OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Uztarria Kultura Koordinadora

Uztarria Kultura Koordinadora Azpeitiko (Gipuzkoa) kultura-taldea da.
1998ko martxoan sortu zen, Azpeitian euskara eta euskal kulturaren inguruan zeuden gabezia batzuk betetzeko helburuaz. Arlo hauetan lan egiten du taldeak: komunikazio-aldetik Uztarria aldizkaria argitaratzen du, eta kultura-azpiegiturei dagokienez, kultura-etxea bultzatzea da beste helburuetako bat. Azpeitiar ezagunei buruzko liburuxka monografikoak ere argitaratzen ari da Uztarria taldea.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268802
# Uztaritzeko kantonamendua

Uztaritzeko kantonamendua Lapurdiko administrazio zatiketa edo eskualdea da, hiriburu Uztaritze duena. Lapurdiko erdialdean dago. 2011n 24.828 biztanle zituen.
Errobi eta Urdazuri ibaiek igarotzen dute. Kantonamenduko euskara nafar-lapurtera da. Laborantza eta abere hazkuntza dira ekonomia jarduera nagusiak. Turismoa gero eta indar handiagoa hartzen ari da eta, ondorioz, gero eta azpiegitura hobea eskaintzen zaio udatiarrari (hotelak, kanpinak, dendak). Uztaritzeko kantonamenduko herrietako jende asko joaten da Angelu-Miarritze-Baionako industriagune eta administrazioguneetara lanera.

## Udalerriak (1982 arte)

| Ahetze Arbona Haltsu Jatsu | Larresoro Milafranga Senpere Uztaritze |

## Udalerriak (1982tik)

| Ahetze Arbona Arrangoitze Basusarri Haltsu | Jatsu Larresoro Senpere Uztaritze |

## Ordezkarien zerrenda

Uztaritzeko kantonamenduko kontseilari nagusiak, 1945etik :
| Urtea | Izena |
| 1945 | Edmond Goihenetxe |
| 1951 | Edmond Goihenetxe |
| 1958 | Edmond Goihenetxe |
| 1964 | Charles Cami |
| 1970 | André Lastrade |
| 1976 | André Luberriaga |
| 1982 | André Luberriaga |
| 1988 | Jean-Michel Colo |
| 1994 | Jean-Michel Colo |
| 2001 | Bernard Auroy |
| 2008 | Bernard Auroy |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ 64-Pyrénées-Atlantiques: Populations légales 2011 des cantons du département Insee.fr

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203511
* Multimedia: Canton d'Ustaritz / Q203511
# Uztaritzeko pilotalekua

Uztaritzeko pilotalekua Lapurdiko Uztaritze udalerrian dagoen pilotaleku bat da.

## Iruditegia

* Xistera partidua.
* Pilotalekua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31187861
# Uztarria

Uztarria Azpeitiko (Gipuzkoa) herri aldizkaria da, euskara hutsez hilero-hilero banatzen dena 1999. urteko abenduaz geroztik. Horrez gain herriko informazioa lantzen duen webgunea ere bada, uztarria.eus. Argitaratzailea, Uztarria Komunikazio Taldea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25473585
# Uztarrotz

    Artikulu hau Eguesibarko kontzejuari buruzkoa da; Erronkariko herria gaitzat duena beste hau da: «Uztarroze»
Uztarrotz Eguesibarreko kontzejua da. 2007ko erroldaren arabera, kontzejuak 14 biztanle zituen.

