OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gizon gogorraren sekretua

Gizon gogorraren sekretua da bi anaia hauek elkarrekin argitaratu dute laugarren eleberria. Aurretiaz Itxoidazu Cafe de Passy (2004), Ez dadilla eguzkia sartu (2006) eta Arrain abisalak (2009). Akziozko eleberria da hau, genero beltzaren barruan koka daitekeena, ironiaz zipriztindua. Egileen iritziz laugarren nobela hau askatasun handiagoz idatzi dute.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Argumentua Donostia inguruko industrialde batean kokatzen da. Bertako liburu biltegi batean Erre bizi da, marjinazioan erortzen ari den gizon bakartia. Erre bere emaztearengandik banandu da eta haren bizitza biltegitan eta industrialdeko tabernan, Trinitateko Ermitan, mugatzen da. Inauteriak zirela eta, Erre Ostegun Gizenean mozkortzen da gauean gertatutako guztia ahaztuz. Kalean, Jotak, Down sindrome pairatzen duen gaztea, aurkitu zuen eta bere biltegira joaten lagundu zion. Gau berean industrialdea astinduko duen gertaera lazgarria ezagutzen da: Gorria izeneko sindikalista ezaguna zuhaitz batetik urkatuta agertu zen; hori gutxi balitz zakila eta belarri bat moztu egin zaio.

## Eleberriaren egitura

Nobela inauteri inguruan harikaltzen da eta, horregatik, festa horien arabera antolatu egiten da:
* Ostegun gizen
* Ostegun mehe
* Inauteri larunbata
* Inauteri igandea
* Inauteri astelehena
* Inauteri asteartea. Sardinaren hileta
* Inauteri asteazkena. Hausterre-eguna
* Post mortem
Kapitulu orokor horietan sekuentzia laburragoak biltzen dira.

## Pertsonaiak

* Erre, protagonista, antiheroia.
* Jota, Erreren kolaboratzailea. Down sindromea duen mutil gaztea eta ematen duen baino azkarragoa.
* Eme, "Burdel King" putetxeko langilea.
* Trini, industrialdean dagoen tabernaren nagusia.
* Fer, tabernaren langilea.
* Loyola, Laminados lantegiaren gerentea.
* Gorria, hilda agertutako sindikalista, industrialdearen Laminados lantegian lan egiten zuen.
* Karmele, ertzaina, ez dago ados hilketaren bertsio ofizialarekin.
* Jone Bereziartua, Laminadosetik kaleratutako informatikaria.
* Juande, ijitoa.
* Boris, kamioilari errusiarra.
* Aliosha jauna, kanpoko inbertitzailea.

## Liburuaren erreferentziak

* Jon Alonsoren Camembert helburu eleberria liburu osoan aipatua da; uneoroko erreferentzia da.
* Tintinnen abenturak. Liburuan zehar Jota pertsonaiak behin eta berriro Tintinen pertsonaien eta haien arteko loturak aipatuko ditu.
* Erre eta Jota bikote ikertzailea Sherlock Holmes eta Watsonen ifrentzuak dira.

## Bibliografia

Gizon gogorraren sekretua (2015, Elkar). Xabier eta Martin Etxeberria. 285 or. ISBN:978-84-9027-343-2.

## Ikus, gainera

* Camembert helburu

## Kanpo estekak

* Gorka Erostarbek idazleei eginiko elkarrizketa, Berria, 2015/07/07.
* Datuak: Q25473677
# Gizon zaharra biluzik eguzkitan

Gizon zaharra biluzik eguzkitan, (katalanez: Vell nu al sol), Marià Fortuny margolari katalanak 1871an, olioaz egindako margolan ezaguna da. Gai honen inguruko obra desberdinak egin zituen baina ezagunena, ziur aski, Pradoko Museoan erakusten dena da.

