OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sorakoitz

Sorakoitz Mañeruibarreko Girgillao udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
XVIII. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Girgillaoko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak sorakoiztarrak ziren.

## Izena

Sorakoitz toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Soracóiz
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Soracoiz (1131)
* Soracoiz (1264)
* Soracoytz (1268)
* Soracoyz (1350)
* Soracoiz (1366)
* Saracoiz (1534)
* Soracaiz (1829)
* Sorakoitz (1995)

## Historia

1155ean, Antso VI.a Nafarroakoak bere bizilagunei agindu zien ez zirela enkarterriak izango, eta, beraz, ez zituela Koroaren ondarea besterenduko. Aurrerago, 1192 urtean, urteko bularra eguneratu zuen, 300 soldata gehi beste 100 izango zituela, afari gisa. Foru hau baieztatzean, Tibalt II.ak bere prestazio pertsonaletatik askatu zituen 1264an; Karlos II.a Nafarroakoak Fernando Gil Asiaingoa (1365), Beltrán Vélez de Guevara (1368), Joanikot Beorlegi (1377) eta Martin Gartzia Galdeao (1379); Karlos III.a Nafarroakoak Migel Lezaun (1388) eta Pedro Ibañez Arraztia (1401); eta Karlos IV.a Nafarroakoak Gartzea Deikaztelu (1445) eta, azkenik, Garesko kofradia (1448).
1350ean 23 su zituen, 1366an 11ra eta 1427an 6ra jaitsiz joan zirenak. 1448an despopulatu egin zen.
Berriro ere modernoki arduratu zen, eta, jaurerri jurisdikzionalak desagertu ondoren, Mañeruibarreko batzarraren bilgunea izan zen, hark administrazioari eutsi zion bitartean.

## Oharrak

* ↑ /soɾakóit͡s̻/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza hirugarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Sorakoitz - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* Girgillao
* Mañeruibar
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12267524
# Stuttgart (eskualdea)

Stuttgart eskualdea (alemanez Regierungsbezirk Stuttgart) Alemaniako Baden-Württemberg estatuko ipar-ekialdeko lurrak hartzen dituen eskualdea da. Bertan dago Estatu osoko hiriburua ere baden Stuttgart hiria.

## Hiriak eta barrutiak

Bi hiri aske ditu:
* Heilbronn (HN)
* Stuttgart (S)
Hauetaz gain hamika barruti ditu:
* Böblingen (BB)
* Esslingen (ES)
* Göppingen (GP)
* Heidenheim (HDH)
* Heilbronn (HN)
* Hohenlohe (KÜN)
* Ludwigsburg (LB)
* Main-Tauber (TBB)
* Ostalb (AA)
* Rems-Murr (WN)
* Schwäbisch Hall (SHA)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8172
* Multimedia: Regierungsbezirk Stuttgart / Q8172
# Stuttgarteko aireportua

Stuttgarteko nazioarteko aireportua Stuttgarteko hiria zerbitzatzen duen aireportua da.
2012an 9.720.877 pertsonek erabili zuten.
Aireportuko airelinearik garrantzitsuenen artean Germanwings eta Lufthansa daude.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) (pdf) German Airport Statistics. (Noiz kontsultatua: 2013-05-29).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) (Alemanez) Aireportuaren webgunea.
* Datuak: Q158732
* Multimedia: Stuttgart Airport / Q158732
# Stuyvesant (New York)

Stuyvesant Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Columbia konderrian dago, New York estatuan. 1.931 biztanle ditu, 26,75 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Columbia konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708883
* Multimedia: Stuyvesant, New York / Q3708883
# Stuľany

