OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1968ko Kontxako Bandera

1968ko Kontxako Bandera (Banderaren 73. ekitaldia, garai hartan 66. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 1 eta 8an jokatu zen, eta Hondarribiak bere bederatzigarren Kontxako Bandera eskuratu zuen, laugarrena jarraian.

## Kontakizuna

Historian oso gutxitan gertatu den bitxikeria jazo zen, izan ere Hondarribiak bandera eskuratu bazuen ere ez zuen jardunaldirik irabazi, lehenengoan Astillero nagusitu baitzitzaion eta bigarrenean Lasarte. Azkenean Hondarribia eta Astilleroren artean 3 segundo pasatxo izan ziren eta Lasarte 9 segundora gelditu zen. Gainontzeko taldeak oso atzean ibili ziren.
Urte hartako Banderan zazpi traineru aritu ziren lehian. Astillerorentzat lehenengo aldia izan zen eta emaitza bikaina lortu zuen, bigarren gelditu baitzen sailkapen orokorrean. Portugaleterentzat bigarren aldia zen, aurrez 1926an ere arraun egina baitzen, lau hamarkada lehenago.
Lehenengo jardunaldian hondarribitarrak haserre bizian izan ziren itsasontzi baten erruz galdu zutela esanez, izan ere 2/5-eko aldea baino ez baitzen izan. Aipatzekoa ere Bibiano Etxabek (Errenteriako patroiak) arrauna hautsi zuela joanekoan. Bigarren igandean Portugalete erretiratu egin zen itsaso txarrean ez baitzen moldatu.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Astillero Donostia Errenteria Hondarribia Lasarte Portugalete Zumaia | ? ? ? ? ? ? ? | Victor Castañedo Pedro Garín Bibiano Etxabe Jose Angel Lujanbio Klaudio Etxeberria "Gorria" Fernando Arlucea M. Galarraga |

## Emaitzak

Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | 2. Eguna | Denera | Diferentzia |
| 1 | Hondarribia | 22:30:3/5 | 21:48:4/5 | 44:19:2/5 | - |
| 2 | Astillero | 22:30:1/5 | 21:53:0/5 | 44:23:1/5 | + 0:03:4/5 |
| 3 | Lasarte | 22:49:0/5 | 21:40:0/5 | 44:29:0/5 | + 0:09:3/5 |
| 4 | Donostia | 23:37:2/5 | 22:21:3/5 | 45:59:0/5 | + 1:39:3/5 |
| 5 | Zumaia | 24:31:4/5 | 22:36:3/5 | 47:08:2/5 | + 2:49:0/5 |
| 6 | Errenteria | 24:08:2/5 | 23:07:1/5 | 47:15:3/5 | + 2:56:1/5 |
| 7 | Portugalete | 25:52:0/5 | erretiratua | - | - |

## Tripulazio irabazlea

* Hondarribia Arraun Elkartea
** Patroia: Jose Angel Lujanbio
** Arraunlariak:

## Ikus, gainera

* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252494
# 1968ko Paris-Roubaix

1968ko Paris-Roubaix :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 66. Paris-Roubaix |
| Txapelketa | 1968 Super Prestige Pernod |
| Data | 1968.eko apirilak 7 |
| Luzera | 262 km |
| Herrialdea | Frantzia |
| Irteera-lekua | Chantilly |
| Helduera-lekua | Roubaix |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Eddy Merckx (Faema) |
| Txapeldunordea | Herman Van Springel (Dr. Mann-Grundig) |
| Hirugarrena | Walter Godefroot (Flandria-De Clerck) |
| ◀1967 | 1969▶ |
| Dokumentazioa ||
1968ko Paris-Roubaix txirrindularitza lasterketa klasiko honen 66. edizioa izan zen. 1968ko apirilak 7an ospatu zen eta garailea Eddy Merckx belgiarra izan zen, esprintean Herman Van Springel gaindituz. Lehen aldiz, lasterketa hau ez zen Paristik abiatu, baizik eta Compiègnetik.

