OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Homo economicus

Ekonomian, homo economicus ("ekonomi gizona" euskaraz), edo gizon ekonomikoa, giza portaera modelizatzeko helburuarekin ekonomiaren eskola neoklasikoak erabilitako kontzeptua da. Irudikapen teoriko honek portaera arrazionala izango luke ekonomia estimuluen aurrean, ezagututako informazioa modu egoki batean prozesatzeko gai izanda, eta ondorioen arabera behar bezala jokatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1164073
# Homo cepranensis

Homo cepranensis Homo generoko hominido espezie proposatua da, 1994an topaturiko buru-hezur batetik bakarrik ezaguna. Italo Biddittuk topatu eta "Cepranoko gizakia" ezizena eman zion, Italiako Frosinoneko probintziako udalerri horrertatik gertu zegoelako..

## Erreferentziak

* ↑ Mallegni, F. (2003). «Homo cepranensis sp. nov. and the evolution of African-European Middle Pleistocene hominids» Comptes rendus de l'Académie des sciences 2 (2): 153–159. doi:10.1016/S1631-0683(03)00015-0. ISSN 1631-0683..
* ↑ Manzi, G; Mallegni, F; Ascenzi, A; Manzi. (2001). «A cranium for the earliest Europeans: Phylogenetic position of the hominid from Ceprano, Italy» Proceedings of the National Academy of Sciences 98 (17): 10011–10016. doi:10.1073/pnas.151259998. ISSN 0027-8424. PMID 11504953..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q494278
* Multimedia: Homo cepranensis / Q494278
* Espezieak: Homo cepranensis
# Ikas komunitate

Ikas komunitateak edo ikaskuntza komunitateak hezkuntzari begira xede berdinak partekatzen dituen pertsona multzo bat da, elkarrekin eta bata bestearengandik ikasteko, komunitate osoaren jakintza-maila gehituz horrela. Ikasketa edo ikaskuntza dialogikoa da sistema honetan sustatzen dena eta erabiltzen diren Jarduera arrakastatsuen artean aipagarrienak, agian, talde elkarreragileak antolatzearena eta solasaldi dialogikoak. Paulo Freire brasildarra izan da ikas komunitateak garatu dituen pedagogo ezagunena.
Ikas komunitateetan jendea aurrez aurre elkartzen bada ere, internetek eskaintzen dituen aukerez baliatuz, ikaskuntza-ziberkomunitateak (cCA) sortzeko ahaleginak egiten ari dira.

## Bibliografia

* M. Luisa JAUSSI (Koord.), Cristina GARRE et al., Euskadiko Ikaskuntza Komunitateak : guztientzako hezkuntza- erantzuna informazioaren gizartean, Vitoria-Gasteiz, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 2002.
* Ramón FLECHA, María PADRÓS, Ignasi PUIGDELLÍVOL. Comunidades de Aprendizaje: transformar la Organización Escolar al servicio de la Comunidad. 2003.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Comunidades de Aprendizaje. Bases Teoricas» Scribd (Noiz kontsultatua: 2019-02-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Aprendizaje dialógico – Comunidades de Aprendizaje» utopiadream.info (Noiz kontsultatua: 2019-02-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Definición – Comunidades de Aprendizaje» utopiadream.info (Noiz kontsultatua: 2019-02-26).
* ↑ Iñaki Murua Anzola, María Luz Cacheiro González & Domingo J. Gallego Gil: "Las cibercomunidades de aprendizaje (cCA) en la formación del profesorado. Learning Cybercommunities in Teacher Training". 2014
* ↑ (Gaztelaniaz) Ramón FLECHA, María PADRÓS, Ignasi PUIGDELLÍVOL. (2003). Comunidades de Aprendizaje: transformar la Organización Escolar al servicio de la Comunidad. .

## Ikus, gainera

* Ikasketa dialogikoa.
* Ikasketa kooperatiboa.
* Solasaldi dialogikoa.
* Talde elkarreragileak.