## Deskribapena

Margolanean gizon bat ikusten dugu, biluzik gerritik gora. Hondo ilun baten aurrean dago eguzkitan. Eguzkiaren eraginak atzeko hondo gainean garrantzi handia du lan honetan. Oihalean zehaztasun maila desberdinak azter daitezkeen; esaterako, zaharraren aurpegian zehaztasuna handiak nabaritzen dira. Gizonak begiak itxita ditu eta besoak zabalik, eguzkiaren eragina hobeto jasotzeko.

## Estiloa

Margolan honek, errealismoarekin lotua, badu aldiz, inpresionismoaren eragin nabariak. Naturalismoa ere, hau da, errealitatearen alde gordinena, presente dago. Konposizioan ere Jusepe de Ribera margolariaren eragina nabaria da.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Pradoko Museoaren online galeria.
* (Gaztelaniaz):ArteHistoria orrialdearen komentarioa.
* Datuak: Q9093618
# Gallup (Mexiko Berria)

Gallup Mexiko Berriko hiri bat da. McKinley konderrian kokatua dago. 2010ean 21.678 biztanle zituen, 48,99 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* McKinley konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q577981
* Multimedia: Gallup, New Mexico / Q577981
# Gallurera

Gallurera (Gadduresu) Sardiniako iparraldean hitz egiten den korsikera eta sardinieraren arteko trantsiziozko hizkuntza da. Hizkuntzalari batzuen ustez, sardinieraren aldaera da, baina beste batzuen iritziz, korsikeraren dialektoa da. Zehazki, gallurera korsikeratik sardinieratik baino gertuago dago, baina bigarrenaren eragina du lexikoan, fonetikan eta fonologian.
Sassarierak gallureraren hainbat ezaugarri ditu, baina sardinieratik gertuago dago. Sassarieraren eta gallureraren artean, Castelsardo inguruan, bi aldaeren arteko trantsiziozko dialektoa dago, castelsardoera (castellanese).

## Hedapena

Olbia-Tempio eta Sassari probintzietako ondorengo udalerrietan hitz egiten da: Tempio Pausania, La Maddalena, Arzachena, Calangianus, Aggius, Bortigiadas, Santa Teresa Gallura, Luogosanto, Palau, Aglientu, Trinità d'Agultu e Vignola, Telti, Golfo Aranci, Santa Maria Coghinas (Sassari), Badesi, Viddalba (Sassari), Sant'Antonio di Gallura, Loiri Porto San Paolo, San Teodoro eta Erula (Sassari); eta ondoko udalerrietako zati batzuetan: Valledoria (Sassari), Perfugas (Sassari), Berchidda, Monti, Oschiri, Padru eta Budoni.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiak hizkuntza horren izena arautua ez duen arren, 159. arauan (Europako toponimia fisikoa, 12. orr.) gallurera formarekin erabili du.

## Ikus, gainera

* Sardiniera
* Korsikera
* Sassariera
* Italiako hizkuntzak

## Kanpo estekak

* Gallureraren akademia
* Datuak: Q612220
* Multimedia: Gallurese language / Q612220
# Gallurko geltokia

Gallur Espainiako Aragoiko tren geltoki bat da, Gallur udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Zaragoza — Altsasu

## Zerbitzuak

* Renfe Operadora
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 22 | Gasteiz | Langraiz • Argantzon • Manzanos • Miranda Ebro • Haro • Haro–El Pardo • Briones • Cenicero–San Isidro • Logroño • Recajo • Agoncillo • Arrubal • Alcanadre • Feculas–Nafarroa • Kalagorri • Rincon de Soto • Alfaro • Castejon • Tutera • Ribaforada • Cortes • Gallur • Luzeni • Pedrola • Cabañas de Ebro • Alagon • Casetas • Utebo • Zaragoza–Delicias • Zaragoza–Portillo • Zaragoza–Goya | Zaragoza Miraflores⁠ |
| 26 | Gasteiz | Estibalitz–Oreitia • Dulantzi • Agurain • Araia • Altsasu–Herria • Etxarri Aranatz • Uharte Arakil • Iruña • Tafalla • Erriberri • Martzilla • Alesbes • Castejon • Tutera • Ribaforada • Cortes • Gallur • Luzeni • Pedrola • Cabañas de Ebro • Alagon • Casetas • Utebo • Zaragoza–Delicias • Zaragoza–Portillo • Zaragoza–Goya | Zaragoza Miraflores |

## Erreferentziak

* ↑ «Zaragozatik Iruñera eta Altsasura» web.archive.org 2011-01-15 (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).

