OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gene-adierazpen

Gene-adierazpena gene batek gordetzen duen informazioa hainbat produktu funtzionalen sintesian erabiltzen deneko prozesua da. Produkutu horiek sarritan proteinak dira, baina proteinak kodetzen ez dituzten geneetan, esaterako ARN erribosomikoan (rRNA), produktua ARN funtzionala da. Gene-adierazpena bizi-mota ezagun guztietan erabiltzen da bizitzarako makineria makromolekularra sortzeko.
Organismo guztietan zelula somatikoetan dagoen DNA berdin-berdina da zelula guztietan. DNA horretan proteinak sortzeko informazio guztia dago. Baina gene guztiak ez dira aldi berean aktibatzen, ezta zelula guztietan ere.
Badaude gene batzuk beti zelula guztietan adierazten direnak. Gene horiek organismoarentzat funsezkoak diren proteinak kodetzen dituzte (entzima batzuk, esaterako). Baina gene gehienak adierazten dira ala ez zelulak ehun zehatz batean egiten duen funtzioaren arabera. Esaterako, neurona baten geneak nerbio-bulkadaren transmisioan parte hartzen duten neurotransmisoreak sortzeko aktibatuko dira, baina gene horiek ez dira aktibatuko immunitate-sistemaren zeluletan (linfozitoetan, esaterako). Era berean, azken hauetan adierazten diren geneak, zitokinak sortzeko, adibidez (zitokinak erantzun immunean funtsezko zeregina betetzen duten proteinak dira) ez dira adieraziko neurona batean edo hepatozito batean. Funtsean, tipo zelular bakoitzean proteina desberdinak sintetizatzen direlako.
Horretaz gain, denbora-espezifikotasuna ere badago; horrek esan nahi du zelula bateko geneak organismo baten bizitzaren une desberdinetan piztu ala itzal daitezkeela.
Gene-adierazpenaren mekanismoek ere azaltzen dituzte biki monozigotoetan agertzen diren hainbat aldaketa fenotipikoak: batzuetan, biki horiek, nahiz eta DNA bera eduki, desberdintasunak dituzte altueran, pisuan, adimen-kozientean, nortasunean, gaixotasunak garatzeko probabilitatean, etab. Gene-adierazpenen prozesu ezberdinak daude aldaketa horien atzean.
Jakina denez, proteinen sintesia bi fasetan gertatzen den prozesua da. Lehenengo fasean, ADNn dagoen informazio genetikoa ARN-m-ra pasatzen da (transkripzioa); bigarren fasean, ARN-m horrek dituen baseak "irakurrita" izaten dira erribosometan, aminoazidoen sekuentzia batzuk agertuz (itzulpena).
ADN → ARN (Transkripzioa)
ARN → PROTEINA (Itzulpena)
Gene-adierazpenaren prozesuko urrats guztiak erregulatu daitezke: transkripzioa, RNAren ebaketa eta lotura, itzulpena eta proteina baten itzulpen ondoko aldaketa ere. Gene-adierazpenaren erregulazioa edozein organismoren zelula-bereizketarako, garapenerako, morfogenesirako eta aldakortasunerako eta moldagarritasunerako oinarria da.

## Erreferentziak

* ↑ Aldaba, J., Lopez, P., Pascual M.M., Urzelai, A.: Biologia 2 Batxillergoa Elkar ISBN: 84-9783-222-1

## Ikus, gainera

* Gene-adierazpenaren erregulazioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26972
* Multimedia: Gene expression / Q26972
# Gendule V.a Bearnokoa

Gendule V.a Bearnokoa —latinez: Centullus V; gaztelaniaz: Centol edo Céntulo V— (? - † 1090), "Gaztea" ezizenaz ezaguna, Bearnoko bizkondea izan zen.

## Biografia

Aita Gaston III.a Bearnokoa eta ama Adalais zituen. Bere aitona zen Gendule IV.a Bearnokoa hil zenean, bizkonde bilakatu zen. Antso V.a Nafarroakoarekin 1079an Zaragoza hartzen saiatu zen baina musulmanen alde lan egiten ari zen El Cidek mendean hartu zuen.
1082an Akizeko bizkonderria eraso bazuen ere, menderatua izan zen.
1090ean Huesca setiatzeko bidaian zegoela erail zuten Tenako ibarrean.

