OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Izquierda-Ezkerra

Izquierda-Ezkerra Nafarroako Ezker Batuak eta Batzarrek osaturiko koalizioa da. 2011ko foru eta udal hauteskundeetarako sortu zuten, Batzarrek NaBai koalizioa utzi ostean.
Azkenean, Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan 18.409 boto (%5,7) eskuratu zuen koalizioak, hiru eserleku lortuz: NEBko bi kide (José Miguel Nuin eta Maria Luisa de Simón) eta Batzarreko bat (Txema Mauleón).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q281122
# Izpura

Izpura Nafarroa Behereko hegoaldeko udalerri bat da, Garazi eskualdekoa.

## Geografia
### Udalerri mugakideak

* Ortzaize iparraldean
* Jatsu ipar-ekialdean
* Donazaharre ekialdean
* Azkarate mendebaldean
* Donibane Garazi eta Uharte Garazi hegoaldean

### Etxeak eta auzoak

* Itzalgi
* Mitxadoi
* Arradoi
* Herri

## Ekonomia

Udalerriko ekonomia laborantzan dago oinarriturik. Irulegiko Arnoa ere ekoizten du.

## Demografia

* Izpurako biztanleria
* Datuen iturburua: INSEE

## Ondasun nabarmenak

* San Lorentzo eliza
* Larrea jauregia
* Laustania etxea
* Faustin Bentaberri eraikina: Ikuskizunak eta sormen artistikoak ostatatzen diren tokia (antzerkia, dantza...)
* San Lorentzo eliza
* Izpurako pilotalekua

## Izpurar ospetsuak

* Faustin Bentaberri (1869-1936), musikaria eta dantzaria.
* Albert Constantin (1873-1957), politikari euskaltzalea.
* Pierre Etxeberri (1889-1914), militarra.
* Bernard Goity (1926-2024), apaiz, legelari eta euskaltzain urgazlea.
* Frantxoa Maitia (1952-), Frantziako Alderdi Sozialistako politikaria.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.

## Ikus, gainera

* Irulegiko Arnoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q763568
* Multimedia: Ispoure / Q763568
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Izpura
# Kelseyville (Kalifornia)

Kelseyville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lake konderrian dago, Kalifornia estatuan. 3.382 biztanle ditu, 7,486899 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lake konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1839339
* Multimedia: Kelseyville, California / Q1839339
# Kelso (Missouri)

Kelso Missourieko herrixka bat da. Scott konderrian kokatua dago. 2010ean 586 biztanle zituen, 0,82 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Scott konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1738363
# Kelty

Kelty, Eskoziako gaeleraz: Cailtidh, Eskoziako udalerri bat da, Fife konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1010156
* Multimedia: Kelty / Q1010156
# Kelso (Washington)

Kelso Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Cowlitz konderrian dago, Washington estatuan. 12.720 biztanle ditu, 21,672193 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Cowlitz konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q868654
* Multimedia: Kelso, Washington / Q868654
# Keltern

Keltern Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Enz barrutia|Enz]] barrutian. 2014an 9.037 biztanle zituen 29,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q80700
* Multimedia: Keltern (Baden) / Q80700
# Kelso (Eskozia)

Kelso, Eskoziako gaeleraz: Cealsaidh, Eskoziako Scottish Borders eskualdeko hirugarren herria da. 2011ko erroldaren arabera 5.639 biztanle ditu.

## Historia

1128a Kelsoko abadia sortu zen eta aurrez herrixka txiki bat bazegoen ere monjeek bultzada eman zioten herriari. Tweed ibaiaren beste aldean Roxburgh eratu zen. XVI mendeko Eskoziako Erlijio Erreformaren ondoren abadia bertan behera utzia izan zen eta Kerr familiak hartu zituen monjeenak ziren lurrak. XVII menderako Kertarrak herriaren jabe bihurtu ziren.
XVIII mendean hainbat jauregi eraiki ziren Kelso inguruan, aipagarrienak Floors gaztelua eta Mellerstain House. Sir Walter Scott idazle handia Kelsoko Grmatika eskolara etorri zen 1783an eta Kelso "Eskoziako herri polit eta erromantikoena" zela esan zuen. 1803an ibaia gurutzatzeko Rennie's Bridge eraiki zen, izena John Rennie of Haddingtonek eraikia izanagatik jaso zuen baina gaur egun Kelsoko zubia izenaz ezagutzen da. Zubiaren kostoa asumitzeko bertatik pasatzeko ordaindu beharra zegoen eta herritarrek matxinada ezaguna egin zuten 1854an. Hiru urte beranduago bada ere peajea kendu egin zuten.