## Sailkapena

1967 << 1968ko Paris-Roubaix >> 1969 :
| 1. Eddy Merckx | Belgika | | 7h 09min 26s |
| 2. Herman Van Springel | Belgika | | d.b |
| 3. Walter Godefroot | Belgika | + | 1min 37s |
| 4. Edward Sels | Belgika | + | 3min 11s |
| 5. Victor Van Schil | Belgika | | d.b |
| 6. Raymond Poulidor | Frantzia | + | 5min 05s |
| 7. Henk Nijdam | Herbehereak | + | 7min 46s |
| 8. Jan Janssen | Herbehereak | + | 8min 03s |
| 9. Guido Reybrouck | Belgika | | d.b |
| 10. Frans Melckenbeeck | Belgika | | d.b |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Sailkapen osoa
* Datuak: Q2669715
# 1968ko Neguko Olinpiar Jokoak

1968ko Neguko Olinpiar Jokoak, Grenoblen ospatu ziren. Hau, Frantzian antolatzen zen Olinpiar Joko Batzuen laugarren edizioa izan zen. Eta, Neguko Olinpiar Jokoetako X. edizioa izan zen. Bertan, 1158 kirolarik parte hartu zuten, 37 herrialde, 6 kirol eta 35 probatan ordezkatuz.

## Gertakariak

* Jean-Claude Killy eskiatzaile frantziarrak, hiru urrezko dominak irabazi zituen eski alpetarreko probetan, horietako batean, jeitsiera proban, 1:59:85eko denbora eginez.
* Maskota bat izan zuten lehen Olinpiar Jokoak izan ziren, baina, urte bereko Mexikoko Udako Olinpiar Jokoetan bezala, ez zen maskota ofiziala izan. Bere izena, Schuss zen, eta eskiatzaile liraindu bat zen.
* Toini Gustafsson suediarra izan zen izarra emakumezkoen cross country proban, banakako probetan irabaziz eta erreleboetakoetan bigarren geratuz.
* Peggy Fleming patinatzaile artistikoa, oso nabarmen jarri zen buruan egin beharreko derrigorrezko irudien ondoren, eta erraz irabazi zuen urrezko domina, bederatzi epaileen bozkekin.
* Lyudmila Belousova eta Oleg Protopopovek, Innsbrucken lortu zuten urrea defendatu ahal izan zuten SESBentzat.
* Bobsleigheko proba guztiak, egunsentiaren aurretik hasi eta egunsentia gertatu eta gutxira amaitzea pentsatu zen, L'Alpe d'Huezeko pista, izozte ahalmen gutxiegirekin diseinatua izan zelako, eta ez zuen lortzen izotza solido mantentzea eguneko argiarekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9642
* Multimedia: 1968 Winter Olympics / Q9642
# 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak
## Dominak

Euskal Herria, Nazioarteko Olinpiar Batzordeak talde onartua ez bazen, 45. postuan egongo litzateke beste 78 herrialdeekin batera.
Pilotan urrezko hiru, zilarrezko hiru eta brontzezko domina bat lortu arren, kirol erakusgarri gisa parte hartu zuenez ez ditugu kontuan hartzen.

## Parte hartzaileak kirolaren arabera

Nazioarteko Olinpiar Batzordeak onartutako 20 kirol olinpikoetatik 9an hartu zuten parte euskal kirolariek, Espainia, Frantzia eta Mexikoko selekzioekin.
| Zb. | Kirola | Gizonak | Emakumeak | Guztira |
| 1 | Arraunketa | 1 | 0 | 1 |
| 2 | Atletismoa | 2 | 0 | 2 |
| 3 | Bela | 3 | 0 | 3 |
| 4 | Belar hockeya | 2 | 0 | 2 |
| 5 | Futbola | 3 | 0 | 3 |
| 6 | Pilota | 27 | 0 | 27 |
| 7 | Saskibaloia | 1 | 0 | 1 |
| 8 | Tiroa | 3 | 0 | 3 |
| 9 | Txirrindularitza | 2 | 0 | 2 |
| | Guztira | 44 | 0 | 44 |

## Kirolarien zerrenda

Hona hemen Mexiko Hiriko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuten euskal kirolarien zerrenda.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252497
# 1968ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak
## Dominak

Euskal Herria, Nazioarteko Olinpiar Batzordeak talde onartua ez bazen, 16. postuan egongo litzateke, beste 22 herrialdeekin batera.

