OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lazar Tomanović

Lazar Tomanović (ziriliko serbieraz: Лазар Томановић) idazle, filosofian doktore, politikari eta diplomatiko montenegroar eta serbo-dalmaziarra izan zen, Montenegroko Printzerriko bosgarren Lehen Ministro gisa eta Montenegroko Erresumako lehen Lehen ministro gisa jardun zuena, Nikolas I.a Erregearen erregimenean.

## Biografia
### Bizitzako lehen urteak eta hezkuntza

Lazar Tomanović 1845eko irailaren 3an jaio zen Lepetanen, Herceg Novitik gertu, Kotor badian. Garai hartan Dalmaziako Erresumaren parte zen Austriar Inperioaren barruan. Herceg Novin lehen eta bigarren hezkuntza amaitu ondoren, Novi Sad eta Budapesten ikasi zuen eta Grazen zuzenbidean doktoratu zen. Dalmaziako Parlamentuko (Dieta) kide izan zen, Dalmaziako Erresuman Serbiako Alderdi Popularraren ordezkari gisa.

### Montenegroko Lehen ministroa

Montenegroko Printzerriko Lehen Ministro bihurtu zen Benetako Errealista Alderdi Popularraren laguntzarekin 1907ko apirilean, eta kargua hartu zuen zenbait agintalditan 1912ko ekainera arte. Montenegroko Kanpo Harremanetarako ministro eta Justizia ministro ere izan zen. Bere bigarren agintaldian, Montenegro, erresuma subirano aldarrikatua izan zen, Montenegroko Erresumako lehen Lehen Ministro bihurtuz.
1932ko azaroaren 2an hil zen Jošice, Herceg Novi, Zetako Banovina, Jugoslaviako Erresuman, 87 urterekin.

## Kargu politikoak

| Aurretik Andrija Radović | Montenegroko Printzerriko 5. Lehen ministroa 1907ko apirilaren 17 – 1910eko abuztuaren 28 | Ondorengo Bera (Montenegroko Erresumako lehen ministrk gisa) |
| Aurretik Bera (Montenegroko Printzerriko lehen ministro gisa) | Montenegroko Erresumako 1. Lehen ministroa 1910eko abuztuaren 28 – 1912ko ekainaren 19 | Ondorengo Mitar Martinović |
| Aurretik Jovan Plamenac | Montenegroko Printzerriko 7. Barne Arazoetako ministroa 1909ko apirilaren 15 – 1910eko otsailaren 6 | Ondorengo Jovan Plamenac |
| Aurretik Gavrilo M. Cerovic Baina Vucković | Montenegroko Printzerriko 9. eta 12. Justizia ministroa 1907ko maiatzaren 4 – 1909ko apirilaren 15 1910eko martxoaren 31 – 1910eko abuztuaren 28 | Ondorengo Sekula Drljević Bera (Montenegroko Erresumako Justizia ministro gisa) |
| Aurretik Bera (Montenegroko Printzerriko Justizia ministro gisa) | Montenegroko Erresumako 1. Justizia ministroa 1910eko abuztuaren 28 – 1911ko abuztuaren 24 | Ondorengo Milo Dožić |
| Aurretik Andrija Radović | Montenegroko Printzerriko 6. Kanpo Arazoetako ministroa 1907ko apirilaren 17 – 1910eko abuztuaren 28 | Ondorengo Bera (Montenegroko Erresumako Kanpo Arazoetako ministro gisa) |
| Aurretik Bera (Montenegroko Printzerriko Kanpo Arazoetako ministro gisa) | Montenegroko Erresumako 1. Kanpo Arazoetako ministroa 1910eko abuztuaren 28 – 1911ko abuztuaren 24 | Ondorengo Dušan Gregović |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1562950
# Lazar Tomanovićen laugarren gobernua

Lazar Tomanovićen laugarren gobernua 1911ko abuztuaren 10etik 1912ko ekainaren 6ra arte egon zen (egutegi zaharraren arabera).

