OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Westworld (filma)

Westworld (euskaraz Mendebaldeko Mundua) 1973ko Michael Crichton estatubatuar idazle eta zinema zuzendariak zuzendu eta idatzitako zientzia-fikziozko film bat da. Yul Brynner, Richard Benjamin eta James Brolin aktoreek antzeztu zuten.
Futureworld (1976) jarraipena izan zuen, bai eta Beyond Westworld (1980) telesaila ere. Gainera, 2016ean HBO telebista kateak film honetan oinarritutako izenburu berdineko telesaila ere estreinatu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Etorkizun hurbil batean, 1983. urtean (filma 1973an estreinatu zen), hiru eremutan banatutako erakustazoka eta aisi parke erraldoi bat dago: Antzinako Erroma, AEBetako Mendebalde Urruna eta Erdi Aroa. Bakoitzak bere garaia fideltasun osoz islatzen du. Gainera, ekonomikoki ahal duenak hautatutako garaian bere abenturak bizitzeko aukera ere badu. Parkera bi adiskide oporrak pasatzera etorri berri dira, Peter Martin (Richard Benjamin) eta John Blane (James Brolin). Guztia ederki kontrolpean dago, bertan antzezpenak burutzen dituen robot batek akatsa duen arte, bere biktimei atzetik nekagaitz jarraitzeko diseinatua dagoen Pistolari gupidagabea (Yul Brynner).

## Aktoreak

* Yul Brynner: Pistolaroa
* Richard Benjamin: Peter Martin
* James Brolin: John Blane
* Norman Bartold: Erdi Aroko zalduna
* Alan Oppenheimer: Arduradun nagusia
* Victoria Shaw: Erdi Aroko erregina
* Dick Van Patten: Bankaria
* Linda Scott: Arlette, frantziar emagaldua
* Steve Franken: Deloseko teknikaria, Pistolariak tiroz hila
* Michael Mikler: Zaldun Beltza
* Terry Wilson: Sheriffa
* Majel Barrett: Carrie andereinoa, Westworld putetxeko madama
* Anne Randall: Daphne, Erdi Aroko Zaldunaren aholkuei jaramonik egiten ez dien anderea
* Nora Marlowe: Gonbidatua
* Robert J. Hogan (krediturik gane): Deloseko gonbidatu elkarrizketatua

## Ikus gainera

* Westworld (2016ko telesaila)

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q503343
# Westworld (telesaila)

    Artikulu hau telesailari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Westworld».
Westworld estatubatuar zientzia fikziozko telesaila da, 1973ko izen bereko filmean oinarritua. HBOk lehenengo denboraldia 2016an estreinatu zuen eta urte horretako telesaila onenaren Urrezko Globoa izateko izendatu zuten.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Westworld Mendebalde Urrunean oinarritutako parke tematikoa da, androidez beterik dagoena. Parkea bisitatzen dutenek parkearen barnean edozer egiteko ordaintzen dute, androideen mendekuen beldur izan barik.

## Aktoreak

* Evan Rachel Wood: Dolores Abernathy
* Thandie Newton: Maeve Millay
* Jeffrey Wright: Bernard Lowe
* James Marsden: Teddy Flood
* Luke Hemsworth: Ashley Stubbs
* Sidse Babett Knudsen: Theresa Cullen
* Simon Quarterman: Lee Sizemore
* Rodrigo Santoro: Hector Escaton
* Angela Sarafyan: Clementine Pennyfeather
* Shannon Woodward: Elsie Hughes
* Ed Harris: Man in Black
* Jimmi Simpson: William
* Anthony Hopkins: Robert Ford
* Ben Barnes: Logan
* Clifton Collins Jr.: Lawrence / El Lazo
* Tessa Thompson: Charlotte Hale

## Ikus gainera

* Westworld (1973)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17572811
* Multimedia: Westworld (TV series) / Q17572811
# Westworld (Oxymoron)

    Artikulu hau Oxymororen taldearen albumari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Westworld».
Westworld Oxymoron musika taldearen 3. diskoa (mini-diskoa) da, 2000. urtean Knock Out diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa binilo eta CD formatuetan. Cyclone eta GMM diskoetxeek AEBetan argitaratu zuten.