## Parte hartzaileak kirolaren arabera

Nazioarteko Olinpiar Batzordeak onartutako 10 kirol olinpikoetatik bakarrean hartu zuten parte euskal kirolariek, Espainiako selekzioarekin.
| Zb. | Kirola | Gizonak | Emakumeak | Guztira |
| 1 | Luge | 1 | 0 | 1 |
| | Guztira | 1 | 0 | 1 |

## Kirolarien zerrenda

Hona hemen Grenobleko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuten euskal kirolarien zerrenda.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252495
# 1968ko Urkiolako Igoera

1968ko Urkiolako Igoera :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 8. Urkiola Igoera |
| Data | 1968.eko apirilak 1 |
| Luzera | 9,5 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Durango |
| Helduera-lekua | Urkiolako santutegia |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Joaquim Galera (Fagor-Fargas) |
| Txapeldunordea | Mariano Díaz (Fagor-Fargas) |
| Hirugarrena | Domingo Fernández |
| ◀1966 | 1969▶ |
| Dokumentazioa ||
1968ko Urkiolako Igoera bizkaitar lasterketa honen VIII. edizioa izan zen. 9,5 km egin zituzten, betiko moduan Urkiolako santutegian amaituz.

## Sailkapen nagusia

| Pos. | Txirrindularia | Taldea |
| 1 | Joaquim Galera | |
| 2 | Mariano Díaz | Fagor |
| 3 | Mingo Fernández | Karpy |
| 4 | Eduardo Castello | Ferrys |
| 5 | Ángel Ibáñez | Ferrys |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114098672
# 1636 Porter

1636 Porter asteroide gerrikoan aurkitutako 1636. asteroidearen izena da. 1950eko urtarrilak 23an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1950 BH zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141776
# 1638
## Gertaerak

* Ekainetik irailera – Henrike II.a Borboi-Condékoak zuzendutako armadak Hondarribia setiatu zuen.
* Abuztuaren 22a – Getariako itsas-gudua bere kostaldean.
* Sutea gertatu zen Errenterian.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 11 – Nikolas Steno, daniar zientzialari, polimata eta apaiz katolikoa (h. 1686).
* Martxoaren 15a – Shunzhi, Txinako enperadorea, Qing dinastiako bigarrena (h. 1661).
* Martxoaren 28a – Fredrik Ruysch, holandar sendagilea (h. 1731).
* Apirilaren 22 – Carlo Fontana, italiar arkitekto, dekoratzaile eta eskultorea (h. 1714).
* Ekainaren 8a – Pierre Magnol, frantziar botanikoa (h. 1715).
* Uztailaren 7a – François Barrême, frantziar matematikaria eta kontabilitatearen aitzindaria (h. 1703).
* Abuztuaren 1a – Joachim Wtewael, manierismoko margolari nederlandarra (j. c. 1566).
* Abuztuaren 6a – Nicolas Malebranche, frantziar filosofoa (h. 1715).
* Irailaren 5a – Luis XIV.a Frantziakoa, Frantziako eta Nafarroako erregea (h. 1715).
* Irailaren 10a – Maria Teresa Austriakoa, Espainiako infanta eta Frantziako erregina ezkontidea (h. 1683).
* Irailaren 21a – Pedro Ardanatz, nafar musikagile eta kapera maisua (h. 1706).
* Urriaren 31 – Meindert Hobbema, holandar margolari eta marrazkilaria (h. 1709).
* Azaroaren 25a – Katalina Bragantzakoa, Ingalaterrako, Eskoziako eta Irlandako erregina ezkontidea (h. 1705).
* Gerrit Berckheyde, herbeheretar margolaria (h. 1698).
* Alejo Espartza, nafar militar eta merkataria (h. c. 1712)
* Claude Le Petit, frantziar idazle eta poeta (h. 1662).

