OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jasper (Florida)

Jasper Floridako hiri bat da. Hamilton konderrian kokatua dago. 2010ean 4.221 biztanle zituen, 5,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hamilton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1909831
* Multimedia: Jasper, Florida / Q1909831
# Jasper (Georgia)

Jasper Georgiako estatuko hiri bat da. Coweta konderrian kokatua dago. 2010ean 3.684 biztanle zituen, 22,18 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Coweta konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q519096
* Multimedia: Jasper, Georgia / Q519096
# Jasper (Arkansas)

Jasper Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Newton konderrian dago, Arkansas estatuan. 547 biztanle ditu, 1,46432 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Newton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79592
* Multimedia: Jasper, Arkansas / Q79592
# Jasper (Kanada)

Jasper Alberta probintzian (Kanada) 4.256 biztenleko (2006) herri bat da, Mendi Harritsuetan iltzatua, trenez eta autobidez iritsi daiteke.
Bere izena herriaren eratzailearen ohorean jarrita dago, eta hasiera batean posta herria izanik, gaur egun Jasper, turismoaz bizi den herria da, urtero milioika pertsona bisitatzen dute Jasperko Parke Nazionalak dituen edertasunak ikusteko.

## Klima

Datu klimatikoak (Jasper) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 13.3 | 16.5 | 20 | 26.5 | 30.4 | 32.8 | 36.7 | 35 | 32.4 | 27.2 | 16.7 | 15 | 36.7 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -5 | -0.9 | 4.7 | 10.8 | 15.8 | 19.3 | 21.9 | 21.6 | 16.4 | 10.1 | 0.4 | -4.8 | 9.2 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -9.8 | -6.3 | -1.2 | 4.3 | 9.1 | 12.8 | 15 | 14.5 | 9.8 | 4.5 | -4 | -9.2 | 3.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -14.6 | -11.8 | -7.1 | -2.3 | 2.4 | 6.2 | 8.1 | 7.4 | 3.3 | -1.2 | -8.5 | -13.6 | -2.6 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -46.7 | -43.3 | -36.7 | -28.9 | -13.9 | -6.7 | -1.7 | -3 | -11.1 | -28.7 | -38.8 | -42.2 | -46.7 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 26.9 | 16 | 17.6 | 18.8 | 29.9 | 55 | 60.1 | 59.1 | 37.3 | 28.7 | 24.5 | 24.8 | 398.7 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ http://www.climate.weatheroffice.ec.gc.ca/climate_normals/results_e.html?Province=ALL&StationName=Jasper&SearchType=BeginsWith&LocateBy=Province&Proximity=25&ProximityFrom=City&StationNumber=&IDType=MSC&CityName=&ParkName=&LatitudeDegrees=&LatitudeMinutes=&LongitudeDegrees=&LongitudeMinutes=&NormalsClass=A&SelNormals=&StnId=2398& Environment Canada

## Kanpo estekak

* Jasperko Udalaren webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q999429
* Multimedia: Jasper, Alberta / Q999429
# Jasová

Jasová Eslovakiako udalerri bat da, Nové Zámkyko barrutian kokatuta. 19,93 km²ko azalera du eta 1170 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1434. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1044014
* Multimedia: Jasová / Q1044014
# Jasper (Alabama)

Jasper Alabamako hiri bat da. Walker konderrian kokatua dago. 2010ean 13.857 biztanle zituen, 188,0 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Walker konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79766
* Multimedia: Jasper, Alabama / Q79766
# Jasper (Indiana)

Jasper Indianako hiri bat da. Dubois konderrian kokatua dago. 2010ean 15.038 biztanle zituen, 33,94 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dubois konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q941441
* Multimedia: Jasper, Indiana / Q941441
# Jasper (Minnesota)

Jasper Minnesotako hiri bat da. Pipestone konderrian kokatua dago. 2010ean 633 biztanle zituen, 2,28 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pipestone konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1922047
* Multimedia: Jasper, Minnesota / Q1922047
# Jasov

Jasov Eslovakiako udalerri bat da, Košice-okolie barrutian kokatuta. 35,42 km²ko azalera du eta 3557 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1234. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q719586
* Multimedia: Jasov / Q719586
# Jaspe

Jaspe edo harrinabarra arroka sedimentarioa da. Gainazal leuna du eta apaintzeko edo bitxiak egiteko erabiltzen da. Pitxer, zigilu eta antzekoetan leundu eta erabil daiteke. Kolorez anitzak izan daitezke, gorriak, moreak, grisak edo beltzak, batzuetan berdeak, horiak, marroiak, edo aurrekoak konbinatuak.
Jaspilita jaspe barietatea da, eta burdina eta manganeso beta oso bereizgarriak dituena.

