OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Enopla

Enopla Nemertea itsas-harren barruko klase bat da.Estileteak dituzte proboszidean. Enopla talde monofiletikoa dela uste da, Anopla ez bezala. Talde oso deribatua da, gihar egitura konplexuarekin gorputzean zehar eta nerbio-sistema konplexuarekin. Ez dago argi hau plesiomorfiko eta apomorfikoa den, eta ikerketa molekurrak ez dira argiak. Paleontologo batzuen arabera Amiskwia Burguess Shaleko fosila Nemertea bat izango litzateke, Enoplaren barrukoa.
* Datuak: Q275879
* Multimedia: Enopla / Q275879
* Espezieak: Enopla
# Enontekiöko ur-jauziak

Enontekiö udalerria, Finlandia osoko ur-jauzi ospetsuenak dituen udalerria da; hala nola, Finlandiako garaiena den Pitsusköngäs ur-jauzia. Hauen inguruetan, herrialde osoan ezohikoak diren paraje naturalak sortzen dira mendixka baxuen tartean.
Hauek dira ezagunenak:
* Kitsiputous
* Pitsusköngäs
Nagusiak beltzez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256870
# Elseya

Elseya Chelidae familiako narrasti genero bat da. Australia eta Ginea Berrian bizi dira.

## Espezieak

* Elseya albagula Thomson, Georges & Limpus, 2006
* Elseya branderhorsti (Ouwens, 1914)
* Elseya dentata (Gray, 1863)
* Elseya irwini Cann, 1997
* Elseya lavarackorum (White & Archer, 1994)
* Elseya novaeguineae (Meyer, 1874)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2708967
* Multimedia: Elseya / Q2708967
* Espezieak: Elseya
# Emakumezkoen Asiako Errugbi Txapelketa

Emakumezkoen Asiako Errugbi Txapelketa (Asia Rugby Women's Championship) Asiako emakumezkoen errugbi selekzio onenen artean urtero jokatzen den txapelketa da. 2006an abiatu zen eta Kazakhstan eta Japonia dira garaipen gehien lortu dituzten selekzioak.
Egituraren aldetik aldaketa handiak izan ditu urtero.

## Palmaresa

| Urtea | Irabazlea | Emaitza | Finalista | Gainerako taldeak |
| 2006 | Txina | 31-7 | Hong Kong | 3. Thailandia, 4. Singapur |
| 2007 | Kazakhstan | 34-5 | Txina | 3. Japonia, 4. Singapur |
| 2008 | Kazakhstan | 39-3 | Japonia | 3. Uzbekistan, 4. Singapur, 5. Hong Kong, 6. Kirgizistan |
| 2009 | ez zen jokatu |
| 2010 | Japonia | 17-0 | Hong Kong | Promozio Liga: 1. Laos, 2. Filipinak, 3. Thailandia |
| 2011 | Txina | ligaxka | Thailandia | 3. Filipinak, 4. Laos |
| 2012 | Kazakhstan | 17-8 | Japonia | 3. Txina, 4. Hong Kong |
| 2013 | Kazakhstan | 25-23 | Japonia | 3. Singapur, 4. Hong Kong |
| 2014 | Kazakhstan | ligaxka | Hong Kong | 3. Japonia, 4. Singapur |
| 2015 | Japonia | ligaxka | Kazakhstan | 3. Hong Kong |
| 2016 | Japonia | ligaxka | Hong Kong | 3. Fiji (gonbidatua) |
| 2017 | Japonia | 58-0, 60-19 | Hong Kong | - |
| 2018 | Singapur | ligaxka | Filipinak | 3. India |
| 2019 | Txina | 68-0 | Filipinak | 3. India, 4. Singapur |
| 2020- 2021 | bertan behera¹ |
| 2022 | Hong Kong | 31-17, 14-12 | Kazakhstan | - |
| 2022 | Japonia | 72-0 | Kazakhstan | Hong Kong |
* ¹ COVID-19 pandemiaren eraginez ez zen txapelketarik jokatu.

