OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Luis Corvalán

Luis Alberto Corvalán Lepe (Puerto Montt, 1916ko irailaren 14a - Santiago, 2010eko uztailaren 21a) txiletar politikaria izan zen.
Txileko Alderdi Komunistako kide egin zen 1932an, eta kazetaritzan jardun zuen. 1958an, alderdiko idazkari nagusi hautatu zuten. 1973an, ­Pinochet jeneralak gidatutako estatu kolpearen ondoren, atxilotu eta kontzentrazio-esparru batera eraman zuten. 1976an, Sobietar Batasuneko disidente politiko baten truke askatu zuten. 1988an itzuli zen Txilera, militarrek agintea utzi zutenean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q379712
* Multimedia: Luis Corvalán / Q379712
# Lurdako geltokia

Lurda Okzitaniako Bigorra eskualdeko tren eta autobus geltoki bat da, Lurda udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Tolosa Okzitania — Baiona

## Historia

XIX. mendean tren sistema Frantziara iritsi zenean, 1842an Pirinio Garaietako Kontseilu Nagusiak Tolosa Okzitania-Baiona burdinbidearen eraikitzea aztertzen ari zen.
Midiko Konpainiak 1857an Bordele-Seta burdinbidea inaguratu zuenean, Paueko Tarbera zatia bi hirien arteko populaziorik gabeko ibilbide zuzen gisa diseinatua zen. 1858ra arte ez zen proposatu Lurdatik igarotzen zen desbideratzea, Lourdesen adierazpenak zirela eta. Napoleon III.aren mendeko gobernuak desbideratze hori nahiago zuenez, batez ere Achille Fouldek gogor eusten zion proiektu aldatuari. Gainera, bide horrek balasta-harria ekar zezakeen, eraikuntzak behar zuena. 1859an, Lurdako geltokia eraikitzeko aldatutako proiektua onartu zen formalki.
Azkenean, 1866ko apirilaren 20an amaitu zen Lurdatik Tarbera sekzioaren irekiera. Montrejeauren bi sekzioak Tarben eta Lurdan irekitzeak Tolosa Okzitania-Baiona burdinbidea abian jartzea ahalbidetzen du, 1867ko ekainaren 20an.
Geltokia, 1899tik 1930era, Lurdako tranbiak zerbitzatu zuen.

## Zerbitzuak
### Distantzia luzea

* Société Nationale des Chemins de fer Français
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| TGV | Paris Montparnasse | Bordele–Donibane • Akize • Paue • Lurda | Tarbe |

### Distantzia ertaina

* Société Nationale des Chemins de fer Français
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 52 | Bordele Donibane | Peçac • Factura–Viganòs • Ishòs • la Bohèira • Morcencs • Akize • Pujòu • Ortheze • Artics • Paue • Assat • Coarrassa–Nai • Montaut–Bètharram • Sent Pèr de Bigòrra • Lurda • Aussun | Tarbe⁠ |
| 53 | Baiona | Ahurti • Peirahorada • Pujòu • Ortheze • Artics • Paue • Assat • Coarrassa–Nai • Montaut–Bètharram • Sent Pèr de Bigòrra • Lurda • Aussun | Tarbe |

## Erreferentziak

* ↑ http://www.patrimoines-lourdes-gavarnie.fr/patrimoine-industriel/55-blasons-des-villages
* ↑ France, comité des travaux historiques et scientifiques, Actes du Congrès national des sociétés savantes : Section d'histoire moderne et contemporaine, Volume 83, Impr. nationale, 1958, p. Missing parameter/s! (Template:P.)394 extrait (consulté le 26 novembre 2011)
* ↑ Site christophe.lachenal.free.fr, Gare SNCF de Tarbes : historique lire (consulté le 21 novembre 2011.

