OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Garifuna (etnia)

    Artikulu hau talde etnikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Garifuna».
Garifuna edo Karibe beltza (plurala Garinagu) Amerika Erdialdeko zenbait herrialdetan Karibe itsas-ertzean bizi den talde etnikoa da.

## Historia

Arawak eta karibe indigenen eta ihes egindako esklabo beltzen nahasketatik sortu zen taldea Antilla Txikietako Saint Vincent uhartean. XVII. mendean noizbait Nigeriako esklaboak zeramatzan ontzi batek hondoa jo zuen. Iturri batzuek 1635eko Gaztelako ontzi bi izan zirela diote, beste batzuek 1620ko hamarkadan eta onarpen txikia baina jarraitzaile batzuk badituen beste teoria baten arabera (Ivan van Sertimak They Came Before Columbus liburuan erabilitako teoria), Kolon baino lehenago heldu ziren afrikar batzuk Ameriketara. Afrikar horiek bertako karibe indiarrekin nahastu ziren, eta Saint-Vincentera jo zuten inguruko uharteetatik ihes egitea lortzen zuten esklaboek ere. Urteetan europarren eskuetatik kanpo egon ostean, 1796an britainiarrek konkistatu eta deportatu egin zituzten karibe beltzak (beltzekin nahasterik ez edo nahaste txikiena zutenei karibe horiak deitzen zaie eta oraindik badaude herrixka batzuk uharteko iparraldean. Grenadinetako uharte txiki batean preso izan eta gero, hasieran Jamaikara eta gero Espainiaren menpe zegoen Hondurasen aurrez aurreko Roatan uharteko Punta Gorda herrira iritsi ziren bizirik iraun zutenak. Apirilaren 12an Roatanera iritsi izana oraindik gogoratzen dute.
Britainiarren asmoa espainiarrei presio egitea izan arren, laster aliatu bihurtu ziren, kontinentean bertan lurrak agindu baitzizkien Espainiako Koroak. Hala sortu zituzten lehen komunitateak Amerika Erdialdean, harik eta Honduras barneko gerra zibilean galtzaileen aldean jarri eta berriz ere askok ihesari eman eta gaur egungo lekuetan kokatu arte. AEBetako itsasontzietan ibili izan ziren garifuna asko, eta Estatu Batuetako hainbat hiritan komunitate garifuna garrantzitsuak daude.

## Garifunak gaur

Garifuna izena espainiarrek emandakoa da, jatorrizko "Kalipuna" aldatuta. Oso talde etniko berezia osatzen dute, kanpoko itxuraz beltz elementua da nagusi; garinagu hizkuntza, ostera, arawak familiakoa da oinarrian, baina europar eta afrikar hizkuntzen eragina du. Iparraldean Belizeko Dangriga hiritik Nikaraguako Maiz edo Corn uhartera hegoaldera, Karibeko eremu zabal batean bizi dira, Guatemalan (Livingston) eta Hondurasen barne. Azken herrialde horretan bizi dira gehienak, eta sarritan baztertuta egon badira ere, hainbat erakunde osatu dituzte euren kultura eta hizkuntzari eusteko. 2008an UNESCOk garifunen hizkuntza, musika eta dantza Munduko Ondare Ez-Material izendatu zituen. Punta izeneko musikak arrakasta handia du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q863927
* Multimedia: Garifuna / Q863927
# Garifunera

    Artikulu hau hizkuntzari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Garifuna».
Garifunera (Cariff) garifunen hizkuntza da. Beste hizkuntzak ez bezala, emakumeek eta gizonek hiztegi ezberdina dituzte, hurrenez hurren karibeeratik eta arawakeratik ekarria.
2008an UNESCOk, haien musika eta dantzarekin batera, Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Hiztegi Batua. (Noiz kontsultatua: 2020-02-26).
* ↑ Munro, Pamela. (1998). The Garifuna gender system. in: The Life of Language: papers in linguistics in honor of William Bright. Hill, Mistry, & Campbell.
* ↑ unesco.org. (2008). Language, dance and music of the Garifuna. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35490
# Garigliano zubia

Garigliano zubia, Frantziako Paris hiriburuan dagoen zubi bat da eta Sena ibaia zeharkatzen du.
1963-1966 artean Davy eta Thenault arkitektura estudioak eraikiarazi zuen.
* Datuak: Q2426843
* Multimedia: Pont du Garigliano / Q2426843
# Germinal (aldizkaria)

Germinal Joaquín Dicentak zuzendutako Espainiako literaturako aldizkari aurrerakoia izan zen, eta bizitza laburra baina bizia izan zuen, (1897-1899).