## Garaipenak

| Taldea | Txapeldun | Bigarren | Garaipen urteak |
| Kazakhstan | 5 | 3 | 2007, 2008, 2012, 2013, 2014 |
| Japonia | 5 | 2 | 2010, 2015, 2016, 2017, 2023 |
| Txina | 3 | 1 | 2006, 2011, 2019 |
| Singapur | 1 | 0 | 2018 |
| Hong Kong | 1 | 5 | 2022 |
| Filipinak | 0 | 2 | |
| Thailandia | 0 | 1 | |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q4653676
# Emakumezko isurtze

Emakumezko isurtzea, emakumezko eiakulazioa, isurtze femeninoa edo eiakulazio femeninoa, ingelesezko squirt izendapenaz ere ezaguna (batez ere pornografian), emakumezkoek sexu harremanetan orgasmoan zehar alutik isurtzen duten fluxu kopuruari deritzo.
Isurtzea Skeneren guruinen bidez egiten da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q212379
* Multimedia: Female ejaculation / Q212379
# Erregina Erregeordearen kalea

Erregina Erregeordearen kalea (izen ofiziala, Donostiako Udalaren kale izendegiaren arabera) Gipuzkoako Donostia hiriburuko Erdialdea auzoan dagoen kale bat da. Maria Kristina Austriakoa (1858-1929) da kaleak omentzen duen erreginaordea, Donostiako historiara lotutako pertsonaia.
Boulevard pasealekua eta Zurriola zubiaren artean kokatua dago, albo banatan Victoria Eugenia antzokia eta Bretxako merkatua dituelarik. Bertan daude Erregina Erregeordearen lorategiak.

## Erreferentziak

* ↑ «Donostia.eus - Kale izendegia» www.donostia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-05-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257092
* Multimedia: Erregina Erregeordearen kalea / Q12257092
# Erreginaordearen jauregia

Erreginaordearen jauregia (katalanez Palau de la Virreina) Kataluniako Bartzelona hiriburuko jauregi bat da. La Rambla hiribidean dago, El Raval auzoan, hain zuzen ere La Boqueria merkatuaren alboan. 1772-1778 bitartean, Manuel de Amat i Juniet, aurretik Peruko erregeordea eta une hartan Castellbellgo Markesa zenaren aginduz eraiki zen, halere bera hil bezain azkar bere alarguna zen Maria Francesca de Fiveller i de Bru bizitzen jarri zen, hortik datorkio Erreginaordearen Jauregia izena.
Gaur egun eraikin honetan Bartzelonako Udalaren kultura sailaren egoitza dago, gainera bertan erakusketak ere antolatzen dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1798216
* Multimedia: Palau de la Virreina / Q1798216
# Erregionalismo

Erregionalismo izan daiteke:
* Erregionalismo, estatubatuar mugimendu artistiko errealista;
* Erregionalismo, doktrina politikoa;
* Erregionalismo, mugimendu arkitektonikoa.
# Erregina-jele

Erregina-jelea erle langile gazteen guruin hipofaringeok iraitzitako substantzia da. Erle erreginak eta larbek baino ez dute jaten. Substantzia lirdingatsua du, zapore azidoa duena. Gizakiek dieta-gehigarri moduan hartzen dute, nahiz eta, adituen ustetan, balio terapeutiko izan ez.

## Erreferentziak

* ↑ FAO. Value-added products From beekeeping.... .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q202501
* Multimedia: Royal jelly / Q202501
# Erreginaren aldapa kalea (Iruñea)

Erreginaren aldapa kalea Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen kale bat da. Maiz, eremu honi Larraina ere deitzen zaio.

## Kokapena

Gipuzkoa etorbidea eta Takonerako aldapa elkartzen diren biribilgunean hasi, Plazaola oinzubiaren parean, eta malda igoz bihurgunea egin ondoren, Joan XXIII.aren plazan amaitzen da, Antoniutti parkearen parean, Baiona etorbidea, Gazteluko Ingurunea kalea eta Armada kaleak bat egiten duten elkargunean.

## Ondarea

* Plazaola oinzubia
* Udaltzaingoaren egoitza
* Larraina parkea
* Iruñeko espetxe zaharra (gaur egun erautsia)
* Antoniutti parkea
* Plazaola oinzubia.
* Antoniutti parkea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479570
# Erregioselektibitate

Kimikan erregioselektibitateak adierazten du lotura kimiko batek noranzko batean apurtzeko duen joera, beste aukera posibleei muzin eginez. Erregioselektibitateak erregioisomeroak edo isomero konstituzionalak agertze dakar.
Adibide tipiko bat 2-propenilbentzenoaren sintesia da non bi isomero posibleen artean bat baita nagusi.
Produktu bat eratzeko lehentasuna dagoenez esaten zaioa erreakzioari selektibo eta erregioselektiboa da isomero konstituzionaletako bat delako nagusi erreakzio-produktuen artean.
Erregioselektibitatearen beste adibide bat da alkeno asimetriko baten gaineko hidrogeno bromuroaren adizio elektroizalea, zein Markovnikov-en arauari darraion.