Stuľany Eslovakiako udalerri bat da, Bardejoveko barrutian kokatuta. 8,12 km²ko azalera du eta 563 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1420. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1091720
* Multimedia: Stuľany / Q1091720
Bardejoveko barrutiko udalerriak :
HiriakBardejovHerriakAbrahámovce • Andrejová • Bartošovce • Becherov • Beloveža • Bogliarka • Brezov • Brezovka • Buclovany • Chmeľová • Cigeľka • Dubinné • Frička • Fričkovce • Gaboltov • Gerlachov • Hankovce • Harhaj • Hažlín • Hertník • Hervartov • Hrabovec • Hrabské • Hutka • Janovce • Jedlinka • Kobyly • Kochanovce • Komárov • Koprivnica • Kožany • Krivé • Kružlov • Kríže • Kurima • Kurov • Kučín • Kľušov • Lascov • Lenartov • Lipová • Livov • Livovská Huta • Lopúchov • Lukavica • Lukov • Malcov • Marhaň • Mikulášová • Mokroluh • Nemcovce • Nižná Polianka • Nižná Voľa • Nižný Tvarožec • Ondavka • Ortuťová • Osikov • Oľšavce • Petrová • Poliakovce • Porúbka • Raslavice • Regetovka • Rešov • Richvald • Rokytov • Smilno • Snakov • Stebnícka Huta • Stebník • Stuľany • Sveržov • Tarnov • Tročany • Vaniškovce • Varadka • Vyšná Polianka • Vyšná Voľa • Vyšný Kručov • Vyšný Tvarožec • Zborov • Zlaté • Šarišské Čierne • Šašová • Šiba :
# Stuttgarteko Unibertsitatea

Stuttgarteko Unibertsitatea (alemanez: Universität Stuttgart) Stuttgarten dago, Alemanian. 1829an sortu zuten eta hamar fakultatetan antolatuta dago.
TU9 partzuergoko kide da, Alemaniako zientzia eta ingeniaritzako bederatzi unibertsitate nagusiak biltzen dituena. Ingeniaritza zibilean, mekanikan eta elektrikoan ikasketak oso baloratuak ditu, baita natura zientzietan ere, bereziki fisika eta kimika.

## Historia

1770tik 1794ra bitartean, Karlsschulea izan zen Stuttgarteko lehen unibertsitatea. 1818. urteaz geroztik, Hohenheim auzoan dagoen Stuttgarteko unibertsitate zaharrari Hohenheimgo Unibertsitatea deitzen zaio. Ez da Stuttgarteko Unibertsitatearekin lotuta, elkarlan batzuetan izan ezik.
Stuttgarteko Unibertsitatea 1829an sortu zuten eta 2004an bere 175. urteurrena ospatu zuen. Teknika zientzien eta elkartutako ikasketen gero eta garrantzi handiagoa dela eta, 1876. urteaz geroztik ikastetxe teknikoa izan zen. 1900.urtean diziplina teknikoak emateko eskubidea eman zioten. Stuttgarteko Eskola Teknikoak ematen zituen ikasketen garapenak izena eta egoera aldatzera eraman zuen 1967an, gaurko "Universität Stuttgart" bihurtuz.
1950eko hamarkadaren bukaeratik aurrera, unibertsitatearen zati bat Stuttgart-Vaihingen auzora eraman dute. Ikasketa tekniko gehienak (informatika, ingeniaritza, etab.) Vaihingenen daude, eta gizarte zientziak, arkitektura eta antzeko irakaspenak erdiguneko campusean irakasten dituzte.

## Antolakuntza

Unibertsitatea hamar fakultateetan banatuta dago:
* Arkitektura eta hirigintza Fakultatea
* Ingurumen- eta herri-lan ingeniaritza Fakultatea
* Kimika Fakultatea
* Energia ingeniaritza, prozesuen ingeniaritza eta ingeniaritza biologikoa Fakultatea
* Informatika, ingeniaritza elektrikoa eta informazioaren teknologia Fakultatea
* Ingeniaritza Aeroespaziala eta Geodesia Fakultatea
* Ingeniaritza Mekanikoa Fakultatea
* Matematika eta Fisika Fakultatea
* Humanitateak Fakultatea
* Enpresen administrazioa, Ekonomia eta Gizarte-zientzien Fakultatea

