OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alisher Yusupov

Alisher Yusupov (Urgench, 1998ko abenduaren 2a) judo borrokalari uzbeko bat da.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen +100 kg kategorian.
Munduko Judo Txapelketan brontzezko bi domina irabazi zituen, 2023. eta 2024. urteetan, eta brontzezko domina bat 2022ko Asiako Jokoetan.

## Nazioarteko palmaresa

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2024 | Paris | 03 ! | +100 kg |
| Munduko Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2023 | Doha | 03 ! | +100 kg |
| 2024 | Abu Dhabi | 03 ! | +100 kg |
| Asiako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2022 | Hangzhou | 03 ! | +100 kg |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Alisher Yusupov (Judo): Prize list and results» TheSports.org (web.archive.org) 2023-02-06 (Noiz kontsultatua: 2024-08-12).
* ↑ (Frantsesez) «Alisher Yusupov» Jeux Olympiques Paris 2024.
* ↑ (Ingelesez) «Alisher Yusupov Judoka» JudoInside (web.archive.org) 2024-08-05 (Noiz kontsultatua: 2024-08-12).

## Ikus, gainera

* Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak

(Ingelesez) Alisher Yusupov International Judo Federation
* Datuak: Q109341076
* Multimedia: Alisher Yusupov / Q109341076
# Alisary

Alisary, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Lochaber barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4726948
# Aliseda

Aliseda Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 30 kilometrora dago. 2007ko erroldaren arabera 2.011 biztanle zituen 81 km²-ko azaleran.

## Hiri senidetuak

* Altsasu (EH)

## Ikus, gainera

* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Alisedako Udalaren webgunea
* Datuak: Q1183828
* Multimedia: Aliseda (Cáceres) / Q1183828
# 8. taldeko elementu

| Taldea | 8 |
| Periodoa |
| 4 | 26 Fe |
| 5 | 44 Ru |
| 6 | 76 Os |
| 7 | 108 Hs |
IUPAC-en nomenklatura modernoan, 8. taldeko elementua taula periodikoaren 8. seriean dagoen elementua da. Talde honetako elementuak hauek dira:
* Burdina (Fe)
* Rutenioa (Ru)
* Osmioa (Os)
* Hassioa (Hs)
Talde hau trantsizio-metalen multzoan sartzen da. Elementu hauek 8 elektroi dauzkate balentzia-geruzan.
Hassioa laborategian sortutako elementua da eta, beraz, askotan ez da aipatzen talde honetaz hitz egitean.
* Metalak
* Burdina
* Rutenioa
* Osmioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q202224
* Multimedia: Periodic table group 8 / Q202224
# 8. linea (Parisko metroa)

Parisko metroaren 8. linea sarean aurreikustako hamasei lineetako bat da.