## Ikus, gainera

* Zaragoza-Altsasu burdinbidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5846278
* Multimedia: Gallur train station / Q5846278
# Gallur

Gallur Zaragozako probintziako udalerria da.

## Alkateak

Espainiako Bigarren Errepublikan María Domínguez izan zen alkatea. Espainiako lehenengo emakume alkatea izan zen. Espainiako Gerra Zibilean fusilatu zuten eta bere arrastoak 2021ean aurkitu ziren.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea.
* Datuak: Q572779
* Multimedia: Gallur / Q572779
# Galluccio

Galluccio Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 2.036 biztanle ditu, 32,11 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Gallucciok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mignano Monte Lungo Rocca d'Evandro Sessa Aurunca Conca della Campania Roccamonfina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58622
* Multimedia: Galluccio / Q58622
# Gaston IV.a Foixkoa

    Artikulu hau Biarnoko bizkondeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gaston Foixkoa».
Gaston IV.a (1423 edo 1425eko otsailaren 26a - † 1472) Foixko konde eta Bearnoko bizkondea izan zen (1436-1472).
1434an Blanka I. eta Joanes II.aren alaba Leonorrekin ezkondu zen. Joanes II.aren jarraitzaile leiala izan zen eta, Bianako printzea baztertzearen ondorioz, bera eta emaztea "Nafarroako printze" izendatu zituzten. Ez zuen gozatu behar leialtasun honen sariaz, Joanes II.a baino lehenago hil baitzen Orreagan, 1472an.
Bere emaztea, Leonor, Nafarroako erregina tituluaz jabetu behar zen 1479an, baina koroa eskuratu eta egun gutxiren buruan hil zen.

## Ezkontza eta seme-alabak: Lau Erregina

Seme-alaba aunitz izan zituen:
* Gaston (1444-1470), Vianako Printzea, Frantzisko I.a Nafarroako erregearen eta Katalina I.a Nafarroako erreginaren aita
* Joanes (1446-1500), Étampesko kondea, Germana Foixkoa Aragoiko eta Nafarroako erreginaren (1488-1538) aita
* Petri (1449-1490), kardinala
* Maria (1452-1497), Gilen VIII.a Monteferratokoa markesekin ezkondua (1460)
* Joana (1454-1476), Joanes V.a Armagnacekoa kondearekin ezkondua (1468)
* Margarita (1458-1486), Frantzisko II.a Bretainiakoa dukearekin ezkondua (1471), Ana Bretainiakoa Frantziako erreginaren (1477-1514) ama
* Katalina (1464-1494), Gaston II.a Kandalakoa kondearekin ezkondua (1469), Ana Kandalakoa Hungariako erreginaren (1484-1506) ama
* Jakue (1460-1503), Montforteko kondea.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Frantzisko I.a Nafarroakoa
Gaston I.a
Katalina I.a Nafarroakoa
Petri Foixkoa
Germana Foixkoa
Joanes Foixkoa
Gaston Foixkoa
Maria Foixkoa
Giovanna of Montferrat
Archambaud Graillykoa
Ana Bretainiakoa
Joanes I.a Foixkoa
Margarita Foixkoa
Elisabet Foixkoa
Isabeau of Brittany
Gaston IV.a Foixkoa
Joan of Foix, Countess of Armagnac
Karlos I.a Albretekoa
Jeanne Ire d'Albret
Jean de Foix
Marie de Sully
Katalina Foixkoa
Ana Kandalakoa
Gaston III de Foix-Candale
Jakue Foix-Rabatekoa
Jakue Foixkoa
Frédéric de Foix
Menaud d'Aure, Vicomte d'Aster
Jeanne (Isabeau) bâtarde de Bearn
Françoise d'Aure :