## Ikus, gainera

* Baionako aldiriak
* Société Nationale des Chemins de fer Français

## Kanpo estekak

* SNCF "Gares & Connexions" web gunea
* (Frantsesez) TER Akitania web gunea
* TER web gunea
* Datuak: Q968875
* Multimedia: Gare de Lourdes / Q968875
# Lurdako santutegia

Lurdako Andredena Mariaren santutegia (frantsesez: Sanctuaire Notre-Dame de Lourdes) Frantziako hegoaldeko Pirinio Garaiak departamenduan dagoen Lurda udalerriko santutegi ospetsua da. Okzitania eskualde historiko edo herrialdean dago.

## Historia

1858an, santutegiaren azpialdean dagoen leizean, Bernadette Soubirous neskatoak erran zuenez Ama Birjina agertu zitzaion. Hasiera hartan artzain herrixka xume bat zena, hartara, Frantziako turismo-gune garrantzitsuenetako bat bilakatu da, batez ere sinestun katolikoentzat, santutegia bera ere urte hartatik aurrera eraikitzen eta handitzen joan zen, gaur egun ikusten den eraikin multzo ikusgarrian bilakatuz.
Usadioaren arabera hara bertaratu diren askok mirariak jasan omen dituzte: gaixo larrien eta elbarrien sendaketak.

## Iruditegia

* Aireko ikuspegia.
* Lurdako leizea.
* Lurdako Ama Birjinaren irudia leizean.
* Santutegia, leizeak, Gave de Pau ibaia eta atzealdean gaztelua.
* Alboko ikuspegia.

## Kanpo estekak

* Lurdako santutegiaren webgunea (eleanitza)
* Lurda udalerriaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q7709620
* Multimedia: Sanctuary of Our Lady of Lourdes / Q7709620
# Lurdako gaztelua

Lurdako gaztelua (frantsesez: Château fort de Lourdes) Frantziako hegoaldeko Pirinio Garaiak departamenduan dagoen Lurda udalerrian kokatzen den gaztelu-gotorleku bat da, Okzitanian. Udalerria bere itzalpean du, bertako edozein lekutatik ikus daitekeelarik.
Leku estrategikoan dago, Lavedango zazpi haranen sarreran, Espainiako mugatik hurbil, Lurdako santutegiaren alboan eta Gizateriaren Ondare den Pirinioetako Parke Nazionalatik oso hurbil ere.

## Historia

Eraikin multzoa 778 baino aurreagokoa da, urte honetan Karlomagnoren gudarosteen setioa jasan baitzuen. XI. mendea eta XII. mendearen artean Bigorrako kondeen egoitza izan zen.
XIII. mendean gaztelua eta bere jabetzako lurraldeak Champagneko kondeen eskuetara igaro ziren, hauek era beran Nafarroako Erresumako erregeak ere bazirelarik, ondoren Filipe IV.a Frantziakoaren erregealdian Frantziako Erresumako zati izatera iragan zelarik. 1360ko Brétignyko Akordioaren ondorioz Ingalaterrako Erresumaren eskuetara igaro zen, XV. mendean Frantziako Erresumara itzuliz, aurretik bi setio pairatuz.
XVII. mendean gaztelua errege espetxe bilakatu zen, eta Frantziako Iraultzaren ondoren, Estatu espetxea, XX. mendea arte mantendu zuen funtzioa izan zelarik.
1921an bere instalakuntzak Musée Pyrénéen museoren egoitza izan ziren, eskualde guztiko handi eta garrantzitsuena, gaur egun arte bisitariei eskualdearen artea eta bizimoduaren inguruko ezaugarriak erakusgai dituelarik, okzitaniar sukaldaritzatik hasi eta janzkera arte. 1933an aurrera Frantziako Kultur Ministerioak Monumentu Nazional izendatu zuen.

## Eraikina

Gazteluaren antzinako egiturak mendeetan zehar handitze eta zaharberritze lan ugari izan ditu, bai harresi nahiz gotorlekuan.

## Iruditegia

* Aireko ikuspegia.
* Gauez.
* Dorrea.
* Gazteluaren kapera.

