OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hempstead (Texas)

Hempstead Texasko hiri bat da. Waller konderrian kokatua dago. 2010ean 5.770 biztanle zituen, 14,36 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Waller konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q970412
* Multimedia: Hempstead, Texas / Q970412
# Hempstead konderria (Arkansas)

Hempstead konderria (ingelesez: Hempstead County) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hope da. 2010eko zentsuaren arabera 22.609 biztanle zituen, Hempstead kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Hempstead konderriak 1.919,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 35,37 ura dira. Beste 1.884,27 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,08 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 22.609 pertsonetatik 15.483 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.713 dira. 6.623 beltzak edo afroamerikarrak. 77 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 82 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 20 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 307 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q61355
* Multimedia: Hempstead County, Arkansas / Q61355
# Hemsbünde

Hemsbünde Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Rotenburg barrutia|Wümmeko Rotenburg]] barrutian. 2014an 1.146 biztanle zituen 22,33 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q505533
* Multimedia: Hemsbünde / Q505533
# Hemozianina

Hemozianina odolaren heteroproteina da, hainbat ornogaberen odolean dagoena. Ornodunen hemoglobinaren antzeko zeregina dauka, hots, oxigenoaren garraioa.
Hemoglobinaren aldean, baina, hemozianinak ez du burdinik bere molekulan, kobrea baizik. Hori dela-eta, oxidatzen denean kolore urdina hartzen du (gogoratu hemoglobinak gorri kolorea duela oxigenoa garraitazen duenean).
Krustazeoak, moluskuak eta araknidoak dira pigmentu urdin hau bere odolean dutenak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q407688
* Multimedia: Hemocyanin / Q407688
# Hemphill (Texas)

Hemphill Texasko hiri bat da. Sabine konderrian kokatua dago. 2010ean 1.198 biztanle zituen, 6,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sabine konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q976085
* Multimedia: Hemphill, Texas / Q976085
# Henrike II.a Xanpainakoa

Henrike II.a Xanpainakoa (Troyes, 1166ko uztailaren 29a – Akre, 1197ko irailaren 10a) Jerusalemgo erregea eta Xanpainako kondea izan zen 1192-1197 bitarteko urteetan. Hirugarren Gurutzadan parte hartu zuen. Jerusalemgo erresuma kristauko errege bihurtu zen, Elisabet Anjoukoa Amalariko I.a Jerusalemgoaren alabarekin ezkondu ondoren.
Zuhaitz genealogikoa :
Mary of Lusignan, Countess of Brienne
Alice of Champagne
Isabella of Cyprus
Henrike I.a Ziprekoa
Theobald II of Champagne
Érard II of Brienne-Ramerupt
Henrike I.a Xanpainakoa
Matilda of Carinthia
Heloise of Brienne-Ramerupt
Henrike II.a Xanpainakoa
Luis VII.a Frantziakoa
Marguerite of Brienne-Ramerupt
Marie of France, Countess of Champagne
Leonor Akitaniakoa
Sibylle of Brienne-Ramerupt
Philippa of Champagne
Jeanne de Brienne-Ramerupt
Mary of Champagne
Henri de Brienne, Sire de Ramerupt
Isabeau of Brienne-Ramerupt
Marie of Brienne-Ramerupt
Alix de Brienne-Ramerupt :

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/11/16 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q354422
* Multimedia: Henry II, Count of Champagne / Q354422
# Henrike III.a Frantziakoa

Henrike III.a Frantziakoa (Fontainebleauko gaztelua, 1551ko irailaren 19a - Saint-Cloud, 1589ko abuztuaren 2a) Poloniako erregea eta Lituaniako duke handia izan zen 1573-1575 bitartean, eta Frantziako erregea 1574-1589 bitartean.

