OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Yeti

Yetia edo Elurretako Gizon Izugarria —zenbaitetan, ingelesezko abominable adjektiboari okerreko itzulpenaz, Elurretako Gizon Nardagarria izenaz aipatua— (nepaleraz: हिममानव, «mendiko gizona») Tibet eta Nepalgo mitologiako izakia da. Tximino handitzat hartzen da, bi metro luze omen baita eta gorila baten itxura baitu, eta oin oso handiak omen ditu. Gorputza ilez estalia du, aurpegia izan ezik.
Tibetar batzuek adierazi dute yetiak eraso egin diela. Tibetarrak ez diren hainbat alpinistak ere ikusi dutela diote, adibidez, Iñurrategi anaiek (Felix Iñurrategi eta Alberto Iñurrategi), eta gainera argazki bat atera omen zitzaion, baina flasha jarri gabe egin zenez, ez da ia-ia ezer ikusten. Ile apur batzuk ere aurkitu ziren, baina geroago egiaztatu zen ugaztun herbiboro batzuenak zirela.
Everesten mazelan monasterio budista batean oraindik kontserbatzen da yeti baten burutzat jotzen dutena, nahiz eta frogatu den ahuntz baten burua dela. Buruaren alboan eskaintzak uzten dituzte.
Ez dago egiazko dela frogatzerik.

## Yetiaren antzekoak
### Txutxuna

Txutxuna yetiaren mitoaren Errusiako bertsioa da. Nonbait, oin handiak ditu eta Siberian bizi da, eta beste yetiak bezalaxe, ia-ia ezinezkoa dela ikustea.

### Bigfoota

Bigfoota edo sasquatcha Kanada mitologiako pertsonaia famatu bat da. Kanadako mendebaldean eta Estatu Batuetako ipar-ekialdean bizi omen da.

## Yetiaren agerpenaren berriak
### XIX. mendean

1832an, B.H Hodgson britainiarrak idatziz lehen aldiz aipatu zuen: ehizan zebilela, Nepalgo iparraldean, izaki hankabiko isatsgabe bat ikusi zuen, gorputz osoa ile ilunez estalia zuena. Orangutana zela pentsatu zuen.

### XX. mendean
#### 1921

Howard-Bunyk oin arrasto handi bat aurkitu zuen, Everesten, 6.000 metroko altueran.

#### 1925

N.A. Tombazzi britainiar argazkilaria, yeti bat ikusi omen zuen 5.000 metroko altueran, Zemu glaziarrean. Argazkilariak deskribatu zuenez, izaki bizidun baten antzekoa zen, eta batzuetan gelditu egiten zen zuhaixka batzuk erauzteko.

#### 1970

Williams alpinistak ere arrasto batzuk ikusi zituen, Annapurna igotzen ari zenean, 4.000 metroko altueran. Gau horretan ere ikusi omen zuen tximino baten antzeko pertsonaia bat, lau hankatan saltoka.

#### 1972

Nepalgo ekialdeko Arun haranera zihoan espedizio zientifiko batean, argazki bat egin zioten arrasto handi bati. Croninek, espedizioko kide eta zoologoak, esan zuen arrastoa Shiptonek egindako argazkikoen oso antzekoak zirela.

## Liburuak

* Elurretako gizon nardagarria, R. A. Montgomery. Elkar-Timun Mas (Iñaki Mendiguren itzultzaile)

## Erreferentziak

* ↑ Ibon SARASOLA: Zehazki hiztegia, «abominable» sarrera.
* ↑ Mikel MORRIS: Morris Student Plus hiztegia, ingelesezko «abominable» sarrera.
* ↑ Elurretako gizon nardagarria, R. A. Montgomery. Elkar-Timun Mas

## Ikus, gainera

* Basajaun.
* Kriptozoologia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q129628
* Multimedia: Yeti / Q129628
# William Kruskal

William Henry "Bill" Kruskal (ˈkrʌskəl ahoskatua; New York, 1919ko urriaren 10 – Chicago, 2005eko apirilaren 21) estatistikari bat izan zen, ezaguna Kruskal-Wallis froga asmatzeagatik, Wilson Allen Wallis estatistikariarekin batera.
# William Lawrence Bragg

