OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rebecca Lancefield

Rebecca Craighill Lancefield (1895eko urtarrilaren 5a – 1981eko martxoaren 3a) mikrobiologo estatubatuar ezaguna izan zen. New Yorkeko Ikerketa Medikoko Rockefeller Institutuan 1918an sartu zen, eta institutu horretako irakasle izan zen bere ibilbide luzean. 60 urtez 50 argitalpen baino gehiago egin zituen.
Lorpen nagusia Streptococcus generoko bakterioak serologikoki sailkatzeko sistema izan zen, genero horretako espezieetan dauden mintz-antigeno batzuetan oinarritua. Sailkapen-sistema hori nazioartean erabiltzen da gaur egun.

## Sailkapenak

* A taldea - Streptococcus pyogenes
* B taldea - Streptococcus agalactiae
* C taldea - Streptococcus equisimilis, Streptococcus equi, Streptococcus zooepidemicus, Streptococcus dysgalactiae
* D taldea - Enterococci, Streptococcus bovis, Streptococcus gallolyticus, Streptococcus infantarius
* E taldea - Streptococcus milleri, S. mutans
* F taldea - Streptococcus anginosus
* G taldea - Streptococcus canis, Streptococcus dysgalactiae
* H taldea - Streptococcus sanguis
* L taldea - Streptococcus dysgalactiae
* N taldea - Lactococcus lactis
* R&S taldea - Streptococcus suis
* beste Streptococcus espezie batzuk "Lanefielden Streptococci Ez" gisa sailkatu ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Lancefield RC. (1933). «A serological differentiation of human and other groups of hemolytic streptococci.» J Exp Med 57: 571–95. doi:10.1084/jem.57.4.571..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1545648
* Multimedia: Rebecca Lancefield / Q1545648
# Reinoso de Cerrato

Reinoso de Cerrato Palentziako udalerria da, El Cerrato eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 66 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Palentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q925614
* Multimedia: Reinoso de Cerrato / Q925614
# Reinsbüttel

Reinsbüttel Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Dithmarschen (barrutia)|Dithmarschen]] barrutian. 2014an 441 biztanle zituen 6,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q629595
* Multimedia: Reinsbüttel / Q629595
# Reinsdorf (Turingia)

Reinsdorf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, Kyffhäuserkreis barrutian. 2014an 753 biztanle zituen 11,12 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q684522
* Multimedia: Reinsdorf (Thüringen) / Q684522
# Reinstorf

Reinstorf Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Lüneburg barrutia|Lüneburg]] barrutian. 2014an 1.302 biztanle zituen 30,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q646415
* Multimedia: Reinstorf / Q646415
# Reinoso

Reinoso Burgosko udalerria da, Burebako eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 228 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1751268
* Multimedia: Reinoso / Q1751268
# Reinsdorf (Saxonia)

Reinsdorf Alemaniako udalerria da. Saxonia estatuan kokatuta dago, [[Zwickau (barrutia)|Zwickau]] barrutian. 2014an 7.754 biztanle zituen 21,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q17127
* Multimedia: Reinsdorf (Saxony) / Q17127
# Reinstädt

Reinstädt Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Holzland-Kreis barrutian. 2014an 504 biztanle zituen 17,94 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q565916
* Multimedia: Reinstädt / Q565916
# Reinsberg (Alemania)

Reinsberg Alemaniako udalerria da. Saxonia estatuan kokatuta dago, [[Mittelsachsen (barrutia)|Mittelsachsen]] barrutian. 2014an 2.998 biztanle zituen 49,67 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q71041
* Multimedia: Reinsberg (Sachsen) / Q71041
# Reinosako geltokia

Reinosako Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, Reinosa udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Palentzia — Santander

## Zerbitzuak
### Distantzia luzea

Renfe Operadora
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
Alvia Madril ChamartinSegovia–Guiomar • Valladolid–Campo Grande • Palentzia • Aguilar de Campoo • Reinosa • TorrelavegaSantander :