## Ondasun nabarmenak

* Floors gaztelua
* Mellerstain House
* Kelsoko abadia

## Iruditegia

* Erdigunea eta udaletxea.
* Alde zaharra.
* St Andrew's eliza.
* Floors gaztelua.
* Mellerstain House.
* Kelsoko abadiaren hondarrak.
* Kelsoko zubia.
* Merkatua.
* Tweed ibaia.

## Hiri senidetuak

* Kelso (Washington) (AEB)
* Orchies (Frantzia)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q654945
* Multimedia: Kelso, Scottish Borders / Q654945
# Kelsterbach

Kelsterbach Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, [[Groß-Gerau (barrutia)|Groß-Gerau]] barrutian. 2014an 14.310 biztanle zituen 15,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q635547
* Multimedia: Kelsterbach / Q635547
# Keltoi!

Keltoi! (Zelta grekeraz) 1995ean Vigon (Galizia) sortutako Oi! musika-taldea da. Galizieraz abesten zuten eta Celtarras Celta de Vigoko jarraitzaile-taldearen lagunak ziren.

## Historia

Bere lehenengo kontzertua 1996ko Dia das Letras Galegasen (Galiziar Letren eguna) eman zuten "Rass" deitutako pubean. 1997an, Oito anos de sequestros bilduman parte hartu zuten, eta urte bat beranduago, Casco vello maketa atera zuten.
Lehenengo maketa atera ondoren, Galiziatik kanpo ezagunak egin ziren eta Xixongo Oi!, Ska & Reggae Meeting-eko lehenengo edizioan parte hartu zuten. Han, Malarians, Los Milicianos, Skarface, Xenreira, Skacha eta Oi! The Arrasen mailako musika taldeekin jo zuten. Baina, Simek Dublinera joan behar izan zuen lan kontuak zirela medio, eta Keltoi! jarduerarik gabe egon zen.
2000. urteko erdialdean, Sime Galiziara itzuli eta taldearekin jotzen hasi zen berriro. Estado de sitio bilduman parte hartu zuten eta kontzertu asko eman zituzten Dropkick Murphys, Thug Murder, Frontkick eta The Real Mckenzies taldeekin.
Baina Mikele Soak eta Kino Skacha taldeekin jotzen hasi zirenez eta beste taldekideen jarduera berriak zirela-eta, taldea desegitea erabaki zuten. Agur-kontzertua 2005eko urtarrilaren 17an eman zuten, Malas Cartas eta Frontkick taldeekin, Vigoko Anoeta aretoan.

## Taldekideak

* Sime (Abeslaria)
* Dani (Baxujolea / abeslaria)
* Gontxu (Gitarrajolea / abeslaria)
* Xurxo (Gitarrajolea)
* Manu (Bateriajolea)

## Lehenagoko taldekideak

* Mikele (Gitarrajolea)
* Joselu (Gitarrajolea / abeslaria)
* Kino (Bateriajolea / abeslaria)
* Adrian (Gitarrajolea)

## Diskografia

* Casco vello (1998, Bronco Bullfrog Records)
* A nosa cinza (2010, ONDC Records)

### Kolaborazioak

* Oito anos de sequestros (1997) abesti bat.
* Sonidos de la Calle. Vol. 1 (2000) abesti bat.
* Oi! Um Grito de Uniao Vol. 3 (2000) hiru abesti.
* Estado de sitio (2001, Janie Jones Records) bost abesti.

