OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Atlantic Crossing (telesaila)

Atlantic Crossing 2020ko norvegiar telesaila da, Alexander Eikek NRKrentzat egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Marta Suediakoa Bigarren Mundu Gerra garaian giroturiko benetako istorio honen protagonistetako bat da. Naziek Norvegia okupatu ostean, emakumea AEBetan errefuxiatu zen, eta harreman estua sortu zuen Franklin D. Rooseveltekin.

## Aktoreak

* Sofia Helin : Marta Suediakoa
* Tobias Santelmann : Olav
* Kyle MacLachlan : Franklin Delano Roosevelt
* Søren Pilmark : Haakon VII.a Norvegiakoa
* Anneke von der Lippe : Ragni Østgaard
* Harriet Sansom Harris : Eleanor Roosevelt
* Daniel Betts : Harry Hopkins
* Lucy Russell : Marguerite LeHand
* Suzanne Bertish : Florence Harriman
* Leonora Eik : Ragnhild Norvegiakoa
* Amathea Eik : Astrid Norvegiakoa
* Justýna Brozková : Harald V.a Norvegiakoa
* Michael Pitthan : Jurgi VI.a Erresuma Batukoa
* Abigail Rice : Elizabeth Bowes-Lyon
* Lasse Kolsrud : Nicolai
* Petr Meissel : Nordlie

## Erreferentziak

* ↑ «Atlantic Crossing» Berria 2021-12-04 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100470148
# Atlantic City (filma)

Atlantic City 1980ko Louis Malle frantziar zinema zuzendariaren zinema beltzeko drama filma bat da. Burt Lancaster, Susan Sarandon, Kate Reid, Robert Joy, Hollis McLaren, Michel Piccoli eta Al Waxman aktoreek antzeztu zuten.
1980ko Veneziako Zinemaldian Urrezko Lehoia irabazi zuen. Filma honek bost Oscar Sarietarako izendapenak jaso zitueen, nahiz eta bat bera ere irabazi ez izan.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lou (Burt Lancaster) handi-mandi ametsak dituen erdipurdiko adineko gangsterra da. Jokoaren hiriburua den Atlantic City hirian Sally (Susan Sarandon) ezagutuko du, kasino batean croupier lanbidea ikasten ari den neska gaztea. Sallyren senarra den Davek (Robert Joy) mafiari lapurtu berri dion drogarekin agertu eta Louri saldu dezan emango dio. Baina Louk salmentaren dirua eman ahal izan aurretik Dave erail egingo dute. Geroago, drogaren jabeak izan ziren guztiak aurkeztu eta Louk droga itzuli ezean Sally ere hilko dutelako mehatxua egingo dute.

## Aktoreak

* Burt Lancaster: Lou Pascal
* Susan Sarandon: Sally Matthews
* Kate Reid: Grace Pinza
* Robert Joy: Dave Matthews
* Hollis McLaren: Chrissie
* Michel Piccoli: Joseph
* Al Waxman: Alfie
* Robert Goulet: bere burua antzetuz
* Wallace Shawn: jatetxeko zerbitzaria, agerpen laburra

## Kanpo estekak

* Atlantic City filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q756329
* Multimedia: Atlantic City (1980 film) / Q756329
# Azterketa

Azterketa hitzak adiera hauek ditu:
* azterketa edo etsamina, hezkuntzako ebaluazio-sistema edo lanpostu baterako hautagaien artean egin ohi diren froga idatzia;
* osasun-azterketa, pertsona baten osasun-egoera ezagutu edota diagnostiko bat egiteko burutzen diren ekintzen multzoa.
# Aztegietako zubia

Aztegietako zubia Arabako izen bereko herrian dagoen zubia da, Zadorra ibaia zeharkatzen duena.

## Erreferentziak

* ↑ Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila. Kultura Ondarea: Astegietako zubia. (Noiz kontsultatua: 2018-09-26).
* ↑ Euskaltzaindia. (2017-12-26). (pdf) Euskal Herriko leku-izenak. , 33 or. (Noiz kontsultatua: 2018-09-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56752838
# Azterain (Esteribar)

    Ez nahasi Astrainekin, Zizur Zendeako herria.
Azterain Esteribar udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.
Erdi Aroan jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Esteribarko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak azteraindarrak ziren. Ez dakigu non dagoen.

