OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# El cuaderno de Sara

El cuaderno de Sara 2018ko Norberto López Amado espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Laurak urteak daramatza Sara ahizparen bila. Kongoko oihanaren erdian galdu zen hura, gobernuz kanpoko erakunde batentzat lanean ari zela. Egun batean, argazki bat agertuko da: Sararen aurpegi desenfokatua ikus daiteke han. Gehiegi pentsatu gabe, Laura Kinshasara joango da, Mendebaldeko botereen interes zikinen munduan sartuko dela susmatu barik.

## Aktoreak

* Marta Belaustegui
* Manolo Cardona
* Nick Devlin
* Enrico Lo Verso
* María Luisa Mayo
* Iván Mendes
* Florin Opritescu: Henry
* Rafa Rojas-Díez: hegazkilanria
* Belén Rueda: Laura
* Malcolm Sitté: Omar
* Marian Álvarez: Sara

## Estrenoa

2018ko otsailaren 2an estreinatu zen Espainian, eta 2018ko estreinaldi onena izan zen, 968.066 euro irabazi zuen lehen asteburuan. Orain arte Espainiar filmak 2018ko gordinik handiena lortu zuen, 2.226.196 eta 351.593 ikusleekin.

## Erreferentziak

* ↑ «El cuaderno de Sara» Berria 2018-02-06.}

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47919356
# El complot mongol (1977ko filma)

El complot mongol 1977. urtean Antxon Ezeiza donostiarrak zuzendutako thrillerra da, Rafael Bernalen eleberri batean oinarrituta.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEBetako presidentea Mexikon dago bisitan. Txinak atentatuko bat burutuko duelako mehatxua ezagutu eta gero Filiberto poliziak ikerketa bat egin beharko du.

## Pertsonaiak

* Pedro Armendáriz Jr.: Filiberto
* Ernesto Gómez Cruz: lizentziatua
* Blanca Guerra: Martita
* Fernando Balzaretti: Graves
* Tito Junco: Del Valle lizentziatua
* Malena Doria: Esther Ramírez
* Claudio Obregón: koronela
* Noé Murayama: Liu
* David Robichoux: Spielberg
* Erika Carlsson: Anabella
* Tomás Leal: hoteleko atezaina
* Marcelo Villamil: Miraflores jenerala
* Elsa Benn: Tommy Pérezen emaztea
* Jaime Ramos: Tommy Pérez
* Sergio Calderón : El sapo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70728448
# El corredor de la suerte

El corredor de la suerte (euskaraz: «Zortearen lasterkaria») Mikel Erentxun abeslariak plazaratutako zortzigarren disko luzea izan zen, bikoitza kasu honetan. 2006ean plazaratuta, abesti ezagun batzuk jaso zituen: "Arde Madrid", "Cartas de amor", "Sólo tú". Guztira 20 abesti dira bi diskotan. Albumaren diseinua eta argazkiak Erentxunek berak egindakoak dira.

## Abestiak

Abesti guztiak Erentxun/Corman-ek egindakoak dira, apuntatzen diren kasuetan izan ezik:

### Lehenengo diskoa

   * "Cartas de amor (Cuando no hay amor)"
   * "Marcos y Nerea"
   * "Locuras"
   * "Amigos de guardia"
   * "Sólo tú"
   * "Lifting"
   * "Visitantes"
   * "Esta vez"
   * "Sweet home Louisiana"
   * "Dispárame un tequiero"

### Bigarren diskoa

   * "Arde Madrid"
   * "Roma en el espejo"
   * "Tardes de lluvia, mañanas de sol"
   * "Generación"
   * "Moneda de tres caras"
   * "1977"
   * "Placebo"
   * "Todo llega"
   * "Escribo tu pelo negro"
   * "Me recuerdas a mí cuando era yo"

## Disko txikiak

Album horretatik hiru txiki atera ziren:
* Cartas de amor
* Solo tú
* Arde Madrid