## Gobernuko kideak

Ministro Kontseilua, 1911ko abuztuaren 23a - 1912ko ekainaren 19a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Xehetasunak |
| Ministro Kontseiluko presidentea | Dr. Lazar Tomanović | Ministroen Kontseiluko presidentea eta zorrorik gabeko ministroa |
| Barne Arazoetako ministroa | Marko Đjukanović | |
| Gerra ministroa | Janko Vukotić | |
| Justizia ministroa | Milo Dožić | |
| Hezkuntza eta Eliza Gaietarako ministroa | Milo Dožić | ordezkaria |
| Finantza eta Eraikuntza ministroa | Filip Jergović | |
| Kanpo Arazoetako ministroa | Dusan Gregović |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31182685
# Lazar Tomanovićen hirugarren gobernua

Lazar Tomanovićen hirugarren gobernua 1910eko irailaren 1etik 1911ko abuztuaren 10era arte egon zen (egutegi zaharraren arabera).

## Gobernuko kideak

Ministro Kontseilua, 1910eko irailaren 14a - 1911ko abuztuaren 23a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Xehetasunak | Denbora |
| Ministro Kontseiluko presidentea | Dr. Lazar Tomanović | | 1910eko irailaren 14a – 1911ko abuztuaren 23a |
| Kanpo Arazoetako ministroa | Dr. Lazar Tomanović | | 1910eko irailaren 14a – 1911ko abuztuaren 23a |
| Justizia ministroa | Dr. Lazar Tomanović | ordezkaria | 1910eko irailaren 14a – 1911ko abuztuaren 23a |
| Barne Arazoetako ministroa | Marko Đjukanović | | 1910eko irailaren 14a – 1911ko abuztuaren 23a |
| Finantza eta Eraikuntza ministroa | Filip Jergović | | 1910eko irailaren 14a – 1911ko abuztuaren 23a |
| Hezkuntza eta Eliza Gaietarako ministroa | Filip Jergović | Ordezkaria | 1911ko abuztuaren 14a – abuztuaren 23a |
| Hezkuntza eta Eliza Gaietarako ministroa | Pero Vucković | | 1910eko irailaren 14a – 1911ko abuztuaren 14a |
| Gerra ministroa | Ivo Đurović | | 1910eko irailaren 14a – 1911ko abuztuaren 2a |
| Gerra ministroa | Marko Đjukanović | Ordezkaria | 1911ko abuztuaren 2a – abuztuaren 23a |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31182684
# Lazarenkoita

Lazarenkoita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Lazarenkoita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Ca,Fe^{2+})Fe^{3+}As3+3O7 * 3H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Lazarenkoite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Lazar Tomanovićen lehen gobernua

Lazar Tomanovićen lehen gobernua 1907ko apirilaren 4tik 1909ko apirilaren 2ra arte egon zen (egutegi zaharraren arabera).

## Historia

Bost urtez, Nikolas I.a Montenegro subiranoak eskuineko talde politikoaren esku utzi zuen gobernua, eta lehen ministroa Lazar Tomanović doktorearen esku. Bere gobernua hainbat aldiz berreraiki zen: (1907ko apirilaren 17 - 1909ko apirilaren 15), (1909ko apirilaren 15 - 1910eko otsailaren 6), (1910eko otsailaren 6 - 1910eko apirilaren 13), (1910eko apirilaren 13 - 1910eko irailaren 14), (1910eko irailaren 14 - 1911ko abuztuaren 23), (1911eko abuztuaren 23 - 1912ko ekainaren 19).
Gobernua osatu bezain laster, printzeak legebiltzar saioak atzeratzeko agindua eman zuen, gobernuak bere dekretu bidez iragarri zuena, deialdiarekin bi hilabeteren buruan. Batzarra ez zen batere bildu. Gobernuak ez zuen deitzeko asmorik. Legebiltzarreko saioak atzeratu besterik ez zuen egin, hauteskundeak berehala desegin behar izan ez zezan. Hala, ekainaren amaieran batzarra desegin zen eta hauteskundeak urriaren 18rako aurreikusita zeuden.
Montenegroko gobernuko aspaldiko presidentea (Lazar Tomanović) administrazio gaiez arduratzen zen nagusiki, eta Gospodar gobernuaren eskumeneko gai politiko guztiak erabakitzen zituen.