Sir William Lawrence Bragg (Adelaide, 1890eko martxoaren 31 – Waldringfield, Ipswich, 1971ko uztailaren 1a) Australian jaioa britainiar fisikaria izan zen. Bere aitarekin batera Fisikako Nobel Saria eskuratu zuen bere izena daraman legeari esker (1915). X izpien bidez kristalen egitura ikertu zuen. 25 urterekin jaso zuen saria, orain arteko gazteena.
1907an Ingalaterrara joan zen familiarekin. Matematika eta fisika ikasi zituen Cambridgeko Unibertsitatean. Lehen Mundu Gerran etsaien artilleriaren kokapena ikertu zuen soinua neurtzen. Gerraostean Manchesterreko Unibertsitatean irakatsi zuen eta Fisikako Laborategi Nazionaleko zuzendaria izan zen. Ondoren, irakasle izan zen Cambridgen eta Royal Institution-en.
* Datuak: Q131729
* Multimedia: William Lawrence Bragg / Q131729
# William Layton

William Hardesty Layton (Osborne, Kansas, 1913ko abenduaren 23a - Madril, 1995eko ekainaren 15a) estatubatuar antzerki-zuzendari eta irakaslea izan zen. New York eta Londresko antzokietan lan eginez trebatu zen antzezle modura. 1950eko hamarkadaren amaieran Espainiara iritsi zen Lorcaren ospeak erakarrita, eta Espainia eta Estatu Batuetako antzerkigintzak hurbiltzen saiatu zen, egile espainiarren nahiz Tennessee Williams edo Albeeren lanak ezagutaraziz. Espainiako antzerki-eskola modernoek zituzten gabeziez jabetu zenean, bertan gelditu eta antzezpen irakasle gisa lan egitea erabaki zuen. Berari esker hasi ziren Espainiako antzezleak Stanislavski metodoaren bitartez trebakuntza sistematizatua jasotzen. Antzezle, zuzendari eta antzerkigileak hezteaz gainera, Espainiako antzerki-moldea freskatu eta modernizatu zuten antzerki konpainiak ere sortu zituen. Talde hauekin antzezpen-lan gogoangarriak egin zituen, Txekhoven Osaba Vania edota Albeeren Zooaren historia, esaterako.
Por qué: trampolín del actor (Zergatik: antzezlearen tranpolina) liburuan adierazten duenez garrantzitsuena bilatzea da Laytonentzat, norberaren lana etengabe zalantzan jartzea, eta bilaketa zoragarri horrekin gozatzea. 1989an Arte Ederretako Domina jaso zuen, eta 1990ean Dédalo saria.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6169281
# William Laud

William Laud (Reading, 1573ko urriaren 7a - Londres, 1645eko urtarrilaren 10a) Ingalaterrako apezpiku anglikanoa izan zen. 1601. urtean egin zen apaiz, eta 1621ean apezpiku. Karlos I.a Ingalaterrako errege izendatu zutenean eragin handia izan zuen Laudek Ingalaterrako Elizan. Londresko apezpiku (1628), Oxfordeko Unibertsitateko kantziler (1629) eta Canterburyko artzapezpiku hautatu zuten (1633). Karlos I.aren erlijio-politika antolatu zuen, eta ortodoxia anglikanoa ezarri nahi izan zien eskoziarrei. Horrek Karlos I.aren absolutismoa deuseztatu zuen matxinada sortu zuen (1637), eta Karlosek hautsi behar izan zituen Laudekin zituen harremanak. Londresko dorrean atxilo sartu ondoren hiltzera kondenatua izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q325408
* Multimedia: William Laud / Q325408
# William L. Shirer

William L. Shirer (Chicago, 1904ko otsailaren 23a - Boston, 1993ko abenduaren 28a) estatubatuar kazetari eta gerra-berriemailea izan zen.
1925etik 1932ra Chicago Tribune egunkariaren berriemailea izan zen Europan, eta Europa, Ekialde Hurbila eta India hartu zituen bere gain. Indian Mohandas Gandhirekin adiskidetu zen. Alemania nazitik bizi eta informatu zen 1934tik 1940ra. Gerrako lehen urteari buruzko informazioa zuzenean eman zuen. 1945ean Alemaniara itzuli zen Nurenbergeko epaiketen berri emateko.
Edward R. Murrowk kontratatu zuen bere kazetari taldearentzat eta munduko albisteen lehen irrati-emanaldia antolatu zuten.
The Rise and Fall of the Third Reich idatzi zuen, berrogeita hamar urtez gaurkotasuna izan duen lana.

