OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aluminio kloruro

Aluminio kloruroa (AlCl$_3$) konposatu ez-organikoa da, aluminioz eta kloroz osatuta. Solidoak fusio- eta irakite-puntu baxua du, eta lotura kobalentea duten molekulez osatuta dago, metal batez eta ez-metal batez osatuta egon arren. Bere sublimazioa 178 °C-etan gertatzen da. Aluminio kloruro urtuak elektrizitatea gaizki garraiatzen du, sodio kloruroa bezalako haluro ioniko asko ez bezala. Egoera solidoan dago, geruzatan sareta egitura koordinatua duen eraketa seikoitz batean.

## Azido-base izaera

Konposatu honek propietate azidoak eta basikoak ditu aldi berean, eta, beraz, substantzia anfoterikoa da; horrek esan nahi du Lewisen azido bat edo Lewisen base bat izan daitekeela. Adibidez, aluminio kloruro ur destilatuan jartzean, gatza ioietan disoziatuko da, aluminio-katioiak (Al$^{3+}$) eta kloruro-anioiak (Cl$^-$) emanez. Orduan, aluminioak urarekin erreakzionatuko du oxidiloekin bat eginez eta protoiak askatuz, aluminio hidroxido emanez. Aitzitik, aurrez prestatutako soluzioari sodio hidroxidoa gehitzen bazaio, aluminio-ioiak oxidriloekin erreakzionatuko du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2008]
* ↑ Greenwood, N. N.; Earnshaw, A.. (1984). Chemistry of the Elements. Oxford: Pergamon Press.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q314036
* Multimedia: Aluminium chloride / Q314036
# Alum Rock (Kalifornia)

Alum Rock Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Santa Clara konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. 12.042 biztanle ditu, 2,197981 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Santa Clara konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3461009
# Alumim (telesaila)

Alumim (hebreeraz: עלומים‎) 2022ko israeldar telesaila da, Tawfik Abu Waelek sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Adingabeko neska bat bortxatu izanagatik susmagarri den ikasle talde bat da protagonista. Eskola giroan, senar-emazte diren polizia agenteek eta irakasleek askatu beharko dute mutikoen korapiloa.

## Aktoreak

* Yehuda Levi: Yaniv
* Shani Cohen: Naomi
* Yaniv Biton: Avner
* Ofek Pesach: Menachem
* Amir Tessler: Osher
* Rona-Lee Shim'on: Meital
* Aviv Buchler: Agam
* Yafit Asulin
* Nevo Kimchi: Ezra
* Riyad Sliman
* Yasmine Lavie
* Roni Ohana
* Amit Zittoun
* Ben Sultan: Yinon
* Ilay Daabul: Eli
* Dakar Elbaz: Maor
* Ravit Yaakov: eskola-zuzendaria
* Yaniv Almench: Vasa

## Erreferentziak

* ↑ «Magpie Murders» Berria 2022-06-11 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111842222
# Aluminio silikato

Aluminio silikatoa aluminio oxidoa (Al$_2$O$_3$) eta kuartzoa (SiO$_2$) dituen mineral bat da.
Aluminio silikato batzuk, honako mineral hauek dira: feldespatoa, kloritak, buztina, granitoa, puzolarria...

## Kanpo estekak

* Datuak: Q429979
# Amanda Gorman

Amanda Gorman (Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1998ko martxoaren 7a) estatubatuar poeta eta aktibista bat da. Bere lanean opresioa, feminismoa, arraza, marginalizazioa eta Afrikar diaspora lantzen ditu.
2015ean The One for Whom Food Is Not Enough poesia liburua argitaratu zuen. 2017an AEBko National Youth Poet Laureate saria jaso zuen lehen pertsona izan zen. Joe Bidenen hasiera ekitaldian errezitatu zuen, inoiz horrelako ekitaldi batean parte hartu zuen poetarik gazteena. The Hill We Climb olerkia irakurri zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Login • Instagram» www.instagram.com (Noiz kontsultatua: 2021-01-20).
* ↑ (Ingelesez) Hawgood, Alex. (2017-11-03). «Meet Amanda Gorman, America’s First Youth Poet Laureate (Published 2017)» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2021-01-20).
* ↑ (Ingelesez) «Amanda Gorman: Inauguration poet calls for 'unity and togetherness'» BBC News 2021-01-20 (Noiz kontsultatua: 2021-01-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52369134
* Multimedia: Amanda Gorman / Q52369134
# Amanda Dudamel

Amanda Dudamel Newman (Mérida, Venezuela, 1999ko urriaren 19a) venezuelar modeloa da, 2021eko Miss Venezuela lehiaketa irabazi zuena. Venezuela ordezkatuko du Miss Unibertso 2022ko lehiaketan.