## Partaideak

* Sucker (ahotsa eta gitarra)
* Martin (gitarra eta koruak)
* Chrissy (baxua eta koruak)
* Bjöern (bateria)

## Kantuen zerrenda

* Westworld
* I’m Genuine
* Life’s A Bitch
* Legion ’82
* Run From Reality
* Petrol Bomb

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Alemanez) Oxymoron taldearen webgune ofiziala
* Datuak: Q28766282
# Westworth Village (Texas)

Westworth Village Texasko hiri bat da. Tarrant konderrian kokatua dago. 2010ean 2.472 biztanle zituen, 5,38 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Tarrant konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q972532
# Wet Leg

Wet Leg Wight uharteko rock independenteko talde britainiarra da. 2019an sortu zuten Rhian Teasdale eta Hester Chambersek. 2020ko hamarkadako rock talde britianiar berrien artean izena lortu duenetako bat da.

## Ibilbidea

2021ean "Chaise Longue" singlearekin debutatu zuten, eta abesti horrekin berarekin hasi ziren oihartzuna izaten. Beren lehen albuma Wet Leg izenez 2022an estreinatu zen, Erresuma Batuko salmenten lehen postuan, berdin top-era iritsiz Australian eta Irlandan. Albuma 2022 Mercury Prize-rako aurrez hautatu zuten. 2023ko Grammy sarietan Wet Legek bi sari irabazi zituen, musika alternatiboko nominazioetan. 2023ko Brit Awards sarietan, Artista Berri Onena eta Britainiar Talderik Onena izendatu zituzten halaber.
Atzerago joanez, Rhian Teasdale Merseysiden jaio zen, eta zortzi urte zituela Wight uhartera aldatu zen. Wight Uhartean urte askoan aritu zen bertako musikari eta pianista gisa, eta Wet Leg sortu aurretik, RHAIN izena erabili zuen eta Bristoleko musika-eszenari lotuta egon zen.
Wight uharteko Platform One College musika eskolan elkartu ziren Teasdale eta Chambers ikasle zirela. Hamar urteko adiskidetasunaren ondoren, 2019an talde bat osatu zuten Wet Leg izenarekin. Izen bitxia da, zango bustia euskaraz: Wight uharteko epiteto bat da, Britainia Handiko uharte nagusitik Wight-era joan diren kanpotarrei esaten zaiena, Solent itsasartea igarotzean ontzitik jaisten direnean kanpotarrek zango bat busti ohi dutela esaten baita.
Wet Legek hainbat banda eta artista aipatu ditu eragin gisa, besteak beste, Bombay Bicycle Club, PJ Harvey, The White Stripes, The Strokes, eta Kings of Leon.

## Erreferentzia

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «Wet Leg» artikulutik itzulia izan da, 2024-06-04 data duen 1227292498 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2024-06-04 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ «Wet Leg - Artist» Grammys.com.
* ↑ Horton, Adrian; Lee, Benjamin. (6 February 2023). «Grammy awards 2023: list of winners» The Guardian.
* ↑ Hemmings, Jeff. (29 October 2021). «BF Music Radio – Wet Leg» Brightonsfinest Radio Interviews.
* ↑ It was no trouble for Rubble Club to please music lovers. 12 May 2021.
* ↑ The Sound of Bristol: RHAIN, Web.archive.org, December 2016
* ↑ «Wet Leg deserve Grammy wins, says Isle of Wight music teacher» BBC News 7 February 2023.
* ↑ @Wet Leg on their band name, “Chaise Longue” and social media | DIFFUS 8 April 2022 0:55
* ↑ «“We didn’t make decisions – we were flying by the seat of our pants!” – the inimitable WET LEG talk influences, not being taken seriously» buzz magazine March 21, 2022.