## Erreferentziak

* ↑ Anakabe, Eneritz & Arrasate, Sonia. (2012). Kimika organikoa. EHU, 40 or. ISBN 978-84-9860-672-0..
* ↑ Kimika orokorra. Udako Euskal Unibertsitatea 1996, 560 - 564 or. ISBN 84-86967-71-6. PMC 431201681. (Noiz kontsultatua: 2021-04-28).
* ↑ (Ingelesez) Andersh, Brad; Kilby, Kathryn N.; Turnis, Meghan E. & Murphy, Drew L.. (January 2008). Regioselectivity in Organic Synthesis: Preparation of the Bromohydrin of alpha-Methylstyrene. Journal of Chemical Education, 102 or..
* ↑ Lüning, Ulrich. (2007). Organische Reaktionen eine Einführung in Reaktionswege und Mechanismen. (2. Aufl. argitaraldia) ISBN 978-3-8274-1834-0. PMC 159919084. (Noiz kontsultatua: 2021-04-28).

## Ikus, gainera

* Zaitsev-en arau
* Markovnikov-en arau
* Hofmann-en arau
* Estereoselektibitate
* Enantioseleltiobitate

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2275927
# Erregio

Erregio edo eskualdea lurralde, itsaso edo ur azalera bat biltzen duen kontzeptu geografiko bat da, banako kontzeptua den tokiaz gaindi eta erreferentziazko eremu geografikoa baino txikiagoa. Adibidez, Mendebaldeko Europa bertako herrialdeak biltzen dituen eremua da eta aldi berean Europako zati bat ere bada; Eurasiako kontestuan bata zein beste erregio edo eskualde izenda ditzakegu. Euskaltzaindiak sinonimotzat ditu, baina erabilpenean eskualde gehiago agertzen da bere testuetan, nahiz eta, kontzeptu bat azaltzearren adibidez "eskualde hizkuntzak" zein "erregio hizkuntzak" erabiltzen dituen.

## Kategorizazioa

Eskala anitzeko eremuak jaso ditzake erregioak: zenbait herri biltzen duen ibar bat bezain txikia (Babia, esaterako) edo kontinentea bezain handia (Amerika).
Eskualde edo erregioak definitzeko irizpide ohikoenak dira: geografikoak (Pirinioak), politikoak (Nafarroa Garaia), klimatikoak (Sahara), biologikoak eta ekologikoak (tundra), gizarte-faktoreetan oinarrituak (Euskal Herria) edo irizpide ekonomiko eta logistikoetan (EMEA).

## Erreferentziak

* ↑ «Erregio» www.euskaltzaindia.eus (Euskaltzaindiaren Hiztegia) (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).
* ↑ (Frantsesez) Baxok, Erramun. «Frantzian eskualde hizkuntzen legearen bihurgunea» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) irudia, Komunikazioa eta. «Euskaltzaindiak hizkuntza aniztasunaren aldeko ahalegin handiagoa egiteko eskatu dio Espainiako gobernuari» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).

## Ikus, gainera

* Frantziako eskualdeak (frantsesez region deituak)
* Herrialdea
* Eskualdea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q82794
* Multimedia: Regions / Q82794
# Erregionalismo (politika)

    Artikulu hau doktrina politikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Erregionalismo».
Erregionalismoa Estatuak eskualdeen nortasuna aintzat hartu behar duela dioen doktrina da. Honen arabera, eskualdeek nortasun berezia dute estatu baten baitan.
Doktrina honetan oinarritutako mugimendu politikoak estatu barnean eskualde bateko interesak eta nortasun desberdina babestea du helburu.
Erregionalismoa eta federalismoa desberdinak dira, nahiz eta zentzu askotan antzekoak izan. Erregionalismoaren kasuan existitzen den estatu batek eskualdeen nortasun berezia aitortzen du. Federalismoari dagokionez eskualde batzuk bildu eta estatu bakarra osatzen dute beren nortasun berezia mantenduz.