## Kanpo estekak

* (Galizieraz) Keltoi!ren myspacea
* Datuak: Q3326926
# Kelso udalerria, Dearborn konderria (Indiana)

Kelso udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Dearborn konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.469 biztanle zituen, 25.65 milia karratu (66.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Kelso udalerriak 1063 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 38.557 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6386554
* Multimedia: Kelso Township, Dearborn County, Indiana / Q6386554
# Jonzaceko barrutia

Jonzaceko barrutia Itsas Charente departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 51.675 biztanle ditu 153 kilometro koadrotan. Guztira 114 udalerri ditu. Bere hiriburua Jonzac da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q302457
# Jonzac kantonamendua

Jonzac kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Itsas Charente departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Guztira 46 udalerri ditu eta Jonzac da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83418545
# Josetxo Lizartza

Josetxo Lizartza Perurena (Leitza, Nafarroa Garaia, 1956) kazetaria eta kirol esataria da. Komunikabide ugaritan lan egin du: Herri Irratia, ETB, TVE, Antena 3, Tele5... hasieran kultura saioak aurkezten zituen; geroztik, kirol kazetaria da, nahiz euskaraz nahiz gaztelaniaz. Azken urte mordoxka honetan, esku huskako pilotari eta Asegarce enpresari estu loturik dihardu, pilota partidetako esataria baita, pilotari profesional ohi bat ondoan duela: hasiera batean Ogeta zena izaten zuen aldamenean, eta orain sarritan Jokin Errasti edo Julian Retegi.
Leitzan jaioa, 18 urte zituenez geroztik Donostian bizi da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Mitxel EZQUIAGA: «Josetxo Lizartza: "Arguiñano es el mejor jefe que he tenido"», Diario Vasco, 2009-03-29.

## Kanpo estekak

* Loren ARISTI: «Josetxo Lizartza: "Jendeak ez ziok inportantziarik eman nahi kirol kazetariari"», Argia, 1212. zenbakia, 1988-09-18.
* Datuak: Q12260790
# Josetxo Ibazeta

Josetxo Ibazeta (Donostia, 1967 - ) euskal herritar politikari ezkertiar abertzalea da. Hezkuntza Zientzietan lizentziatua, Donostiako Udaleko zinegotzi ohia eta 2011-2012 bitartean Juan Karlos Izagirre Donostiako alkatearen idazkaria izan zen. 2012ko uztailean Espainiako futbol selekzioak Eurokopa irabaztea Espainiako banderarekin ospatzen ari ziren gazteekin izandako liskar batean ETAren aldeko adierazpenak eta heriotza mehatxuak egiteagatik Espainiako Audientzia Nazionalean epaitu zuten. Gertakari haien ondoren, bere dimisioa aurkeztu zuen. Hori baino lehenago ere, polemikoa izan zen bere jarduna alkatearen idazkari moduan, besteak beste Donostiako Parte Zaharreko Uxotegi etxeko okupatzaileen alde azaltzeagatik.
Euskal Diaspora Taldeko kidea izan zen.
# Josetxu Pedrosa

Jose Luis Josetxu Pedrosa Jorge (Barakaldo, 1969ko uztailaren 22a - ib., 2016ko urriaren 29a) bizkaitar txirrindulari paralinpikoa izan zen, garuneko paralisi zuena.
Saiatu taldekoa, munduko txapeldunordea izan zen C2 mailan 1994an eta hiru diploma paralinpiko ditu Bartzelonako eta Atlantako Jokoetan.
Horrez gain, Espainiako 14 txapelketa irabazi zituen, eta bi domina Europako txapelketetan, 1.500 metroko triziklo proban. Kategoria horretan munduko markarik onena egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ www.paralimpicos.es
* ↑ EiTB. (2016/10/29). Josetxu Pedrosa txirrindulari paralinpiko ohia hil da. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27632142
# Josetxu Obregón

Josetxu Obregón (Bilbo, 1979 - ) bizkaitar biolontxelista da. Concertgebouw Errege Orkestrako kidea, Madrilgo Kontserbatorioan irakasle moduan aritzen da. Musikagile barrokoetan aditua da, 'La Ritirata' taldearekin dabil.

