OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# María de los Dolores López

María de los Dolores López (Sevilla, ? - Sevilla, 1781ko abuztuaren 24) moja espainiarra, Inkisizioak hilarazi eta erre egin zuen azken emakumea izan zen. Itsua zen eta heretiko bezala zigortua izan zen. Erretzea izateko zigorra jaso zuenean aitortza eskatu zuen eta, horri esker, erre aurretik hil egin zuten.

## Biografia

Bere familiak elizarekin harreman handia zuen, anaia apaiza eta ahizpa moja karmeldarra baitziren. Txikitatik izaera bihurri erakutsi zuen. Hamabi urtez itsua gelditu zen eta hurrengo lau urte haren aitor-entzulearekin eman zituen. Apaiz hura joera pederasta zuela eta, neskarekin oheratzen zen; aitzakia, hotza kentzeko zela zioen. Karmeldarren komentu batean sartu zen eta, ondoren, Marchenara joan zen non beata jantzia hartu zuen. Santutasunaren eta mistizismo ospea irabazi zuen: Jesus haurrarekin eta aingeru zaindariarekin hitz egiten zuela zioen. Lucenan aitor-entzulearekin harreman lizuna mantendu zuen. Apaiza espetxeratua izan zen eta María de los Dolores Sevillara itzuli zen. Sevillan ere haren aitor-entzulearekin sexu-harremanak izan zituen; apaizak, Mateo Casillas izenekoa, hamabi urteko harremanen ondoren, 1779an, moja eta bere burua salatu zituen.
Mojaren inguruko zurrumurruak zabaldu ziren: deabruarekin harremanak zituela esaten zen eta edabe magiko bati esker arrautzak jartzen zituela ere bai. Inkisizioak prozesua ireki zion eta, Marcelino Menéndez Pelayo eta Montero de Espinosa ikerlarien arabera, heretikotzat jo zuen, besteak beste, Miguel de Molinos eta zigorkatzaileen mugimenduaren jarraitzaile izateagatik. Antza denez, akusazioen aurrean, ez zituen haren iritzietan atzera, ezta ere damutu egin.
Hiltzera kondenatuta, hiru orduko aitortza egin zuen eta, ondoren, Sevillako San Sebastián larrean garrotez hil zuten. Hil ondoren lau ordutan erre egin zuten; azkenik, haren errautsak zabaldu zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Heterodoxia y herejía: la última hoguera de la inquisición española. in: Conflictos en el mundo hispánico. Heterodoxias, desviaciones y disidencias. Grenoble: Université Stendhal Grenoble 3 2009ko otsailaren 5-6.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):María de los Dolores Lopezi buruzko artikulua.
* Datuak: Q16601566
# María de los Llanos de Luna Tobarra

María de los Llanos de Luna Tobarra (Sevilla, 1960ko martxoaren 3a - ) espainiar eskuineko politikaria da.

## Biografia

Zuzenbidean lizentziatua, Espainiako Gizarte Segurantzako funtzionario lan egin zuen Bartzelonan 1987-2003 bitartean. 2003-2004 bitartean Espainiako Gobernuaren Bartzelonako ordezkariordea izan zen. Kataluniako Parlamentuko diputatua ere izan da PP alderdiarekin, non nabarmendu zen beti gaztelaniaz egiteagatik (katalanez egitea da ohikoa), eta alderdi horretan barne kargu zenbait ere izan ditu. 2012. urteaz geroztik Espainiako Gobernuaren ordezkari da Katalunian, eta hainbat polemika sorrarazi ditu kargu horretatik; izan ere, eskoletan Espainiako bandera inposatu du, eta Alemania Naziaren alde borrokatu ziren Dibisio Urdineko kide ohiak omendu zituen 2013ko maiatzean.
* Datuak: Q13231315
* Multimedia: María de los Llanos de Luna Tobarra / Q13231315
# María de las Mercedes Goicoa Fernández

María de las Mercedes Goicoa Fernández (Coruña,1928ko uztailaren 10a - ibidem 2022ko azaroaren 11) pianista eta irakasle galiziarra izan zen, 2003 eta 2014 bitartean Arte Ederren Galiziako Errege Akademiako lehendakaria.