## Kanpo estekak

* Ikas komunitateen inguruko wikia
* (Gaztelaniaz) Ikas komunitateak zer diren
* Datuak: Q1040098
# Ikas-Bi

Ikas-Bi Ipar Euskal Herriko irakaskuntza publikoko adar elebidunetako gurasoen elkarte bat da, 1986an sortua. Egoitza Donibane Lohitzunen du eta azken 20 urteetan bezala elkartearen burua Thierry Delobel urruñarra da.

## Izaera

Eremu horretan ari den guraso elkarterik zaharrena, Biga Bai beste guraso elkarteak ez bezala frantses estatuko beste hizkuntza gutxituetako hezkuntza elebiduna bultzatzen duten elkarteekiko harremanak lehenesten ditu..
2014ko azaroaren 26an, korsikarren bidea «jarraitu» behar zela esan zuen Ikas-Bi elkarteak.

### FLAREP

Ikas-Bik FLAREP (Fédération pour les langues régionales dans l'enseignement public, "hezkuntza publikoaren barruko eskualde-hizkuntzen aldeko federazioa") izeneko elkartea hasieratik bultzatu du, 1987an Baionan sortu eta bilgune honen presidentea Thierry Delobel bera delako. Bertan Alsazia, Mosela, Bretainia, Ipar Katalunia, Okzitania, Reunion Uhartea, Savoia, Antillak, frantses estatuko Flandria eta Korsikako hainbeste elkarte biltzen dira.

## Hezkuntza publiko elebiduna Ipar Euskal Herrian

Aldeak alde Hegoaldeko B ereduaren antza duen eredua garatu nahian, Iparraldean lehen eskola elebiduna 1983an zabaldu zen Saran. Urtero, emeki-emeki bada ere, hazkundea izan duen sarea da, ikasle zein adar elebiduna duen eskola kopuruen aldetik; gauzak horrela, 2009-2010 ikasturte hasieran ama-eskola eta lehen hezkuntzan 4 360 ikasle biltzen ditu (Iparraldeko ikasleen % 24,7) 86 ikastetxetan (eskoletako % 48).
Bigarren hezkuntzan sare guztiak (publikoa, Euskal Haziak eta Seaskakoak) kontatuta 3 585 ikaslek segitzen dute euskarazko irakaskuntza, elebiduna zein inmertsio-eredua.

## Ikus, gainera

* Biga Bai

## Erreferentziak

* ↑ Itxaso Cuevas, «Korsikarren bidea «segitu» egin behar dela dio Ikas-Bi elkarteak», Berria, 2014-11-27
* ↑ (Frantsesez) FLAREPeko kideen zerrenda frantsesezko wikipedian

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Elkarteko webgunea.
* (Frantsesez) Elkartearen orria FLAREPeko webgunean.
* (Frantsesez) Eskuorria elkarteaz EKEko webgunean.
* (Frantsesez) FLAREP elkarteko webgunea.
* Datuak: Q12259494
# Ikasbide (argipena)

Ikasbide izena hurrengoetan aurki daiteke:
* Ikasbide Kultur Elkartea
* Ikasbide Ikastola (Donostia)
* Ikasbidea Ikastola (Dura)
* Ikasbide Ikastetxea, Bilbo
# Ikasbide Ikastola

Ikasbide Ikastola izan daiteke:
* Ikasbide Ikastola (Donostia)
* Ikasbidea Ikastola (Dura)
* Ikasbide Ikastetxea, Bilbo
# Ikasgela

Eskola batean, ikasgela ikasleak ikasi eta irakasleak irakatsi egiten duten gela bat da, horretarako behar diren materialez hornitua. Ikasgelen egungo diseinu arruntena, ikasleak ilarak osatuz irakasleari begira, hezkuntza sistema publikoak XIX. mendean nagusitzen hasi zirenekoa da, panoptiko egitura bati jarraiki, bijilantzia beharrezkotzat jotzen den beste espazioetan bezala. Pedagogia berritzaileek, ordea, kontzeptu hau gainditu eta ikasleari harrera hobea eta aukera handiagoak eskaintzen dizkioten ikasgelak diseinatu dituzte, ikaslearen sormena eta ekimena eta ikasleen arteko komunikazioa ahalbidetzen dutenak, aire zabalean ikastearen garrantzia ere nabarmenduz, Waldorf hezkuntzan bezala esate baterako.
# Ikaruga (Nara)

Ikaruga (japonieraz: 斑鳩町, Ikaruga-chō) Japoniako Nara prefeturako herria da, Ikoma barrutian dagoena. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturiko Hōryū-ji eta Hokki-ji tenpluak daude Ikarugan. 2010ko erroldaren arabera 28.685 biztanle ditu.