## Palmaresa
### Edertasun-lehiaketak

* Miss Mérida (2021)
* Miss Venezuela (2021)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109317366
# Amanda Elstak

Amanda Elstak (Miskolc, Hungaria, 1974ko otsailaren 20a) hungariar abeslaria da. Pertsona lesbiana, gay, bisexual eta transexualen eta Hungariako ijitoen eskubideen defendatzailea da.
Zoltán Zoslta Rási jaiotza-izenaz, gizon jaio arren, bere burua emakumetzat dauka.
2015eko ekainaren 1etik Hungariako Alderdi Liberalaren kide da eta alderdiko Berdintasunezko Trataeraren Aldeko Lantaldean dihardu.

## Diskografia

* Szükségem van a szerelemre (2007)
* Datuak: Q686721
# Amanda Ilestedt

Amanda Ilestedt, (Sölvesborg, Suedia, 1993ko urtarrilaren 17a), futbolean aritzen den kirolari suediarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen futbolean Suedia ordezkatuz; Kanadako taldearen (urrezko domina) atzetik eta AEBko taldearen (bronzezko domina) aurretik sailkatu zen Suediako taldea.
Tokion, honako hauek osatzen zuten Suediako taldea: Hedvig Lindahl, Jonna Andersson, Emma Kullberg, Hanna Glas, Hanna Bennison, Magdalena Eriksson, Madelen Janogy, Lina Hurtig, Kosovare Asllani, Sofia Jakobsson, Stina Blackstenius, Jennifer Falk, Amanda Ilestedt, Nathalie Björn, Olivia Schough, Filippa Angeldal, Caroline Seger, Fridolina Rolfö, Anna Anvegård, Julia Roddar, Rebecka Blomqvist eta Zećira Mušovićek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Futbola, emakumezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Amanda Ilestedt» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Amanda Ilestedt» olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10407268
* Multimedia: Amanda Ilestedt / Q10407268
# Amanda Lepore

Amanda Lepore (Cedar Grove, New Jersey, Ameriketako Estatu Batuak, 1967ko azaroaren 21a) estatubatuar modelo eta eragin handiko emakume transgeneroa da.

## Diskografia
### Estudioko diskoak

| Izenburua | Xehetasunak | Ziurtagiriak |
| I...Amanda Lepore | Argitaratze-data: 2011ko ekainaren 28a Disko etxea: Peace Bisquit Formatuak: CD, disko deskargagarri digitala | |
| I...Amanda Lepore - Make over sessions | Argitaratze-data: 2015eko uztailaren 31 Disko etxea: Peace Bisquit Formatuak: Disko deskargagarri digitala 2 CDez osatua Bertsio diskoa 2 azal ofizial ditu | |

### EPak

| Urtea | Izenburua |
| 2005 | Introducing... Amanda Lepore Argitaratze-data: 2005eko irailaren 21a Formatuak: Disko deskargagarri digitala |
| 2007 | My Pussy Argitaratze-data: 2007 Formatuak: Disko deskargagarri digitala |
| 2008 | Fierce Pussy (The Remix Album) Argitaratze-data: 2008ko ekainaren 1a Formatuak: CDa, Disko deskargagarri digitala |
| 2010 | Cazwell and Amanda Argitaratze-data: 2010eko urriaren 26a Formatuak: Disko deskargagarri digitala |
| 2018 | Lepore. Argitaratze-data: 2018ko otsailaren 16a Formatuak: Disko deskargagarri digitala |

### Singleak

| Urtea | Izenburua | Diskoa |
| 2006 | "I Know What Boys Like" | Another Gay Movie Soundtrack |
| 2009 | "Cotton Candy" | I...Amanda Lepore |
| 2009 | "My Hair Looks Fierce" | I...Amanda Lepore |
* Datuak: Q242443
* Multimedia: Amanda Lepore / Q242443
# Allen (Kentucky)

Allen Kentuckyko hiri bat da. Floyd konderrian kokatua dago. 2010ean 193 biztanle zituen, 0,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Floyd konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1007894
* Multimedia: Allen, Kentucky / Q1007894
# Allen (Maryland)

