OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tardientako geltokia

Tardienta Espainiako Aragoiko tren geltoki bat da, Tardienta udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Zaragoza — Canfranc: 57,2 kilometro-puntua

## Historia

Geltokia 1861eko irailaren 18an ireki zen, Zaragoza-Bartzelona burdinbidearen Zaragoza-Lleida tartea ireki zenean. Lanak Bartzelonatik Zaragozarako Trenbidearen Konpainiak egin zituen. Linearen eta beste trazatu batzuen arteko lotura eta finantza-osasuna hobetu nahian, konpainiak 1864an Zaragoza eta Iruña lotzen zituen trenbidea kudeatzen zuen enpresarekin bat egitea erabaki zuen, Zaragozatik Iruñerako eta Bartzelonarako Trenbideen Konpainia sortuz. Bat-egite hori 1878an Norte boteretsuak, bere jarduerak penintsularen ekialdera zabaldu nahi zituenak, konpainia bereganatzea lortu zuen arte mantendu zen.
NORTEk geltokiaren kudeaketa mantendu zuen 1941ean Espainiako trenbidearen nazionalizazioa gertatu zen arte, eta existitzen ziren konpainia guztiak sortu berri zen RENFEn sartu ziren. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadora linea ustiatzen ari da eta Adif da tren instalazioen titularra.

## Geltokia

Udalerriaren hegoaldean dago. Bidaiarientzako eraikin bat du, oinarri angeluzuzenekoa eta beheko solairuan txartel-salmenta, kafetegia, itxarongela eta komunak dituena. Bi nasa ditu, bata albokoa eta bestea erdikoa, biak markesina metalikoz estalita. Batetik besterako aldaketa lurpeko pasabide bati esker egiten da. Guztira, barrutiak zenbakitutako sei bide ditu. 1. bidea alboko nasara sartzen da, eta 2. eta 3. bideak, berriz, erdikora.
2020ko azaroaren 14an itxi zen txarteldegian txartelak saltzeko zerbitzua.

## Zerbitzuak
### Distantzia luzea

* Renfe Operadora
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| | Madril Atochako Atea | Guadalajara–Yebes • Calatayud • Zaragoza–Delicias • Tardienta | Huesca |

### Distantzia ertaina

* Renfe Operadora
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 56 | Zaragoza Delicias | Zaragoza–Portillo • Zaragoza–Goya • Zaragoza–Miraflores • Villanueva de Gallego • Tardienta • Huesca • Ayerbe • Riglos–Concilio • Riglos–Geralekua • Santa Maria d'a Penya • Anzanigo • Candarenas–Aquilue • Samianigo • Jaka • Gaztelu Jaka • Villanuga–Letranz | Canfranc |

## Erreferentziak

* ↑ Zaragozatik Bartzelonara
* ↑ (Gaztelaniaz) ADIF. Tardienta. .

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5847313
* Multimedia: Tardienta train station / Q5847313
# Tardienta

Tardienta Huescako Monegroak eskualdean dagoen udalerria da.
2007an 1.022 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Tardientako udalaren webgunea
# Tardo

Tardo izaki imagionario bat da, Galiziako mitologiaren pate, gaueko amesgaiztoen erantzuletzat jotzen duena.
Transno mota bat da, bertsio batzuen arabera, iletsua eta berdea da.

## Tardoa herri-kulturan

Calvos de Randíngo udalean pertsonaia horri buruzko legendaren bat dago jasota.
Eliseo Alonsoren A rúa do noxo eleberrian, protagonistetako batek dio, mozkortuta dagoenean, berarekin batera bezatutako tardo bat duela.

