OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Holandarren Antilletako florin

Artikulu hau Curaçao eta Sint Maarteneko dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Florin».
Holandarren Antilletako florina (nederlanderaz: Antilliaanse gulden), Curaçaon eta Sint Maartenen zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea ANG da eta bere sinboloa ƒ edo NAf, florin izeneko beste diru mota batzuetatik bereizteko. Holandarren Antilletako florin banako baten ehunena zentabo deitzen da eta florin bakoitza 100 zentaboz osatuta dago. Dibisa honen izena fleur hitzatik dator, lore esan nahi duena frantsesez.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) XE - The World's Trusted Currency Authority. (Noiz kontsultatua: 2017-03-08).
* ↑ (Ingelesez) Centrale Bank van Curacao en Sint Maarten. (Noiz kontsultatua: 2017-03-09).
* ↑ (Ingelesez) Coins of CIS and Baltic countries. (Noiz kontsultatua: 2017-03-08).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Curaçao eta Sint Maarteneko Banku Zentralaren webgunea.
* Datuak: Q522701
* Multimedia: Money of the Netherlands Antilles / Q522701
# II. mendea

II. mendeak 101etik 200. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8103
* Multimedia: 2nd century / Q8103
# IHOBE

IHOBE Eusko Jaurlaritzako Industria, Trantsizio Energetikoa eta Jasangarritasuna Sailari atxikitako erakunde publiko bat da. Ingurumena hobetzearen alde lan egiten du, politika publikoetan ingurumen-irizpideak txertatuz.
2023ean, 59 pertsonak osatzen zuten taldea (43 emakumek eta 16 gizonek), batez beste 48,5 urte dituzte eta % 86k goi-mailako titulazioa.
Enpresekin, Administrazio Publikoarekin eta herritarrekin lan egiten du, eta honako palanka hauetan oinarritzen da: Berrikuntza, Digitalizazioa, Proiektuen Kudeaketa Aurreratua eta Lankidetza.
* Jasangarritasunerantz aurrera egiteko politikak sostengatzen ditu.
* Ezagutza eta esperientzien trukea errazten duten sareak eta aliantzak bultzatzen ditu.
* Klima- eta ingurumen-ekintza azkartzeko ikuspegi eta metodologiak proposatzen ditu.
Garapen iraunkorraren irizpideak defendatzen ditu, eta dituen helburuak (2024) hauexek dira
* 1.Helburua. Politika publikoetan ingurumen-jasangarritasuna txertatzea.
* 2.Helburua. Tresnak hedatzea Ekonomia zirkularrari, Klima-aldaketari, Lurzoruaren babesari eta Ingurumen-jasangarritasunari buruzko politiketan.
* 3.Helburua. Ezagutza aplikatuaren transferentzian erreferentea izatea lortzea.
* 4.Helburua. Enpresak, erakunde publikoak eta herritarrak ekintza jasangarrira mobilizatzea.

## Erreferentziak

* ↑ «Ihobe - Ihoberi buruz» www.ihobe.eus (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).
* ↑ «Ihobe · Memoria 2023» www.ihobe.eus (Noiz kontsultatua: 2024-08-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20493042
# III. Euskal Herria Txapela 2018-2019

III. Euskal Herria Txapela 2018-2019 Euskal Herria Txapela futbol txapelketaren hirugarren ekitaldia izan zen. Finala abuztuaren 12an jokatu zen eta Eibar KE izan zen txapelduna.

## Sailkapena

| Taldea | Jok. | Ira. | Ber. | Gal. | AG | KG | Ptk. |
| Real Sociedad | 6 | 3 | 1 | 2 | 8 | 6 | 10 |
| Eibar KE | 6 | 2 | 3 | 1 | 7 | 6 | 9 |
| Deportivo Alavés | 6 | 1 | 3 | 2 | 4 | 4 | 6 |
| Athletic Club | 6 | 1 | 3 | 2 | 5 | 5 | 6 |

### Finala

| 2019ko abuztuaren 10a | Eibar KE | 2 – 1 | Real Sociedad | Berazubiko estadioa, Tolosa Epailea: Gorka Sagues |
| 2019ko abuztuaren 10a | 21' Paulo Oliveira 72' Pablo de Blasis | | 14' Alexander Isak | Berazubiko estadioa, Tolosa Epailea: Gorka Sagues |