## Heriotzak

* Martxoaren 6a – Paulus Moreelse, herbeheretar margolaria (j. 1571).
* Maiatzaren 6a – Cornelius Jansen, herbeheretar Erromatar Eliza Katolikoko erreformatzailea (j. 1585).
* Abuztuaren 5a – Peter Minuit, Herbeherea Berriak kolonia nederlandarren zuzendari nagusia.
* Urriaren 21a – Willem Blaeu, herbeheretar kartografo, Atlas egile eta argaratzaikea (j. 1571).
* Azaroaren 11 – Cornelis van Haarlem, Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria (j. 1562).
* Abenduaren 8a – Ivan Gundulić, dalmaziar olerkaria (j. 1589).
* Abenduaren 23a – Barbara Longhi, pizkundeko italiar emakume margolaria (j. 1552).
* Jacques Blanchard, Frantziako Tiziano, frantziar margolaria (j. 1600).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6893
* Multimedia: 1638 / Q6893
# 1637 Swings

1637 Swings asteroide gerrikoan aurkitutako 1637. asteroidearen izena da. 1936ko abuztuak 28an aurkitu zuen Joseph Hunaertsek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1936 QO zen. Bere izena Pol Swings astronomoaren omenez jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141795
# 1639
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 3a – Éléonore Desmier d'Olbreuse, Wilhelmsburgeko kontesa eta Brunswick-Lüneburgeko dukesa (h. 1722).
* Otsailaren 12a – Juan Gartzia de Salazar, arabar musikagile eta ganberako maisua (h. 1710).
* Martxoaren 30a – Ivan Mazepa, ukrainar kosakoen atamana (h. 1709).
* Maiatzaren 8a – Giovanni Battista Gaulli, italiar Barroko eta Rococoko margolaria (h. 1709).
* Maiatzaren 23a – Fernando Barrenetxea, Bilboko alkatea eta ezagutzen den Bizkaiko lehen Ahaldun nagusia.
* Abenduaren 22a – Jean Racine, Frantziako poeta eta dramagilea (h. 1699).
* Caspar Netscher, herbeheretar margolaria (h. 1684).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 14a – Sofia Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa (j. 1563).
* Urtarrilaren 20a – Mustafa I.a, Otomandar Inperioko sultana.
* Urtarrilaren 29a – Antonio Álvarez de Toledo Beaumont, Albako dukea, Leringo VI. kondea eta Nafarroako kondestablea (j. 1568).
* Otsaila – Orazio Gentileschi, italiar margolari caravaggista (j. 1563).
* Otsailaren 25ean lurperatua – Roelant Savery, flandriar margolaria (j. 1576).
* Maiatzaren 21a – Tommaso Campanella, italiar fraidea, filosofoa, teologoa, astrologoa eta poeta (j. 1568).
* Abuztuaren 4a – Juan Ruiz de Alarcón, Mexikon jaiotako espainiar antzerkigilea.
* Abuztuaren 20a – Martin Opitz, alemaniar olerkaria (j. 1597).
* Azaroaren 3a – San Martin Porres, perutar erlijioso katolikoa (j. 1579).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6897
* Multimedia: 1639 / Q6897
# 1639 Bower

1639 Bower asteroide gerrikoan aurkitutako 1639. asteroidearen izena da. 1951ko irailak 12an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1951 RB zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141815
# 1635
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 10a – Alessandro Farnese, Parmako printzea, Nafarroako erregeordea (h. 1689).
* Urtarrilaren 20a – Juan Bautista Artzamendi, arabar elizgizona, inkisidore nagusi izandakoa (h. 1720).
* Martxoaren 20a – Elisabet Amalia Hesse-Darmstadtekoa, Hesse-Darmastadteko printzesa (h. 1709).
* Apirilaren 16a – Frans van Mieris Zaharra, Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria (h. 1681).
* Ekainaren 3a – Phillippe Quinault, frantziar idazlea (h. 1688).
* Uztailaren 18a – Robert Hooke, ingeles zientzialaria (h. 1703).
* Azaroaren 22a – Francis Willughby, britainiar ornitologo eta iktiologoa (h. 1672).
* Azaroaren 27a – Françoise de Maintenon, frantziar emakume noblea (h. 1719).
* Ignazio Soroa, gipuzkoar itsasontzigilea (h. 1689).