## Kanpo estekak

* Stuttgarteko Unibertsitateko webgunea
* TU9 Alemaniako Teknologia Institutuak
* Datuak: Q122453
* Multimedia: Universität Stuttgart / Q122453
# Stuvenborn

Stuvenborn Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Segeberg (barrutia)|Segeberg]] barrutian. 2014an 885 biztanle zituen 7,98 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q558073
* Multimedia: Stuvenborn / Q558073
# Stutthof

Stutthof Danzig hiritik gertu zegoen Sztutowo herrian kokatutako kontzentrazio esparrua izan zen. Naziek sortu zuten 1939an aurkari politikoak, juduak, gaixo psikiatrikoak, poloniar, lituaniar eta letoniar elite eta komunistak biltzeko. Gerran zehar, 28 herrialdeetako 110.000 preso inguru pasa ziren, horietatik 65.000 inguru hil zirenak.

## Ikus, gainera

* Kontzentrazio-esparru

## Erreferentziak

* ↑ Stutthofeko Museoa. Obóz koncentracyjny Stutthof (1939-1945). Sztutowo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q326193
* Multimedia: Stutthof concentration camp / Q326193
# Soli

Soli antzinako bi hirien izena da:
* Soli (Zilizia), Turkiako antzinako hiria, Lamos eta Piramos ibaien artean zegoena
* Soli (Zipre), Zipreko iparraldeko kostaldeko hiria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-1-27). Antzinateko hirien euskarazko izenak. .
# Soli (Zipre)

    Artikulu hau Zipreko antzinako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Soli».
Soli (grezieraz: Σόλοι) Antzinako Greziako hiria izan zen, Zipreko iparraldeko kostaldean zegoena. Egun de facto Ipar Zipreko Turkiar Errepublikaren barnean dago. Solonek hiriko erdigunea diseinatu zuen eta hiriak bere izena hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-1-27). Antzinateko hirien euskarazko izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1757296
* Multimedia: Soloi / Q1757296
# Solidaridad Obrera

Solidaridad Obrera 1907an sortu zen langile erakunde bat izan zen. Garai hartan oso ahulak ziren Kataluniako sindikatuak berrantolatzea izan zuen helburu.
Solidaridad Obrera erakundea Bartzelonako Unió Local de Societats Obreres erakundearen berrantolaketatik jaio zen. 1902an, gainbehera gogorra jasan zuen hark 8 orduko laneguna eta greba eskubideagatik borrokatu zuenean eta greba orokorrak ez zuenean arrakastarik izan.
1907ko ekainean, bi bilera egin ziren hasiera batean Bartzelonako Langileen Elkarteko Federazio Lokalean eta manifestu baterako adostasunera iritsi ziren. Horrela osatuko zuten antolaketa batzordea:
* Salvador Seguí, Pintoreen Elkartekoa.
* Antoni Badia, Merkataritzako Dependentzia Elkartekoa.
* Bruguera, Gozogileen eta Pastelgileen Elkarteakoa.
* Saví, Metalurgiako Elkartekoa.
* Sedó, Tipografiako Elkartekoa.
Uztailean eman zuten argitara Tierra y Libertad astekarian eta horrelako esaldiak zeuden manifestuan:
| « | ...como clase obrera sólo podemos tener un fin común: la defensa de nuestros intereses y sólo un ideal puede unirnos, nuestra emancipación económica, que transforma el régimen capitalista actual, basado en la explotación del hombre por el hombre, por un régimen social fundado sobre la base racional del trabajo por la solidaridad humana.... ...Recordemos que la emancipación de los trabajadores ha de ser obra de los trabajadores mismos; nosotros os enseñamos el camino, que es la asociación y la solidaridad obrera. | » |
Tierra y Libertad, 1907ko uztaila
Urte bereko abuztuan, Solidaridad Obrera jaio zen eta kide esanguratsu ugari bertaratu ziren, Antoni Fabra, Josep Prat edo Tomás Herreros tarteko. Zuzendaritza Batzordea aukeratu zuten eta bakarrik langilez osatutako elkarteak hartuko zituzten barnean.
Berehala hasi zen indarra hartzen langileen artean eta kataluniar elkarte ugari bildu ziren hartara 1908an, Erresistentzia Elkarteen Lurralde Konfederazioa-Solidaridad Obrera osatuz. Urte horretan bertan Antonio Maurak Terrorismoaren aurkako lege proiektuaren aurkako manifestua atera zuten Solidaridad Obrera egunkarian. Bartzelonako Aste Tragikoak eta ondoren etorriko zen langile mugimenduaren aurkako errepresioek geldialdia ekarri zuten 1909ko ekintzetan.
Konfederazioa berrezarrita, Bartzelonako bigarren batzarra ospatu zen 1910eko urriaren 30, 31 eta azaroaren 1ean, sindikatua estatu osoan hedatzeko ideia eztabaidatuko zutelarik. Zaila zen akordioa, UGT indarrean baitzegoen eta oinarri sendoak baitzituen Espainian. Ez Katalunian, ordea, han gutxiengoa baitzuen. Bozketan nagusitasuna izan zuen eta estatu osoko langile elkartea egin zuten: Lanaren Konfederazio Nazionala edo CNT.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3106980
# Solferinoko itsua