## Musikariak

* Mikel Erentxun: Gitarra Akustikoa eta teklatuak
* Diego Galaz, Fran Iturbe, Juan Aguirre, Lloyd Cole, Mikel Erentxun gitarra akustikoa
* Manolo Mejías, Txarlie Solano, baxuak
* Rufo Urbina, bateria
* Charlie Casey, Fran Iturbe, Juan Aguirre, gitarra elektrikoa
* Eva Amaral, Lloyd Cole, armonikak
* Joserra Senperena, Hammond B3, Glockenspiel
* Melvyn Duffy, gitarra steel
* Diego Galaz, biolina eta mandolina

## Erreferentziak

* ↑ https://www.discogs.com/es/Mikel-Erentxun-El-Corredor-De-La-Suerte/release/2409095

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Diskoa Youtuben.
* Datuak: Q25410029
# Ekonomia klasikoa

Ekonomia klasikoa edo ekonomiaren eskola klasikoaekonomia zientzia moduan aztertu zuen lehenengo ekonomia eskola izan zen, XVIII. eta XIX. mendeko lehenengo erdian zehar garatu zena, Adam Smithek abiarazi eta John Stuart Millekin bukatu arte, tartean David Ricardo aurkitzen dela. Hala ere, ekonomiaren eskola klasikoan bildu beharreko ekonomialariei buruz iritzi ezberdinak daude. Karl Marx ekonomialariak (batzuen ustez azken ekonomialari klasikoa) sortu zuen ekonomia klasikoa terminoa eta bere iritziz kapitalismoa modu zientifiko eta ez apologetikoan aztertu zuten guztiak ere bildu behar ziren, XVII. mendeko William Petty eta garaiko aritmetiko politikoak izeneko ekonomialariekin hasita. John Maynard Keynes ekonomialariak, berriz, beste definizio bat eman zuen. Bere iritziz, eskola klasikoan merkatu-ekonomiaren akatsak (langabezia, esaterako) onartzen ez zituzten ekonomialari baikor guztiak bildu behar dira. Irizpide honi jarraiki, bere ustez Thomas Malthus elitzateke ekonomialari klasikotzat hartu behar, sistema ekonomikoaren krisiak nabarmentzen baitzituen. Eskola klasikoa muga garbien inguruan biltzea zaila bada ere, ikuspegi komunak badaude: gehienak liberalismo ekonomikoaren aldekoak ziren, ondasunen balioa lanaren bitartez kuantifikatzea eta ekonomiaren garapena ekoizpenean edo eskaintzan oinarritzea defendatzen zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q271857
* ↑ Sergio Ricossa: Diccionario de economía: clásica escuela, 95. orrialdea.
# Ekonomia linguistiko

Ekonomia linguistikoa André Martinet hizkuntzalari frantziarrak sortutako kontzeptua da. Horrekin garapen linguistikoan garrantzi handia duen mekanismoa deskribatu nahi zuen. Hizkuntzan, beste arlo askotan bezala, gizakiok egiten dugun esfortzua gutxitzeko joera naturala dugu. Ondorioz, esaldiak laburtzen, errazten eta moldatzen ditugun, aldi berean, ahalik eta informazio gehiago emateko. Xabier Aristegieta Okiñenaren iritziz "ekonomia linguistikoa ratio bat da, erlazionatzen dituena kasuko esaldiaren bidez adierazten den informazio-kantitatea eta informazio hori emateko erabilitako hizkuntza-kantitatea".

## Ekonomia linguistikoa eta euskara

Aristegietaren ustez, euskaraz, mekanisko hori askotan ez da kontutan hartzen, testuen irakurketa zailduz eta "desatxikimendua" sortuz: "nire iritziz, asaldagarria da zeinen gutxi hartzen den kontuan ekonomia linguistikoa euskal araugintzan, terminologian eta testuingurutzan".
Aipatutako egilearen arabera, "ekonomia linguistikoaren irizpidea kontuan hartzean ez du inolako zerikusirik eduki semantiko murritzagoa komunikatzearekin, baizik eta eduki semantiko berebera hizkuntza-kantitate gutxiagorekin ematearekin".