## Denboraldiko emaitzak

| Data | Taldea | Emaitza | Taldea |
| 2018.08.31 | Eibar | 2–1 | Real Sociedad |
| 2018.10.05 | Athletic Club | 1-3 | Real Sociedad |
| 2018.10.21 | Eibar | 1-1 | Athletic Club |
| 2018.11.04 | Eibar | 2-1 | Alaves |
| 2018.12.17 | Alaves | 0-0 | Athletic Club |
| 2018.12.21 | Real Sociedad | 0-1 | Alaves |
| 2019.02.02 | Real Sociedad | 2-1 | Athletic Club |
| 2019.02.23 | Athletic Club | 1-0 | Eibar |
| 2019.03.09 | Alaves | 1-1 | Eibar |
| 2019.04.14 | Real Sociedad | 1-1 | Eibar |
| 2019.04.27 | Athletic Club | 1-1 | Alaves |
| 2019.05.04 | Alaves | 0-1 | Real Sociedad |

## Erreferentziak

* ↑ Eizmendi, Imanol Magro. «Erritmoak eman dio txapela» Berria (Noiz kontsultatua: 2019-08-20).

## Ikus, gainera

* Euskal Herria Txapela
* Emakumezkoen Euskal Herriko Futbol Kopa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97206757
# IGMP

Sare eta teknologia protokoloak* :
| Aplikazio geruza | DNS, FTP, HTTP, HTTPS, IMAP, IRC, NFS, NNTP, NTP, POP3, SMB/CIFS, SMTP, SNMP, SSH, Telnet, SIP, gehiago |
| Aurkezpen geruza | ASN.1, MIME, SSL/TLS, XML, gehiago |
| Saio geruza | NetBIOS, gehiago |
| Garraio geruza | SCTP, SPX, TCP, UDP, gehiago |
| Sare geruza | AppleTalk, IP, IPX, NetBEUI, X.25, gehiago |
| Lotura geruza | ATM, Ethernet, Frame Relay, HDLC, PPP, Token Ring, Wi-Fi, STP, gehiago |
| Geruza fisikoa | Kable ardazkide, Zuntz optiko, Pare kordatu, Mikrouhin-sarea, Irrati bidezko sarea, RS-232, gehiago |
| *OSI ereduaren arabera ||
IGMP Internet Group Management Protocol-en siglak dira. Makina batek eta berak atzigarria duen eta multicast bideratzea onartzen duen bideratzailearen arteko protokoloa da, makinak talde helburuanitzetan duen partehartzea jakinarazteko. Talderako sarrera hartzaileak kontrolatzen du, igorleak ez dakielarik zeintzuk diren ezta zenbat diren hartzaileak.

## IGMP mezuak
### membership_query

    Bideratzaileak berari lotuta dauden makina guztiei bidaltzen dien galdera da, talde helburuanitzean parte hartu nahi duen jakiteko. Mezu hau periodikoki bidaltzen da.

### membership_report

    membership_query mezuari erantzuteko makinak bideratzaileari bidaltzen dion mezua, multicast talde batean sartzen denean. Galderari itxaron gabe ere bidali dezake makinak mezu hau, talde batean sartzean. Sarean mota honetako mezu-kopurua gutxitzeko, konputagailu batek mezua bidaltzen du sartuta dagoen talde bakoitzeko, baina bi mezuen artean denbora-tarte bat uzten du. Konputagailuak antzematen badu dagoeneko bere sareko beste konputagailu batek bidali duela bere talderako membership_report mezua, berak ez du beste bat bidaliko. Horrela sareko askoz konputagailu gehiago egon arren talde helburuanitzean, IGMP trafikoa ez da hainbeste handitzen.

### membership_leave

    Makinak taldea uztean bidaltzen duen mezua. Hautazkoa da hau erabiltzea, bideratzaileak periodikoki galderak egiten baititu, eta makina taldetik kanpora dagoela kontsideratuko du erantzunik jasotzen ez badu.

## IGMP prozedurak
### Taldean sartzea

* Taldean sartu nahi duen konputagailuak membership_report mezu bat bidaltzen du.
* Bere sare lokaleko nodo helburuanitz guztiak jabetuko dira mezu horretaz, egongo den m-bideratzailea barne.
* M-biderataileak gordeko du talde horren helbidea, eta bere alboko m-bideratzaileei talde horretan interesa duela jakinaraziko die.