## Ikus, gainera

* Euskal erregionalismoa
# Eskari (ekonomia)

Ekonomian, ondasun edo zerbitzu baten eskaria kontsumitzaile guztiek eskatzen dituzten zenbatekoen batura da, kontsumitzaileek ondasun edo zerbitzu hori erosteko nahia eta ahalmena dituztela. Banakako eskaria ere definitzen da, kontsumitzaile bakar bati dagokiona.
Eskaria eragiten duten faktoreak hauek izaten dira:
* ondasun edo zerbitzuaren salneurri edo prezioa: salneurria zenbat eta altuagoa, orduan eta eskari txikiagoa izaten da;
* gertuko ondasunen prezioak: aztertzen den ondasunaren gertuko edo ordezko ondasunen prezioek gora egiten badute, ondasunaren eskariaren gehikuntza gertatzen da eta alderantziz;
* diru-sarrerak: zenbat eta diru gehiago izan, eskaria orduan eta handiagoa izaten da, ondasuna ordeztu dezaketen preferentzia handiagoko ondasunik ez badago behintzat;
* geroko sarrera eta prezioei buruzko itxaropenak: esaterako, ondasunaren prezioak igo behar direla uste bada, uneko eskaria handitu egingo da.
* ondasun osagarrien prezioa.
Eskaria ondasunaren prezioarekin loturik adierazi ohi da. Kurbaren malda aztertuta, eskari mota hauek bereiz daitezke:
* eskari elastikoa, eskariaren elastikotasuna unitatea baino gehiago denean, eskaintzaren kantitate aldaketa portzentualki preziokoa baino handiagoa da;
* eskari inelastikoa: eskariaren elastikotasuna unitatea baino txikiagoa denean, eskaintzaren kantitate aldaketa portzentualki preziokoa baino txikiagoa da;
* unitate elastikotasuna, eskariaren elastikotasuna unitatea denean , eskaintzaren kantitate aldaketa portzentualki prezioarena bezalakoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Giffen ondasun izenekoetan, ordea, zenbat eta prezio altuagoa, eskaria orduan eta handiagoa izaten da. Gorespen soziala dakarten luxuzko produktu eta zernitzuak izaten dira Giffen ondasunak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4402708
* Multimedia: Demand / Q4402708
# Eskarlata

Eskarlata gorriaren ñabardura den kolorea da, zertxobait laranjakara. Gorribizia baino gorriagoa da.
Estrontzioaren gai elkartuen igorpen-espektroa gorriminaren tartean dago argi ikusgaiaren espektroan. Igorpen lerroak 640,8 nm, 650,4 nm, 687,8 nm eta 707,0 nm neurrietan gertatzen dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2268159
* Multimedia: Scarlet / Q2268159
# Eskari efektibo

Eskari efektiboa John Maynard Keynesek garatutako nozio ekonomikoa da. Gaur egungo ekonomialarien terminologian, aurreikusitako eskari deitzen zaio.

## Definizioa

Keynesen ustetan, Sayren legea ez denez beti egiaztatzen, enpresariak etxekoen eskaerari egokitu behar dira. Eskari efektiboa etorkizuneko salmenten aurreikuspenen zama da, ekoizpen errealaren maila definitzen laguntzen duena. Hiru elementuren zama :
* azkenengo kontsumoa
* inbertsioa
* esportazioak
Krisi edota desoreka egoera batean, nozio honek garrantzi berezia hartzen du. Enpresariek saldu dezaketena baino gutxiago ekoiztuko dute (irabazi gehiago egin zitekeen egoera da baina galerarik gabekoa), gehiegi ekoizteaz beldur baitira (gehiegi ekoizteak galera errealak ekar ditzake). Halako egoeran, eskaera efektiboa apalagoa izanen da, honek enpleguan (langabezian) eta ondasunen eskaintza errealean, kontsumoan, langileen lansarietan, etab, eragin zuzena izanez.

## Ikus, gainera

* John Maynard Keynes
* Jean-Baptiste Say

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2251551
# Eskarabilero

Eskarabilero eskarabila biltzen zutena izan zen, emakume eta umeak gehienetan. Eskarabila Baskonia enpresak ibaia eta trenbide tartean zegoen lur zati batetara botatzen zuen hondakina zen.
XX. mendearen hasieran, iparraldeko Espainian eta Hego Euskal Herrian, sortu ziren eta trenen lurrun-makinetatik baztertzen zituzten ikatz-hondakinak eta enpresa metalurgikoek zabortegietara botatzen zituzten galdaketaren hondakinak biltzen zituzten. Basaurin bertoko jaietako pertsonai bilakatu da.