## Erreferentziak

* ↑ Cano, María José. (2016-08-10). «Josetxu Obregón (Violonchelista): «Mi mayor pesadilla sería aburrir al público»» Diario Vasco.
* Datuak: Q6288553
* Multimedia: Josetxu Obregón / Q6288553
# Josetxo Etxebeste

Josetxo Etxebeste Otegi —idatzi batzuetan Errenteriako basagizona izenaz deitua— (Errenteria, Gipuzkoa, 1935 – 2001eko martxoaren 27a) Errenteriako Idoiaga baserrian ukuiluan —animalien artean— hazitako gizabanako gaigabea izan zen. Ez zekien hizketan. 1949. urtean, errenteriar batek, hain egoera txarrean ikusita, errukiturik udaletxean salatu zuen. Guardia zibilek Josetxo hartu eta miserikordia etxera eraman zuten, mojekin.
Adin kritikoa gainditurik zuen, eta ez zuen hitz egiten ikasi. Eskuekin jaten zuen; mahai tresnekin jaten irakasten saiatu zitzaizkion arren, ez zuen inoiz ikasi. Komunera eraman behar zuten, bestela gainean egiten zituen pixa eta kaka. Ezer ikasiko bazuen, gauzak behin eta berriz errepikatu behar zitzaizkion. Aurkitu zutenean, lau hankatan ibiltzen zen, biluzik, arropak txikitu egiten zituen, eta garai hartako mediku diagnostikoa garbia zen: «hombre lobo irrecuperable».
Jokamolde haren ondorioz, eskuak atzapar bihurtu zitzaizkion. Azkenean, oinez ibiltzen ikasi zuen, eta arropa erabiltzera ere ohitu zen. Gizaki guztiok bezala, bazituen sentimenduak. Bereizten zuen nork maite zuen eta nork ez, hunkitu egiten zen, eta zaratarekin ikaratu egiten zen: trumoiak entzutean, txoko batera ihes egiten zuen, babes bila.
Gizakia zen itxuraz eta gorputzez, baina Josetxoren mundua instintuena zen, animalia irrazional gisa jokatzen zuen. Bi urteko ume baten adimena zuen, eta animalien instintu primario guztiak.

## Ikus, gainera

* Sozializazioa
* Victor Aveyrongoa

## Erreferentziak

* ↑ Joxetxo Etxebeste, Euskal Herriko azken haur basatiaren..., Oarso, 2002.
* ↑ (Gaztelaniaz) Efemérides renterianas
* ↑ Pako Aristi: «Euskal Herriko azken haur basatia». Donostia: Zabalik gehigarria, Diario Vasco, 1987ko ekainaren 10.

## Kanpo loturak

* Joxetxo Etxebeste, Euskal Herriko azken haur basatiaren..., Oarso, 2002.
* Datuak: Q12260789
# Josetxo Zaldua

Josetxo Zaldua Lasa (Elizondo, Nafarroa 1951ko abuztuaren 16a, - Mexiko 2021ko irailaren 28a), kazetari eta argazkilari nafar eta mexikarra izan zen, 1980tik Mexikon bizi izan zena, eta ardura karguak izan zituena Mexiko Hiriko La Jornada egunkarian.

## Ibilbide profesionala

Egin egunkarian egin zuen 1970eko hamarkadako azken urteetan, baina 1978an, ETAko kidea izateaz akusatuta, Ipar Euskal Herrira aldatu zen. 1980an Mexikora joan zen bizitzera, eta kazetaritza lanean jardun zuen han, lehenbizi Unomásuno egunkarian, eta 1984tik aurrera, proiektu berri batean: La Jornada egunkariko talde fundatzailekoa izan zen, eta hartan egin zuen lan harrezkero.
Josetxo Zalduak 70 urte berriki eginak zituen. Bere emaztea Sandra García eta alaba Amaia Zaldua García Mexikon zituen eta Euskal Herrian bere seme nagusia Íñigo eta Iokin, bere bilobak eta bere anai-arrebak Itziar, Jesús Mari eta Jon.

