OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wellsville (New York)

Wellsville New York estatuko herri bat da. Allegany konderrian kokatua dago. 2010ean 4.679 biztanle zituen, 6,28 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Allegany konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3031615
* Multimedia: Wellsville (town), New York / Q3031615
# Wellston (Ohio)

Wellston Ohioko hiri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 5.663 biztanle zituen, 18,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jackson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2233921
* Multimedia: Wellston, Ohio / Q2233921
# Wellsville (Ohio)

Wellsville Ohioko herri bat da. Columbiana konderrian kokatua dago. 2010ean 3.541 biztanle zituen, 4,67 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Columbiana konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1982442
* Multimedia: Wellsville, Ohio / Q1982442
# Wellsville (Pennsylvania)

Wellsville Pennsylvaniako borough bat da. York konderrian kokatua dago. 2010ean 242 biztanle zituen, 0,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* York konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1182683
* Multimedia: Wellsville, Pennsylvania / Q1182683
# Wellston (Oklahoma)

Wellston Oklahomako herri bat da. Lincoln konderrian kokatua dago. 2010ean 788 biztanle zituen, 3,48 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lincoln konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2148548
# Wellsville (Kansas)

Wellsville Kansasko hiri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 1.857 biztanle zituen, 3,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Franklin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1022936
# Zentzumen

Zentzumena hautematearen mekanismo fisiologikoa da; sentipen mota jakin bat hartarako den organo baten bidez hartzeko ahalmena.
Fisiologiaren ikuspegitik, zentzumena edo zentzumenezko atzematea organismoak bere inguru edo barne giroan gertatzen diren aldakuntzen aurrean batez ere horretarako bereziak dituen parte edo organoen bidez aldakuntza horietan eralgitzen den energia bizi prozesuetara bihurtuz erreakzionatzeko duen gaitasun edo mekanismoa da. Konplexutasun handiko animalia guztietan barne edo kanpo kitzikadurak nerbio-bulkada bihurtzen dira; bulkada horiek garunaren arlo berezietara igortzen dira, eta han aztertzen. Behin bulkada horiek aztertu direlarik, organismoa gai da kitzikadurari egoki erantzuteko.

## Gizakiek igar dezaketen zentzumenak

Bost zentzumen bereizi ohi dira animaliengan:
* Dastamena (mihian)
* Entzumena (belarrietan)
* Ikusmena (begietan)
* Ukimena (azalean)
* Usaimena (sudurrean)
Hauetaz gain, beste animaliek ez bezala gizakiok mintzamenaren gaitasuna ere badaukagu. Eta beste zentzumen batzuk ere bereizten dira, horren agerikoak ez badira ere: beroaren zentzumena, hotzarena, presioarena, oinazearena eta orekarena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q173253
* Multimedia: Senses / Q173253
# Zenvo

Zenvo 2007an sortutako Daniar auto fabrikatzailea da. Kirol-ibilgailuak ekoizten ditu.

## Modeloak

* Zenvo ST1
* Zenvo TS1
* Zenvo TS1 GT
* Zenvo TSR
* Zenvo TSR-S
* Zenvo TSR-GT
* Zenvo Aurora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2557186
* Multimedia: Zenvo Automotive / Q2557186
# Zepa-kono

Zepa-konoa sumendi-tximiniaren inguruan pilatzen diren sumendi-zatien mendixka da. Arroka zatiak, normalean errautsak edo zepak deituak, beiratsuak dira eta gas burbuila asko dituzte "harrapatuta" magma airean lehertu eta azkar hozten denean. Zepa-konoen altuera hamar eta ehunka metro artekoa izan daiteke.

## Egitura

Zepa-kono askok katilu itxurako krater bat dute goialdean. Zepa-konoek normalean laba fluxuak kanporatzen dituzte, batzuetan kraterraren alde bateko pitxaduren bidez edo bere alboan dagoen tximiniaren bidez. Kraterreko horma bat guztiz apurtuta badago, besteek anfiteatro edo ferra forma osatzen dute tximiniaren inguruan. Oso gutxitan, laba konoaren goiko muturretik ateratzen da, hormetako zepa solteak eta desegituratuak ahulegiak direlako erdialdeko tximiniaren bidez azalera igotzean harri urtuak egiten duen presioa jasateko.