## Gobernuko kideak

Ministro Kontseilua, 1907ko apirilaren 17a - 1909ko apirilaren 15a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Xehetasunak |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Dr. Lazar Tomanović | |
| Justizia ministroa | Dr. Lazar Tomanović | |
| Kanpo Arazoetako ministroa | Dr. Lazar Tomanović | ordezkaria |
| Gerra ministroa | Mitar Martinović | |
| Finantza eta Eraikuntza ministroa | Dušan Vukotić | |
| Barne Arazoetako ministroa | Voivoda Lakić Vojvodić | |
| Hezkuntza eta Eliza Gaietarako ministroa | Jovan Plamenac |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25463400
# Lazare Nicolas Marguerite Carnot

Lazare Nicolas Marguerite Carnot Nolay, Burgundia, 1753ko maiatzaren 13a - Magdeburg, Prusia, 1823ko abuztuaren 22a), "Garaipenaren antolatzailea" eta "Carnot Handia" izengoitiz ezaguna, frantziar militar, politikari eta jakintsua izan zen. Iraultzaren aldeko ofiziala zelarik, Errepublikako hamalau armadak sortu eta antolatu zituen. Brumarioak 18aren ondoren, Napoleonek Gerra ministro izendatu zuen (1799ko azaroa) baina 1800. urtean erretiratu egin zen, zientzia-lanetan aritzeko asmoz. Barne ministro izan zen Ehun Egunetan (1815eko martxoa-maiatza), baina 1816an erbestera jo behar izan zuen, erregea hil zuelako salakuntza zela eta. Zientzia-lan garrantzitsuak egin zituen: Makinei buruzko saioak eta Posizio-geometria, geometria modernoaren aitzindari izan den lana.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q310767
* Multimedia: Lazare Carnot / Q310767
# Lazar Tomanovićen bigarren gobernua

Lazar Tomanovićen bigarren gobernua 1909ko apirilaren 2tik 1910eko irailaren 1era arte egon zen (egutegi zaharraren arabera).

## Historia

Gobernu horretan, Montenegroko Printzerria Erresuma izendatu zuten.

## Gobernuko kideak
### Montenegroko Printzerria

Ministroen Kontseilua, 1909ko apirilaren 15a - 1910eko abuztuaren 28a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Xehetasunak | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Dr. Lazar Tomanović | | 1909ko apirilaren 15a - 1910eko abuztuaren 28a |
| Kanpo Arazoetako ministroa | Dr. Lazar Tomanović | | 1909ko apirilaren 15a - 1910eko abuztuaren 28a |
| Barne Arazoetako ministroa | Dr. Lazar Tomanović | ordezkaria | 1910eko otsailaren 6a – apirilaren 13a |
| Justizia ministroa | Dr. Lazar Tomanović | ordezkaria | 1910eko apirilaren 13a – abuztuaren 28a |
| Barne Arazoetako ministroa | Jovan S. Plamenac | 1910eko otsailaren 6ra arte. | 1909ko apirilaren 19a – 1910eko otsailaren 6a |
| Barne Arazoetako ministroa | Jovan S. Plamenac | 1910eko apirilaren 13tik 1910eko irailaren 13era | 1910eko apirilaren 13a – abuztuaren 28a |
| Hezkuntza eta Eliza Gaietarako ministroa | Sekula Drljević | Ordezkaria | 1909ko apirilaren 15a – 1910eko otsailaren 6a |
| Justizia ministroa | Sekula Drljević | | 1909ko apirilaren 15a – 1910eko otsailaren 6a |
| Justizia ministroa | Pero Vucković | Ordezkaria | 1910eko otsailaren 6a – abuztuaren 28a |
| Hezkuntza eta Eliza Gaietarako ministroa | Pero Vucković | | 1910eko otsailaren 6a – abuztuaren 28a |
| Gerra ministroa | Mitar Martinović | | 1909ko apirilaren 15a - 1910eko abuztuaren 28a |
| Finantza eta Eraikuntza ministroa | Dušan Vukotić | | 1909ko apirilaren 15a - 1910eko abuztuaren 28a |