Allen Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Wicomico konderrian dago, Maryland estatuan. 199 biztanle ditu, 0,925203 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Wicomico konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3885855
# Allen (Kildare konderria)

Allen (irlanderaz: Alúine) Irlandako udalerri bat da, Kildare konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3775817
* Multimedia: Allen, County Kildare / Q3775817
# Allen (New York)

Allen Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Allegany konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 494 biztanle ditu, 36,58 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Allegany konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3709307
* Multimedia: Allen, New York / Q3709307
# Allen (Michigan)

Allen Michigango herri bat da. Hillsdale konderrian kokatua dago. 2010ean 191 biztanle zituen, 0,40 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hillsdale konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3316545
# Allen (Nebraska)

Allen Nebraskako herri bat da. Dixon konderrian kokatua dago. 2010ean 377 biztanle zituen, 0,96 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dixon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2580094
* Multimedia: Allen, Nebraska / Q2580094
# Allen (Hego Dakota)

Allen Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Bennett konderrian kokatuta dago, Hego Dakota estatuan. 460 biztanle ditu, 8,402453 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Bennett konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2524515
* Multimedia: Allen, South Dakota / Q2524515
# Allen (Kansas)

Allen Kansasko hiri bat da. Lyon konderrian kokatua dago. 2010ean 177 biztanle zituen, 0,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lyon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2619505
# Amanita muscaria var. formosa

Amanita muscaria var. formosa Amanitaceae familiako onddo espezie bat da. Arriskutsua, sindrome muskarinikoa.
Sinonimoak: Amanita formosa, Amanita muscaria var. guessowii (Iparramerika), Amanita muscaria f. formosa, Agaricus muscarius var. formosus, Amanita muscaria var. americana.

## Deskribapena

Kapela: 8 eta 20 cm bitarteko diametrokoa, globo itxurako-ganbiletik laura, ertza ildaskatua. Kapelaren azala gorrixka, euriarekin edo zahartzean gorri-laranja kolorera edo hori-laranjara zurbiltzen da. Garatxo horiak (hori-limoi koloreko errezel orokorraren aztarnak).
Orriak: Zurixkak, libreak, estu.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Erdian eta zuria, erraboilaren gaineko oinarria maluta horiekin, bolba zuri-hori kolorekoa, pikortsua, hainbat banda erdaindu eta osatugabeetara murriztua. Eraztun apikala, zuri-horixka, eta bertatik zintzilik dauden maluta horiekin. Espora-jalkina zuria.
Etimologia: Amanita terminoa grekotik dator eta Zilizia eta Siria arteko mendiari egiten dio erreferentzia, han oso ugariak ziren eta. Grezieraz beste esanahi bat ere badu, perretxikoa kontzeptu orokor gisa.

## Toxikotasuna

Toxikoa.

### Nahasketa arriskua

Taxoi nominalak (muscaria), kapelaren azala gorri-laranja kolorekoa du, garatxo zuriak (apur bat horixkak bakarrik). Adivina aldaerak kapelaren azala horia. Amanita caesarea bikainak, urre koloreko kapela, orriak eta hanka horiak. Amanita crocea-k ez du eraztunik. Russulak, oin pikortsua ez dute,eta ez eraztunik ez bolbarik.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean eta neguaren hasieran. Arteen artelatzen, koniferoen … azpian, lur azidoetan (basikoetan ez).

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Hawaii, Europa, Hegoafrika.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ Heste-peristaltismoa azkartzea, sabeleko mina, goragalea eta beherakoa pairatzen dira. • Bronkioetako eta gernu-organoen muskuluen tonua handitzea, bronkioen uzkurdura eta nahi gabeko mikzioak ere ager daitezke. • Ikusmen-arazoak. • Hainbat jariaketa ugaritzea (izerdia, malkoak, bronkio-mukia, sabel-jarioa, heste-jarioa, pankrea-jarioa) • Basodilatazio periferikoa, gorritasuna eta hipotentsioa
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 161 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) GN Granada natural.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Amanita muscaria var. formosa: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3613610
* Multimedia: Amanita muscaria var. formosa / Q3613610
# Amanita ocreata

