaropen askorik ez izatea eragin zuelarik.
Tutmosis IV.a tronura igo zenean, honek, bere ama Tiaa "Erregearen Ama" eta zendutako Amenofis II.a faraoiaren "Errege emazte Handia" mailetara igo zuen. Honen ondoren, bere arrastoa historian galtzen da. Oso litekeena da Tiaa bere seme Tutmosis IV.aren erregealdiaren amaieran edo bere biloba Amenofis III.aren erregealdiaren hasieran hil izana, baina ez dago jakiterik bere lurperaketa tokia zein izan zen, Erregeen Haraneko KV32 hilobian bere izena aurkitu den arren.
# Tia Mare

Tia Mare Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. 3.870 biztanle ditu, 58,06 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Tia Mare $^{(en)}$ Doanca $^{(en)}$ Potlogeni $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16427180
# Tapiaita

Tapiaita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Tapiaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca5Al2(AsO4)4(OH)4*12H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tapiaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Tapioca jenerala

Tapioca jenerala Hergék sortutako pertsonaia ezaguna den Tintinen abenturetan agertzen den pertsonaia bat da. Fikziozko San Theodoros errepublikako militar eta politikari bat da.
Tintin herrialde honetara iristen denean, Belarri Hautsia izeneko abenturaren hasieran, Tapioca da bertako agintaria. Tintin, orduan, terrorismoa egotziz, hiltzera zigortua da, baina Alkazar jeneralaren iraultzaren une-uneko garaipenak bizia salbatzen dio kazetari gazteari. Alkazarrek eta Tintinek, ordutik aurrera, adiskidetasun gatazkatsu bat izango dute.
Kristalezko 7 bolak izeneko abenturan, Alkazar jeneralaren bidez, Tapioca berriz boterera iritsi dela kontatzen da. Ikatz stocka abenturaren amaieran, egunkari atal askoren artean, oraingoan, Tapioca Alkazarrek berak kargutik kendu duela irakur daiteke. Tintin eta Pikaroak abenturako istorioa Tapiocak Borduriaren eta honen erregimen bigotistaren laguntzari esker kargua berreskuratu izanari buruz doa.
San Theodorosen Tapiocak zein Alkazarrek bata bestearen atzean emandako estatu kolpeak Latinoamerikan XX. mendean zehar bereizgarria den ezegonkortasun politikoaren parodia dira. Tapioca eta borduriar bigotismoaren arteko aliantzak Kubako komunismoa edo Nikaraguako kontrak bezalako atzerriko erregimenek euren eragina Latinoamerikan hedatzeko erabilitako estrategiak salatzen ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2204197
# Tapiako uhartea

Tapiako uhartea, eonavieraz A Illa de Tapia eta asturieraz Islla de Tapia, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Tapia de Casariego udalerrian dagoen uharte bat da. 2 hektarea dauzka eta itsasargi bat.
# Tapio

Tapio finlandiar mitologian basoetako jainko edo izpiritua da. Tradizio folklorikoaren arabera, ehiztariek erregutu egiten zioten ehizaldi batera joan aurretik. Tapio basoko jainkosa den Mielikkirekin ezkondua dago, eta Annikki, Tellervo, Nyyrikki (ehizaren jainkoa) eta Tuulikkiren aita da. Tapio pertsonaia mitiko nagusi bezala agertzen da Kalevalan.
Bere izena, Tapiola eran, Helsinkiren kanpoaldean dagoen Espoo hiri barneko hiriguneetako baten erabiltzen da. Tapiola Jean Sibeliusen olerki sinfoniko bat ere bada, eta bere azken lanetako bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q922493
# Tapiako geralekua

Tapia Euskal Herriko Arabako tren geltoki bat da, Laudio udalerrian kokatuta dagoena.
Geltokia 1863ko martxoaren 2an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Castejon — Bilbo: 222,949 kilometro-puntua

## Historia

Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.
Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.
Geltokian zerbitzua ematen zuten distantzia ertaineko zerbitzuak 2010eko urtarrilaren 1etik aurrera utzi zioten geltokiari; beraz, estazioa itxita dago teknikoki, nahiz eta sarekoa izan.

## Geltokia

Geralekua Laudio hegoaldean dago.

## Zerbitzuak

Ez dago zerbitzuak geltokian.

## Etorkizuna

Ez dago etorkizuneko planik geltoki hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak

* ↑ «ABUAF - Tutera-Bilbo burdinbidea (Tapia - geralekua)» www.abuaf.com (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).
* ↑ «Zaragozatik Iruñera eta Altsasura» web.archive.org 2011-01-15 (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
* ↑ Herri Lanen Memoria 1884
* ↑ Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideak

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
* Datuak: Q93345887
| | Santa Kurutz–Laudio | Tapia | Luiaondo | |
| Bilbo–Abando | | | | Castejon |
# Tapie (telesaila)

Tapie 2023ko frantziar telesaila da, Tristan Séguélak eta Olivier Demangelek Netflixentzat egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bernard Tapie, Frantziako figura polemikoenetako bat, 2021ean hil zen. Olympique Marseillako presidente zela, klubak Txapeldunen Liga irabazi eta gutxira, bigarren mailara jaistera zigortu zuten, finalaren atariko partidetan ustelkeria kasuak frogatuta. Tapie Asanblea Nazionaleko diputatu eta ezkerreko hainbat alderditako zerrendaburu ere izan zen. Haren bizitza fikziora egokitu dute.