## Geltokiak

Lineak honako geltoki hauek ditu:
| | Geldialdia | Udalerria | Gunea | Konexioak |
| o | Balard | 15. barrutia | 1 | |
| o | Lourmel | 15. barrutia | 1 | |
| o | Boucicaut | 15. barrutia | 1 | |
| o | Félix Faure | 15. barrutia | 1 | |
| o | Commerce | 15. barrutia | 1 | |
| o | La Motte-Picquet–Grenelle | 15. barrutia | 1 | |
| o | École Militaire | 7. barrutia | 1 | |
| o | La Tour-Maubourg | 7. barrutia | 1 | |
| o | Invalides | 7. barrutia | 1 | |
| o | Concorde | 1. barrutia, 8. barrutia | 1 | |
| o | Madeleine | 8. barrutia | 1 | |
| o | Opéra | 2. barrutia, 9. barrutia | 1 | |
| o | Richelieu–Drouot | 2. barrutia, 9. barrutia | 1 | |
| o | Grands Boulevards | 2. barrutia, 9. barrutia | 1 | |
| o | Bonne-Nouvelle | 2. barrutia, 9. barrutia, 10. barrutia | 1 | |
| o | Strasbourg–Saint-Denis | 2. barrutia, 3. barrutia, 10. barrutia | 1 | |
| o | République | 3. barrutia, 10. barrutia, 11. barrutia | 1 | |
| o | Filles du Calvaire | 3. barrutia, 11. barrutia | 1 | |
| o | Saint-Sébastien–Froissart | 3. barrutia, 11. barrutia | 1 | |
| o | Chemin Vert | 3. barrutia, 11. barrutia | 1 | |
| o | Bastille | 4. barrutia, 11. barrutia, 12. barrutia | 1 | |
| o | Ledru-Rollin | 11. barrutia, 12. barrutia | 1 | |
| o | Faidherbe–Chaligny | 11. barrutia, 12. barrutia | 1 | |
| o | Reuilly–Diderot | 12. barrutia | 1 | |
| o | Montgallet | 12. barrutia | 1 | |
| o | Daumesnil Félix Éboué | 12. barrutia | 1 | |
| o | Michel Bizot | 12. barrutia | 1 | |
| o | Porte Dorée | 12. barrutia | 1 | |
| o | Porte de Charenton | 12. barrutia | 1 | |
| o | Liberté | Charenton-le-Pont | 2 | |
| o | Charenton–Écoles Place Aristide Briand | Charenton-le-Pont | 2 | |
| o | École vétérinaire de Maisons-Alfort | Maisons-Alfort | 3 | |
| o | Maisons-Alfort–Stade | Maisons-Alfort | 3 | |
| o | Maisons-Alfort–Les Juilliottes | Maisons-Alfort | 3 | |
| o | Créteil–L'Échat Hôpital Henri Mondor | Créteil | 3 | (proiektua) |
| o | Créteil–Université | Créteil | 3 | Tvm |
| o | Créteil–Préfecture Hôtel de Ville | Créteil | 3 | |
| o | Pointe du Lac | Créteil | 3 | 393 |

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* Île-de-Franceko tranbia
* Île-de-Franceko RER
* Transilien

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q50751
* Multimedia: Paris Métro Line 8 / Q50751
# 8. linea (Shanghaiko metroa)

8. linea (八号线) :
| Irekiera | 2007ko abenduaren 29an |
| Nork kudeatuta | Shanghai No.4 Metro Operation Co. Ltd. |
| Geltokiak | 28 |
| Azken luzapena | 2009ko uztailaren 5ean |
| Luzera totala | 37,4 Km |
| Zabalera | 1.435mm |
| Abiadura | 80 km/h |
| Maiztasuna | 4' / 12' |
Shanghaiko metroaren 8. linea 2007 ko abenduaren 29an zabaldu zen, eta azken luzapena urte eta erdi beranduago zabaldu zen Shanghaiko aeroespazio museoraino, 2009ko uztailean.
2009ko abenduaren 31an, metro-sarean hainbat tarte berri zabaldu ziren egun berean, zortzigarren linea 0,53 milioi pertsonek erabili zuten.

## Lotuneak

| Geltokia | Linea |
| People's Square | 1, 2 |
| Hegoaldeko Xizang kalea | 4 |
| Yaohua kalea | 7 |
| Lujiabang kalea | 9 |

## Luzapenak

* 2007ko abenduaren 29an, Shi Guang kalea - Yao Hua kalea tartea zabaldu zen.
* 2009ko uztailaren 5ean, Yao Hua kalea eta Aeroespazioaren museoa tartea zabaldu zen.

## Ordutegia eta maiztasuna

Trenak goizeko seietatik gaueko hamarrak arte ibiltzen dira. Astegunetan maiztasuna jendetza orduetan 4 minutukoa da, eta gainontzeko orduetan 12 minutukoa.

## Ikus, gainera

* Shanghaiko metroa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) 8. linearen ordutegi eta maiztasunak Shanghaiko metroaren webgunean.
* Datuak: Q1152341
* Multimedia: Shanghai Metro Line 8 / Q1152341
# 8. linea

8. linea terminoa hainbat garraio-linea izendatzeko erabiltzen da:

## Metroa

* 8. linea (Bartzelonako metroa)
* 8. linea (Parisko metroa)
* 8. linea (Shanghaiko metroa)

## Autobusa

* 8. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
# 8. linea (Bartzelonako metroa)

Bartzelonako metroaren 8. linea sarean aurreikustako hamabi lineetako bat da. Plaça Espanya eta Molí Nou | Ciutat Cooperativa geltokiak lotzen du. Linea 2003n inauguratu zen Plaça Espanya eta Molí Nou | Ciutat Cooperativa geltokien artean.
Etorkizunean, linea Plaça Espanya eta Gràcia handitu egingo da eta geroago Parc del Besòsra.