Amanita ocreata (ingelesez: death angel, heriotzaren aingerua) Amanita generoko onddo pozoitsua da. Agaricales ordenean sailkatzen da. Gorputz zuria eta txapel ganbila sortzen du, 12 zentimetro ingurukoa. Kolore horixka, arrosa edo marroia izan dezake bere zentroan. 20 zentimetro arteko zurtoina izan dezake, eta hostoak bertan biltzen dira. Eraztun zuri eta fina du, eta poltsa itxurako bolba bat.
Kalifornian eta Ipar Amerikako mendebaldean hazten den onddo hau oso toxikoa da. Amatoxinak eta falotoxinak ditu, Amanita phalloidesekin partekatzen duen ezaugarria. Lehen aldiz jaterakoan, tripako mina eta beherakoaeragiten du. Ondoren, gibelaren eta giltzurrunen suntsiketa dator, heriotza eragin arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q588770
* Multimedia: Amanita ocreata / Q588770
* Espezieak: Amanita ocreata
# Amanita vaginata var. alba

Amanita vaginata var. alba Amanitaceae familiako onddo espezie bat da. Denbora luzez egosi ondoren jan daiteke. Oso arriskutsua gordinik.

## Deskribapena

Kapela: Hasieran arrautza itxuran, gero bolba apurtu egiten da eta 6 eta 12 cm bitarteko diametroko kapela agertzen da, konikoa, gero ezkila formakoa eta titi kamuts batekin. Zahartzean, ertza oso ildaskatua eta kurbatu-laua. Azala bereizgarria, batzuetan errezel orokorretik datozen plaka handiz estalia; zuria, zahartzean tonu beix argiak hartzen dituen arren.
Orriak: Zuriak, ez oso estu, zabalak, libreak eta bat-batean etendako orritxoekin. Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: 8 - 17 x 1 - 2 cm-koak, barnehutsa, kapelatik bereiz daitekeena eta zilindriko- subbulbosoa; kolore zurikoa eta askotan ezkata flokonosoekin, oso estu eta sigi-sagan eta oinaren zati handi bat inguratzen duen mintzezko bolba elastiko zaku itxurako batekin.
Haragia: Oso hauskorra eta zuria; usain atzemanezinekoa eta zapore gozokoa.
Etimologia: Amanita grekotik dator eta Zilizia eta Siria arteko mendiari egiten dio erreferentzia, han oso ugariak ziren eta. Grezieraz beste esanahi bat ere badu, perretxikoa, kontzeptu orokor gisa.

## Jangarritasuna

Erdipurdiko jangarria.

### Nahasketa arriskua

Amanita nivalis aldaerarekin nahas daiteke, hau askoz txikiagoa da (ia erdia). Kontuz eraztundun Amanita toxiko zuriekin.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean hazten da hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua

Europa, Alpeak eta Minnesota.

## Galeria

* Amanita vaginata var. alba goitik
* Amanita vaginata var. alba albotik
* Amanita vaginata var. alba-ren orriak

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 288 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda., 56 or. ISBN 84-7173-211-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5402459
# Académica de Coimbra

Associação Académica de Coimbra – Organismo Autónomo de Futebol edo Académica de Coimbra Portugalgo futbol taldea da. Coimbra hirikoa da kluba jatorriz.

## Historia

Portugalgo futbol talderik zaharrena da, 1876an sortu baitzuten Coimbrako Unibertsitateko ikasleek. Hamarkadatan zehar unibertsitateko ikasleek osatu zuten taldea, baina 60. hamarkadan bi aldiz jokatu zuten kopako finala eta behin ligako bigarren postuan gelditu ziren eta emaitza on hauekin animatuta talde profesionala bihurtzea erabaki zuten.
Aurrez bazuten garaipen bat ere, 1939ko Kopa. 2012an Kopa irabazi zuten berriz. 2015-16 denboraldian azken postuan gelditu zen eta maila galdu zuen.

## Palmaresa
### Portugalen: 2

* Portugalgo futbol liga (0): bigarren 1966-67.
* Portugalgo futbol kopa (2): 1939 eta 2012.
* Portugalgo Txapelketa (Kopa, 1922-1938) (0): bigarren 1923an.
* Portugalgo Superkopa (0): finalista 2012an.