### Montenegroko Erresuma

Ministroen Kontseilua, 1910eko abuztuaren 28a - irailaren 14a :
| Funtzioa | Izena eta abizenak | Xehetasunak | Denbora |
| Ministroen Kontseiluko presidentea | Dr. Lazar Tomanović | | 1910eko abuztuaren 28a – irailaren 14a |
| Kanpo Arazoetako ministroa | Dr. Lazar Tomanović | | 1910eko abuztuaren 28a – irailaren 14a |
| Justizia ministroa | Dr. Lazar Tomanović | ordezkaria | 1910eko abuztuaren 28a – irailaren 14a |
| Hezkuntza eta Eliza Gaietarako ministroa | Pero Vucković | | 1910eko abuztuaren 28a – irailaren 14a |
| Gerra ministroa | Mitar Martinović | | 1910eko abuztuaren 28a – irailaren 14a |
| Finantza eta Eraikuntza ministroa | Dušan Vukotić | | 1910eko abuztuaren 28a – irailaren 14a |
| Barne Arazoetako ministroa | Jovan S. Plamenac | | 1910eko abuztuaren 28a – irailaren 13a |
| Barne Arazoetako ministroa | Filip Jergović | | 1910eko irailaren 13a – irailaren 14a |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31182682
# Lebu (Txile)

Lebu Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Biobío eskualdeko Arauco probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 25.096 biztanle zituen.

## Toponimia

Lebu hitzak Mapudungunez ibaia esan nahi du.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Lebuko udalaren webgunea.
* Datuak: Q14488
* Multimedia: Lebu / Q14488
# Lebrun lizeoaren kapera (Coutances)

Lebrun lizeoaren kapera Frantziako Manche departamenduko Coutances hirian dagoen kapera katolikoa da. Eraikina XVII. mendekoa da. Lebrun lizeoan dago, katedralaren 200 metrotan. 1946ko abenduaren 19tik Monumentu historikoaren izendapena du.

## Erreferentziak

* ↑ https://books.google.es/books?id=OXi1AAAAMAAJ&pg=PA7&lpg=PA7&dq=Chapelle+du+Lycée+coutances&source=bl&ots=fR5nkA8MWP&sig=ACfU3U3hwdDQkKWeINW54eoZFIDZVNZzdg&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwiRhrrE8o3pAhUKAGMBHVySBDI4ChDoATADegQIChAB#v=onepage&q=Chapelle%20du%20Lycée%20coutances&f=false

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Merimée datu-baseko informazioa.
* (Frantsesez):Mapa eta beste informazioak.
* Datuak: Q22963214
* Multimedia: Chapelle du lycée Lebrun, Coutances / Q22963214
# Lebor Gabála Érenn