### Taldea eguneratzea

* Sare lokal baten m-bideratzaileak periodikoki bidaliko du membership_query mezu bat, edozein konputagailuek erantzun dezaten.
* Erantzunik ez dagoenean, m-bideratzaileak utziko dio bere alboko m-bideratzaileari talde horren datagramak eskatzeari.

### Taldea uztea

* membership_leave mezu bat bidaltzen du makinak, edo
* makinak ez dio erantzuten periodikoki bidaltzen den membership_query galderari.

## Erreferentziak

J. Kurose, K.W. Ross, Computer Networks, 3$^{rd}$ ed.

## Kanpo estekak

* RFC 3376 - "Internet Group Management Protocol, Version 3"
* Datuak: Q14149
# II. Euskal Herria Txapela 2017-2018

II. Euskal Herria Txapela 2017-2018 Euskal Herria Txapela futbol txapelketaren bigarren ekitaldia izan zen. Finala abuztuaren 14an jokatu zen eta Bilboko Athletic izan zen txapelduna.

## Sailkapena

| Taldea | Jok. | Ira. | Ber. | Gal. | AG | KG | Ptk. |
| Real Sociedad | 6 | 4 | 2 | 0 | 10 | 3 | 14 |
| Athletic Club | 6 | 2 | 2 | 2 | 6 | 7 | 8 |
| Deportivo Alavés | 6 | 2 | 0 | 4 | 6 | 9 | 6 |
| Eibar KE | 6 | 1 | 2 | 3 | 4 | 7 | 5 |

### Finala

| 2018ko abuztuaren 14a | Athletic Club | 1 – 0 | Real Sociedad | Stadium Gal, Irun Epailea: Aitor Gorostegi |
| 2018ko abuztuaren 14a | 46' Iñaki Williams | | | Stadium Gal, Irun Epailea: Aitor Gorostegi |

## Denboraldiko emaitzak

| Data | Taldea | Emaitza | Taldea |
| 2017.08.27 | Eibar | 0–1 | Athletic Club |
| 2017.10.13 | Alaves | 0–2 | Real Sociedad |
| 2017.11.05 | Real Sociedad | 3-1 | Eibar |
| 2017.11.26 | Alaves | 1-2 | Eibar |
| 2017.12.17 | Athletic Club | 0-0 | Real Sociedad |
| 2018.01.07 | Athletic Club | 2-0 | Alavés |
| 2018.01.27 | Athletic Club | 1-1 | Eibar |
| 2018.03.04 | Real Sociedad | 2-1 | Alavés |
| 2018.04.01 | Eibar | 0-0 | Real Sociedad |
| 2018.04.15 | Eibar | 0-1 | Alavés |
| 2018.04.29 | Real Sociedad | 3-1 | Athletic Club |
| 2018.05.14 | Alavés | 3-1 | Athletic Club |

## Erreferentziak

* ↑ II. EH Txapelaren finala: Real Sociedad 0-1 Athletic Club | EHK. (Noiz kontsultatua: 2019-08-20).
* ↑ berria.eus: Athletic 0-1 nagusitu zaio Eibarri, denboraldiko lehen derbian
* ↑ berria.eus: Realak kalitate handiagoa du (2-0)
* ↑ berria.eus: Realak mendean hartu du Eibar
* ↑ berria.eus: Kontrako bideak hartu dituzte
* ↑ berria.eus: Emaitzak ez du inor gogobete
* ↑ berria.eus: Athletic 2-0 nagusitu zaio Alavesi, urteko lehen derbian
* ↑ berria.eus: Gutxirekin, ezin irabazi
* ↑ berria.eus: Realak 2-1 irabazi dio Alavesi derbian
* ↑ berria.eus: Eibarrek eta Realak berdindu egin dute, golik gabe
* ↑ berria.eus: Agintera itzuli da kaisarra
* ↑ berria.eus: Baten poza, bestearen ezina
* ↑ berria.eus: Ez du ezertxo ere aldatu

## Ikus, gainera

* Euskal Herria Txapela
* Emakumezkoen Euskal Herriko Futbol Kopa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97206743
# II. Gonzalez Foru Korporazioa

II. Gonzalez Foru Korporazioa edo XI. legealdiko Arabako Foru Korporazioa 2019ko uztailaren 8tik 2023ko ekainaren 30era arte agintean egon zen Arabako Foru Korporazioa izan zen, 2019ko Arabako Batzar Nagusietarako hauteskundeen ondoren osatua. Arabako Batzar Nagusiek bigarren aldiz hautatu zuen Ramiro Gonzalez Vicente Arabako Ahaldun Nagusi, EAJ eta PSE-EE alderdien babesarekin.