## Erreferentziak

* ↑ Gure pertsonaia:Eskarabileroa. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Arija. Las escarabilleras. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Atxutegi, Aitziber. (2015/08/27). «Tardes de escarabilla» Deia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5837562
# Eskarabilla

Eskarabilla, iraganean Muzubia, Gipuzkoako Goierri eskualdeko Ordizia udalerrian dagoen auzo bat da. Urdaneta kalea, Oria ibaia eta trenbidearen artean dauden etxebizitza multzoak osatzen du.

## Izena

Gaur egun Eskarabilla izenez ezagutzen den inguruari Muzubia izena ere ematen zitzaion, errotako kanala zeharkatzeko zubia bertan baitzegoen. Idatziz erregistratutako era zaharrena, 1568koa, soro izena da, baina, horrez gain, toponimo hau presa bat eta etxe bat izendatzeko ere erabiltzen zen. Etxe hari, Sukia eta "Casa del Explote" izenak ere ematen zizkioten.
Gaztelaniaz ikatz zati txikiei deitzen zaie "eskarabilla" eta XX. mende hasieran jendea haiek biltzera Muzubia presara joaten zen. Oso arrunta da zubi-izen modura Zubimusu toponimoa erabiltzea (Beasainen, Zizurkilen, Zestoan).

## Kaleak

* Diego Rivero kalea
* Goiherri kalea
* Joseba Rezola pasealekua
* Kaleberria
* Maribaratza kalea

## Eraikin nabarmenak

* Torresol eraikina
* Eskarabilla auzoko etxebizitzak Oria ibaiko oin-zubitik.
* Torresol eraikina.
* Eskarabillako etxebizitza eraikina.

## Erreferentzia

* ↑ Muzubia. Ordizia ezagutzen

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63651234
* Multimedia: Eskarabilla / Q63651234
# Eskantzu

Eskantzua, horma edo beste harlan baten ertza da, bereziki harlanduz egina. Batzuk egiturazkoak dira, sendotasuna emanez harlanduxkaz eginiko hormari, baina beste batzuk guztiz estetikoak ertza nabarmentzeko.. Eskantzuak indarra, iraunkortasuna eta gastua iradokitzen du, eta horrek guztiak egituraren presentziaren zantzua indartzen du ikuslearengan.
Ohikoak dira Euskal Herriko arkitektura tradizionalean eta bereziki nabarmentzeko joera dago, hormaren beste atalekin alderatuta. Honen arrazoi nagusia eraikuntzakoa da: eraikin eta hormen ertza atal ahulagoa denez (bermerik gabea edo kolpeak izateko aukera gehiagorekin) eskantzuak kalitate hobea behar izaten dute, bai material aldetan bai forma aldetik. Horregatik, nahiz-eta askotan eraikina harlanduxkaz edo adreiluz egina izan, eskantzuak harlanduzkoak dira.
Estetikoak bakarrik badira, urratze edo esgrafiatu teknika gisa egin daitezke, are margotuz trompe-l'oeil bezala.

## Historia

Harlanduzko eskantzuak erabiltzea ohikoa zen etruskoen artean. Antzinateko eta Erdi Aroko harrizko eraikin askotan, eskantzuak dira zehaztasunez zizelkatutako harri bakarrak.

## Irudiak

* Letamendi baserria, Beasain (GI)
* Saint-Rémi d'Ottignies elizako eskantzua, harladuzkoa adreiluzko horman, Ottignies-Louvain-la-Neuve (Belgika)
* Lake County Courthouse, Crown Point, Indiana (AEB)
* Oltzeko jauregia, Iholdi (NB)

## Erreferentziak

* ↑ “Eskantzu” Orotariko Euskal Hiztegian. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2020-01-05).
* ↑ Charles F.Mitchell. Building Construction. Part 1. First Stage or Elementary Course. Second Edition—Revised. Published by B.T. Batsford, 52 High Holborn. 1889. Page 48.
* ↑ Definitions for: Quoin. (Noiz kontsultatua: 2014-05-12).
* Eskantzu. Elhuyar hiztegia (Noiz kontsultatua: 05-01-2020).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10532622
* Multimedia: Quoins (architecture) / Q10532622
# Eskapularen muskulu jasotzailea

Eskapularen muskulu jasotzailea garondoaren azpialdean dago eta bizkarraldeko tarteko muskulu emigratu bat da

### Jatorria

C1-tik C4-rainoko orno zerbikaletako arantza apofisietan du jatorria.