## Kanpo estekak

* Lurdako gaztelua. Lurdako udal webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q2724447
* Multimedia: Château fort de Lourdes / Q2724447
# Lurda-1

Lurda-1 Frantziako kantonamendu bat da. Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania (eskualdea) eskualdean. Guztira 12 udalerri ditu, eta Lurda du hiriburu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17622733
# Lurda

Lurda (okzitanieraz Lorda, frantsesez Lourdes) Frantziako Okzitania eskualdean dagoen udalerria da. Katolizismoaren erromesaldi-gunea, urtero 5 milioi bisitari ikusia da.

## Ondarea

* Lurdako santutegia
* Lurdako gaztelua

## Alkateak

Alkateen zerrenda :
| Legealdia | Izena | Alderdi politikoa |
| 2001–2014 | Jean-Pierre Artiganave | UMP |
| 1989–2000 | Philippe Douste-Blazy | UDF |
| 1971–1989 | François Abadie | PRG |
| 1965–? | Justin Lacaze | |
| 1960–? | Noël Viron | |
| 1952–1960 | Antoine Beguere | |
| 1945-1952 | Georges Dupierris | |
| 1944-? | Albert Borde | |
| 1941-? | Auguste Brenjot | |
| 1929-? | Lucien Gazagbe | |
| 1926-? | Lucien Latapie | |
| 1925-? | Justin Lacaze | |
| 1794-? | Dufo | |
| 1790-? | Normande | |
| 1789-? | Abadie | |

## Galeria

* Lurdako karrika.
* Lurdako gaztelua.
* Lurdako Ama Birjina
* Bernadette Soubirous

## Hiri eta herri senidetuak

* Częstochowa (Polonia)

## Bitxikeriak

* Donostian bada Lourdes Txiki izeneko santutegia, Ama Birjina agertu zeneko jatorrizko leizea eskala txikiagoan agertzen dena.
* Lurdak Biscaye deitutako auzo bat du, Euskal Herrian eta inguruan oso zabaldutako lekuizena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren onomastika datutegia. Onomastika Batzordeak emandako irizpen eta gomendioa (Noiz kontsultatua: 2010-10-05).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Santutegiaren webgune ofiziala
* Datuak: Q3327
* Multimedia: Lourdes / Q3327
# Lurda-2

Lurda-2 Frantziako kantonamendu bat da. Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania (eskualdea) eskualdean. Guztira 28 udalerri ditu, eta Lurda du hiriburu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23021490
# Maite Aristegi

Maite Aristegi Larrañaga (Bergara, 1962ko urriaren 3a) gipuzkoar sindikalista da. Zuzenbideko ikasketak egin zituen Bergara UNEDen, eta euskarazko irakaslea izan zen, aldi batez, EHNE Euskal Herriko Nekazarien Sindikatuan lanean hasi zen arte. 1997az geroztik sindikatuko idazkari nagusia izan da.
2011 eta 2015 bitartean Madrilgo Kongresuko kide izan zen Amaiur koalizioan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Argian
* Elkarrizketa "Europan elikadura burujabetzaren ideia sortu zen bileran izan nintzen" Berria, 2020.10.05
* Datuak: Q12262875
# Maite Alvarez

Maite Alvarez Rodriguez (Ermua, Bizkaia, 1982 - ) biologoa eta ikertzailea da, minbiziaren immunologian eragina duten zelulen azterketan aditua.