## Bizitza

Henrike II.aren eta Katalina Mediciren hirugarren semea zen, Anjou eta Orléansko dukea. Amaren eraginez, Polonia-Lituania mankomunitatearen errege hautatu zuten 1573an, baina berehala itzuli zen Frantziara, Karlos IX.a anaiaren lekua hartzeko (1574).
Kultura eta adimen handiko pertsona bazen ere, bere homosexualitatearen kariaz utzi zuen aginpidea bere mignon edo kuttunekoen eskuetan (Anne de Joyeuse, Épernongo dukea). Higanoten aurka borrokatu ondoren, Politikoen alderdiari jarraitu eta bakea izenpetu zuen Henrike III.a Nafarroakoarekin (Monsieur, 1576). Alabaina, Henrike I.a Guisekoak Liga Katolikoa osatu eta erregea eraman zuen bertara. Ondorioz, berriro hasi zen gerra higanoten aurka. 1580. urtean izenpetu zen beste bake bat (Néraceko bakea).
1584an, Alençongo dukea eta erregegaia hil zenean, larriagotu ziren erregetzarako arazoak eta Hiru Henrikeren Gerra hasi zen: Henrike III.a Frantziakoa erregezaleen burua zen, Henrike Guisekoa Liga Katolikoko gidari nagusia, eta Henrike III.a Nafarroakoa eta Henrike III.a Frantziakoaren koinatua, higanoten lehen buruzagia. Henrike III.a Nafarroakoak Ligako katolikoak Coutrasen menderatu ondoren (1587), Henrike Guisekoa Parisen sartu eta erregeak utzi egin behar izan zuen hiriburua (Barrikaden Eguna, 1588). Henrike III.ak Henrike Guisekoa hilarazi zuen eta ondorengo hautatu zuen Henrike III.a Nafarroakoa.
Jacques Clément izeneko fraide katoliko batek hil zuen Paris hartzera zihoala, 1589. urtean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/04/16 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q53448
* Multimedia: Henry III of Poland and France / Q53448
# Henrike II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

Henrike II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa edo Henrike II.a Santua, Henrike II.a Alemaniakoa izenaz ere ezaguna (973ko maiatzaren 6a - 1024ko uztailaren 13a), otondarren dinastiak Inperio Santuan izan zuen bosgarren eta azken enperadorea izan zen, Erroman 1014an koroatu zutenetik hamar urte geroago hil zen arte.
Alemaniako errege izendatu zuten 1002an, eta Italiako errege 1004an. Bera da kanonizatua izan den Alemaniako errege bakarra.
Henrike II.a Bavariako dukearen semea zen. Aita bere aurreko bi enperadoreen aurka matxinatu zela eta, Henrikek erbestean denboraldi luzeak bizi behar izan zituen. Aitaren ondoren, Bavariako duke izendatu zuten 995ean, Henrike IV.a izenarekin.
995etik denbora gutxira, Henrike Cunigunde Luxembourgekoarekin ezkondu zen, eta ez zuten seme-alabarik izan. Ezkontza horri esker, ordea, Alemaniaren mendebaldeko lurraldeekin harreman-sarea hedatu zuen.

## Harreman politikoak eta heriotza

Henrike II.a 1023an Roberto II.a Frantziakoarekin elkartu zen berrikuntza eklesiastikoei buruz eztabaidatzeko, eta, nahiz eta bi herrialdeen arteko harreman politikoak adiskidetasunezkoak izan, berrikuntza horiek ez ziren inoiz gauzatu ahal izan. Bestalde, Hungaria ere aliatu izan zuen, Eztebe I.a Hungariakoaren emaztea, Gisela Bavariakoa, Henrike II.aren arreba baitzen.
Henrike II.a 1024ko uztailean hil zen, eta Bambergeko katedralean hilobiratu zuten.
* Datuak: Q103556
* Multimedia: Henry II, Holy Roman Emperor / Q103556
# Henrike III.a (argipena)

Henrike III.a Europako zenbait erregeren izena da:
* Henrike III.a Borboi, Nafarroako erregea (1572-1610), Frantziako Henrike IV.a bihurtutakoa
* Henrike III.a Valoiskoa, Frantziako erregea (1574-1589)
* Henrike III.a Plantagenet, Ingalaterrako erregea (1216-1272)
# Henrike III.a Gaztelakoa

Henrike III.a Gaztelakoa Gaixotia (Burgos, 1379ko urriaren 4a -Toledo, 1406ko abenduaren 25a) Gaztela eta Leongo erregea (1390 – 1406) izan zen.