## Lanak
### Ez-fikziozkoak

* 1941: Berlin Diary: The Journal of a Foreign Correspondent, 1934–1941
* 1947: End of a Berlin Diary
* 1952: Mid-century Journey
* 1955: The Challenge of Scandinavia
* 1960: The Rise and Fall of the Third Reich
* 1961: The Rise and Fall of Adolf Hitler
* 1962: The Sinking of the Bismarck
* 1969: The Collapse of the Third Republic
* 1976: 20th Century Journey $^*$ (autobiography, volume 1)
* 1980: Gandhi: A Memoir
* 1984: The Nightmare Years $^*$ (volume 2)
* 1990: A Native's Return $^*$ (volume 3)
* 1994: Love and Hatred: The Troubled Marriage of Leo and Sonya Tolstoy
* 1999: This is Berlin: Reporting from Nazi Germany, 1938–40

### Eleberriak

* The Traitor (1950)
* Stranger Come Home (1954)
* The Consul's Wife (1956)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q327287
* Multimedia: William L. Shirer / Q327287
# William Lamb (Melbourneko II. bizkondea)

William Lamb, Melbourneko II.a bizkondea (Londres, 1779ko martxoaren 15a - Brocket Hall, Hertfordshire, 1848ko azaroaren 24a) britainiar politikaria izan zen. Whig alderdiko kide izan zen eta bi aldiz lehen ministro.
Etonen, Cambridgeko Trinity Collegen eta Glasgowko Unibertsitatean ikasi zuen. 1805ean Lady Caroline Ponsonbyrekin ezkondu zen eta 1806an Parlamentuko kide hautatu zuten. Lamb bere emazteak Lord Byronekin zuen maitasun harremanagatik hasi zen ezagutzen.
1828an parlamentari bezala hogeita bost urte eman ondoren, Lorden Ganberara pasa zen bere aita hil ondoren. 1830ean Whig alderdia Lord Greyk zuzendutako boterera iritsi zen eta Lamb Barne Idazkari izendatu zuten.
1834an Lord Greyk dimisioa eman ondoren, lehen ministro izendatu zuten eta status quo-ari eustearen aldekoa izan zen. Lau hilabete geroago, Gilen IV.ak kargutik kendu zuen eta Robert Peel Torya lehen ministro izendatu zuen. Hala ere, whigek irabazi zituzten 1835eko hauteskundeak eta Lamb lehen ministro izendatu zuten berriro.
Bere agintaldian erregea hil zen eta Viktoria erregina 18 urterekin tronura igo zen. Hurrengo lau urteetan, Lord Melbournek politikaren artean entrenatu zuen Viktoria. Lehen Opioaren Gerra eta Lehen anglo-afganiar gerra ere gertatu ziren, eta Waitangiko Ituna sinatu zen. 1841eko abuztuaren 30ean dimisioa eman zuen.
Australiako Melbourne hiria bere omenez deitzen da.
* Datuak: Q312567
* Multimedia: William Lamb, 2nd Viscount Melbourne / Q312567
# William Lamport

William Lamport (Loch Garman, Irlanda, 1615 – Mexiko Hiria, 1659ko azaroaren 19a) Irlandan jaiotako abenturazalea izan zen. Mexikon bere izena Guillén Lombardo eran egokitu zuten.
Ikasle, itsaslapur, soldadu, espioi, Filipe IV.a Espainiakoaren gorteko kide eta erreboltaria izan zen. Mexikora espioi joanda, hango jatorriko herriekin eta esklaboekin bat egin zuen eta herrialdearen independentziaren aldarrikapena egiteko ekimena antolatu zuen. Hala ere, Inkisizioak deskubritu egin zuen eta sutan erre zuten.
Zenbait historialariren arabera Mexikon izan zituen gorabeherengatik El Zorro pertsonaiaren oinarrian dago.