## Bizitza

Biologia ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean, 2005ean lizentziatuz eta bi urtera Genetika eta Biologia molekularra masterra burutu zuen kanpus berean.
2007an University Studies Abroad Consortiumeko ikerketa beka lortu zuen eta Murphy doktoreak Renon, Nevadako Unibertsitatean zuzentzen zuen laborategian egin zuen lan. Estatu Batuetan urtebeterako egonaldia izan behar zuena, hamar urte eta erdi bihurtu zitzaion.
Renon zegoela doktorego-tesia egitea proposatu zioten eta Sacramentoko UC Davis Unibertsitatean lau urte egin zituen zeregin horretan. Hangoak amaituta, Standfordeko Unibertsitatean doktoratu osteko lanak egiteko aukera sortu zitzaion eta ondorengo urteak kanpus horretara lotuta eman zituen, etxe ingurura itzultzea erabaki zuen arte.
2017an Europar Batzordeak sustatutako Marie Curie Action Fellowship beka lortu zuen, Nafarroako Unibertsitatean eta bi urteko iraupenarekin garatzeko proiektuari lotuta. 2019an, Unibertsitate bereko CIMA ikerketa zentroan hasi zen lanean, Minbiziaren Aurkako Espainiako Elkartearen (AECC) beste beka baten bitartez eta honek sustatutako “Investigador AECC 2019” deialdiaren barruan .
Minbiziaren immunologiaren ikerketan aritu izan da, gaixotasunaren aurka oso eraginkorrak diren Natural Killer (NK) Cells, hau da, Zelula Hitzaileetan espezializatuz. Minbiziaren immunoterapiaz gain, bere ikerketa-eremua hezur-muinaren transplantera eta zelula innatoen biologiara ere hedatzen da, ikerketon helburu delarik minbizi mota batzuen tratamendua hobetzea.

## Sariak

* 2016an, Millennium Fellowship in Limphoma Research saria eman zion American Association of Cancer Research (AACC) elkarteak

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) ««Echo de menos las cosas más sencillas, como pasear o sentarte en una terraza»» El Correo 2011-12-10 (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* 1 2 3 Elkartea, Euskal Birusa. «Drogetenitturri, 297 zenbakia (2021eko otsaila) - Euskal Birusa» EUSKALBIRUSA.EUS (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* ↑ «Personal de Investigación. Cima Universidad de Navarra» cima.cun.es (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Mujeres y ciencia» Cientificas AMIT (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) PAMPLONA, EUROPA PRESS. (2017-02-12). «Tres investigadores reciben becas Marie Curie para proyectos de la Universidad de Navarra» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q59752814
# Maite Aranburu

Maite Aranburu Olabarrieta VIII. legegintzaldiko EHAKko eusko legebiltzarkidea izan da. Ogibidez Web-kudeatzailea da, Ikus-entzunezko komunikazioa ikasi baitu.
# Maite (filma)

    Artikulu hau pelikulari buruzkoa da; telesaila gaitzat duena beste hau da: «Maite (telesaila)»
Maité 1994 urtean Eneko Olasagasti eta Carlos Zabalak eginiko euskal filma da. Pelikula Kuban grabatu zen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Juan Luis (Jose Ramon Soroiz) euskal enpresaria da. Bere angula enpresa hondatzekotan dagoenean, azken kontratua lortzen du Kubako gobernuarekin. Kontratua betetzeko Kubara joan beharko du, bere izaerak herrialde hartako ohiturekin etengabe talka egingo duelarik. Baina, egoera aldatuz joango da Daisy (Ileana Wilson) ezagutu eta gero.

## Pertsonaiak

* Carlos Acosta-Milian: Roberto
* Xabier Agirre: Felipe
* Mayra Luz Aleman: Emakume dotorea
* Agustin Arrazola: Mikel
* Julio Benitez: Sukalde mutila
* Tamara Castellanos: Desirée
* Carlos Cruz: Angel
* Evelio Delgado: Ingeniaria
* Raúl Eguren: Clemente
* Cristina Fernandez: Virtudes
* Justo Fonseca: 1. jokalaria
* Ane Gabarain: Maixol
* Mikel Garmendia: Txomin
* Ramón Hernández: 2. jokalaria
* Raúl Hernández: 1. argazkilaria
* Natalia Herrera: Encarnación
* Adela Legrá: Jokalaria
* Maritza Leon: Idazkaria
* Cary Rosa Linas: Cary Rosa
* Arturo Lucas: Zerbitzaria
* Hector Luis López: Taxi-gidaria
* Mikel Martinez: Gizona
* Aitor Mazo: Tasio
* Javier Merino: Mahaikidea
* Nadia Moreira: Maité
* Alfredo Nuñez: 1. gaztea
* Eneko Olasagasti: 1. turista
* Jorge Perugorria: Argazkilaria
* Johanna Rivero: Edarien neska
* Ikay Romay: Celia
* Idoia Sagarzazu: Julia
* Jose Ramon Soroiz: Juan Luis
* Idelfonso Tamayo: Obdulio
* Daniel Trepiana: Elektrikaria
* Ignacio Valdés Sigler: Notarioa
* Guillán Vargas: Clementeren iloba
* Vladimir Vazquez: 2. gaztea
* Ileana Wilson: Daisy
* Carlos Zabala: 2. turista