## Erreferentziak

* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «jaspe» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2022-01-04).

## Kanpoko estekak

* Datuak: Q201175
* Multimedia: Jasper / Q201175
* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, katalanezko Wikipediako «Jaspi» artikulutik itzuli da; zehazki, 2020-09-30eko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
# Jose Garate Garmendia

Jose Garate Garmendia, Bentatxuri (Azkoitia, ?) azkoitiar bertsolaria izan zen. Azkoitiko Mokara baserrian jaio zen eta 1936ko Txapelketa Nagusian parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Jose Garate Garmendia» Euskomedia (Noiz kontsultatua: 2017-01-28).
* Datuak: Q28536786
# Jose Ganboa

Jose Ganboa (Gipuzkoa, XIX. mendea – XX. mendea) euskal antzerkigile, olerkari eta idazlea izan zen. Donostiako Euskal-Erria aldizkarian eman zituen argitara bere lan aipagarrienak, 1896-1914 bitartean. Mariya, ekitaldi bakarreko komedia, saritu zioten 1898. urtean, Zumarragako euskal jaietan. Harenak dira, halaber, Aitona... Aitona antzerki-lana (1902), Txardiñak bakarrizketa (1903), Krispiña ta Krispin elkarrizketa eta Mikelatxo bakarrizketa (1915).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12260621
# Jose Garmendia

Jose Garmendia Zabala (Altza, Donostia, Gipuzkoa, 1885eko martxoaren 25a - Donostia, 1924) gipuzkoar bertsolaria izan zen.

## Bizitza

Altzako Arrues baserrian jaioa, gazte-gaztetandik hasi zen bertsoak kantatzen. Haren bat-bateko bertso zenbait eta bertsopaper batzuk gorde izan dira: Korrika apustura bat, Alza-ko Parroko Jaunari bertso-berriak eta Europako eta Afrikako gerrei eskainitako beste bi bertso-sail. Labankada batez hil zuten, taberna batean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «José Garmendia Zabala» Euskomedia (Noiz kontsultatua: 2017-01-17).
* Datuak: Q12260623
# Jose Goikoa

Jose Goikoa Barkaiztegi (Donostia, Gipuzkoa, 1844ko apirilaren 10a - ib., 1911ko uztailaren 9a) arkitektoa izan zen. Madrilen egin zituen arkitektura-ikasketak. Donostiako udal-arkitektoaren laguntzaile izendatu zuten 1870ean, eta 1897an berak eskuratu zuen kargu hura. Liberala zen eta Donostiako defentsarako obrez arduratu zen Hirugarren Karlistaldian. Donostiako udal-arkitektoa izan zen bitartean proiektu ugariren zuzendari izan zen, Gros eta Amara Zaharreko zabalguneak tarteko.
Haren obra nagusiak Donostian daude:
* Polloeko hilerria (1876-1878)
* Gipuzkoako Aldundiaren jauregia (1879)
* San Martin merkatua (1882)
* San Antonio Abad Ospitale Zibila (1888)
* Goikoa jauregia (1888-1891)
* Miramar jauregiaren obra-zuzendaritza (1889-1893)
* San Inazio eliza (1892)
* Uliako Buskando ur-biltegia (1894). Estaltze-lanak Marcelo Sarasola-k egin zituen 1899an.
* Moneda baserria berdiseinatzea
* Artzain Onaren katedralaren inguruko etxebizitza-eraikinen hiri-proiektua (1895)
* Bretxako merkatuaren handipena (1898)
* Donostiako ekialdeko zabalguneko Zuloaga eskola (1901)
* Kontxako pasealekua eta Antiguako tunela.
* Usurbilgo udaletxea, eskola eta eliza.
Erreformak:

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Bibliografia

* Sánchez de Neira, José (1879). «Goicoa, José». El toreo: Gran diccionario tauromáquico 2. Imprenta y librería de Miguel Guijarro. 279-280 or.
* Múgica Zufiría, Serapio (1921). «José de Goicoa y Barcaíztegui». Arquitectos municipales de San Sebastián 11 (207). 86-91 or.
* Mendizábal Etxeberría, Antonio (1992). «Goikoa y la realización del "Ensanche" de San Sebastián». Nuevas formulaciones culturales: Euskal Herria y Europa. Sociedad de Estudios Vascos. 479-487. ISBN 84-87471-35-8. OCLC 434782805. Consultado el 18 de agosto de 2020.
* Mendizábal Etxeberría, Antonio (2003). José Goikoa, arquitecto : autor de San Sebastián. Instituto Dr. Camino de Historia Donostiarra. ISBN 84-7173-434-6. OCLC 54794522.
* "José de Goicoa y Barcaíztegui". Real Academia de la Historia.
* Goikoa Barkaiztegi, Jose. Auñamendi. Bernardo Estornés Lasa funtsa.
* Datuak: Q12260624
* Multimedia: José Goicoa Barcaiztegui / Q12260624
# Jose Garate

Jose Garate izenarekin honakoak daude:
* Jose Garate Garmendia, bertsolaria.
* Jose Garate "Foisis", Itoiz musika taldeko kidea.
# Jenaro Quesada

Jenaro Quesada Mathews (Santander, 1818ko otsailaren 6a - Madril, 1889ko urtarrilaren 19a) espainiar militar eta politikaria izan zen.
Vicente Quesada jeneralaren semea, sei urte besterik ez zituela armadan sartu zen. 1833 eta 1836 artean, Lehen Karlistaldian borrokatu zuen. Aita matxinada batean erail zuten eta Jenaro Frantzian erbesteratu zen. Armadara itzuli eta 1853an jeneral bilakatu zen. Espainiar-Marokoar Gerran dibisio bat zuzendu zuen eta Wad-Ras haranean egindako balentriei esker teniente-jeneral izendatu zuten.
Antonio Cánovas del Castillok Iparraldeko Armada eman zion Bigarren Karlistaldian, eta Nafarroa okupatu zuen 1876ko neguan Arsenio Martinez-Campos jeneralarekin batera. Miravalles-eko markes titulua eman zitzaion Iruñea inguruko kanpainan bertako Miravalles oihan edo mendixkan burututakoa saritzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q583670
* Multimedia: Genaro de Quesada y Matheus / Q583670
# Jenero (argipena)

Jenero hitzak esanahi zenbait ditu:
* genero hitzaren ortografia okerra;
* jenero edo salgaia.
# Jeneral

Jeneral maila militarra da. Hierarkia militarrean gailurrean dago, goi-mailako ofizieren -maior edo komandante, koronelorde eta koronela- eta ofizieren -lotinantorde, lotinant edo kapitaina- eta itsas-gudarostean fragatako lotinantorde, ontzi-lotinantorde, eta ontzi-lotinant- gainean dago, eta, hurrenez hurren, ofizierordeko eta soldadu edo itsastarren gainetik.
Espainiako Armadan honako graduak daude:
| Lurreko Armada | Itsas Armada | Itsas Infanteria | Aireko Armada | Guarda Zibil |
| kapitain jeneral (OF-10) | kapitain jeneral (OF-10) | baliokiderik gabe | kapitain jeneral (OF-10) | baliokiderik gabe |
| armada-jeneral (OF-9) | amiral jeneral (OF-9) | baliokiderik gabe | aire-jeneral (OF-9) | baliokiderik gabe |
| lotinant jeneral (OF-8) | Amiral (OF-8) | baliokiderik gabe | lotinant jeneral (OF-8) | lotinant jeneral (OF-8) |
| dibisio-jeneral (OF-7) | amiralorde (OF-7) | dibisio-jeneral (OF-7) | dibisio-jeneral (OF-7) | dibisio-jeneral (OF-7) |
| brigadier (OF-6) | kontramiral (OF-6) | brigadier (OF-6) | brigadier (OF-6) | brigadier (OF-6) |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83460
* Multimedia: Generals / Q83460
# Jenaro Urrutia

    Artikulu hau margolari bizkaitarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Urrutia».
Jenaro Urrutia Olaran (Plentzia, Bizkaia, 1893 – Bilbo, Bizkaia, 1965eko urtarrilaren 2a) euskal herritar margolaria izan zen. Ikasketak Bilbon hasi ondoren, lau urtez Parisen eta Erroman osatu zituen. 1926tik 1929ra bitartean, Euskal Artisten Elkartearen presidentea izan zen.