## Ondasun nabarmenak

* Hōryū-ji
* Hokki-ji
* Hōrin-ji

## Iruditegia

* Hōryū-ji tenplua.
* Hōryū-ji tenplua.
* Hōrin-ji tenplua.

## Ikus, gainera

* Hōryū-ji eremuko monumentu budistak

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Ikarugako webgune ofiziala
* Datuak: Q379233
* Multimedia: Ikaruga, Nara / Q379233
# Ikasbide Kultur Elkartea

Ikasbide Kultur Elkartea 1966an Donostiako Amara Berri auzoan sortutako kultur elkartea da. Urtean zehar, hainbat ekintza kultural egiten ditu. Urtarrilean danborrada egunean bere danborrada propioa ateratzen du, ekainean, San Juan jaiak ospatzen dira, azaroan, azaro kulturala ospatzen da hainbat hitzaldi egiten direlarik eta Euskeraren egunean, bertso bazkaria izaten da. Hontaz aparte, euskeraren aldeko ekimenetan ere laguntzen du, korrika, euskaraldia, ABKrosa etab. Hontaz aparte, hitzaldi gehiago ere antolatzen dira. Urtean zehar, Santa Ageda egunean, San Juanetan, Santa Zezilia egunean eta gabonetan ere, abesten ateratzen da bertako jendea Amara Berri kantuz taldearekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20493043
# Horla

Le Horla narrazioa Guy de Maupassant frantziar idazleak 1882ko urriaren 23an plazaratu zuen beldurrezko ipuin ezaguna da. Euskarazko bertsioa Horla gisa izenburuarekin agertu zen 1999an, Pedro Diez de Ultzurrunren eskutik. Kontakizunaren hiru bertsio daude, azkena gaur egun gehien kontsultatzen dena da, aurrekoak baino luzeagoa eta 1887an izen bereko kontakizunen antologian argitaratua.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Eguneroko moduan idatzitako kontakizunak pertsonaia nagusiaren sintomak eta beldurrak azaltzen ditu, pertsonaia hori inguratzen eta kontrolatzen duen Horla izeneko izaki ikusezin baten presentzia sentitzen hasten denean. Gauero, lo dagoen bitartean, presentzia horrek inbaditu eta bere bizitza edaten du. Istorioa pertsonaia nagusiaren landetxean garatzen da, Rouenetik hurbil, Sena ibaiaren ertzean, non denbora pasatzen duen lorategian atseden hartzen, itsasontzi erraldoiak nabigatzen ikusten, eta baita ere Parisen, nora bidaiatzen duen atsekabeetatik pixka bat libratzeko eta bere familia bisitatzeko.
Gertakari ulertezinak direla eta, narratzailea bere zentzutasuna zalantzan jartzen hasten da. Denborak aurrera egiten du harik eta, egun batean, egunkarian Sao Pauloko (Brasil) biztanleei buruzko albiste bat aurkitzen duen arte, beren etxeetatik ihes egin baitute, beren borondatearen kontra kontrolatzen dituzten izaki ikusezinek inbaditu dituztela diotelako. Horrela lotzen du etxean bizi dena ziurrenik belaontzi brasildar batean iritsi zela eta arriskua benetakoa dela ulertzen duela.
Gure pertsonaia pixkanaka-pixkanaka eromenean hondoratzen da, izakia desagerrarazteko modu bat asmatu nahian, eta gero eta neurri zorrotzagoak hartzen ditu hori lortzeko; are gehiago, erabakitzen du ezin duela bizitzen jarraitu Horla gertu dagoen bitartean. Noizbehinka, larritasunak eta izuak gidaturik, Horla akabatzea erabaki zuen, barruan zituen zerbitzariekin etxeari su emanez. Hala ere, ez dago ziur izakia bizirik atera ote den, eta azkenean protagonistak bere buruaz beste egitea erabakitzen du.