## Sariak

Eneko Olasagasti eta Carlos Zabala zuzendariek 1994ko Habanako Zinemaldiaren Ikusleen Saria lortu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262871
# Maite Alberdi

Maite Alberdi Soto (Santiago, Txile, 1983ko martxoaren 29a) txiletar ikus-entzunezko zuzendaria, zinema-zuzendaria, gidoigilea eta zinema-kritikaria da. Euskal jatorrikoa da, aitona soraluzetarra baitzuen.

## Filmografia
### Film luzeak

| Urtea | Izenburua | Zuzendaria | Gidoigilea | Ekoizlea |
| 2011 | El salvavidas | ✓ | ✓ | |
| 2014 | La once | ✓ | | |
| 2016 | Los niños | ✓ | ✓ | ✓ |
| 2020 | El agente topo | ✓ | | |
| 2023 | La memoria infinita | ✓ | | |

### Film laburrak

* 2004 - Carrete DownKanpo estekak
* 2005 - Los trapecistas
* 2008 - Las peluqueras
* 2011 - Verano
* 2014 - Propaganda
* 2015 - Vida sexual de las plantas
* 2016 - Yo no soy de aquí

## Erreferentziak

* ↑ Ugarte Irizar, Itziar. (2020-09-26). «Maite Alberdi, zinemagilea: «Adinekoen isolamendua lehendik dugun pandemia da»» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-09-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Sáenz, Maite. (2020). ««El cine es una manera de estar cerca de lo que me interesa y de tantas historias de las que una quiere ser parte» - Maite Alberdi» 7K revista dominical (Noiz kontsultatua: 2021-04-04).
* ↑ (Gaztelaniaz)(Ingelesez) Alberdi, Maite; ŽIckytė, Giedrė. (2016). «I’m Not from Here. / Yo no soy de aquí.» AOL.com (New York Times) (Noiz kontsultatua: 2021-04-04).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa: Zinemaren egitekoa memoria emozionala suspertzea da Berria, 2023-09-06
* Datuak: Q52161286
* Multimedia: Maite Alberdi / Q52161286
# Maite Arrate

Maite Arrate Idueta (Markina-Xemein, 1974) idazle euskalduna da, olerkiak idatzi eta argitaratu dituena.
Azkoitian kokatua bizitzen, bertako Maxixatzen aldizkarian hasi zen idazlanak argitaratzen. Autoedizie bitartez argitaratu ditu Lubakiaren osteko idatziak, Oasi partikularra eta Ezkutuko hegalak liburua.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Home» maitearrate (Noiz kontsultatua: 2024-04-19).
* ↑ «Maite Arrate: «Liburukoak bizitzako egoeretatik abiatutako idatziak dira» - Azkoitia» Maxixatzen.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125523750
# Maitasun gutuna (Fragonard)

Maitasun gutuna (frantsesez: 'La Lettre d'amour') Jean-Honoré Fragonard artista rokoko frantsesaren margolana da, 1775 inguruan egina. Olio-pintura da, mihise txiki baten gainean egina: 83,2 zentimetroko altuera eta 67 zm-ko zabalera. New Yorkeko Metropolitan Museum of Art museoan kontserbatzen da.