## Geltokiak

| Eskema | Eskema | Geltokia | Gunea |
| ↓ 0:00 | 0:20 | Plaça Espanya | 1 |
| 0:02 | 0:18 | Magòria-La Campana | 1 |
| 0:04 | 0:16 | Ildefons Cerdà | 1 |
| 0:06 | 0:15 | Europa | Fira | 1 |
| 0:08 | 0:13 | Gornal | 1 |
| 0:10 | 0:11 | Sant Josep | 1 |
| 0:11 | 0:09 | Avinguda Carrilet | 1 |
| 0:14 | 0:07 | Almeda | 1 |
| 0:16 | 0:05 | Cornellà-Riera | 1 |
| 0:19 | 0:02 | Sant Boi | 1 |
| 0:20 | 0:00 ↑ | Molí Nou | 1 |

## Erreferentziak

* ↑ «Mapa metro Barcelona | Plànol 2020 metro | Transports Metropolitans de Barcelona» www.tmb.cat (Noiz kontsultatua: 2020-11-23).

## Ikus, gainera

* Bartzelonako metroa

## Kanpo estekak

* Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunyako webgune ofiziala
* Autoritat del Transport Metropolitàko webgune ofiziala
* Datuak: Q763319
* Multimedia: Barcelona Metro line 8 / Q763319
# 8. kalea eta St. Mark's Place

8. kalea, ingelesez: 8th Street and St. Mark's Place, AEBetako New York hiriko kale bat da, Manhattan barrutian.
Seigarren etorbidea eta Hirugarren etorbidearen artean hedatzen da, eta Hirugarren etorbidea eta A etorbidearen artean St. Mark's Place izena du.
* Datuak: Q2142493
* Multimedia: 8th Street and St. Mark's Place / Q2142493
# 80

    Artikulu hau 80. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Laurogei.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30427
* Multimedia: 80 / Q30427
# Amoeba proteus

Amoeba proteus (lehen, Chaos diffluens deitua) Amoeba generoan sailkatzen den protozoo ezagunena da. Proteus izenak Greziako mitologiaren Proteo jainkoari aipamena egiten dio, itxuraz alda zezakeena. Izan ere, Amoeba proteus pseudopodoen bidez higitzen da, itxuraz aldatuz.
Ur gezatan bizi da, eta beste protozoo txikiagoez, algez eta rotifera txikiez elikatzen da. Pseudopodoen bidez lortzen du Amoeba Proteusek bere harrapakinak inguratzea, eta fagozitosiaren bidez irenstea.
Protozoo oso handia da (500 µm-etarainoko luzeera), erdibiditzearen bidez ugaltzen dena, mitosi prozesu baten ostean.
Fitokromo koloredunak ditu, protozoo honi hainbat kolore ematen dizkiotenak mikroskopioarekin behatzerakoan. Ez da giza patogenoa.

## Erreferentziak

* ↑ Curts, H.: Biologia Ed. Omega (1972) 533-534 ORR.
* ↑ Berdieva, M., Demin, S., Goodkov, A. [https://www.zin.ru/journals/protistology/num13_3/berdieva_protistology_13-3.pdf Amoeba proteus and ploidy cycles: from simple model to complex issues*] Protistology 13 (3), 166–173 (2019)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1190338
* Multimedia: Amoeba proteus / Q1190338
* Espezieak: Amoeba proteus
# Amol

Amol (persieraz: آمل‎, ɒˈmol ahoskatua) Irango hiria da, Razavi Khorasan probintzian kokatua. Al-Tabari historialariaren jaioterria izan zen. Azken erroldaren arabera hiriak 400.000 biztanle inguru ditu.