## Kokapena

Altzuza Eguesibarraren ekialdean kokatzen da. Kontzejuak honako mugakideak ditu: iparraldean NA-150 errepidea eta Erantsuseko kontzejua, ekialdean Lizoaingo udalerria, eta hegoaldean Azpako kontzejua,

## Demografia

Uztarrozko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 12 | 12 | 11 | 13 | 13 | 13 | 13 | 14 |

## Ikus, gainera

* Eguesibar

## Kanpo estekak

* Eguesibargo udalaren webgunea.
* San Bartolome kalearen ikuspegia Google Street View-n.
* Datuak: Q9092075
* Multimedia: Ustárroz / Q9092075
# Uehling (Nebraska)

Uehling Nebraskako herri bat da. Dodge konderrian kokatua dago. 2010ean 230 biztanle zituen, 0,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dodge konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1691172
* Multimedia: Uehling, Nebraska / Q1691172
# Uelen

Uelen (errusieraz: Уэлéн; Chukchi: Увэлен; Siberian Yupik: Улыӄ, Naukan Yupik: Олыӄ) landa herria bat da (selo ) Errusiako Ekialde Urruneko Barruti Federalean, Txukotka Okrug Autonomoan dagoena. 2010eko erroldaren arabera, biztanle kopurua 720 zen.
Dezhnev lurmuturretik gertu kokatuta dago eta Bering itsasoa Txuktxien itsasoarekin bat egiten duen lekuan, Errusiako eta Eurasia osoko ekialderago dagoen populamentua da . Mendebaldeko hemisferioan kokatzen da, baina Nazioarteko Data Lerroa kurbatzen da inguruan, beraz Errusiako ordu-zona batean geratzen da ( UTC + 12: 00 ). Uelen Ipar Amerikatik hurbilen dagoen eurasiar asentamendua ere bada. Uelen izen berdineko aintziraren ipar-ekialdeko izkinan dago, gutxi gorabehera 15 bider 3ko ekialde-mendebaldeko aintzira hareatsu batez ozeanotik bereizita. Administratiboki, Uelen Txukotsky udal barrutiaren menpe dago eta Uelen landa asentamendu gisa eratzen da.

## Klima

Datu klimatikoak (Uelen) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 6.1 | 5.6 | 3.9 | 8.9 | 10.8 | 22.1 | 25.0 | 22.0 | 16.3 | 14.0 | 9.0 | 10.0 | 25.0 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | −17.4 | −17.3 | −16.2 | −9.5 | −0.8 | 5.4 | 10.1 | 9.1 | 5.3 | 0.3 | −5.2 | −12.8 | -4.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -20.5 | -20.7 | -19.7 | -13.0 | -3.1 | 2.6 | 6.7 | 6.5 | 3.5 | -1.4 | -7.8 | -15.6 | -6.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | −23.7 | −24.0 | −23.0 | −16.4 | −5.3 | 0.5 | 4.3 | 4.4 | 1.9 | −3.3 | −10.5 | −18.7 | -9.5 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | −44.1 | −43.2 | −43.6 | −36.1 | −25 | −10.0 | −1.5 | −2.2 | −7.8 | −22 | −34 | −41.1 | −44.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 21 | 20 | 13 | 17 | 18 | 16 | 32 | 47 | 43 | 38 | 28 | 23 | 316 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 0.03 | 1 | 0.1 | 1 | 4 | 10 | 15 | 18 | 18 | 9 | 2 | 1 | 79.1 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 16 | 15 | 18 | 14 | 16 | 5 | 1 | 1 | 7 | 21 | 23 | 18 | 155 |
| Eguzki orduak | 3.1 | 62.1 | 161.2 | 186.0 | 148.8 | 204.0 | 201.5 | 117.8 | 66.0 | 24.8 | 15.0 | 0.0 | 1190.3 |
| Hezetasuna (%) | 82 | 80 | 81 | 83 | 88 | 89 | 89 | 90 | 88 | 86 | 84 | 84 | 85.3 |
| Iturria (1): Roshydromet ||||||||||||||
| Iturria (2): allmetsat.com (sunshine hours) ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Russian Federal State Statistics Service (2011). "Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1" [2010 All-Russian Population Census, vol. 1]. Всероссийская перепись населения 2010 года [2010 All-Russia Population Census] (in Russian). Federal State Statistics Service.