## Bizitza

Bilboko Arte eta Lanbide Eskolan hasi zituen margolaritza ikasketak; 1918an Bizkaiko Aldundiak beka bat eman zion Parisen bere ikasketak sakontzeko, eta bi urtez bizi izan zen Parisen.
1921ean erakusketa bat egin zuen Bilboko Euskal Artisten Elkartean. Bizkaiko Aldundiak berriz ere beka bat eman zion, Italiara joateko oraingoan, eta 1923an Erromara joan zen. Hurrengo urtean beste erakusketa bat egin zuen Artisten Elkartean.
Erakusketa hartako bi lan Bilboko Arte Modernoko Museorako aukeratu zituzten: Bañistas eta Naturaleza muerta. 1926an Euskal Artisten Elkarteko lehendakari izendatu zuten, eta Donostiako 1928ko Euskal Aste Nagusian erakusketa bat egin zuen Euskal Artisten Elkartean.
Espainiako Gerra Zibila amaitu ondoren, hainbat erakusketa egin zuen Bilbon 1960. urtera arte. Garai hartan horma-pinturarekiko ardura sortu zitzaion eta mota horretako lan ugari egin zituen, hala nola Barakaldoko San Jose parrokian, Lutxanako Artzain Onaren elizan, Bilboko San Joan Bataiatzailearen elizan eta Santa Marinako Antituberkulosoan, eta Barakaldoko San Josen. Beste obra aipagarri batzuk: Teresita, Preparando la merienda, El amaiketako, Barrenadores de Vizcaya, Bañistas, Naturaleza muerta, Mujeres del campo, Reposo eta La ventana al paisaje.
Urrutia Erroman bizi izan zenean Pizkundeko pintoreek —Rafaelek batez ere— erakarri zuten, eta Rafael izan zen hain zuzen ere Urrutiaren lehenengo mugarria. Euskal ohiturak bere erara interpretatzen ditu, eta bere lanetan idealizazioa nagusitzen zaio errealismoari. Bestalde, bere lanak ondo eraikiak daude; indar eta espiritualtasun handikoak dira. Arte-kritikariek hasiera-hasieratik harrera ona egin zioten bere lanari. Urrutiaren lanek kolorearen fintasuna dute ezaugarri berezkoena. Esan ohi da, euskal pinturaren ezaugarri nagusia gris, urdin eta berdeen gamen leuntasuna dela; Urrutiak hori jasotzeaz gainera, sentiberatasuna eta kolore aberastasuna gehitu zizkien bere lanei. Bestalde, soiltasunaren bidez irudiak handitu eta leundu egiten ditu, eta gainera sakontasun handia ematen dio lanari.

## Lan nabarmenak

* Barrenadores de Bizkaia
* El amaiketako
* Mujeres del campo
* Gazkeak lanean
* Descansando
* Aldeana con manzanas
* Bañistas

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Jenaro de Urrutia Olaran» Auñamendi Eusko Entziklopedia. .
* Datuak: Q3754165
# Jengen

Jengen Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Ostallgäu (barrutia)|Ostallgäu]] barrutian. 2014an 2.394 biztanle zituen 33,75 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q513796
* Multimedia: Jengen / Q513796
# Jenaz

Jenaz Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, Prättigau/Davos Region $^{(en)}$ barrutian. 2014an 1,146 biztanle zituen 25,91 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64555
* Multimedia: Jenaz / Q64555
Fideris Furna Luzein Peist $^{(en)}$ Schiers Arosa
# Jendaurreko aurkezpen

Jendaurreko aurkezpena funtsezko gai nagusi bati buruz bakarrizketa edo solasaldi bat da, non azalpen tekniko, azalpen orokorrak, iritziak, diskurtso gogatzaileak, etab. elkartu ohi diren. Hitzaldi edo bakarrizketa formatua izan ohi da ohikoena.
Helburu korporatibo edo komertzialetarako honelako aurkezpenak erabili ohi dira. Baita ere mundu akademikoan, helburu didaktikoekin.