## Oharrak

* ↑ /as̻teɾáin/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza hirugarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Ikus, gainera

* Esteribar
* Ibarrak (Iruñerria)
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Esteribarko Udalako webgune ofiziala
* Datuak: Q108893995
# Axpe Aurrekoa

Axpe Aurrekoa Ispasterko (Bizkaia) Kortazar auzoan dagoen baserri gotikoa da.

## Izena

Etxe honen izena hainbat eratara idatzita aurki daiteke dokumentazioan: Axpe Aurre, Aixpe Aurre, Aizpe Aurre bezala adibidez (zuzentzat eman ditzakegunak), baita akatsekin ere, hala nola hainbat lekutan agertzen den Aizpe Haizea, transkripzio akatsa dirudiena. Are, Ispasterko Udal Ondare Katalogoan baserri honi Axpe Erdikoa esaten zaio, Axpe Aurrekoa izena bere ondoan dagoenari emanez.

## Historia

XVI. mendearen hasieran eraikia, egurrezko egitura du eta hiru gorputzez osatutako aurre aldea. Erdikoa, jatorriz ohol eta egurrezko egituraz osoturik zegoena, gaur egun ateburudun pegora bat hartzen du; albokoetakoek harlangaitzezko horma handiak dituzte; ezkerrekoak aireztatzeko leiho txikiak ditu, bata puntaduna, eta eskuinekoan berriz bentana berriak.

## Ezaugarriak

Bere egiturak baserri zaharrenen eredua jarraitzen du, eta izan dituen berriztapenetan nahikoa ondo mantendu da. Egitura bera zuten beste baserri askok (hala nola Axpe Erdikoak, justu atzean dagoena), hiru gorputzeko egitura horizontalki ebaki izan baitituzte, goian solairu moderno eta uniforme bat egiteko.
Nabarmenak dira fatxadak dituen arku zorrozdun leihoa eta murru-arteka mehea.
Antzinan garaia izan zuen, baina gaur egunean haren zutarri bakarra gordetzen da, piramide formakoa.
Metro gutxira Santiago baseliza gotikoa du.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.ispaster.net/eu-ES/Turismoa/Ondare-Kulturala/Orriak/default.aspx%5B%5D
* ↑ HIRITEK HIRIGINTZA TEKNIKARIAK SL. 2016. Ispasterko Udala. Ondare Katalogoa. Hiria Antolatzeko Plan Orokorra.
* 1 2 «Erreportaia - hiru» www.hiru.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-02).
* ↑ «pegora | Eibarko euskara» www.eibarko-euskara.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-02).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «CASERIO AXPE AURREKOA en Ispaster, Vizcaya» Clubrural.com (Noiz kontsultatua: 2022-04-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Wikiloc | Foto de PR-BI 145 Ispaster (2/5)» Wikiloc | Rutas del Mundo (Noiz kontsultatua: 2022-04-02).
* ↑ «Herri arkitekturaren lekuko» www.argia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111473600
# Axraf Ghani

Mohammad Axraf Ghani Ahmadzai (persieraz: محمد اشرف غني احمدزی‎; Logar, 1949ko maiatzaren 19a) afganiar politikari eta ekonomista da, paxtun etniakoa. Afganistango presidentea izan zen 2014ko irailetik 2021eko abuztura. 2021eko abuztuaren 15ean, talibanek agintea berreskuratu zutelarik, herrialdetik ihes egin zuen.

## Bizitza

Axraf Ghani Logarren jaio zen 1949ko maiatzaren 19an. AEBetan ibilbide akademiko aberatsa jorratu zuen. 1979an gobernu sozialista ezarri zenetik AEBen inbasiora arteko hamarkadak erbestean eman zituen. 1990eko hamarkadan Munduko Bankuarentzat lan egin zuen. 2001ean Afganistanera itzulirik, bi urtez, 2002tik 2004ra, Finantza ministro izan zen.
Raxid Dostum gerraren jaun uzbekoarekin aliantza eginik aurkeztu zen 2014ko presidentetzarako hauteskundeetara, eta baita irabazi ere, bigarren itzulian bozen % 55,3 jasorik. Baina Abdullah Abdullah bigarren itzulira igaro zen beste hautagaiak egindako iruzur salaketak kinka larrian paratu zuen gobernuaren osaketa. Azkenik, AEBek bultzatutako negoziazioen eta presioen ondorioz, bi hautagaiek gobernua partekatzeko akordio bat egin zuten.
2019ko hauteskundeetan berriz hautatu zuten presidente, botoen % 50,6 lorturik; Abdullah Abdullahek, ordea, ez zituen emaitzak onartu. 2020ko maiatzean, bi agintariek akordio bat adostu zuten eta, haren arabera, batasun gobernua eratu zuten. 2021eko abuztuaren 15ean, Kabul talibanen esku erori zelarik, ihes egin zuen atzerrira.