## Kanpo estekak

* Krupnik, Igor eta Mikhail Chlenov (2007). “Eskimo lurraren” amaiera: Yupik lekualdatzea Chukotkan, 1958–1959 Études / Inuit / Studies 31 (1-2) pp 59–81. Dezhnevoren lekualdaketari buruzko materiala biltzen du.
* Uelen aireko argazkia
* Uelen argazki galeria
* Datuak: Q860712
* Multimedia: Uelen / Q860712
# Uedaita-(Ce)

Uedaita-(Ce) silikato motako minerala da eta allanita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Uedaita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {{Mn2+Ce}{Al2Fe^{2+}}(Si2O7)(SiO4)O(OH)}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Uedaita-(Ce): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Uehlfeld

Uehlfeld Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim (barrutia)|Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim]] barrutian. 2014an 2.866 biztanle zituen 31,23 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q505394
* Multimedia: Uehlfeld / Q505394
# Uehrde

Uehrde Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Wolfenbüttel barrutia|Wolfenbüttel]] barrutian. 2014an 937 biztanle zituen 24,33 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q502100
* Multimedia: Uehrde / Q502100
# Ueli Steck

Ueli Steck (Langnau im Emmental, Bernako kantonamendua, Suiza, 1976ko urriaren 4a - Nuptse, Nepal, 2017ko apirilaren 30a) alpinista suitzarra, Makina suitzarra ezizenez ere ezaguna, ospetsua egin zen alpino estiloan egin zituen igoerengatik eta hainbat garaipen lortu zituelako gailur gailenak abiadura azkarrenean igo eta jaisten (speed climbing edo abiadurazko alpinismoa bezala ezagutzen den modalitatea). 2009an eta 2014an Urrezko Piolet saria lortu zuen. 2008an, Iñaki Otxoa de Olzaren bizitza salbatzeko ahalegin handiak egin zituen eta haren ondoan egon zen hil zenean. Istripuz hil zen, 2017ko apirilean, munduko tontorrik garaienera igotzen ari zelarik.

### Taldean igo dituen gailurrak eta ireki dituen bide berriak

* 2001: Pumori mendia igo zuen lehenengo aldiz mendebaldetik, Ueli Bühler-ekin.
* 2002: The Young Spider bidea ireki zuen, Eiger mendiaren iparraldetik, Stephan Siegrist-ekin.
* 2003: La Vida es Silbar bidea ireki zuen, Eiger mendiaren iparraldetik, Stephan Siegrist-ekin.

### Bakarrik igo dituen gailurrak eta ireki dituen bide berriak

* 2004: Excalibur bidea ireki zuen Wendenstöcke-n.
* 2005: Bakarkako lehenengo igoera Cholatse eta Tawesche-era (Himalaya).
* 2006: The Young Spider bidearen bakarkako lehenengo igoera, Eiger mendiaren iparraldetik.
* 2010: Ginat bidearen abiadura errekorra hobetu zuen, Les Droites-en iparraldetik (ordura arteko marka Christophe Profit-ek zuen)

### Abiadura errekorrak

* 2004: Eiger mendiaren iparraldean, Mönch eta Jungfrau, Stephan Siegrist-ekin, 25 ordutan.
* 2007: Eiger mendiaren iparraldea, 3 ordu eta 54 minututan.
* 2008: Eiger mendiaren iparraldea, 2 ordu, 22 minutu eta 33 segundotan
* 2008: Colton-McIntyre bidea, less Grandes Jorasses mendiaren iparraldean, 2 ordu eta 21 minututan.
* 2009: Cervino, Schmid bidetik, ordubete eta 56 minututan.
* 2011: Shishapangma mendia hegoaldetik, 10 ordu eta 30 minututan.
* 2013: Annapurna mendia hegoaldetik, 28 ordutan eta bakarrik, Pierre Béghin eta Jean-Christophe Lafaille-k ireki zuten bidetik. Bide hau 1970ko bide britainiarraren eta 1981eko bide japoniarraren artean aurkitzen da.
* 2015: Alpeetako 4000 metrotik gorako gailur guztiak igo zituen 62 egunetan
* 2015: Eiger mendiaren iparraldea, 2 ordu eta 22 minututan, Heckmair bidetik.