### Distantzia ertaina

Renfe Operadora
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
20Valladolid Campo GrandeValladolid–Unibertsitatea • Cabezón de Pisuerga • Corcos–Aguilarejo • Cubillas de Santa Marta • Dueñas • Venta de Baños • Palentzia • Monzon de Campos • el Carrion • Amusco • Piña • Fromista • Osorno • Espinosa de Villagonzalo • Herrera de Pisuerga • Alar del Rey • Mave • Aguilar de Campoo • Quintanilla de las Torres • Mataporquera • Reinosa • Barcena de Pie de Concha • los Corrales de Buelna • Torrelavega • Renedo • Maliaño • ValdecillaSantander :

### Aldiriko tren

Santanderko Renfe Aldiriak
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
 C-1SantanderValdecilla • Nueva Montaña • Muriedas–Bahia • Maliaño • Boo • Guarnizo • Parbayon • Renedo • Vioño • Zurita • Sierrapando • Torrelavega • Viernoles • Caldas • Lombera • los Corrales de Buelna • Fraguas • Arenas de Iguña • Santa Cruz • Molledo • Barcena de Pie de Concha • Pujayo • Pesquera de Ebro • Lantueno • rio EbroReinosa :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5847037
iea  Santanderko Renfe Aldiriak :
# Reinsfeld

Reinsfeld Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Treveris-Saarburg (barrutia)|Treveris-Saarburg]] barrutian. 2014an 2.340 biztanle zituen 19,77 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q553049
* Multimedia: Reinsfeld / Q553049
# Rea (satelitea)

    Artikulu hau Saturno planetaren sateliteari buruzkoa da; Greziar mitologiako titanidea gaitzat duena beste hau da: «Rea»
Rea, edo Saturno V, Saturno planetaren satelite naturaletariko bat da, Titanen ondoren handiena.

## Ezaugarri fisikoak

Reak dentsitate txikia du (1,233 kg⋅m-³). Horrenbestez, konposizio hau duela uste da: % 75 ur-izotza, eta % 25 arrokak. Hasieran pentsatu zen arrokazko nukleoa izango zuela, baina Cassini zundak egindako inertzia-momentuaren neurketek adierazten dute barnealdea homogeneoa izango dela (eta, beharbada, erdialdean izotza konprimituta egongo dela).
Dione satelitean gertatzen den bezala, atzeko eta aurreko hemisferioak desberdinak dira, eta horrek pentsarazten du bi sateliteen historia eta konposizioa antzekoak direla. Rearen gainazaleko tenperatura -174 °C da eguzkitan, eta -200 °C-tik -220 °C-ra bitartekoa itzaletan.
Gainazala kraterrez josita dago, eta eskualde batean 40 km-tik gorako diametroko kraterrak daude.
2008ko martxoaren 6an Cassini zundak bidalitako datuek adierazten zuten materia-disko batek orbitatzen zuela Rea, hau da, eraztunak dituela. Eraztuna osatzen duten hondakinak satelitea baino dentsoagoak dira.

## Aurkikuntza

Giovanni Domenico Cassinik aurkitu zuen 1672ko abenduaren 23an.

## Izendapena

Cassinik aurkitu zituen Saturnoren lau sateliteei (Japeto, Tetis, Dione eta Rea) Sidera Lodoicea ("Luisen izarrak") izena eman zien, Luis XIV.a Frantziakoaren omenez. Gaur egungo izenak John Herschelek iradoki zituen 1847an. Rea Kronosen emaztea zen (mitologia grekoan, Kronos jainkoa Saturnoren baliokidea da).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15050
* Multimedia: Rhea (moon) / Q15050
# Reactable