## Historia

Batzuek diote astekari hau 98ko lehen aldizkaritzat har daitekeela, bertan agertzen baitira lehen aldiz 98ko belaunaldiko idazle gazte guztiak, Azorín eta Unamuno izan ezik. Aldizkariaren orrietan garaiko krisiarekiko errebeldi-espiritua erakusten zuten idazleek. Beren buruak Jende Berri gisa aurkezten zuten. Adin guztietako utopikoen talde eklektikoa zen, «brontzezko gizonak, indartsuak eta ausartak», «etorkizunerako sakrifizio emankorra» onartzen zutenak. Bai izenburua, Émile Zolaren izen bereko eleberritik hartua (1899an aldizkariak argitaratu zuen Zolaren nobelaren itzulpena, foiletoi formatuan), bai Gustavo Doréren hasierako zenbakiaren marrazki alegorikoa, "«Askatasuna» herri armatua gidatzen" irudikatzen duena, idazle horien borroka-espirituaren adierazpide ziren.
Aldizkarian Espainiako letretan geroago nor izango ziren hainbat idazlek idatzi zuten, guztiak gizonak, besteak beste, Jacinto Benavente, Rafael Delorme, Ricardo Fuente, Jurado de la Parra, Félix Limendoux, Antonio Palomero, Antonio Paso, Nicolás Salmerón García, Valle-Inclán, Eusebio Blasco, Alejandro Sawa, Mariano de Cavia, Ramiro de Maeztu , Pio Baroja, Ricardo Yesares, Manuel Paso, Urbano González Serrano eta Eduardo Zamacois.
Argitalpenaren jarrera aurrerakoia atzerriko autoreen itzulpenetan ere nabari zen, hala nola Zola, Victor Hugo, Leopardi, Proudhon, Renan, Stecchetti edo Bakunin-en itzulpenetan, eta Santiago Rusiñol eta Ángel Guimarán autore katalanen presentzian. Ez zen literatura-aldizkaria bakarrik, Germinalek arazo politikoak hartu zituen, hala nola Montjuicheko prozesuak, kartzelen egoera, anarkismoa eta antiklerikalismoa, betiere erlijioa eta sentimendu erlijiosoa errespetatuz.
1898ko urriaren 22an Nicolás Salmerón eta García, Nicolás Salmerón politikariaren semea, aldizkariaren ardura hartu zuen. Aurrerantzean, «errepublikano-ideologiko» astekariaren azpititulua jarri zuen. Erredaktoreen artean Blasco Ibañez zegoen, eta lehen zenbakiek aurreko garaikoek baino kutsu literarioagoa izan zuten. Handik gutxira, 1899ko apirilaren 14an, bere azken alea argitaratu zuen.

## Erreferentziak

* (Gaztelaniaz) Pérez de la Dehesa, Rafael: El grupo "Germinal": una clave del 98. Madrid, Taurus, 1970.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5878565
* Multimedia: Germinal (magazine) / Q5878565
# Germinal Peiro

Germinal Peiro (Lézignan-Corbières, Aude, 1953ko irailaren 15a) frantziar politikaria da. Alderdi Sozialistako kidea, Dordoina departamenduko kontseiluko presidentea da 2015etik aurrera. 1983tik 2014ra Castelnaud-la-Chapelleko alkatea izan zen..

## Erreferentziak

* ↑ https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb16246952b
* ↑ https://www2.assemblee-nationale.fr/deputes/fiche/OMC_PA2343

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2362877
* Multimedia: Germinal Peiro / Q2362877
# Germinal (1993ko filma)

Germinal (eusk. Sapadun) 1988ko Claude Berri frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Émile Zolaren 1916ko izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
XIX. mendearen amaieran, Étienne Lantier Frantziako iparraldean dagoen «Le Voreux» meategira ailegatzen da. Fleurance izeneko meatzari baten heriotzaren ondoren alokatua, Toussaint Maheuk zuzendutako talde batean sartuko da.