## Foru Korporazioa

* EAJ/PNV
* PSE-EE
| Saila | Erretratua | Erretratua | Izena | Legegintzaldia | Legegintzaldia | Err. |
| Saila | Erretratua | Erretratua | Izena | Hasiera | Amaiera | Err. |
| Ahaldun Nagusia | | | Ramiro Gonzalez Vicente | 2019ko uztailaren 4a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Lehen Ahaldun Nagusiordea | | | Pilar García de Salazar Olano | 2019ko uztailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Ekonomia Garapena, Berrikuntza eta Demografia Erronka. | | | Pilar García de Salazar Olano | 2019ko uztailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Bigarren Ahaldun Nagusiordea | | | Cristina González Calvar | 2019ko uztailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Enplegu, Merkataritza eta Turismo Sustapena eta Foru Administrazioa | | | Cristina González Calvar | 2019ko uztailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Ogasuna, Finantzak eta Aurrekontuak | | | Itziar Gonzalo de Zuazo | 2019ko uztailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Lurralde Oreka | | | Irma Basterra Ugarriza | 2019ko uztailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Bide Azpiegiturak eta Mugikortasuna | | | Javier Hurtado Dominguez | 2019ko uztailaren 8a | 2020ko irailaren 8a | |
| Bide Azpiegiturak eta Mugikortasuna | | | Blanca de la Peña Bernal | 2020ko irailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Gizarte Politikak | | | Emilio Sola Ballojera | 2019ko uztailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Nekazaritza | | | Eduardo Aguinaco López de Suso | 2019ko uztailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Kultura eta Kirolak | | | Ana del Val Sancho | 2019ko uztailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |
| Ingurumena eta Hirigintza | | | José Antonio Galera Carrillo | 2019ko uztailaren 8a | 2023ko ekainaren 30a | |

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 «Arabako Foru Aldundia - Arabako Lurralde Historikoaren Aldizkari Ofiziala» www.araba.eus (Noiz kontsultatua: 2021-04-05).
* ↑ «Arabako Foru Aldundia - Arabako Lurralde Historikoaren Aldizkari Ofiziala» www.araba.eus (Noiz kontsultatua: 2021-04-05).
* ↑ «Arabako Foru Aldundia - Arabako Lurralde Historikoaren Aldizkari Ofiziala» www.araba.eus (Noiz kontsultatua: 2021-04-05).
* Datuak: Q109330962
# Hillsboro (Indiana)

Hillsboro Indianako herri bat da. Fountain konderrian kokatua dago. 2010ean 538 biztanle zituen, 0,81 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Fountain konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2198818
* Multimedia: Hillsboro, Indiana / Q2198818
# Hills (Iowa)

Hills Iowako hiri bat da. Johnson konderrian kokatua dago. 2010ean 703 biztanle zituen, 1,63 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Johnson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1932069
* Multimedia: Hills, Iowa / Q1932069
# Hills and Dales (Kentucky)

Hills and Dales Kentuckyko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 142 biztanle zituen, 0,26 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q969786
# Hillsboro (Alabama)

Hillsboro Alabamako herri bat da. Lawrence konderrian kokatua dago. 2010ean 552 biztanle zituen, 113,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lawrence konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67342
* Multimedia: Hillsboro, Alabama / Q67342
# Hillsboro (Illinois)

Hillsboro Illinoiseko hiri bat da. Montgomery konderrian kokatua dago. 2010ean 6.207 biztanle zituen, 16,97 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Montgomery konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q575417
* Multimedia: Hillsboro, Illinois / Q575417
# Hillsboro (Iowa)