## Kanpo estekak

* Chaise Longue, taldearen lehen hit ezaguna.
* Datuak: Q107475751
* Multimedia: Wet Leg / Q107475751
# Westwood Lakes (Florida)

Westwood Lakes Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Miami-Dade konderrian dago, Florida estatuan. 11.373 biztanle ditu, 4,676033 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Miami-Dade konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2428849
# Westworld

Westworld izan daiteke:
* Westworld, 1973ko estatubatuar filma
* Beyond Westworld, 1980ko telesaila
* Westwordl, 2016ko telesaila.
* Westworld, estatubatuar musika-taldea
* Westworld, Oxymoron musika-taldeko albuma.
# Wet Camp Village (Arizona)

Wet Camp Village Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pinal konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. 300 biztanle ditu, 11,400403 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pinal konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6167025
# Vilseck

Vilseck Alemaniako hiri-udalerri bat da, Bavaria estatuan. Azken zentsuaren arabera 6.768 biztanle zituen, 64,72 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q508107
* Multimedia: Vilseck / Q508107
# Vilshofen an der Donau

Vilshofen an der Donau Alemaniako hiri-udalerri bat da, Bavaria estatuan. Azken zentsuaren arabera 17.960 biztanle zituen, 86,29 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q278312
* Multimedia: Vilshofen an der Donau / Q278312
# Viluppuram barrutia

Viluppuram barrutia Indiako barruti bat da, Tamil Nadu estatuan. 3.458.873 biztanle ditu 7.250 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Puducherry district $^{(en)}$

## Ikus, gainera

* Tamil Nadu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15205
* Multimedia: Viluppuram district / Q15205
# Vilvoorde

Vilvoorde (nederlanderazko ahoskera: ˈvɪlvoːrdə, frantsesez: Vilvorde, historikoki ingeleses Filford bezala ezaguna) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 41.005 biztanle zituen.

## Hiritar ospetsuak

* Jean-Luc Dehaene (1940-2014), Belgikako lehen ministro ohia.
* Francis Heylighen (j. 1960), zientzialaria.
* Pascal Duquenne (j. 1970), aktorea.

## Hiri senidetuak

* : Ennepetal (Alemania)
* : Maubeuge (Frantzia)
* : Middelburg (Herbehereak)
* : Peñarroya-Pueblonuevo (Espainia)
* : Komatsu, Ishikawa (Japonia)

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q318418
* Multimedia: Vilvoorde / Q318418
* ↑ see e.g. "The Martyrdome and burnyng of Maister W. Tyndall, in Flaunders, by filford Castle." in: John Foxe, Actes and Monuments (1570), VIII.1268
# Vilters-Wangs

Vilters-Wangs Suitzako udalerria da. Sankt Gallen kantonamenduan dago, Sankt Gallen kantonamendua barrutian. 2014an 4,815 biztanle zituen 32,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66246
* Multimedia: Vilters-Wangs / Q66246
Bad Ragaz Fläsch Mels Sargans
# Vilsheim

Vilsheim Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Landshut (barrutia)|Landshut]] barrutian. 2014an 2.370 biztanle zituen 21,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q526491
* Multimedia: Vilsheim / Q526491
# Vilumako gudua

    Ez nahasi 1811ko Sipe Sipeko guduarekin.
Vilumako gudua, Sipe-Sipeko gudua ere deitua, Argentinako Independentzia Gerrako liskar armatua izan zen. 1815eko azaroaren 29an gertatu zen, Peru Garaiko Kanpainaren baitan, Peruko Errege Armadaren eta Rio de la Platako Probintzia Batuetakoaren artean. Joaquín de la Pezuela zen espainiar erregezaleen burua, eta José Rondeau platatarrena.
Erregezaleak nagusitu ziren eta, era horretan, eragotzi zuten Peru Garaia Probintzia Batuen esku geratzea. Argentinako indar independentistek izandako porrotik handientzat hartzen da, Huaquiko hondamendiaren ondoren.