## Ibilbidea

Musika ikasten eta pianoa jotzen hasi zen izeba Honoria Goicoarekin, Alberto Garaizabalekin eta Pilar Castillorekin, Coruñako Diputazioaren ikasketa-poltsa bati esker, Madrilgo Errege Musika Kontserbatorioan sartu aurretik. Han, José Cuahulen zuzendaritzapean, Benito García de la Parra, José Moreno Bascuñana, Juan Tellería, Juan Ruiz -Casaux eta Enrique Aroca izan ziren maisuak. Madrilen graduatu ondoren, karrera amaierako Sari Berezia eta Birtuosismoko Sari Berezia merezimenduekin, Parisera joan eta Lazare Lévy eta George Enescuren ikaslea izan zen. Kontzertista izan zen 16 urte zituenetik, eta birak egin zituen Espainian eta Frantzian. Lehen Ganbera Musikaren Saria eta Frantziako Musikaren Interpretazio Saria jaso zituen. Salvador Bacarise, Luis Galve, María Victoria de los Ángeles eta Narciso Yepes bezalako profesionalekin lan egin zuen.
Irakasle gisa Madrilgo Kontserbatorioan jardun zuen 1963 eta 1993 bitartean, eta Coruñako Musika Kontserbatorio Profesionaleko pianoko goi-mailako irakaslea izan zen. 1987an, Rubinstein eta Espainia erakusketako komisarioa izan zen, Arthur Rubinsteinen mendeurrenean. Kritika eta dibulgazio musikaleko argitalpenak ere egin zituen Labor edo Santillana bezalako editoreetarako, bai eta La Voz de Galicia bezalako egunkarietarako artikuluak eta aldizkari espezializatuetarako ere, hala nola Ritmo eta Montsalvatge.
1986ko abenduaren 13an, Errege Akademia Galiziarreko Arte Ederren Musika Sailean sartu zen, Rogelio Grobak erantzun zuen De lo estéctico expresivo la interpretación musical hitzaldiarekin. Ondoren, erakundeko Liburuzain-Kontserbatzaile gisa sartu zen zuzendaritzan, eta, 2003an, presidente hautatu zuten, Espainian antzeko kargua betetzen duen lehen emakumea izanik. 2014. urtera arte egon zen karguan, osasunaren ondorioz uko egin behar izan zuen arte, eta harrezkero ohorezko lehendakari izan zen. Arte Ederren Galiziako Errege Akademian sorkuntza sustatu eta Galiziako Musika Artxiboa zuzendu zuen, XIX. eta XX. mendeetan Galizian bizi ziren konpositore galiziarren lanak bilduz. Erakundea herritarrengana hurbiltzen ere saiatu zen.
2022ko azaroaren 11n hil zen, Coruñan, 94 urte zituela.

## Erreferentziak

* ↑ Maria Mercedes Goicoa. .
* ↑ «María de las Mercedes Goicoa Fernández | Álbum de mulleres | culturagalega.org» culturagalega.gal (Noiz kontsultatua: 2022-11-22).
* 1 2 .
* 1 2 .
* ↑ 2014-11-19.
* ↑ 2022-11-12.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61947598
# María de los Remedios de Escalada

María de los Remedios Carmen Escalada -Remedios de Escalada izenaz ezagunagoa- ( Buenos Aires, Rio de la Platako Erregeorderria, 1797ko azaroaren 20a - Buenos Aires, Argentina, 1823ko abuztuaren 3a) José de San Martín askatzailearen emaztea izan zen eta Mercedes Tomasa San Martín y Escaladaren ama.