### Eskalada libreko bideak

* 2008: Eiger mendiaren iparraldea, Pacienca bidetik (8a/5.13b), lehenengo aldiz igo zen eskala librean.
* 2009: El Capitán, Golden Gate bidetik (8a/5.13b).

## Erreferentziak

* 1 2 Ueli Steck bate el récord del Eiger y lo sitúa en 2 horas y 22 minutos
* ↑ Luces y sombras del Annapurna de Ueli Steck
* ↑ Ueli Steck completa en Les Écrins su desafío: 82 cuatromiles en 62 días

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Desnivel aldizkarian.
* Berria egunkarian.
* Datuak: Q676356
* Multimedia: Ueli Steck / Q676356
# Ueken

Ueken Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Herznach-Ueken $^{(en)}$ barrutian. 2014an 903 biztanle zituen 5,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66492
* Multimedia: Ueken / Q66492
Herznach Gipf-Oberfrick Frick Hornussen Zeihen
# Uedaharako gudua

Uedaharako gudua (japonieraz: 上田原の戦い) , Japoniako historiako Sengoku aroan gertatu zen gudu bat da, non Takeda Shingenek, bere lehen porrot militarra jasan zuen, baita suzko armak erabili ziren guduetatik, Japonian erregistratuta dagoen lehena ere.
Takeda Shingenek, Shika gaztelua setiatu zuen armadarekin topo egin zuen, eta bere 7.000 soldaduak, iparralderantz gidatu zituen, Murakami Yoshikiyoren armadaren aurka borrokatzeko. Takeda Shingenen aurregoardiaren buru, Itagaki Nobukata zegoen, eta, Yoshikiyoren atzegoardia eraso zutenean, berehala akabatuak izan ziren, eta Itagaki, bere troparekin batera hila izan zen.
Murakamik, arkabuz txinatarrekin armatutako 50 ashigaru erabili zituen, arkularien babesle bezala aritu zirenak. Orotara, Takeda klaneko 700 soldadu hilak izan ziren, Itagaki eta beste bi jeneral, Amari Torayasu eta Hajikano Den'emon barne. Shingenek berak, lantzakada bat jaso zuen albo batean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1358091
# Uedem

Uedem Alemaniako udalerria da. Ipar Renania-Westfalia estatuan kokatuta dago, [[Kleve (barrutia)|Kleve]] barrutian. 2014an 8.128 biztanle zituen 60,93 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q243177
* Multimedia: Uedem / Q243177
* Webgune ofiziala
# Therapsida

Terapsido (Therapsida) Synapsidaren ordena bat da. Beragandik sortu ziren ugaztunak. Tetrapodoak ziren eta haragijale zein belarjaleak baziren. Paleozoikoan sortu ziren eta nagusi izan ziren Permiarrean. Mesozoikoan ohikoak izan ziren.
Ugaztunen antzik handiena dizinodontek zuten: narrastiek baino hanka zuzenagoak zituzten; azala ilez estalia askok; belarra jaten zuten. Australian izan ezik mundu guztian zeuden zabalduak.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q322241
* Multimedia: Therapsida / Q322241
* Espezieak: Therapsida
# Therasiaita

Therasiaita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Therasiaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(NH4)3KNa2Fe^{2+}Fe^{3+}(SO4)3Cl5}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Therasiaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Valença (Rio de Janeiro)

Valença Brasilgo udalerri bat da, Rio de Janeiroko estatuan kokatua. 67.753 biztanle ditu 1.304,813 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio de Janeiroko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1005931
* Multimedia: Valença (Rio de Janeiro) / Q1005931
# Valera Fratta