## Ezkontza eta seme-alabak

1060an Bernart II.a Gaskoniakoaren alaba zen Gisela bere lehengusinarekin ezkondu eta Osquinette izeneko alaba eta Gaston bere oinordekoa izan zituen. 1074an Aita Santuak ezkontza indargabetu zuen.
1077an Beatrix Bigorrakoarekin ezkondu eta seme bi izan zituen:
* Bernart
* Gendule
Zuhaitz genealogikoa :
Zentulo VI.a Biarnokoa
Zentulo IV.a Biarnokoa
Gaston IV.a Biarnokoa
Gaston III.a Biarnokoa
Giskarda Biarnokoa
Angela of Oloron
Gendule V.a Biarnokoa
Gendule II.a Bigorrakoa
Beatrice II of Bigorre
Adelais
Adelais
Bernard III of Bigorre
Beatrix de Bigorre :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q521669
* Multimedia: Centule V, Viscount of Béarn / Q521669
# Gendun Chokyi Nyima

Gendun Chökyi Nyima (1989ko apirilaren 25-1995eko maiatzaren 17an desagertuta) Tenzin Gyatso Dalai Lamak XI. Panchen Lama gisa (hau da, Tibeteko bigarren erlijio-autoritatea) izendatu zuen.

## Gertaerak

1995ean, gaur egungo dalai lamak, Tenzin Gyatsok, X.aren Panchen Lama berraragitzearen aurkikuntza iragarri zuen. 1989an jaio zen Gendun Chökyi Nyima, familia txiro batean. Txinako gobernuak, ordea, Gyancain Norbu izeneko beste haur bat onartu zuen Panchen Lama. Gendun Chökyi Nyimak Panchen Lama bezala egindako aitorpenaren ondorioz, uztailaren 12an, haurrak sei urte zituelarik, Tashilhunpoko monasterioa poliziaz bete zen, berrogeita hamar monje inguru atxilotu zituzten, eta gaztea bere familiarekin batera atxilotu zuen Txinako gobernuak. Geratera hauen ondorioz, munduko preso politiko gazteentzat hartzea ekarri zuen. Gendun Chökyi Nyima eta bere gurasoak, ondoren, desagertu ziren. Txinako gobernuaren arabera, aske eta nortasun faltsuekin bizitzen ari dira, euren pribatutasuna babesteko.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.elmundo.es/internacional/2015/09/06/55ec1c30268e3e38658b4570.html

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)La Nación (Txile), Jordi Joan Barros-en artikulua.
* (Ingelesez): Tibeteko 11. Panchen Lama.
* Datuak: Q372526
* Multimedia: Gedhun Choekyi Nyima, 11th Panchen Lama / Q372526
# Gendule VI.a Bearnokoa

Gendule VI.a Bearnokoa —latinez: Centullus VI; gaztelaniaz: Centol edo Céntulo VI— (? - † 1134ko uztailaren 17a) Bearnoko bizkondea izan zen.

## Biografia

Aita Gaston IV.a Bearnokoa eta ama Ataresa Aragoikoa zituen. Aita hil zitzaionean, bizkonde bilakatu zen. Adin-gutxikoa zenez amak bere ordez gobernatu zuen.
1134an Alfontso I.a Nafarroakoarekin batera errekonkistan aritu zuen eta almorabideen aurkako Fragako guduan hil zen.
Seme-alabarik ez zuenez, bere arreba zen Giskarda oinordeko bilakatu zen.
Zuhaitz genealogikoa :
Gendule V.a Biarnokoa
Gaston IV.a Biarnokoa
Gisela
Zentulo VI.a Biarnokoa
Antso Ramiritz
Talesa of Aragon :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1054435
* Multimedia: Centule VI, Viscount of Béarn / Q1054435
# Gendun Drup