## Banaketa

Arrunta da zepa-konoak aurkitzea ezkutu-sumendien, Geruza-sumendien eta sumendi-galdaren magaletan. Adibidez, geologoek 100 kono inguru identifikatu dituzte Mauna Kea inguruan, Hawaiin dagoen ezkutu-sumendia.

## Kono aipagarriak

Ziurrenik zepa-kono ospetsuena Paricutín da, 1943an Mexikoko arto soro batean hazitakoa tximinia batetik. Erupzioek bederatzi urtez jarraitu zuten, 424 metroko altuera duen konoa eratuz eta 25 km²-ko azalera estali zuten laba-fluxuak sortuz.
Historikoki aktiboena izan den zepa-konoa Nikaraguako Cerro Negro da. Las Pilas sumendiaren ipar-mendebaldean lau zepa-kono gazteren talde baten parte da. 1850ean sortu zenetik hogei erupzio baino gehiago izan ditu, azkenak 1992an, 1995ean eta 1999an.

## Ikus, gainera

* Sumendi-konoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1806785
* Multimedia: Cinder cones / Q1806785
# Zentzumenen parkea

Zentzumenen parkea Nafarroako Noain udalerrian dagoen parke bat da.

## Kokalekua

Herrigunean dago, Noaingo udaletxearen alboan, eta

## Historia

2006ko ekainaren 12an inauguratu zen.
* Sarrera.
* Argibide kartela.
* Lorategia.
* Zubia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22666960
* Multimedia: Parque de los Sentidos / Q22666960
# Zeofilita

Zeofilita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Zeofilita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca13Si10O28(OH)2F8 * 6H2O}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Zeophyllite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zenzénita

Zenzénita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Zenzénita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb3Fe4Mn3O15}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Zenzénite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zentzumen-nerbio

Zentzumen-nerbioa nerbio-sistema zentralerantz informazio sentsoriala garraiatzen duen nerbio bat da. Estimulazioa senti edo ezagut dezaketen nerbio guztiak (barnekoak edo kanpokoak) zentzumen-nerbio bezala ezagutzen dira.
Nerbio-sistema periferikoko zentzumen-hartzailetatik datozen nerbio-zuntz aferenteen kable-sorta bat da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2011]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2635510
# Zeo

Zeo (antzinako grezieraz: Κοῖος, adimena), adimenaren titana zen. Titanak, Urano eta Gearen seme-alabak ziren.
Bere arreba Feberekin batera, distira eta ilargiaren titanidea zena, Zeo, Leto eta Asteriaren aita izan zen. Zeusek, Letorekin, Apolo eta Artemisa jainkoak izan zituen.
Zeok, izarren bitartez igartzea ordezkatzen zuen, baita zeruaren iparraldeko ardatza ere, noren inguruan izarrak biraka ari ziren, Polo izena jaso zuena beragatik (Πολος Polos, Zeoren epitetoetako bat zen).
Bere emaztearekin batera, Lurraren erdialdea ordezkatzen zuena (disko lau bat bezala ulertua), lehen jainko profetikoetako bat bezala nabarmendu zen, Zeo, bere aita Uranoren jakinduriaren bozeramalea, eta Febe bere ama Gearenarena izanez. Zentzu honetan, bere bi alabek, argikusmenaren bi adarrak ordezkatzen zituzten: Letok eta bere seme Apolok, argia eta zeruaren botere profetikoa presiditzen dute, Asteriak eta bere alaba Hekatek, gauekoarekin, iluntasun ktonikoarekin eta hilen izpirituekin beste horrenbeste egiten duten bitartean. Gainera, Apolok, bere denbora, Delfoseko orakulua, bere amamak presiditzen zuen Lurraren erdialdean, eta, neguan, lurralde hiperboreoetan, bere aitona Zeok ordezkatzen zuen poloaren artean banatzen zuen. Bi tokiak, herensugeek zainduak zeuden, Piton Delfosen eta Drako konstelazioa ardatzaren iparraldean, hauek, Titan bikotea ere ordezka zezaketelarik. Bertsio honen arabera, Zeo, Atenea jainkosak, Titanomakian, zerura bota zuen herensugea izango litzateke.
Gainontzeko titanekin batera, Zeusek eta gainontzeko olinpiar jainkoek bota zituzten, Tartaroan giltzaperatuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q182837
# Zilbor-arteria

Zilbor-arteria edo zilborreko arteria barneko arteria iliakoaren aurreko enborraren adar biszerala da. Fetuan, arteria honek zilborra zeharkatzen du alantoidearekin eta plazentara odola garraiatzen du (kalibre handikoa baita). Pertsona helduan, ordea, bere hasierako zatian besterik ez da irekia (edo iragazkor) mantentzen maskuriaren ertz-inguruan hain zuzen, bertara hiru adar emanez, goiko maskuri-arteriak. Puxika, ureterra, semen-besikulak, hodi deferentea eta uretra odolez hornitzen ditu.