## Erreferentziak

* ↑ Elizegi Egilegor, Arantxa. Hogei urteren buruan, talibanak agintean dira berriz ere. Berria, 2021eko abuztuak 16, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 17).
* 1 2 Hautagai nagusiak. Berria, 2014ko apirilak 5, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 18).
* ↑ Rodriguez, Mikel. Ghanik AEBetako tropak Afganistanen mantentzeko akordioa sinatuko du gaur. Berria, 2014ko irailak 30, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 19).
* ↑ Ashraf Ghanik irabazi ditu hauteskundeak Afganistanen. Berria, 2019ko abenduak 22, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 19).
* ↑ Afganistanen Ghani eta Abdullah arerio politikoek presidente zina egin dute, biek. Berria, 2020ko martxoak 10, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 19).
* ↑ Perez Zala, Ander. Afganistango presidentearen aurkaria arduratuko da bake prozesuaz. Berria, 2020ko maiatzak 19, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 19).
* ↑ Elizegi Egilegor, Arantxa. Hogei urteren buruan, talibanak agintean dira berriz ere. Berria, 2021eko abuztuak 16, CC BY-SA 4.0, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2021eko abuztuak 19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172388
* Multimedia: Ashraf Ghani / Q172388
# Axraf Hotak

Axraf Hotak, (paxtuneraz: شاه اشرف هوتک‎‎ ; 1700-1730) hotak dinastiako Irango xah izan zen.
Paxtun etniako ghilzai tribuko kidea zen. Mirwais Kan Hotaken iloba, 1725ean Mahmud Hotaken oinordekoa izan zen tronuan. Bere erregealdiaren ezaugarri nagusia Hotaki Inperioaren bat-bateko gainbehera izan zen, otomandar, errusiar eta safaviden indarren presio gero eta handiagoen pean.
Axraf Khanek errusiarren eta turkiarren eraso bortitzak geldiarazi zituen, azken hauek Kermanxah ondoko guduan garaituz, Isfahandik hurbil zeudenean. Bake negoziazioen buru izan zen Ate Gorenarekin, zeinak labur eten baitziren, Ashrafen enbaxadoreak bere jaunari ekialdeko kalifa eta mendebaldeko sultan kalifa otomandarra izatea iradoki ondoren. Honek otomandarrak mindu zituen, baina azkenean 1727ko irailean bake akordio bat sinatu zen Hamadanen.
Afxarida batek, Nader Qoli Beg (ezagunagoa Nadir Xah bezala), afganiarrak garaitu zituen 1729ko irailean Damghango guduan, eta persiar lurraldeetatik kanporatu zituen. Erretiratzean, balutxi tribuko kideek hil zuten Axraf. Badirudi bere lehengusuak agindu zuela heriotza, Kandahar hartu zuenak.
Bere heriotzak, Hotaki dinastia laburraren amaiera markatu zuen, baina, denbora gutxiz, Durrani Inperioaren aurrekaria zen paxtun erresuma independente bat ezartzea lortu zuen bakarra izan zen.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Salim Khan Hotak
Abdul Aziz Hotak
Axraf Hotak
Nazo Tokhi :

## Erreferentziak

* ↑ Morgan, David. (2014). Medieval Persia 1040-1797. New York: Taylor & Francis ISBN 9781317871408..
* ↑ Prof. D. Balland, en Encyclopædia Iranica Online (edición 2006): (Ašraf Ghilzai)
* ↑ Enciclopedia Británica: The Hotakis (from Afghanistan)
* Datuak: Q562502
* Multimedia: Ashraf Hotaki / Q562502
# Axpe-Martzaa

    Artikulu hau Atxondoko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Axpe».
Axpe-Martzaa Atxondo haraneko auzoa da. Axpe-Martzaa Alluitz mendiaren magalean dago kokaturik, 300 metroko garaieran. 238 biztanle ditu.
1964 arte herri independentea izan zen Axpe-Martzaa edo "Axpe" izenekin, baina urte horretan Arratzola eta Apatamonasteriorekin bat egin eta Atxondo herria sortu zuten.