## Klima

Datu klimatikoak (Amol) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 13.1 | 12.5 | 12.4 | 16.2 | 23.7 | 27.7 | 28.7 | 30.3 | 25.9 | 23.2 | 18.9 | 15.1 | 20.6 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 8.7 | 8.1 | 8.2 | 11.9 | 19.1 | 21.9 | 24 | 25.4 | 21.1 | 18.4 | 13.8 | 10.2 | 15.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 4.4 | 3.8 | 4 | 7.7 | 14.6 | 16.2 | 19.3 | 20.6 | 16.3 | 13.6 | 8.7 | 5.4 | 11.2 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 96 | 80 | 74 | 69 | 31 | 27 | 27 | 36 | 87 | 97 | 97 | 108 | 829 |
| Iturria: Climate-Data.org, altitude: 96m ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Climate-Data.org. Climate: Amol - Climate graph, Temperature graph, Climate table. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q331078
* Multimedia: Amol / Q331078
# Amoebidae

Amoebidae Amoebozoaren barruko familia bat da, pseudopodo ugari sortzen dituzten ameba biluziak barne biltzen ditu. Pseudopodo horiek ia zilindrikoak dira, endoplasma granularrarekin eta azpipseudopodorik gabeak, Tubulinearen barruko beste familia batzuetan gertatzen ez den bezala. Lokomozioan pseudopodo bat dominante bilatkatzen da, eta txikiago egiten da gorputza norabide horretan mugitzen denean. Batzuetan zelulen portaera "ibiltzea" da, pseudopodo permanenteekin norabide batean.
Generorik garrantzitsuenak Amoeba eta Chaos dira.
Iturri batzuen arabera Dictyostelium discoideum ere talde honetan sailkatu behar da.

## Erreferentziak

* ↑ Sutherland, PJ. (1998). Dictyostelium discoideum fatty-acyl amidase II has deacylase activity on Rhizobium nodulation factors. in: 8. 273 J. Biol. Chem., 4459–64 or. doi:10.1074/jbc.273.8.4459. PMID 9468498..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1846860
* Multimedia: Amoebidae / Q1846860
* Espezieak: Amoebidae
# Amoebozoa

Amoebozoa edo amebozooak protozoo ameboideen talde handi bat da, barneko fluxu zitoplasmatikoaren bitartez mugitzen diren izaki bizidun gehienak biltzen dituena. Amebozooen pseudopodoak behatzen antzekoak dira, lobopodia izenekoa. Gehienak zelulabakarrak dira, eta oso ohikoak dira lurzoru eta ingurune urtarretan. Batzuetan sinbiosian bizi dira beste izaki batzuekin, eta batzuk patogenoak dira.
Amebak mugikorrak dira, baina beste protozooen aldean ez dute ez zilio ez flagelorik, haien mugimendua zitoplasmaren barneko aldaketen ondorioz burutzen baita. Berezko mugimendu honi ameboidea deritzo. Mugimendu honek itxura aldakorra ematen die amebei, eta zelula hormaren ezak ahalbidetzen du.
Zelula horma ez dutenez, eta zelula mintza oso malgua denez, zitoplasmaren barneko korronteek mintza itxuraldatzen dute, eta pseudopodoak —zitoplasmaren luzapenak— azaltzen dira. Higitzeko ez ezik, fagozitosia egiteko ere baliagarriak dira pseudopodo horiek.
Amebak uretan eta lurzoruan bizi dira. Heterotrofoak direnez fagozitosi eta pinozitosiren bidez elikatzen dira.
Amoeba proteus Amoeba generoaren amebarik handiena da, 800 μm neurtzen baitu. Chaos eta Pelomyxa generoko amebek ehunka nukleo dituzte, Amoeba generokoek nukleo bakarra duten bitartean.
Ameba gehienak bizitza askeko saprofito ez-kaltegarriak dira. Gutxi batzuk, baina, patogenoak dira, aipagarriena disenteria eragiten duen Entamoeba histolytica izanik

## Ikus, gainera

* Ameba

## Kanpo loturak

(Ingelesez) amebaren mugimendua, bideoa
* Datuak: Q473809
* Multimedia: Amoebozoa / Q473809
* Espezieak: Amoebozoa
# Amoeiro

Amoeiro Ourenseko udalerria da, Comarca de Ourense eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.318 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ourenseko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Galizieraz) Galiziako estatistika institutoaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q1627616
* Multimedia: Amoeiro / Q1627616
# Amolita

Amolita lepidopteroen genero bat da, Noctuidae familiakoa. Amerikakoa da jatorriz.