## Heriotzak

* Martxoaren 25a – Jacques Callot, lorrenar barrokoko grabatzaile eta marrazkilaria (j. 1592).
* Apirilaren 27a – Antonio Zapata, espainiar kardinala, Iruñeko apezpikua izandakoa (j. 1550).
* Maiatzaren 17a – Domenico Tintoretto, italiar margolaria (j. 1560).
* Abuztuaren 27a – Lope de Vega, madrildar antzerkigile eta poeta nabarmena (j. 1562).
* Abenduaren 25a – Samuel de Champlain, frantziar esploratzaile eta kolonizatzailea (j. 1567).
* Pedro Agramont Zaldibar, nafar historialaria (j. 1567).
* Joos Momper, flandriar paisaia margolari garrantzitsuenetakoa (j. 1564).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6879
* Multimedia: 1635 / Q6879
# 1635 Bohrmann

1635 Bohrmann asteroide gerrikoan aurkitutako 1635. asteroidearen izena da. 1924ko martxoak 7an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1924 QW zen. Bere izena Alfred Bohrmannen omenezkoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141756
# 1638 Ruanda

1638 Ruanda asteroide gerrikoan aurkitutako 1638. asteroidearen izena da. 1935eko maiatzak 3an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1935 JF zen. Bere izena Ruanda-Urundi lurraldeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q722279
# 1310 Villigera

1310 Villigera asteroide gerrikoan aurkitutako 1310. asteroidearen izena da. 1932ko otsailak 28an aurkitu zuen Friedrich Karl Arnold Schwassmannek Hamburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1932 DB zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137883
* Multimedia: 1310 Villigera / Q137883
# 1309 Hyperborea

1309 Hyperborea asteroide gerrikoaan aurkitutako 1309. asteroidearen izena da. 1931ko urriak 11n aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1931 TO zen. Bere izena greziar mitologiako toki bat den Hiperboreagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137866
# 130eko hamarkada

130eko hamarkadak 130etik 139. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | 120koa - 130koa - 140koa |
| Urteak: | 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183517
* Multimedia: 130s / Q183517
# 1310eko hamarkada

1310eko hamarkadak 1310etik 1319. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | 1300koa - 1310koa - 1320koa |
| Urteak: | 1310 1311 1312 1313 1314 1315 1316 1317 1318 1319 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81336
* Multimedia: 1310s / Q81336
# 1311 Knopfia

1311 Knopfia asteroide gerrikoan aurkitutako 1311. asteroidearen izena da. 1933ko martxoaren 24an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 FF zen.

## Ikus, gainera

* Asteroideen zerrenda (1001-2000)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137891
# 131

    Artikulu hau 131. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Ehun eta hogeita hamaika.

## Jaiotzak

* Galeno, mediku greziarra (h.201).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31740
* Multimedia: 131 / Q31740
# 1309
## Heriotzak

* Maiatzaren 5a – Karlos II.a Napolikoa, Napoliko erregea (j. 1254).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5726
* Multimedia: 1309 / Q5726
# 130 Elektra

    Artikulu hau asteroideari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elektra».
130 Elektra, asteroide gerrikoan aurkitutako 130. asteroidearen izena da. 1873ko otsailak 17an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.
Bere izena, greziar mitologiako Elektra izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Agamemnon eta Klitemnestraren alaba eta Piladesen emaztea zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137756
* Multimedia: 130 Elektra / Q137756
# 1310
## Jaiotzak

* Apirilaren 30a – Kasimiro III.a Poloniakoa, Poloniako erregea (h. 1370).
* Ekainaren 24a – Filipa Hainautekoa, Ingalaterrako erregina ezkontidea (h. 1369).
* Urbano V.a, Aita santua (h. 1370).