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.net/r61-s20001x/es/t59aWar/t59aMostrarFicheroServlet?t59aIdRevista=1&R01HNoPortal=true&t59aTipoEjemplar=R&t59aSeccion=14&t59aContenido=1&t59aCorrelativo=1&t59aVersion=1&t59aNumEjemplar=102
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* "Ekonomia linguistikoaz I". Xabier Aristegietaren artikulua EIZIEn.
* "Ekonomia linguistikoaz II". Xabier Aristegietaren artikulua EIZIEn.
* Datuak: Q16558913
# Ekonomia misto

Ekonomia mistoa merkatu libreko ekonomiaren eta ekonomia planifikatuaren ezaugarriak batera hartzen dituen ekonomia eredua da, edo proposamen bat, non kapitalismoaren jabetza pribatua nahiz sozialismoaren jabetza komunitario edo soziala bateragarri diren. Sistema ekonomiko batean gizarte gogoeta zabalagoak gehitzeko helburua du, adibidez, etikari buruzkoak, gizarte justiziari buruzkoak, gizarte ongizateari buruzkoak eta beste abar. Dena dela, kontzeptu honen definizioa autore batetik bestera aldatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191675
# Ekonomia normatibo

Ekonomia normatiboa edo ekonomia arauemailea ekonomia positiboari kontrajartzen zaion zientzia ekonomikoaren ikuspuntua da, zeinaren arabera zientzia ekonomikoaren helburua ekonomia behar bezala bideratzeko arauak edo ildoak finkatzea den, errealitate ekonomikoa deskribatzen duen ekonomia positiboa ez bezala. Labur esanda, ekonomia normatiboa izan beharko litzatekeena aztertzen du, ekonomia positiboak dena aztertzen duen bitartean. Ekonomia normatiboak aztertzen dituen gaien artean errentaren banaketa eta politika ekonomiko publikoak daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26086
# Ekonomia ireki

Ekonomia irekia beste herrialdeekin transakzioak egiten dituen ekonomia mota bat da, hau da, herrialdeak beraien artean, modu libre batean erlazionatzen dituen ekonomia . Honek esportazioaren eta inportazioaren eskaria dakar. Pertsona edo enpresa batek beste herrialde bateko beste pertsona edo enpresa batekin ondasunak eta zerbitzuak elkartrukatzeko aukera ematen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1929451
# Ekonomia neoklasiko

Ekonomia neoklasikoa, eskola neoklasiko ere deitzen dena, aldagai ekonomikoetako balioak eskaintza eta eskariaren bitartez zehazten dituena. XIX. mendean garatutako marjinalismo izeneko korronte ekonomikoan du jatorri. Alfred Marshall jotzen da korronte honen aitzindari eta sortzailetzat, bereziki 1890eko Principles of Economics bere liburuaren bitartez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60571
# Ekonomia planifikatu

Ekonomia planifikatua sistema ekonomiko mota bat da, non ondasunen eta zerbitzuen banaketa edo inbertsioa, ekoizpena eta kapital-ondasunen esleipena plan ekonomikoen arabera egiten den, merkatua baztertuz. Planifikazioa zentralizatua, deszentralizatua, parte-hartzailea edo sobietar motakoa izan daiteke, eragile ekonomikoen arteko adostasunez sortutakoa, edo estatuak edo beste erakunde nagusi batek zuzentzen duena.
Ekonomia planifikatuen kontrakoan aldiz, planifikatu gabeko ekonomian edo zehazki merkatu ekonomian, merkatuetan jarduten duten enpresa autonomoek hartzen dituzte ekoizpen, banaketa, prezio eta inbertsioari buruzko erabakiak.

