OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kardantxiloaren Ama Birjina

Kardantxiloaren Ama Birjina, Madonna del cardellino italieraz, Rafael Berpizkundeko italiar margolariren olio margoa ohola gainean da. 1506 inguruan burutu zuen Florentzian. Gaur egun Uffizi Galerian ikus daiteke. Eszenan Ama Birjina, Jeus eta San Joan ikus daitezke. Haurrek kardantxilo bat dute eta harengan jarri dute haien arreta guztia.

## Historia

Rafael margolaria bolada batean Florentzian egon zen eta garai horretan egin zuen lan hau. Artistak ezkontza-opari moduan prestatu zuen Lorenzo Nasi lagunari emateko. 1548ko azaroaren 17an, zoritxarrez, lurrikara gogor batek hiria astindu zuen eta Nasiren etxea erabat hondatuta gelditu zen. Margolana ere 17 zatitan puskatu zen. Hondakinen artean berreskuratuta berehala saitu zen berreskuratzen baina kalteak nabarmenak dira. Berreskuratze lana Battista Nasik egin zuen, Lorenzoren semeak alegia. X izpien bidez hausturak ikus daitezke eta nola margoz bete diren sortutako arrakalak. Ezkerreko beheko alde osoa eta Jesusen hanka bat berreskuratu behar izan zuten. XXI. mendearen hasieran berriro ere berreskuratze lan berriak eraman dira aurrera; 2005ean margolana berritua aurkeztu zen.

## Deskribapena

Aipatu dugunez margolanean hiru pertsonaia agertzen dira triangelu bat sortuz: Birjina, Jesus eta San Joan. Jesus erabat biluzik dago eta Joan tunika batez sasijantzita, biak Mariaren babesean. San Joanek eskuetan kardantxiloa du; Jesus, aldiz, txoriaren burua laztantzen ari da. Birjinak ezkerreko eskuan liburu bat du baina bere arreta haurrengan dago, batez ere Joanengan. Liburu horrek Sedes Sapientiae («Jakinduriaren eserlekua») gaia adierazten du. Bitxia da, bestalde, Joanek buru gainean santutasunaren aura erakusten duela.
Atzean paisaia ederra, bukolikoa, ikus daiteke: ibaia zubi batekin, atzean herri bat eta muino gainean, gaztelua. Dirudienez hasierako proiektuan paisaia desberdina zen. Hori ezagutzeko azpigorrien erreflektografia erabili da eta horri esker margoen azpiko jatorrizko marrazkia ikusi izan da. Desberdintasun nagusia espazioan ikusten da: jatorrizko paisaia ez zen hain irekia eta zubiaren ordez dorre bat ikusten zen. Beste aldaketa nabarmena Birjinaren eskotean ikusi da, jatorrizkoan irekiagoa.
Txoriak balore sinboliko handia du. Nolabait, san Joanek ezagutuko duen heriotza bortitza adierazten du. Modu batez kardantxiloa Jesusi eskaintzen dio eta hori bere etorkizunari buruzko oharpen gisa uler daiteke.
Orokorrean, margolanak harmonia ematen du.

## Leonardo da Vinciren eragina

Espezialisten margolan honetan Leonardo da Vinciren eragin zuzena ikusi dute:
* Piramide egitura
* Argi-ilunak
* Atmosferaren tratamenduan, batez ere hodeien presentzian
* Haurren aurpegiak

## Kanpo loturak

* (Italieraz):Art on line webguneko komentarioa.
* (Italieraz):Margolanaren fitxa Uffizi Galeriaren webgunean.
* Datuak: Q2344505
* Multimedia: Madonna del Cardellino / Q2344505
# Kardari

Kardaria edo ilagina, artilea ekoizten duen langilea da. Iraganean lanbide oso hedatua zen arren, gaur egun gero eta urriagoa da eta nagusiki abeltzaintza nagusi den eremuetan kokatzen da.
# Kardamomo mendiak

Kardamomo mendiak edo Kravanh mendiak (khmereraz: ជួរភ្នំក្រវាញ, Chuor Phnom Krâvanh; thailandieraz: ทิวเขาบรรทัด, Thio Khao Banthat, tʰiw kʰǎw ban.tʰát ahoskatua) hego-mendebaldeko Kanbodia eta ekialdeko Thailandia artean dagoen mendikatea da.
300 kilometroko luzera du eta bertoko mendirik altuena Phnom Aural da, 1.813 metro dituena. Izena ematen dion kardamomoa oraindik ekialdeko magaletan aurki dezakegu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-05-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1089661
* Multimedia: Cardamom Mountains / Q1089661
# Karczew udalerria