## Biografia

María de los Remedios de Escalada Buenos Aires hirian jaio zen 1797ko azaroaren 20an, ospe sozial eta ondasun ekonomiko handiko familia porteñoan. Tomasa de la Quintana eta Antonio José de Escaladaren alaba zen, eta, Narciso Binayán Carmona genealogistaren arabera, Domingo Martínez de Irala (1509-1556) konkistatzaile, esploratzaile eta kolonizatzailearen ondorengoa zen; bere arbasoek jatorri mestizo guaraniarra zuten, Independentziaren garaiko eta paraguaitar eta argentinar pertsonaia handiekin partekatzen zuena.
Maiatzeko Iraultzaren ondoren abertzaleen bilgune izan zen etxe batean hazi zen.
* Datuak: Q3082494
* Multimedia: María de los Remedios de Escalada / Q3082494
# María del Adalid

María de los Dolores del Adalid y González Garrido , María del Adalid González izenez ezagunagoa eta baita María del Adalid Garrido, (Madril, 1873 – Coruña, 1930eko urtarrilaren 18a) galiziar margolaria izan zen. Real Academia Galegako ohorezko kidea izan zen.

## Ibilbidea

Francisca González Garrido, Fanny Garrido, idazle coruñarraren eta Marcial del Adalid musikari entzutetsuaren alaba bakarra izan zen. Aita, 1881ean hil zen Maríak zortzi urte zituela. San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian lizentziatu zen . Harreman ona izan zuen Francisco Lloréns margolariarekin. 1904, 1906 eta 1909ko Arte Ederren Erakusketa Nazionaletan ohorezko aipamenak jaso zituen. 1912an Coruñako Eskualdeko Arte Erakusketan, 1917an Coruñako Galiziako Arte Erakusketan eta 1919an Buenos Aireseko Galiziako Arte Erakusketan parte hartu zuen.
Bere ama 1917an hil zen eta Maria 1919ko uztailaren 19an ezkondu zen Jose Ruiz Huidobrorekin († 1924), Medikuntzan eta Farmazian doktorea, La Merced de Baiona jauregian.1926ko martxoan Montroveko bere lursail bat oparitu zuen bere izena daraman eskola bat sortzeko eta eraikitzen ere lagundu zuen.
Félix Estrada Catoyraren aholkuz, 1928ko abenduaren 12an, Galiziako Errege Akademian jarri zuen bere aitaren liburutegia eta artxiboa - «Musika-bilduma berezia eta oso baliotsua, Liburutegi Nazionalarena baino garrantzitsuagoa dena. ", Xosé Ramón Barreiroren hitzetan - baita bere aitonaren liburutegia ere (mediku militarra), horregatik ohorezko akademiko izendatu zuten. 1929ko maiatzaren 12an, kategoria horretako lehen pertsona izanik. Era berean, 1910ean sortutako Espainiako Pintore eta Eskultoreen Elkarteko (AEPE) lehen kideetako bat izan zen -47 zenbakiarekin-
Familiako jauregia Salesiarrei utzi zien eskola-baserria eraikitzeko gaur egun Oleirosko Udalarena eta Coruñako Unibertsitateko Ingurugiro Unibertsitate Institutuaren egoitza. Alargun eta seme-alabarik gabe hil zen A Coruñako Tabernas kaleko 26. zenbakian.

## Iruditegia

* Fanny Garrido eta Marcial del Adalid
* María, umetan bere amarekin.
* María del Adalid, helduaroan.
* Lóngorako pazoa, Liáns-en, denboraldi luzeak pasatzen zituen lekua.
* Coruñako San Amaro hilerrian aita eta biak dauden hilobia.

## Erreferentziak

* ↑ Sepultura de María del Adalid González no cemiterio de S. Amaro da Coruña.
* 1 2 1930 ISSN 1576-8767..
* ↑ 24/7/2009.
* ↑ ABC, 18/10/1924, p. 31 (Gaztelaniaz).
* 1 2 Roteiro cultural e literario 2017 Concello de Oleiros.
* ↑ 18/1/2017.
* ↑ Arquivo Marcial del Adalid Galiciana. Arquivo de Galicia.
* ↑ Membros de honra da Academia. Histórico
* ↑ Asociación Española de Pintores y Escultores (Gaztelaniaz).
* ↑ Presentación do IUMA UDC.
* Datuak: Q55726343
* Multimedia: María del Adalid González / Q55726343
# Marko Marulić

Artikulu hau olerkari eta humanistari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».
Marko Marulić (mâːrko mǎrulitɕ ahoskatua; italieraz: Marco Marulo; latinez: Marcus Marulus Spalatensis; Split, 1450ko abenduaren 18a - ibidem, 1524ko urtarrilaren 5a) kroaziar pizkundetar poeta eta humanista izan zen. Paduan egin zituen ikasketak.
Psikologia terminoa sortu zuen.