### Ezarpena

Eskapula hezurraren goiko angeluan ezartzen da.

### Funtzioa

Bi funtzio ezberdin ditu:
* Eskapula toraxera heltzen du.
* Eskapula kraneal medialki bultzatzen du. Hau da, eskapularen aurpegi artikularra beherantz mugitzen du, bere angelua txikituz. Hori gertatzen da besoa atzetik hurbildu eta hedatzean

### Inerbazioa

Eskapularen nerbio dortsalek inerbatzen dute muskulu hori.

## Irudi gehigarriak

* Eskapularen muskulu jasotzaile
* Eskapularen muskulu jasotzaile

## Erreferentziak

* ↑ Platzer, Werner (2004). Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System (5th ed.). Thieme. ISBN 3-13-533305-1.
* ↑ Rockwood, Charles A.; Matsen, Frederick A.; Lippitt, Steven B.; Wirth, Michael A. (2009). The shoulder, Volume 1. Elsevier. ISBN 978-1-4160-3427-8.
* ↑ Brand, R. A. (2008). "Origin and Comparative Anatomy of the Pectoral Limb"Clinical Orthopaedics and Related Research. 466 (3): 531–42. doi:10.1007/s11999-007-0102-6. PMC 2505211Freely accessible. PMID 1826484

## Kanpo estekak

* Datuak: Q755141
* Multimedia: Levator scapulae muscles / Q755141
# Eskapulario

Kristautasunean, eskapularioa kristau kultu eta liturgiarako erabiltzen den objektu bat da, zehatzago sakramental bat.
Bi adiera ditu: jantzia izan daiteke, edo kutun bat.

## Jantzia

Eskapulario monastikoa oihalezko zerrenda luzea da, erdian burua sartzeko zuloa duena eta gorputzaren aurrealde eta atzealde osoan luzatzen dena, sorbalden gainetik jantzirik, eta kristau ordena eta kongregazio batzuen jantzi erlijioso gisa janzten dena.

## Kutun edo talismana

Deboziozko eskapularioa, berriz, soka batez loturiko bi irudi erlijiosok osaturiko objektua izendatzen du, elkarte erlijoso bateko kidetasuna edo debozioa adierazteko erabiltzen dena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q866214
* Multimedia: Scapulars / Q866214
# Emakumeen Aurkako Delituen Nazioarteko Epaitegia

Emakumeen Aurkako Delituen Nazioarteko Epaitegia (ingelesez: International Tribunal on Crimes against Women-frantsesez: Tribunal international des crimes contre les femmes) 1976ko martxoaren 4tik 8a arte Bruselako Biltzar-Jauregian egin zen herri-epaiketa izan zen. Helburua emakumeen aurkako krimenak eta indarkeria salatzea zen; 40 herrialdetako 2000 emakumek baino gehiagok parte hartu zuten. Antolatzaile nagusietarikoak Diana Russell eta Nicole Van Den Ven izan ziren.

## Antolaketa

1976ko martxoaren 4an, Emakumeen Aurkako Delituen Nazioarteko Epaitegia inauguratu zuten Bruselan. Ekimenarako erreferentziak Nurenbergeko epaiketen zein nazioarteko epaitegietan bilatu zituzten, esaterako Bertrand Russellek Vietnamen burututako krimenen aurkako bultzatutakoa. 40 herrialdetako 2.000 emakumek hartu zuten parte, amatasuna, heterosexualitate derrigortua, klitoriaren ablazioak, bortxaketak, lesbianismoaren aurkako jazarpena eta haurren aurkako sexu-abusuen gaiak landuz. Sorburua aurreko urtean, 1974an, Frankfurten ospatu zen Nazioarteko Konferentzia Feminista izan zen. Urte bat geroago, Parisen, epaimahaiaren lerro nagusiak onartu ziren eta batzorde antolatzailearen zortzi pertsonal aukeratu ziren.
Epaimahaiaren ospakizunean "Take Back the Night" martxa berria egin zen. Martxa hau 1973an egin zen lehen aldiz AEBko San Frantziskon, pornografiaren aurka, eta Estatu Batuetan deialdi berriak egin ziren emakumeen aurkako indarkeriaren aurkako protestekin lotuta.