## Oharrak

* ↑ egungo Bolivia

## Erreferentziak

* ↑ Santiesteban, Pablo. Viluma: los sureños que lucharon en el Alto Perú. diariofutrono.cl (Noiz kontsultatua: 2024-3-7).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2890016
# Vilvestre

Vilvestre Salamancako probintzian (Gaztela eta Leon, Espainia) dagoen udalerria da. Probintziaren hiriburu den Salamancatik 96 kilometrora dago.
2009an 512 biztanle zituen, horietatik 257 gizonak eta 255 emakumeak ziren.

## Klima

Datu klimatikoak (Vilvestre, 1977-1999) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 5.3 | 7.3 | 10.3 | 11.3 | 14.4 | 19.6 | 23.5 | 23.7 | 21.1 | 15.1 | 9.9 | 6.6 | 14.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 71.0 | 63.8 | 35.8 | 58.0 | 75.2 | 37.2 | 16.7 | 18.9 | 44.80 | 77.3 | 82.6 | 85.2 | 666.5 |
| Iturria: Nekazaritza ministerioa ||||||||||||||

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Vilvestre web ofiziala
* (Gaztelaniaz) Vilvestre web ez ofiziala
* Datuak: Q908671
* Multimedia: Vilvestre / Q908671
# Vilviestre del Pinar

Vilviestre del Pinar Burgosko udalerria da, Sierra de la Demanda eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 751 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1641339
* Multimedia: Vilviestre del Pinar / Q1641339
# Vilya

Vilya, "Airearen eraztuna" edo "Eraztun Urdina" ere deitua, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den eraztun magiko bat da.
Vilya, elfoen hiru eraztunetatik boteretsuena da. Urre hori hutsezkoa eta kolore urdinezko zafiro bat sartua zuela, indartze eta sendatze eraztun bat zen.
Zelebrinborrek sortu zuen Sauron Eregionetik joan zenean, eta jaun ilunaren eraginetik aske zegoen, elfoek, Eraztun bakarra egin zela jakin zutenean, Valya ezkutatu baitzuten, baina, gainontzeko eraztunak bezala, eraztun bakarraren boterearen mende zegoen. Elfoen eta Sauronen arteko gerraren hasieran, Zelebrinborrek, Vilya eraztuna, Narya eraztunarekin batera, Noldorren errege zen Gil-Galadi utzi zion. Honek, bere aldetik, Elrondi utzi zion bere bigarren agintari bezala abiatu zenean Azken Aliantzaren Gerran.
Gerra honetan zehar Gil-Galad hiltzean, Elrondek eraztuna mantendu zuen, eta eraztun honen botereari esker geratu zen Rivendel Sauronen begiradatik ezkutatuta, eta, honen ondorioz, hiri hau, gorputzeko, buruko eta izpirituko zauriak sendatzen ziren toki bihurtu zen, arte, ezagutza eta bake tokia.
Vilyak, gainontzeko eraztunek bezala, bere boterea galdu zuen Eguzkiaren Hirugarren Aroaren amaieran, Eraztun bakarra suntsitua izan zenean. Elrond berarekin ontziratu zen Portu Grisetan, eraztunaren gainontzeko eramaleekin batera, Antzinako Mendebalderantz bidean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2354291
# Vršič mendatea

Vršič pasabidea (və͡ɾˈʃiːt͡ʃ ahoskatua, eslovenieraz: Prelaz Vršič, italieraz: Passo della Moistrocca, alemanez: Werschetzpass) Esloveniako mendate ezaguna da, Juliotar Alpeak zeharkatzen dituena. 1.611 metrotako altuera hartzen duenez Esloveniako mendate garaiena da.

## Etimologia

Vršič izenak "tontor txikia" esan nahi du.