## Historia

Eskualdeko herri eta auzo gehienak bezala, Axpe Martzaa leinuaren alde izan zen Ahaide nagusien gerretan. Horregatik, oinaztarren alde izan zen. Durangoko merindadeko kide izanik, jezarleku eta botoa zuen bertako Batzarrean.
1550an San Martin eliza eraiki zuten bertan, Martzaatarren dorretxearen ondoan. 1552ean Axpeko San Joan Bataiatzailearen baseliza parrokia bihurtu zen.
Ekonomia batik bat nekazaritzan eta abeltzaintzan oinarritua zegoen. Meatzaritzak ere garrantzia izan du, batez ere kobre, eztainu eta beruna ustiatzeko. Zenbait burdinola ere baziren.

## Jaiak eta ospakizunak

Axpeko jaiak San Juanen omenez ospatzen dira ekainaren 24ean eta Martzaakoak azaroaren 11ean San Martinen omenez.

## Ikus, gainera

* Atxondo

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Axpe-Martzaa 1842tik aurrerako erroldetan udalerrietako datuak jasotzen dituen webgunean.
* Datuak: Q4897139
# Axpe (Erandio)

    Artikulu hau Erandioko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Axpe».
Axpe Erandioko mendebaldean dagoen auzoa da, Astrabuduaren ondoan dagoena.
Bilboko itsasadarraren ertzean kokatuta, izen bereko dartsenan. BI-711 errepideak auzoa zeharkatzen du. 1940 eta 1983 artean Bilboko auzoa izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3314579
# Axstedt

Axstedt Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Osterholz barrutia|Osterholz]] barrutian. 2014an 1.169 biztanle zituen 10,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q177362
* Multimedia: Axstedt / Q177362
# Axtell (Nebraska)

Axtell Nebraskako herri bat da. Kearney konderrian kokatua dago. 2010ean 726 biztanle zituen, 1,15 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Kearney konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2743048
* Multimedia: Axtell, Nebraska / Q2743048
# Axtell (Kansas)

Axtell Kansasko hiri bat da. Marshall konderrian kokatua dago. 2010ean 406 biztanle zituen, 1,33 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Marshall konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q978766
# Axtla de Terrazas (udalerria)

Axtla de Terrazas Mexikoko udalerri bat da. San Luis Potosí estatuan kokatua dago. 2010ean 33.245 biztanle zituen 192,58 km²ko azaleran. Herriburua [[Axtla de Terrazas (Axtla de Terrazas)|Axtla de Terrazas]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8210643
* Multimedia: Axtla de Terrazas Municipality / Q8210643
# Bad Birnbach

Bad Birnbach Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Rottal-Inn (barrutia)|Rottal-Inn]] barrutian. 2014an 5.526 biztanle zituen 68,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q589058
* Multimedia: Bad Birnbach / Q589058
# Bad Blankenburg

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Blankenburg»
Bad Blankenburg Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, [[Saalfeld-Rudolstadt (barrutia)|Saalfeld-Rudolstadt]] barrutian. 2014an 6.724 biztanle zituen 35,57 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q518432
* Multimedia: Bad Blankenburg / Q518432
# Bad Bodenteich

Bad Bodenteich Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Uelzen barrutia|Uelzen]] barrutian. 2014an 3.780 biztanle zituen 49,89 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q631355
* Multimedia: Bad Bodenteich / Q631355
# Bad Boys (1983ko filma)

Bad Boys (euskaraz Mutil Gaiztoak) 1983ko Rick Rosenthal estatubatuar drama thriller filma bat da. Sean Penn, Esai Morales, Alan Ruck, Ally Sheedy eta Clancy Brown aktoreek antzeztu zuten.
Filmak AEBtako nerabe taldeen delinkuentzia ukitzen du.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1980ko hamarkadaren hasiera, Chicago. Auzuneetako kaleak gazte taldeen arteko bortizkeria eta borroken eta haien eta poliziaren arteko liskarren lekuko da. Talde horietako bateko kide gogorrenetako bat Mick O'Brien (Sean Penn) 1 urteko irlandar-estatubatuar nerabea da, jada burututako delituen ondorioz bere gain zigor ugari bereganatu dituelarik. Poliziak jarraitzen ari zitzaion unan, Mickek nahi gabe bere etsairik handiena den Paco (Esai Morales) hispaniar-estatubatuar nerabearen anai txikia hilko du. Jada epaiketa burutu eta nerabe-espetxean dela, kalean ikasi duen bortizkeriaz haratago, Mickek erreabilitazio itxaropen bat badagoela ikusiko du. Espetxean bertako kankailuek preso ahulenen gain ezarritako beldur eta intimidazio nagusi da. Mickek hara eraman duen bortizkeria eta gorroto giro hartatik ihes egiteko aukera bakarra duela eta aprobetxatu beharrean dagoela jabetuko da.