Valera Fratta Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 1.752 biztanle ditu, 8,01 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Valera Frattak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bascapè Marudo Torre d'Arese Torrevecchia Pia Villanterio Caselle Lurani Marzano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42367
* Multimedia: Valera Fratta / Q42367
# Valença do Piauí

Valença do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 22.281 biztanle ditu 1.334,629 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22059605
* Multimedia: Valença do Piauí / Q22059605
# Valençay kantonamendua

Valençay kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Indre departamenduan dago, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. Guztira 31 udalerri ditu eta Valençay da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1727746
* Multimedia: Canton of Valençay / Q1727746
# Valeri Borzov

Valeri Pilipovitx Borzov (ukraineraz: Валерій Пилипович Борзов, errusieraz: Валерий Филиппович Борзов, Valeriy Filippovich Borzov; Sambir, 1949ko urriaren 20a), sobietar atleta eta politikari ohia da, Ukrainan jaioa. 1969an Europako txapelduna izan zen 100 metroetan, eta 1971n 200 metrotan. 1972ko Municheko Olinpiar Jokoetan irabazle izan zen 100 eta 200 metrokoetan. Horrez gainera, brontzezko domina irabazi zuen 100 metrokoan, Montrealen, 1976an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-3-21 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q312440
* Multimedia: Valeriy Borzov / Q312440
# Valença do Minhoko geltokia

Valença do Minho Portugalgo tren geltoki bat da, Valença udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Guillarei — Valença do Minho

## Zerbitzuak

Renfe Operadora
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
3Vigo GuixarRedondela • Porriño • Guillarei • TuiValença do Minho :

## Ikus, gainera

* Rede Ferroviária Nacional
* Comboios de Portugal
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7610745
* Multimedia: Valença train station / Q7610745
# Valeri Brumel

Valeri Nikolaievitx Brumel (errusieraz: Валерий Николаевич Брумель; Razvedki, 1942ko apirilaren 14a - Mosku, 2003ko urtarrilaren 26a) gorako jauzilaria izan zen. 1960an, Erromako Olinpiar Jokoetan, bigarren gelditu zen, Robert Txavlakadze errusiarraren atzetik eta John Thomas estatubatuarraren aurretik. 1963an, errekorra lortu zuen. 1964an, irabazle izan zen Tokioko Olinpiar Jokoetan. 1965ean, moto-istripu bat izan zuen, eta atletismoa utzi behar izan zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q319789
* Multimedia: Valeriy Brumel / Q319789
# Valeri Gerasimov

Valeri Vasilievitx Gerasimov (errusieraz, eta ofizialki: Валерий Васильевич Герасимов edo Valery Gerasimov) (Kazan, Sobietar Batasuna; 1955eko irailaren 8an jaioa) Errusiako Armadako Jeneraletako bat da, gaur egun Errusiako Federazioko Indar Armatuen Estatu Nagusiko burua eta lehen Defentsa ministrordea, Nikolai Makaroven ordez. Vladimir Putin presidenteak izendatu zuen 2012ko azaroaren 9an.
Gerasimov da, ustez, taktika militar, teknologiko, informatibo, diplomatiko, ekonomiko eta kulturalak uztartzen dituen "Gerasimov doktrina" sortu zuen estratega. Jatorrizko artikuluaren egileak, Mark Galeottik, itzulpen akatsen ondorioz AEBetako prentsan proposamen estrategiko gerrazale eta ez defentsibo gisa gaizki ulertu zen hitzaldia zela adierazi zuen.. 2023ko urtarrilaren 11n Gerasimov Ukrainako "operazio militar bereziko" buru izendatu zuten. Sergei Surovikin jenerala, operazioaren aurreko arduraduna, bere laguntzaile bihurtu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .
* 1 2 «Valery Gerasimov : Ministry of Defence of the Russian Federation» eng.mil.ru (Noiz kontsultatua: 2022-02-23).
* ↑ (Ingelesez) «New appointments at Defence Ministry» President of Russia (Noiz kontsultatua: 2022-02-23).
* ↑ (Ingelesez) «Profile: Russia's new military chief Valery Gerasimov» BBC News 2012-11-09 (Noiz kontsultatua: 2022-02-23).
* ↑ Galeotti, Mark. (2013). «The 'Gerasimov Doctrine' and Russian Non-Linear War» inmoscowsshadows.wordpress.com (Noiz kontsultatua: 2022-02-23).
* ↑ Gerasimov, Valery (2013). The value of science in prediction, vol. 27, Military-Industrial Kurier.
* ↑ (Ingelesez) Galeotti, Mark. (2019-05-04). «The mythical ‘Gerasimov Doctrine’ and the language of threat» Critical Studies on Security 7 (2): 157–161. doi:10.1080/21624887.2018.1441623. ISSN 2162-4887. (Noiz kontsultatua: 2022-02-23).
* ↑ (Ingelesez) Galeotti, Mark. «I'm Sorry for Creating the ‘Gerasimov Doctrine’» Foreign Policy (Noiz kontsultatua: 2022-02-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q36073
* Multimedia: Valery Gerasimov / Q36073
# Urriellu