## Erreferentziak

* ↑ Galicia Encantada

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2842133
# Thiers kantonamendua

Thiers kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Guztira 13 udalerri ditu eta Thiers da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q276417
# Thierry Mariën

Thierry Mariën (1992ko urriaren 2a) belgikar saskibaloi jokalaria da. Belgika ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Thierry Marien

## Kanpo estekak

* Datuak: Q98459574
# Thierry Rey

Thierry Rey (Furnes, Belgika, 1959ko ekainaren 1a) frantses judoka ohia da. Frantziako judoko kirolari nagusietako bat da. 1979an, hogei urte zituela, munduko txapeldun izan zen 60 kg-tik beherako sailean. 1980an, Moskuko Olinpiar Jokoetan sail horretako bereko titulua lortu zuen José Rodríguez kubatarraren kontra borrokan. Hurrengo sailean (65 kg-tik beherakoa) Europako txapeldun izan zen 1983an. Horrez gainera, Frantziako sei titulu lortu zituen. Thierry Reyk kirol kazetari gisa lan egiten du, eta PSG-Judo klubeko presidente da. Kirolari lanaz gainera, hainbat paper egin ditu zineman eta telebistako saioetan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/6/14 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q518227
* Multimedia: Thierry Rey / Q518227
# Thierry la Fronde

Thierry la Fronde (euskaraz: «Thierry Habaila») telesail dramatikoa da, Jean-Claude Deretek ORTFrako sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1356an, Ehun Urteko Gerran, ingelesek Frantzia okupatzen zuten, eta Printze Beltzak Frantzia du bere menpean. Solognen, Frantziako bihotzean, Thierry Janvillekoa, jaun gaztea, ingeles okupazioaren aurka borrokatzen da, baina Florent administratzaileak saldu eta titulua eta lurrak galtzen ditu. Orduan "Thierry La Fronde" izena harty, eta bere lagun leialen laguntzarekin bere borroka ezkutuan jarraituko du.

## Aktoreak

* Jean-Claude Drouot: Thierry of Janville, "Thierry La Fronde"
* Céline Léger: Isabelle
* Jean Gras: Bertrand
* Robert Bazil: Boucicault
* Robert Rollis: Jehan
* Clément Michu: Martin
* Jean-Claude Deret: Florent
* Bernard Rousselet: Pierre
* Fernand Bellan: Judas

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1668270
# Thiers-Benauge (Bordeleko tranbia)

Thiers-Benauge Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Bordele udalerrian dago.

## Kokapena

A linea (Bordeleko tranbia) :
* Datuak: Q98573617
# Thierry Mugler

Manfred Thierry Mugler (Estrasburgo, 1948ko abenduaren 21a - Vincennes, 2022ko urtarrilaren 23a) frantziar moda-diseinatzailea izan zen.
1970eko hamarkadan bere marka sortu zuen eta bere ikuspegi abangoardista, arkitekturala eta hiperfemeninoagatik nabarmendu zen goi mailako joskintzara. Moda-desfileetan aniztasuna sartu zuen, sexuaren eta adinaren araberako diskriminazioak saihestuz. Drag-queens, pornstars eta emakume transgeneroak sartu zituen. 2002an kendu zen markatik, baina 2013an itzuli zen sormen-zuzendari gisa.
Abeslari (Michael Jackson, Madonna, Grace Jones, David Bowie, Diana Ross, George Michael; eta aktoreentzako (Demi Moore) jantziak diseinatu zituen. Angel lurrina ere sortu zuen, XX. mendeko salduenetakoa.
* Datuak: Q862473
* Multimedia: Thierry Mugler / Q862473
# Thierry Venant

Thierry Venant (Linselles, 1960ko abenduaren 28a) arkularia da. Frantzia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Thierry VENANT
* ↑ Thierry Venant

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2420938
# Thrypsigenes

Thrypsigenes Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thrypsigenes colluta da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Thrypsigenes colluta | | daturik gabe |
| Thrypsigenes furvescens | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7798618
# Stoltebüll

Stoltebüll Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Schleswig-Flensburg barrutia|Schleswig-Flensburg]] barrutian. 2014an 741 biztanle zituen 16,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q557344
* Multimedia: Stoltebüll / Q557344
# Stolz-Cesàroren teorema

Matematikan, Stolz-Cesàroren teorema segida baten konbergentzia frogatzeko irizpide bat da. Hori aplikatuz gero, indeterminazio mota batzuk ebatzi ahal izango dira. Otto Stolz eta Ernesto Cesàro matematikariengatik da izena.