## Pertsonaiak

* Narratzailea: klase altuko gazte bat, bere denbora landetxearen eta Parisen artean ematen duena. Ezkongabea da eta bakarrik bizi da bere morroiekin. Ez du inoiz lagunik izan. Kontakizunak zabalik uzten du Horla benetakoa den edo haluzinazio bat, edo bizia kentzen duen.
* Horla: Horla begi hutsez ikusezina den izaki bat da, baina bere gorputza ez da guztiz existitzen, objektuak mugitu ditzakeelako (liburu edo arrosa baten orrialdeak, esaterako), ura edo esnea edan dezakeelako, eta narratzailearen isla ispiluan lainotu dezakeelako. Trinkotasun materiala du, baina inork ezin du bere forma zehaztu. Hitz egiteko gai dela ere ematen du, narratzaileak esaten baitu izakiak bere izena esan diola.

## Bibliografia

* Guy de Maupassant: Horla. Itzultzailea: Pedro Diez de Ultzurrun. Informart, 1999. ISBN: 978-84-87484-32-2.

## Kanpo estekak

* Euskarazko bertsioa.
* (Frantsesez):Frantsesezko edizioa.
* Datuak: Q2701030
* Multimedia: Le Horla / Q2701030
# Horma

Horma edo pareta leku edo eremu bat mugatu edo babestu ohi duen arkitektura egitura bertikal eta solido bat da. Berez, sendoak, iraunkorrak eta hezetasunari aurre egiteko gai behar lukete.
Mehelinak bi etxeen arteko harrizko horma bereziak ziren, gorantz igotzen den heinean kanporago ateratzen dena. Ertaroan gune urbanoetan egurrezkoak izaten ziren etxeak, etxe batean sua sortuz gero oso erraza zen alboko beste txeetarara pasatzea eta horrela kale osoa erretzen zen. Horren kontra borrokatzeko erabili ziren mehelinak, sua ez hedatzeko harresi moduan.

## Erreferentziak

* ↑ «mehelin - Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa» www1.euskadi.net (Noiz kontsultatua: 2020-08-30).

## Ikus gainera

* Harresi
* Hesi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42948
* Multimedia: Walls / Q42948
# Horley

Horley, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Surrey konderrian.
2011n 22.076 biztanle zituen.
* Datuak: Q2280939
* Multimedia: Horley / Q2280939
# Horlești

Horlești Errumaniako udalerri bat da, Iași konderrian. 2.529 biztanle ditu, 50,87 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Horlești $^{(en)}$ Bogdănești $^{(en)}$ Scoposeni $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5066797
# Horlivka

Horlivka (ukraineraz: Горлівка) edo Gorlovka (errusieraz: Горловка) Ukrainako ekialdean dagoen Donetsk oblasteko hiria da. Donbass eskualdeko ikatz-erauzte eta industria kimikoaren gune nagusietako bat da. 2011ko urtarrilaren 1ean 261.052 biztanle zituen

## Hiri senidetuak

* Barnsley, Erresuma Batua
* Pensacola, Ameriketako Estatu Batuak
* Buffalo, Ameriketako Estatu Batuak

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20220406120543/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2021/zb_chuselnist%202021.pdf

## Kanpo estekak

* Hiriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q157260
* Multimedia: Horlivka / Q157260
# Hemingway (kraterra)

Hemingway Merkurioko talka krater bat da. 126 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 2009an jarri zion. Ernest Hemingway (1899-1961) eleberrigile estatubatuarraren omenez eman zitzaion.

## Erreferentziak

* ↑ https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/14582
* Datuak: Q15139117
* Multimedia: Hemingway (crater) / Q15139117
# Hemiodontidae

Hemiodontidae arrain karaziformeen familia da, iparraldeko Hego Amerikako ur gezatan bizi dena.