Reactablea diseinu sinple eta intuitiboko musika-tresna elektronikoa da, 1960ko hamarkadako sintetizadoreetan oinarritua. Uki daitekeen interfazea du eta taldeka jotzeko balio du. Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitateko Sergi Jordà, Martin Kaltenbrunner, Günter Geiger eta Marcos Alonso Musika-Teknologia Taldeko kideek garatu zuten.
Esan bezala, hainbat erabiltzailek kontrolatu dezakete instrumentua mahai biribil argidun gainetik objektu fisikoak mugituz. Objektu fisiko bakoitzak sintetizadore modularraren osagai klasiko bat adierazten du. Objektu horiek ukituz, erabiltzaileek hainbat soinu dinamiko eta konplexu lor ditzakete sorgailu, iragazki eta moduladoreen bidez. Munduan bakarrik 10 Reactable daude, horien artean Björk abeslari islandiarrak edo On/Off musika talde espainiarrak dutenak.

## Sariak

Reactableak hainbat sari irabazi ditu nazioartean, horien artean Musika Digitaleko Ars Electronica Golden Nica Saria (2008), bi D&AD Yellow Pencil Sari (2008), the MIDEM Hottest Music Biz Start-Up Saria (2008) eta Ciutat de Barcelona Saria (2007).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Reactablearen webgunea.
* Datuak: Q2473977
* Multimedia: Reactable / Q2473977
# Rea (argipena)

Rea honakoa izan daiteke:
* Rea, Greziar mitologiako titanidea.
* Rea (satelitea), satelitea.
* Rea (Italia), Paviako probintziako udalerria.
# Rea Silvia

Rea Silvia edo Ilia, Romulo eta Remoren ama izan zen. Berari buruzko kontakizuna Tito Livio historialari erromatarraren Ab Urbe condita libri-n agertzen da.

## Kondaira

Kondairaren arabera, Silvia Numitorren alaba zen. Numitorren anaia, Amulio, tronura igo zen eta Numitorren semea hil zuen, hau da, Silviaren anaia. Amuliok Silvia Vestaren birjina bihurtzea behartu zuen. Hauek, 30 urteko zelibatua mantendu behar zutenez, Silviak ezin zituen oinordekoak izan.
Hala ere, Marte jainkoa, Silviaren amets batean agertu zen eta basoan bortxatu zuen. Bortxaketatik, Romulo eta Remo bikiak jaio ziren. Amulio hontaz jabetu zenean, Silvia eta haurrak hiltzeko agindu zion zerbitzari bati. Zerbitzaria errukitu egin zen eta bi umeak Tiberrean utzi zituen, baina ez zituen hil. Errekaren jainkoak Luperka otsoaren zaintzapean utzi zituen bikiak. Gero, Tiber jainkoak Silvia salbatu zuen eta berarekin ezkondu zen. Denbora igarotakoan, Romulo eta Remo hazi zirenean, Amulio tronutik bota zuten, hau berreskuratuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q219936
* Multimedia: Rhea Silvia / Q219936
# Rea (Italia)

Rea Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Txantiloi:Hiri infotaula/Eskualdea eskualdean. 384 biztanle ditu, 2,16 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Reak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bressana Bottarone Travacò Siccomario Verrua Po Cava Manara

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39857
* Multimedia: Rea (Italy) / Q39857
# Read (sistema-deia)

Irekitako fitxategi, edo orokorrean kanal, batetik informazioa eskuratzeko sistema-deia.
ssize_t read(int fd, void *buf, size_t count);
Fitxategi bat ireki ondoren bertatik byteak irakurtzeko erabiltzen den sistema deia da.
Parametroak
* fd : fitxategiaren deskribatzailea, sistemari irakurri beharreko fitxategia zein den adieraziz.
* buf: irakurketaren emaitza gordeko duen bufferra.
* count: bufferraren tamaina.
Emaitza
* Arrakasta kasuan zenbat byte irakurri diren itzultzen du.
* 0: fitxategi amaierara heltzean.
* -1: errore bat egon bada.
Bufferrak baliozkoa den memoria posizio baten erakuslea izan behar du, ezin da espezifikatutako tamaina baino txikiagoa izan gainezka egiteagatik. fd open dei batek itzulitako baliozko fitxategi deskribatzaile bat da, NULL bada errorea emango baitu. count parametroak irakurri nahi den byte kopurua adierazten du, eta itzultzen den balioak benetan irakurri den byte kopurua itzultzen du. Zenbaitetan bigarren hau txikiagoa izango da irakurketa ez bada arrakastatsua izan.
# Rea (Missouri)