## Biografia

Irlandako familia noble batean hazia, berak eta bere anaiak idatzitako agiriak dira bere bizitzari buruzko iturri nagusiak. Bere sendia ingelesen aurka aritu zen Irlandako Bederatzi Urteko Gerran. Irlandarren porrotaren ostean britainiarrek Lamporten osaba eta lehengusuetakoa hil zituzten. Gainontzeko senideak Loch Garmanen geratu ziren eta Espainia zein Frantziarekiko esportazioei esker dirutza egin zuten; horri esker William semea Europako eskola on batzuetara bidali ahal izan zuten.
Dublin eta Oxforden ikasi zuen; Ingalaterrako unibertsitatetik bota egin zuten, bertako erregea kritikatzeagatik eta hiltzera kondenatu zutenez ihesari eman zion. Itsaslapur batzuen buru izendatzen zuten bitartean hiri batzuetan (Coruña, Salamanca, San Lorenzo de El Escorial...) bere ikasketak segitu nahian ibili zen.

### Hogeita Hamar Urteko Gerran

Irlandarren batailoiarekin Hogeita Hamar Urteko Gerran esku hartu zuen; Nördlingeneko (Bavaria) 1634ko guduan eta Hondarribikoan (1638) egon zen, frantsesen kontra; El Escorialen ikasitakoa balio handikoa suertatu zitzaion. Pragako Bakearen ostean Espainian egon zen; antza denez alaba bat izan zuen baina itxuraz utzi egin zuen eta Herbehereetara joan zen.

### Mexikon

Familia nobleko andrazko batekin izan zuen maitasun kontuagatik gortetik alde egin behar izan zuen. Mexikon Olivares konde-dukearentzat espioi lanetan hasi zen baina han jatorriko herriengana hurbildu zen eta haien medikuntza tradizionala ikasten ibili zen.
1642an Inkisizioak atxilotu egin zuen eta Espainiaren aurkako ekimen independentista bultzatzen aritzeaz salatu zuten. Hamar urteko kartzela kondena ezarri zioten; 1650ean kartzelatik ihes egin zuen. 1659an berriro harrapatu zuten eta heresea izateagatik hiltzera kondenatu zuten; sutan erre zuten.
Mexikon XIX. mendeko mugimendu independentistaren aitzindaritzat jotzen dute eta eta Mexiko Hiriko "Independentziaren Monumentuaren" barruan Lamport irudikatzen duen estatua dago.

## Jakingarriak

El Zorro fikziozko pertsonaia inspiratu zuela diote ikertzaile batzuek; beste batzuen arabera hori ez da egia eta Zorroren oinarrian Joaquín Murrieta edo beste zenbait daudela esan ohi da.

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Lamport Irlandeses.org webgunean.
* Datuak: Q2639329
* Multimedia: William Lamport / Q2639329
# William Lashly

William Lashly (Hambledon, Hampshire, 1867ko abenduaren 25a - ibidem, 1940ko ekainaren 12a) Robert Falcon Scott-en Antartikarako bi espedizioetan parte hartu zuen Royal Navyeko marinel ingelesa izan zen.

## Biografia

Lashly Hambledon-en jaio zen, Hampshire-n, Portsmouth inguruko herri bat. Scott-en Discovery espedizioan sartu zenean 1901. urtean, 33 urte zituen eta sugina zen. Espedizio horretan, Lashly Scott-ek "Farthest West"" izenez ezaguna den taldean parte hartu zuen. 1903an Victoria Lurraldea esploratu zuten.
Scott-en bigarren espedizioan, Terra Nova espedizioa, 1911 eta 1913 artean, Lashly-k hasieran hegoburura iritsi behar zuen taldeari laguntzeko hegoalderako horniketa egin behar izan zuen bi motordun leretako baten arduraduna izan zen. Hala eta guztiz ere, lerak laster apurtu ziren, beraz, lera motorizatuen taldea gizonezkoek arrastatutako leren taldea bihurtu behar izan zuen.
E.R.G.R. "Teddy" Evans-ekin eta Thomas Crean-ekin batera, Scott-ek Hego polorako bidean izan zuen azken laguntza taldeko kide izan zen. Itzulerako bidaian, Evans larriki gaixotu egin zen eskorbutoaren ondorioz, eta Lashly-ek zaindu egin behar izan zuen, Crean-ek gainerako bidea oinez egiten zuen bitartean kanpamentu baseraino laguntza lortzeko. Lashly-ren poloko egunkarien laburpenak, lera motorizatuekin izandako atsekabeak eta Evansen-ekiko itzulera bidaia kontatzen dituztenak, Apsley Cherry-Garrard-ek idatzitako The Worst Journey in the World izenburuko liburuan bildu dira.
Biek, Lashly-ek eta Creanek, Albert Domina jaso zuten Evansen bizitza salbatzearren.
Antartikatik itzuli ondoren, Lashly Royal Navy-tik erretiratu zen, baina erreserbistekin bat egin zuen eta Lehen Mundu Gerra HMS Irresistible eta HMS Amethyst itsasontzietan egin zuen. Gero Cardiffeko aduanan ofizial gisa jardun zuen. 1932an erretiroa hartu ondoren, Hambledonera itzuli zen bizitzera, "Minna Bluff" deitu zuen etxe batean. Lashly hil zen 1940an.