Solferinoko itsua ustez Elizanbururena den olerki edo bertso saila da. 1864an, Anton Abadiak Saran antolatutako olerki sariketan, bigarren saria jaso zuen. Sariketa hartara «A. Salaberry» ezizeneko autore batek aurkeztua izan zen, baina ikerle askoren arabera J. B. Elizanbururena da. Bertan kontatzen da, lehen pertsonan, Solferinoko guduan (1859, frantsesen eta austriarren arteko gerra) itsututako soldadu baten historia.

## Abesti herrikoia

Urteak pasa ahala abesti herrikoia bihurtu zen eta gutxienez bost bertsio plazaratu dira:
* Solferinoko itsua (Enarak, Enarak, 1969)
* Solferinoko itsua (Tapia eta Leturia, Juergasmoan, 1990)
* Solferinoko itsua (Xabier Lete, Elizanburu-Etxahun-Otaño, 2001)
* Solferinoko itsua (Oskorri, Oskorri & The Pub Ibiltaria 9, 2005)
* Solferinoko itsua (Kepa Junkera, Herria, 2010)

## Olerkia

| « | Harmen hartzera deitu ninduen gazterik zorte etsaiak; urrundu nintzen, herri alderat itzuliz usu begiak, itzuliz usu begiak. Zorigaitzean baitut ikusi Solferinoko hegia! Alferretan dut geroztik deitzen iguzkiaren argia, iguzkiaren argia. Nihoiz enetzat ez da jaikiren goizeko argi ederra, zeru-gainetik nihoiz enetzat dirdiraturen izarra, dirdiraturen izarra. Bethiko gaua (gau lazgarria!) begietara zait jautsi; ene herria, ene lagunak nihoiz ez behar ikusi..! Nihoiz ez behar ikusi! Ene amaren begi samurrak bethiko zaizkit estali, maiteñoaren begithartea behin bethiko itzali... Behin bethiko itzali! Ez aipha niri landa hegitan sortzen den lili ederra; othoi, ez aipha ur axalean arinik dohan ainhara, arinik dohan ainhara. Larrainetako haritz, gaztaina, mendietako ithurri; horiek oro enetzat dire amets histu bat iduri, amets histu bat iduri. Herriko bestan, gazte lagunak kantuz plazara dohazi; eta ni beltzik, etxe zokhoan, irri egiten ahantzi! Irri egiten ahantzi. Oraino gazte, gogoz ez hoztu, eta biziak lotsatzen... Doha(ka)bea! Zer eginen dut jaunak ez banau laguntzen? Jaunak ez banau laguntzen? Ai, aski hola! Jainkoa, barka! Begira zure haurrari; kontsolamendu zerbait emozu; noizbait duzun urrikari, duzun noizbait urrikari. | » |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/3/6 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Enarak» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-09-18).
* ↑ «Juergasmoan» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-09-18).
* ↑ «Elizanburu-Etxahun-Otaño» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-09-18).
* ↑ «Oskorri & The Pub Ibiltaria 9» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-09-18).
* ↑ «Herria» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-09-18).