Hillsboro Iowako hiri bat da. Henry konderrian kokatua dago. 2010ean 180 biztanle zituen, 1,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Henry konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1931875
# Hillpark

Hillpark, Eskoziako gaeleraz: Pàirc a' Chnuic eta eskozieraz: Hullpairk, Eskoziako Glasgow hiriko barruti bat da, Clyde ibaiaren hegoaldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5763378
# Hillrose (Colorado)

Hillrose Coloradoko herri bat da. Morgan konderrian kokatua dago. 2010ean 264 biztanle zituen, 0,5021 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Morgan konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2303283
* Multimedia: Hillrose, Colorado / Q2303283
# Hills (Minnesota)

Hills Minnesotako hiri bat da. Rock konderrian kokatua dago. 2010ean 686 biztanle zituen, 1,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Rock konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q932978
# Hills and Dales (Ohio)

Hills and Dales Ohioko herri bat da. Stark konderrian kokatua dago. 2010ean 221 biztanle zituen, 0,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Stark konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2050061
* Multimedia: Hills and Dales, Ohio / Q2050061
# Ikusezin (eleberria)

Ikusezin (ingelesez: Invisible) Paul Auster idazleak 2009an argitaratu zuen eleberria da. 2009. urtean Oskar Aranak euskaratu zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Adam Walker 20 urteko gazte onbera Columbia unibertsitatean ari da literatura-ikasketak egiten. Ideologikoki hain gorabeheratsua eta iraultzailea izan zen 60ko hamarkadan Walkerrek oso argi du zer norabidetan egin nahi dituen bere urratsak: ez du Vietnameko gerrara joan nahi eta poeta izan nahi du.

## Erreferentziak

* ↑ www.alberdania.net

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1584652
# Ikusager

Ikusager Ediciones, S. A. 1976an Ernesto Santolayak sortutako argitaletxea da. Bere esparrua komika da. Bere egoitza Gasteizen dago.
1979an Imágenes de la historia izeneko bilduma atera zuen, argentinar eta espainiar marrazkilariek egindako komik historiek osatuta. Antonio Altarriba, Michel del Castillo, Pierre MacOrlan, Sergei Dovlatov, Arthur London edo Paco Ignacio Taibo IIren eleberriak eta Jules Micheleten Historia de la revolución francesa argitaratu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Cuadrado, Jesús. (2000). Atlas español de la cultura popular: De la historieta y su uso 1873-2000. Madril: Ediciones Sinsentido/Fundación Germán Sánchez Ruipérez ISBN 84-89384-23-1..
* ↑ Crespo, Txema G.. (2006-1-2). «El primer pupitre a los 12 años» El País.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko argitaletxeen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9007958
# Ikuseremu

Ikuseremua edo ikusmen-eremua begia finko eta geldirik dagoenean begiradak hartzen duen ikusmen periferikoaren eremua da. Normalean, begi bakoitzak hartzen duen eremua 150º-ko irekidurari dagokio norabide horizontalean, eta zertxobait gutxiago norabide bertikalean.

## Egitura

Gizabanako bakoitzaren ikuseremuan espazioan kokatutako objektuak ikus daitezke, batzuk besteen atzean, batzuk txikiak eta beste batzuk handiak. Azaleko kalitate definituagoak edo ez hain definituak bereizten dira distantziaren arabera, eta koloreen kalitatea hautematen da: hurbil badaude, saturatuta ikusten dira; urrun badaude, modulatuta eta demodulatuta ikusten dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gorputz Hezkuntza Hiztegia] [2012], [Mendekotasuna Hiztegia] [2017], [Zirkulazioa Hiztegia] [2019]
* ↑ Euskalterm: [Oftalmologia Hiztegia] [2018]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2364768
* Multimedia: Visual fields / Q2364768
# Ikusi nuanian

"Ikusi nuanian", egungo euskara "Ikusi nuenean", Gipuzkoako abesti herrikoia da. Abestiaren edukia barregarria bada ere, doinua nahiko malenkoniatsua da. Testua konparaketa barregarri batzuen sorta herrikoia da: gorputz atalak objektuekin, elementuekin konparatzen dira.