## Stolzen zatiduraren irizpidea

Izan {$a_{n}$} eta {$b_{n}$} bi segida, non hurrengo bi baldintzetako bat betetzen den:
* $\lim _{n\to \infty }a_{n}=0$, eta {$b_{n}$} beherakorra eta $\lim _{n\to \infty }b_{n}=0$
* {$b_{n}$} gorakorra eta $\lim _{n\to \infty }b_{n}=+\infty$
Orduan, existitzen bada $\lim _{n\to \infty }{\frac {a_{n+1}-a_{n}}{b_{n+1}-b_{n}}}=L\in \mathbb {R}$,
$\lim _{n\to \infty }{\frac {a_{n}}{b_{n}}}=L$
Sarritan erabiltzen da ${\frac {\infty }{\infty }}$ motako indeterminazioak ebazteko.

## Stoltzen erroaren irizpidea

Izan {$a_{n}$} eta {$b_{n}$} bi segida, non
* $a_{n}>0,\forall n\in \mathbb {N}$
* $b_{n}$ gorakorra eta dibergentea den ($b_{n}>0,\forall n$)
* $\lim _{n\to \infty }{\sqrt[{b_{n+1}-b_{n}}]{\frac {a_{n+1}}{a_{n}}}}=L\in \mathbb {R}$
Orduan, $\displaystyle \lim _{n\to \infty }{\sqrt[{b_{n}}]{a_{n}}}=L$

## Forma orokorra

Stolz-Cesàroren teoremaren forma orokorra honako hau da: $(a_{n})_{n\geq 1}$ eta $(b_{n})_{n\geq 1}$ bi segida badira non $(b_{n})_{n\geq 1}$ monotonoa eta ez-bornatua bada, orduan:
$\liminf _{n\to \infty }{\frac {a_{n+1}-a_{n}}{b_{n+1}-b_{n}}}\leq \liminf _{n\to \infty }{\frac {a_{n}}{b_{n}}}\leq \limsup _{n\to \infty }{\frac {a_{n}}{b_{n}}}\leq \limsup _{n\to \infty }{\frac {a_{n+1}-a_{n}}{b_{n+1}-b_{n}}}.$

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «L'Hopital's Theorem» www.imomath.com (Noiz kontsultatua: 2022-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1052752
# Stolzenfels gaztelua (Koblentza)

Stolzenfels gaztelua (alemanez Schloss Stolzenfels) Renania-Palatinatua estatuko hiria den Koblentza hiriko gaztelua da, Ehrenbreitstein gotorlekuarekin batera mendeetan zehar hiriaren babes sistema (Festung Koblenz) eratu duena.

## Kokapena

Rhin ibaian gora Koblentza hiritik 5 kilometrotara kokaturik dago.

## Historia

Stolzenfels gaztelua 1259an eraiki zen Rhin ibaian zegoen aduana babesteko, izan ere merkatal itsasontzi ugarik erabiltzen baitzuten ibaia garraiorako.
Hainbat alditan zabaldua izan zen baina Hogeita Hamar Urteko Gerran suediarrek eta Bederatzi Urteko Gerran frantziarren okupatu ondoren gazteluaren hondarrak baino ez ziren gelditu. 1815ean Koblentza hiriak Frederiko Gilen IV.a Prusiakoari oparitan eman zion, honek berreraiki eta bere udarako jauregi bihurtu zuen 1847an. Karl Friedrich Schinkel arkitektuak neogotiko estiloan egin zuen berreraikuntza, garai hortan Rhin inguruan nagusi zen erromantizismo kutsua eman nahian. Erdi Aroko antza eman nahi izan zion eta torneoak jokatzeko eremua ere eraiki zuten barnean.
UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturiko Rhin Garaiko haranaren barnean sartu zuen 2002an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q833779
* Multimedia: Schloss Stolzenfels / Q833779
# Stolzita