## Ikus, gainera

* Solferinoko gudua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28913072
# Soliba

Soliba edo habexka habe nagusietan bermatzen den habe txikiagoa da, solairu edo sabaiko oholtza eusten duena.

## Funtzioa

Solibek karga elementu bertikalei transferitzeko funtzioa dute. Haien arteko tartea zenbat eta handiagoa izan, orduan eta sendotasun handiagoa beharko dute gaineko oholtzaren deflekzioa ekiditeko.
Egitura konplexuetan solibek hierarkia bat gordetzen dute, eta neurri eta norabide desberdinetakoak izan daitezke solairuan duten funtzioaren arabera.
Egurrezko egituradun eraikinetan, solairuak habeen artean bermatutako soliben gainean eraikitzen dira, hauen arteko hutsuneak material desberdinekin betez. Beheko solairuan sabai aizuna badago, solibei jositakoa izaten da. Batzuetan, solibak hondatutako habeei karga kentzeko ere ezarri daitezke.

## Erabilera

XVII. mendera arte, solairuen egitura nagusia habeek osatzen zuten, eta solibak haien gainean kokatzen ziren. Egitura bistan geratzen zen, eta habeak zein solibak askotan tailaz apaintzen ziren. XVIII. mendetik aurrera, Italiatik etorritako sabai aizunen modarekin elementu hauek ezkutuan geratzen hasi ziren, igeltsu geruza batek suteengandik babestuak.
Eraikuntza tradizionalean solibak egurrez egin izan badira ere, gaur egunean egur konglomeratuz edo altzairuz eginak ohikoak dira.

## Erreferentziak

* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-22).
* ↑ Pedroso, Garbiñe; Agirrezabal. Baserriaren eraikuntza. (Noiz kontsultatua: 2019ko azaroaren 23a).
* ↑ (Gaztelaniaz) «¿Qué tipos de forjados existen para viviendas?» Blog 2018-06-05 (Noiz kontsultatua: 2019-11-23).
* ↑ «Rehabilitación de estructura de madera» https://obrasinsignia.com/ (Noiz kontsultatua: 2019ko azaroaren 23a).
* ↑ «Reforma estructural piso | De Frias» www.defrias.es (Noiz kontsultatua: 2019-11-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6587065
* Multimedia: Joists / Q6587065
# Solidaridad (udalerria)

Solidaridad Mexikoko udalerri bat da. Quintana Roo estatuan kokatua dago. 2010ean 159.310 biztanle zituen 3.391,14 km²ko azaleran. Herriburua [[Playa del Carmen (Solidaridad)|Playa del Carmen]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q677463
* Multimedia: Solidaridad Municipality / Q677463
# Solferinoko gudua

Solferinoko gudua 1859ko ekainaren 24an, Italiaren bateratze prozesuaren barnean, Solferino herrian gertatutako bataila izan zen. Frantziar eta sardiniar armadak austriar armadaren aurka borrokatu ziren eta lehenengoak -frantsesak eta sardiniarrak- nagusitu ziren.
* Armada frantsesa Napoleon III.ak gidatu zuen eta sardiniarra Viktor Emanuel II.ak. 118.600 gizonek osatutako armada zen.
* Austriako buruzagia, berriz, Frantzisko Josef enperadorea izan zen eta 100.000 gizon bazituen berekin.
Bederatzi orduko borrokaren ondoren, austriarrak amore eman beharrean izan ziren, galera izugarriak jasan baitzituzten: 3.000 soldadu austriar baino gehiago hil ziren, 10.807 zauritu, eta beste 8.638 desagertu.
Bando garailean ere emaitza larria izan zen: 2.492 hildako egon ziren, 12.512 zauritu eta 2.922 desagertu.
Gudu hartan Jean Baptiste Elizanburu olerkari eta eleberrigile euskaldunak hartu zuen parte. Frantziar armadako kapitain izan zen eta batailako zenbait pasadizo bere olerkietan islatu zituen, hala nola leherketa batean zaurituta itsuturik itzuli zen euskaldunaren kasua (Solferinoko itsua).
| « | ... Zorigaitzean haitut ikusi Solferino-ko hegia! Alferrikan dut geroztik deitzen Iguzkiaren argia, Iguzkiaren argia... | » |
Bertako sarraskia eta eragindako oinazeak ikusi eta gero, Henri Dunantek Gurutze Gorria sortzea erabaki zuen.