## Erreferentziak

* ↑ Nove, Alec. (1987). «Planned Economy» The New Palgrave Dictionary of Economics (Palgrave Macmillan UK): 1–10. ISBN 978-1-349-95121-5. (Noiz kontsultatua: 2023-05-25).
* ↑ Devine, Pat. (2010). Democracy and economic planning: the political economy of a self-governing society. (Nachdr.. argitaraldia) Polity Pr ISBN 978-0-7456-3479-1. (Noiz kontsultatua: 2023-05-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189724
* Multimedia: Planned economy / Q189724
# Ekonomia politiko

Ekonomia politikoa sistema ekonomikoak aztertzen dituen ekonomiaren adarra da, bereziki sistema politiko eta gizartearen erakundeekin dituzten harremanei buruz (politika ekonomikoak, ordenamendu juridikoak, nazioarteko harremanak, gobernua, ...). XIX. mendera arte, ekonomia aztertzeko ikuspuntu nagusia izan zen. XIX. mendearen bukaera aldera, ekonomia ikuspuntu zientifiko batetik aztertzen hasi zen, politikarekin zituen loturak hautsiz eta ekonomia izen soila nagusitu zen, bereziki Alfred Marshallen Principles of Economics lanarekin. Egun, ekonomia politikoa terminoa marxismotik eta gizarte eta politika ikuspuntu batetik ekonomia aztertzen duten beste eskola ekonomikoen diziplina izendatzeko erabiltzen da bereziki.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47555
* Multimedia: Political economy / Q47555
# Dominique Arnaud

Dominique Arnaud (Tarnose, 1955eko irailaren 19a - Dax, 2016ko uztailaren 20a) frantziar txirrindulari ohi bat izan zen, profesionala 1980 eta 1991 artean. Bere lorpenik handienak Espainiako Vueltan lortu zituen, itzuli honetan izan zituen parte-hartze guztien artean hiru etapa irabaziz.

## Palmaresa

1980
* Etapa 1 Espainiako Vueltan
1981
* 2. Limousingo Tourrean
* 2. Étoile des Espoirsen
1982
* Etapa 1 Espainiako Vueltan
1983
* Limousingo Tourra
* Rennesko Sari Nagusia
1985
* Frantziako Tourreko taldekako erlojupekoa
* Etapa 1 Limousingo Tourrean
1986
* Etapa 1 Kataluniako Voltan
1987
* Etapa 1 Espainiako Vueltan
* Etapa 1 Andaluziako Itzulian
1988
* 2. Boucles de l'Aulnen
1990
* 2. Midi Libren eta etapa 1.

## Taldeak

* Reynolds (1980)
* Wolber (1981-1983)
* La Vie Claire (1984-1985)
* Reynolds (1986-1989)
* Banesto (1990-1991)

## Kanpo estekak

Dominique Arnaud - ProCyclingStats
* Datuak: Q429106
# Dominique Beltzuntze

Dominique-Henri Beltzuntze (Mehaine, 1726ko ekainaren 4a - Gotha, 1804ko irailaren 12a) baxenafar aitonen semea izan zen. Beltzuntze Etxeko semea, Karlos III.a Beltzuntze aita eta Armand Beltzuntze anaia izan zituen. 1764an Louise d'Épinay idazlearen alaba Angélique-Louise-Charlotte de Lalive d'Épinay Parisen ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituzten:
* Henri Beltzuntze (1765-1789)
* Jean-Antoine Beltzuntze (1766-1796)
* Marie-Thérèse-Émilie Beltzuntze (1767-1814)
Familia Frantziako Iraultzaren ondorioz erbesteratu zen.
# Dominika Cibulková