Karczew ( (Audio·info)) Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Otwock barrutian kokatuta. 81,5 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 15905 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q513482
* Multimedia: Gmina Karczew / Q513482
ieaMazoviako voivoderriko udalerriak :
# Karchevskyita

Karchevskyita mineral bat da eta wermlandita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Karchevskyita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mg18Al9(OH)54Sr2(CO3)9(H2O)6 (H3O)5}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Karchevskyite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Karczmiska udalerria

Karczmiska Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Opole Lubelskie barrutian kokatuta. 94,61 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5674 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2234291
* Multimedia: Gmina Karczmiska / Q2234291
ieaLublingo voivoderriko udalerriak :
# Kardan giltzadura

Kardan giltzadura, giltzadura orokorra edo Cardan giltzadura giltzadura bat da, lerrokatuta ez dauden bi ardatzen artean biraketa trasmitzen duena.
Osagai mekaniko honen lehen azterketa Girolamo Cardanoren eskutik etorri zitzaigun, eta haren deituratik hartu zuen izena.
Kardan giltzaduraren bitartez, lerrokatuta ez dauden bi ardatzen artean biraketa trasmitzen da. Bi ardatzek, elkarren artean angelu bat osatzen dute. Osagai mekaniko honen helburua biraketa mugimendua trasmititzea da, nahiz eta osatzen duten angelua hor egon. Motordun ibilgailutan trasmisio ardatz moduan erabiltzen da, batez ere motorra aurrean eta indarra atzean behar duten ibilgailutan. Teknikoki sortzen den arazorik nagusiena, indarra jasotzen duen ardatzaren abiadura angeluarra konstatea ez izatea da.
Gaur egungo ibilgailu gehienetan, motorra eta gurpil eragileak aurrean daudenez, ez da kardan giltzadurarik erabiltzen. Gurpiletara indarra transmititzeko juntura homozinetikoak erabiltzen dira.
Kamioi handien azpikaldean erraz ikus daiteke kardan giltzadura, motorretik irten eta atzeko gurpiletaraino. Hauetan, transmisio ardatza ikusten da biraka, ibilgailua martxan dagoenean. Kardan giltzaduraren atzeko muturrean diferentziala dago, hementik atzeko bi gurpiletara indarra banatzeko.

## Kanpo estekak

* Kardan giltzadura teleskopiko bikoitzeko 3D animazioa
* Datuak: Q862003
* Multimedia: Universal joints / Q862003
# K.a. 461

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 480ko hamarkada | K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada
K.a. 466 | K.a. 465 | K.a. 464 | K.a. 463 | K.a. 462 | K.a. 461 | K.a. 460 | K.a. 459 | K.a. 458 | K.a. 457 | K.a. 456

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q235531
# K.a. 458

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada
K.a. 463 | K.a. 462 | K.a. 461 | K.a. 460 | K.a. 459 | K.a. 458 | K.a. 457 | K.a. 456 | K.a. 455 | K.a. 454 | K.a. 453

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q235334
# K.a. 460ko hamarkada

Kristo aurretiko 460ko hamarkadak K.a. 469etik K.a. 460. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | K.a. 470koa - K.a. 460koa - K.a. 450koa |
| Urteak: | K.a. 469 K.a. 468 K.a. 467 K.a. 466 K.a. 465 K.a. 464 K.a. 463 K.a. 462 K.a. 461 K.a. 460 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q684300
* Multimedia: 460s BC / Q684300
# K.a. 460

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 480ko hamarkada | K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada
K.a. 465 | K.a. 464 | K.a. 463 | K.a. 462 | K.a. 461 | K.a. 460 | K.a. 459 | K.a. 458 | K.a. 457 | K.a. 456 | K.a. 455

### Jaiotzak

* Eudoxo Knidokoa — Grezia Klasikoa (K.a. 460 – K.a. 355)

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q235469
* Multimedia: 460 BC / Q235469
# K.a. 462

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 480ko hamarkada | K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada
K.a. 467 | K.a. 466 | K.a. 465 | K.a. 464 | K.a. 463 | K.a. 462 | K.a. 461 | K.a. 460 | K.a. 459 | K.a. 458 | K.a. 457

### Heriotzak

* Temistokles politikari atenastarra (j. K.a. 525)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q235582
* Multimedia: 462 BC / Q235582
# K.a. 46

K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 60ko hamarkada | K.a. 50ko hamarkada | K.a. 40ko hamarkada | K.a. 30ko hamarkada | K.a. 20ko hamarkada
K.a. 51 | K.a. 50 | K.a. 49 | K.a. 48 | K.a. 47 | K.a. 46 | K.a. 45 | K.a. 44 | K.a. 43 | K.a. 42 | K.a. 41

### Gertaerak

Juliandar egutegiaren sorrera.