## Lanak
### Latinez

* De institutione benevivendi per exempla sanctorum (1506, sei liburukitan)
* Quinquaginta parabole (1510)
* Psichiologia de ratione animae humanae (1510 eta 1517 artean idatzia)
* Carmen de doctrina Domini nostri Jesu Christi pendentis in cruce per modum dialogismi Christi et Christiani (1514)
* Davidias (1517)
* Evangelistarium (1519)
* Liber de laudibus Herculis (1524)

### Kroazieraz

* Molitva suprotiva Turkom (1493 eta 1500 artean idatzia)
* Judita (1501ean idatzia eta 1521ean inprimatua)
* Suzana
* Poklad i korizma
* Spovid koludric od sedam smrtnih grihov
* Anka Satira
* Tuženje grada Hjerosolima

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) Zubrinic, Darko. «Croatian Humanists, Ecumenists, Latinists, and Encyclopaedists» Croatian History (Zagreb) (Noiz kontsultatua: 2023-12-08).
* ↑ (Ingelesez) Vidal, Fernando. (2011). The Sciences of the Soul: The Early Modern Origins of Psychology. University of Chicago Press, 25 or. ISBN 9780226855882. (Noiz kontsultatua: 2023-12-08).
* ↑ (Ingelesez) POETRY | 1506-1621 A Short List. (Noiz kontsultatua: 2023-12-08).
* ↑ (Kroazieraz) Stepanic, Gorana. (2000). "Quinquaginta parabolae" - tipologija površinskih narativnih struktura - Quinquaginta parabolae: la tipologia delle strutture narrative di superficie. in: Colloquia Maruliana. 9, 419-429 or. (Noiz kontsultatua: 2023-12-08).
* ↑ (Kroazieraz) «Hrvatski latinisti» Skupni katalog Crolist (Noiz kontsultatua: 2023-12-08).
* ↑ (Ingelesez) Leschinkohl, Franz. (1995). The Historical Role of the Evangelistarium and the De institutione in the 16th Century. in: Colloquia Maruliana. 4, 81-100 or. (Noiz kontsultatua: 2023-12-08).
* ↑ (Ingelesez) Grubišić, Vinko. (2001). Marko Marulić in North American Publications and Libraries. in: Colloquia Maruliana. 10, 305-313 or. (Noiz kontsultatua: 2023-12-08).

## Kanpo estekak (kroazieraz eta italieraz)

* Hrvatski nacionalni korpus: pretraživa cjelokupna Marulićeva hrvatska djela
* Marko Marulić
* Marulianum
* projekt VALMAR: Valorizzazione e recupero degli scritti e dei luoghi dell'umanista spalatino Marko Marulić/Marcus Marulus (talijanski, ali s bibliografijom Marulićevih djela, rukopisa i sekundarne literature te s nekim Marulićevim tekstovima u pdf formatu).
* Marulićeva vlastoručna bilješka u inkunabuli "Transitus" iz Male početnice kurzivne glagoljice
* Datuak: Q336571
* Multimedia: Marko Marulić / Q336571
# Marko Minutzio Augurino

Artikulu hau kontsulari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».
Marko Minutzio Augurino (latinez Marcus Minucius Augurinus), erromatar kontsula izan zen bi alditan, K.a. 497an eta K.a. 491n. Bere kidea, bi aldi horietan, Aulo Sempronio Atratino izan zen. Minutzia gensekoa zen.
Bere lehen kontsulaldian, K.a. 497an, Saturnoren tenplua, Saturno jainkoari eskainia eta Saturnalak izeneko jaia ezarria izan zen.
Berriz kontsul izan zen K.a. 491n, Erroman gosete handia egon zenean.
Dionisiok, Minutzio aipatzen du hizlari bezala Koriolanoren aurkako epaiketan, K.a. 491n, non Koriolanoren defendatzaile bezala aritu zen, baita volskoen kanpamendura bidalitakoen bozeramale bezala, horien buru Koriolano bera zelarik, K.a. 488an.
# Marko Klaudio Tazito