Stolzita sulfato motako minerala da eta scheelita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Stolzita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb(WO4)}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Stolzite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Stolperita

Stolperita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Stolperita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {AlCu}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Stolperite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Stoltenberg

Stoltenberg Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Plön (barrutia)|Plön]] barrutian. 2014an 294 biztanle zituen 7,78 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q550340
* Multimedia: Stoltenberg / Q550340
# Stolzenau

Stolzenau Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Nienburg barrutia|Nienburg (Weser)]] barrutian. 2014an 7.471 biztanle zituen 64,88 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q661656
* Multimedia: Stolzenau / Q661656
# Stolpen

Stolpen Alemaniako hiri-udalerri bat da, Saxonia estatuan. Azken zentsuaren arabera 5.559 biztanle zituen, 60,89 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8243
* Multimedia: Stolpen / Q8243
# Stolpe auf Usedom

    Artikulu hau Mecklenburg-Aurrepomeraniako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Stolpe».
'Stolpe auf Usedom' Alemaniako udalerria da. Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan kokatuta dago, Aurrepomerania-Greifswald barrutian. 2014an 368 biztanle zituen 14,85 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
# Tiriolo

Tiriolo Italiako udalerri bat da. Catanzaroko probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 3.581 biztanle ditu, 29,26 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Tiriolok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Catanzaro Gimigliano Miglierina Settingiano Marcellinara San Pietro Apostolo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53732
* Multimedia: Tiriolo / Q53732
# Tirion

Tirion (Kôr-Tirion ere deitua), Tolkienen legendarium ospetsuan, elfoek Ardan eraikitako lehen hiria da, Eldamar badiatik gertu kokatua, Amanen.
Tirion, Túna Muinoan kokatua zegoen, Calaciryaren haranean, Pelori mendikate osoan zehar, mendiak, zeharkagarriak izateko bezain baxuak diren gotorleku bakarra.
Tirion hiriaren deskribapenek, berari buruz, balkoi zurizko, kristalezko eskailerazko eta alde guztietan zehar sakabanatutako harribitxi eta diamantezko etxedun hiri eder bat zela diote. Tirionen dago Mindon Eldalieva ospetsua, Finwëren dorrea, bere tontorrean, kristalezko lanpara eder bat zuena, lanpara honen argia, urrutitik ikus zitekeelarik. Mindon Eldalievaren parean, bere erdian, Antzinako Egunetako zilarrezko zuhaitz zuria zen Telperionen fruituetatik jaiotako lehen zuhaitz zuria ereina zuen plaza zegoen.
Hasieran, baina, hiria, Noldorrek eta Vanyarrek populatu zuten, baina, azken hauek, Valarrekin bizitzera joatea erabaki zutenez, Tirion, Noldorren ardurapean geratu zen.
Han gobernatu zuen Finwëk bere familiarekin, baina, bere seme nagusia zen Feänor kanporatua izan ondoren, Finwë berarekin erbesteratu zen. Tirionen, Fingolfin eta Finarfin geratu ziren, bere seme txikiak, baina, Noldorrek ihes egin ondoren, Tirionen soilik Finarfinek gobernatu zuen, bere herriaren zati oso txiki batekin.
# Tirich Mir

Tirich Mir (paxtunera eta urduz: ترچ میر‎) edo Terich Mir, Terichmir eta Turch Mir, Hindu Kusheko mendi bat da, Pakistanen. 7.708 metrokorekin Hindu Kusheko mendirik garaiena da.
1950eko uztailaren 21ean Arne Næss, P. Kvernberg, H. Bergeta eta Tony Streather mendizaleek osatutako norvegiar espedizio batek lehenbizikoz igo zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207132
* Multimedia: Tirich Mir / Q207132
# Tiril Eckhoff

Tiril Eckhoff (Bærum, 1990eko maiatzaren 21a) biatloian aritzen den kirolari norvegiarra da. Txapeldun olinpikoa izan da 2014ko eta 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan. Guztira zortzi domina olinpiko eskuratu ditu.