## Erreferentziak

* 1 2 Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [1989]
* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]
* ↑ Diccionario enciclopédico ilustrado de medicina Dorland 1. (27. argitaraldia) McGraw Hill Interamericana ISBN 84-7615-983-8..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1724233
# Zilborrari begiratze

Zilborrari begiratzea edo omphaloskepsia norberaren zilborrari begiratzea da, meditazioan laguntzeko. Hitza antzinako grezierako ὀμφᾰλός (omphalós, lit. 'zilbor') eta σκέψῐς (sképsis, lit. 'begiratzea, aztertzea') hitzen elkarketatik dator.
Praktika honen erabilera aurki daiteke yoga edo hinduismoaren praktikan, kosmosaren eta giza izaeraren oinarrizko printzipioak behatzeko laguntza gisa, batzuetan, Ekialdeko Eliza Ortodoxoan. Yogan, zilborra, "Gorputzaren chakra indartsua" deritzon manipuraren (nabhi ere deitua) kokalekua da. Greziako Athos mendiko monjeak Omphalopsychiak bezala deskribatu zituen J. G. Minningenek, 1830eko hamarkadan. Idatzi zuenez "zeruko pozak sentitzen dituztela euren zilborrari begira, Jainkoarekin solasean".
Hala ere, "norberaren zilborrari begiratzea" bezalako esaldiak maiz erabiltzen dira, normalean modu informalean, norbait soilik bere buruarengan pentsatzen ari dela adierazteko.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Definition of OMPHALOSKEPSIS» www.merriam-webster.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).
* ↑ Becker, Udo, 1925-. The Continuum encyclopedia of symbols. ISBN 0-8264-0644-0. PMC 30110504. (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).
* ↑ Namkhai Norbu, 1938-. (2008). Yantra yoga : the Tibetan yoga of movement : A stainless mirror of jewels : a commentary on Vairocana's The union of the sun and moon yantra. Snow Lion Publications ISBN 978-1-55939-308-9. PMC 221148995. (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).
* ↑ «The Project Gutenberg eBook of Curiosities of Medical Experience, by J. G. (John Gideon) Millingen» www.gutenberg.org (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).
* ↑ Abbreviations, acronyms glossary, for American readers.. (13th ed. argitaraldia) Amewrican Readers Publishing Co 2002 ISBN 1-4033-6049-9. PMC 605713701. (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1366367
# Zilda Arns

Zilda Arns Neumann (1934ko abuztuaren 25a, Forquilhinha, Brasil – 2010eko urtarrilaren 12a, Port-au-Prince, Haiti) Bakearen Nobel Sarietarako hautagaia izandako pediatra eta giza-ekintzaile brasildarra zen.
Alemaniar jatorriko familia batean jaioa, Zilda, Gabriel Arns (1890–1965) eta Helene Arns-en (1894–1974) 13 seme-alabetako bat zen. Paulo Evaristo Arns kardinal artzapezpikuaren arreba zen, Sao Pauloko artzapezpikua izandakoa eta Brasilgo diktadura militarraren aurka egoteagatik ezaguna zena.
2010eko Haitiko lurrikaran hil zen.
* Datuak: Q203011
* Multimedia: Zilda Arns / Q203011
# Zilbor-heste

Zilbor-hestea ugaztunen haurdunaldian enbrioi edo umekia karenarekin lotzen duen lokarria da. Bere barnean arteria eta zainak ditu, karenatik umekira elikagaiak eta oxigenodun odola eramateaz arduratzen direnak. Erditzearen ondoren, zilbor-hestea moztu egiten da.
Giza umekien kasuan, zilbor-hestearen luzera 56 zentimetro eta diametroa 1-2 zentimetro ingurukoa izan ohi da. Barnean bi arteria eta zain bat ditu Wharton gelatinaz inguratuta. Azken urteotan zilbor-hesteko odolean hezur-muinaren transplantean erabil daitezken zelula amak daudela ikusi da, leuzemiaren tratamenduan baliagarria dena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172563
* Multimedia: Umbilical cord / Q172563
# Zilegi al da?