## Erreferentziak

* 1 2 https://www.msn.com/es-mx/noticias/mexico/falleci%C3%B3-josetxo-zaldua-lasa-coordinador-general-de-la-jornada/ar-AAOXj8U
* 1 2 Berria. «Josetxo Zaldua kazetaria zendu da» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-09-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) Demos, Editorial; Petrich, Blanche. «La Jornada - Fallece Josetxo Zaldua, Coordinador General de Edición de La Jornada» www.jornada.com.mx (Noiz kontsultatua: 2021-09-29).
* Datuak: Q108744542
# Josef Strauss

Josef Strauss (1827ko abuztuaren 20a - 1870eko uztailaren 22a) austriar musikagile bat izan zen.
Mariahilfen jaio zen, gaur egungo Vienan. Bere aita Johann Strauss I.a eta Maria Anna Streim ziren, eta Johann Strauss II.a eta Eduard Straussen anaia zen. Bere aitak nahi zuen militar karrera egitea Austria-Hungariako armadan. Franz Dolleschalekin ikasi zuen musika eta Franz Anton Riesekin ikasi zuen biolina jotzen.
Ingeniaritza ikasi zuen, eta Vienako hirian lan egin zuen ingeniari eta diseinatzaile gisa. Kalea garbitzeko zaldiz tiratutako ibilgailu bat diseinatu zuen eta matematikari buruzko bi testu-liburu sortu zituen. Straussek artista gisa beste eremu batzuk ere landu zituen, margolaritza, poesia, antzerkigintza, kantua eta asmatzaileen eremuan.

## Erreferentziak

* ↑ «The Johann Strauss Society of Great Britain» www.johann-strauss.org.uk (Noiz kontsultatua: 2018-12-29).
* ↑ «The Johann Strauss Society of Great Britain» www.johann-strauss.org.uk (Noiz kontsultatua: 2018-12-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q312941
* Multimedia: Josef Strauss / Q312941
# Josef Vojta

Josef Vojta (Pilsen, 1935eko apirilaren 19a - 2023ko martxoaren 6a) txekiar futbolaria izan zen.
Bere ibilbide profesional gehiena Txekoslovakiako futbol ligako AC Sparta Praga taldean egin zuen.
7 partida jokatu zituen Txekoslovakiako futbol selekzio nazionalarekin eta brontzezko domina lortu zuen 1960ko Europako Futbol Txapelketan eta brontzezko domina 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Palmaresa

Sparta Praga
* Txekoslovakiako futbol liga: 1964–65, 1966–67
* Txekoslovakiako futbol kopa: 1964
* Mitropa Kopa: 1964
Txekoslovakia
* 1960ko Europako FutbolTxapelketa: Brontzekko domina
* 1964ko Udako Olinpiar Jokoak: zilarrezko domina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2479709
# Josef Rheinberger

Josef Gabriel Rheinberger (1839ko martxoaren 17a – 1901eko azaroaren 25a) Liechtensteinen jaiotako organista eta musikagilea zen, eta Bavarian bizi izan zen bere bizitzako zati handienean.