## Hitzak

Hau da, agian, bertsio ezagunena:
Ikusi nuanian zure belarria
iruditu zitzaidan maitia
azaren orria.
Ikusi nuanian
nik zure ahoa
iruditu zitzaidan maitia
karobi zuloa.
Ikusi nuanian
zure bekokia
iruditu zitzaidan maitia
sartagi ipurdia.
Ikusi nuanian
nik zure sudurra
iruditu zitzaidan maitia
lukainka muturra.
Ikusi nuanian
zure ile latza
iruditu zitzaidan maitia
sorginen erratza.
Ikusi nuanian
nik zure kokotza
iruditu zitzaidan maitia
gaztaina morkotsa.
Ikusi nuanian
nik zure bekaina
iruditu zitzaidan maitia
gauaren kamaina.
Ikusi nuanian
nik zure bularra
iruditu zitzaidan maitia
basoan txondorra.
Ikusi nuanian
nik zure mokorra
iruditu zitzaidan maitia
Azpiroz malkorra.

## Erreferentziak

* ↑ https://bertsoikasgela.eus/baliabideak/75/
* ↑ https://www.letras.com/herrikoiak/1244192/

## Bibliografia

* Jesus Maria Arozamena-Tomas Garbizu: Viejas canciones donostiarra. Donostiko kantu zarrak. Donostiako Aurrezki Kutxa, Donostia, 1971, 122-123 or.
# Ikusi eta ikasi

Ikusi eta ikasi abestia Delirium Tremens mutrikuar taldeak sortutako abestia da. Bere garaian ETBko "Ikus Ikas" saileko sarrerako sintonia ere izan zen.

## Kanpo estekak

* Delirium Tremens taldea "Ikusi eta Ikasi" abestia ETBko programa baten amaieran joaz.
* Datuak: Q11183388
# Ikusezintasun

Ikusezintasuna, gorputz fisiko bat argiaren egoera normal batean ikusgai ez izatearen ezaugarria da. Gizakien ikuspuntutik, ezaugarri hau gasetan eta beren tamainaren ondorioz begiak iningo lenteren lsguntzarik gabe ikusteko gai ez diren izaki eta objetuetan. Ikusezintasuna artifizialki lortzeko griñak zinema eta literaturan film eta udazlan ugari sorrarazi ditu.
* Datuak: Q762018
* Multimedia: Invisibility / Q762018
# Ikusgarritasun lesbikoaren eguna Argentinan

Ikusgarritasun Lesbikoaren Eguna Argentinan martxoaren 7an ospatzen da. Egun horretan, omenaldia egiten zaio 2010ean haren neska-lagunaren aitaordeak eraildako Natalia “Pepa” Gaitán-i.

### Jatorria

Mugimendua Córdoba hirian sortu zen, “Pepa Gaitanen” erailketagatik justizia aldarrikatu zuten eragile sozialen manifestazioen ondorioz. Aldarrikapen horiekin lortu zuten erasotzaileari 14 urteko kartzela-zigorra ezartzea. Martxoaren 7ko eguna “Sexu Orientazio eta Genero Identitateagatiko Bazterketaren Kontrako Eguna” izendatu zuen 11.906. udal-ordenantzak. Proiektua Devenir Diverse taldeak aurkeztu zuen, Nataliaren omenez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56323999
# Ikusi makusi

Ikusi makusi haurrentzako igarkizun-joko bat da. Aurretik ikusi makusi esanez, haur batek bere inguruan ikusten duen gauza edo pertsona bati buruzko arrastoak edo igarkizunak ematen ditu behin eta berriz, igarkizuna asmatu behar duten beste haurrek aurretik aldi bakoitzean Zer ikusi? esaten dutelarik. Arrastoek gero eta argibide handiagoak ematen dituzte ezkutuko gauza edo pertsonari buruz. Ezkutuko gauza edo pertsonaren izena asmatzen duen lehenengoak irabazten du.