Dominika Cibulková(1989ko maiatzaren 6a) eslovakiako tenislaria profesional ohia da. Bera da WTA Finals-eko 2016ko txapelduna, eta laugarren jokalaria da (Serena Williamsen atzetik 2001ean, Maria Sharapova 2004an eta Petra Kvitová 2011n) txapelketa debut urtean irabazten. Zortzi banakako WTA titulu irabazi zituen eta bi ITF zirkuituan.
Cibulkovák final-laurdenak edo fase aurreragoetara iristea lortu zuen Grand Slameko lau txapelketetan, gutxienez behin. Lorpen aipagarrienetako bat Australiako Irekian (2014) izandako azken agerraldia izan zen. Li Na-ren aurka galdu zuen arren, Grand Slam txapelketako finalera iritsi zen lehen emakume eslovakiarra izan zen.

## Estatistikak
### Grand Slam txapelketako finalak
#### Banaka: 1

| | Urtea | Txapelketa | Azalera | Aurkaria | Emaitza |
| Porrota | 2014 | Australiako Irekia | Gogorra | Li Na | 6–7(3–7), 0–6 |

### WTA Tour Finals
#### Banaka: 1 (titulua)

| | Urtea | Txapelketa | Azalera | Aurkaria | Emaitza |
| Garaipena | 2016 | WTA Finals, Singapur | Gogorra (i) | Angelique Kerber | 6-3, 6-4 |

## Grand Slam-en denbora-lerroa

| Txapelketa | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | W-L |
| Australiako Irekia | Q1 | 1R | 4R | 1R | 3R | 2R | 2R | F | QF | 1R | 3R | 1R | 1R | 12-19 |
| Roland Garros | 3R | 3R | SF | 3R | 1R | QF | 2R | 3R | A | 3R | 2R | 1R | 1R | 21–12 |
| Wimbledon | Q1 | 1R | 3R | 3R | QF | 1R | 3R | 3R | 1R | QF | 3R | QF | A | 11-22 |
| AEBetako Irekia | 2R | 3R | A | QF | 2R | 3R | 1R | 1R | 3R | 3R | 2R | 4R | A | 11-18 |
| W-L | 3–2 | 4 | 10–3 | 8–4 | 7–4 | 7–4 | 4 | 10–4 | 6-3 | 8–4 | 6-4 | 7–4 | 0–2 | 80–46 |

## Erreferentziak

* ↑ (Eslovakieraz) Cibulková sa vydala. Slovak Tennis Association.
* ↑ Dominika Cibulková: Mám pred sebou ešte dlhú cestu, SME Ženy ; in Slovak
* ↑ ; Bez dresu s Dominikou Cibulkovou Videointerview in Slovak
* ↑ «Dominika Cibulková» wtatennis.com.
* ↑ Inspired Cibulkova stuns Radwanska, WTA official website, 23 January 2014

## Kanpo estekak

* Datuak: Q211802
* Multimedia: Dominika Cibulková / Q211802
# Dominika Rekalt

Dominika Rekalt (Altzabeheti, Zuberoa 1959 - ) idazle eta kazetari zuberotarra da. Ttittika izenez ere ezaguna da.

## Biografia

Altzabehetikoa, Jean-Pierra Rekalt pastoral errejentaren anaia da.
Lanbidez irrati esataria da Xiberoko Botzan eta hor ahoz ere duen hizkuntza-aberastasuna erakusten du.
Antzezle lanetan ere ikusi ahal izan dugu, Isiltasunarekin solasean eta beste obra batzuetan Tokia antzerki-taldeko kide gisa. Zinemarako, Gartxot film laburra eta Xora film luzea egin ditu.