## Bibliografia

Ingelesez:
* Preston, Diana: A First Rate Tragedy. ISBN 0-618-00201-4
* Huntford, Roland: The Last Place on Earth. ISBN 0-689-70701-0
* Cherry-Garrard, Apsley: The Worst Journey in the World. ISBN 0-88184-478-0
* Datuak: Q224709
# William Lee Scott

William Lee Scott (Hudson, New York, 1973ko uztailaren 6a) zinemako zein telebistako aktore estatubatuarra da.

## Filmografia

| Urte | Film |
| 1997 | Gattaca |
| 1998 | Tis the Season |
| 1998 | The Opposite of Sex |
| 1999 | October Sky |
| 1999 | Black and White |
| 2000 | Gone in 60 Seconds |
| 2001 | Pearl Harbor |
| 2003 | Identity |
| 2003 | Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd |
| 2004 | The Butterfly Effect |
| 2004 | Killer Diller |
| 2005 | Beautiful Dreamer |
| 2009 | Brooklyn's Finest |
| 2010 | Nine Dead |

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20180716111953/http://hotbirthdays.com/celebrity/william-lee-scott.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1320560
# Venise-en-Québec (Quebec)

Venise-en-Québec Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Montérégie eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Le Haut-Richelieu konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 1,547 biztanle zituen 13.24 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2512941
* Multimedia: Venise-en-Québec / Q2512941
# Yuliya Lobzhenidze

Yuliya Lobzhenidze (Lviv, 1977ko abuztuaren 23a) arkularia da. Georgia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Yuliya Lobzhenidze
* ↑ Yuliya LOBZHENIDZE

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2102466
# Yulin

Yulin izen bereko toki asko izan daiteke:
* Yulin: Txinako Herri Errepublikako Guangxi eskualde autonomoko hiria.
* Yulin: Txinako Herri Errepublikako Shaanxi probintziako hiria.
* Yulin portua: Hainan probintzian dagoen Sanyako portuaren izena da.
Eta pertsona hauen abizena da:
# Yulin (Guangxi)

Yulin (txinera sinplifikatuz: 玉林; pinyineraz: Yùlín), Guangxi eskualde autonomoan kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 5.980.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 4.957,2 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa

* Yuzhou Hiria (玉州区)
* Fumian Barrutia (福绵管理区)
* Beiliu Barrutia (北流市)
* Rongxian Konderria (容县)
* Luchuan Konderria (陆川县)
* Bobai Konderria (博白县)
* Xingye Konderria (兴业县)

## Klima

Datu klimatikoak (Yulin, 1971－2000) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 17.6 | 18.2 | 21.3 | 26.2 | 30.1 | 31.9 | 32.9 | 32.7 | 31.5 | 28.7 | 24.7 | 20.6 | 26.4 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 13.1 | 14.3 | 17.8 | 22.4 | 25.7 | 27.5 | 28.3 | 28.0 | 26.7 | 23.5 | 19.0 | 15.1 | 21.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 9.9 | 11.7 | 15.0 | 19.6 | 22.8 | 24.6 | 25.1 | 25.0 | 23.4 | 19.8 | 15.0 | 11.2 | 18.6 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 54.0 | 72.2 | 83.0 | 170.9 | 252.5 | 244.3 | 218.6 | 220.6 | 125.4 | 75.2 | 41.7 | 33.6 | 1592 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 11.5 | 14.7 | 16.4 | 17.0 | 18.1 | 18.1 | 16.8 | 17.7 | 11.9 | 8.5 | 6.2 | 6.8 | 163.7 |
| Iturria: Weather.com webgunea 中国气象局公共气象服务中心 ||||||||||||||

## Ikus, gainera

* Guangxi eskualde autonomoaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak

* ↑ 中国气象局公共气象服务中心 (Noiz kontsultatua: 2012年12月12日).