## Adibidea

* Ikusi makusi
* Zer ikusi?
* K letraz hasten da
* Kotxea!
* Ez. Ikusi makusi.
* Zer ikusi?
* Biziduna da
* Katua!
* Ekilikua!. (Eta katua esan duenak irabazten du.)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2953800
# Irrati (argipena)

Irrati terminoak erabilera zenbait ditu:
* irratia, irrati-uhinen bidezko telekomunikazioa;
* irratia, irratiaren teknologian oinarritzen den hedabidea;
* irrati-uhina, uhin elektromagnetiko mota bat;
* irrati-hargailua, irrati-uhinak jaso eta entzuteko gailua;
* irrati-kasetea, etxeko gailu elektronikoa, irratia eta kaseteak entzun eta kaseteak grabatzeko erabiltzen dena.
# Irrati-teleskopio

Irrati-teleskopioa astronomian erabiltzen den norabidezko irrati-antena mota bat da. Irrati-teleskopioek zeregin handia izan dute espazioko hainbat fenomeno ulertzeko, hala nola quasarrak eta pulsarrak. Irrati-uhinez baliatuz galaxien erdiguneak aztertu ahal izan dira; hauts kosmikoa dela eta teleskopio optikoentzat ikustezinak diren eskualdeak. Orain, Nazioarteko Astronomia Elkarteak (Europa, Ipar Amerika, Asia eta Australiako astronomoek osatzen dute) irrati-teleskopio erraldoia eraikitzeko asmoa zabaldu du. Square Kilometre Array (SKA) izeneko teleskopioak, hain zuzen, kilometro karratuko azalera izango du, gaur egun dagoen handiena baino 200 aldiz handiagoa. Irrati-teleskopio berria 2010ean hasiko dira eraikitzen eta Big Bang ondorengo uneetan eratutako egiturek igorritako seinale ahulak ikertzeko balioko du.

## Erreferentziak

* ↑ M.,, Marr, Jonathan. Fundamentals of radio astronomy : observational methods. ISBN 9781498770194. PMC 958800564..
* ↑ Britannica concise encyclopedia.. Encyclopaedia Britannica 2006 ISBN 9781849722100. PMC 436847805..
* ↑ 1937-, Verschuur, Gerrit L.,. (2007). The invisible universe : the story of radio astronomy. (2nd ed. argitaraldia) Springer ISBN 9780387683607. PMC 184908811..

## Ikus, gainera

* Teleskopio
* Irrati-astronomia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184356
* Multimedia: Radio telescopes / Q184356
# Irrati aske

Irrati askea eremu elektromagnetikoaren okupazio librea aldarrikatzen duten irratiak dira. Ez dira irrati piratekin nahastu behar, irrati piratak xede komertziala duten irrati ilegalak dira; hau da, emititzeko baimen administratiborik lortu ez duten irratiak.

## Euskal Herriko irrati libreen zerrenda

* Antxeta Irratia (Bidasoaldea, Oarsoaldea, Donostialdea)
* Arraio Irratia (Zarautz)
* Eguzki Irratia (Iruñea)
* Gure Irratia (Lapurdi)
* Hala Bedi (Gasteiz)
* Irati Irratia (Aezkoa, Erroibar, Luzaide, Orreaga, Agoitz)
* Irola Irratia (Irala, Bilbo)
* Irulegi Irratia (Nafarroa Beherea)
* KKinZona Irratia (Urretxu-Zumarraga)
* Kontrako Eztarrixe (Azkoitia)
* Laixiar Irratia (Iurreta)
* Molotoff Irratia (Hernani)
* Oiartzun Irratia (Oiartzun)
* Radixu irratia (Ondarroa)
* Ttan Ttakun irratia (Egia, Donostia)
* Txapa Irratia (Bergara)
* Xiberoko Botza (Xiberoa)
* Xorroxin Irratia (Baztan, Bortziriak, Malerreka)
* Zintzilik Irratia (Orereta)

### Desagertuak

* Bost Axola (Algorta)
* Iluna (Santutxu)
* Karibe
* Koska irratia (Algorta)
* Osina
* Tas-Tas Irratia (Bilbo)
* Txantxangorri
* Txomin Barullo (Bilbo)
* Uhinak irratia (Aiaraldea)
* Matrallako (Eibar)

## Arrosa sarea

Euskal Herriko irrati libre eta irrati txiki askok Arrosa sarea izeneko bilgunea osatzen dute. Bilgune honek programazioaren aldetik aberastasun handia ekarri du, elkarren artean irratsaioak partekatzeko aukera eman baitu.
Jardunaldi ugari ere antolatu ditu Arrosa sareak 2012 urtetik aurrera, denak ere irratigintzaren ingurukoak izan direnak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1179112
* Multimedia: Community radio / Q1179112