Gendun Drup edo Gyalwa Gendun Drubpa (tibeteraz: དགེ་འདུན་གྲུབ་པ།, wylie transliterazioaz: dge 'dun grub pa, pinyin tibetarrez Gêdün Chub, txinera tradizionalez: 根敦珠巴), (1391-1474) lehen Dalai Lama izan zen. Bere jaiotza izena Pema Dorje izan zen (wyliez Pad-ma Rdo-rje) eta Tsongkhaparen ikaslea izan zen.
Ikuilu batean jaio zen, tribu nomada batean. Jaio zen eguneko gauean, gaizkile batzuek, bera zegoen kanpamendua eraso zuten, eta guztiak ihesean irten ziren, jaio berria sastraka batzuen artean utziz. Esaten dutenez, hurrengo egunean, bele batek babesten zuen beste hegazti harrapari batzuen erasotik, eta bele hori Mahakala izango zela, Avalokiteshvararen forma hegoduna, Errukiaren Buda.
Artzain bezala hezia izan zen zazpi urte bete zituen arte. Ondoren, Nartangeko monasteriora joan zen, eta eskolastikorik estimatuenetako bat izatera iritsi zen bere bizitzaren erdialde inguruan.
Bere testu garrantzitsuenetako batzuk, honako hauek dira:
* Eguzkia Askatasunaren Bidean: iruzkina Abhidharma-koshan
* Gaizkiaren indarrak suntsitzea: Siddhartha Gautamaren bizitza eta ekintzei buruzko olerki epikoa
* Ekialdeko mendi elurtuaren kantua: Je Tsongkhapari eskainitako olerkia
* Olerkia Khadiravani Tārā beneragarriari: Tārā jainkosari omenaldia
Bere itzultzaile ospetsuenetako bat, Glenn Mullin izan zen.
* Datuak: Q25260
* Multimedia: Gendun Drup, 1st Dalai Lama / Q25260
# Gendule Lopitz Bearnokoa

Gendule Lopitz Bearnokoa —latinez: Centullus Lupi— (? - † ?) Bearnoko lehendabiziko bizkondea izan zen.

## Bizitza

XVII. mendean asmaturiko charte d’Allaonen arabera aita Lope III.a Genduleitz Gaskoiniakoa 819an hil zenean, Bearno jarauntsi zuen. Charte guztiz zalantzazkoa denez, ez dakigu benetako pertsonaia denetz. Chartek dio Gendule I.a Bearnokoa oinordeko zuen.
Zuhaitz genealogikoa :
Zentulo Gaskoiniakoa
Lope III.a Zentulo Gaskoiniakoa
Zentulo Lope Biarnokoa
Zentulo I.a Biarnokoa
Loup Centulle :

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 192. araua: Iruñeko eta Nafarroako Erresumako errege-erreginen izenak. Irizpideak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2029275
# Gendun Gyatso

Gendun Gyatso Palzangpo (tibeteraz: དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་, wyliez Dge-'dun Rgya-mtsho eta pinyin tibetarrez Gêdün Gyaco) Gendun Gyatso soilik ere bai ("Izpiritual gaien Ozeano Sublimeki Loriatsua": Yonten Phuntsok) (1475-1541), bigarren Dalai Lama izan zen, eta bere burua hala aldarrikatu zuen bakarra. Gendun Drupen berraragitze bezala, 17 urterekin aldarrikatua izan zen, dirudienez, monjeak aurreko dalai lamaren berraragitzearen bila zebiltzanean, berak, euren zain zegoela esan zien.
Elezaharrak dioenez, hitz egiten ikasi eta gutxira, Gendunek, bere gurasoei, bere izena Pema Dorje zela esan zien, lehen Dalai Lamaren izena. Lau urte zituela, bere gurasoei, Tashilhumpo monasterioan bizi nahi zuela esan zien, monjeekin egon ahal izateko. Eskolastiko eta olerkari mistiko izendatua izan zen, asko bidaiatu zuen Gelug eragina zabaltzeko, eta Gelugpa monasterio nagusia zen Drepungeko abade egin zen, ordutik, Dalai Lamekin lotua egon dena.
Lhamo Latso, Ikuskarien lakua aurkitu eta bereganatzeko profezia bete zuen, sinesmenaren arabera, hurrengo Dalai Lamen berraragitzeak aurkitzeko balio izan duena.
* Datuak: Q25259
* Multimedia: Gendun Gyatso, 2nd Dalai Lama / Q25259
# Gabrantobizeak