## Ikus, gainera

* Nafarroako erregeen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q372977
* Multimedia: Gaston IV, Count of Foix / Q372977
# Gaston I.a Foix-Biarnokoa

    Artikulu hau Biarnoko bizkondeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gaston Foixkoa».
Gaston I.a Foix-Bearnokoa (1287 - † 1315eko abenduaren 13a) Foixko konde eta Bearnoko bizkondea izan zen.

## Biografia

Aita Roger Bernart III.a Foixkoa eta ama Margarita Bearnokoa zituen. Frantziako erregearen alde borrokatu zuen Flandrian.

## Ezkontza eta seme-alabak

1301ean Joana Artoiskoa ezkondu eta lau seme-alaba izan zituzten:
* Gaston (1308 † 1343), oinordekoa
* Roger Bernart (1310 † 1350)
* Roberto
* Margarita
* Blanka
* Joana.
Zuhaitz genealogikoa :
Gaston II.a Foix-Biarnokoa
Gaston III.a Foix-Biarnokoa
Roger Bernard IV de Foix-Castelbon
Roger Bernard III
Blanche de Foix
Roger IV, Count of Foix
Roger Bernart III.a Foixkoa
Marguerite de Foix-Castelbon
Brunissenda de Cardona
Gaston I.a Foix-Biarnokoa
Alfonso of Aragon the Elder
Gaston VII.a Biarnokoa
Margarita Biarnokoa
Jeanne de Foix
Eleanor of Aragon, Queen of Cyprus
Martha, Viscountess of Marsan
Joan de Prades
Blanca de Foix
Joan III.a Graillykoa
Robert de Foix :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q726943
* Multimedia: Gaston I, Count of Foix / Q726943
# Gaston III.a Biarnokoa

Gaston III.a Bearnokoa (? - † 1045 baino lehen), bere aitarekin batera, Bearnoko bizkondea izan zen.

## Biografia

Aita Gendule IV.a Bearnokoa eta ama Angela Oloroekoa zituen. Nahiz eta bere aita bera baino beranduago hil suposatzen da gobernatu egin zuela. Kroniketan zenbaki ordinal duenez, historialariek agintaritzat hartzen dute.

## Ezkontza eta seme-alabak

1030ean Adalais ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituen:
* Gendule
* Oliva
* Reina
Zuhaitz genealogikoa :
Gaston IV.a Biarnokoa
Gaston II.a Biarnokoa
Zentulo IV.a Biarnokoa
Gaston III.a Biarnokoa
Gendule V.a Biarnokoa
Gendule II.a Bigorrakoa
Angela of Oloron
Bernard III of Bigorre :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q654673
# Gaston II.a Biarnokoa

Gaston II.a Genduleitz (951 inguru - † 1012) Bearnoko bizkondea izan zen.

## Biografia

1004an bere aita zen Gendule III.a Bearnokoa hil zenean, bizkonde berri bilakatu zen. Bere bizitza ezezaguna da. Bere heriotzan Gendule bere semea oinordekoa zuen.
Zuhaitz genealogikoa :
Gaston I.a Biarnokoa
Zentulo III.a Biarnokoa
Gaston II.a Biarnokoa
Zentulo IV.a Biarnokoa
Gaston III.a Biarnokoa :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2277641
# Gaston I.a (Vianako printzea)

    Artikulu hau Vianako printzeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gaston Foixkoa».
Gaston I.a, Vianako Printzea izan zen (1462-1470).
* 1443 inguruan jaio zen. Foix-ko Gaston IV.a eta Nafarroako Leonor I.a printzesaren seme nagusia zen.
* 1462an ezkondu zen Frantziako erregearen arreba zen Maddalen printzesarekin.
* Urte berean Joanes II.a aitonak Bianako printze titulua eman zion.
* 1469ko abenduaren 11an, Joanes II.ak, haserretua Leonor alabarekin, Nafarroako erregeorde izendatu zuen. Hilabete batzuk beranduago Gaston oraindik ez zen Nafarroara joan kargua hartzera larriki zauritua izan zelarik torneo batean Libourne hirian. Zauriengatik hil zen 1470ko azaroaren 23an.