## Ikus, gainera

* Ahozko hizkuntza.
* Aurkezpen digitala.
* Aurkezpen programa.
* Erretorika.
* Hizlari.
* Oratoria.
* PechaKucha.

## Erreferentziak

* ↑ Garzia Garmendia, Joxerra. (2008). Jendaurrean hizlari (Ahozko) komunikazio gaitasuna lantzeko eskuliburua. Alberdania ISBN 978-84-9868-009-6. PMC 433934819. (Noiz kontsultatua: 2021-03-18).
* ↑ «Aurkezpenak hobetzen · Difusioa» PeerTube.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q960189
# Jenera (Ohio)

Jenera Ohioko herri bat da. Hancock konderrian kokatua dago. 2010ean 221 biztanle zituen, 0,70 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hancock konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2668463
* Multimedia: Jenera, Ohio / Q2668463
# Jenesien

Jenesien, italieraz San Genesio Atesino, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. 3.027 biztanle ditu, 68,84 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Jenesienek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bolzano Mölten Ritten Sarntal Terlan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q474811
* Multimedia: Jenesien / Q474811
# John Havlicek

John Joseph "Hondo" Havlicek (Martins Ferry, Ohio, 1940ko apirilaren 8a - Jupiter, Florida, 2019ko apirilaren 25a) estatubatuar saskibaloi jokalaria izan zen. Boston Celticsekin hamasei sasoi jokatu zituen eta zortzi NBA txapelketa irabazi zituen. Saskibaloi jokalariko onenen bat kontuan hartzen dute.
* Datuak: Q71127
* Multimedia: John Havlicek / Q71127
# John Henry Newman

San John Henry Newman (Londres, Ingalaterra, 1801eko otsailaren 21a - Edgbaston, Ingalaterra, 1890eko abuztuaren 11a) Ingalaterrako teologo eta idazlea izan zen.

## Biografia

Oxforden egin zituen ikasketak. Estatuak eliza anglikanoan zuen eraginari uko egiten zion Oxford mugimenduaren sortzaileetako bat izan zen. 1845ean katoliko egin zen. Dublingo Unibertsitate Katolikoko zuzendari (1851-1858) eta Rambler aldizkari katolikoko lankideetako bat izan zen. 1879an kardinal izendatu zuten.

## Beatifikazioa eta kanonizazioa

Benedikto XVI.a aita santuak beatifikazio zuen 2010eko irailaren 19an eta Frantzisko aita santuak kanonizatu zuen 2019ko urriaren 13an.

## Idazlanak

Idazlan nagusiak: Tracts for the times (1833-1846), Loss and Gain (1848), The Idea of a University (1852), Apologia pro vita sua (1864), Prophetical Office of the Church (1837), Lectures on the Doctrine of Justification (1838), An Essay on the Development of Christian Doctrine (1845).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44490
* Multimedia: John Henry Newman / Q44490
# John Henry Coates

John Henry Coates (Possum Brush, Hego Gales Berria, Australia, 1945eko urtarrilaren 26a - Cambridge, 2022ko maiatzaren 9a) australiar matematikaria izan zen.