Gabrantobizeak (latinez: gabrantovices) iparraldeko Ingalaterrako herri zelta bat ziren, gaur egungo Iparraldeko Yorkshiren bizi zena. Brigantiarrek absorbitutako tribuetako bat izan zen. Haien izen tribalak "ahuntz-gerlariak" esan nahi du.
Ptolomeok bere Geografian gabrantobizen golkoa parisiien lurraldearen iparraldean zegoela esan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Helmut Birkhan, Germanen und Kelten bis zum Ausgang der Römerzeit, Böhlau (1970)
* ↑ Kenneth H. Jackson, Journal of Roman Studies XXXVIII (1948), 57

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5873143
# Gabriel's Oboe

Gabriel's Oboe (euskaraz Gabrielen Oboea) Ennio Morricone italiar musikagilearen abesti bat da, bertan oboe musika tresnaren soinua nagusi delarik. 1986ko The Mission filmaren soinu bandako abesti nagusia izan zen. Soinu banda osoa bera ere musikagile berak egina da.

## Kanpo estekak

* Gabriel's Oboe abestia entzungai
* The Mission filmaren soinu banda entzungai
* Datuak: Q3753979
# Gabriel Aguilar

José Gabriel Aguilar y Narvarte (* Huánuco, 1773ko martxoaren 18a - † Cusco, 1805eko abenduaren 5a ), mineralogista, meatzaritza enpresaria eta Peruko independentziaren aitzindaria izan zen. Manuel Ubalderekin batera, 1805ean, Peru Espainiatik independizatzeko eta inken monarkia berrezartzeko konspirazio bat zuzendu zuen. Altxamendua gertatu baino lehen salatua, preso hartu eta exekutatua izan zen.

## Erreferentziak

* Datuak: Q5873170
# Gabriel Alonso

Gabriel Alonso Aristiagirre (Hondarribia, 1923ko azaroaren 9a - ib., 1996ko azaroaren 19a) gipuzkoar futbolari eta entrenatzailea izan zen, atzelari moduan aritzen zena. Politikoki, Elkarte Tradizionalistaren kidea izan zen, Gaztela Berrian idazkari nagusia izanda.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea | Partida(k) | Gol(ak) |
| Real Unión | 1939 – 1942 | | |
| Racing de Ferrol | 1942 – 1946 | | |
| Celta de Vigo | 1946 – 1951 | 113 | 0 |
| Real Madrid CF | 1951 – 1954 | 45 | 0 |
| CD Málaga | 1954 – 1956 | 49 | 0 |
| Rayo Vallecano | 1956 – 1957 | 12 | 0 |
* Datuak: Q2463646
# Gabriel Antonio Pereira

Gabriel Antonio José Pereira Villagrán ( Montevideo, 1794ko martxoaren 17a - Ib., 1861eko apirilaren 14a ) Uruguaitar politikari bat izan zen, bitarteko Errepublikako presidentea 1838an eta presidente konstituzionala 1856 eta 1860 artean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185971
* Multimedia: Gabriel Antonio Pereira / Q185971
# Foula

Foula (antzinako eskandinavieraz: Fugloy; Eskoziako gaeleraz: Fughlaigh) Eskoziako Shetland uhartediko uharte bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q932332
* Multimedia: Foula / Q932332
# Foulden (Scottish Borders)

Foulden, Eskoziako parrokia zibil bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5474186
* Multimedia: Foulden, Scottish Borders / Q5474186
# Foulenay