Urriellu edo Naranjo de Bulnes (asturierazko izena: Picu Urriellu) Europako Mendietako erdialdeko mendigunean kokaturiko mendia da. Cabraleseko udalerrian eta Europako Mendiak parke naturalean dago; 2.518 metroko altuera du, eta mendilerroko mendirik altuena ez izan arren, Espainiako mendirik ezagutuenetarikoa eta Espainiako alpinismoaren ikur nagusienetakoa da, batez ere bere mendebalde paretaren 500 metro baino gehiagoko goibehearengatik.

## Igoera Historikoak

Urrielluren lehen igoera, 1904ko abuztuaren 5ean Pedro Pidal Bernaldo de Quiros (Villaviciosa de Asturiaseko markesa) eta bere mendi-gidaria zen Pedro Pidal "El Cainejo" artzainaren eskutik etorri zen. Igoera hau, kalamuzko soka batekin eta apretekin mendi honen ipar-paretatik burutu zuten (Gaur egun Pidal eskalada bidea bezala ezagutzen da igo ziren bidea).
Bigarren igoera Gustav Shultze Alemaniarraren eskutik etorri zen, ipar paretatik baita ere 1906ko urriaren 1ean (Gaur egun Shultze bidea bezala ezagutzen da eskalada bidetik). Igoera hau, zenbait ezaugarri nabargarriak izan zituen, Urriellura bakarrean burututako lehen igoera izan zen, eta penintsulan eskalada iltzeak erabili ziren lehen aldia izan zen, hego paretatik rappel-ean jeisteko erabili zituenak.
1916ko abuztuaren 31n izan zen, Víctor Martínez Campillok hego paretatik igo zen lehen aldiz, gaur egun Victor eskalada bidea bezala ezagutzen dena.
1956ko martxoaren 8an, Angel Landa eta Pedro Udaondo mendizale euskaldunek ekialdeko paretatik lehen igoera pairatu zuten, gaur egun Cepeda eskalada bidea ezagutzen dena.
1962ko abuztuaren 21ean, Alberto Rabada eta Ernesto Navarrok mendebaldeko pareta igo zuten, Espainiako erronka alpinistikorik handienetarikoa gaindituz.

## Nola heldu

Mendi honetara ailegatzeko, zenbait bide aurki ditzakegu:
* Sotresetik, bai teleferikoa Bulnesera hartuz eta gero oinez (3 ordu), edo bide osoa oinez eginez (5 ordu).
* Pandebanoko mehargunetik oinez, bi orduko bidea eginez.
* Cabaña Veronicatik egun bat oinez.