## Historia

1915ean ireki zuen Eugen artxiduke austro-hungariarrak, Lehen Mundu Gerran Isonzo fronteko tropak ornitzeko helburuaz. Gerra-preso errusiarrek eraiki zuten eta 2006an Ruska cesta (errusiarren bidea) izena hartu zuen. Hauen omenez eliza errusiar ortodoxoa ere eraiki zen albo batean.
1918an Austria-Hungariako Inperioa desegin zenean Italia eta Jugoslaviaren arteko muga izan zen 1945ean mugak birdefinitu ziren arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1089225
* Multimedia: Vršič Pass / Q1089225
# Vsevidof

Vsevidof Ameriketako Estatu Batuetako Alaska estatuko Aleutiar uharteetan dagoen sumendia da. 2.149 metroko garaiera duen sumendia da.
Sumendiaren azken erupzioa 1957ko martxoaren 11an izan zen.

## Ikus, gainera

* Aleutiar uharteetako sumendien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Sumendiari buruzko informazioa.
* Datuak: Q1950800
* Multimedia: Mount Vsevidof / Q1950800
# Vršatské Podhradie

Vršatské Podhradie Eslovakiako udalerri bat da, Ilavako barrutian kokatuta. 13,43 km²ko azalera du eta 223 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1439. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q481745
* Multimedia: Vršatské Podhradie / Q481745
# Vsevolod Garxin

Vsevolod Mikhailovitx Garxin (errusieraz: Всеволод Михайлович Гаршин; Ekaterinoslav Probintzia, 1855eko otsailaren 14a/otsailaren 2a - San Petersburgo, 1888ko apirilaren 5a/martxoaren 24a) errusiar idazlea izan zen. Bere aita armadako ofiziala izan zen eta bere arbaso bat Ivan Izugarriaren zerbitzura egon zen. Errusia-Turkia Gerrarako boluntarioa izan zen eta Balkanetako frontean borrokatu zuen, non zauritua izan zen. Gerraren ondoren, idazteari ekin zion soil-soilik, eta bere esperientzia militarrak erabili zituen bere istorioetan. Gaixotasun mentaleko aldiak izan zituen eta bere buruaz beste egiten saiatu zen, handik egun batzuetara hil zelarik. Gutxi idatzi zuen, hogei bat istorio, erruki-izpirituak ezaugarrituak. Dostoievskirekin alderatu dute.

## Lanak

* Chetyre duya (Lau egun), 1877
* Proisshestviye (Gertakari bat), 1878
* Ochen' koroten'kiy roman (Oso maitasun laburra), 1878
* Vstrecha (Topaketa bat), 1879
* Trus (Koldarra), 1879
* Khudozniki (Artistak), 1879
* Attalea Princeps, 1879
* Noch (Gau bat), 1880
* Denshchik i ofitser (Ordenantza eta ofiziala), 1880
* To, chego ne bylo (Inoiz gertatu ez zena), 1882
* Iz vospominaniy ryadovogo Ivanona (Ivanov soldaduaren oroitzapenak), 1883
* Krasnyy tsvekov (Lore gorria), 1883
* Skazka o zhabe i roze (Apoaren eta arrosaren ipuina), 1884
* Skazaniye o gordom Aggeye. Pereskaz starinnoy legendy), 1886
* Lyagushka-puteshestvennitsa (Igel bidaiaria), 1887
* Signal (Seinalea), 1887

## Gallery

* Garxin 1877an, Errusia-Turkia Gerran
* Vsevolod M. Garshin. Ilya Repinen erretratua (1883)
* Garshin Ivan Izugarriaren semea bezala
* Garxin 1885ean
* 1885eko Lore Gorria liburuaren azala
* Garxinen hiletan 1888an
* Garxinen hilobia San Petersburgon
* Datuak: Q333222
* Multimedia: Vsevolod Garshin / Q333222
# XVideos