### Jaiotzak

* Varo, erromatar jeneral eta gobernaria (h. K. o. 9).

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q4180
* Multimedia: 46 BC / Q4180
# K.a. 463

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 480ko hamarkada | K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada
K.a. 468 | K.a. 467 | K.a. 466 | K.a. 465 | K.a. 464 | K.a. 463 | K.a. 462 | K.a. 461 | K.a. 460 | K.a. 459 | K.a. 458

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q235620
# K.a. 464

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 480ko hamarkada | K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada
K.a. 469 | K.a. 468 | K.a. 467 | K.a. 466 | K.a. 465 | K.a. 464 | K.a. 463 | K.a. 462 | K.a. 461 | K.a. 460 | K.a. 459

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q235667
# K.a. 457

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada
K.a. 462 | K.a. 461 | K.a. 460 | K.a. 459 | K.a. 458 | K.a. 457 | K.a. 456 | K.a. 455 | K.a. 454 | K.a. 453 | K.a. 452

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q235285
# K.a. 459

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada
K.a. 464 | K.a. 463 | K.a. 462 | K.a. 461 | K.a. 460 | K.a. 459 | K.a. 458 | K.a. 457 | K.a. 456 | K.a. 455 | K.a. 454

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q235379
* Multimedia: 459 BC / Q235379
# Katharine Graham

Katharine Graham (New York, 1917ko ekainaren 16a - Boise, Idaho, 2001eko uztailaren 17a) estatubatuar kazetaria eta hedabideen enpresaburua izan zen.
Estatu Batuetako berreraikuntza ekonomikoaren oinarri nagusietako bat izan zen Eugene Isaac Meyer aberatsaren alaba zen. Politika Zientzietako ikasketak egin zituen Chicagoko Unibertsitatean. 1940an, Philip Leslie Graham legelariarekin ezkondu zen. Urte batzuk geroago, Bigarren Mundu Gerra bukatuta, Philip Leslie Graham Washington Post egunkariaren zuzendari bihurtu zen. Handik aurrera, senar-emazteak buru-belarri murgildu ziren egunkariko langintzan. 1963an, Graham hil zenean, Katharine Grahamek hartu zuen senarraren lekukoa. Washington Post Companyko zuzendari gisa, egunkariko ildoa aldatzen saiatu zen, eta bi eskakizun egin zituen: batetik, jarrera politiko zabalagoa hartzea, eta, bestetik, informazio-iturriak berrikustea, edozein gai argitara atera baino lehen. 1960ko hamarraldiaren erdialdean, Benjamin Bradleek egunkariko zuzendaritza bere gain hartu zuenean lortu zen hori guztia. 1973an, Newsweek aldizkaria erosi zuen, eta baita Bowater Mersey Paper Company paper-fabrika ere, taldeko egunkariak eta kazetak paperez hornitu ahal izateko. Mugimendu handiko urteak izan ziren haiek, eta, besteak beste, egunkariak Pentagonoko paperen eta Watergate kasuen berri eman zuen. 1979an, Katharinek bere seme Donalden eskuetan utzi zuen egunkariaren zuzendaritza, ez ordea Washington Post Companyrena, ez behintzat 1991. urtera arte. 1998an, biografia onenaren Pulitzer Saria irabazi zuen bere Historia pertsonala liburuarengatik; urte hartako liburu salduenetako bat izan zen Estatu Batuetan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q435203
* Multimedia: Katharine Graham / Q435203
# Katharina von Bora

Katharina von Bora (1499ko urtarrilaren 29a - 1552ko abenduaren 20a) Martin Lutero Erreforma Protestantearen lider alemaniarraren emaztea izan zen. Idazkun ezberdinetan aurki daitekeenetik haratago oso gutxi dakigu bere bizitzari buruz. Hala ere Katharina Erreforma horretako parte-hartzailerik garrantzitsuenen artean daukagu, familia bizitza zein apaizen ezkontzen inguruko oinarriak ezarri zituelako.
* Datuak: Q77239
* Multimedia: Katharina von Bora / Q77239
# Katharina Liensberger

Katharina Liensberger (Feldkirch, 1997ko apirilaren 1a) eskiatzaile austriarra da. Neguko Olinpiar Jokoetan hiru domina eskuratu ditu alpetar eskian.