## Partehartzaileak

Besteak beste, Epaimahaira joatean laguntzaile askok hartu behar izan zuten arriskua nabarmendu zen. Parte-hartzaileen erregistroak erre egin ziren haien aurkako jazarpena saihesteko.
40 herrialdetatik etorritako 2.000 pertsona baino gehiago joan ziren auzitegira: Mendebaldeko Alemania, Antillak, Australia, Austria, Belgika, Brasil, Kanada, Txile, Danimarka, Egipto, Eskozia, Espainia, Estatu Batuak, Ingalaterra, Frantzia, Euskal Herria, Grezia, Ginea, Herbeheereak, Islandia, India, Iran, Irlanda, Israel, Italia, Japonia, Korea, Luxemburgo, Mexiko, Mozanbike, Norvegia, Filipinak, Portugal, Puerto Rico, Hegoafrika, Suitza, Suedia, Siria, Taiwan, Vietnam eta Yemen.

## Liburua

Russell eta Van Den Ven antolatzaileak 1976 gertatutako guztia liburu batean jaso zuten: Crimes Against Women: Proceedings of the International Tribunal, Les Femmes, 1976.

## Erreferentziak

* ↑ Doughty, Frances. Lesbians and International Women's Year: A Report on Three Conferences, in Our Right to Love: A Lesbian Resource Book, Ginny Vida, Prentice Hall, 1978, ISBN 0-13-644401-6, p148
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/emakumeen-aurkako-delituen-nazioarteko-epaitegia-inauguratu-zuten-bruselan
* ↑ https://www.everything2.com/index.pl?node_id=720761
* ↑ https://web.archive.org/web/20190906174705/http://www.dianarussell.com/f/Crimes_Against_Women_Tribunal.pdf

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Crimes Against Women: Proceedings of the International Tribunal liburua.
* Datuak: Q6054036
# Emakumearen eta Teknologiaren Anita Borg Institutua

Emakumearen eta Teknologiaren Institutua edo Emakumearen eta Teknologiaren Anita Borg institutua Palo Alton, Kalifornian, kokatuta dagoen irabazi-asmorik gabeko erakundea da. 1997an sortu zuen Anita Borg informatikariak. Arlo teknologikoan emakumearen presentzia areagotzea da erakundearen helburuetako bat.
Institutuaren programa garrantzitsuenetako bat Emakumeak Informatikan Grace Hopper Ospakizuna da, mundu-mailan emakume informatikari gehien batzen dituen bilkura.
2002an Telle Whitney-k hartu zuen bere gain Institutuaren presidentetza eta zuzendaritza orokorra. 2003an Borgen omenez institituari Emakumearen eta Teknologiaren Anita Borg Institutua izena jarri zioten. Sortu zenetik, Estatu Batuetan haren programa kopurua handitu eta nazioartean duen tamaina laukoiztu egin da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «AnitaB.org - Women transform technology» AnitaB.org (Noiz kontsultatua: 2018-07-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17442
# Emakumearen eta Emakumezko Herritarraren Eskubideen Adierazpena

Emakumearen eta Emakumezko Herritarraren Eskubideen Adierazpena Olympe de Gougesek 1791 urtean, Frantziako Iraultzaren testuinguruan, idatzi zuen agiri bat da.
Urte bi lehenago, 1789an, Frantziako Biltzar Nazionalak Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpena onartu zuen, emakumeak barne hartzen ez zituena. Gabezia hori konpondu nahian idatzi zuen Gaugesek bere agiria, aurrekoa oinarri gisa hartuta. Hola, testuan zehar emakumeei eta gizonei eskubide berberak aitortzen zizkien. Gaugesen nahia agiria Biltzar Nazionalak onartzea zen, baina ez zuen arrakastarik izan. Edozein kasutan, testu feminista aitzindaritzat hartzen da.

## Kanpo estekak

* Testua euskaraz PDFan, Kondaira webgunean
* Datuak: Q730868
* Multimedia: Declaration of the Rights of Woman and the Female Citizen / Q730868