## Biografia

Joan I.a Gaztelakoa eta Leonor Aragoikoa zituen gurasoak.
Errege izendatua izan baino lehen, Asturiasko printze zuen titulua, 14 urte zituela erregea izanik. Bere ezizena kontroakoa izanda ere, tinko gobernatu zuen XV. mendeko hasieran batez ere kanpoko harremanak. Nobleteria gelditu ez ezik bere itsas-armada Ingalaterraren aurka zenbait garaipen izan zituen; 1400 Tetouango piratak mendean hartu zituen; 1402an Kanariak kolonizatzeari ekin zion Jean de Béthencourt esploratzaile frantziarrari esker. Portugaldarrak mendean hartu zituen Badajozen eta Granadako Erresuma konkistatzeari ekin zion. Tamerlan buruzagiari enbaxadoreak ere bidali zituen bitan.

## Ezkontza eta seme-alabak

1388an Lancasterreko Dukearen alaba Katalina ezkondu zuen. Hiru seme-alabak izan zituzten:
* Katalina (1402-1439)
* Joanes
* Maria, Alfontso V.a Aragoikoa ezkondu zuena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 186. arauaː Atzerriko pertsona-izenak. Grafia-irizpideak. Erregeerreginen eta kidekoen kasua. .
* ↑ Mitre Fernández, Emilio: "Una muerte para un rey : Enrique III de Castilla (Navidad de 1406)". Ámbito Ediciones, S.A. 2001 ISBN 84-8183-091-7
* ↑ Tituluak
* ↑ Pero Lopez Aiarakoa: "Crónicas de los Reyes de Castilla Don Pedro, Don Enrique II, Don Juan I, Don Enrique III." Órbigo, S.L. ISBN 84-96966-50-X
* ↑ Suárez Bilbao, Fernando: "Enrique III". Palentziako Diputazioa, 1994 ISBN 84-8173-013-0
* ↑ Montojo Jiménez, Carlos: "La diplomacia castellana bajo Enrique III : estudio especial de la embajada de Ruy González de Clavijo a la corte de Tamerlán". Espainiako Kanpo Harremanetarako Ministerioa. 2004 ISBN 84-95265-38-9

## Ikus, gainera

* Gaztelako erregeen zerrenda
* Datuak: Q312104
* Multimedia: Henry III of Castile / Q312104
# Henrike III.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

Henrike III.a (1017ko urriaren 29a - 1056ko urriaren 5a), Beltza ezizena zuena, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea eta saliar dinastiako kidea izan zen.
1028ko Pazko Egunan bere aita Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadore izendatu zuten eta Henrike Alemaniako Errege. Koroatzea Aacheneko katedralean izan zen eta Pilgrimus Koloniako artzapezpikua egin zuen.
Germaniar errege bihurtu zen bere aita Konrado II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa enperadorea 1039ko ekainaren 4an hil ondoren. Klemente II.a aita santuak enperadore bezala koroatu zuen 1046an.
1036an, Gunindarekin ezkondu zen. Knut II.a Danimarkakoaren alaba bat zena eta bi urte beranduago hil zena.
Henrike III.a, bigarren aldiz, 1043an ezkondu zen, oraingo honetan Ines Poitiersekoa edo Poitoukoarekin, Gilen V.a Akitaniakoa dukearen alaba zena. Zenbait seme-alaba izan zituzten, horien artean, Henrike IV.a, enperadorea izango zena eta Judith Suabiakoa.
Hungariaren aurka borrokatu zuen (bere jabetzakoa izatera pasa zena bere lurraldearen muga hedatzeko, Leitha izeneko ibairaino iritsiz). Dukerrien aurka borrokatu zuen Germaniako Erromatar Inperio Santuaren boterea mantentzeko. Elizaren barneko erreforma babestu zuen.
1056an hil zen, eta, bere oinordekoa, Henrike IV.a izan zen, bere politika erlijioso bera mantendu zuena.
* Datuak: Q153023
* Multimedia: Henry III, Holy Roman Emperor / Q153023
# Herbsleben