## Espezieak

* Amolita delicata Barnes & McDunnough, 1912
* Amolita fessa Grote, 1874
* Amolita fratercula Barnes & McDunnough, 1912
* Amolita intensa Dyar, 1914
* Amolita irrorata Hampson, 1910
* Amolita nyctichroa Hampson, 1910
* Amolita obliqua Smith, 1903
* Amolita paranoma Dyar, 1914
* Amolita pepita Dyar, 1914
* Amolita perstriata Hampson, 1910
* Amolita roseola Smith, 1903
* Amolita sentalis (Kaye, 1901)
* Amolita solitaria Dyar, 1914

## Erreferentziak

* ↑ https://www.nhm.ac.uk/our-science/data/lepindex/detail/?taxonno=261949

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2842479
* Multimedia: Amolita / Q2842479
* Espezieak: Amolita
# Amodiozko triangelu

    Ez nahasi ménage à troisekin.
Amodiozko triangelua, oro har, harreman erromantiko bat da, non hiru pertsonak parte hartzen duten. Normalean, hiru pertsonetako bakoitzak beste biekin nolabaiteko harremana izatea esan nahi du. Harremanak erabat erromantikoak izan behar dira.
«Maitasun erromantikoaren triangelua adiskidetasunaren triadaren berdina bada ere formalki, askok bere benetako inplikazioak oso desberdinak direla ikusi dute [...] Maitasun erromantikoa harreman esklusibo gisa ikusten da; adiskidetasuna, berriz, ez». Estatistikek iradokitzen dutenez, mendebaldeko gizartean, «kontzienteki edo ez, heldu gehienak amodiozko triangelu batean inplikatuta egon dira».
Bi amodiozko triangelu mota nagusi bereizi dira: «Triangelu lehiakorra, non maitalea aurkari batekin lehiatzen den maite duen pertsonaren maitasunagatik, eta objektu-zatituaren triangelua, zeinean maitale batek bere arreta bi maiteen artean banatzen duen».

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ Abelson, R.P.; Schank, R.C.. (1994). Beliefs, Reasoning and Decision-Making. , 223 or..
* ↑ (Ingelesez) Pam, A.; Pearson, J.. (1998). Splitting up. , 149 or..
* ↑ Deidre, Johnson. (2010). Love: Bondage or Liberation. Londres, 149 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1070872
# Amokain

Amokain Eguesibarko herri hustu bat da, Nafarroa Garaian. Antzina jaurerria izan zen, Eliaren eta Erantsusen artean. Gaur egun Ibirikutik doan bidetik iritsi daiteke, baina azken zatian ez dago errepiderik.

## Historia

Lorenzo Igual apezpikuak 1796an baseliza bisitatu zuen, eta jada esan zuen baseliza oso egoera txarrean zegoela, ez zuela inongo dekoraziorik eta ezin zela bertan mezarik eman. XIX. mendearen erdialdean Artzibartik bereizi zen Eguesibarrekin batzeko.

## Demografia

1553an Artzibarren agertzen da, su bakarrarekin. 1786an 8 biztanle zituen eta 1824an 20. 1858an 11 biztanle zituen, 1930an 9, 1940an 6 eta 1950an 11. XX. mendearen erdialdean hustu zen, ondoan dagoen Galdurotzekin gertatu zen bezala.

## Ondasunak

Bi eraikin daude herrian, biak erorita. Bata garaiko jaurerriko etxea zen, eta bestea Mikel Goiaingeruari eskainitako baseliza.