## Aktoreak

* Miou-Miou: Maheude
* Renaud: Étienne Lantier
* Gérard Depardieu: Toussaint Maheu
* Jean Carmet: Vincent Maheu 'Bonnemort'
* Judith Henry: Catherine Maheu
* Jean-Roger Milo: Chaval
* Laurent Terzieff: Souvarine
* Bernard Fresson: Victor Deneulin
* Jean-Pierre Bisson: Rasseneur
* Jacques Dacqmine: Philippe Hennebeau
* Anny Duperey: Madame Hennebeau
* Gérard Croce: Maigrat
* Frédéric van den Driessche: Paul Négrel
* Annick Alane: Madame Grégoire
* Pierre Lafont: Léon Grégoire
* Yolande Moreau: 'La Levaque'

## Kanpo estekak

* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1479633
* Multimedia: Film locations of Germinal / Q1479633
# Grove City (Pennsylvania)

Grove City Pennsylvaniako borough bat da. Mercer konderrian kokatua dago. 2010ean 8.322 biztanle zituen, 6,97 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Mercer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1183945
* Multimedia: Grove City, Pennsylvania / Q1183945
# Grove Hill (Alabama)

Grove Hill Alabamako herri bat da. Clarke konderrian kokatua dago. 2010ean 1.570 biztanle zituen, 122,0 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clarke konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67572
* Multimedia: Grove Hill, Alabama / Q67572
# Grove Street (PATH)

PATH :
Grove Street (Zuhaizti kalea, euskaraz) PATH sarearen geltokia da, New Jersey estatuko Jersey City udalerrian kokatuta dagoena.
Geltokia 1910ko irailaren 6an ireki zen.

## Eskema

| G | Beheko solairua | Sarrera/Irteera, autobus geldialdia |
| M | Mezzanina | Txarteldegiak |
| P Trenbideak | 1. trenbidea | ← P Journal Square eta Newark geltokietaraino ← P Journal Square geltokiraino |
| Erdiko nasa, jaitsiera ezkerretik ||
| P Trenbideak | 2. trenbidea | → P Exchange Place eta WTC geltokietaraino → → P Newport eta 33rd Street geltokietaraino → |
Geltokiko eskema :

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Geltokia» Port Authority of New York and New Jersey.

## Ikus, gainera

* PATH sarea
* Jersey City

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Trans-Hudson portu Autoritateko web gune ofiziala
* Datuak: Q5611460
* Multimedia: Grove Street (PATH station) / Q5611460
# Grove (Oxfordshire)

Grove, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2021ean 8.336 biztanle zituen.
* Datuak: Q991626
* Multimedia: Grove, Oxfordshire / Q991626
# Grove udalerria, Adair konderria (Iowa)

Grove udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Adair konderrian. Azken zentsuaren arabera 162 biztanle zituen, 35.42 milia karratu (91.7 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Grove udalerriak 52 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 41.254 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2220275
# Grove City (Florida)

Grove City Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Charlotte konderrian dago, Florida estatuan. 2.174 biztanle ditu, 5,798659 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Charlotte konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1547798
# Grove udalerria, Cass konderria (Iowa)

Grove udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Cass konderrian. Azken zentsuaren arabera 7.135 biztanle zituen, 35.35 milia karratu (91.6 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Grove udalerriak 3320 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 31.520 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2218702
# Grove City (Ohio)

Grove City Ohioko hiri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 35.575 biztanle zituen, 41,95 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Franklin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q590713
* Multimedia: Grove City, Ohio / Q590713
# Grove udalerria, Davis konderria (Iowa)

Grove udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Davis konderrian. Azken zentsuaren arabera 279 biztanle zituen, 40.67 milia karratu (105.3 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Grove udalerriak 109 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 31.615 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1893386
# Grove City (Minnesota)

Grove City Minnesotako hiri bat da. Meeker konderrian kokatua dago. 2010ean 635 biztanle zituen, 1,78 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Meeker konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2011131
* Multimedia: Grove City, Minnesota / Q2011131
# Glockenspiel

Glockenspiela (alemanetik kanpai jokoa) edo Lira metalezko xaflaz osaturiko perkusiozko musika tresna da, eta, beraz, laminofonoa. Fisikoki, xilofonoaren antz handia du. Glockenspiela, gozaturiko metalezko xaflez osaturik dago. Xafla hauek, mailu gogorrekin jotzen dira. Bibrafonoa eta marinba ez bezala, glockenspielen xaflek ez dute erresonantzia hodirik.
Bere soinua triangeluaren oso antzekoa da, baina, azken hau ez bezala, glockenspiela soinu zehatzeko musika tresna da. Honek, altuera zehatz bateko musika notak jotzeko gai dela esan nahi du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q626035
* Multimedia: Glockenspiels / Q626035
# Gloeophyllum odoratum

Gloeophyllum odoratum Gloeophyllaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Trametes odorata, Anisomyces odoratus, Osmoporus odoratus.