Herbsleben Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Unstrut-Hainich-Kreis barrutian. 2014an 2.942 biztanle zituen 25,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q668972
* Multimedia: Herbsleben / Q668972
# Herbosa

Herbosa Gaztela eta Leongo erkidego autonomoko Burgosko probintzian dagoen Valle de Valdebezana udalerriko herria da. Gaur egun 21 biztanle ditu.

## Geografia

Udalerriko hiriburua den Soncillo herrialdetik 11 kilometrotara kokatua dago. Sedanotik 44 kilometrotara eta Burgosetik, berriz, 84 kilometrotara. Herbosatik hurbil El Escudo mendatea aurkitzen da.

## Komunikazioak

Burgos-Arija autobus-linea herritik bertatik igarotzen da (BU-642 eskualde errepidean zehar).
Beste garraiobidea Bilbo-La Roblako trenbidea da. Geltokia, alboko herrian, Arijan, kokatzen da.

## Demografia

1950eko erroldan, 243 biztanle zeuden, baina 2.006an 21era egin zuen behera.

## Ingurunea

2007ko uztailatik, eta 5 urteko lana eta gero, “Turbera Margarita” birgaitua izan da, urmael sistema bat sortuz eta lurra urez bete izan da deskonposizio organikoa zailduz eta esfangoak sortuz (goroldio mota bat da, zeinen hondakin hilak zohikaztegiak sortzen dituen). Urmaelak 15.000 metro karratuko azalera du eta 2 metroko sakonera du gehienez. Gainera behin-behineko bi urmael sortzea lortu da.

## Ondare historikoa

* San Valentin ermita: jatorri erromanikoko eraikuntza da. XII. mendekoa omen da, nahiz eta XVI. mendeko birgaitze eta gehikuntza ugari agerikoak diren. Tenplua urte askotan zehar abandonaturik izan zen, haren egitura erori baitzen. 2005. urtean Gaztela eta Leongo Juntaren birgaitze planaren barruan sartu zen.
* Santiago Apostolu eliza.

## Jaiak

* Ekainaren 25a, Santiago eguna.

## Turismoa

Momentuz herrian bertan ez dago ostaturik, baina inguruko herrietan hotelak, nekazal-etxeak edo kanpina ere badago. “La Turbera de Margarita” delakoa urmael babestua oso interesgarria da, hara hegazti asko heltzen dira. Herritik 5 kilometrora, Arijan urtegia dago, non zenbait jarduera eta ekintza egin daitezke; arrantza, piraguismoa (eskola bat dago), eta orain modan jarri berri den kirol bat; skysurf-a.
10 kilometrora, “Las Pisas” ur-jausiak eta “Picarciano” kobazuloak daude. Inguruan zenbait herri turistiko aurki ditzakegu, adibidez, Corconteko bainuetxea, Orbaneja del Castillo, Puentedey...