## Deskribapena

Lanak lore-sorta bat jaso berri duen dama gazte bat irudikatzen du, eta loreekin doan oharra irakurtzen ari da. Neska gazteak begirada urduria zuzentzen dio ikusleari, sekretuan bere konplizitatea bilatuko balitz bezala. Lehen planoan, eskuinean, haren ondoan, txakurtxo batek tinko begiratzen du, jabea eta haren ekintza defendatu nahian bezala.

## Ezaugarriak

Hondo marroi baten gainean, artistak eguzkiaren argia islatzen duten pintzelkada azkarrak marraztu zituen, idazmahaiaren aurreko leihotik neskaren kofiaren gainera erortzen dena, haren aurpegi hautseztatua, loreak, zetazko soineko urdina eta txakurtxoa argituz.
Erretratu bat baino gehiago genero-margolan bat da, gai klasiko batekin: maitasun gutun baten harrera.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.metmuseum.org/art/collection/search/436322

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Metropolitan Museum of Arten webgunearen fitxa.
* Datuak: Q19911811
* Multimedia: The Love Letter by Jean-Honoré Fragonard / Q19911811
# Maitasun arina

Maitasun arina 1987 urtean Juan Luis Mendiarazek eginiko euskal film laburra da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Kartzela batean Hamlet antzezten ari direla ihesaldi bat gertatuko da. Ihes egitea lortuko duen bakarra Hamlet errepresentatzen ari zen presoa izango da. Poliziarengatik erasotua izango da eta Ofelia deituriko diseinu-denda batean babestuko da.

## Pertsonaiak

* Ramon Agirre
* Kontxu Odriozola
* Pilar Rodríguez
* Jose Ramon Soroiz
* Kandido Uranga
* Agustin Arrazola
* Borja Elgea
* Juan Miguel Gutiérrez Márquez
* Eneko Olasagasti
* Joseba Apaolaza

## Erreferentziak

* ↑ Euskadiko Filmategia. Amor light. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21505047
# Maitasun atsekabea

Maitasun atsekabea Donostiako Orfeoiak 78 RPMko 1924an plazaratutako diskoa da. Jesus Guridiren bi kanta biltzen ziren.

## Abestiak

* Goyko mendiyan, Jesus Guridi
* Maitasun atsekabea, Guridi

## Erreferentziak

* ↑ Orfeoiko weborrian beste data agertzen da, 1923, baina Columbiaren katalogoek 1924 esaten dute.
* ↑ https://web.archive.org/web/20160816171431/http://www.orfeondonostiarra.org/eu/diskografia/orria_10/1923/maitasun-atsekabea-.html

## Kanpo estekak

* Eresbilen informazioa eta grabazioak.
* Datuak: Q31187681
# Maitasun elaberriak irakurtzen zituen agurea

Maitasun elaberriak irakurtzen zituen agurea (gaztelaniaz: Un viejo que leía novelas de amor) Luis Sepúlvedak txiletar kazetariak 1989an idatzitako eleberria da. 1997an Ana Santos Elortzak euskaratu zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Amazoniako paisaia erakargarriak, bertakoen emozio eta nahiak eta Bolívar zaharraren figura bakartiak progresoak hiltzera daraman mundu zoragarria marraztu egiten digute eleberri honetan.

## Erreferentziak

* ↑ txalaparta.eus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3228123
# Maitasun koilara

Maitasun Koilara, galeseraz Llwyau Caru, zurezko koilara apaingarri landutakoa da, tradizionalki asmo erromantiko baten opari gisa aurkeztua. Koilara normalean maitasunaren ikurrekin apainduta dago, eta egilearen trebetasuna islatu nahi du. Diseinu korapilatsuengatik, Maitasun koilarak jada ez dira koilara gisa erabiltzen eta gaur egun artisautzazko elementu apaingarriak dira.