## Heriotzak

* Otsailaren 11 – Marguerite d'Oingt, kartusiar moja frantsesa, mistikoa eta idazlea (j. c. 1240).
* Ekainaren 1a – Margarita Porete, Beginen korrontearen mistika frantziarra (j. c. 1250).
* Ekainaren 5a – Amalriko Tirokoa, Tiroko jauna eta Zipreko erregeordea (j. 1272).
* Didako V.a Lopitz Harokoa, Bizkaiko hamargarren jauna.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5729
* Multimedia: 1310 / Q5729
# 1311
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 28a – Joana II.a, Nafarroako erregina (h. 1349).
* Abuztuaren 13a – Alfontso XI.a Gaztelakoa, Gaztela eta Leongo erregea (h. 1350).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 27a – Külüg Khan, Yuan dinastiako hirugarren enperadorea (j. 1281).
* Maiatzaren 29a – Jakue II.a Mallorcakoa, Mallorcako erregea (j. 1243).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5731
* Multimedia: 1311 / Q5731
# 179 Klitemnestra

179 Klitemnestra, asteroide gerrikoan aurkitutako 179. asteroidearen izena da. 1877ko azaroak 11n aurkitu zuen James Craig Watsonek Ann Arborretik.
Bere izena, greziar mitologiako Klitemnestra izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Tindaro eta Ledaren alaba, Agamemnonen emaztea eta Orestes, Elektra, Krisotemis eta Ifigeniaren ama zena. Agamemnon Troiako Gerrara joan zenean, Klitemnestra Egistoz maitemindu zen, eta, bere senarra itzultzean, Klitemnestra bera eta Egistoren artean hil zuten. Bere seme Orestesek, Elektraren onespenarekin, Klitemnestra hil zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q468818
* Multimedia: 179 Klytaemnestra / Q468818
# 1798 Watts

1798 Watts asteroide gerrikoan aurkitutako 1798. asteroidearen izena da. 1949ko apirilak 9an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Brooklyndik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1949 GC zen. Bere izena Chester Burleigh Watts astronomoagatik jasotzen du.
Artikulu hau esperantozko, ingelesezko eta italierazko wikipedietatik itzulia dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143909
# 17P/Holmes

17P/Holmes gure eguzki-sistemako aldikako kometa bat da. 1892ko azaroak 6an aurkitu zuen Edwin Holmes astronomo zaletuak. 2007ko urriaren amaieran, kometak bere distira nabarmen handitu zuen, miloi bat aldiz gehiago, 17ko magnitudetik 2,5ekoraino ordu gutxi batzuetan. Urte horretako azaroak 16an, kometaren koma, nukleo inguratzen duen gas eta hautsezko laino bat, Eguzkiaren diametroa gainditu arte hazi zen, eguzki-sistemako objekturik handiena bihurtuz. Dena dela, nukleoak soilik 3,6 kilometroko diametroa du. Bere orbita, lehen aldiz Heinrich Kreutzek eta George Mary Searlek kalkulatu zuten modu independentean. Holmesek Andromeda galaxia behatzen ari zela aurkitu zuen kometa hau, une horretan 4 edo 5eko magnitudea zuelarik. Handitze hori ikusi zuena Juan Antonio Henríquez Santana astronomo zaletu espainiarra izan zen, teleskopio bat eta CCD kamera bat erabiliz

## Kanpo estekak

* Datuak: Q477136
* Multimedia: 17P/Holmes / Q477136
# 1799 Koussevitzky

1799 Koussevitzky asteroide gerrikoan aurkitutako 1799. asteroidearen izena da. 1950eko uztailak 25ean aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Brooklyndik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1950 OE zen. Bere izena Serge Koussevitzky musika konposatzailea eta orkestra zuzendariagatik jasotzen du.
Artikulu hau ingelesezko eta italierazko wikipedietatik itzulia dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143933
* Multimedia: 1799 Koussevitzky / Q143933
# 1799–1800ko konklabea

1799–1800ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Quirinal Jauregia (Erroma) izan zen eta Pio VII.a hautatu zuten aita santu gisa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2313661
# 1797ko Sumatrako lurrikara

1797ko Sumatrako lurrikara otsailaren 10eko 22:00etan izan zen. Sunda megathrust-eko Sumatra segmentuaren zati bat hautsi zuten lurrikara handi batzuetako lehena izan zen. Tsunami kaltegarria eragin zuen, eta bereziki gogorra izan zen Padang-etik hurbil. Han, 150 eta 200 tona bitarteko itsasontzi ingeles bat kilometro bat eraman zuen Arau ibaiak barrualderantz.