## Kanpo estekak

* Valdebenzanako webgunea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q3348125
# Herbrandston

Herbrandston, Galesko kostaldeko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Milford Haven eta Hakin udalerrien mendebaldean, eta St Ishmael's udalerriaren ekialdean dago.
2011ko erroldaren arabera 397 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3133908
* Multimedia: Herbrandston / Q3133908
# Herbolzheim

Herbolzheim Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 11.224 biztanle zituen, 35,48 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q506864
* Multimedia: Herbolzheim / Q506864
# Herborn

Herborn Alemaniako hiri-udalerri bat da, Hessen estatuan. Azken zentsuaren arabera 20.894 biztanle zituen, 63,76 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18998
* Multimedia: Herborn / Q18998
# Herborn (Renania-Palatinatua)

Herborn Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Birkenfeld (barrutia)|Birkenfeld]] barrutian. 2014an 539 biztanle zituen 2,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q642534
* Multimedia: Herborn (bei Idar-Oberstein) / Q642534
# Herbosa uhartea (Asturias)

Herbosa uhartea, asturieraz: La Herbosa, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Peñas lurmuturraren babesgunean dagoen uharte bat da. Garaia eta txalupaz bertaratuezina da, harkaitzezko hormez osatua baitago. 4,2 hektareatako azalera du.
* Datuak: Q3395905
* Multimedia: Isla Herbosa, Asturias / Q3395905
# Herbrechtingen

Herbrechtingen Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 13.247 biztanle zituen, 58,63 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1609522
* Multimedia: Herbrechtingen / Q1609522
# Helicancylus

Helicancylus ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren., hau da, orain dela 145 milioi urtetik 66 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258995
# Helianthus

Helianthus Asteraceae familiako landare-genero bat da, 51 espeziez osatua (azken sailkapenaren arabera). Espezie guztiak Ipar Amerikakoak dira, jatorriz. Espezie batzuk urterokoak dira, hala nola ekilorea (Helianthus annuus), eta beste batzuk bizikorrak dira, hala nola frantses patata (Helianthus tuberosus).
Munduko toki askotan kultibatzen dira genero honetako espezie batzuk, olio-landare gisa (H. annuus, ekilore-olioa ekoizteko) edo landare apaingarri gisa (H. tuberosus), edo bazka-landare gisa.

## Ezaugarriak

Landare garaiak izaten dira: 60 cm eta 4 m bitarteko altuera izaten dute. Zurtoinak latzak eta iledunak dira, eta goialdean adarkatzen dira. Hostoak peziolodunak dira, horzdunak eta, maiz, itsaskorrak. Behealdeko hostoak arrautza-formakoak edo bihotz-formakoak izaten dira, eta aurkakoak; goialdeetakoak, berriz, estuagoak dira eta txandakatuak.
Loreak zurtoinen muturretan irteten dira; kanpoaldea horia eta barnealdea marroia izaten dute. Loreek eguzkiari jarraitzen diote; beraz, egunean zehar ekialdetik mendebaldera biratzen dira.

## Espezieak

* Helianthis agrestis
* Helianthus angustifolius
* Helianthus annuus
* Helianthus anomalus
* Helianthus argophyllus
* Helianthus arizonensis
* Helianthus atrorubens
* Helianthus bolanderi
* Helianthus californicus
* Helianthus carnosus
* Helianthus ciliaris
* Helianthus cinereus
* Helianthus cusickii
* Helianthus debilis
** Helianthus debilis ssp. cucumerifolius
** Helianthus debilis ssp. debilis
** Helianthus debilis ssp. silvestris
** Helianthus debilis ssp. tardiflorus
** Helianthus debilis ssp. vestitus
* Helianthus decapetalus
* Helianthus divaricatus
* Helianthus eggertii
* Helianthus floridanus
* Helianthus giganteus
* Helianthus glaucophyllus
* Helianthus gracilentus
* Helianthus grosseserratus
* Helianthus heterophyllus
* Helianthus hirsutus
* Helianthus laciniatus
* Helianthus × laetiflorus
* Helianthus laevigatus
* Helianthus longifolius
* Helianthus maximiliani
* Helianthus microcephalus
* Helianthus mollis
* Helianthus neglectus
* Helianthus niveus
** Helianthus niveus ssp. canescens
** Helianthus niveus ssp. tephrodes
* Helianthus nuttallii
** Helianthus nuttallii ssp. nuttallii
*** Helianthus nuttallii ssp. parishii
** Helianthus nuttallii ssp. Rydbergii
* Helianthus occidentalis
** Helianthus occidentalis ssp. occidentalis
** Helianthus occidentalis ssp. plantagineus
* Helianthus paradoxus
* Helianthus pauciflorus
** Helianthus pauciflorus ssp. pauciflorus
** Helianthus pauciflorus ssp. subrhomboideus
* Helianthus petiolaris
** Helianthus petiolaris ssp. fallax
** Helianthus petiolaris ss. petiolaris
* Helianthus porteri
* Helianthus praecox
** Helianthus praecox ssp. hirtus
** Helianthus praecox ssp. praecox
** Helianthus praecox ssp. runyonii
* Helianthus praetermissus
* Helianthus pumilus
* Helianthus radula
* Helianthus resinosus
* Helianthus salicifolius
* Helianthus schweinitzii
* Helianthus silphioides
* Helianthus simulans
* Helianthus smithii
* Helianthus strumosus
* Helianthus tuberosus