## Jatorria

Maitasun koilara XVII. mendeko eskulan tradizionala da. Belaunaldiz belaunaldi, dekoraziozko tailak gehitu zitzaien eta jatorrizko erabilera praktikoa galdu zuten eta horma batean zintzilikatutako altxor apaingarri bihurtu zen.
Galesko antzinako maitasun koilara ezagun zaharrena, Cardiff hiritik gertuko Sain Ffagango Historia Museo Nazionalean erakusten dena, 1667koa da, nahiz eta tradizio hori askoz lehenagokoa den. Mundu osoko maitasun koilarik zaharrena Alemanian du jatorria eta 1664. urteko da.

## Sinboloak

Maitasun koilara ezkongaiak emakume gazte bati emandakoa zen. Garrantzitsua zen neskatoaren aitarentzat mutil gaztea familia eta egurra lantzeko gai zela ikusteko.
Marinelek maiz maitasun koilarak lantzen zituzten beren bidaietan zehar, horregatik aingurak sarritan agertzen dira tailuetan.
Sinbolo batzuek esanahi espezifikoak dituzte: ferra zorterako, gurutzea federako, kanpaiak ezkontzarako, bihotzak maitasunerako, gurpila maitatua babesteko eta giltzarrapoa segurtasunerako, besteak beste. Pilotek kaiolan espero zuten haur kopurua adierazten zuten. Beste taila zailak, hala nola, kateak, zentzu sinbolikoz gain egileraren trebetasunaren erakustaldia ere ziren.
Galesko maitasun koilara ezagunena den arren, eskandinaviar jatorriko maitasun koilara tradizionalak ere badaude, baita Ekialdeko Europako zenbait tokitan ere, estilo eta teknika bereziak dituztenak maitasun koilaretarako.
Gaur egun, maitasun koilarak ezkontzako eta urteureneko opariak dira, baita urtebetetzekoak, haurrentzako opariak, Gabonetakoak edo San Valentin eguneko opariak ere. Gaur egun, herri artisautza gisa ikusten dira.

## Ezkontza koilarak

Aintzinean, Norvegian bikote ezkondu berriak elkarrekin lotutako koilarekin jaten zuten beren ezkontzaren lotura sinbolizatzeko. Sarritan, koilarak eta katea egurrezko zati bakar batez eginak ziren, egurrezko artisautza azpimarratuz.
Antzeko loturiko koilarak museo etnografiko batzuetan aurki daitezke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3400987
* Multimedia: Lovespoons / Q3400987
# Maitasun Errukiorraren Mirabeak

Maitasun Errukiorraren Mirabeak Eliza Katolikoko emakumeen erlijio institutua da, Maria Josefa Alhama Varela erlijiosoak, Ama Jesusen Itxaropena izenez ezagunagoa, 1930 urtean Madrilen sortua. Maitasun Errukiorraren Semeekin batera Maitasun Errukiorraren Familia osatzen dute. 2008 urtean 344 moja ziren mirabe, Europa eta Ameriketako hainbat herrialdetan, nahiz Indian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3615162
# Lurraldez kanpotasun

Lurraldez kanpotasuna bertako legeetatik kanpo dagoen eremu bati ematen zaion izena da, normalki diplomaziaren bidez lortutako negoziazioei esker. Lurraldez kanpotasuna leku fisikoei ere eman ahal zaie, adibidez base militarrei edo Nazio Batuen Erakundearen bulegoei. Gaur egun lurraldez kanpotasuna estatuburu eta bere jabegoei, enbaxada eta bertako hainbat langileri eta itsasontziei kanpoko uretan aplikatzen zaie.
Lurraldez kanpotasuna ere indar militar aliatuei eman ahal zaie, adibidez norbaiten lurraldetik igaro ahal izateko. Lurraldez kanpotasuna duen pertsona edo eraikin batek bere jurisdikzio propioaren arabera arautua dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q843915
* Multimedia: Extraterritoriality / Q843915