Rea Missourieko hiri bat da. Andrew konderrian kokatua dago. 2010ean 50 biztanle zituen, 0,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Andrew konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q508385
# SS Thistlegorm

SS Thistlegorm Itsaso Gorrian hondoratu zen itsasontzi bat zen.
Hondoratuta dagoen tokia oso leku polita da, 30 metroko sakonerakoa gutxi gorabehera. SS Thistlegorm Xarm el-Xeikhetik hurbil dago, Shag Rock ipar ekialdean eta Xarm el-Xeikhetik (Egipto) egun batera itsasontziz.
Merkantzia-ontzi hau, Joseph Thompson and Sons-engatik eraikia izan zen, Sunderlanden (Glasgow, Eskozia) 1940an. Britainiar armadak erabili zuen kargaontzi bezala, Bigarren Mundu Gerran. Alemaniarrek Mediterraneo itsaso guztia okupatzen zutenean, ingelesek beren ejertzitoa hornitzeko modurik seguruena, Afrika inguratzea zen eta Itsaso Gorritik igotzea.
Gaur egun SS Thistlegorm itsasontzi oso famatua da. Itsasontziaren inguruan urpekaritza egiteko mundu guztitik joaten da jendea. Itsasontziaren inguruan, balak, obusak, motorrak eta kamioiak aurkitu ahal dituzu.

## Cousteau-ren aurkikuntza

Itsasontzi hau Jacques Cousteauk aurkitu zuen, bertako arrantzaleek emandako informazioari esker. Ikerlari frantziarrak itsasontzitik gauza asko berreskuratu ondoren, masta apurtu zuen inork aurkitu ez zezan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32276
* Multimedia: Thistlegorm (ship, 1940) / Q32276
# STAR, Bonifacio Echeverría S.A.

    Artikulu hau Eibarko armagintza enpresari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Star (argipena)».
STAR, Bonifacio Echeverría S.A. armagintza enpresa izan zen, egoitza Eibarren zuena. Julian eta Bonifazio Etxeberria anaiek 1905ean sortua, su-armak egiten zituen, batez ere pistolak. 1905ean sortua, 1997an porrot egin ondoren desegin zuten.

## Modeloak
### Pistolak

* 1905
* 1908 modeloa
* 1914 modeloa
* Izarra
* Star 1908
* Star 1919
* Star 1920
* Star 1921
* SIS - .32 auto
* SS - 380 auto
* AS - 38 auto
* BS - 9 mm luger
* MS - 38 auto
* PS - 45 auto
* STAR A-40 edo Star 1922
* JO.LO.AR.
* Star 1931
* Star IN-1934
* StarModel To Super
* Star B
* Super-Star
* SUPER-S
* Star BG
* Star BKS
* Star BM
* Star BKM
* Star C
* Star D
* Star D Plus
* Star F
* Star H
* Star I
* Star M
* Star P
* Star PKM
* Star PD
* Star S
* Star SS
* Star M28
* Star M30
* Star M31
* Star Firestar M43
* Star Ultrastar
* Star Megastar
* Star 316

### Subfusilak

* STAR Si35, RU35, eta TN35
* Star Z45
* Star Z62 eta Z63
* Star Z70 eta Z70B
* Star Z75
* Star Z84

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1787417
* Multimedia: Bonifacio Echeverria SA / Q1787417
# STEM

STEM ingelesezko akronimoa da, zientzia, teknologia, ingeniaritza eta matematikaren diziplina akademikoak jasotzen dituena (science, technology, engineering & ma­ths). Batez ere hezkuntza arloan erabiltzen da, zientzia eta teknologia alorren sustapenerako. 2020ko hamarkadan, artea eta giza-zientziak barne hartzen duen STEAM terminoa erabili ohi da.