## Aktoreak

* Laurent Lafitte : Bernard Tapie
* Joséphine Japy : Dominique Tapie
* Patrick d'Assumçao : Jean-Baptiste Tapie
* Fabrice Luchini : Marcel Loiseau
* Ophélia Kolb : Michèle Tapie
* Hakim Jemili : Farid Bentarek
* Catherine Chevallier : Raymonde Tapie
* Camille Chamoux : Nicole
* Antoine Reinartz : M$^e$ Fabien Bogaert
* Roberto Calvet : Jean-Jacques Eydelie
* Samuel Labarthe : François Mitterrand
* David Talbot : Éric de Montgolfier

## Erreferentziak

* ↑ «Tapie» Berria 2023-09-16 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117865856
# Tapilula (udalerria)

Tapilula Mexikoko udalerri bat da. Chiapas estatuan kokatua dago. 2010ean 12.170 biztanle zituen 42,5 km²ko azaleran. Herriburua [[Tapilula (Tapilula)|Tapilula]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1785646
* Multimedia: Tapilula Municipality / Q1785646
# Tapia de Casariegoko geltokia

Tapia de Casariego Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Tapia de Casariego udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Ferrol — Gijon

## Zerbitzuak

Renfe Feve
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
R1FerrolXubia • San Sadurniño • Cerdido • Ortigueira • O Barqueiro • O Vicedo • Viveiro–Geltokia • Xove–Geltokia • San Cibrao • Burela • Foz • Ribadeo • A Veiga • Viladevelle • Castropol • As Campas • Tol • Tapia de Casariego • A Caridá • Cartavio • Lloza • Medal • Navia • Piñeira–Viyauril • Viḷḷapedre • Outur • Ḷḷuarca • Barcia • Caneiru • San Cristobal • Cadavéu • Tablizo • Vaḷḷouta • Santa Marina • Nuviana • Valdréu • Soutu Lluiña • San Cosme • Samartín de Lluiña • la Madalena • Villamar • Cuideiru • Muros • Pravia • Grau • Trubia • San CloyoOviedo/Uviéu :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17631438
# Tiramisu

Tiramisua (italieraz: tiramisù) geruzetan muntatzen den pastel hotza da. Ez dago elaborazio-errezeta bakar bat, oinarrizko osagai batzuetatik abiatutako aldaerak baizik, hainbat produkturen bidez adieraz daitezkeenak. Tiramisu bat kafean bustitako osagai solido batez osatzen da beti, eta horren gainean krema bat jartzen da (txandaka edo ez). Krema horren oinarria azukrearekin irabiatutako arrautzak dira; kakao-hautsez hautseztatzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131582
* Multimedia: Tiramisu / Q131582
# Tiradera

Tiradera kutxa-formako edukiontzia da altzari batzuen osagaia dena, eta edukira iristeko horizontalki zabaltzen dena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223575
* Multimedia: Drawers (furniture) / Q223575
# Tiradentes do Sul

Tiradentes do Sul Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 5.129 biztanle ditu 236,196 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1803162
* Multimedia: Tiradentes do Sul / Q1803162
# Tiradentes (Minas Gerais)

Tiradentes Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 7.744 biztanle ditu 83,047 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1003423
* Multimedia: Tiradentes (Minas Gerais) / Q1003423
# Tiragoma

Tiragoma, harri-goma edo sardea arma txiki eramangarri bat da, jaurtigailuak jaurtitzeko erabiltzen dena.
"Y" forma duen zurezko egitura batek eratzen du tiragoma. Egitura honen goiko bi adarrei lotuta, bi sokatxo ditu, aldi berean, kautxuzko, plastikozko edo oihalezko oinarri batetara lotuta daudenak. Toki honetan jartzen da jaurtigailua, ohi, harri txikiak izaten direnak.
Tiragoma, nagusi ez den eskuarekin eutsi eta besoa luzatzen da. Orduan, jaurtigailua heltzen da oinarriaren bidez, erpurua eta hatz erakuslearen artean harturik, eta luzatu egiten da, masailetik gertu jartzeko. Orduan, apuntatu egiten da, eta, askatzen denean, jaurtigailua bere jomugara abiatzen da ziztu bizian.
Etxeko tiragomak jostailu tradizionalak izan dira umeentzat XX. mendearen zati handi batean zehar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13672
* Multimedia: Slingshots / Q13672
# Tiraka

Tiraka Eusko Jaurlaritzan lan egiten duten hainbat euskaltzaleren ekimenez sortutako elkartea da, euskararen erabilera bultzatzeko Administrazioan. Bere kideek aldarrikatzen dute prest direla euren lana euskaraz egiteko oso-osorik. Ondorioz, Administrazioari eskatzen diote konpromiso tinko bat euskara lan tresna bihurtzeko.
Nahiz eta urte batzuetan aritu aipatutako helburuaren alde, 2007an inskribatu da ofizialki Euskal Autonomia Erkidegoko Elkarteen Erregistroan. Bere egoitza soziala Lakuan (Gasteiz) dago.