## Lanak

Herri-antzerkian kokatzen diren bi lanen egilea da momentuz:
* Oiherkoren trajeria pastoralarekiko berritzailea den eta esperimentaltzat jo zen lana, 2006an Ahüzkin taularatua eta beranduago Izarran (Araba) ere emana. Hebentik elkarteak antolatu zuen.
* Belagileak edo Bel(h)agileen trajeria pastorala, 2009an Basabürüako Aloze-Ziboze-Onizegaineko herritarrek emana. Pierre de Lancre inkisidorea eta "sorginen" ehizari buruzkoa da, 1609ko epaiketa soantuaren mendeurrena dela medio. Beraz, Lapurdi protagonista da pastoral honetan. Honetan ere elementu berritzaileak sartu zituen.
* Etxebarre 007 ikuskizuna izen bereko herrian 2007n eman zenaren testua ere Rekalti zor zaio. Besteak beste Joseba Sarrionandia idazleak eta Gonzalo Etxebarria artistak kolaboratu zuten.
Davantek bere erreferentziazko antologian lehen bi lanetako zati batzuk jaso zituen.

## Iturriak

* Davant, Jean-Louis. (2008). Zuberoako literaturaz. Antologia laburra. Bilbo: Euskaltzaindia.

## Erreferentziak

* ↑ Davantek Recalt idatzita, euskaraz gehiago ageri da Rekalt idatzita, gehienbat Ttittika Rekalt eta gutxiagotan Titika.
* ↑ Berria artezblain.comen.
* ↑ Internet Movie Database
* ↑ Alustiza, Maite. (2011-07-12). «Astelehenean hasiko dituzte 'Xora' zubererazko lehen film luzearen grabaketak» Berria.
* ↑ Ikuskizun honen ezaugarriak EKEren webgunean.
* ↑ "Belagile" "sorgin" hitzaren sinonimoa da.
* ↑ Berrikuntzak Joseba Aurkenerenak kontatua.
* ↑ Ikuskizun honen albistea Berrian Allande Sokarros etxebartarrak kontatua.

## Ikus, gainera

* Xiberoko Botza
* Etxebarre

## Kanpo estekak

* Iturrietan aipatutako lehen liburua pdf.n.
* Elkarrizketa Kazeta.infon.
* Tokia antzerki-taldea EKEren webgunean.
* Zenbait ipuin Rekaltek kontatua Ikasen eskutik.
* Elkarrizketa Argia astekarian (2013)
* Joseba Aurkenerena: Belagileak, Ttittika Rekalten bigarren pastorala - 1
* Joseba Aurkenerena: Belagileak, Ttittika Rekalten biagarren pastorala - 2
* Datuak: Q12256327
# Dominik Czaja

Dominik Czaja (1995eko abuztuaren 12a) Poloniako arraunlaria da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, brontzezko domina irabazi zuen skull laukoitzan.
2019ko, 2022ko eta 2023ko Munduko Arraunketa Txapelketetan dominak irabazi zituen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 03 ! | Skull laukoitza |
| Munduko Txapelketak ||||
| 2019 | Ottensheim | 02 ! | Skull laukoitza |
| 2022 | Racice | 01 ! | Skull laukoitza |
| 2023 | Belgrad | 03 ! | Skull laukoitza |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2017 | Racice | 02 ! | Skull laukoitza |
| 2018 | Glasgow | 03 ! | Skull laukoitza |
| 2022 | Oberschleißheim | 02 ! | Skull laukoitza |
| 2023 | Bled | 01 ! | Skull laukoitza |
| 2024 | Szeged | 03 ! | Skull laukoitza |

## Erreferentziak

* ↑ (Polonieraz) Pietraszko, Justyna. (31 July 2024). «Polscy wioślarze brązowymi medalistami olimpijskimi!» sport.tvp.pl.
* ↑ 2019 ICF Canoe Sprint World Championships results

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30902637
* Multimedia: Dominik Czaja / Q30902637
# Dominika Banevič

Dominika Banevič, Nicka bezala ere ezaguna (Vilnius, 2007ko ekainaren 8a) breakdancer lituaniarra da.