## Ibilbidea

2016ko urtarrilean Europako gazte mailako Kopan hirugarren egin zuen. 2017an gazte mailako Munduko txapelketan bi zilarrezko eskuratu zituen eta 2018an beste bat.
2018ko Pyeongchangeko Jokoetan bigarren egin zuen alpetar eskiko talde mistoan. 2021ean Cortina d'Ampezzo jokaturiko Munduko txapelketan titulua eskuratu zuen eslalom erraldoian eta talde mistoan. Brontzezko domina bat ere eskuratu zuen.
2022ko Pekingo Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen talde mistoan eta zilarrezko domina jaso zuen eslalomean.

## Txapelketak

Neguko Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Pyeongchang ( Hego Korea) | 02 ! | Talde mistoa |
| 2022 | Pekin ( Txina) | 01 ! | Talde mistoa |
| 2022 | Pekin ( Txina) | 02 ! | Eslaloma |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Åre ( Suedia) | 02 ! | Talde mistoa |
| 2021 | Cortina d'Ampezzo ( Italia) | 01 ! | Eslalom erraldoia paraleloan |
| 2021 | Cortina d'Ampezzo ( Italia) | 01 ! | Eslaloma |
| 2021 | Cortina d'Ampezzo ( Italia) | 03 ! | Eslalom erraldoia |
| Munduko txapelketak (Gazte mailan) ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2017 | Åre ( Suedia) | 02 ! | Eslalom erraldoia |
| 2017 | Åre ( Suedia) | 02 ! | Talde mistoa |
| 2018 | Davos ( Suitza) | 02 ! | Eslalom erraldoia |

## Erreferentziak

* ↑ «LIENSBERGER Katharina - Athlete Information» www.fis-ski.com (Noiz kontsultatua: 2022-02-26).
* ↑ (Ingelesez) «Beijing Winter Olympics: Austria win gold in mixed team, Shiffrin’s US miss out» gulfnews.com (Noiz kontsultatua: 2022-02-26).

## Kanpo estekak

* Katharina Liensberger-en webgune ofiziala
* Datuak: Q27990585
* Multimedia: Katharina Liensberger / Q27990585
# Katharina Menz

Katharina Menz (Backnang, Baden-Württemberg (Alemania), 1990eko urriaren 8a) judo borrokalari alemaniarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), Alemania ordezkatuz, brontzezko domina lortu zuen talde mistoko kategorian (Israelgo taldearekin elkarbanatuz), Frantziako taldearen (urrezkoa) eta Japoniakoaren (zilarrezkoa) atzetik. Honako hauek osatzen zuten Alemaniako taldea: Johannes Frey, Karl-Richard Frey, Jasmin Grabowski, Katharina Menz, Dominic Ressel, Giovanna Scoccimarro, Sebastian Seidl, Theresa Stoll, Martyna Trajdos, Eduard Trippel, Anna-Maria Wagner eta Igor Wandtke-k.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Mistoa taldeka, |

## Erreferentziak

* ↑ «Katharina Menz» JudoInside.com-en 2021-11-02an begiratua (Ingelesez)
* ↑ «Katharina Menz» olympedia.org 2021-11-02an begiratua(Ingelesez)
* ↑ «Katharina Menz» Olympics.com 2021-11-02an begiratua (Gaztelaniaz)
* ↑ «Judoa, mistoa taldeka, emaitzak 2020» olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q86607080
# Katharina Reiss