## Bizitza

Josef Gabriel Rheinbergerrek txikia zenetik erakutsi zuen musikarako berebiziko talentua. Bere aita Alois II Liechtensteingo Printzearen diruzaina zen.
Zazpi urte besterik ez zituela Vaduzeko elizan organista gisa aritzen zen, eta bere lehen konposizioa urtebete beranduago jo zuen. 1849an Philipp M. Schmutzer konpositorearekin ikastera joan zen Feldkirch-era, Vorarlberg-en (Austria).
1851n bere aitak Municheko Conservatoriumen ikasteko baimena eman zion, nahiz eta lehenago semearen musikagile profesional izateko nahiaren aurka egon. Graduatu berritan instituzio bereko piano eta konposizio irakasle bihurtu zen. Ondoren, Gorteetako Aretoko répétiteur bihurtu zen, zeina 1867an utzi zuen.
Rheinberger bere ikasle ohi, poeta eta socialité zen Franziska "Fanny" von Hoffnaassekin ezkondu zen 1867an. Ez zuten zeme alabarik izan, baina pozik bizi ziren bikote gisa. Franziskak bere senarraren lan bokaletarako hainbat testu idatzi zituen.
Rheinbergerren influentzia nagusiak bere garaikideak ziren Brahms bezelako musikagileak eta lehenagokoak ere baziren, Mendelssohn, Schumann edo Schubert besteak beste, baina guzti hauen gainetik Bach. Pintura eta literaturaren oso zalea ere bazen, ingles eta alemaniarra batez ere.
1877an gorteetako zuzendari izateko deitu zuten, errege-kaperaren musikaren arduradun. Ondoren, Municheko Ludwig Maximilian Unibertsitateko ohorezko doktore izendatu zuten. Bertan, irakasle gorena zen, eta hainbat ikasle amerikar izan zituen: Horatio Parker, William Berwald, George Whitefield Chadwick, Bruno Klein, Sidney Homer eta Henry Holden Huss. Europar musikako beste pertsona batzuk ere izan zituen ikasle: Ermanno Wolf-Ferrari musikagile italiarra, Stevan Stojanovic Mokranjac musikagile serbiarra, Engelbert Humperdinck eta Richard Strauss musikagile alemaniarrak, bai eta Wilhelm Furtwängler zuzendari eta musikagilea. Municheko bigarren Conservatoriuma sortu zenean (gaur egun irekita dagoena), Rheinberger organo eta konposizioko irakasle izateko deitua izan zen, eta postu hau bizitza osoan zehar mantendu zuen.
1892ko abenduaren 31n bere emaztea hil zen gaixotasun luze baten ondoren. Bi urte geroago, bere osasun egoera kaskarrak Gorteetako Musika Zuzendari postua uztera behartu zuen.
Rheinberger musikagile emankorra izan zen. Bere lanen artean (erlijiosoak batik bat) 12 meza daude (bat abesbatza bikoitzareko, hiru lau ahotsetara a capella, hiru emakume ahots eta organorako, bi gizon ahotsetarako eta bat orkestrarekin), Requiem bat eta Stabat Mater bat. Beste hainbat lan ere egin zituen: operak, sinfoniak, ganbera musika eta lan koralak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q365555
* Multimedia: Josef Gabriel Rheinberger / Q365555
# Josef Sudek

Josef Sudek (Kolín, 1896ko martxoaren 17a - Praga, 1976ko irailaren 15a) txekiar argazkilaria izan zen.
Bere hasierako lanbidea koadernatzailea izan zen. Lehen Mundu Gerran, austrohungariar armada borrokatu zen Italiako Frontean. 1916an eskuineko besoa galdu zuen borrokan jasandako zauriengatik. Gerra ostean Pragan argazkilaritza ikasi zuen bi urtez Jaromir Funkerekin. 1930eko hamarkadan estilo piktorialista erromantikoko argazkiak egin zituen. Laguntzaileak behar izan zituen kamera handi eta astunak erabiltzeko, beso bat falta baitzitzaion.
1930eko hamarkadako bi urtetan bere estiloa modernista izan zen eta aldizkarietarako argazki komertzialak egin zituen. Baina bere estilo pertsonala neo erromantikoa izan zen.
Bere lehen argazkiek argia erakutsi zuten San Vito katedralaren barruan. Ondoren, gaueko paisaiak eta Pragako ikuspegi sorginduak eta Bohemiako paisaiak erretratatu zituen.
"Pragako poeta" deitu zioten. Ez zen inoiz ezkondu, eta lotsatia eta lotsatia izan zen. Jende gutxi ateratzen da argazkietan.

## Ikus, gainera

Objektibotasun berri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1356243
* Multimedia: Josef Sudek / Q1356243
# Josef Terboven

Josef Antonius Heinrich Terboven (Essen, 1898ko maiatzaren 23a – Asker, 1945eko maiatzaren 8a) alemaniar politikari nazia izan zen.
Borrokalaria izan zen Lehen Mundu Gerran. Gerra ostean zuzenbidea eta zientzia politikoa ikasi zituen Munich eta Freiburgeko unibertsitateetan. 1923an Alderdi Nazian sartu zen eta Municheko putschean parte hartu zuen. Alderdiko mailetara igo zen eta Essengo Gauleiter eta nazien hainbat egunkariren editorea izan zen. 1933an naziak boterera iritsi ondoren, Sturmabteilung alderdiko talde paramilitarreko buruzagi izendatu zuten eta Prusiako Estatu Kontseiluko kide izan zen.
1940an Norvegiako Reichskommisar izendatu zuten, herrialdearen erabateko kontrolarekin. Kontzentrazio-esparruak ezarri zituen, eta juduei eta erresistentziari jazarri zien. Ankerkerien erantzulea izan zen, besteak beste, Jugoslaviako gerrako presoen Beisfjordeko sarraskia.
Nazien porrota hurbil zegoenez, Norvegiako iparraldean 50.000 pertsona ebakuatzea eta ingurua suntsitzea agindu zuen.
Karl Dönitzek kargutik kendu zuen 1945eko maiatzaren 7an, eta biharamunean bere buruaz beste egin zuen dinamita leherketa batekin, Alemaniaren errendizioaren berri izan zuenean.
* Datuak: Q57874
* Multimedia: Josef Terboven / Q57874
# Josef eta Putifarren emaztea