Lebor Gabála Érenn (gaur egungo irlanderaz Leabhar Gabhála Éireann edo Leabhar Gabhála na hÉireann, euskaraz Irlandako Konkistaren Liburua) Irlandako sorrera eta zeltiar inbasioetatik hasi eta eskuizkribu hauek datatuak dauden IX. mendera arte irlandar nazio eraikuntza azaltzen duten eskuizkribu sorta bat da.
Irlandan 800 eta 1200. urteen artean erabiltzen zen Erdialdeko irlanderan idatziak daude, 1884ean frantsesera eta ondoren 1937 eta 1942 urteen artean ingelesera itzuliak izan ziren. Irlandako historiografia nahiz literaturan bereganatu zuten arrakasta eta garrantzia zirela eta, berrikuspen ugari izan zituzten eta laburpen ezberdinetan argitaratuak izan zirenez testu aldaera ugari daude, honek euren ikerlana zailtzen duelarik. Nahiz eta ziurrenik denetan antzinakoena Míniugud delakoa izan, egiaztatuena Leinster (1150) delakoa izango litzateke, azken hau Leinster erresumako Dermot MacMurrough erregea eta Kildare hiriko Mac Goreman apezpikuaren mezenasgoaz Terriglass monasterioan idatzia izan zen. Beste liburu batzuk Fermoy (1373), Lecan (1418), Ballymote (1391) eta O'Clery (1631) lirateke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q374129
# Lebotiroxina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Lebotiroxina, L-tiroxina, T$_4$ sintetikoa, o 3,5,3',5'-tetraiodo-L-tironina tiroxinaren (hormona tiroideo) forma sintetikoa da, tiroidean gaixotasunak dituztenek ordezkapen hormonal bezala erabiltzen dituztena. Dextrotiroxina sodikoa (D-tiroxina) kolesterolen aurkako agente posible gisa laburki ikertu zuten, baina bihotzeko albo-ondorioengatik erretiratu egin zen.
Lebotiroxinak hormona tiroideo naturalaren antzeko eragina du: organo periferikoetan T$_3$ bihurtzen da, eta, hormona endogenoak bezala, T$_3$ errezeptoreetan garatzen du bere ekintza; organismoa ez da levotiroxina endogenoaren eta exogenoaren artean hautemateko gai.
EBk duela gutxi estandarizatu du drogarako "lebotiroxina" izenaren erabilera. Marka komertzial komunen artean Europan "Thyrax", "Euthyrox", "Levaxin", "Eltroxin" eta Estatu Batuetan "Levoxyl" eta "Synthroid" daude. Generikoen bertsio ugari daude, organismo nazionalek onartuak.

## Erreferentziak

* ↑ Osakidetza. Euskal Autonomia Erkidegoko Tuberkulosiaren Programa. , 39 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q773449
* Multimedia: Levothyroxine / Q773449
# Lebrade

Lebrade Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Plön (barrutia)|Plön]] barrutian. 2014an 599 biztanle zituen 18,59 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q636482
* Multimedia: Lebrade / Q636482
# Lebrija

Lebrija Sevillako udalerria da, Bajo Guadalquivir eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 26.434 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q261085
* Multimedia: Lebrija / Q261085
# Lebrijako geltokia

Lebrija Sevillako Renfe Aldirien geltokia da, Lebrija udalerrian kokatuta dagoena.

## Zerbitzuak

Sevillako Renfe Aldiriak :
| Geltokia < | Linea | > Geltokia |
| Las Cabezas de San Juan → Lora del Río | | terminus → Lebrija |

## Erreferentziak

* ↑ «SEVILLAKO ALDIRIAK | Lineen mapa» www.renfe.com (Noiz kontsultatua: 2021-01-07).

## Ikus, gainera

* Sevillako Renfe Aldiriak
* C-1 linea (Sevillako Renfe Aldiriak)

## Kanpo estekak

* Sevillako Renfe Alririaren web gunea
* Datuak: Q113750085
* Multimedia: Lebrija train station / Q113750085
# Lemnitz

Lemnitz Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Orla-Kreis barrutian. 2014an 413 biztanle zituen 7,99 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q631292
* Multimedia: Lemnitz / Q631292
# Le Châtelard

Le Châtelard honakoa izan daiteke:
* Le Châtelard (Friburgo), Suitzako udalerria.
* Le Châtelard (Savoia), Frantziako udarria, Savoia departamenduan.
* Le Châtelard (Valais) Finhaut udalerriaren barruko herri bat, Suitzan.
# Le Cheylard kantonamendua