## Generoak

FishBaseren arabera, familiak 29 espezie ditu, 5 generotan banaturik:
* Anodus generoa (Agassiz, Spix eta Agassiz, 1829)
** Anodus elongatus (Agassiz, 1829)
** Anodus orinocensis (Steindachner, 1887)
* Argonectes generoa (Böhlke eta Myers, 1956)
** Argonectes longiceps (Kner, 1858)
** Argonectes robertsi (Langeani, 1999)
* Bivibranchia generoa (Eigenmann, 1912)
** Bivibranchia bimaculata (Vari, 1985)
** Bivibranchia fowleri (Steindachner, 1908)
** Bivibranchia notata (Vari eta Goulding, 1985)
** Bivibranchia simulata (Géry, Planquette eta Le Bail, 1991)
** Bivibranchia velox (Eigenmann y Myers, 1927)
* Hemiodus generoa (Müller, 1842)
** Hemiodus amazonum (Humboldt, 1821)
** Hemiodus argenteus (Pellegrin, 1909)
** Hemiodus atranalis (Fowler, 1940)
** Hemiodus goeldii (Steindachner, 1908)
** Hemiodus gracilis (Günther, 1864)
** Hemiodus huraulti (Géry, 1964)
** Hemiodus immaculatus (Kner, 1858)
** Hemiodus jatuarana (Langeani, 2004)
** Hemiodus microlepis (Kner, 1858)
** Hemiodus orthonops (Eigenmann eta Kennedy, 1903)
** Hemiodus parnaguae (Eigenmann eta Henn, 1916)
** Hemiodus quadrimaculatus (Pellegrin, 1909)
** Hemiodus semitaeniatus (Kner, 1858)
** Hemiodus sterni (Géry, 1964)
** Hemiodus ternetzi (Myers, 1927)
** Hemiodus thayeria (Böhlke, 1955)
** Hemiodus tocantinensis (Langeani, 1999)
** Hemiodus unimaculatus (Bloch, 1794)
** Hemiodus vorderwinkleri (Géry, 1964)
* Micromischodus generoa (Roberts, 1971)
** Micromischodus sugillatus (Roberts, 1971)

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, Joseph S.. (1976). Fishes of the World. John Wiley & Sons ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ www.fishbase.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q928992
* Multimedia: Hemiodontidae / Q928992
* Espezieak: Hemiodontidae
# Hemingway pasealekua

Hemingway pasealekua Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen pasealeku bat da.

## Izena

Izena Ernest Hemingway estatubatuar idazle eta kazetariaren omenez darama.

## Kokapena

Iruñeko zezen plazaren alboan dago, Labriteko jaitsierara begira dagoen aldean.
Pasealekuan bertan, Ernest Hemingwayren monumentua dago.

## Ondarea

* Iruñeko zezen plaza
* Ernest Hemingwayren monumentua
* Labriteko jaitsiera
* Labrit pilotalekua
* Iruñeko zezen plaza
* Ernest Hemingwayren monumentua.
* Labrit pilotalekua eta Labriteko jaitsiera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25475516
# Ispiluen Galeria (Versailles)

Ispiluen Galeria (frantsesez: Galerie des Glaces) Frantziako Versaillesko jauregiaren alde ospetsuenetariko bat da. Jauregiaren barnealdean dago, grands appartements deituriko aldean, alegia. Luis XIV.a Borboikoak agindu zuen egitea; bisitariak liluratzeko asmoz eraikitako galeria dotorea da. Ispiluen Galeria 73 metro luze da, eta jauregiko aretorik arranditsuena irizten zaio. Alde batetik lorategira ematen du. Beste aldea, ordea, 17 ispilu-panelez estalita dauka.