## Aktoreak

* Sean Penn: Mick O'Brien
* Esai Morales: Paco Moreno
* Alan Ruck: Carl Brennan
* Ally Sheedy: J.C. Walenski
* Clancy Brown: "Bikingo" Lofgren
* Robert Lee Rush as Warren "Txiolari" Jerome
* Reni Santoni: Ramon Herrera
* Jim Moody: Gene Daniels
* Eric Gurry: Barry Horowitz
* John Zenda: Wagner nerabe-espetxeko zuzendaria
* Tony Mockus, Jr.: Bendix zaintzailea
* Jamie Lee Curtis (kameoa): ile luzeko oinezkoa
* Rick Rosenthal (kameoa): epailea

## Kanpo estekak

* Bad Boys filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Bad Boys filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtubee.com (Ingelesez)
* Datuak: Q798650
# Bad Bevensen

Bad Bevensen Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Uelzen barrutia|Uelzen]] barrutian. 2014an 8.830 biztanle zituen 48,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q558569
* Multimedia: Bad Bevensen / Q558569
# Bad Bibra

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Bibra»
Bad Bibra Alemaniako udalerria da. Saxonia-Anhalt estatuan kokatuta dago, [[Burgenland barrutia|Burgenland]] barrutian. 2014an 2.833 biztanle zituen 49,77 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q522601
* Multimedia: Bad Bibra / Q522601
# Bad Boll

Bad Boll Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Göppingen (barrutia)|Göppingen]] barrutian. 2014an 5.079 biztanle zituen 10,95 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q81572
* Multimedia: Bad Boll / Q81572
# Bad Bertrich

Bad Bertrich Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Cochem-Zell (barrutia)|Cochem-Zell]] barrutian. 2014an 1.017 biztanle zituen 8,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q565257
* Multimedia: Bad Bertrich / Q565257
# Bad Bocklet

Bad Bocklet Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Bad Kissingen (barrutia)|Bad Kissingen]] barrutian. 2014an 4.496 biztanle zituen 37,93 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q502893
* Multimedia: Bad Bocklet / Q502893
# Bad Berneck im Fichtelgebirge

Bad Berneck im Fichtelgebirge Alemaniako hiri-udalerri bat da, Bavaria estatuan. Azken zentsuaren arabera 4.510 biztanle zituen, 33,56 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q504528
* Multimedia: Bad Berneck im Fichtelgebirge / Q504528
# Augustin Fresnel

Augustin Jean Fresnel (Broglie, Frantzia, 1788ko maiatzaren 10a - Ville-d'Avray, Frantzia, 1827ko uztailaren 14a) frantses fisikaria izan zen.

## Biografia

Optika-lanetan aitzindari izan zen, eta, Thomas Youngek zioenean oinarri hartuta, argiaren uhinen teoria azaldu zuen. Matematikaren eta tresnen bidezko esperimentuen bidez, argiaren uhinen teoria aztertu zuen, eta argiaren uhinak zeharkako dardarak eginez zabaltzen direla frogatu zuen. Leiar konposatua asmatu zuen, errefrakzio gainaldearen ordez erabili ahal izateko, eta leiar mailakatuaren proiektorea egin zuen. Argi polarizatuaren interferentzien legeak ikertu zituen, François Aragorekin. Biribileko argi polarizatua lortu zuen, eta leiar konposatuen erabilera bultzatu zuen, itsasargietarako, batez ere.
Ingeniari-lanetan aritu zen zenbait urtez, eta 1815ean Eskola Politeknikoko irakasle izendatu zuten. Frantziako Zientzietako Akademiako kide izan zen 1823an, eta 1825ean Britainiar Errege Elkartekoa. Argiaren difrakzioa ere aztertu zuen, eta Fresnelen leiar deitutako leiar-motaren asmatzailea izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q187241
* Multimedia: Augustin Fresnel / Q187241
# Augustin Trébuchon

Augustin-Joseph Victorin Trébuchon (Montchabrie, Frantzia, 1878ko maiatzaren 30a - Vrigne-Meuse, Ardenne , Frantzia, 1918eko azaroaren 11) Lehen Mundu Gerran hil zen azken soldadu frantsesa izan zen. Armistizioa indarrean sartu baino hamabost minutu lehenago hil zen, 1918eko azaroaren 11ko 10.45etan.