## Deskribapena

Kapela: 8 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, erdizirkularra edo zaldi apatxen formakoa, batzuetan irregularki luzanga alborantz, erresupinatua, zarakarrekin, oso zimurra eta belusatua. Lehoi kolorekoa eta gero lehoi-adreilu-arrexka kolorekoa eta amaieran beltzaxkara arte.
Tutuak: Luzeak, arre-lehoi kolorekoak pruina zuriarekin.
Poroak: Borobilak edo angelutsuak, Okre-kanela kolorekoak edo lehoi-kanela kolorekoak.
Haragia: Lehoi kolorekoa eta gero adreilu bizi kolorekoa, larrukara, oso gogorra. Usain atseginekoa, ia anisarena, tipikoa, oso nabarmena eta iraunkorra.
Etimologia: Odoratus epitetoa latinetik dator, usaintsua esan nahi duen “odoratus” hitzetik. Bere usain atseginagatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria, larrukara delako.

### Nahasketa arriskua

Usain atsegina duelako eta bere laranja koloreagatik erraz ezagutzen da, nahiz eta forma oso desberdinak dituen.

## Sasoia eta lekua

Urte osoan. Koniferoen moztutako motzondoetan, eguraldi hezearekin.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukasia, Uzbekistan, Txina, Japonia, Australia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 404 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 563 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Gloeophyllum odoratum: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q954191
* Multimedia: Gloeophyllum odoratum / Q954191
# Glogova

Glogova Errumaniako udalerri bat da, Gorj konderrian. 1.922 biztanle ditu, 51,32 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Iormănești $^{(en)}$ Cămuiești $^{(en)}$ Cleșnești $^{(en)}$ Glogova $^{(en)}$ Olteanu $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2717435
# Glomeromycetes

Glomeromycota (hizkera arruntean glomeromycetes) Fungi erreinuko filum bat da. 200 espezie inguruz osaturik dago. Geosiphon pyriformis espeziea salbu (Nostoc zianobakterioekin asoziazio endozitobiotikoa eratzen du), gainerako espezie gehienek mikorriza arbuskularrak eratzen dituzte landareen sustrai edo zurtoinekin (azken hau briofitoen kasuan). Hala ere, hau ez da oraindik frogatu espezie guztietarako. Dirudienez, Glomeromycota gehienak nahitaezko biotrofoak dira eta sinbiosia behar dute karbonoa eta energia eskuratzeko, baina azken aldiko ikerketek erakutsi dute zenbait espeziek bizitza independentea izan dezaketela.

## Ugalketa

Glomeromycota taldekoek, oro har, mizelio zenozitikoa (urriki trenkatua) daukate eta asexualki ugaltzen dira hifaren muturraren garapen blastikoaren bidez. 80-500μm-ko esporak ekoizten dituzte; zenbait espezietan espora konplexuak eratzen dira muturreko sakulu baten barruan.

## Erreferentziak

* ↑ Cavalier-Smith, T. (1998). "A revised six-kingdom system of Life" Biol. Rev. Camb. Philos. Soc. 73:246 ("Glomomycetes" eran)
* ↑ Hibbett, D.S., et al. (2007ko martxoa). "A higher level phylogenetic classification of the Fungi" Mycol. Res. 111 5:509-547
* ↑ https://archive.today/20120529152326/www.lrz-muenchen.de/~schuessler/amphylo/amphylogeny.html
* ↑ Hempel, S., Renker, C. & Buscot, F. (2007). "Differences in the species composition of arbuscular mycorrhizal fungi in spore, root and soil communities in a grassland ecosystem" Environmental Microbiology 9 8:1930-1938
* Datuak: Q753723
* Multimedia: Glomeromycota / Q753723
* Espezieak: Glomeromycota
# Glocester (Rhode Island)

