# Daniel Day-Lewis

Daniel Michael Blake Day-Lewis (Londres, 1957ko apirilaren 29a - ) britainiar aktorea da, irlandar hiritartasuna ere duena. Hirutan irabazi du Gizonezko aktore onenaren Oscar saria. Cecil Day-Lewis ingeles-irlandar olerkariaren semea da.

## Bizitza

Ama, Jill Balcon, antzezlea zuen eta amaren aldetiko aitona, sir Michael Balcon, Ingalaterrako Ealing Studios zinema etxeko zuzendaria izan zen denbora luzez. Aita, berriz, Cecil Day-Lewis, poeta entzutetsua, Ingalaterrako Errege Etxeko kide izan zen 1968tik 1972ra bitartean. Danielek Greenwichen eta Kenteko Sevenoaks Schoolen egin zituen ikasketak eta, gero, Bristolgo Old Vic antzerki eskolan ikasi zuen arte dramatikoa.
Artean oso gaztea zela egin zuen debuta zineman, John Schlesingerrek zuzendutako Sunday, Bloody Sunday (1971, «Igandea, zorigaitzeko igandea») filmean. 1982an, Another Country («Beste herrialde bat») antzerki laneko protagonista izan zen Londresen. 1985ean bi paper oso desberdin interpretatu zituen, maisutasun handiaz: alde batetik, punky homosexual baten papera egin zuen Stephen Frearsek zuzendutako My Beautiful Laundrette (1985, «Ene garbitegi ederra») filmean eta, bestetik, James Ivoryren zuzendaritzapean, dandy baten interpretazioa egin zuen A Room with a View (1986, «Ikusmiradun gela») pelikulan. 1988an, Milan Kunderaren eleberri batean oinarritutako The Unbearable Lightness of Being (1988, «Izatearen arintasun jasangaitza») filmeko protagonista izan zen, Philip Kaufman zuzendari zuela.
Hurrengo urtean, My Left Foot (1989, «Ene ezkerreko oina») filmean egindako interpretazioagatik (Christy Brown, irlandar artista elbarriaren papera egin zuen) Gizonezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen. Film hori egiten ari zirela, paperean hobeto sartzeagatik, gurpil-aulki batean eserita pasatzen zituen egunaren ordu gehienak, kameraren aurrean ez zegoenean ere. Hollywoodeko hainbat filmetan ere lan egin du: The Last of the Mohicans (1992, «Azken Mohikanoa», Michael Mannek zuzendua), The Age of Innocence («Errugabatesunaren adina», 1993, Martin Scorsesek zuzendua), In the Name of the Father («Aitaren izenean», 1994, Jim Sheridanek zuzendua), The Crucible («Arragoa», 1995, Nicholas Hytnerena).
2000tik aurrera film gutxitan aritu zen, baina bitan jaso zuen aktore onenaren Oscar saria: 2007an, Daniel Plainviewek zuzendutako There Will Be Blood-engatik, eta 2012an, Steven Spielbergek zuzendutako Lincoln-engatik. 2017ko ekainean, aktore lan gehiagorik ez zuela eginen adierazi zuen.

## Filmografia

Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
| Urtea | Filma | Zuzendaria | Ekoizlea | Izenburuak (es,fr) |
| 1971 | Sunday, Bloody Sunday | John Schlesinger | -- | frantsesez: Un dimanche comme les autres |
| 1982 | Gandhi | Richard Attenborough | Goldcrest Films | |
| 1984 | The Bounty | Roger Donaldson | Metro-Goldwyn-Mayer | frantsesez: Le Bounty |
| 1985 | My Beautiful Laundrette | Stephen Frears | Working Title Films | gaztelaniaz: Mi hermosa lavandería |
| 1986 | A Room with a View | James Ivory | Merchant Ivory Productions | gaztelaniaz: Una habitación con vistas frantsesez: Chambre avec vue |
| 1987 | Nanou | Conny Templeman | -- | |
| 1988 | The Unbearable Lightness of Being | Philip Kaufman | Saul Zaentz | gaztelaniaz: La insoportable levedad del ser frantsesez: L'Insoutenable Légèreté de l'être |
| 1988 | Stars and Bars | Pat O'Connor | Columbia Pictures | frantsesez: Un Anglais à New York |
| 1989 | Eversmile, New Jersey | Carlos Sorín | -- | |
| 1989 | My Left Foot | Jim Sheridan | -- | gaztelaniaz: Mi pie izquierdo |
| 1992 | The Last of the Mohicans | Michael Mann | Morgan Creek Entertainment | frantsesez: Le Dernier des Mohicans |
| 1993 | The Age of Innocence | Martin Scorsese | Columbia Pictures | gaztelaniaz: La edad de la inocencia frantsesez: Le Temps de l'innocence |
| 1993 | In the Name of the Father | Jim Sheridan | Hell's Kitchen Productions | gaztelaniaz: En el nombre del padre frantsesez: Au nom du père |
| 1996 | The Crucible | Nicholas Hytner | 20th Century Studios | frantsesez: La Chasse aux sorcières |
| 1997 | The Boxer | Jim Sheridan | Universal Pictures | |
| 2002 | Gangs of New York | Martin Scorsese | Intermedia | |
| 2003 | Abby Singer | Roni Size | -- | |
| 2005 | The Ballad of Jack and Rose | Rebecca Miller | -- | |
| 2007 | There Will Be Blood | Paul Thomas Anderson | Paramount Vantage | |
| 2007 | Here's Looking at You, Boy | André Schäfer | -- | frantsesez: T'as de beaux yeux, chéri |
| 2009 | Nine | Rob Marshall | The Weinstein Company | |
| 2012 | Lincoln | Steven Spielberg | 20th Century Studios | |
| 2017 | Phantom Thread | Paul Thomas Anderson | Annapurna Pictures | gaztelaniaz: El hilo invisible |

### Pertsonaiak
## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-06-22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Jill Balcon» IMDb (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).
* ↑ (Ingelesez) Foundation, Poetry. (2021-02-21). «Cecil Day-Lewis» Poetry Foundation (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).
* ↑ (Ingelesez) «Daniel Day-Lewis | Biography, Movies, & Facts» Encyclopedia Britannica (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).
* ↑ Daniel Day-Lewis, imdb.com
* ↑ Daniel Day-Lewisek aktore lanari utziko dio , eitb.eus
* ↑ CNN, Lisa Respers France. «Daniel Day-Lewis reveals why he quit acting» CNN (Noiz kontsultatua: 2021-02-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q166389
* Multimedia: Daniel Day-Lewis / Q166389