## Ezkontza eta haurrak

* 1462ko martxoaren 7an, Bordele ondoan den Saint-Macaire hirian, ezkondu zen Frantziako Maddalen printzesarekin. Frantziako Luis XI.a erregearen arreba zen. Bi haur izan zituzten:
** Frantzisko I.a Febus (1466-1483), nafarroako erregea
** Katalina I.a (1470-1517), Nafarroako erregina

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Frantzisko I.a Nafarroakoa
Ana Nafarroakoa
Joanes I.a Foixkoa
Gaston IV.a Foixkoa
Madalena Nafarroakoa
Jeanne Ire d'Albret
Gaston I.a
Catherine of Navarre
Joanes II.a Aragoikoa
Leonor I.a Nafarroakoa
Juan de Navarra
Zuria I.a Nafarroakoa
Kiteri Nafarroakoa
Katalina I.a Nafarroakoa
Ander Febus Nafarroakoa
Henrike II.a Nafarroakoa
Martín de Navarra
Karlos Nafarroakoa
Elisabet Nafarroakoa :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q284141
# Gaston I.a Biarnokoa

Gaston I.a Genduleitz (? - † 984) Oloroe eta Bearnoko bizkondea izan zen.

## Biografia

1004an bere aita zen Gendule II.a Bearnokoa hil zenean, bizkonde berri bilakatu zen. Bere bizitza ia ezezaguna da, Gilen Antso Gaskoniakoa dukea zenean dohaintza batzuk egin zituela besterik ez dakigu. Bere heriotzan Gendule bere semea oinordekoa zuen.
Zuhaitz genealogikoa :
Loup Centulle
Zentulo II.a Biarnokoa
Gaston I.a Biarnokoa
Zentulo III.a Biarnokoa
Gaston II.a Biarnokoa :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2613624
# Gaston Julia

Gaston Maurice Julia, (1893ko otsailaren 3a - 1978ko martxoaren 19a) Julia multzoaren espresioa formulatu zuen matematikari frantsesa. Bere lanak Benoit Mandelbrot matematikari frantsesak ezagutarazi zituen, Mandelbrot multzo eta Julia multzotako fraktalak estuki erlazionatuta daudelarik.
Julia garaian Frantziaren menpean zegoen Aljeriako Sidi Bel Abbes hirian jaio zen. Gaztaroan musika eta matematikan interesa agertu zuen. 20 urte zituelarik ikasketak utzi behar izan zituen Lehenengo Mundu Gerra hasi eta Frantziako armadan borrokatzeko deitu zutelako. Gerran sudurra galdu zuen eta bere bizitza guztian larruzko estalki bat eraman behar izan zuen sudurraren lekuan.
Gerra ondoren, 1918an (25 urte zituela) Journal de Mathématiques Pures et Appliquées aldizkari frantsesean 199 orrialdeko artikulu bat idazti zuen, entzute handia emango ziona. "Mémoire sur l'itération des fonctions rationnelles" izeneko artikuluak funtzio arrazionalen iterazioa deskribatzen duen. Beranduago Frantziako Zientzietako Akademiako Grand Prixa eman zioten.
Bere lanak orokorrean ahaztuak izan ziren Benoit Mandelbrotek bere lanak berreskuratu eta eguneratu zituen arte.
Parisen hil zen 85 urte zituela.
# Gaston II.a Foix-Biarnokoa

    Artikulu hau Biarnoko bizkondeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gaston Foixkoa».
Gaston II.a Foix-Bearnokoa (1308 - † Sevilla, 1343ko irailaren 26a) Foixko konde eta Bearnoko bizkondea izan zen.