## Jatorria

Jules Hardouin-Mansart arkitektoak asmatu zuen eta 1678 eta 1684 artean eraiki zen. Aurretik toki berean Luis Le Vauk pentsatutako terraza bat zegoen, nolabait mendebaldeko, hegoaldeko eta iparraldeko fatxadak lotzeko. 1678an Jules Hardouul-Mansartek bi hegalen artean zegoen terrazaren ordez Ispiluen Galeria deritzana jarri zuen, fatxadari irudi apur bat monotonoa eman ziona. Asko errepikatzen dira arkudun leihateez betetako guneak, eta horrek eremu amaigabearen irudipena ematen du. Versaillesko jauregia kanpoko espazioaren eta barrukoaren arteko lotura izan zen ; barrukoa espazio intimoa da, argiz eta kolorez betea, eta espazio hori kristalezko egitura handiei esker bereizten da kanpokotik.

## Ezaugarriak

Barroko estilokoa da, 73 metro luze eta 10,50 metro zabal. Hamazazpi leihok ematen dute argia, aurrez aurre jarritako 357 ispilutan islatzen dena. Halako galeria XVII. mendeko gertaera bat izan zen, lehen aldiz, pertsonak gorputz osotik ikus zitezkeelako. Galeriak, halaber, luxu ikaragarria erakutsi zuen, garai hartan ispilu bat oso garestia zelako.
Kanoi-ganga Charles Le Brunen pinturekin ornatuta dago, non Luis XIV.aren erregealdia irudikatzen zen. Hasiera batean, zilarrezko altzariz eta antzinako estatua ugariz apaindu zen gela, 1689an urtuak. Zilarrezko altzariak, ondoren, urrez margotutako zurezko beste batzuei bide eman zien; hauek beste objektuekin batera Frantziako Iraultzan desagertu ziren.

## Erreferentziak

* ↑ https://es.versailles-tourisme.com/la-galeria-de-los-espejos.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20210927155951/https://www.chateauversailles.fr/resources/pdf/fr/public-spe/aide_visite_galeriesglaces.pdf
* ↑ https://www.urbipedia.org/hoja/Galería_de_los_Espejos

## Kanpo estekak

* Ispiluen Galeriaren bideoa.
* Datuak: Q1583447
* Multimedia: Hall of Mirrors (Palace of Versailles) / Q1583447
# Ispilu idazkera

Ispilu idazkera edo idazketa ispilu moduan idazkera metodo bat da non testua aurkako zentzuan agertzen den. Horretarako arkatzez normala den zentzuaren aurka idazten da. Ondorioa, alderantzikatutako testua da. Idazten ikasten ari direnean haur gehienek ispilu idazkera erabiltzen dute. Hobeto irakurtzeko ispilua erabil daiteke.

## Erabilerak

* Idazkera zifratua egiteko. Ulertzeko oso metodo erraza da eta ez da oso ezkutukoa.
* Trafikoan, zenbait mezu atzerako ispilutik ondo irakurtzeko erabiltzen da idazkera hau, esaterako "anbulantzia" edo "polizia" adierazteko.

## Leonardo da Vinci

Leonardo da Vinci bere ohar pertsonaletan metodo hau akronimoekin eta laburdurekin batera erabiltzen zuen, beste pertsonen irakurketa zailtzeko. Jendeak ondo ulertzeko moduan normal idazten zuen. Leonardo eskuin-ezkertia zen eta esku ezkerrarekin idazten ohi zuen; horrek ondorio bat zuen: zentzu normalean idazterakoan tintak errazago zikintzen zuen papera.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.investigacionyciencia.es/revistas/mente-y-cerebro/la-hipnosis-clnica-608/escritura-especular-12393
* ↑ http://blog.corentt.com/la-escritura-especular-o-escritura-en-espejo-de-leonardo-da-vinci/

## Kanpo estekak

* Youtubeko erakustaldia.
* Datuak: Q835937
* Multimedia: Mirror writings / Q835937
# Ispringen

Ispringen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, [[Enz barrutia|Enz]] barrutian. 2014an 6.062 biztanle zituen 8,21 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q81719
* Multimedia: Ispringen / Q81719
# Ispilu