## Hezkuntza

STEM mugimenduak, oro har, zientzia, teknologia, ingeniaritza eta matematikako ikasketen ezarpena eta sustapena du helburu nagusi. Ezagu­tza bereizietan oinarritu ordez, modu osatuan bost diziplinen irakaskun­tzan oinarritutako ikaskun­tza-eredua proposatzen du, diziplina arteko ikuspegiarekin eta modu aplikatuan.
Nabarmendu beharrekoa da STEM Hezkun­tzaren kon­tzeptuari eta praktikari buruzko ikuspegi desberdinak daudela. Eskualde edo herrialde bakoi­tzak bere esanahia zabal­tzen edo muga­tzen dubere testuinguru sozioekonomikoa aintzat hartuta.

## Emakumezkoen presentzia STEM alorrean

STEM alor batzuetan gizonen eta emakumeen proportzioaren artean desoreka dago. UNESCOren (UIS) Estatistika Institutuak 89 herrialde ikertu zituen, eta ikerketa horien laurden bat (%29) emakumeak dira. Desoreka horri aurre egiteko hainbat egitasmo jarri dira abian.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «STEM, STEAM... ¿pero eso qué es?» ODITE: Observatorio de Innovación Tecnológica y Educativa (Noiz kontsultatua: 2019-01-08).
* ↑ «STEAM Euskadi» steam.eus (Noiz kontsultatua: 2019-01-08).
* ↑ «Women in Science» uis.unesco.org 2016-11-18 (Noiz kontsultatua: 2019-01-08).
* ↑ Inspira STEAM – #inspiraSTEAM. (Noiz kontsultatua: 2019-01-08).
* ↑ Innobasque Agencia vasca de la Innovación. (2018-11-21). STEAM espazioa - Gomendioen gida. (Noiz kontsultatua: 2019-01-08).
* ↑ «Zientzia-hezkuntza 2018-2019 - Zientzia-hezkuntza Programa» sites.google.com (Noiz kontsultatua: 2019-01-08).

## Ikus, gainera

* STEAM (hezkuntza).

## Kanpo estekak

* EAEko Hezkuntza Saileko STEAMgune.euskadi.eus horretako baliabideak
* EAEko Berritzegune Nagusiko STEAM webgunea.
* EAEko steam.eus (STEAM Sariak, etab.).
* Datuak: Q1881523
* Multimedia: STEM / Q1881523
# SS Lesbian (1923)

Lesbian 2.352ko tonako karga-ontzia zen, eta Swan, Hunter eta Wigham Richardson Ltd ontziolak egina Newcastle upon Tynen, 1923an, Ellerman Lines Ltdentzat. 1940an konfiskatu zuten Vichyko indar frantsesek.

## Historia

Swan, Hunter eta Wigham Richardson Ltd-ek eraiki zuten Lesbian, 1211 zenbakiarekin. 1923ko uztailaren 31n uretaratu zen zen eta 1923ko irailean bukatu. Lesbian Ellerman Linesen hirugarren ontzia izan zen izen horrekin. Greziako Lesbos uhartearen izena darama.
Lesbiana Ellerman Lines Ltd-ek operatu zuen 1937 arte. 1937tik 1940an harrapatu zuten arte, Ellerman & Papayanni Lines Ltd-ren ontzia izan zen.

### Harrapatzea, hondoratzea eta berraurkitzea

1940an, Vichyren indar frantsesek Lesbian itsasontzia inbaditu zuen Beiruten, Libanon. Siria eta Libanoko inbasio aliatuan, 1941ean, Beirut bonbardatu zuten. Vichy frantziarrak, hondoratu eta portua bera blokeatuko ote zen beldur, Lesbian itsasoan jarri zuen, eta 1941eko uztailaren 14an hondoratu zuten.
2000. urtean, bertako bi urpekaritza-zentrok aurkitu zuten ontzia: Urpeko Institutu Nazionalak (NISD) eta Abyss urpekaritza-zentroak. Ontzia oso ondo kontserbatuta dago, eta 67 metroko sakoneran dago, Beiruteko portuaren aurrean.