XVideos pornografia bideoak ostatatzeko eta partekatzeko webgune bat da. Stephane Michaël Pacaud frantsesak sortu zuen Parisen, 2007an. Gaur egun, Txekiako WGCZ Holding konpainia da webgunearen jabea. 2023ko urrian XVideos munduko webgune pornografiken artean bisita gehien zituena zen, eta munduko webgune guztien artean 9. sailkatuta zegoen.
WGCZ Holding enpresa beste webgune pornografiko batzuen jabea da, hala nola Bang Bros, DDF Network, Penthouse aldizkaria, Private Media Group, eta Erogames. Legal Porno markaren gaineko produkzioa kontrolatzeko interesa ere badu.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Woods, Ben. (2016-03-03). «The (almost) invisible men and women behind the world’s largest porn sites» TNW | Insider (Noiz kontsultatua: 2023-11-23).
* ↑ (Txekieraz) «Praha: Mekka pornoprůmyslu. "Čím dál jste ochotní zajít, tím víc vyděláte"» Deník 2018-11-29 (Noiz kontsultatua: 2020-12-19).
* ↑ «Xvideos.com Market Share & Traffic Analytics | Similarweb» web.archive.org 2021-12-22 (Noiz kontsultatua: 2023-11-23).
* ↑ (Ingelesez) Staff, TheBlast. (2018-06-05). «'BangBros' Owner Buys Penthouse Biz For $11.2 Million» The Blast (Noiz kontsultatua: 2023-11-23).
* ↑ AVN, Mark Kernes. «Penthouse Bankruptcy Auction Results in New Ownership AVN» AVN (Noiz kontsultatua: 2023-11-23).
* ↑ (Ingelesez) XBIZ. (2020-01-02). «Private Media Group Acquired by XVideos Parent Company WGCZ» XBIZ (Noiz kontsultatua: 2023-11-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3700050
# XX. mendeko musika klasiko

XX. mendeko musika klasikoari gertaera iraultzaile batek eragin zion: musika entzuteko beste modu bat azaldu zen, musika atzeman, grabatu, erreproduzitu eta banatzeko garatutako teknologia berrietan oinarritu zena.
Bestalde, munduan garraiobideak eta hedabideak sakon garatu zirenez, ia ezinezkoa da errealitate bakartzat hartzea XX. mendeko musika. Musikaren fenomenoaz hitz egiterakoan zehatz-mehatz kokatu behar da deskribatu nahi duguna, geografikoki ez ezik, musikaren sorkuntza-bitartekoen eta transmisio-bitartekoen mailan ere.
Gainera, garaiko musika guztiari izugarri eragin dio herri-musikaren goraldiak, Euskal Herrian ere bai. Oldar berri hark bultzatuta, XX. mendearen lehenengo hamarkadan euskal herritar gazte taldetxo bat zebilen Europako lurraldeetan barrena, musika ikasi guran: Gabiola, Azkue, Zulaika (Aita Donostia), Guridi, Usanditzaga... Jesus Guridi eta Aita Donostia, 1886an jaioak, eta Jose Maria Usanditzaga, urtebete gazteagoa, aritu ziren une hartan Europan egiten zen musika Euskal Herrian itxuratzeko lehen saioa.
Beraz, XX. mendeko Europako musika-produkzioan zentratu beharrean, musikologia klasikoa mende honetan Europako musika-tradiziotik abiatuta idatzi den musika aztertzen aritu da.

## Ezaugarri orokorrak

XX. mendeko musika, bere ikusmoldean, ez da desberdina soilik, nolabait oinarrian aurreko mendeetako musikaren printzipioen aurkakoa ere bada. Aldaketa horrek eragina izan zuen konpositoreak lantzen dituen ia alderdi guztietan: elementu melodiko eta erritmikoetan, forma musikaletan eta instrumentazioan. Baina mutazio erradikal eta sakonena eremu harmonikoan izan zen, zehazki tonalitatean.
XX. mendeko musika askotarikoa izan zen, eta, beraz, ez dago estilo nagusirik. Hala ere, aldi horretan musika klasikoaren ezaugarri nabarmen bat disonantziaren erabilera areagotzea izan zen. Horregatik, mende hau batzuetan “aldi disonante” gisa izendatu izan da, bere musikaren zati handi bat praktika aldi arruntaren (1600-1900) aldeko edo kontrako erreakzioa izan zelako, kontsonantzian enfasia jarri zuena.