Zilegi al da? Enboskada musika taldearen lehen diskoa da, 2008. urtean argitaratutakoa.
Zazpi kantu propioez eta zahar batez osatuta dago diskoa. Grabazioa entsegu lokalean bertan egin zuten eta beraiek argitaratu zuten. Bilitxek, Zakak, Pepinek eta Maguk disko honetan parte hartu zuten.

## Partaideak

* Oxel (ahotsa)
* Asier (gitarra)
* Mikel (gitarra)
* Urtzi (baxua)
* Josu (bateria)

## Kantuen zerrenda

* Zilegi al da?
* Noiz arte
* AHT-rik ez!
* Etorkizun iluna
* 25 urte
* Bidai bat
* Ongi etorri
* Botas y tirantes

## Kanpo estekak

* Taldearen web gune ofiziala
* Taldearen MySpace gunea
* Datuak: Q12269346
# Zilbor

Zilborra edo zila haur jaioberriari amarekin lotzen zuen zilborrestea ebaki ondoren abdomenean agertzen den orbaina da. Gehienetan zulo modukoa da, baina izan daiteke koskor modukoa ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43801
* Multimedia: Navels / Q43801
# Xapitel

    Agian Kapitel ari zinen bilatzen.
Xapitela, kapitela edo orratza, dorre, kanpandorre edo eliza baten tontorrean, amaiera bezala kokatzen den arkitektura elementu bat da.
Xapitelen forma, arkitektura estilo ezberdinen araberakoa izan daiteke, piramide, kono edo erraboiltsua izan daitekeelarik eta gezi zorrotz eran amaitu, bere erabilera, gotikoan nabarmentzen delarik, non tenpluaren amaiera ikusgarria eta Jainkoaganako hurbiltzearen ikur bihurtzen diren.
Valladolideko Santa Maria de la Antiguako Elizako dorre erromanikoa errematatzen duen xapitela nabarmentzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q852590
* Multimedia: Spires / Q852590
# Xantusiidae

Xantusiidae Scincomorpha infra-ordenako narrasti familia bat da. Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik Erdialdeko Amerikaren iparraldera hedatzen dira.

## Generoak

* Cricosaura Gundlach & Peters, 1863
* Lepidophyma Duméril, 1851
* Xantusia Baird, 1858

## Kanpo estekak

* Datuak: Q260342
* Multimedia: Xantusiidae / Q260342
* Espezieak: Xantusiidae
# Xanxerê

Xanxerê Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 51.607 biztanle ditu 377,764 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22063751
* Multimedia: Xanxerê / Q22063751
# Xapur I.a

Xapur I.a (pehlevieraz: 𐭱𐭧𐭯𐭥𐭧𐭥𐭩‎; Gor?, Persia, 215 aldean - Bixapur, Persia, 272 aldean) Sasandar Inperioko xahanxah izan zen 241-270/72 urteetan.

## Biografia

Ardaxir I.aren semea zen. Haren aitak Erromatar Inperioaren aurka hasi zuen borroka jarraitu zuen. 241. urtean Antiokiaraino heldu zen baina hurrengo urtean Gordiano III.a enperadoreak garaitu zuen. 253. urtean Tiridates II.a erregea Armeniatik egotzi zuen eta 260. urtean Valeriano erromatar enperadorea atxilotu zuen.
Antiokia, Tarso eta Kapadoziako Zesareako hiriak eraso eta hustu zituen, eta erromatar presoez baliatu zen Behe Mesopotamian zubiak eta urtegiak eraikitzeko. Uko egin zion Siria eta Asia Txikia konkistatzeari, baina Eufrates ibaia berriro ere gainditu zuen eta Odenatek, Palmirako printzeak, garaitu zuen. Yundisapur hiria sortu zuen Susa hiritik hurbil eta Taq-e Kesra jauregi zoragarria eraikiarazi zuen Ktesifonen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Latin eta greziar pertsona­ izen klasikoak euskaraz emateko irizpideei buruzko erabakia. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2017-3-14).
* Datuak: Q191455
* Multimedia: Shapur I / Q191455
# Xapur II.a

Xapur II.a Handia (persieraz: شاپور دوم بزرگ‎; 309-379) Sasandar Inperioko xahanxah izan zen 309-379 urteetan.