## Kanpo estekak

* (Portugesez)Webgune ofiziala
* Datuak: Q243235
* Multimedia: Associação Académica de Coimbra – O.A.F. / Q243235
# Acacoyagua (udalerria)

Acacoyagua Mexikoko udalerri bat da. Chiapas estatuan kokatua dago. 2010ean 16.814 biztanle zituen 263,13 km²ko azaleran. Herriburua [[Acacoyagua (Acacoyagua)|Acacoyagua]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1267557
* Multimedia: Acacoyagua Municipality / Q1267557
# Academia Guatemalteca de la Lengua

Academia Guatemalteca de la Lengua gaztelanian aditu diren Guatemalakoakademikoen taldea da. 1887ko ekainaren 30ean ezarri zen eta Asociación de Academias de la Lengua Españolako kidea da. 2012ko irailaren 5ean, erakundearen 125. urteurrenarekin batera, Quetzal Ordenaren saria jaso

## Historia

Guatemalako akademia gaztelaniaren inguruan sortu zen azken akademia izan zen. Manuel Lisandro Barillas Bercián jeneralaren erregimenean eratu zen 1887an,eta haren onarpen juridikoa 1888an izan zen. Kide fundatzaileak izan ziren Fernando Cruz, lehenengo zuzendaria, Ángel María Arroyo, Juan Fermín de Aycinena, Agustín Gómez Carrillo, Antonio Batres Jáuregui, José Matías Quiñónez, Antonio Machado Palomo eta Guillermo Francisco Hall Avilés. 1957an onartu zuten lehenengo emakumezko kidea, Margarita Carrera.
Bere historian zehar, erakundeak hainbat argitalpen kaleratu ditu. Besteak beste, José Batres Montúfarren obra osoa (1981) eta Antonio José de Irisarriren Cuestiones filológicos (1988). Gainera, akademikoen sarrera-diskurtsoak, hizkuntzalaritza eta literaturari buruzko ikasketak eta beste informazio interesgarri batzuk biltzen dituen buletina argitaratzen du.

## Antolaketa

Bere estatutuen arabera, hogeita hamar kide izan ditzake. Filologian, filosofian, kazetaritzan, musikan, ekonomian eta informatikan adituak diren kideak ditu.

## Akademikoak
### Antzinatasunaren arabera

* Dieter Hasso Lehnhoff Temme
* Lucrecia Méndez de Penedo
* Gustavo Adolfo Wyld Ferraté
* Mario Alberto Carrera Galindo
* Julia Guillermina Herrera Peña
* Francisco Pérez de Antón
* Rigoberto Juárez Paz
* Ana María Urruela de Quezada
* Mario Antonio Sandoval Samayoa
* Carmen Matute
* Francisco Morales Santos
* Delia Quiñónez Castillo de Tock
* Gonzalo de Villa y Vásquez
* Mario Roberto Morales Álvarez
* María Raquel Montenegro Muñoz
* José Oswaldo Salazar de León
* Julio Roberto Palomo Silva
* Gustavo Adolfo García Fong

### Hildakoak

* Ángel María Arroyo (1838-1893)
* Agustín Washington Gómez Carrillo (1838-1908)
* Antonio Batres Jáuregui (1847-1929)
* Enrique Gómez Carrillo (1873-1927)
* Federico Hernández de León (1883-1959)
* Rafael Arévalo Martínez (1884-1975)
* Carlos Federico Mora (1889-1972)
* José María Bonilla Ruano (1898-1957)
* David Vela Salvatierra (1901-1992)
* Angelina Acuña de Castañeda (1905-2006)
* Teresa Fernández-Hall de Arévalo (1918-2012)
* Luz Méndez de la Vega (1919-2012)
* María del Carmen Meléndez de Alonzo (1948-2012)
* Alfonso Enrique Barrientos (1921-2007)
* Francisco Albizúrez Palma (1935-2014)
* Margarita Carrera (1929-2018)

## Ikus, gainera

* Espainiako Errege Akademia

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Luto por el fallecimiento de Margarita Carrera» Asociación de Academias de la Lengua Española (Noiz kontsultatua: 2023-06-11).

