OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arsenatrotitanita

Arsenatrotitanita mineral bat da eta tilasite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Arsenatrotitanita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NaTi(AsO4)O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsenatrotitanite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28002069
# Arsenal (Paris)

Arsenal (15), Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Hôtel-de-Ville (4) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 9.474 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2426361
* Multimedia: Quartier de l'Arsenal / Q2426361
# Arkaitz Ugartetxea

Arkaitz Ugartetxea Ostolaza (Mallabia, 1977) bertsolari bizkaitarra da. Beñat anaia gaztea ere bertsolaria da.

## Ibilbidea

Hamabi urte zituela hasi zen bertsotan. 1998ko Araba-Bizkaiko Bertsolari Txapelketan finalean sartu zen eta bosgarren egin zuen.

## Bertsolaritza

* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Final laurdenak (2): 1997, 2001
* Araba-Bizkaiko Bertsolari Txapelketa:
** Bosgarrena (1): 1998
** Finalista (2): 1996, 1998

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Arkaitz Ugartetxea - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115589669
# Arkaitz Miner

Arkaitz Miner (Errenteria, Gipuzkoa, 1976) Euskal musikaria da.

## Biografia

Hasiera batean Alaitz eta Maider, Tapia eta Leturia, Imuntzo eta Beloki, Hiru Truku taldeetan gitarrista eta biolin jotzaile gisa aritu zen, baita Mikel Markez, Petti eta Ruper Ordorikarekin ere, besteak beste.
2012an Juan Arriolarekin disko bat kaleratu zuen, Hariari tiraka. Bertan arrabita, biola, gitarra, mandolina, zapatak eta ttunttuna jo zituen. 2014an Esan diskoa atera zuen, ahotsa, gitarra akustikoa, gitarra elektrikoa, biolina, biola, mandolina eta koruak eginez.
Gaur egun Ruper Ordorikari laguntzen dion Mugalaris taldeko kide egonkorra da.
2018ko martxoak 17an Berri Txarrakekin kolaboratu du, BEC-en ospatutako kontzertuan mandolina eta biolinarekin.

## Diskografia

* Hariari tiraka (2012, autoekoizpena)
* Esan (2014, autoekoizpena)
* Datuak: Q28464705
# Arkaitz Pérez

Arkaitz Pérez Merino (Gasteiz, Araba, 1986ko irailaren 27a-) futbolari arabar ohia da, Errealaren bigarren taldean jokatzen zuena, alboko atzelari gisa. Amurrion ibili zen hainbat urtez baina 2008an Errealeko bigarren taldearen jokalaria bilakatu zen.

## Estatistikak

2015eko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Intertoto | Intertoto | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Gasteizko Aurrera | 3. | 2004/05 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Gasteizko Aurrera | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Baskonia | 3. | 2005/06 | 34 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 0 |
| Baskonia | 3. | 2006/07 | 34 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 0 |
| Baskonia | Denera | Denera | 68 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 68 | 0 |
| Amurrio | 3. | 2007/08 | 37 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 37 | 2 |
| Amurrio | Denera | Denera | 37 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 37 | 2 |
| Sanse | 2.B | 2008/09 | 23 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 6 | 0 |
| Sanse | 3. | 2009/10 | 26 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 26 | 2 |
| Sanse | 2.B | 2010/11 | 24 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 38 | 3 |
| Sanse | 2.B | 2011/12 | 16 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 18 | 0 |
| Sanse | Denera | Denera | 89 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 89 | 2 |
| Alcoyano | 2.B | 2012/13 | 8 | 0 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 11 | 0 |
| Alcoyano | Denera | Denera | 8 | 0 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 11 | 0 |
| Orihuela | 2.B | 2012/13 | 10 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 10 | 0 |
| Orihuela | Denera | Denera | 10 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 10 | 0 |
| Zalla | 3. | 2013/14 | 14 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 14 | 0 |
| Zalla | Denera | Denera | 14 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 14 | 0 |
| Leioa | 3. | 2013/14 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Leioa | Denera | Denera | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| SD Logroñes | 3. | 2014/15 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 7 | 0 |
| SD Logroñes | Denera | Denera | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 7 | 0 |
| Zalla | 3. | 2015/16 | 33 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 1 |
| Zalla | Denera | Denera | 33 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 33 | 1 |
| Haro | 3. | 2016/17 | 28 | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | 28 | 4 |
| Haro | Denera | Denera | 28 | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | 28 | 4 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 294 | 9 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 297 | 9 |