## Kanpo estekak

* Tirakaren webgunea
* Datuak: Q12268001
# Tiran (Iran)

    Artikulu hau Irango hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tiran (argipena)».
Tiran (persieraz: تيران‎‎) Irango hiri bat da, Tiran eta Karvan konderriko hiriburua. 2006ko erroldan, 15.673 biztanle zituen, 4.431 familiatan banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2633350
# Tira (Texas)

Tira Texasko herri bat da. Hopkins konderrian kokatua dago. 2010ean 297 biztanle zituen, 3,67 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hopkins konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q926344
# Tiragalloita

Tiragalloita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Tiragalloita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mn2+4As5+Si3O12(OH)}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tiragalloite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Tirabad

Tirabad, Galesko merkatu udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Llanwrtyd Wells udalerritik 8 kilometro hegoaldera dago, eta Llandovery udalerritik 18 kilometro iparraldera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7809079
* Multimedia: Tirabad / Q7809079
# Telebista-kate

    Ez nahasi telebista-kanalarekin.
Telebista-katea bat telebista-edukietarako banaketarako sarea da, eta, sare horren bidez, kontrol zentralizatu batek hainbat telebista-kanaletarako programazioa ematen du. 1980ko hamarkadaren erdialdera arte, telebista-kate kopuru txiki batek munduko herrialde gehienetan telebista-programazioa kontrolatzen zuen. Orduko telebista-kate asko (adibidez, BBC, NBC, CBS, ABC, Televisa, Rai edo TVE) antzinako irrati-kateen ondorengoak ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Shapiro, Seth; Littlefield, Greg. (2016). Television: Innovation, Disruption, and the World's Most Powerful Medium. , 344 or. ISBN 0997304200..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1254874
* Multimedia: Television channels / Q1254874
# Telebista digital

Telebista digitala edta DTB (ingelesez DTV edota Digital TV) seinale digital bidezko ikusentzunezko transmisio eta hartze teknologia multzoari deritzo. Datuak analogikoki kodifikatzen dituen betiko telebistak ez bezala, telebista digitalak seinalea modu bitarrean kodifikatzen du, edukien ekoizlea eta kontsumitzailearen arteko hartueman bideak ahalbideratuz, erabilpen interaktiboen aukerak sortuz, eta hautatutako kanal batean seinale ezberdinak bideratuz, guzti hau dauden formatu ezberdinei esker.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q202255
* Multimedia: Digital television / Q202255
# Telebista-aktore

Telebista-aktorea telebistako saioetan eta bestelako telebistari loturiko jardueretan lan egiten duen aktorea da. Telebista-aktoreek, mota guztietako aktoreek bezala, pertsonaiak antzezten dituzte, besteak beste, aipatutakoen jarrera eta itxura kopiatuz.
Telebista-aktore ezagunen artean ditugu, Eric Christian Olsen, Mark Harmon, Abelin Linazisoro, Robert Urich eta James Purefoy.

## Ikus, gainera

* Aktore
* Telebista
* Bikoizketa-aktore

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10798782
* Multimedia: Television actors / Q10798782
# Telebino

Telebino edo Telepinu (azken izen hau dela eta, ez da Telepinu izeneko errege hititarekin nahastu behar), Alepoko lehen erregeorde hitita izan zen.
Shubiluliuma I.aren bigarren semea, laster, Kizzuwadnan erregearen ordezkari izendatua izan zen, nagusiki, justizia banatu eta erritu erlijiosoak zuzentzeaz arduratuz. Bere aitaren lehen Gerra Siriarraren ondoren, Kizzuwadna utzi zuen, Alepoko erregeordetza hititaz arduratzeko, eskualde osoaren gaineko botere militar zabalekin. Bigarren Gerra siriarrean, Arziya eskualdea konkistatu zuen, baita ia Karkemish osoa ere, hiria bera izan ezik, bakarrik Shubiluliuma I.ak amore emanarazi zuena.
Karkemish Hititar Inperiora bildu ostean, Telebinoren anaia bat, Sarri-Kusuh, herri honetako erregeorde izendatua izan zen, Siriako hititar ordezkaritza, bi anaien artean banatuta geratzen delarik, Telebino, ia erabateko ziurtasunez, lan administratibo eta erlijiosoez eta Sarri-Kusuh lurraldearen defentsaz arduratuz.
Bere beste anaia bat zen Mursili II.aren gobernualdian hil zen, eta, bere ondorengoa, bere seme Talmi-Sarruma izan zen.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Tudhalia II.a
Shubiluliuma I.a
Daduhepa
Telebino
Talmi-Sarruma
Burna-Buriash II.a
Malnigal :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q751555