## Bizitza

Hormizd II.aren semea zen. Konstantino I.ak kristautasuna babesten zuen garaian (325), mazdakismo erlijio dualista aldezten zuen Xapur II.ak. Urte berean sinodo nazionala antolatu zuen eta harrezkero erlijio-kutsua hartu zuen ekialdearen eta mendebaldearen arteko borrokak. Persiako kristauek Erroman zituzten babesleak eta, ondorioz, Persiako apezpikuak ezestea agindu zuen erregeak (340-379).
338. urtean Konstantino hil zenean, piztu zen bi erresumen arteko gerra, Armenia konkistatu nahi baitzuten. Xapur II.ak Nisibis hiria setiatu zuen 340. urtean eta bere mendeko erregea izendatu zuen Konstantzio II.a enperadorearekin bake-hitzarmena sinatu ondoren. Hala ere gerra piztu zen berriro ere, eta 363. urtean Juliano enperadore erromatarra Persian barneratu zen Ktesifoneraino, baina hil egin zen gudu batean. Haren ondorengo Jovianok bakea sinatu zuen Xapurrekin, eta Persiari itzuli zizkion Dioklezianok eta Galeriok Mesopotamiako ipar-ekialdean konkistatu zituzten bost probintziak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Latin eta greziar pertsona­ izen klasikoak euskaraz emateko irizpideei buruzko erabakia. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2017-3-14).
* Datuak: Q234860
* Multimedia: Shapur II / Q234860
# Zimeriar

Zimeriarra Antzinateko herri nomada izan zen, Itsaso Beltzaren iparraldeko eskualdeetan bizi zena. K. a. VIII. mendean, eszitarrek bidali zituzten beren herrialdeetatik. Anatolia konkistatu zuten orduan, baina asiriarrek geldiarazi zituzten. K. a. VI. mendean, lidiarrek beren eskualdetik egotzi zituzten.

## Kronologia

* K. a. 721-715 : Sargon II.ak Gamirr edo zimeriarren lurraldea Urartutik gertu zegoela zioen.
* K. a. 714: Rusa I.a Urartukoaren suizidioa, asiriar eta zimeriarrek menderatua izan ondoren.
* K. a. 705: Sargon II.a kulummuen aurkako espedizio batean hil zen.
* K. a. 679-678: Gimirri edo zimeriarrek — Teushpak zuzenduak— Asiria inbaditu zuten Hubuschnatik (Kapadozia?) atera ondoren. Asarhaddonek menderatu zituen.
* K. a. 676-674: zimeriarrek Frigia hartu zuen, Paphlagoniaraino ailegatuz.
* K. a. 654 edo 652: Giges Lidiakoa zimeriarren aurkako gudu batean hil zen. Zimeriar eta traziarrek Sardes eta beste joniar koloniak arpilatu zituzten.
* K. a. 644: Zimeriarrek berriro hartu zuten Sardes.
* K. a. 637-626: Aliattes II.ak zimeriarrak menderatu zituen.
* K. a. 593-528: Ezekielek Gomer edo zimeriarren lurraldea deskribatu zuen; Masagetiar eszitek Ziro Handia erail zuten.
* K. a. 515 : zimeriarrei buruzko azken agiria, Behistungo inskripzioa, Dario I.arena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2021/6/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2015-1-30). 174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak. , 3 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192730
* Multimedia: Cimmerians / Q192730
# Zimbor

Zimbor Errumaniako udalerri bat da, Sălaj konderrian. 938 biztanle ditu, 74,8 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Zimbor $^{(en)}$ Chendremal $^{(en)}$ Dolu $^{(en)}$ Sâncraiu Almașului $^{(en)}$ Sutoru $^{(mul)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16427407
# Zimelkor

Zimelkor edo martzeszente izatea landareen ezaugarri bat da, non organo zimelak ez diren erortzen. Gehienetan zuhaitz eta zuhaixka hostoerorkorren hostoei dagokio, non aldi begetatiboa amaitu ondoren eta hostoen kolore-aldaketarekin, gehienak atxikiak gelditzen diren urtaro hotz osoan zehar (udazken eta neguan), hurrengo udaberrian hosto berriak ernatu arte. Fenomeno honen zuhaitz bereizgarrien artean daude Quercus generoko asko (ametza, erkametza, turkiar haritza, kanariar ametza...), pagoa (Fagus sylvatica) eta xarma (Carpinus).
* Erkametzak Sierra Madronan (Gaztela-Mantxa)
* Ametza Losar de la Vera herrian (Extremadura).
* Zingira-haritza AEBetan
* Pagoak Mecklenburg-Aurrepomeranian.
Hosto zimelkorrek belarjale handiei, orein eta altzeei esaterako, zuhaitzaren adar eta kimu nutritiboez elikatzea eragozten diete, hostoekin ez baitira hain nutritiboak eta zapore desatsegina baitute. Espezie batzuk estres hidriko eta termikotik babesten dira hosto zimelkorrei esker, Espeletia generoko Espeletia schultzii eta Espeletia timotensis espezie andinoak kasu.