## Biografia

2023an, Lituaniako txapelketa nazionalak laugarrenez irabazi zituen Nickak, urte berean Europako txapeldun eta munduko txapeldun bihurtuz.
2024an, breaking-eko zilarrezko domina irabazi zuen Parisko Udako Olinpiar Jokoetan, urrezko domina lortu zuen b-girl Ami japoniarraren ondoren sailkatuz .

## Palmaresa

* Munduko Txapelketa: Urrezko domina 2023 - Louvain
* Europako txapelketa: Urrezko domina 2023 - Almería
* Europako jokoak: Brontzezko domina 2023 - Nowy Sącz
* Lituaniako Txapelketak: Urrezko domina lau aldiz

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Lithuanian 16-year-old wins World Breaking Championship, ticket to Paris Olympics» lrt.lt 2023-09-25 (Noiz kontsultatua: 2024-09-06).
* ↑ (Ingelesez) «Dominika Banevič» www.worlddancesport.org (Noiz kontsultatua: 2024-09-06).
* ↑ (Frantsesez) «REPORTAGE. JO de Paris 2024 : ambiance, Snoop Dogg, premier titre… A la Concorde, le break a vécu une entrée olympique historique» Franceinfo 2024-08-09 (Noiz kontsultatua: 2024-09-06).
* ↑ (Lituanieraz) «Dominika Banevič ketvirtą kartą tapo Lietuvos breiko čempione - Sportas24» sportas24.lt (Noiz kontsultatua: 2024-09-06).
# Dominika Eristavi

Dominika Eristavi, Gandegili izengoitiaz ere ezaguna, (georgieraz: დომინიკა ერისთავი (განდეგილი); Salominao, 1864ko urriaren 28a – Tbilisi, 1929ko urtarrilaren 29a) georgiar idazle eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza

Dominika Eristavi 1864ko urriaren 28an jaio zen Vani barrutiko Salominao herrian. 1893an lehen poema, Barataxviliz nextis gadmosvenebas gamo izenekoa, argitaratu zuen Iveria aldizkarian, eta 1897an, Marine ipuina. Handik aurrera poesia eta prosa idatzi zituen hainbat aldizkarirentzako. Georgiera maila altuari esker, 1904an Nobati aldizkariko zuzendari izendatu zuten. 1914an, Georgiako Emakumeen Elkartearen kide sortzaileetako bat izan zen. Horrez gain, Heinrich Heine, Ivan Turgenev eta Maksim Gorkiren idazlanak georgierara itzuli zituen.
Gandegili izengoitia erabiliz, ipuin bilduma bat argitaratu zuen 1910ean eta poesia bilduma bat 1918an.
Idazle izateaz gain, emakumeen eskubideen defendatzaile aktiboa izan zen.
Tbilisin hil zen 1929ko urtarrilaren 29an.

## Erreferentziak

* ↑ Georgieraren eta armenieraren alfabetoetan idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistemak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2024-07-03).
* 1 2 3 4 (Georgieraz) «განდეგილი – დომინიკა ერისთავი – მწერალი, მთარგმნელი, ჟურნალისტი» Gender Barometer 2020-10-12 (Noiz kontsultatua: 2024-07-03).
* 1 2 (Georgieraz) წერეთელი, ეკა. «განდეგილი /დომინიკა ერისთავი/» Heinrich Böll Stiftung 2014-06-13 (Noiz kontsultatua: 2024-07-03).
* ↑ (Ingelesez) Tsereteli, Eka. «Gandegili /Domenika Eristavi/» Heinrich Böll Stiftung 2014-02-10 (Noiz kontsultatua: 2024-07-03).
* ↑ (Ingelesez) Abramishvili, Levan. «Domenica Eristavi’s Interrupted Tale» The Messenger Online (Noiz kontsultatua: 2024-07-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12863007
# El jardín de Venus

El jardín de Venus espainiar telesaila da, José María Forquék TVErako sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Telesailak 13 ipuin erotiko birsortzen zituen (atal bakoitzeko bana), Giovanni Boccaccio (Dekamerona), Guy de Maupassant (4 atal), María Zayas (3 atal) eta Braulio Foz (azken atala) egileen kontakizunetan inspiratuta.
Pertsonaien gorabeherak gertatzen ziren eszenatoki naturala Viñuelasko gaztelua zen, non batzuek eta besteek beren maitasun-irrikak burutu nahi zituzten.