## Biografia

Aita Gaston I.a Foix-Biarnokoa eta ama Joana Artoiskoa zituen. 1325etik aurrera Frantzian Armagnaceko kondeen aurka eta Espainian Petri IV.a Aragoikoa eta Algecirasko setioan musulmanen aurka borrokatu zituen.

## Ezkontza eta seme-alabak

1327an Leonor Commingueskoa ezkondu eta seme bakarra izan zuten, Gaston hain zuzen ere. Sasikume asko ere izan zituen.
Zuhaitz genealogikoa :
Roger Bernart III.a Foixkoa
Gaston I.a Foix-Biarnokoa
Bernardo Biarnokoa
Margarita Biarnokoa
Gaston II.a Foix-Biarnokoa
Gaston III.a Foix-Biarnokoa
Yvain de Foix
Filipe Artoiskoa
Joan of Artois, Countess of Foix
Gaston of Foix-Béarn
Zuria Bretainiakoa :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q612148
* Multimedia: Gaston II, Count of Foix / Q612148
# Glade Spring (Virginia)

Glade Spring Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Washington konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. 1.367 biztanle ditu, 3,159277 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1376997
* Multimedia: Glade Spring, Virginia / Q1376997
# Gladeview (Florida)

Gladeview Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Miami-Dade konderrian dago, Florida estatuan. 14.927 biztanle ditu, 6,641332 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Miami-Dade konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2464131
# Gladestry

Gladestry, galesez: Llanfair Llythynwg, Galesko komunitate eta udalerri bat da, Powys konderrian. Ingalaterrako mugatik hurbil dago, Hergest Ridge mendiaren alboan.
2011ko erroldaren arabera 412 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5566244
* Multimedia: Gladestry / Q5566244
# Gladewater (Texas)

Gladewater Texasko hiri bat da. Gregg konderrian kokatua dago. 2010ean 6.441 biztanle zituen, 30,01 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Gregg konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q785408
* Multimedia: Gladewater, Texas / Q785408
# Glade (Kansas)

Glade Kansasko hiri bat da. Phillips konderrian kokatua dago. 2010ean 96 biztanle zituen, 0,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Phillips konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q943323
# Gladbrook (Iowa)

Gladbrook Iowako hiri bat da. Tama konderrian kokatua dago. 2010ean 945 biztanle zituen, 1,80 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Tama konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1933415
* Multimedia: Gladbrook, Iowa / Q1933415
# Gladenbach

Gladenbach Alemaniako hiri-udalerri bat da, Hessen estatuan. Azken zentsuaren arabera 12.513 biztanle zituen, 72,28 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q551378
* Multimedia: Gladenbach / Q551378
# Glades konderria (Florida)

Glades konderria (ingelesez: Glades County) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Moore Haven da. 2010eko zentsuaren arabera 12.884 biztanle zituen, Glades kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Glades konderriak 2.555,92 kilometro koadro ditu. Horietatik 468,37 ura dira. Beste 2.087,55 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,2 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 12.884 pertsonetatik 10.667 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.720 dira. 1.538 beltzak edo afroamerikarrak. 518 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 46 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 103 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q488468
* Multimedia: Glades County, Florida / Q488468
# Gipuzkoako etorbidea (Iruñea)

Gipuzkoako etorbidea Nafarroako hiriburua den Iruñea hiriburuan eta Berriozar udalerrian dagoen etorbide luze bat da.

## Izena

Izena Gipuzkoaren omenez darama, hain zuzen ere, lurralde horretatik Iruñera datorren N-240-A errepidea etorbide honetatik igarotzen baita.