## Ibilbidea

2008tik Norvegiako biatloi selekzioaren parte izan da Tiril Eckhoff.
2014ko Olinpiar Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen errelebo mistoen proban. Horretaz gan brontzezko bi domina ere irabazi zituen.
2016ko Munduko txapelketatan urrezko bi domina atera zituen eta ordutik beste zortzi ere eskuratu ditu, haietako lau 2021en Eslovenian. 2018ko Pyeongchangeko Jokoetan bi domina lortu zituen, urrezkorik ez ordea.
2022ko Pekingo Jokoetan txapelduna izan da errelebo mistoetan, txapeldunordea 12,5 km irteera masiboan eta hirugarrena 10 km jarraipenean.

## Txapelketak

Neguko Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2014 | Sotxi ( Errusia) | 01 ! | errelebo mistoak |
| 2014 | Sotxi ( Errusia) | 03 ! | 12,5 km irteera masiboa |
| 2014 | Sotxi ( Errusia) | 03 ! | 4 x 6 km erreleboak |
| 2018 | Pyeongchang ( Hego Korea) | 02 ! | errelebo mistoa |
| 2018 | Pyeongchang ( Hego Korea) | 03 ! | 12,5 km irteera masiboa |
| 2022 | Pekin ( Txina) | 01 ! | errelebo mistoa |
| 2022 | Pekin ( Txina) | 02 ! | 12,5 km irteera masiboa |
| 2022 | Pekin ( Txina) | 03 ! | 10 km jarraipena |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2015 | Kontiolahti ( Finlandia) | 03 ! | errelebo mistoak |
| 2016 | Oslo ( Norvegia) | 01 ! | 7'5 km sprinta |
| 2016 | Oslo ( Norvegia) | 01 ! | 4 x 6 km erreleboak |
| 2016 | Oslo ( Norvegia) | 03 ! | errelebo mistoak |
| 2019 | Östersund ( Suedia) | 01 ! | errelebo mistoak |
| 2019 | Östersund ( Suedia) | 01 ! | 4 x 6 km erreleboak |
| 2019 | Östersund ( Suedia) | 02 ! | 10 km jarraipena |
| 2020 | Antholz ( Italia) | 01 ! | 4 x 6 km erreleboak |
| 2020 | Antholz ( Italia) | 01 ! | errelebo mistoak |
| 2021 | Pokljuka ( Eslovenia) | 01 ! | 7'5 km sprinta |
| 2021 | Pokljuka ( Eslovenia) | 01 ! | 10 km jarraipena |
| 2021 | Pokljuka ( Eslovenia) | 01 ! | 4 x 6 km erreleboak |
| 2021 | Pokljuka ( Eslovenia) | 01 ! | errelebo mistoak |
| 2021 | Pokljuka ( Eslovenia) | 02 ! | errelebo misto sinplea |
| 2021 | Pokljuka ( Eslovenia) | 03 ! | 12,5 km irteera masiboa |

## Erreferentziak

* ↑ norvegieraz: {{{1}}} Bolme, Magne; Bryhn, Rolf; Askheim, Svein. (2022-02-18). Tiril Eckhoff. (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
* ↑ «Tiril ECKHOFF | Biathlon | Norway - Sochi 2014 Olympics» sochi2014.arch.articul.ru (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
* ↑ «Norway claims biathlon mixed relay 4x6km title at Beijing Winter Olympics-Xinhua» www.xinhuanet.com (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q120747
* Multimedia: Tiril Eckhoff / Q120747
# Tirgo