## Kanpo estekak

* espezieen zerrenda osoa

## Erreferentziak

* Datuak: Q26949
* Multimedia: Helianthus / Q26949
* Espezieak: Helianthus
# Helicobacter

Helicobacter generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, espiral itxura dutenak (espiriloak). Hasiera batean genero honen espezieak Campylobacter generoaren barnean sailkatu ziren, genero horrekin antza handia baitzuten, baina 1989az geroztik Helicobacter modu bereizitan sailkatzen da.
Helicobacter-en ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:
* aerobio mikroaerofiloa, Campylobacter-en antzera
* oxidasa (+)
* katalasa (+)
* ureasa (+) (espezie gehienak)
Genero honen barruan 20 espezie inguru daude, gehienak giza zein animalien digestio aparatuan bizi direnak (urdailean eta hesteetan). Batzuk giza patogenoak izaten dira, Helicobacter pylori esanguratsuena izanik.
Helicobacter pylori-k digestio aparatuaren gaitzak eragiten ditu: urdaileko zein duodenoko ultzerak (ultzera peptikoak) eta gastritis kronikoa, batik bat; azken hau urdaileko minbizia bihurtzen da zenbait kasutan, eta badirudi Helicobacter pylori-k linfoma gastrikoetan eragina duela ere.
Mikrobio hau gai da urdaileko mukosetan bizitzeko, bertako azidotasun gogorrari (pH=2) aurre eginez. Bakterioak ureasa izeneko entzima ekoizten du, urea deskonposatzen duena, amoniako sortuz eta inguruko pH azidoa alkalino bihurtuz. Bakterioa, beraz, mikroingurugiro alkalino batean bizi da, urdaileko pH azidotik babestuta.
Berezitasun horretan oinarritzen da, hain zuzen ere, ultzera peptikoa duten gaixoengan bakterioa antzemateko teknika: arnasaren testa. Helicobacter pylori-k urea molekula karbono dioxido (CO$_2$) eta amoniako bihurtzen duenez, gaixoak urea markatuta hartu ondoren botatako arnasan CO$_2$ markatuta neurtzen da, ureasa egotearen adierazlea dena.
Gaur egun gastritis kronikoa eta ultzera peptikoaren tratamenduan Helicobacter pylori desagertarazteko antibiotikoak erabiltzen dira, urdaileko mukosaren babeslearekin batera. Hiru antibiotiko batera hartzen dira, amoxizilina, tetraziklina eta metronidazola erabilienak izanik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134684
* Multimedia: Helicobacter / Q134684
* Espezieak: Helicobacter
# Helicacma

Helicacma Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Helicacma catapasta da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Helicacma catapasta | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5704933
* Espezieak: Helicacma
# Helicidae

Helicidae familiak Europako lurreko gastropoda gehienak biltzen ditu, hau dau, kontinentearen barraskilo gehienak. Asko jateko modukoak dira eta, horregatik, izadian biltzen dira edo hazten dira; horien artean hauek azpimarratuko ditugu: Helix aspersa, Helix pomatia, Otala punctata, Otala lactea, Iberus gualtieranus alonensis, Theba pisana, Cepaea nemoralis, e.a.