## Kanpo estekak

* Academia Guatemalteca de la Lengua Española - Weborri ofiziala
* Datuak: Q337237
# Academia de l'Aragonés

Academia de l'Aragonés Aragoiko erakunde kulturala da, "Aragoieraren II Kongresua"k 2006ko uztailaren 15ean sortua aragoieraren gaineko hizkuntza autoritatea izateko asmoz.
"Chuntos por l'aragonés" izeneko ekimenaren emaitza da, azken finean, urte bat lehenago abiatutakoa.
2010eko otsailean, azterketa eta eztabaida prozesu baten ostean, Academia de l'Aragonések aragoierarentzako idaztarau baterako behin-behineko proposamena kaleratu zuen. Proposamen horrek 1987ko proposamenarekiko (Uescako grafia gisa ezagutua) aldaketa handiak zituen, besteak beste "v" edota "h" hizkiak erabiltzearen alde agertu zen, baina SLAren grafiak ez bezala, aragoieraren hizkuntza-batasunaren alde egiten zuen, benasquera ere aragoieraren barne hartuz.

## Helburu nagusiak

Kongresu horretan erabakitakoaren arabera, hauek dira erakundearen helburuak:
* Aragoieraren ahozko zein idatzizko adierazpen guztiak jasotzea.
* Lexikoa finkatzea eta gaurkotzea.
* Toponimia eta onomastika finkatzea.
* Aragoiearren barietate guztietako lege ortografiko, gramatikal eta fonetikoak ikertu eta zabaltzea.
* Hizkuntza estandarra finkatu, garatu eta hobetzea.
* Aragoieraren barietate guztiak eta hiztunen hizkuntza eskubideak defendatzea.
Lehen behin-behineko gobernu-kontseilua José Lerak zuzendu zuen. Lehen osoko bilkura Zaragozako Foru Aldundian izan zen 2006ko urriaren 28an, Akademiaren gobernu-kontseilu berria aukeratuz, Manel Castán presidentea aukeratu zutela.

## Kideak

Akademiaren gaurko kideak honakoak dira:
* Manuel Castán
* Juan José Lagraba
* José Lera
* Chabier Lozano
* Antonio Plaza Boya
* Francho Rodés
* Fernando Romanos
* Ánchel Lois Saludas
* Fernando Sánchez
* Chusé María Satué
* Juan Jose Segura
* Quino Villa

## Erreferentziak

* ↑ (Aragoieraz) "Aragoierarentzako behin-behineko ortografia-proposamena", EDACAR, 6. zkia., 2010eko otsaila.

## Ikus, gainera

* Sociedat de Linguistica Aragonesa
* Consello d'a Fabla Aragonesa

## Kanpo estekak

* (Aragoieraz) Aragoierazko Akademiaren webgunea
* Datuak: Q1365164
* Multimedia: Academia de l'Aragonés / Q1365164
# Acadia parrokia (Louisiana)

Acadia parrokia (ingelesez: Acadia Parish) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Crowley da. 2010eko zentsuaren arabera 61.773 biztanle zituen, Acadia Parish kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Acadia parrokiak 1.702,8 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,05 ura dira. Beste 1.696,75 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 36,28 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 61.773 pertsonetatik 49.615 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.060 dira. 11.133 beltzak edo afroamerikarrak. 155 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 137 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 43 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 685 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q337402
* Multimedia: Acadia Parish, Louisiana / Q337402
# Acacias (Madril)

Acacias, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Arganzuela barrutian. Hiriko 22. auzoa da.

## Ondarea

* Toledoko atea
* Madrid Río

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3319190
* Multimedia: Acacias neighborhood, Madrid / Q3319190
# Acacia mearnsii

Akazia beltza edo Australiako akazia (Acacia mearnsii) Australiako jatorrizko zuhaitz txikia da. Munduko espezie inbaditzaile kaltegarrienen zerrendan dago.

## Deskribapena

Akazia beltza, zuhaitz txikia eta zabalgarria, 7 eta 10 metroko altuera izan ditzakeen zuhaitza da, forma konikoa du eta ia lurrera iristen diren adarrak ditu.
Munduko hainbat tokitan erabiltzen da merkataritzan tanino iturri gisa eta tokiko komunitateetako egur-iturri gisa. Jatorrizko espeziak mehatxatzen dituen zuhaitza da, bertako landarediarekin lehiatzen baitira larreetako tokiko komunitateen ordez; biodibertsitatea eta ibaiertzetako ura murrizten du.

## Taxonomia

Acacia mearnsii zuhaitza Émile Auguste Joseph De Wildeman-ek deskribatu eta Plantae Bequaertianae lanean 3 (1): 62-63 argitaratu zuen. 1925.

## Erreferentziak

* ↑ Global Invasive Species Database. .
* ↑ Tropicos. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q311430
* Multimedia: Acacia mearnsii / Q311430
* Espezieak: Acacia mearnsii