## Herri kulturan

Obanosko Misterioaren kondairaren arabera, Santa Felizia, Donejakue Bidea egitetik bueltan, Amokainen geratu zen. Bere anaia Gilen Akitaniakoa bere bila itzuli zen, amaren eskariz, eta Feliziak itzuli nahi ez zuela esaterakoan, bertan hil zuen eta lurperatu. Bertsioen arabera, Gilen Erromara joan zen eta aita santuak esan zion Amokainera bueltatzeko eta gorpua jasotzeko; ondoren, idi batekin eraman zuten eta idia geratzen zen lekuan baseliza bat eraiki behar zuen, Labion gertatu zena. Beste bertsio baten arabera Amokaingo herritarrak izan ziren hori egin zutenak, hilobian loreak agertu zirela ikusita. Edonola ere, Obanosera erretiratu zen Gilen, eta han bizi izan zen hil arte.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Gran Enciclopedia de Navarra | AMOCÁIN. (Noiz kontsultatua: 2021-06-03).
* 1 2 3 4 5 «AMOCAIN» Pueblos deshabitados de Navarra (Noiz kontsultatua: 2021-06-03).
* ↑ «MISTERIO DE OBANOS» Gran Enciclopedia de Navarra (Noiz kontsultatua: 2021-06-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62702320
* Multimedia: Amocain / Q62702320
# Amorrita

Amorritak amorreoak, amoritak​ (sumerieraz: 𒈥𒌅 MAR.TU; akaderaz: Tidnum edo Amurrūm; egiptoeraz: Amar; hebreeraz: אמורי‎, ʼĔmōrī) Kanaanen (Hasiera 10:6, 16 ) jatorria zuen herri nomada baten kideak izan ziren. Borrokalari sutsuak izan ziren eta K.a. XXI. mendean Siria, Kanaan eta Eufratesko mendebaldean zegoen eskualdea okupatu zuten, bitan Babilonia bera hartuz. Hamurabi erregearen arbasoak amorritak zirela uste dute. Akadierazko eta sumerierazko testuetan Amurru hitza agertzen denean, herriari berari edo bere jainko nagusiari buruz ari ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2015-1-30). 174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak. , 3 or..
* ↑ Van De Mieroop, Marc. (2005). King Hammurabi of Babylon: A Biography. Blackwell Publishing ISBN 1405126604. OCLC .255676990.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203507
* Multimedia: Amorites / Q203507
# Amorrortu editores

Amorrortu editores Argentinako argitaletxe bat da, egoitza Madrilen (Espainia) eta Buenos Airesen (Argentina) duena. 1967an sortua, publiko profesional eta unibertsitariori zuzendutako giza zientzia eta gizarte zientzien arloko liburuak argitaratu ohi ditu. Argitaletxe honen lan zabalduenetarikoa Obras Completas de Sigmund Freud da, José Luis Etcheverryk zuzenean alemanetik itzulia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5673197
# Amorru-kontrako txerto

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Amorru-kontrako txertoa edo errabia-kontrako txertoa birus moteldua erabiltzen duen txertoa da, eta nazioartean gaixotasun hori eta haren konplikazioak prebenitzeko erabiltzen dute. Hainbat txerto erangikor eta seguru daude, lehendabizikoa 1885ean asmatu zutena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2009]
* ↑ (Ingelesez) Nunnally, Brian. (2014). Vaccine Analysis: Strategies, Principles, and Control. Springer, 63 or. ISBN 9783662450246..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4007169
* Multimedia: Rabies vaccines / Q4007169
# Amorotoena etxea

Amorotoena etxea Getxoko (Bizkaia) etxe bat da, Algortako San Nikolas kalean kokatua.