## Bizitza

Australiako Unibertsitate Nazionalean egin zituen lehenengo ikasketak; gero Parisko École Normale Superieuren jarraitu zituen. Doktoregoa Cambridgeko Trinity Collegen egin zuen. Ikasketak bukatuta, irakasle-laguntzaile postu bat lortu zuen Harvard Unibertsitatean (1969). 1972an Standfordera joan zen, eta han irakasle-laguntzaile aritu zen 1975ean Cambridgera itzuli zen arte. 1977an, Australiako Unibertsitate Nazionaleko irakasle hautatu zuten; hala ere, urtebete geroago Frantziara itzuli zen. 1985ean Parisko École Normale Superieureko matematikako zuzendari eta irakasle hautatu zuten. Urte berean, Londresko Royal Societyko kide izendatu zuten. Emmanuel Collegeko kide izateaz gainera, Cambridgeko Matematikako Sadleiriar katedra ere lortu zuen. 1991n, Cambridgeko Matematika Huts eta Estatistika Matematikako saileko zuzendari izendatu zuten.
Coatesek ekarpenik garrantzitsuenak 1966-1967 bitartean egin zituen, funtzioen hurbilketa aljebraikoari buruz lau artikulu argitaratu baitzituen urte horietan, oso garrantzitsuak. Mahlerren zenbaki arrazionalei buruzko lanaren jarraipena (Alan Bakerrekin batera) eta K-teoriaren ikerketa ere egin zituen. Gainera, Weilen aieruaren kasu berezi batzuk frogatu zituen, eta Iwasawaren teoria landu ondoren zenbait artikulu idatzi zituen Andrew Wilesekin batera (1977-1978). Coatesen ikasle izan zen Wiles matematikariak Fermaten azken teorema frogatzea lortu zuen. 1988-1990 bitartean, Coates Londresko Elkarte Matematikoko buru izan zen; elkarte horren eskutik Senior Whitehead saria jaso zuen 1997an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q671993
# John Henry Poynting

John Henry Poynting (Monton, Lancashire, 1852ko irailaren 9a - Birmingham, Warwickshire, 1914ko martxoaren 30a) ingeles fisikaria izan zen.
Mason Science Collegeko irakasle izan zen 1880 urtera arte; 1880an, Birminghamgo Unibertsitatera alde egin zuen, eta han lan egin zuen hil zen arte. Energia elektromagnetikoaren jarioari buruzko teoria bat eman zuen, bere izena daramana. Puntu jakin batean den energia-jarioa puntu jakin hartan diren indar elektrikoa eta magnetikoa adierazten dituen formula bakun batez jaso daitekeela proposatu zuen. Argiaren presioaz eta irradaz ere egin zituen zenbait ikerkuntza. Hamabi urtean zehar egindako saiakeren ondoren, 1891. urtean Lurraren batez besteko dentsitatea zehaztu zuen, eta 1893an, grabitate-efektuaren neurria den grabitate konstantea. Argitaratu ziren haren ikerkuntza-lan nagusiak: The Mean Density of the Earth (1894) eta The Earth; Its Shape, Size, Weight and Spin (1913).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q470590
* Multimedia: John Henry Poynting / Q470590
# John Herman Randall, Jr.

John Herman Randall, Jr. (Grand Rapids, Michigan, 1899ko otsailaren 14a - New York, 1980ko abenduaren 1a) Estatu Batuetako historialaria eta filosofoa izan zen.
Columbiako Unibertsitatean historiako ikasketak egin ondoren, bertako irakasle izan zen 1921etik aurrera. Bere lan nagusietako bat The Western Mind (1924, bi liburuki; Mendebaleko pentsaera). Filosofiari eta filosofiaren historiari buruzko lan garrantzitsuak idatzi zituen: The Making of the Modern Mind (1924-1926, bi liburuki; Pentsamendu modernoaren bilakaera), Career of Philosophy in Modern Times (1962-1965, bi liburuki).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12260467
# John Hasbrouck Van Vleck

John Hasbrouck Van Vleck (Middletown, Connecticut, 1899ko martxoaren 13a - Cambridge, Massachusetts, 1980ko urriaren 27a) estatubatuar fisikari eta matematikaria izan zen. Elektroiek solido magnetikoetan duten portaerari buruz egindako lanegatik Fisikako Nobel Saria jaso zuen 1977an. Philip Warren Andersonekin eta Nevill Francis Mottekin partekatu zuen saría.
Magnetismoaren, eremu kristalinoaren teoriaren eta aglutinatzaileen eremuaren teoriaren oinarriak ezarri zituen. Magnetismo modernoaren aitatzat hartzen da. Bigarren Mundu Gerran radarrari buruz lan egin zuen, baita Manhattan Proiektuan ere. Haren lanei esker Los Alamosko Laborategi Nazionala ezarri ahal izan zen.
* Datuak: Q193655
* Multimedia: John Hasbrouck Van Vleck / Q193655