Josef eta Putifarren emaztea Tintoretto margolari italiarraren margolana da, olio mihise gaineko teknika erabiliz egina. 54 zm-ko altuera eta 117 zm-ko zabalera du. 1555. urte inguruan margotua, gaur egun Madrilgo (Espainia) Pradoko museoan dago ikusgai. Margolan hau Diego Velazquezek erosi zuen, Filipe IV.arentzat, Veneziara egin zuen bigarren bisitan, gai biblikoko beste bost margolanekin batera.

## Gaia

Putifar Bibliako pertsonaia; faraoiaren zerbitzaria eta eunukoa. Joseren nagusia izan zen. Putifarren emaztea Jose liluratzen eta limurtzen saiatu zen. Margolanean, lehen planoan, Putifarren emaztea ageri da, gela aberatsean etzanda eta biluzik, Joseri harekin bat egiteko gonbita eginez. Josek proposamen horrek uko egin zion, eta, ondorioz, espetxeratu zuten.
Argi dago obra hauek profanoak zirela. Bibliako gaiek beren zama dramatikoa galtzen zuten eta jantzi exotikoak, gorteko zeremonialak eta haragi biluziak erakusteko aitzakia besterik ez ziren.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/web01-a2lurhiz/es/contenidos/termino/_c05048/eu_p_3651/p3651.html
* ↑ Los Grandes Genios del Arte, 28. liburuki, "Tintoretto", Unidad Editorial, 2005, Madril. ISBN 84-96507-04-1.
* ↑ http://www.museodelprado.es/coleccion/galeria-on-line/galeria-on-line/obra/jose-y-la-mujer-de-putifar/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Margolanaren fitxa Pradoko museoaren webgunean.
* (Gaztelaniaz):Artehistoria webguneko fitxa.
* Datuak: Q5946505
# Josef Svatopluk Machar

Josef Svatopluk Machar (Kolín, 1864ko otsailaren 29a – Praga, 1942ko martxoaren 17a) txekiar olerkari eta saiakeragilea izan zen.
Txekiar literaturan mugimendu errealistaren idazle nabarmenetako bat izan zen. Austriaren aurkako mugimenduetan parte hartu zuen Vienan. Bere olerki asko baldintza sozial eta politikoen satirak izan ziren. Haren maisutasunak eta eszeptizismoak eragin handia izan zuten txekiar literaturan eta iritzi publikoan. 1914ko abendutik Tomáš Masaryk zuzendutako Maffie erresistentzia mugimendu nazionalean parte hartu zuen.
* Datuak: Q713271
* Multimedia: Josef Svatopluk Machar / Q713271
# Josef Tošovský

Josef Tošovský (Náchod, 1950eko irailaren 28a) txekiar ekonomialari eta politikaria da. Txekiako lehen ministroa izan zen 1997tik 1998ra
Pragako Ekonomia Unibertsitatean ikasi zuen nazioarteko merkataritza 1968. eta 1973. urteen artean, eta graduazioaren ondoren, Estatuko Txekoslovakiako Bankuan lan egin zuen, eta 1980ko hamarkadan Londresen lan egin zuen. 1989an izendatu zuten Estatuko Bankuko gobernadore, eta 1993tik 2000ra Txekuako Banku Nazionaleko gobernadore.
1997ko abenduan, Vaclav Havel presidenteak lehen ministro izendatu zuen krisi politiko baten erdian. 1997ko uztailean, Miloš Zemanek ordezkatu zuen karguan.
* Datuak: Q548786
* Multimedia: Josef Tošovský / Q548786