## Iruditegia

* Mendiaren ikuspegia
* Iparraldeko aurpegia
* Gertutik ikusita
* Laino artean

## Erreferentziak

* ↑ 159. araua. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-10-6).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Naranjo de Bulnesen gidarien webgunea.
* (Gaztelaniaz) Nola ailegatu Sotres herritik Naranjo de Bulnesera.
* (Gaztelaniaz) Hego paretaren eskalada bideak.
* (Gaztelaniaz) Naranjo de Bulnesen eskalada bide gehienak.
* (Gaztelaniaz) Alpinaut.com.
* Datuak: Q2636482
* Multimedia: Naranjo de Bulnes / Q2636482
# Urrieldu Erdikoa baserria

Urrieldu Erdikoa baserria Urrialdea auzoko baserri bat da, Muxikan, Gorozika-Elexalde elizate zaharretik gertu dagoena. Donejakue bidera lotutako kultura ondare babestutzat du hartua Eusko Jaurlaritzak.

## Erreferentziak

* ↑ «Urrieldu Erdikoa baserria. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65563086
* Multimedia: Urrieldu Erdikoa baserria / Q65563086
# Urrieles mendikatea

Urrielles mendikatea edo Erdialdeko Mendikatea, Espainiako Asturias, Kantabria eta Leóngo probintziaren artean hedatzen den mendikate bat da, eta Europako Mendiak osatzen dituzten hiru mendikateetako bat. Beste biak Cornión mendikatea eta Ándara mendikatea dira.
# Uvalde (argipena)

Uvalde Texasko toponimo bat da, euskal jatorrikoa, Juan de Ugalde espainiar-mexikar militarraren izenean baitu jatorria. Toponimoak zenbait orritara eraman gaitzake Wikipedia honetan:
* Uvalde konderria, Texas, AEB.
* Uvalde, Texas, AEB. Hiri nagusia Uvalde Konderrian.
* Uvalde Estates, Texas, AEB; Uvalde konderriko lekua.
* USS Uvalde (AKA-88), Estatu Batuetako Andromeda motako ontzi militarra.
* Uvaldeko sarraskia, herriko Robb Elementary School eskolan gertatu zena 2022an.
Ikus halaber:
# Uvaldeko sarraskia

Uvaldeko sarraskia 2022ko maiatzaren 24an Texasko hiri horretako Robb eskolan gertaturiko tiroketa masiboa izan zen.

## Gertaera

Uvalde hiriko lehen hezkuntzako Robb eskolan, Texasen, 18 urteko gazte bat errifle batekin sartu, eta gutxienez hemeretzi haur eta bi irakasle hil zituen. Tartean, Salvador Ramos erasotzailearen amona, 66 urtekoa: ikastetxean sartu aurretik, hari egin zion tiro hiltzaileak, bien artean izandako eztabaida bat tarteko. Ospitaleratu egin zuten, eta larri dago. Pare bat polizia ere zauritu zituen.
Texasko Segurtasun Departamentuak azaldu duenez, Poliziak hil zuen Ramos. Amonari tiro egin eta gero, auto bat hartu eta eskolara joan zen. Errifle batekin, balen aurkako barneko batekin eta motxila batekin sartu zen hara, goizeko 11:30 pasatxo zirenean, eta parean zuen edonori egin zion tiro. Hainbat ikasgelatara ere sartu zen, eta, ondoren, ikastetxean bertan babestu zen. Han hil zuen Poliziak. Lehen susmoen arabera, bakarrik aritu zen.
Ramos Uvaldekoa bertakoa zen, hiriko bigarren hezkuntza ikastetxeko ikaslea, eta Robbeko ikasle ohia. Hainbat hedabideren arabera, nerabezaroan bullyinga jasan zuen, eta Instagramen armen argazkiak igo izan zituen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Ostolaza, Paulo. (2022-05-25). «18 urteko gazte batek gutxienez hemeretzi haur eta bi heldu hil ditu Texasko ikastetxe batean» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112123052
* Multimedia: Robb Elementary School shooting / Q112123052