Glocester Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Providence konderrian dago, Rhode Island estatuan. 9.974 biztanle ditu, 56,8 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Ontario konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2569213
* Multimedia: Glocester, Rhode Island / Q2569213
# Glodeanu-Siliștea

Glodeanu-Siliștea Errumaniako udalerri bat da, Buzau konderrian. 3.364 biztanle ditu, 9.255 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Glodeanu-Siliștea $^{(en)}$ Casota $^{(en)}$ Cârligu Mare $^{(en)}$ Cârligu Mic $^{(en)}$ Corbu $^{(en)}$ Cotorca $^{(en)}$ Satu Nou $^{(en)}$ Văcăreasca $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16425952
# Glodeanu Sărat

Glodeanu Sărat Errumaniako udalerri bat da, Buzau konderrian. 3.730 biztanle ditu, 5.902 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Glodeanu Sărat $^{(en)}$ Căldărușanca $^{(en)}$ Ileana $^{(en)}$ Pitulicea $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2288701
# Glodeni

Glodeni Errumaniako udalerri bat da, Mureș konderrian. 8.676 biztanle ditu, 4,64 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2292609
* Multimedia: Glodeni / Q2292609
# Geonosis

Geonosis Star Warseko fikziozko unibertsoko planeta bat da. Star Wars II. Atala: Klonen Erasoan agertzen da, Sistema Independenteen Konfederakuntzarentzako gudu droideak eraikitzen ziren tokia delarik. Bertan gertatu zen Klon Gerretako guduetako bat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q837357
# Geonosiseko Harea

Geonosiseko exekuzio harea, Star Wars film sagako fikziozko toki bat da. Film sagako II. atala den Klonen Erasoan agertzen da.
Geonosiseko harea, pizti eta beste izaki batzuen artean borrokak egiten ziren estadio handi bat da, beharbada Erromatar Inperioko anfiteatroen antzerakoa. Milaka geonosiar biztanle hartzen zituen zirkulu formako eraikin bakar batek osatzen zuen. Stalgasinen kokatua zegoen, Geonosis planetako erlauntza hiriburua, eta piztia izugarriak, gaizkileak eta preso politikoak jaten ikusten ziren tokia zen.
Geonosis planetako buruzagia zen Poggle Txikia artxidukea baino bi belaunaldi lehenago, Petrana-Ki bezala ezagutzen zen erritua, adimendun izakien eta animalien artean egingo zela ezarri zen. Aurretik, soilik piztiak euren artean akabatzen ziren ikuskizunak ematen ziren, baina preso politikoak, arazo bihurtzen hasi ziren. Sinpleki, exekutatu egitenz iren Geonosiseko hareara eramandakoan.
Obi-Wan Kenobi, Padmé Amidala eta Anakin Skywalker harrapatuak izan ziren eta artxidukeak, espioi izatearen erruduntzat jo zituen. Heriotz zigorra jarri zitzaien eta Hareara eramanak izan ziren, non pizti izugarriak askatu ziren: acklay bat, nexu bat eta reek bat. Exekuzioa, Mace Windu Jedi maisua eta Jedi armada baten iritsieraren ondorioz eten zen. Jediak ia garaituak izan behar zirela zirudienean, Yoda iritsi zen Errepublikarentzako klon armada berriarekin, exekuzio harean arrapaladan sartu zirenak hiru zigortuak erreskatatzeko eta, ondoren, borrokarekin kanpoan jarraitzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2336335
# Geoparke

Geoparkea balio handiko ondare geologikoa izateagatik nabarmentzen den biztanleria-gunea da. Kultura eta natura ondare aberatsa ere izan dezake. Hori horrela, inguruneari balio gehiago emateko eta garapen iraunkorra sustatzeko estrategia bat martxan jartzen da, aldi berean bertako biztanleen bizi-baldintzak hobetzeko. Geoparkeak UNESCOk definitu eta izendaturiko entitateak dira, eta 120 baino gehiago daude munduan: Global Geoparks Network (GGN) delakoan integratzen dira, eta azpimultzo kontinentalak ere badaude, hala nola Europako European Geoparks Network (EGN). Honen parte da Euskal Herriko geoparke bakarra, Euskal Kostaldeko Geoparkea.