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Yulin hiriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q571918
* Multimedia: Yulin, Guangxi / Q571918
# Yulin aireportua

Yulin Aireportua (txineraz: 榆林西沙机场), (NAGE: UYN, NAZE: ZLYL), Txinako Herri Errepublikako Shaanxi probintziako Yulin hirian dago.

## Hegaldiak

* China Eastern Airlines (Xi'an)
* China United Airlines (Beijing-Nanyuan)
* Grand China Express (Beijing-Capital, Xi'an)
* Shenzhen Airlines (Xi'an)

## Ikus, gainera

* Txinako Herri Errepublikako aireportuen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3756170
# Yum Kaax

Yum Kaax, Paul Schellhas ikertzailaren arabera maia kodexetan "E jainkoa" bezala identifikatuta, artoaren jainkoa da ikertzaile askoren ustetan; Eric S. Thompsonentzat interpretazio hori okerra da, piztien eta oihanaren jainkoa izanik. Artoa maia zibilizazioan ezinbesteko garrantzia zuen eta horrek jainko honen betebeharra justifikatu egiten du. Ideia hau azpimarratzeko esan dezakegu maien mundu ikuskeran gizona eta emakumea arto-oreatik sortu ziren. Yucatángo maien artean Itzamná eta Ixchelen semea bezala dago onartuta. Yucatánen Yum Kaax oihanaren zaindaria da. Emilio Abreu Gómezen arabera haren aurrean ezin da heriotza aipatu ere. Landetako eta uzten jauna da.
Yum Kaaxen errepresentazioa gazte atsegin bat bezala izaten da, aurpegi ederrekoa, bizitza eta oparotasunaren adierazgarri. Haren eskuetan arto landare bat du eta burua arto buruxka itxura du.
Haro klasikoan Popol Vuhren Hunahpú anaia bikiarekin identifikatu zen (bi anaia Ixbalanqué eta Hunahpú ziren). Hunahpú hiltzerakoan Yum Kaax bezala berpiztu zen. Une hori lurretik sortzen identifikatzen zaio, artoaren piztea leiendaren arabera.

## Erreferentziak

* ↑ Thompson, J.E.S., Ethnology of the Mayas of southern and central British Honduras. Chicago, 1930.
* ↑ Los dioses mayas, 54.or.

## Bibliografia

* D.R.: Los dioses mayas, Mérida (Yucatán): Dante, 2004.
* Eric S. Thompson: Maya History and Religion. 1970.
* Diego de Landa: "Relación de las cosas de Yucatán". Mérida: Dante (2003) ISBN 84-492-0363-5
* Pop Wuj. Adrián Inés Chávez-en bertsioa. Kitxez eta gaztelaniaz. Mexiko Hiria: CEIESAS-INAH-Diego Rivera Fundazioa, 2008.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143188
* Multimedia: Yum Kaax / Q143188
# Yuma Fujita

Yuma Fujita (japonieraz: 藤田 雄馬, 1982ko abuztuaren 2a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashiwa Reysol.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23899760
# Yuma Funabashi

Yuma Funabashi (japonieraz: 船橋 勇真, Funabashi Yuma, 1997ko azaroaren 13a -) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako YSCC Yokohama.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q95161974
# Yuma (Arizona)

Yuma (cocopaeraz: Yuum) Arizonako hiri bat da. Yuma konderrian kokatua dago. 2010ean 93.064 biztanle zituen, 311,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Klima