## Taxonomia

Fauna Europaea eta Taxonomy Browserren arabera, helicidae familia barruan subfamiliak, leinuak eta genero hauek daude:
Ariantinae subfamilia
    Arianta
    Causa
    Chilostoma
    Cylindrus
    Drobacia
    Faustina
    Helicigona
    Isognomostoma
    Vidovicia
Subfamilia Helicinae
* Euparyphini leinua
    Theba
* Helicini leinua
    Allognathus
    Assyriella
    Cantareus
    Cepaea
    Codringtonia
    Cornu
    Eobania
    Helix
    Hemicycla
    Iberus
    Idiomela
    Lampadia
    Leptaxis
    Levantina
    Otala
    Pseudotachea
    Tyrrhenaria
* Murellini leinua
    Macularia
    Marmorana
    Tacheocampylaea
    Tyrrheniberus

## Erreferentziak

* ↑ Fauna Europaea
* ↑ Taxonomy Browser

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1418257
* Multimedia: Helicidae / Q1418257
* Espezieak: Helicidae
# Helianthemum nummularium

Landarea ohikoa da lurzoru karetsuetan eta tarteka beste belardi batzuetan, beti ere oinarrietan aberatsak diren lur lehorretan.

## Deskribapena

Hosto iraunkorreko landare igokaria da, plater formako lore hori distiratsuz osatutako terminal-multzo solteak dituena. Bost petaloko loreen erdian estamine hori edo laranja multzo estu bat dago, ukimenarekiko sentikorrak direnak, eta kanpoaldera zabaltzen dira, ingurunean dagoen estigma handia agerian uzteko. Landarea ohikoa da lurzoru karetsuetan eta tarteka beste belardi batzuetan, beti ere baseetan aberatsak diren lur lehorretan.. Basa-espezieak lore horiak ditu, baina lorategiko aldaerak zuritik gorri sakonera aurkitzen dira.
Banakako loreek bizitza laburra badute ere, landareak lore masa bat sortzen du udan. Leku lehor eta eguzkitsua behar du, hala nola hegoaldera begira dagoen arroka bat edo zelai bat. Helianthemum latindar izenak iradokitzen duenez, hauek eguzki-loreak dira. Erleentzako nektar-iturri ona da hau, eta hostajeaz elikatzen diren kakalardo txikien hainbat espezie daude. Arroka arrunteko arrosa, halaber, hainbat txorta- eta tximeleta-espezieren larbentzako elikagaietarako landarea da, adibidez, zilar-koloreko urdina (Plebejus argus).
Maiatzetik uztailera loratzen da.

## Taxonomia
### Subespezieak

Gaur egun bi subespezie onartzen dira:
* Helianthemum nummularium subsp. kerneri (Gottl.-Tann. & Janch.) Lambinon
* Helianthemum nummularium subsp.

### subsp. obscurum (Čelak.) Holub)

* H. nummularium subsp. obscurum Germany - Schwäbisch Fränkische Waldberge
* H. nummularium subsp. obscurum Germany - Schwäbisch Fränkische Waldberge
* H. nummularium subsp. obscurum Germany - Schwäbische Alb
* H. nummularium subsp. obscurum Germany - Schwäbische Alb

### Lore arrosadun cultivare
## Erreferentziak

* ↑ "Helianthemum nummularium (L.) Mill". Plants of the World Online. Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. 2017. Retrieved 12 December 2020.

## Kanpo estekak

* Europako flora: Helianthemum nummularium
* Datuak: Q164232
* Multimedia: Helianthemum nummularium / Q164232
* Espezieak: Helianthemum nummularium