Artikulu hau enperadoreari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».
Marko Klaudio Tazito (latinez: Marcus Claudius Tacitus; Interamna, c. 200 - Tyana, 276ko ekaina), erromatar enperadorea izan zen 275eko irailaren 25etik hil zen arte.
Bizitza osoan lanpostu publikoetan aritu zen Tazito. 273an, kontsul izendatu zuten. Mundu guztien errespetua bereganatua zuen.
Aureliano heriotzaren ostean Erromako Senatuak Tazito hautatu zuen ondorengo. Armadak berehala onetsi zuen. Agintaldi laburra izan zuen, non erreforma batzuk indarrean jartzen saiatu zen. Senatua indartzeko asmoa ere bazeukan. Nolanahi ere, alanoen kontrako porrota izan zuen, eta erail egin zuten.
Tazito gizon aberatsa zen. Gainera Publio Kornelio Tazito historialariaren ondorengoa zen. Haren liburuak Estatuak kopiatzeaz gain, liburutegi guztietara zabaldu zituen.
Senatari zahar eta on baten irudia iritsi bazaigu ere, egungo historialariek adierazten dute Tazito beste soldadu-enperadore bat zela, gizon ikasiaren irudia hedatzeko nahia zuena. Besterik ez.
* Datuak: Q177988
* Multimedia: Marcus Claudius Tacitus / Q177988
# Marko Perpenna

Marko Perpenna (baita Perperna ere) zenbait erromatar nobleen izena izan zen:
* Marko Perperna, K.a. 130eko kontsula.
* Marko Perperna, K.a. 92ko kontsula.
* Marko Perpenna Vento, Sertorio hil zuen jenerala.
# Menzerita-(Y)

Menzerita-(Y) mineral bat da eta garnet taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Menzerita-(Y) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {{(Y,REE),(Ca,Fe^{2+})}3{(Mg,Fe^{2+}),(Fe^{3+},Al)}2[SiO4]3}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 - 7 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Menzerita-(Y): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Menuthiocrioceras

Menuthiocrioceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Hauteriviarrean, hau da, orain dela 136 milioi urtetik 130 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263451
* Espezieak: Menuthiocrioceras
# Menzies gaztelua

Menzies gaztelua, ingelesez: Castle Menzies, Eskoziako Ween herrian dagoen gaztelu bat da, Aberfeldy udalerritik hurbol, Eskoziako Lur Garaiak eta Perth eta Kinross lurraldean.
XVI. mendean Menzies klanak aurrez bertan zegoen eta 1502an suntsitutako aintzinako gaztelutik hurbil, geroztik klan horretako gotorlekua izan da.
* Datuak: Q1049450
* Multimedia: Castle Menzies / Q1049450
# Menzendorf

Menzendorf Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 242 biztanle zituen, 9,84 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q818640
* Multimedia: Menzendorf / Q818640
# Menzengo badia

Menzengo badia edo Mezengo badia (errusieraz: Мезенская губа) Itsaso Zuriko lau badia handietako bat da (Kandalakchako golkoa, Dvina Badia eta Onegako golkoarekin batera), Itsaso Zuriaren kanpoaldeko zatian kokatua, ekialdeko muturrean, Kanineko penintsularen hegoaldeko muturra inguratuz. 6.630 kilometro karratuko hedadura du eta bere ahoan Morjovets uhartea kokatua dago (110 kilometro karratu inguruko hedadura duena). Administratiboki Arkhangelskeko oblastaren zati da.
Badiak bi ibai handiren urak jasotzen ditu, Mezen ibaiarena, 857 kilometroko luzera duena, eta Kouloï ibaiarena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1415688
# Menzieshill

Menzieshill, Eskoziako Dundee hiriaren mendebaldean dagoen auzo bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6817731
# Mau barrutia

Mau barrutia Indiako barruti bat da, Azamgarh dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. 2.205.968 biztanle ditu 1.713 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Gorakhpur barrutia