## Aurrekariak

Turingo isileko itunaren ondorioz, Napoleon III.aren armada Piamonteri laguntzera joan zen, austriarrek inbaditu baitzuten. Irabazle garbirik gabeko gudu batzuen ondoren, austriarrak gibeleratu zituzten, baina horiek berriro bildu ziren eta frantsesei erasotzen saiatu.

## Gudua

Austriako armada, enperadorearen agintepean, Mincio erreka ibaitik igaro zen eta Solferinoko hiritik gertu zeuden gain batzuk hartu.
Frantsesen erasoa etsaien ezkerreko ertzean hasi eta Medole okupatu zuten. Erdian austriarrek gogor eutsi zioten posizioari, eta ezkerraldean ere Benedek jenerala indartsu mantendu zen Piamonteko armadaren erasoen aurrean.
Frantsesak beldur ziren austriarren errefortzuak hegoaldetik euren ezkerreko hegal ahula inguratu eta erasoko ote zieten, eta erdigunea erasotzea erabaki zuten, Solferino, alegia. Artilleriak herria bonbardatu zuen eta, ondoren, infanteriak eraso egin. Borroka gogorraren ostean, Solferino hartu eta Austriako lerroetan sartu ziren.
Benedekek austriarren eskuineko hegalari eutsi zion, baina ezkerrekoan lanak izan zituen. Egoera nahastu zen, eta frantsesek atzerantz bultzatu zituzten austriarrak.
Erdigunean, berriz, Solferinoren kontrola galduta, austriarrek Cavriana ebakuatzea lortu zuten ekaitz gogor batek jo baino lehen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) https://web.archive.org/web/20120620155229/http://tourhistoria.com/2011/04/03/la-batalla-de-solferino-y-la-creacion-de-la-cruz-roja/
* ↑ http://www.euskomedia.org/aunamendi/109142
* ↑ (Gaztelaniaz) http://www.icrc.org/spa/resources/documents/misc/5tdmxm.htm%5B%5D

## Ikus, gainera

* Solférino (Parisko metroa)
* Solferinoko itsua (Elizanbururen olerki eta abestia)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q324916
* Multimedia: Battle of Solferino and San Martino / Q324916
# Solférino (Parisko metroa)

    Beste esanahietarako, ikus «Solférino (Landak)».
Solférino —Musée d'Orsay azpititulua duena— Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 7. barrutian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 12. linea (Parisko metroa)
* Solferinoko gudua

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q1368640
* Multimedia: Solférino (Paris Metro) / Q1368640
# Sudur-trenkadaren desbiderapen

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Sudur-trenkadaren desbiderapena sudurreko nahasmendu fisiko bat da, sudur-trenkadaren desbiderapena dakarrena. Desbirapenen bat ohikoa da eta pertsonen %80ri eragiten die, gehienek jakin gabe. Talka-traumatismo batek eragiten du maizago, aurpegian emandako kolpe batek bezala. Sortzetiko nahasmendua ere izan daiteke, erditzean sudurraren konpresioak eragindakoa. Trenkada desbideratua ehun konektibo genetikoen nahasmenduekin lotzen da, hala nola Marfan sindromearekin, homozistinuriarekin eta Ehlers-Danlos-en sindromearekin.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ Deviated Septum
* ↑ Marfan Syndrome