## Erreferentziak

* ↑ Ellerman & Papayanni. The Ships List.
* ↑ LLOYD'S REGISTER, STEAMERS AND MOTORSHIPS. Plimsoll Ship Data.
* ↑ HMS Victoria – A Technical Diving Journey to Lebanon. The National Institute For Scuba Diving in Lebanon.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7393960
# STAR Si35

Si 35 subfusila, Bonifacio Echeverría S.A. etxeak STAR izenpean eginiko arma familia bateko lehen modeloa da. Produkzioa 1935 urtean hasi zen eta hiru arma klase egin ziren, RU 35 modeloak 300 tiro minutuko su abiada du, TN 35 modeloak 700 tiro minutukoa eta Si 35 modeloak bien artean aukeratzeko palanka bat du. 9 mm luze kalibreko kartutxoak erabiltzen dituzte.
Blowback bidezko sistema erabiltzen du zikloa osatzeko, palanka bidezko sistema konplikatu bat erabiltzen duelarik. Oso bukaera oneko armak dira bai burdinazko zatian, bai egurrezkoan.
Espainiako gerra zibilean erabilia izan zen bi aldetako tropengatik, ondoren Guardia Zibilak erabili zuelarik. Britainia handiko eta Estatu batuetako ejertzitorako probetan parte hartu zuen arren Atlantic bertsiopean, beste arma batzuk inposatu ziren produkzio erraztasunagatik.

## Ezaugarri Teknikoak

| STAR | Si 35 | RU 35 | TN 35 | ATLANTIC |
| Kalibrea | 9 | 9 | 9 | 9 |
| Kartutxoa | 9mm luze | 9mm luze | 9mm luze | 9x19mm Parabellum / .38 ACP | 9x19mm Parabellum / .38 ACP |
| Su abiada [tiro minutuko] | 300 / 700 | 300 | 700 | 700 |
| Kargagailuaren tamaina | 10/30/40 | 10/30/40 | 10/30/40 | 10/30/40 |
| Luzera [mm] | 90 | 90 | 90 | 90 |
| Pisua | 3,8 | 3,8 | 3,8 | 3,8 |
| Kanoiaren luzera [mm] | 27 | 27 | 27 | 27 |
| Kanoiko estria kopurua | 6 | 6 | 6 | 4 |
| Tiramena | 300 | 300 | 200 | 200 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28500962
# SS Torpehall

SS Torpehall Lehen Mundu Gerraren aurretik eraikitako zamaontzi txiki bat zen. 1910ean amaitua, Mendebaldeko Afrikako merkataritzara zuzendua zegoen. 1936-1939ko Espainiako Gerra Zibilean, bonbardaketa frankistek hondoratu zuten ontzia; ontzia Valentziara (Espainiara), zihoan Marseillatik (Frantzia), gari eta gerra-material karga batekin, bonbaketari frankistek Valentziatik milia batera (1.6 km) hondoratu zutenean, 1938ko maiatzaren 25ean.

## Torpehall Euskal Herrian

Torpehall itsasontzia protagonismo izan zuen Bilboren itsas blokeoaren hilabeteetan. Frankistek apirilaren 6an ezarri zuten blokeo hori, Euskal Herritzeko erresistentziarekin amaitzeko. Egun horretan bertan izan zen lehen gertakaria: Thorpehall ontzi ingelesa gerarazten saiatu ziren frankistak, baina hiru destruktore ingelesen laguntzarekin Bilbora iristea lortu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Fenton, Roy (2022ko abendua). "Levers' Early Shipping Ventures: Bromport Steamship Co., Ltd. and its Predecessors". Marine News Supplement. 76 (12): S340–S352. ISSN 0966-6958.
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/francoren-gobernuak-bilboren-itsas-blokeoa-iragarri-zuen

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115907699
# SS Winnipeg

SS Winnipeg Frantzian 1918an egin zen itsasontzi baten izena izan zen. 1919an itsasoratuta 1939an bidaia bat egin zuen Txilera 2.000 errefuxiatu errepublikar espainiar baino gehiago eramateko. Bidaia hori Espainiako erbesteratze errepublikarraren historia osoan bidaiari kopuru handiena izan zen.