Tirgo Errioxako udalerria da, 2005ean 247 biztanle zituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q681489
* Multimedia: Tirgo / Q681489
# Tiridates III.a

Tiridates III.a, Partiako errege izan zen 35 eta 36 bitartean. Praates IV.aren biloba zen, eta Erromara bidalia izan zen, bahitu bezala.
35ean, Partiako nobleziak, Artaban II.aren aurka matxinatu zenean, Tiberio enperadoreari, Praatesen leinuko errege bat bidaltzeko eskatu zioten. Tiberiok, Tiridates bidali zuen ekialdera, eta Luzio Viteliori, bertan erromatar autoritatea berrezartzeko agindu zion. Operazio militar eta diplomatiko abilen bidez, Viteliok bere betebeharra lortu zuen. Artabanek, bere jarraitzaileekin desertatu eta ihes egin zuen.
Orduan, Tiridates III.a izendatu zuten errege bezala, baina ez zen denbora askoz mantendu, erromatarren basailu bezala agertu baitzen. Artaban, orduan, Hirkaniara itzuli zen, dahandarrez osatutako armada handi batekin, eta partiarrek berriz izendatu zuten errege bezala. Tiridates, Seleuzia Tigrisekoa hiritik irten eta Siriara ihes egin zuen.
# Tiridates I.a

Tiridates I.a Partiakoak, Flavio Arrianok, bere Parthican, Artsazes I.aren anaiari ematen dion izen pertsiarra da. Tiridates izan zen Artsazes I.aren ondorengoa Partiako tronuan, testu honen arabera, eta K.a. 246an ordeztu zuen. Baina, dirudienez, Arrianoren istorioa ez dago benetako gertaeretan oinarritua, eta, beraz, gaur egungo historialariek, Artsazesek 211. urtera arte gobernatzen jarraitu zuela uste dute.
Arrianoren arabera, Tiridatesek denbora laburrez jarraitu zuen Partian, Seleukotar Inperioaren desegitean zehar, K.a. 246tik aurrera gertatu ziren Ptolomeo III.aren erasoen ondorioz. Tiridates, Seleuko II.ak garaitu eta kanporatu zuen K.a. 238 inguruan, dena dela, Antioko Hieraxek, Seleukoren anaiak, gidatutako matxinadak, hau mendebalderantz itzultzera behartu zuenean, Tiridates itzuli eta mazedoniarrak garaitu zituen. Tiridatesek bere anaiaren izena hartu zuen, Artsazes, ondorengo errege partiarrek ere egin zutena.
# Tiridates II.a

Tiridates II.a, K.a. 32tik K.a. 29ra eta K.a. 28tik K.a. 26 bitartean gobernatu zuen Partiako errege bat izan zen.
K.a. 32an, Erromak, Tiridates II.a izeneko arsazidar familiako partaide batek eginiko Partiako tronurako aldarrikapenei babesa eman zien, herrialdera sartu eta errege bezala onartua izan zena, baina Praates IV.ak esziten laguntza zuen, eta ekialdeko lurraldeak eta beste batzuk mantendu zituen, eta, oraindik, K.a. 30ean Armeniara armada bat bidaltzeko gai izan zen. Hurrengo urtean, K.a. 29an, Praates IV.ak, Tiridates II.ak erromatar lurralde zen Siriara ihes egitea eragin zuen, non Augusto enperadoreak ez dion laguntza zuzenik eman, baina nolabaiteko laguntza jaso zuen, K.a. 28an Eufrates eta Tigris ingurura itzuli baitzen, eta bere izena daramaten txanponak egin baitzituen.
Augustoren politika, Partiarekin hitzarmen bat lortzera zuzendu zen, hitzarmen honen bidez, Erromak, Carrhaeko guduan galdutako intsigniak berreskuratuz, baita partiarrek preso hartu zituzten erromatar guztiak askatu ere (jada Partian ezarri zirela eta, Erromara itzuli ez zirenak). Honek, Armenian erromatar eragina berrezartzea ahalbidetu zuen, eta Tiridates izan zen biktima, enperadoreak, Praates IV.ari sekula entregatzerik nahi izan ez zuen arren.
* Datuak: Q472430
* Multimedia: Tiridates II of Parthia / Q472430
# Tirinto