Foulenay Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 80 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Foulenay udalerrian erroldatutako biztanleak 80 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 53 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 52 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 35 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek hitu gela zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Foulenay udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 4 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 4 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 4 | 70-74 | 0 |
| 12 | 65-69 | 8 |
| 0 | 60-64 | 8 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 8 |
| 12 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 4 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 37 ziren, horien artean 29 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 29 pertsona aktiboetatik 28 lanean zeuden (15 gizon eta 13 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra ostalaritza eta jatetxe enpresa batena zen.
2000. urtean Foulenay udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q288926
* Multimedia: Foulenay / Q288926
# Ghoubbet-el-Kharab

Ghoubbet-el-Kharab edo Ghoubbet aintzira (arabieraz: قبة الخراب‎, euskaraz: «deabruen golkoa») Djibutiko senadi bat da, Rifteko failan kokatua eta korronte indartsu baten bidez Tadjourako golkotik banandua.
Ghoubbet-el-Kharab 600 metrorainoko mendi eta itsaslabarrez inguratuta dago, Assal aintziratik Ardoukôba sumendiak banatua. 200 metroko sakonera du eta golkoko korronteak zeharkatzen dituzten arrain eta marrazo ugari ditu. Ugaritasun honek, Djibuti hiritik errepidez hurbiltzen diren arrantzaleak erakartzen ditu. Zientzialari ugarik ere bisitatzen dute, bere garaian Jacques-Yves Cousteauk bezala.
Senadia itsas mailatik metro bat gorago ere egon daiteke, pasabideen, itsasaldien eta haizeen estutasunagatik. Bere erdian bi sumendi-uharte daude, Deabruaren uharteak deituak, tokiko hizkuntzan Guinni Koma (euskaraz: «Deabruaren uhartea») eta Ounda Guinni Koma (euskaraz: «Deabruaren uharte txikia») deituak. Djibutiarrek urak deabruez beteta daudela uste dute.

## Eskualdea

Ghoubbet-el-Kharabeko eskualdea ostertzeraino hedatzen diren basaltozko harriez osatuta dago. Uadi batzuk eta palmondo bat izan ezik, gainerakoak landarezko lautada birjinak dira. Neguan 30 ºC gainditzen dira, haizeak ia beti itsasotik datozenean, eta altuagoak dira udan, barnealdetik jotzen dutenean.

## Dankalelo

Gizakiaren presentzia hutsala da, baina bada toki bat, Dankalelo, multzo arkeologiko garrantzitsu bat osatzen duena. 1930ean aurkitu zuen Paul Wernertek, eta K. a. III. milurtekoko hondakinak topatu dituzte.

## Erreferentziak

* ↑ Le Ghoubet al-Kharab. in: Al Oueb..
* ↑ Le Goubet Al-Kharab, Djibouti. in: Cityzeum..
* ↑ (Gaztelaniaz) Abdourahman, A. Waberi. Pasaje de lágrimas. Baile del sol, Colección África.
* ↑ (Frantsesez) Le site de Dankalelo. in: Annales d'Éthiopie. XVIII, 199-214 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3104976
# Gia Coppola

Gian-Carla Coppola (Los Angeles, Kalifornia,1987ko urtarrilaren 1a) zinema zuzendari eta gidoilari estatubatuarra da.
Coppolak zuzendutako lehen filma Palo Alto izan zen, 2013. urtean. The Last Showgirl filma aurkeztuko du 2024ko Donostiako Zinemaldiko sail ofizialean.
Coppola familiako kidea da.

## Bizitza

Gian-Carlo Coppola zinema ekoizlearen eta Jacqui de la Fontainen alaba bakarra da. Aita itsasontzi azkar baten instripuan hil zen, ama haurdun zegoen bitartean.
Bere aitona Francis Ford Coppolak zuzendutako Jack 1996ko filmeko kredituek "Gia'rentzat tiro izar bat ikusten duzunean..." dedikazioa daukate. Gia filmeko pertsonaiaren adinetik gertu zegoen une horretan.
Los Angelesen zein Napa haraneko Coppolaren familia mahastian hazi zen Coppola. Coppolak Sofia Coppola izebaren pelikula grabazio set-etan eman zuen haurtzaroaren zati handi bat. Laguntzaile gisa lan egin zuen Sofia Coppolaren Somewhere filmeko jantzien sailean, eta sormen aholkulari gisa Francis Ford Coppolaren Twixt-en.
Coppolak bigarren hezkuntza utzi zuen (Archer School for Girls) eta bere kabuz atera zuen GEDa, Bigarren Hezkuntzaren baliokidea den azterketa.
Unibertsitatean izan ondoren, Coppolak argazkilaritza ikasi zuen New Yorkeko Bard Collegen.