Ispilua edo miraila argia islatzen eta objektuen irudia itzultzen duen gainazala da. Antzina metalezko gainazal leunduak ziren, baina gaur egun metalezko geruza bat (zilar, eztainu, etab.) eta beirazko xafla batez osatuak dira, armazoiaz gain. Gainazal sinpleena laua bada ere, badaude ahurrak eta ganbilak ere. Antzinaroan jadanik erabiliak izan arren, XVI. mendetik aurrera bere erabilpena zabaldu zen.
Antzinako greziar eta erromatarren garaian, ispiluak gainazal oso leuneko zilarrezko edo brontzezko diskoak ziren. Zeltek forma hori bera bereganatu zuten, eta Erdi Aroko Europan halakoak erabiltzen ziren oraindik ere. XII. mendearen bukaeran, beirazko eta metalezko ispiluak egiten hasi ziren, eta XVI. mendean, Venezian eta Nurenbergen egiten ziren ispiluak oso aintzat hartuak ziren. Hala ere, Veneziarrek ispiluak egiteko zuten modua, nahiz eta sekretua izan, zabaldu egin zen, eta XVII. mendearen erdialderako bazen Parisen eta Londresen ispiluak egiten zituen lantegi ugari. Versailles-ko jauregian ispilu asko erabili zen gelak apaintzeko. XVII. mendearen bukaeran ispiluak ohiko apaingarri izan ziren, eta haien egiturak garai bakoitzeko modaren arabera aldatzen dira: loredunak, klasikoak, zurezkoak, hankadunak, etab. XIX. mendean, produkzioa merkeagotu egin zen sistema berriei esker: beirazko xafla baten gainean, aluminiozko edo zilarrezko erreakzio kimiko bat isurtzean lortu zen.
Ispiluek gainazal laua ala biribildua (esferikoa, zilindrikoa. ) izan dezakete, eta helburu askotarako erabil daitezke: irudia handitu edo txikitzeko, teleskopioetarako, etab.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Ispilu. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35197
* Multimedia: Mirrors / Q35197
# Ispilu tximeleta

Ispilu tximeleta (Heteropterus morpheus) Hesperiidae familiako lepidopteroen espezie bat da. Europan eta Asian aurkitzen da baina isolaturiko populazioak eratzen ditu.

## Deskribapena
### Imagoa

Tximeleta handia da, 30-34 mm-ko hegal zabalera du. Baina gehienetan hegalak bilduta ikusten da. Gainaldean kolore marroi iluna du, orbain zuri txiki batzuk eta ertz zuria agertzen dituelarik. Azpialdea erabat bestelakoa da, kolore beixa du oinarrian eta eraztunek erabat estaltzen dute. Eraztunen ertza iluna da eta barnealdea zuria da.
Gorputzak marra zuriak eta beltzak ditu.

### Beldarra

Beldarra berdea da eta marra zuriak ditu alboetan. Hostoez egindako hodi itxurako babesean bizi da, gero ibernatzeko erabiliko duena.

## Iruditegia

* Tximeletaren gainaldea.
* Hegalen azpialdea eraztunez josita dago.
* Ispilu tximeleta hirusta lorean.

## Erreferentziak

* ↑ «Heteropterus» www.nic.funet.fi (Noiz kontsultatua: 2022-02-20).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Valderrey, Juan Luis Menéndez. «Espejitos. Heteropterus morpheus» Naturaleza y turismo (Noiz kontsultatua: 2022-02-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1544777
* Multimedia: Heteropterus morpheus / Q1544777
* Espezieak: Heteropterus morpheus
# Ispra

Ispra Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 5.326 biztanle ditu, 15,91 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Isprak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Angera Cadrezzate con Osmate $^{(en)}$ Brebbia Ranco Belgirate Lesa Travedona-Monate

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40297
* Multimedia: Ispra / Q40297
# Ispilu ganbil

Ispilu ganbila azalera kanpo aldera kurbatua duen ispilu bat da, non fokoa ispiluaren barruan dagoen puntu bat da. Ispilu ganbilek automobiletan eta oro har ikuspegi zabala hartu nahi den egoeretan erabiltzen dira; hala ere, irudi deformatua ematen dute, objektuak benetan baino gertuago ispilatzen dituztelako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1783529