## Aurrekariak

Sumatra uhartea plaka indoaustraliarraren eta plaka euroasiarraren arteko plaka konbergentearen mugan dago. Plaka horien arteko konbergentzia oso zeiharra da Sumatratik gertu, eta lerradura-faila ia puruek higitzen dute subdukzio-zonan (Sundaren bultzada erraldoia), eta lerradura-faila ia puruak daude Sumatrako faila handian. Subdukzio-eremuko interfazeko irristatze-gertaera nagusiak megathrust motakoak izan ohi dira.
Historikoki, lurrikara handiak edo erraldoiak izan dira 1797, 1833, 1861, 2004, 2005 eta 2007an, gehienak tsunami suntsitzaileekin lotuta. Halaber, megakorronte txikiagoen (baina are handiagoen) gertaerak izan dira gertaera handi horietan lerratzen diren eremuen arteko bretxa txikietan, 1935, 1984, 2000 eta 2002an.

## Kaltea

Lurrikarak etxebizitza asko eraitsi edo kaltetu zituen. Tsunamiaren zorabioak 150 eta 200 tona bitarteko belaontzi ingeles bat bultzatu zuen, Arau ibaian amarratuta, gutxi gorabehera kilometro bat lur barruan, eta hainbat etxe suntsitu zituen bidean. Itsasontzi txikienak ibaian gora 1,8 km-raino eraman ziren. Armanisen, hiri osoa urpean geratu zen, eta itsaskitik ihes egiteko zuhaitzetara igo ziren pertsona batzuen gorpuak hurrengo egunean aurkitu zituzten adarretan. Padang-en bi heriotza bakarrik jakinarazi ziren, baina Armanis-en beste asko. Batu uharteak ere kaltetu zituzten.

### Lurrikara

Padangeko dardarak minutu bat iraun zuen. 1845 eta 1847ko txostenek esaten zuten hori zela Padangeko biztanleen oroimenean lurrikararik indartsuena, edo berrogei urtean indartsuena.

### Tsunamia

Padang-en eta Armanis bazter-herrian tsunamiaren aurreko aldia 5 eta 10 m bitartekoa dela kalkulatzen da. Tsunamiaren efektuak modelatzea, koral mikroatoloien igoeratik zenbatetsitako iturriaren parametroak erabiliz, sakabanatutako erregistro historikoei arrazoizko doiketa bat ematen diete.
Gertaera honetarako tsunamiari buruzko txostenak Padang inguruan daude, eta iradoki da tsunamia lurrikarak eragindako urpeko lur-irristatze batek eragin zuela.

## Erreferentziak

* ↑ Dunbar, Paula. «Significant Earthquake» www.ngdc.noaa.gov.
* 1 2 3 4 5 6 https://authors.library.caltech.edu/20847/1/Natawidjaja_JGR2006.pdf. .
* ↑ Borrero, José C.; Sieh, Kerry; Chlieh, Mohamed; Synolakis, Costas E.. (2006-12-26). «Tsunami inundation modeling for western Sumatra» Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 103 (52): 19673–19677. doi:10.1073/pnas.0604069103. ISSN 0027-8424. OCLC .1750885 PMID 17170141..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4553469
# 1798ko Irlandako matxinada

1798ko Irlandako matxinada (ingelesez Irish Rebellion of 1798 eta irlanderaz Éirí Amach 1798) baita Irlandar Batuen Matxinada (ingelesez United Irishmen Rebellion eta irlanderaz Éirí Amach na nÉireannach Aontaithe) 1798. urtean Irlandan Erresuma Batuaren nagusitasunaren aurkako irlandar matxinada nazionalista bat izan zen.
Irlandar Batuen Elkartea edo Society of United Irishmen erakunde errepublikarrak Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerra eta Frantzia Iraultzaren eraginez antolatu zuen. Matxinada honen antolatzaile nagusienak Theobald Wolfe Tone, Henry Joy McCracken, Edward FitzGerald, Aita John Murphy irlandarrak eta Jean Humbert frantziara izan ziren.
Matxinada honek porrot egin zuenean 1800eko Batasun Agiria ezarri zen, eta honen ondorioz Britainia Handia eta Irlandak bat egin zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q944941
* Multimedia: Irish Rebellion of 1798 / Q944941