## Filmografia
### Film luzeak

* Palo Alto (2013, zuzendaria eta gidoilaria).
* Mainstream (2020, zuzendaria eta gidoilaria).
* The Last Showgirl (2024, zuzendaria).

### Bideoklipak

* "You're Not Good Enough" Blood Orange (2014).
* "Your Type" Carly Rae Jepsen (2015).
* "Cut to the Feeling" Carly Rae Jepsen (2017).
* "Applaud" Yves Tumor (2019).
* "Are You A Magician?" Soko (2020).
* ”Where do we go now?” Gracie Abrams (2023).
* "Lucky" Halsey (2024).

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Buckley, Cara. (2014-05-01). «Unto the Next Generation, Cinematically» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2024-07-31).
* ↑ «Donostia Zinemaldia» sansebastianfestival (Noiz kontsultatua: 2024-07-31).
* ↑ Tatum O'Neal, A Paper Life, 0-060-75102-9 p. 158
* ↑ (Ingelesez) Taylor, Ben. 5 Things to Know About Gia Coppola. Swide.
* ↑ (Ingelesez) Lee, Stephan. (March 28, 2014). «'Palo Alto': See the poster for James Franco's new movie» Entertainment Weekly.
* ↑ (Ingelesez) Harding, Michael-Oliver. Gia Coppola's Filmmaking Debut. ELLE Canada.
* ↑ Buckley, Cara. (May 1, 2014). «With 'Palo Alto,' Another Coppola, Another Show» The New York Times.
* ↑ A Fashionable Life: Jacqui Getty. May 1, 2007.

## Kanpo estekak

* Gia Coppola Internet Movie Databaseren webgunean (Ingelesez)
* Datuak: Q9267785
* Multimedia: Gia Coppola / Q9267785
# Gi enperatriza

Gi enperatriza edo Ki enperatriza (Hangul: 기황후, Hanja: 奇皇后; 1315–1370(?)), Qi enperatriza (txineraz: 奇皇后) edo Öljei Khutuk (Mongolieraz: Өлзийхутаг; txineraz: 完者忽都) bezala ere ezaguna, Toghon Temür (txineraz: Huizong, 元惠宗) enperadorearen enperatriz nagusienetakoa zen, eta Biligtü Khan (txineraz: Zhaozong, 北元昭宗) enperadorearen ama.

## Erreferentziak

* ↑ Hwang, Kyung Moon. (2010). A History of Korea. doi:10.1007/978-0-230-36452-3. (Noiz kontsultatua: 2023-03-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q491079
# Gia Carangi

Gia Carangi (Filadelfia, Pennsylvania, AEB, 1960ko urtarrilaren 29a - ibidem, 1986ko azaroaren 18a) modelo estatubatuarra izan zen 1970. eta 1980. hamarkadetan.