## Deskribapena

Berari atxekita ez du inguruan etxerik. Oinarria errektangularra du eta teilatuak lau aldetara jotzen du. Honela dago osatua: beheko solairua, lehen pisua eta ganbara. Kanpoko aldeak erraseatuta eta zuriz daude, izkina eta leiho-ate inguruetan izan ezik. Agerian dagoen harria landua da. Ipar eta Hegoaldera jotzen duten hormetan, egoki antolatuta daude hutsuneak (gehienak leihoak). Hegoaldeko fatxadan dago gaur egun sarrera nagusia. Alde banatan horma sendoak ditu muga gisa haizetik babesteko. Kanpoko alde horretan dauden hutsuneak honako hauek dira: beheko solairuan, sarrera adintelatua eta burdin-saredun leihoa; solairu nagusian, balkoia eta leiho karratu bana bi aldeetan eta, balkoiaren gainean, itxi gabeko hutsunea teilatu azpian. Amorotoena etxeak berriztatze eta aldaketa ugari izan du bere historian zehar. Aipagarriena, XIX. mendean baserri izatetik (baserri arkitekturaren tipologia izatetik), «Algortako etxe» itxura hartzera pasatu zenean gertatu zen. Arotz-lanak utzitako diseinua Bizkaiko kostaldeko etxeetan askotan agertzen den ezaugarrietako bat dugu.
* Amorotoena etxea, 2008ko apirilaren 23an.
* Amorotoena etxea, 2015eko irailaren 28an.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11680568
# Amorotze-Zokotze

Amorotze-Zokotze Nafarroa Behereko ipar-erdialdeko udalerri bat da, Amikuze eskualdekoa. 2006an 216 biztanle zituen.

## Geografia
### Udalerri mugakideak

* Arrueta-Sarrikota eta Oragarre, iparraldean
* Martxueta, ipar-ekialdean
* Mehaine, mendebaldean
* Behauze, hego-ekialdean
* Bithiriña, hegoaldean

### Etxeak eta Auzoak

* Amorotze
* Zokotze
* Herri
* Amikuze

## Historia

1841ean Amorotze eta Zokotze herriak batu ziren, udalerri bakarra osatzeko.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 305 | 310 | 236 | 363 | 356 | 330 | 473 | 462 | 437 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 402 | 405 | 413 | 396 | 385 | 377 | 407 | 358 | 332 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 356 | 352 | 358 | 337 | 356 | 328 | 307 | 324 | 291 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 267 | 249 | 244 | 267 | 222 | 204 | - | - | - |
Oharra: 2006ko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da; 1836 arteko datuak fusioa baino lehenagokoak dira, hots Amorotzekoak.

## Ondasun nabarmenak

* Zokotzeko Jondoni Martine eliza monumentu izendaturik dago.

## Argazki galeria

* Herriko etxea Amorotzen.
* Jondoni Martine eliza Zokotzen.
* Amorotzeko etxe bat.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.

## Ikus, gainera

* Amorotze
* Zokotze

## Kanpo estekak

* Datuak: Q842641
* Multimedia: Amorots-Succos / Q842641
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Amorotze-Zokotze
# Amorro

Amorro Nafarroako mendi bat da, Andiako mendilerroan dagoena. Bere garaiera, 1348 metrokoa da, eta Beriain menditik gertu dago, ekialdean Irañeta mendatea eta mendebaldean Uharte Arakil mendatea dituelarik. Andia mendilerroko begiralekurik apartenetakoena da. 900 metro inguruko goitiera du.

## Abiapuntuak

Irañetatik, Irañetako mendateko bidetik igotzen da toki honetaraino, Satrustegi eta Beriain mendien artean dagoen larredia. Toki honetatik erlaitz harritsua jarraitu behar da eskumatarantz lehen tontor batetara heltzeko. Ia jaitsierarik gabe, ibilaldia jarraitzen da Amorro mendiaren tontor bikoitzerantz.
Beste aukera bat Uharte Arakiletik abiatzea da, izen bereko mendatera igo, hortik Beriain mendira eta Amorro mendirantz desbideratu, berriz jaisten hasi aurretik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253378
# Anaia Handia (argipena)

Anaia Handia izenak adiera zenbait ditu:
* Anaia Nagusia, George Orwellen 1984 eleberrian agintea duen nonahiko izatea, erabateko zaintzearen metafora bilakatu dena;
* Anaia Handia, hainbat herrialdetako telebistetako telerrealitateko telesaioa.
* Gran Hermano, Espainiako telerrealitateko telesaioa.