Katharina Reiß edo Katharina Reiss (Rheinhausen, 1923ko apirilaren 17a — Munich, 2018ko apirilaren 16a) itzultzaile eta itzulpen teorialari alemaniarra izan zen. Bere Skopos teoriaren inguruko lanak, hala nola testu tipologiaren eta itzulpen metodoen ingurukoak, aitzindari bihurtu ziren itzulpengintzaren teoriaren arloan.
Katharina Reissek 1944. urtetik 1970. urtera klaseak eman zituen Heidelberg Unibertsitateko Interpretazio Institutuan. 1954. urtean doktoretza lortu zuen, Clarín espainar kazetari eta idazlearen inguruko lan bati esker.
1965. urtean Interpretazio Institutuko gaztelaniazko sailaren agintea hartu zuen. Urte batzuk geroago, 1970ean, Würzburg-eko Unibertsitatean sartu zen, hizkuntza erromanikoen sailean; lehenik laguntzaile akademiko gisa eta ondoren zuzendari akademiko gisa. Ondoren, Mainz-eko Unibertsitatean egin zuen lan; bertan “operativen Texttyp”-a (testu operatiboa itzuli litekeena) ikertu zuen. Urte bat geroago lanpostu bat lortu zuen Germersheim-eko Interpretazio eta Hizkuntza Atzerritarren Institutuan. 1994-1995 ikasturteko neguko lauhilekoan irakasle gonbidatu bezala jardun zuen Vienako Itzultzaile eta Interpreteen Formaziorako Institutuan konferentzia batzuk emanez.
Bere lorpenen artean, aipatzekoak dira laurogeita hamar publikazio inguru edukitzea eta 20 herrialde ezberdinetan konferentziak eman izana. Gainera, bera izan zen, Hans Vermeer hizkuntzalariarekin batera, Skopos teoriaren sortzailea. Katharina Reiss itzulpengintzaren teoriaren pentsalari garrantzitsuenetako bat da.

## Lan aipagarrienak

* Zur Übersetzung von Kinder-und Jugendbüchern. Theorie und Praxis. In: Lebende Sprachen Jg. 27, Nr. 1, 1982, S. 7-13.
Texttyp und Übersetzungsmethode. Der operative Text. Groos, Heidelberg 1983, ISBN 3-87276-509-4.
* Zusammen mit Hans J. Vermeer: Grundlegung einer allgemeinen Translationstheorie. Niemeyer, Tübingen 1984, ISBN 978-3484301474.
* Methodische Fragen der übersetzungsrelevanten Textanalyse. Die Reichweite der Lasswell-Formel In: Lebende Sprachen Jg.29, Nr.1, 1984, S. 7-10.
* Möglichkeiten und Grenzen der Übersetzungskritik : Kategorien und Kriterien für eine sachgerechte Beurteilung von Übersetzungen. Hueber, München 1986, ISBN 9783190067176.
* Der Text und der Übersetzer. In: Textlinguistik und Fachsprache, 1988, S. 67-75.
* Spanische Sprachlehre : Methode Gaspey-Otto-Sauer. 29. Auflage. Groos, Heidelberg 1990, ISBN 978-3872760319.
* Mira Kadric, Mary Snell-Hornby (Hrsg.) Grundfragen der Übersetzungswissenschaft: Wiener Vorlesungen. WUV-Universitätsverlag, Wien 1995, ISBN 978-3-85114-232-7.
* Datuak: Q6376140
# Jangela Solidaria

Jangela Solidaria Gipuzkoako Gobernuz Kanpoko Erakunde (GKE) bat da, Medicus Mundirekin elkarlanean aritzen dena. Kudeaketa administratiboa eta diru sarreren eta transferentzien gestioa Medicus Mundi Gipuzkoak (MMG) egiten ditu. Helburu nagusia Wukroko (Tigray eskualdea, Etiopia) 500 haurren elikadura, osasuna eta hezkuntza bermatzea da. Umezurtz horiek Etiopia eta Eritrearen arteko gerran edo IHESak jota galdu zituzten gurasoak.
2005ean sortu zen, Angel Olaran (Hernani, 1938/05/17) Aita Zuriaren proiektuei laguntzeko asmoz.

## Jangela Solidariaren historia

2003ko abuztuan bi gazte gipuzkoarrek hilabete bat igaro zuten Etiopian. Hango egoera ikusirik bertako biztanleei laguntzeko zerbait egitea erabaki zuten. Bertan lan egiten duen Angel Olarani galdetu zioten zein zen beharrik handiena, eta honek umezurtzei jaten ematea zela erantzun zien. Helburu horrekin, beste hiru lagunekin, Jangela Solidaria jarri zuten martxan
2005ean komunikazio kanpaina hasi zuten Gipuzkoako zenbait herritan proiektua aurkeztuz. Egitasmoak jende askoren laguntza jaso zuen eta aurrekontuaren %89 emaile pribatuek estali zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Barren, 528. zenbakia

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Jangela Solidariaren webgunea
* Datuak: Q9010788
# Janggunita

Janggunita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Janggunita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mn5-x(Mn,Fe)1+xO8(OH)6}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Janggunite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Jangela

    Artikulu hau otorduak egiteko erabiltzen den gelari buruzkoa da; jendeari otorduak emateko toki publikoa gaitzat duena beste hau da: «Jantoki»
Jangela jateko gunea da. Gaur egun ohikoena sukaldearen ondoan aurkitzea da, zerbitzua erosoagoa izan dadin, baina Erdi Aroan, askotan, solairu-maila erabat desberdina zen.
Historikoki, jantokia janari-mahai handi samar batez eta jantokiko zenbait aulkiz hornitu izan da.