## Joera nagusiak

* Dodekafonismoa
* Gebrauchsmusik
* Mikrotonalismoa
* Musika zehatza
* Musika elektronikoa
* Musika minimalista
* Serialismoa
* Neoklasizismoa

## Erreferentziak

* ↑ «Euskal musika klasiko unibertsala» www.etxepare.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-16).
* ↑ (Ingelesez) «Musika Klasikoa by Olaia Medinilla - Issuu» issuu.com (Noiz kontsultatua: 2022-03-16).
* ↑ «Soinuak-xx.mendeko musika | Música | Wikiteka, apuntes, resúmenes, trabajos y exámenes de Secundaria, Bachiller, Universidad y Selectividad» www.wikiteka.com (Noiz kontsultatua: 2022-03-16).
* ↑ Albet, M. (1974). La música contemporánea, pag. 37
* ↑ Schwartz i Godfrey 1993, 9-43

## Bibliografia

* ALBET, Montserrat. Musika garaikidea. Salvat Editores, Bartzelona, 1974. ISBN 84 345 7380 6
* SCHWARTZ, Elliott, eta Daniel GODFREY. Music Since 1945: Issues, Materiales and Literature. Wadsworth Publishing Co Inc, 1993. ISBN 0-02-873040-2

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko musika klasikoa XX. mendeko sarreran

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1338153
* Multimedia: 20th-century classical music / Q1338153
# XVII Plana

XVII Plana (Frantsesez: Plan XVII) Frantziako Gerra-Kontseilu Nagusiak (Conseil Supérieur de la Guerre - Grand Quartier Général frantsesaren bake garaiko "izena") 1912tik 1914ra onartu zuen "mobilizazio eta kontzentrazio eskema" baten izena zen. Frantziako Armadak Frantzia eta Alemaniaren arteko gerra baten hasieran indarrean jartzeko pentsatuta zegoen. Frantziako armadak mobilizatu, kontzentratu eta hedatzeko plan bat zen, Alemania, Belgika edo biak inbaditu ahal izateko, Alemaniak bere erreserben mobilizazioa amaitu baino lehen, errusiar aliatuen erasoaldi batekin batera.
Lehen Mundu Gerra hastean plana zuzenean aplikatu zen, alemaniarren Schlieffen planaren aurka. Prestatzeko egun batzuen ostean 1914ko abuztuaren 7tik aurrera gauzatu zen. Zuzenean gertatutako ondorioak kaltegarriak eta hondamendikoak izan zituen frantziarrentzat, Mugen guduan garaituak izan baitziren (abuztuaren 7tik irailaren 13ra) 329.000 hildako eraginez. Belgikako eta Frantzia iparraldeko armada frantsesek (baita Britainiar Armada Espedizionarioak ere) atzera egin behar izan zuten Marne ibairaino, non, Marneko Lehen Guduan (irailak 5-12), alemaniar armadak garaituak izan ziren eta Aisne ibaira erretiratu behar izan zuten, azkenean Itsas Lasterketara eramanez.

## Erreferentziak

* ↑ House, Simon. (2014). «The Battle of the Ardennes, August 1914: France’s Lost Opportunity» The Greater War (Palgrave Macmillan UK): 7–25. ISBN 978-1-137-36064-9. (Noiz kontsultatua: 2024-07-06).
* ↑ Strachan, Hew. (2003). The First World War. 1: To arms. (1. publ. in paperback. argitaraldia) Oxford Univ. Press ISBN 978-0-19-926191-8. (Noiz kontsultatua: 2024-07-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q899067