## Ikus, gainera

* Uttar Pradesh

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1518847
* Multimedia: Mau district / Q1518847
# Maubeuge kantonamendua

Maubeuge kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Nord departamenduan dago, Frantzia Garaia eskualdean. Guztira 14 udalerri ditu eta Maubeuge da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18744667
# Maubert–Mutualité (Parisko metroa)

Maubert–Mutualité Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 5. barrutian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 10. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q1789145
* Multimedia: Maubert - Mutualité (Paris Metro) / Q1789145
# Mendi Santuak (Ukraina)

Mendi Santuak (ukraineraz: Святі гори; errusieraz: Святые горы) Donetsk Oblastaren iparraldeko Donets ibairen eskuineko ertzean kokaturik dauden klera-muinoei ematen zaien izena da. Mendi Santuak, gainera, Sviatohirskeko Lavra izeneko monasterioarekin –lehenaren eponimoa dena– oso lotuta daude. Muinoak Ekialdeko Ukrainan kokatutako Donets mendilerroaren parte dira.
Mendi Santuak parte diren Mendi Santuetako Parke Natural Nazionala 1997an sortu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4411696
# Mendi Unibertsalak

Mendi Unibertsalak (gaztelaniaz: Montes Universales) Sistema Iberikoaren hego-mendebaldeko muturrean dagoen mendilerro baten izena da, Aragoiko Teruelgo probintziako Sierra de Albarracín eskualdearen zati handi bat eta Goi Tajoko hego-ekialdeko zatia hartzen dituelarik, Guadalajara eta Cuenca artean. Bertako mendiek, 600 eta 1935 metro arteko altuera dute.
Mendi multzoa, ipar-mendebaldetik hego-ekialderanzko norantzan daude, iberiar barne arkuaren barnean. Ipar-ekialdean, paleozoikoko Caimodorro eta Villar del Coboko Loma Alta mendiguneekin muga egiten du, hego-mendebaldean, Cuencako mendilerroarekin, eta, ekialdean, Guadalaviarren haranarekin.
Bere kokapenak, Mendi Unibertsalen barnean jaiotzen den Goi Tajo eta ekialdeko Turiaren (Terueletik igarotzean Guadalaviar deitua) edo Jukar ibaien arro hidrografikoak banatzen ditu.
Mendilerroa, mesozoikoko estratuek eratzen due hegoaldean, Albarracingo erdigune paleozoikoa inguratzen duena. Bertan, jurasikoko kareharrizko goi-ordokiak ikus daitezke, Loma Alta eta Griegosen karstifikazio handiarekin, dolina eta lenarrezko zelaiak barra-barra daudelarik. Paleozoikoko erdiguen honen hegoaldean, kretazeoko sinklinal tabular sail bat lerrokatzen da, kareharrizko erlaitz karstifikatuetan nabarmentzen direnak (Muela de San Juan, Frias, Saldon, Valdecuenca eta Javalon), eta kuma formako haran leunetan jaisten dira eraketa periglaziarrezkoa. Erdigune karstikoan, sakabanatutako hondoratze dolinak daude, euren jaiotza mendi hauetan duten ibaien ibilguak dituztelarik.

## Erreferentziak

* ↑ 159. araua. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-10-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3054063
* Multimedia: Montes Universales / Q3054063
# Mendi Zuriak (Alaska)

Mendi Zuriak, ingelesez: White Mountains, AEBetako Alaska estatuan dagoen mendikate bat da, Beaver erreka eta Preacher erreka daude. Izena kareharri zuriz osatua dagoelako datorkio. Punturik garaiena 968 metrora dago.
Mendikatearen zati bat Mendi Zurien Errekreazio Eremu Nazionalaren barnean dago.
* Datuak: Q956742
* Multimedia: White Mountains (Alaska) / Q956742
# Mendi Lainotsuak