## Kontzeptuak

Geoparkeen helburuen artean, tokiko komunitateekin arrisku geologikoak arintzeko estrategiak lantzea dago. Ez da hori Euskal Kostaldeko Geoparkeko kasua, baina beste testuinguru batzuetan sumendiak, lurrikarak eta tsunamiak gertatzeko aukerak izaten dira. Era berean, geoparkeetan klima aldaketari buruzko kontzientziazio bultzatzen da, energia berriztagarrien erabilpena sustatzen, eta baita, turismo sustapenaren kasuan, turismo berdea eta beste eredu iraunkor batzuk bultzatzea.

## Erreferentziak

* ↑ Patrick J. Mc Keever and Nickolas Zouros (2005). Geoparks: Celebrating earth heritage, sustaining local communities. EPISODES, December 2005, pp. 274–278.
* ↑ «Euskal Kostaldeko Geoparkea» turismoa.euskadi.eus 2010-11-25 (Noiz kontsultatua: 2018-06-12).

## Kanpo estekak

* Geoparkeen sare globala, Global Geoparks Network (GGN): http://www.globalgeopark.org/
* Europako geoparkeak, European Geoparks Network (EGN): http://www.europeangeoparks.org/
* Euskal Kostaldeko Geoparkea: https://geoparkea.eus/
* Datuak: Q1324355
* Multimedia: Geoparks / Q1324355
# Geophagus

Geophagus Cichlidae familiako arrain genero bat da. Hego Amerikan bizi dira, Uruguairaino. Espezie bat Panaman bizi da.

## Espezieak

* Geophagus abalios López-Fernández & Taphorn, 2004
* Geophagus altifrons Heckel, 1840
* Geophagus argyrostictus S. O. Kullander, 1991
* Geophagus brachybranchus S. O. Kullander & Nijssen, 1989
* Geophagus brasiliensis (Quoy & Gaimard, 1824)
* Geophagus brokopondo S. O. Kullander & Nijssen, 1989
* Geophagus camopiensis Pellegrin, 1903
* Geophagus crassilabris Steindachner, 1876
* Geophagus crocatus Hauser & López-Fernández, 2013
* Geophagus dicrozoster López-Fernández & Taphorn, 2004
* Geophagus gottwaldi I. Schindler & Staeck, 2006
* Geophagus grammepareius S. O. Kullander & Taphorn, 1992
* Geophagus harreri J. P. Gosse, 1976
* Geophagus iporangensis Haseman, 1911
* Geophagus itapicuruensis Haseman, 1911
* Geophagus megasema Heckel, 1840
* Geophagus mirabilis Deprá, S. O. Kullander, Pavanelli & da Graça, 2014
* Geophagus neambi P. H. L. Lucinda, C. A. S. de Lucena & Assis, 2010
* Geophagus obscurus (Castelnau, 1855)
* Geophagus parnaibae Staeck & I. Schindler, 2006
* Geophagus pellegrini Regan, 1912
* Geophagus proximus (Castelnau, 1855).
* Geophagus steindachneri C. H. Eigenmann & Hildebrand, 1922
* Geophagus surinamensis (Bloch, 1791)
* Geophagus sveni P. H. F. Lucinda, C. A. S. de Lucena & Assis, 2010
* Geophagus taeniopareius S. O. Kullander & Royero-L., 1992
* Geophagus winemilleri López-Fernández & Taphorn, 2004

## Erreferentziak

* ↑ Hauser, F.E. & López-Fernández, H. (2013): Geophagus crocatus, a new species of geophagine cichlid from the Berbice River, Guyana, South America (Teleostei: Cichlidae). Zootaxa, 3731 (2): 279–286.
* ↑ Schindler, I. & Staeck, W. (2006): Geophagus gottwaldi sp. n. - a new species of cichlid fish (Teleostei: Perciformes: Cichlidae) from the drainage of the upper rio Orinoco in Venezuela. Zoologische Abhandlungen (Dresden), 56: 91-97.
* ↑ Staeck, W. & Schindler, I. (2006): Geophagus parnaibae sp. n. - a new species of cichlid fish (Teleostei: Perciformes: Cichlidae) from the rio Parnaiba basin, Brazil. Zoologische Abhandlungen (Dresden), 55: 69-75.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1754747
* Multimedia: Geophagus / Q1754747
* Espezieak: Geophagus (Geophaginae)