## Kanpo estekak

* Fitxa, www.athletic-club.eus
* Fitxa Errealaren webgunean
* Datuak: Q12253993
# Arkaitz Goikoetxea Arriola

    Artikulu hau bertsolariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arkaitz Goikoetxea».
Arkaitz Goikoetxea Arriola (Oiartzun, 1973 -) bertsolaria da, Lekunberrin bizi dena. Euskal Filologian lizentziatua da, Berria egunkariko hizkuntza zuzentzailea, eta bertso eskoletako irakaslea.

## Txapelketak

* Nafarroako Bertsolari Txapelketa:
** bigarren (1): 2010
* Sariak:
** Orixe saria (1): 1997
** Osinalde saria (1): 1999

## Erreferentziak

* ↑ Bertsozale Elkartea
* Datuak: Q42348080
# Arkaitz Goikoetxea Basabe

    Artikulu hau etakideari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arkaitz Goikoetxea».
Arkaitz Goikoetxea Basabe (Barakaldo, 1980ko maiatzaren 4a) etakide ohia da. 2008an atxilotu zuten eta 2011n Espainiako Auzitegi Nazionalak 22 urteko espetxe zigorra ezarri zion, ETAko kide izatea eta armak eta lehergailuak edukitzea egotzita.

## Erreferentziak

* ↑ «Arkaitz Goikoetxeari 22 urteko espetxe zigorra ezarri diote» Berria 2011-04-30.
* Datuak: Q2861559
# Arkaitz Rodriguez

Arkaitz Rodriguez Torres (Donostia, 1979ko otsailaren 1a), Sortuk 2017ko urtarrilaren 21ean Bilboko Euskalduna jauregian ospatutako birfundazio kongresutik, Sortuko bozeramaile eta ekintza politikorako arduraduna da.
Haika eta Segi gazte antolakundeetan eta oro har ezker abertzaleko gazte mugimenduan aritua da, baita Herritar Batasunean ere. Jarrai-Haika-Segiko sumarioa dela eta, hainbat urte igaro du espetxean. Bateragune auziagatik ere sei urte igaro ditu kartzelan, Sonia Jacinto, Miren Zabaleta, Arnaldo Otegi eta Rafa Diez Usabiaga ezker abertzaleko kide eta lagunekin batera. Orotara, Arkaitz Rodriguezek hamar urteko espetxealdia egin du, hiru zatitan banatuta.
Arkaitz Industria-Elektronikako ingeniaria teknikoa eta Enpresa-zuzendaritza gradua amaitzear dago. Bitxikeri bezala, esan beharra dago Arkaitzek, Bateragune auziagatik espetxean egonda ere, estatu espainiar maila osoko Enpresa-zuzendaritza graduazioko notarik altuena atera zuela, kartzelan ikasteko baldintzak askoz ere txarragoak izanda ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30217064
# Arkaitz Ruiz

Arkaitz Ruiz De Miguel (Iruñea 1989ko uztailaren 18a ) euskal herritar futbolaria da.