Mendi Lainotsuak Tolkienen legendarium ospetsuan Erdialdeko Lurraldeko mendikate bat dira. Eriadorren ekialdeko muturrean eta Rhovanionen mendebaldeko muturrean daude.
Erdialdeko Lurraldeko iparmendebaldeko mendikaterik handienak mila milia baino gehiagoko luzera zuen eta Eriador eta Rhovanion lurraldeak banatzen zituen. Iparraldeko muturrean Angmarreko mendiekin eta Ered Mithrimekin elkartzen zen. Rivendelen hegoaldean, Moriako mendien inguruan, mendikateak hegomendebalderanzko kurba txiki bat egiten zuen, hegoekialderantz adar bat banandu ondoren, Rohango pasabidea iritsi arte, eta mutur horretan zeuden Nan Curunir eta Isengardeko gotorlekua. Silmarillionen adierazten denaren arabera, Mendi Lainotsuak Melkorrek altxatu zituen Oromëren zamalkatzeak oztopatzeko (Silmarillion).
# Mendi Transantartikoak

Mendi Transantartikoak deritzona etenaldiren batekin, Adare lurmuturra eta Coats Lurraldearen artean hedatzen den mendilerro antartiko bat da. Mendi hauek ekialdeko Antartika eta mendebaldeko antartika banatzen dituzte. Ross itsasoaren mendebaldetik eta Ross izotz hesiaren mendebalde eta hegoaldeko zatietatik doazen zenbait izendun jarraikako mendikateak, Horlick mendiak, Thiel mendiak, Pensacola mendiak, Shackleton mendikatea eta Theron mendiak hartzen ditu bere barnean.
Izen hau AEBetako ACANek (Antartikako Izenei buruzko Batzorde Aholkularia) iradoki zuen 1962an, eta ordutik nazioarte mailan onartua da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-10-18). 172. araua: Itsaslasterren izenak, itsasgune batzuen izenak eta Antartikako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q319671
* Multimedia: Transantarctic Mountains / Q319671
# Mendi Zuriak (New Hampshire)

Mendi Zuriak (ingelesez: White Mountains) Estatu Batuetako ipar-ekialdeko mendigunea da, Appalacheen iparraldeko zatia eratzen duena. 140 kilometro luze da, New Hampshire estatuaren erdi-iparraldea eta Maineren mendebaldeko zati txiki bat hartuz. Washington mendia (1.917 metro) da gailurrik garaiena.

## Erreferentziak

* ↑ White Mountains, britannica.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1556007
* Multimedia: White Mountains (New Hampshire) / Q1556007
# Mendi Takonikoak

Mendi Takonikoak, Takoniar Mendiak, Mendikate Takonikoa edo Takoniar Mendikatea, AEBetako Apalatxeetako azpimendikate bat da, Ingalaterra Berrian, eta New York estatuaren ekialdearen, Connecticuten ipar-ekialdetik Massachusettsen mendebaldera eta Vermonten erdi-mendebaldean hedatzen da.
Gailurrik garaieran Mount Equinox da (1.170 m.).
* Datuak: Q2477664
* Multimedia: Taconic Mountains / Q2477664
# Mendi Urdinak (Australia)

Mendi Urdinak (ingelesez: Blue Mountains) Hegoaldeko Gales Berrian dagoen mendikatea da, Sydney inguratzen duena. Mendikate Banatzaile Handiaren zati bat dira. Izenik ez duen tontor bat du gailurrik garaiena: 1.189 metro. 2000. urtean UNESCOk bere inguruko eskualdea Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) UNESCO. Greater Blue Mountains Area. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q667529
* Multimedia: Blue Mountains, New South Wales / Q667529
# Meaño

Meaño Galiziako Pontevedrako probintzian dagoen O Salnes eskualdean kokatzen den udalerria da. 2008an 5.475 biztanle zituen.

## Parrokiak

* Covas (Santa Cristina)
* Dena (Santa Eulalia)
* Lores (San Miguel)
* Meaño (San Xoán)
* Padrenda (San Martiño)
* Simes (Santa María)
* Xil (Santa Eulalia)

## Iruditegia

* Meañon dagoen Quinta de San Amaro
* Meañoko San Xoan eliza
* Meañoko Xil parrokiako eliza
* Meañoko Simes parrokiako eliza

## Kanpo estekak

* Meañoren udal webgunea (Galizieraz) (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q1607447
* Multimedia: Meaño / Q1607447