## Kokapena

Takonerako aldapa eta Erreginaren aldapa kalea biribilgunean hasi, Plazaola oinzubiaren parean, eta Trinitarioak eta Buztintxuri auzoak hego-iparraldeko norantzan igaro ondoren, Berriozar udalerriaren iparraldean amaitzen da, N-240-A errepidean amaitzen da, errepidean Renferen trenbidearen gainetik igarotzen den lekuan.

## Ondarea

* Plazaola oinzubia
* Oblatuen zubia
* Oblatuen egoitza
* Dona Grazia zubia
* Cuatro Vientos zubia
* San Antonio Maria Claret eliza
* Refena
* Plazaola oinzubia.
* Oblatuen zubia eta Oblatuen egoitza.
* Dona Grazia zubia.
* Cuatro Vientos zubia.
* San Antonio Maria Claret eliza.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479578
# Gipuzkoako ibaiak

Gipuzkoako ibaiak ibilbide labur eta arro txikikoak dira, iturburuen mendiak itsasotik hurbil baitaude. Emari handiko eta iraunkorrekoak dira, euri asko eta sarri egiten baitu.
Ekialdetik mendebalderuntz:
* Bidasoa
* Oiartzun
* Urumea
* Oria
* Urola
* Deba

## Ibai nagusiak
### Bidasoa

Bidaso ibaiak iturburua Nafarroan du, 710 m-ko garaieran. Gipuzkoan Endarlatsan sartu eta 9 km egiten ditu Lapurdirekin mugan. Ibaian gora ibar estua da, itsasoratze aldean zabalduz eta Hendaia, Hondarribia eta Irun kokatzen diren eremu laua sortuz. Itsasoratzean Txingudi badia dago, Hondarribiko eta Ondarraitz hondartzek itsasotik babesten baitute.

### Oiartzun

Oiartzun ibaia 15 km luze den ibai laburra da, Aiako Harrian jaio, Errenteria igaro eta Pasaiako badian isurtzen dena. Malda handiko ibaia da (milako 45,3) eta, horregatik, sedimentu kopuru handia garraitzen du eta badiara eramaten.

### Urumea

Urumea ibaia Leitzan du iturburua 710 m-ko garaieran eta 53 km luze da. Hernanin Añarbe ibaiaren urak jaso eta Donostian itsasoratzen da, Urgull eta Ulia mendien artean, Gros auzoko hondar eremuak sortuz (Zurriola).

### Oria

Oria ibaia da Gipuzkoan luzeena (80 km) eta arro hidrologiko handienekoa. Lizarratetik hurbil du iturburua, Aizkorriko mendilerroan, 660 m-ko garaieran. Hainbat ibaiadar ditu: Leitzaran, Berastegi, Amezketa, Araxes, Amundarain, Agauntza eta Urtsuaran. Orion itsasoratu aurretik, herri hauek zeharkatzen ditu: Zegama, Segura, Olaberria, Beasain, Ordizia, Legorreta, Alegia, Tolosa, Villabona, Andoain, Lasarte-Oria eta Usurbil.

### Urola

Urola ibaia Legazpitik hurbil du iturburua, Aizkorriren iparraldeko magalean 720 m-ko garaieran. Urrestilla eta Errezil ibaiadarrak ditu eta honako herri hauek zeharkatzen ditu Zumaian itsasoratu baino lehen: Zumarraga, Urretxu, Azkoitia, Azpeitia,Zestoa eta Aizarnazabal.

### Deba

Deba ibaia 825 m-ko garaieran du iturburua, Elgetako Eizmendin. 58 km luze da eta ibaiadar ditu Ego, Aramaio eta Arantzazu ibaiak. Izen bereko herrian itsasoratzen da, Deban, eta herri hauek zeharkatzen ditu: Leintz Gatzaga, Aretxabaleta, Eskoriatza, Arrasate, bergara, Soraluze, Elgoibar eta Mendaro.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko ibaiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258527
* Multimedia: Rivers of Gipuzkoa / Q12258527