## Estatistikak

2015eko Maiatzak 7an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Baskonia | 3. | 2008/09 | 29 | 9 | - | - | - | - | - | - | - | - | 29 | 9 |
| Baskonia | 3. | 2009/10 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 0 |
| Baskonia | Denera | Denera | 30 | 9 | - | - | - | - | - | - | - | - | 30 | 9 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2009/10 | 25 | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | 25 | 4 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 25 | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | 25 | 4 |
| Poli Ejido | 2.B | 2010/11 | 35 | 2 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 38 | 2 |
| Poli Ejido | Denera | Denera | 35 | 2 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 38 | 2 |
| Sporting Maonès | 2.B | 2011/12 | 13 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 2 |
| Sporting Maonès | Denera | Denera | 13 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 2 |
| Burgos | 2.B | 2011/12 | 16 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | - | 16 | 3 |
| Burgos | 3. | 2012/13 | 34 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | 34 | 5 |
| Burgos | 2.B | 2013/14 | 34 | 5 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 37 | 5 |
| Burgos | Denera | Denera | 84 | 13 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 87 | 13 |
| Zamora | 2.B | 2014/15 | 34 | 11 | 1 | 2 | - | - | - | - | - | - | 35 | 13 |
| Zamora | Denera | Denera | 34 | 11 | 1 | 2 | - | - | - | - | - | - | 35 | 13 |
| Tudelano | 2.B | 2015/16 | 32 | 3 | 2 | 2 | - | - | - | - | - | - | 34 | 5 |
| Tudelano | Denera | Denera | 32 | 3 | 2 | 2 | - | - | - | - | - | - | 34 | 5 |
| Somozas | 2.B | 2016/17 | 37 | 8 | - | - | - | - | - | - | - | - | 37 | 8 |
| Somozas | Denera | Denera | 37 | 8 | - | - | - | - | - | - | - | - | 37 | 8 |
| Dreams | PL | 2017/18 | 13 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | 1 | 0 | 15 | 2 |
| Dreams | Denera | Denera | 13 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | 1 | 0 | 15 | 2 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 303 | 46 | 10 | 4 | - | - | - | - | 1 | 0 | 314 | 58 |

## Kanpo estekak

* Fitxa Athleticen webgunean
* Datuak: Q23907863
* Multimedia: Arkaitz Ruiz De Miguel / Q23907863
# Arkaitz Goikoetxea

Arkaitz Goikoetxea izan daiteke:
* Arkaitz Goikoetxea Arriola (1973-) bertsolaria;
* Arkaitz Goikoetxea Basabe (1980-) etakidea.
# Avro Lancaster

Avro Lancaster, Erresuma Batuko bonbaketari astun bat izan zen. Avro hegazkinlaritza enpresak eraiki eta nagusiki Erresuma Batuko Errege Aire Armadak Bigarren Mundu Gerran erabili zuen. 1941ko urtarrilaren 9an lehenbiziko hegaldia burutu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203622
* Multimedia: Avro Lancaster / Q203622
# Avry

Avry Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, Sarine barrutia barrutian. 2014an 1,921 biztanle zituen 5,81 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67073
* Multimedia: Avry / Q67073
# Avron (Parisko metroa)

Avron Parisko metroaren geltokia da, Parisko 11. barrutian kokatuta dagoena.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Aurkezpena» Île-de-France Mobilités (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 2. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q517844
* Multimedia: Avron (Paris Metro) / Q517844
# Avro Manchester

Avro 679 Manchester motor bikiko bonbaketari astun britainiarra izan zen, Avro hegazkin-konpainiak Erresuma Batuan garatua eta fabrikatua. Kopuru handitan eraiki ez zen arren, Avro Lancaster ospetsuaren eta askoz arrakastatsuenaren aitzindaria izan zen, Bigarren Mundu Gerrako bonbaketari estrategikorik onenetako bat.
Britainia Handiko Aire Ministerioaren P.13/36 zehaztapenean ezarritako baldintzen arabera diseinatu zuen Avrok Manchesterra. Erregearen Aireko Indarra (RAF) ekipatzeko gai zen bonbaketari ertain baten bila zebilen, aurretik zituzten motor bikiko bonbaketariak (Armstrong Whitworth Whitley, Handley Page Hampden eta Vickers Wellington) ordezkatzeko helburuarekin. Inaugurazio-hegaldia 1939ko uztailaren 25ean egin zuen, eta Manchesterra eskuadroi zerbitzuan hasi zen 1940ko azaroan, gerra piztu eta hamabi hilabete eskasera.
RAFek eta Royal Canadian Air Forcek (RCAF) erabili zuten, Manchester hegazkinak operatiboki porrota izan ziren, batez ere Rolls-Royce Vulture motorren ondorioz, oraindik oso garatuta ez zeudenak eta, beraz, ez zirelako oso fidagarriak. 1941ean utzi zioten ekoizteari. Hala ere, Manchester berriro diseinatu zuten lau motorreko bonbaketari astuna izateko, Rolls-Royce Merlin motorrekin, eta Avro Lancaster deitu zioten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q672994
* Multimedia: Avro Manchester / Q672994
# Ask Aak