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2271880
* Multimedia: Nasal septum deviation / Q2271880
# Sudurreko mukosa

Sudurreko mukosa, mintz pituitario, mukosa pituitarioa edo sudur-mukosa sudurreko hodi eta barrunbeetako paretak estaltzen dituen mintz mukosoa da. Arnasbidearen mukosa den usaimen-mukosaren parte da. Sudur-maskorren perikondrioren edo periostioren ondoan dago.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [1991]
* ↑ Euskalterm: [Otorrinolaringologia Hiztegia ] [2015]
* ↑ Beule, AG. (2010). «Physiology and pathophysiology of respiratory mucosa of the nose and the paranasal sinuses» GMS Current Topics in Otorhinolaryngology, Head and Neck Surgery 9: Doc07. doi:10.3205/cto000071. PMID 22073111..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q515471
# Sudurreko odoljario

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Sudurreko odoljarioa edo epistaxi sudurreko geruza mukosoan gertatzen den odoljarioa da. Odola sudur-zuloetan barrena kanporatzen da, eta, kasurik gehienetan, minutu gutxiren buruan bere kasa eteten da jarioa.
Odol asko ikustea asaldagarria baden ere, arraroa da sudurreko odoljarioak hilgarriak izatea: 1999an AEBtan 2,4 milioi heriotzatik 4k baino ez zuten kausa hau. Gizakion %60ak jasango dute bere bizitzan zehar eta %10a baino ez da larria izango.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Otorrinolaringologia Hiztegia] [2015]
* ↑ (Ingelesez) Centers for Disease Control. (2001-05-11). Work Table I. Deaths from each cause by 5-year age groups, race and sex: US, 1999. , 1922 or..
* 1 2 (Ingelesez) Wackym,, James B. Snow,... P. Ashley. (2009). Ballenger's otorhinolaryngology : head and neck surgery.. (17. argitaraldia) Shelton, Conn.: People's Medical Pub. House/B C Decker, 551 or. ISBN 9781550093377..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q202013
* Multimedia: Nosebleeds / Q202013
# Sudur-xurgagailu

Sudur-xurgagailua airea xurgatzeko edo botatzeko tresna bat da. Erabilera asko izan ditzake baina, ziur aski ezagunena, jaioberriei eta haur txikiei mukiak kentzeko izan daiteke.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Haurrekin sudur-xurgagailuaren erabilpen egokia.
* Datuak: Q3817604
* Multimedia: Suction traps / Q3817604
# Sudur-zuloetako bestibulu

Sudur-zuloetako bestibulua sudur-hobien aurreko aldea da, barrutik azalez estalia. Sudurreko kartilagoek ixten dute, eta azal estratifikatu ezkatatu keratinizatuaren epitelio berak estaltzen du. Sudur-barrunbeko beste sektorea, arnas epitelioak estaltzen duena, sudur-barrunbe deitzen da.
Bestibuluaren barruan bibrisa izeneko ile txikiak daude, hautsa eta inhalatzen diren beste materia batzuk iragazten dituztenak.
Barrualdean, epitelioak keratinizatuta izateari uzten dio, eta arnas epitelio tipikora igarotzen da sudur-hobira sartu aurretik.

## Patologia

Sudur-bestibuluko infekzioak ohiko patologiak dira; normalean, traumaren bigarren mailakoak izaten dira, bestibulua manipulatu egiten delako, eta azpiko baldintzengatik, berriz, agertu baino lehen. Sudurreko bestibulitisa infekzio biriko, bakteriano eta fungikoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Otorrinolaringologia Hiztegia] [2015]
* ↑ (Gaztelaniaz) Leung J-S, Álvarez M. Santander M. Winter M.. (2020). «Patología infecciosa del vestíbulo nasal» Rev. Otorrinolaringol. Cir. Cabeza Cuello (Santiago: SciELO) 80 (2).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4119887