Datu klimatikoak (Yuma (aireportua), 1981–2010 bataz bestekoak, 1878–egun muturrekoak) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 31 | 36 | 39 | 42 | 49 | 50 | 51 | 49 | 51 | 44 | 37 | 33 | 51 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 21 | 23 | 27 | 30 | 35 | 40 | 42 | 41 | 39 | 32 | 25 | 20 | 31 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 9 | 10 | 12 | 15 | 20 | 24 | 28 | 28 | 25 | 18 | 12 | 8 | 17 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -6 | -4 | -1 | 3 | 4 | 10 | 16 | 14 | 10 | 2 | -2 | -6 | -6 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 9 | 8 | 9 | 3 | 1 | 0 | 7 | 13 | 13 | 5 | 5 | 11 | 85 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) | 2.3 | 2.0 | 1.8 | .8 | .4 | .2 | .9 | 2.3 | 1.2 | 1.1 | 1.0 | 2.1 | 16.2 |
| Eguzki orduak | 268.4 | 270.8 | 335.5 | 365.5 | 407.4 | 415.4 | 392.6 | 375.6 | 341.7 | 319.6 | 270.1 | 252.7 | 4015.3 |
| Iturria: NOAA ||||||||||||||

## Ikus, gainera

* Yuma konderria

## Erreferentziak

* ↑ National Weather Service. NOWData - NOAA Online Weather Data. .
* ↑ National Oceanic and Atmospheric Administration. FTP NOAA Weather Data file. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79820
* Multimedia: Yuma, Arizona / Q79820
# Yulin (Shaanxi)

Yulin (txinera sinplifikatuz: 榆林; pinyineraz: Yúlín), Shaanxi probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.380.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 43.578 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena

Prefektura mailako Yulin hiriaren mugakideak honakoak dira: Yan'an hegoaldean, Ningxia eskualde autonomoa mendebaldean, Barne Mongolia eskualde autonomoa iparraldean, eta Shanxi probintzia ekialdean.

## Banaketa administratiboa

* Yuyang Barrutia (榆阳区 Yúyáng Qū)
* Qingjian Konderria (清涧县 Qīngjiàn Xiàn)
* Suide Konderria (绥德县 Suídé Xiàn)
* Shenmu Konderria (神木县 Shénmù Xiàn)
* Jia Konderria (佳县 Jiā Xiàn)
* Fugu Konderria (府谷县 Fǔgǔ Xiàn)
* Zizhou Konderria (子洲县 Zǐzhōu Xiàn)
* Jingbian Konderria (靖边县 Jìngbiān Xiàn)
* Hengshan Konderria (横山县 Héngshān Xiàn)
* Mizhi Konderria (米脂县 Mǐzhī Xiàn)
* Wubao Konderria (吴堡县 Wúbǎo Xiàn)
* Dingbian Konderria (定边县 Dìngbiān Xiàn)

## Klima

Datu klimatikoak (Yulin (1971−2000)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | −1.2 | 2.8 | 9.8 | 18.4 | 24.4 | 28.3 | 29.8 | 27.8 | 22.9 | 16.3 | 7.8 | 0.7 | 15.7 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | −15.9 | −11.3 | −3.6 | 3.2 | 9.3 | 14.0 | 17.1 | 15.9 | 9.7 | 2.6 | −5.3 | −13.0 | 1.9 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 2.3 | 3.8 | 11.9 | 18.3 | 29.2 | 42.8 | 87.0 | 91.2 | 47.4 | 22.2 | 7.8 | 1.8 | 365.7 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) | 2.0 | 2.6 | 3.9 | 4.2 | 5.6 | 8.1 | 9.7 | 10.4 | 8.9 | 5.3 | 2.9 | 1.5 | 65.1 |
| Eguzki orduak | 197.8 | 187.7 | 220.3 | 245.0 | 282.4 | 278.8 | 269.5 | 252.1 | 232.5 | 225.7 | 198.5 | 186.5 | 2776.8 |
| Hezetasuna (%) | 55 | 52 | 49 | 42 | 43 | 51 | 62 | 67 | 67 | 63 | 61 | 58 | 55.8 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Ikus, gainera

* Shaanxi probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak

* ↑ http://cdc.cma.gov.cn/shuju/search1.jsp?dsid=SURF_CLI_CHN_MUL_MMON_19712000_CES&tpcat=SURF&type=table&pageid=3 China Meteorological Administration

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Yulin hiriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q515712
* Multimedia: Yulin, Shaanxi / Q515712