## Historia

Erdi Aroan, goi-mailako britainiarrak eta Europako beste noblezia bat gazteluetan edo jauregi-etxe handietan jaten zuten, areto handietan.
Funtzio anitzeko gela handia zen, eta etxeko biztanle gehienak esertzeko lekua izaten zen bertan. Familia aldare batean esertzen zen mahai nagusian, gainerako biztanle xeheak bigarren maila batean kokatzeko. Areto nagusiko mahaiak mahai luzeak izaten ziren, bankuez horniturik. Gelek kebide handiak eta sabai altuak zituzten, eta airerik gabeko fluxua egoten zen ate eta leihoen irekidura ugarietan zehar.
XVIII. mendearen hasieran, patroi bat sortu zen, eta afaldu ondoren, etxeko emakumeak jantokitik egongelara erretiratzen ziren. Gizonezkoak jangelan geratzen ziren edaten. Jantokiek giro maskulinoa izaten zuten.
1930eko eta 1940ko hamarkadetan, jantokiek sukaldeetatik bereizita jarraitu zuten, baita zerbitzarien gelak klase ertaineko etxeetan hain arruntak ez zirenean ere. XIX. eta XX. mendeetan, jantokia eta sukaldea elkartu eta egongelak sukaldeko jantokiekin elkartu ziren.
COVID-19 pandemian, jantoki asko etxeko bulego edo gela gisa erabili ziren.

## Galeria

* Alemaniako etxeko jangela baten adibide historikoa.
* Jangela Ekokuzeko gazteluan, Polonian
* West End-en etxeko jangela, Hardman Farmen, Helenetik gertu.
* Jangela Parisko Sam Bell Maxey House-n.
* Japoniako adibide bat: Hakoneko Fujiya Hotelaren jangela.
* Amerikako Estatu Batuetako jangela moderno baten adibidea.

## Ikus gainera

* Jantoki
* Errefektorio

## Erreferentziak

* ↑ Pingel, Maile. (September 13, 2021). «The Dining Room Is Back» The Washington Post.
# Jang Yong-ho

Jang Yong-ho (Hego Jeolla, 1976ko apirilaren 4a) arkularia da. Hego Korea ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Jang Yong-Ho

## Kanpo estekak

* Datuak: Q495002
# Jango Edwards

Jango Edwards (jaiotzez Stanley Ted Edwards, Detroit, Michigan, 1950eko apirilaren 15a - Bartzelona, 2023ko abuztuaren 4a) AEBetako pailazoa izan zen, nahiz eta batik bat Europan (Frantzian, Espainian, Herbeheretan eta Ingalaterran) jardun duen. Bere ikuskizun gehienak lagun bakarreko emanaldiak dira, europar cabaret tradizioan. Horretan, pailazoen ohiko jarduerak kontrakulturako erreferentziekin nahasten ditu. Arrakasta handi eskuratu du hainbat publikoren aurrean.

## Bibliografia

* "J comme Jango...Edwards" in Improvisation so piano, Jean-Pierre Thiollet, Neva Editions, 2017. ISBN 978 2 3(0(( 228 6

## Erreferentziak

* ↑ "Jango Edwards : clown américain", Jean-Pierre Thiollet, Le Quotidien de Paris, 16-04-1982

## Kanpo estekak

* Jango Edwardsen webgune ofiziala
* Datuak: Q1682710
* Multimedia: Jango Edwards / Q1682710
# Jang Sun-yong

Jang Sun-yong (1951ko abuztuaren 6a) arkularia da. Ipar Korea ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Jang Sun-Yong

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3161944
# Jangada (Mato Grosso)

Jangada Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso estatuan kokatua. 7.426 biztanle ditu 1.018,492 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Mato Grosso

## Kanpo estekak

* Datuak: Q678587
* Multimedia: Jangada (Mato Grosso) / Q678587
# Janhaugita

Janhaugita silikato motako minerala da eta wöhlerita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Janhaugita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Na,Ca)3(Mn2+,Fe^{2+})3(Ti,Zr,Nb)2(Si2O7)2O2(OH,F)2}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Janhaugite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).