Ask Aak Star Warseko fikziozko unibertsoan Malastare izeneko planetaren ordezkaria zen Senatu Galaktikoan Errepublika Galaktikoaren garaian. Senatu Galaktikoan bere herria zen Grandarrak ordezkatzen zituen. Bere postuan Ask Moe senataria hila izan ondoren jarria izan zen.
Ask Aak Errepublikako armada sortzearen alde zegoen, eta Klon trooperrak edo klon soldaduak aurkitzen dituenean, gerran erabiltzek ideiaren alde gogor egiten du.
Ask Aakek bere jatorrizko tokia zen Malastare planetako hizkuntzan hitz egiten zuen, nahiko burrunbatsu eta grabe entzuten zena, bere aurrekoa izan zen Ask Moenaren erabat kontrakoa ahots argi eta ulergarria zuena.
Klon Gerren azken urteetarako Ask Aak senataria Palpatine Kantziler Gorenaren botereengatik oso arduratuta zegoen, eta halako batean Bail Organa eta Mon Mothma senatariengandik oso gertu egon zen, hauen alde eginez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2251534
# Ask eta Embla

Eskandinaviar mitologian, Ask eta Embla jainkoek sortu zituzten lehen bi gizakiak izan ziren, erlijio judukristauetako Adam eta Ebaren parekoak.
Odinek eta bere anaia Ve eta Vilik eskandinaviar mitologiako bederatzi munduak sortu zituzten. Beranduago, hondartza batean bi enbor hazten ikusi zituzten, bata lizarraren eta bestea zumarrarena, eta giza forma eman zieten (beste bertsio baten arabera, Odinekin batera Hoenir eta Loki jainkoak zeuden). Odinek bizi hatsa eman zien, Vilik irudimena eta emozioak eman zizkien; Vek zentzumenak eta hizketa (edo, alternatiboki, Odinek bizitza fisikoa eta arima, Hoenirrek adimena eta zentzumenak eta Lokik odola eman zizkien). Ask (lizarra, gizonezkoa) eta Embla (zumarra, emakumezkoa) Midgarden bizi izan ziren eta gizadiaren sortzaileak izan ziren.

## Interpretazioak
### Sinbolismoa

Lehen gizakiak zuhaitz enborretatik sortuak izan zirenaren ideia, dirudienez, nozio ziklikoen zati bat da, non argia eta iluntasuna txandakatu egiten diren, egunsenti eta ilunabarreko iluntasunaz bananduak.
Guztiok ezagutzen ditugu ilunabarreko ilusio optikoak, non objektu baten soslaiak gizaki bat, animali bat edo nolabaiteko izaki bizi bat dirudien. Baina gertuagotik ikusita, objektu hori zuhaitz bat, harri bat edo beste halako gauzaren bat dela ohartzen gara.
Jainkoen funtzioa mundu ikusgarriaren sortzaile bezala argia eta iluntasuna ekartzea da. Nolabaiteko argitasuna dagoenean harri bat edo zuhaitz bat izaki bizi bat dela, zergatik ez pentsatu alderantziz eta lehen gizakiak, jatorrian hondartza batean zeuden enbor batzuk zirela?

## Ikus, gainera

* Lif eta Lifthrasir

## Kanpo estekak

* Datuak: Q212858
* Multimedia: Askr and Embla / Q212858
# Asis

Asis (ofizialki italieraz: Assisi) Italiako Umbria eskualdean dagoen udalerria da. Frantzisko Asiskoaren jaioterria da, Asisen frantziskotarren ordena erlijiosoa sortu zuena 1208 urtean.