## Gertaera

1918ko azaroaren 11ko goizean, Vrigne-sur-Meusen (Frantzia), Henri Gouraud jeneralaren aginduak betez, frantziar armadako 163. infanteria dibisioak Meuse ibaia zeharkatu zuen, Hanneton alemaniarren elite unitateari erasotzeko prest. Egun hezea, hotza eta lainotsua zen eta lehen bajak ibaian itota hil ziren. Laino itsua barreiatzen hasi zenean, alemaniarrak izan ziren metrailadoreei eragiten lehenak. Berehala erantzun zuen frantziar artilleriak, eta Lehen Mundu Gerra etenaraziko zuen armistizioa indarrean jarri bitartean luzatu zen gatazka, goiz hartako 11ak arte, hain zuzen. Frantziarren bandoan 91 hildako eragin zituen azken orduko gatazka hark eta denetan azkena Augustin Trébuchon izan zen, 40 urteko artzain eta soinujolea.
Iturri batzuek diote 10:45ean hil zutela, besteek 10:55ean izan zela. Kontua da Gerra Handia ofizialki amaitu baino minutu gutxi lehenago jo ziotela tiroa buruan. Gainera, mezularia izanik, Trébuchonek bere unitateko gainerako kideak baino lehen jakin zuen bakea sinatuta zegoela eta gerra, praktikan, amaitua zela. Izan ere, hil zutenean, mezu bat zeraman soinean bere kapitainari emateko. Rassemblement à 11h 30 pour le ravitaillement zioen [paper]] zatiak, ordu horretan jan-edanak hartzeko bildu behar zutela, alegia. Aginteak, su-etena ospatzeko, soldaduen artean zopa beroa banatuko zuen. Baina Trébuchonek ez zuen lortu arma-lagunei mezua helaraztea.
Trébuchonen hilarrian jartzen du soldadua azaroaren 10ean hil zela. Dirudienez, egun hartan hildako beste hainbat soldaduren heriotza data ere egun bat aurreratu zuten. Agintari militarrak ez omen zeuden oso harro, su-etena adostu eta gero ere soldaduak gatazkara bidali izanaz. Armistizioa egun hartan bertan sinatu zen, goizaldeko 5ak inguruan, baina bi egun lehenago alemaniarrek amore eman zuten negoziazioetan eta, praktikan, erabakia hartuta zegoen.

## Lehen Mundu Gerrako beste azken biktimak

Azken baja militar frantziarra izanda ere, Trébuchon ez zen izan eroritako azkena.
* George Lawrence Price kanadarra 10:58ean hil omen zen.
* Henry Gunther estatubatuarra 10:59ean.
* Britainiar kapitain baten oharren arabera, 11:15ean soldadu aleman bat hil zuten metrailadorearekin tiro egiten jarraitzen zuelako.
1918ko azaroaren 11 hartan, Lehen Mundu Gerraren azken orduetan, 8.206 zauritu eta 2.738 hildako izan ziren ofizialki.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Irazustabarrena, Nagore. (2013-11-10). «Lehen Mundu Gerra beranduegi amaitu zen» Argia CC-BY-SA lizentzia.
* Datuak: Q303520
* Multimedia: Augustin Trébuchon / Q303520
# Augustin Candolle

Augustin Pyramus de Candolle, baita Augustin Pyrame de Candolle eran ezagutua (Geneva, 1778ko otsailaren 4a - ib., 1841eko irailaren 9a) suitzar zientzialaria izan zen.
Medikuntza-tesia egin ondoren (1804), Lamarck frantses botanikoaren La flore française lanaren hirugarren argitalpenaren zuzendaria izan zen. Montpellierren eta Genevan izan zen irakasle eta geografia botanikoaren sortzaileetako bat izan zen. Obra garrantzitsuena: Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis. 80.000 belar-mota inguru bildu zituen bere bilduman.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q123057
* Multimedia: Augustin Pyramus de Candolle / Q123057
* Espezieak: Augustin Pyrame de Candolle
# Augustin Etxeberri

Augustin Etxeberri (Sara, Lapurdi, 1849ko martxoaren 23a - ib., 1890eko otsailaren 3a) euskal idazlea izan zen.

## Kanpo estekak

* Augustin Etxeberri literaturaren zubitegian
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
* Datuak: Q12254474