## Erreferentziak

* ↑ Berkley, Earl E. 1931. Marcescent leaves of certain species of Quercus. Botanical Gazette 92: 85-93.
* ↑ Errekondo, Jakoba. (2007-11-18). «Gorrite zimelkorra» Argia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2358003
* Multimedia: Marcescence / Q2358003
# Zimeno

Zimenoak konposatu organiko aromatikoak dira (CH$_3$)C$_6$H$_4$CH(CH$_3$)$_2$ formula dutenak, alkilbentzenoen familiakoak. Hiru isomerok osatzen dute multzoa. Likido kolorgeak dira eta antzeko irakite-puntuak dituzte.
Uretan ia disolbaezinak dira, baina disolbatzaile organikotan disolbagarriak.
Kresolak sintetizatzeko prekurtsore gisa eta disolbatzaile moduan usatzen dira.
Zimenoak :
| Izena | o-Zimeno | m-Zimeno | p-Zimeno |
| Egitura | | | |
| Fusio-puntua, C | -71.54 | -63.75 | -67.94 |
| Irakite-puntua, C | 178.15 | 175.05 | 177 |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «p-CYMENE» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-04-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2672403
* Multimedia: Cymenes / Q2672403
# Zimbaweko Batasun Nazional Afrikarra

Zimbaweko Batasun Nazional Afrikarra (ingelesez: Zimbabwe African National Union edo ZANU bezala ere ezaguna, ingelesezko bere lehengo hitzekin) erakunde politiko bat izan zen. ZAPUko (Zinbaweko Pertsonen Batasun Nazionala) kideek sortu zuten 1963an, helburua Rhodesiako (gaur egungo Zinbawe) gobernu zuri arrazista herriko biztanle guztien eskubide berdintasuna onartzera behartzera zen. Demokraziaranzko trantsizioa negoziatu zuen. 1980ko hauteskundeetan garaile atera zen eta Robert Mugabe lehendakaritza lortu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203427
# Zimella

Zimella Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 4.855 biztanle ditu, 20,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Zimellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arcole Cologna Veneta Lonigo Veronella

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46971
* Multimedia: Zimella / Q46971
# Zimendu-kaxa

zimendu-kaxa erdi-sakoneko zimendu mota bat da, lurzoruak sakonera txikiko zimenduetarako egokiak ez direnean bigunak direlako. Zimendu-kaxak ere maiz erabiltzen dira ibai-ibilguetan zubi-zutabeak jartzeko, ibaiaren desbideratze partziala edo osoa egitea posible edo desiragarria ez denean.
Zimendu-kaxaren berezitasuna lurrean hondoratzen den heinean eraikitzen dela da. Zimendu-kaxaren sekzioa zirkularra da orokorrean, baina sekzio karratuak, angeluzuzenak edo eliptikoak ere badaude.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Veneros, L. Alva J., Diseño de cimentación por caissons para el puente Yuracyacu.
* (Gaztelaniaz)Pozos de drenaje y pozos indios
* Datuak: Q846451
* Multimedia: Caisson (engineering) / Q846451
# Zimbabweren banaketa administratiboa

Zimbabwe administratiboki 8 probintzia eta probintzia mailako 2 hiritan banatzen da. Probintzia horiek 59 barruti osatzen dituzten eta azken hauek 1.200 udalerritan (ward).
| Mapa zbk. | Probintzia | Hiriburua |
| 1 | Bulawayo | hiria |
| 2 | Harare | hiria |
| 3 | Manicaland | Mutare |
| 4 | Erdialdeko Mashonaland | Bindura |
| 5 | Ekialdeko Mashonaland | Marondera |
| 6 | Mendebaldeko Mashonaland | Chinhoyi |
| 7 | Masvingo | Masvingo |
| 8 | Iparraldeko Matabeleland | Lupane |
| 9 | Hegoaldeko Matabeleland | Gwanda |
| 10 | Midlands | Gweru |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3976660
* Multimedia: Subdivisions of Zimbabwe / Q3976660