## Mugakideak

Asisek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bastia Umbra Cannara Perugia Valfabbrica Bettona Nocera Umbra Spello Valtopina Gualdo Tadino

## Ondasun nabarmenak

* San Frantzisko Asiskoaren basilika

## Hiri senidetuak

* Betleem (PLE)
* Santiago Compostelakoa (Espainia)
* Ripacandida (Italia)
* San Frantzisko (Kalifornia) (AEB)

## Asistar ezagunak

* Frantzisko Asiskoa (1181/1182-1226), santua eta Italiako zaindaria.
* Klara Asiskoa (1194-1253), santua.

## Erreferentziak

* ↑ 157. araua - Europako hiriak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-05-23).

## Kanpo estekak

* Udalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q20103
* Multimedia: Assisi / Q20103
# Asisita

Asisita haluro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Asisita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb7SiO9Cl2}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Asisite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q409162
* Multimedia: Asisite / Q409162
# Asistolia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Asistolia inaktibitate sinusalaren edota sinu aurikularraren blokeoaren ondorioz bihotzeko jarduera elektrikoa erabat gelditzean sortzen den egoera da. Paziente batek asistolia duenean, aukerako tratamendua epinefrina (adrenalina ere esaten zaio) eta atropina (basopresina erabil daiteke)-injekzio bat da. Erabiltzen badira, bihotzera zuzenean injektatu daitezke, kardiologoaren irizpidearen arabera. Gainera, bihotz-biriketako bizkortzea praktikatzen da. Bihotzak ez dio desfibriladore bati erantzungo, dagoeneko despolarizatuta dagoelako.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kardiologia Hiztegia] [2015]
* ↑ Caggiano, R. "E-Medicine: Asystole"

## Kanpo estekak

* Datuak: Q752800
* Multimedia: Asystole / Q752800
# Asiturri

Asiturri Esteribar udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.
XIX. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Zabaldika kontzejura pasa ziren.
Bertako biztanleak beltzunegiarrak ziren.

## Izena

Asiturri toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Assiturri (1049)
* Assitur (1075)
* Asiturri (1534)
* Arciturri (1800)
* Asisturri (1802)
* Aristurri (1802)
* Asiturri (1849)

## Historia

Arga ibaiaren ezkerraldean zegoen, Zabaldika kontzejuaren kontra. 1049tik dokumentatutako herria da. Dirudienez, antzinako parrokia ermitaren hondamendiren bat geratzen da. Lehenik Landetako Saint-Severreko abadiaren mende egon zen. Erakunde horretako santutegi nafar bakarra izan zen (XI. mendea). Dohaintza honen aberastasuna garai hartako herstura monastikoaren garaiekin kontrastatzen du. Ondoren, ikastetxea Iruñeko Katedralaren eskuetara pasa zen erosketa bidez 1292an, toki guztiarekin batera. Orduan, kalonjeen aisialdirako eta jolaserako erabiltzen zen. 1533 eta 1678 bitartean, familia bakar batek hartu zuen, baserri eta ermita gisa. XIX. mendera arte bizi izan zen bertan. Iturri bat izan zuen, hortik datorkio izena, eta estropada, ikasturtetik urrun

## Oharrak

* ↑ /asitúri/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza hirugarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Asiturri - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* Esteribar
* Ibarrak (Iruñerria)
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Esteribarko Udalako webgune ofiziala
* Datuak: Q108893831
# Artxube

Artxube Enkarterriko auzo bat da, Gueñes udalerrian kokatuta, Quadra-Lakabextik 7,6 Km-tara eta 4,4 km-tara Sodupetik.
Enkarterrietako eskualdean ohikoa den bezala, Gueñesek arkitektura-garrantzi handiko monumentu eta eraikuntza asko ditu. Elementu gotiko eta errenazentistak nahasten ditu eta modu aberatsean apainduta dago.
FEVEk bertan geraleku bat du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19947826
# Artxuba

Artxuba, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Artxuba mendilerroa Zarikietaren iparraldean hedatzen da, ekialdetik mendebalderako norabidean. Zarikieta mendialde nahiko ahaztua bada, Artxuba guztiz ezezaguna da. Itoitz ur azpian utzi baino lehenago, ohiko igoera Rala herrixkaren inguruetan hasten zen. Orain, ordea, askoz ere bide luzeagoa egin beharko dugu tontorreraino iristeko. Bestalde, nahasmen handia izaten da gailurraren kokapenari dagokionean: mendilerroko gainaldean ez dago gorabehera handirik eta altuera desberdinak azaltzen dira begiratzen dugun maparen arabera. Hala ere, Diputazioaren tako geodesikoa 1046 metroko kota batean dago. Gainera, kota hau dorre moduko talaia airoso bat da, eta paisaia eder batez gozatuko dugu. Inon izatekotan, hemen dago Artxubako gailurra. On egin!