## Txilerako errefuxiatuak

1939ko irailaren 03an, Winnipeg ontzia Txilera iritsi zen, Espainiar Errepublikako 2.200 errefuxiatuarekin. Pablo Neruda olerkariak antolatu zuen bidaia, espainiar immigraziorako kontsul ordezkari izendatuta. Abuztuaren 4an atera zen Winnipeg Pauillac herri frantsesetik. Txileko presidente Pedro Aguirre Cerdak harrera egin zien Valparaison eta elkartasuna adierazi zien erbesteratu guztiei. Itsasontzian zihoan euskaldun talde batek abesbatza osatu zuen bidaian.

## Euskaldunak Winnipegen

Asko ziren. Hona hemen batzuk:
* José Ortiz Zubia
* Jaime Uriarte Zestoa
* Fernando Uribesalgo Ikaran
* Rogelio Izarra Ijalba

## Erreferentziak

* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/winnipeg-ontzia-txilera-iritsi-zen-espainiar-errepublikako-2200-errefuxiatuarekin
* ↑ https://goiena.eus/arrasate/1636563790670-gerra-garaian-winnipeg-ontzian-bidaiatu-zuten-arrasatearren-istorioa-liburuan

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Winnipeg itsasontziari buruzko dokumentala.
* Datuak: Q597656
* Multimedia: Winnipeg (ship, 1918) / Q597656
# START Berria

START Berria edo CHB-III (errusieraz, сокращение стратегических наступательных вооружений edo SNV-III; lit. "arma estrategiko ofentsiboen murrizpena") Estatu Batuen eta Errusiako Federazioaren arteko arma nuklearrak murrizteko tratatua da, 2010eko apirilaren 8an sinatu zena, Pragan. Ostean, berretsi ondoren, 2011ko otsailaren 5ean sartu zen indarrean. Errusiak Tratatuan parte hartzeari utzi zion 2023ko otsailaren 21ean.
START Berriak Moskuko Ituna (SORT modura ere ezaguna) ordeztu zuen, eta 2012ko abenduan amaituko zena. SORTek, aldi berean, START I ituna –2009ko abenduan amaitu zena– proposatutako START II ituna – inoiz indarrean jarri ez zena– eta START III ituna –negoziazioak inoiz amaitu ez zituena– ordezten zituen.
Tratatuak misil nuklear estrategikoen jaurtitzaile-kopurua erdira murriztea eskatzen zuen; halaber, ikuskapen- eta egiaztapen-erregimen berri bat ezartzea behartzen duen, SORT-mekanismoa ordezkatuko zuena. Hala ere, ez zuen mugatzen erabil daitezkeen ojiba nuklear ez-aktiboen kopurua, milaka goratuetan kokaturiko zenbakia.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) US and Russia hail nuclear treaty. 2010-04-08 (Noiz kontsultatua: 2023-02-21).
* ↑ Jesse Lee. (26 March 2010). «President Obama Announces the New START Treaty , The White House» White House.
* ↑ US and Russian leaders hail nuclear arms treaty. BBC News 8 April 2012.
* ↑ Fred Weir. (2011-01-26). «With Russian ratification of New START, what's next for US-Russia relations?» Christian Science Monitor (CSMonitor.com).
* ↑ «Medvedev signs law ratifying Russia–U.S. arms pact» Reuters 28 January 2011.
* ↑ Baker, Peter. (26 March 2010). «Twists and Turns on Way to Arms Pact With Russia» The New York Times.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2002064
* Multimedia: New START treaty (2010) / Q2002064