## Aktoreak

* Fernando Fernán Gómez
* Verónica Forqué
* Ana Gracia
* Juanjo Menéndez
* Adriana Ozores
* Victoria Vera
* Ana Torrent
* José Sazatornil
* Agustín González
* Carmen Elías
* Esperanza Roy
* Mercedes Sampietro
* Fernando Delgado
* María José Goyanes
* Mari Carmen Prendes
* Juan Ribó

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Comienza la serie "El jardín de Venus" cuentos eróticos del Mediterráneo» El País 1983-10-11.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5825393
# El jorobadito (ipuina)

El jorobadito (euskaraz "Konkorduntxoa", 1933) Roberto Arlt argentinarraren ipuina da, bere lehen ipuin-bilduman jasoa. Bilduma honetan narratzaileak egoera antzekoetan erakusten dizkiguten lau ipuin ageri dira: El jorobadito, Ester Primavera (Ester udaberri), Las fieras (Piztiak) eta El traje del fantasma (Mamuaren jantzia). Guztietan, narratzaileak hertsiak eta bakartuak daude, Konkorduntxoa ipuinaren kasuan, kartzelan preso delitu baten egintzagatik. Narrazioak protagonistek iraganean egindako ekintzen aitorpenak dira.
Gai nagusia gaizkia da, idazle hispanoamerikarrek asko ustiatu duten ideia. Honekin batera, delitua, eromena, traizioa, zurikeria eta moral burgesari kritika bezalako azpigaiak ageri dira.

## Argumentua

Argumentuak pultsio metaliterarioa aurkezten du (istorio bat beste baten barne).
Ipuina protagonista kartzelan dela hasten da, hilketa bat egin ondoren. Protagonistak konkorduntxoa, berak Rigoletto deitzen duena, halabeharrez nola ezagutzen duen kontatzen du.
Protagonistak bere ezkongaiaren maitasunari buruzko dudak ditu, eta honen amak, X andereak, etengabe presionatzen du lehen bait lehen ezkon daitezen. Dena argitze aldera, protagonistari, bere andregaiak maite duela ziurtatzeko, maitasun froga bat bururatzen zaio: benetan maite badu, berak eskatu ezkero neskak konkorduntxoari musu emango dio. Baina gauzak gaizki ateratzen dira, eta polizia oldartzen zaie. Ipuinaren bukaeran, berarekin kokoteraino, protagonistak konkorduntxoa itotzen du.

## Narratzailea

Narratzaile protagonista da ipuinekoa, bere bizipenak lehen pertsonan kontatzen dituena, autodiegetikoa . Narrazioa gertaeren ostekoa da, iraganean kokatutakoa.
Esan bezala, narrazioaren hasieran protagonista ziegan aurkitzen da. Kartzelan zergatik dagoen kontatzeari ekiten dio, eta haritik tiraka, konkorduntxoa nola ezagutu zuen eta hura itotzera bultzatu zuten arrazoien kontaketa osatzen du.
Gizarteak eromenaren ondoriotzat jotzen du hilketa, baina narratzailea bere buru zuritzen saiatzen, da, sasi-logika baten bitartez krimenaren justifikazio bat eraikiz.

## Pertsonaiak

* Protagonista, anonimoa.
* Konkorduntxoa, protagonistak Rigoletto deitua.
* Protagonistaren andregaia.
* X anderea.

## Erreferentziak

* ↑ Hayes, Aden W. (1981).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5825418