Mizenas eta Tirinto Arkeologia Guneak$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Tirintoko akropolia ||
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | i, ii, iii, iv, vi |
| Erreferentzia | 941 |
| Kokalekua | Grezia |
| Eskualdea$^2$ | Europa eta Ipar Amerika |
| Izen ematea | 1999 (XXIII. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Tirinto (antzinako grezieraz Τίρυνς eta gaur egungo grezieraz Τίρυνθα) mizenastar aztarnategi arkeologiko bat da, Argolidako nomos greziarrean, Peloponesoko penintsulan, Naupliatik kilometro batzuk iparraldera.
Tirinto, muino baten gainean zegoen gotorleku bat izan zen, duela zazpi mila urte baino gehiago okupatua izan zena, Brontze Aroaren hasieratik. Bere gorengo maila K.a. 1400 eta K.a. 1200 artean lortu zuen. Bere elementu nabarmenenak bere jauregia, tunelak eta harresi erraldoiak izan ziren, batez ere azken hauek, hiriari, Tirinto harresi handiena homeroar epitetoa eman baitzioten. Antzinatean, hiria Herkulesi buruzko mitologiarekin lotu zen. Iturri batzuek hemen kokatzen dute heroiaren jaiolekua.
Tirintoko jauregiaren megaron ospetsuak, atondo zabal bat du, gela nagusia, non, eskuineko hormaren hondoan tronua egon zen, eta erdialdean tximinia bat ere bazuen, zurezko lau zutaberekin inguratua, mizenastar estilokoak, sabaiarentzako euskarri bezala balio zutenak.
Tokia gainbehera etorri zen zibilizazio mizenastarraren amaierarekin batera, eta erabat ahaztua geratu zen denboraren igaroan. Pausaniasek K.a. II. mendean bisitatu zuen. Heinrich Schliemannek industu zuen 1884-1885ean, eta gaur egun, gaur egungo indusketak egiten dira bertan.
Tirinto, Gizateriaren Ondarearen Paisaia Kultural bezala izendatua izan zen 1999an. Tokiko bisitariek kokapenaren tokirik garaiena asfaltatua izan dela ikus dezakete, neurri batean, gotorleku itxura emanez, eta beste neurri batean, heliportu itxura.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-1-27). Antzinateko hirien euskarazko izenak. .

## Ikus, gainera

* Zibilizazio mizenastarra
* Arkitektura mizenastarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217379
* Multimedia: Tiryns / Q217379
# The Square (2017ko filma)

The Square 2017ko Ruben Östlund suediar zinema zuzendariak zuzendutako film satirikoa da. Filmak Cannesko Zinemaldian Urrezko Palma irabazi zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Stockholmgo arte garaikideko museo batean, The Square izeneko erakusketa bat prestatu dute; giza balioak sustatu nahi dituen proiektua da, eta hori sustatu nahian dabiltza. Christian da museoko zuzendaria, eta komunikazio enpresa bat kontratatuko du erakusketa sustatzeko. Enpresa horrek ekintza ikusgarria prestatuko du, zeresan handia eta kritika ugari eraginen dituena.

## Aktoreak

* Claes Bang: Christian
* Elisabeth Moss: Anne
* Dominic West: Julian
* Terry Notary: Oleg
* Christopher Læssø: Michael

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Debruge, Peter. (2017-5-28). «2017 Cannes Film Festival Award Winners Announced» Variety.
* ↑ Agote, Gontzal. (2017-11-04). «Gizartearen gaineko satira gordina» Berria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27237522
* Multimedia: The Square (2017 film) / Q27237522