## Biografia

Gia Carangi Filadelfiako auzo pobreetako familia gatazkatsu batean jaio zen 1960an. Gurasoen dibortzioa eta gero aitarekin bizitzera joan arren, ama izan zen 16 urterekin modelo izaten saiatzera bultzatu zuena. Hurrengo urtean, Wilhelmina Cooper modelo agenteak Carangiren argazki batzuk jaso zituen, eta berehala New Yorkera ekarrarazi zuen modelogaia. Wilhelminaren eskutik, sei hilabetean Filadelfiako neska errebelde beltzaranak begi argidun modelo ilehori klonikoen eredu estetikoa hautsi zuen. Carangi ez zen diseinatzaile handien jantziak erakusteko bitarteko anonimoa; bera zen izarra, moda aldizkarietako protagonista. Hala, urte batzuk geroago iritsiko zen top model belaunaldiaren aitzindaria izan zen: Naomi Campbell, Claudia Schiffer, Cindy Crawford....
Moda munduan sartu baino lehen ere Carangik drogak hartzen omen zituen noizean behin, baina arrakasta lortutakoan menpekotasuna areagotu egin zen. Eta 1980ko martxoan minbiziak Wilhelmina Cooper hil zuenean, modeloak iparra galdu zuen. Gero eta zailagoa zen harekin lan egitea, agentzietatik bota zuten eta lanik gabe geratu zen. Hainbatetan abiatu zituen desintoxikazio tratamenduak, baina azkenekoa burutu eta hiru hilabetez “garbi” egon ondoren, Atlantic Cityra alde egin eta heroina hartzen hasi zen berriro, gaixotu eta ospitalean sartu zuten arte.
1986ko azaroaren 18an, Gia Carangi modeloa hil zen 26 urte zituela, hiesak eragindako pneumonia batek jota. Ezjakintasunak hiesa zuten gaixoak isolatzen eta baztertzen zituen garai horietan, kameraz inguratuta bizi izan zen Carangik ama soilik zuen alboan hil zenean. Handik bost egunera egin ziren hiletetan ere ez zen moda arloko inor agertu. Francesco Scavullo argazkilariak bidalitako dolumin txartela besterik ez zuten jaso.
Horrenbestez, lehen top modela HIESaren ondorioz hildako lehen emakume ezaguna ere izan zen. Gia Carangiren azken nahia haurrentzat drogaren kalteei buruzko bideo bat grabatzea izan zen, baina, ironikoa bada ere, ez zuen kamerarik lortu.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Irazustabarrena, Nagore. (2011-11-20). Lehen top modelaren itzaltze tristea. Argia.eus., CC-BY-SA lizentzia
* Datuak: Q230824
# Gia Darling

Gia Darling (Valencia, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1977ko uztailaren 30a) estatubatuar emakumezko aktore pornografiko transexuala da. 2006an Urteko Aktore Transexual Onenaren AVN Saria irabazi zuen eta 2011n AVNren Ospearen Aretoan sartu zuten.

## Sariak

| Urtea | Saria | Kategoria | Emaitza |
| 2005 | AVN Sariak | Urteko aktore transexual onena | Proposatua |
| 2006 | AVN Sariak | Urteko aktore transexual onena | Irabazlea |
| 2007 | AVN Sariak | Urteko aktore transexual onena | Proposatua |
| 2011 | AVNren Ospearen Aretoan sartzea | AVNren Ospearen Aretoan sartzea | AVNren Ospearen Aretoan sartzea |
| 2013 | Tranny Award | Bizitzako lorpenak | Irabazlea |
| 2016 | Transgender Erotica Awards | Garrantziaren saria | Irabazlea |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Gia Darlingen webgune ofiziala
* Datuak: Q450833
* Multimedia: Gia Darling / Q450833
# Ghotuo hizkuntza

Ghotuo edo Otwa edo Otuo Nigeria aldean egiten den hizkuntza da. 10.000 hiztun baino gutxiago zituela kalkulatu zen 1994. uretan.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.ethnologue.com/language/aaa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35463
# Ghuryx

Ghuryx Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ghuryx perinetella da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Ghuryx malagasella | daturik gabe |
| Ghuryx perinetella | daturik gabe |
| Ghuryx venosella | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13860185
# Gales mendi ardi

Gales mendi ardia, galesez: Defaud, singularrez Dafad edo Mynydd Cymreig, ingelesez: Welsh Mountain sheep, Galesko ardi arraza bat da.
Jatorriz, Galesko goi mendietan sortua da. Tamainaz txikiak eta sendoak, surpegi zuriak, hanketan eta aurpegian artilerik gabeak, eta buztana luzea dute.
* Datuak: Q7981947
* Multimedia: Welsh Mountain sheep / Q7981947