Le Cheylard kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Ardèche departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Guztira 46 udalerri ditu eta Le Cheylard da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1615570
# Le Châtelard (Friburgo)

Le Châtelard Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, Friburgo kantonamendua barrutian. 2014an 372 biztanle zituen 7,48 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68480
* Multimedia: Le Châtelard / Q68480
# Limanu

Limanu Errumaniako udalerri bat da, Constanța konderrian. 6.350 biztanle ditu, 76,66 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Limanu $^{(en)}$ 2 Mai $^{(en)}$ Hagieni $^{(en)}$ Vama Veche $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5052857
# Limanowa

Limanowa ( (Audio·info)) Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko hiri-udalerri bat da, Limanowa barrutian kokatuta. 18,7 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 15138 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q324964
* Multimedia: Limanowa / Q324964
ieaPolonia Txikiko voivoderriko udalerriak :
# Limanowa landa-udalerria

Limanowa ( (Audio·info)) Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Limanowa barrutian kokatuta. 152,23 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 25005 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2141698
* Multimedia: Gmina Limanowa / Q2141698
ieaPolonia Txikiko voivoderriko udalerriak :
# Limarí ibaia

Limarí ibaia Coquimbo eskualdean dago, Txilen. Ovalle hiritik lau kilometro ekialdera dagoen Hurtado eta Grande ibaien elkargunetik jaiotzen da. $^{:2}$ Ibaiaren behe ibilguak Bosque Fray Jorge Parke Nazionalaren hegoaldearekin egiten du muga.
Arro honek Txileko palmondoaren presentzia barne hartzen du, baina gaur egun Txileko erdialdean hazten ari den giza populazioak mehatxatuta dago.

## Janpo estekak

* Datuak: Q738478
* Multimedia: Limarí River / Q738478
# Limargi

Limargi, Tolkienen Eraztunen Jauna trilogia ospetsuko fikziozko unibertsoan agertzen den ibai bat da. Mendi Lainotsuetan jaiotzen da, eta Fangorn basoaren iparraldea zeharkatzen du. Izenaren itzulpenari dagokionez, eztabaida handia dago. Jatorrizko sindarinezko izena itzultzeko rohandar era bat izango litzateke, jatorrizko izen horren forma batere argi ez dagoelarik. Limargi ibaiak, Rohango lurren iparraldeko muga adierazten du, Kalenardhon izeneko antzinako numenortar probintzian, eta Anduin ibaian isurtzen ditu bere urak, azken ibai honen bihurgunerik garrantzitsuenetako batean, eta, beraz, milia askotako zati batean, aipaturiko bi ibaiak, ia paraleloan doaz, eta bien artean dagoen lur zatia, Zelebranteko Zelaia bezala ezagutzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1773841
# Liberto

Libertoa, nolabait, askatasuna eman zaion pertsona bat da, lehen esklaboa izan zena. Libertoak, esklabotza gizarte guztietan aurkitzen daitezkeen pertsonak dira.