## Kanpo estekak

Artxuba, http://www.euskal-herria.org/.
# Artxueta

Artxueta Aralar mendilerroan dagoen mendia da. Errepikatzaile bat dago bere tontorrean.

## Irispideak

Uharte Arakildik, hormigoizko bidea jarraitu behar da, Aiztondo haitzpetik San Migelen santutegira igotzen dena. Aurreraxeago, adierazitako bide bat abiatzen da, goitiera handiko maldetatik igotzen dena Amorleku izeneko lautadaraino, San Migelen irudi metaliko batekin. Mendebaldetik Soroburu izeneko muinoa ertzatuz, Otsopasajeko lepora iristen da, bertan trikuharri bat dagoelarik, eta zuzenean igotzen da, errepidera helduz, 1115 metroko garaierara. Gogorik geratuz gero, San Migelen santutegira ere joan daiteke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254240
# Artza pilotalekua

Artza pilotalekua Bermeoko pilotalekua da. 1912ko ekainaren 29an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254241
# Artzabal baserria

Artzabal Usurbilen dagoen baserria da, Elizaldeko hirigunean.
2006ko apirilaren 3an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak

Neurri ertaineko eta oinplano laukizuzeneko eraikin barrokoa da. Bi solairu eta ganbara ditu, hiru isurkiko zurezko estalkia eta bizkarra, fatxada nagusiarekiko elkarzuta, hego-ekialdera orientatua. Hareharrizko harlandu-eskantzuak ditu.
Fatxada horren beheko solairua harri-hormez egina dago, eta hego-mendebaldean karrerape irekia du. Karrerape honen erdian, sekzio zilindrikoko harrizko zutabeak zurezko baoa lehen solairutik zurkaizten du. Erdian, harlanduz inguratutako bao ateburuduna, eraikineko sarrera nagusia da. Bao horren eskuinean, lehioburudun leihoa eta inguratua ere aurkitzen dugu, hau ere harlanduz egina dago. Lehen solairuan, zurezko balkoi luzea solibek eusten dute. Lehen solairu honetako fatxada zurezko otaesizkoa da, eta bertako baoak adreilu zeramikoz bete dituzte. Ganbarako hormapikoa erabat zabalik dago. Bertatik irteten dira teilatu-hegal handia eusten duten besoak. Hego-mendebaldeko fatxadaren azalera osoa harri-horma zarpeatuz egina dago. Bere hegoaldeko zatia, atari irekiko zonari dagokiona, hareharrizko harlanduz egina dago. Bertara, harlanduzko bao ateburudun inguratuan barrena helduko gara. Bao horren gainean, harlanduz ere inguratuta dagoen leiho bat aurkituko dugu.
Ipar-ekialdeko fatxada ere harri-hormazkoa da, eta beheko eta lehen solairuetan harlanduz inguratutako zenbait bao dintelatu ditu. Ipar-mendebaldeko fatxada (atzealdea) harri-hormez egina dago —lehen solairuan dagoen sarrerako ate handi zahar baten baoa izan ezik— eta harlanduzko eskantzuak ditu.
Baserri honetako barne-armadura pieza bakarreko bederatzi pilarek eusten dute. Pilare hauek habeak, gapirioak eta aho-ziriketan mihiztatutako besoak eusten dituzte. Lehen solairuko azaleraren laurdena, ipar-mendebaldean, zementu-forjazkoa da. Zati honetan bertan eta zona berean ez du ganbararik.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Datuak: Q8341933
* Multimedia: Artzabal farmhouse / Q8341933