## Antzinako Erroma

Libertoek, inperio garaian, erromatar biztanleria guztiaren %5 osatzen zuten. Askatasuna lortzean, lehenago ez zuten abizen bat behar zutenez, euren lehengo jabearen nomen-a hartzen zuten. Hori, euren nagusi bihurtzen zen.
Klaudio enperadorearen agintaldian, libertoak erromatar burokraziako funtzionario gisa erabiliak izan ziren. Aipaturiko enperadoreak esklabotzari buruzko legedia onartu zuen. Honela, euren jabeek utzitako esklaboak, liberto bihurtzen ziren. Klaudio oso kritikatua izan zen Inperioko gortean esklaboak erabili zituelako.
Esklaboek, modu ezberdinetan lor zezaketen askatasuna. Jabe batzuek testamentuetan askatasuna ematen zieten bere esklaboei. Beste jabe batzuk bizi zirelarik askatzen zituzten esklaboak, eta, azkenik, esklabo batzuek, askatasuna erosten zieten euren jabeei. Esklabo batek, bere askatasun propioa bere aurrezki edo ondasunekin eros zezakeen. Gainera, libertoek bere lur propioak ere izan zitzaketen.
Emantzipazioarekin (latinez manumissio), esklaboa liberto izatera pasatzen zen, baina esklaboa ez zen erabat aske geratzen emantzipatua izan ondoren. Manumissio ekimena irudikatzeko hiru modu zeuden: Manumissio per vindictam: testiguen aurrean haga batez ukitzen zen esklaboa; Manumissio censu: jabeak hiritarren erroldan inskribatzen zuen esklaboa eta Manumissio testamento: jabeak askatasuna ematen zion esklaboari bere testamentuan. Askatutako esklaboa liberto-kategoriara igarotzen zen, non ez baitzituen herritar batek zituen eskubide guztiak, baina jada ez zen inoren jabetzakoa, eta are pertsona garrantzitsua ere izan zitekeen gizartean. Hala eta guztiz ere, bere lehengo jabearekin mendekotasun lotura batzuk mantentzen zituen. Lotura hau, aurretik adosturiko 3 zatitan zehazten zen:
* Obsequium: Begirunea esan nahi du, eta modu ezberdinetako zerbitzuetan zetzan.
* Opera: Libertoak egiten zituen lanegunak ziren, ohi, esklaboa zenean egiten zuen lan berean.
* Bona: Bere ondasunei buruzko jaraunsletza eskubidea zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La esclavitud en Roma. La actividad económica.» Educacyl. Junta de Castilla y León (Junta de Castilla y León).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q841571
* Multimedia: Freedmen / Q841571
# Liberton (Edinburgh)

Liberton, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren hegoaldean dagoen auzune bat da.
Auzo hau behinola Arthur Conan Doyle idazle ospetsua zenaren bizilekua izan zen, Braid Burn gunetik hurbil dagoen cottage etxe batean bizitu baitzen. Gaur egun, Cameron Toll auzoko merkatalgunearen aparkalekuko lursailen barnean dago, eta eskola txiki bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3997687
* Multimedia: Liberton, Edinburgh / Q3997687
# Liberty (Hego Carolina)

Liberty Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Pickens konderrian dago, Hego Carolina estatuan. 3.366 biztanle ditu, 11,560465 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pickens konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1979317
* Multimedia: Liberty, South Carolina / Q1979317
# Libertad Lamarque

Libertad Lamarque (Rosario, Santa Fe, 1908ko azaroaren 24a - Mexiko Hiria, 2000ko abenduaren 12a) argentinar kantari eta antzezlea izan zen. Emakume ahotserako tango motaren sortzailetako bat izan zen. Musikarako eta antzezpenerako gaitasun bikaina izateaz gainera, oso soprano ahots altua zuen, urteak igaro ahala aldatuz joan zena.

## Bizitza

Buenos Airesko antzokietan hasi zen lan txikiak eginez, eta atzerriko film mutu batzuetan ere parte hartu zuen, Mario Parpagnoliren Adiós Argentina (1926) filmean esaterako. 1936an izan zuen antzezle sonarik handiena, Gaucho sol eta Chilenito diskoek lortutako famaren ondorioz. Harrezkero eta José Agustín Ferreyraren zuzendaritzapean hainbat film egin zituen, besteak beste, Ayúdame a vivir (1936) eta Besos brujos (1937). 1947an, arrazoi politikoak zirela medio, Mexikora joan zen bizitzera eta han ere arrakasta handia izaten jarraitu zuen.
Lamarqueren nortasunari loturik egon ziren beti Café de los angelitos, Sombras nada más eta Madreselva tangoez egin zituen bertsio paregabeak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015/08/18 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q236026
* Multimedia: Libertad Lamarque / Q236026