OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nerbio-sistema periferiko

Nerbio sistema periferikoa (NSP) organo desberdinetara zabalduz nerbio-sistema zentraletik (NSZ) kanpo dagoen eta neurona eta nerbioek osatutako nerbio-sistemaren atala da.
Bere funtzio nagusia nerbio-sistema zentrala organoekin konektatzea da. NSZrekiko duen desberdintasuna, NSPak ez duela hezur edo muga hematoentzefalikoaren babesik da. Ondorioz, toxina eta kolpe mekanikoekiko kalteberagoa da.
Nerbio-sistema periferikoaren nerbioek informazioa eramaten dute gorputzeko errezeptoreetatik nerbio-sistema zentraleraino, eta baita azken honetatik efektoreetaraino (giharretaraino, adibidez).
Nerbio kranialek eta bizkarrezurreko nerbioek osatzen dute NSPa. Nerbio kranialek zurtoin zerebralean dute sorrera, bizkarrezurrekoak, aldiz, bizkarrezur-muinean.
Nerbio-sistema periferikoa bi ataletan banatzen da:
* Nerbio-sistema somatikoa: borondatezko mugimenduak zuzentzen dituena
* Nerbio-sistema autonomoa edo begetatiboa: nahi gabeko erantzunak ematen dituena
NSParen neurotransmisore garrantzitsuenak azetilkolina eta noradrenalina dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q169953
* Multimedia: Peripheral nervous system / Q169953
# Nerbio-sistema sinpatiko

Nerbio-sistema sinpatikoa nerbio-sistema autonomoaren zati bat da.
Bizkarrezurraren albo banatan luzatzen diren orno alboetako hodiek osatzen dute. Bizkarrezur nerbioekin sorta komunikatzaileen bidez lotzen dira, honela, bizkarrezur muineko nukleo begetatiboek zuntzak bidaltzen dituzte gongoil sinpatikoetara eta hauek gongoil ondoko zuntzak bidaltzen dituzte bizkarrezurreko nerbioetara. Akzioa adar aferente batekin eta beste bat eferentearekin egiten da arku islada baten bidez.

## Funtzioak

Begi-niniak dilatatzen ditu, bihotz taupaden maiztasuna eta indarra handitzen du, bronkioak zabaltzen ditu, urdaileko uzkurdurak gutxitzen ditu eta giltzurrungaineko guruinak estimulatzen ditu. Psikologiaren aldetik akziorako prestatzen gaitu. Nerbio-sistema sinpatikoaren funtzionamendua neutroa ez den emozio estimulu baten psiko nabaritze batekin lotua dago. Hiperhidrosia edo aurpegiko, besapeetako eta eskuetako gehiegizko izerditzea sistema sinpatikoaren gehiegizko estimuluarekin zuzenean lotua dago.
Sistema honen funtzionamendu desegokia edo nerbio-sistema parasinpatikoarekin harreman desegoki bat izateak disautonomia izen orokorrean batutako zantzu ezberdinak eragin ditzake.

## Ikus, gainera

* Nerbio-sistema autonomo
* Sinpatektomia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187215
* Multimedia: Sympathetic nervous system / Q187215
# Nerbio-sistema autonomo

Nerbio-sistema autonomoak, nerbio-sistema begetatibo bezala ere ezaguna, informazio errai eta barne ingurunetik jasotzen du, ondoren odol hodi, guruin eta muskulu leunaren gain eragiteko.
Nerbio-sistema somatikoan ez bezala, nahigabekoa da eta bizkarrezur-muin, entzefalo enbor eta hipotalamoan dauden nerbio zentroek aktibatzen dute.
Sistema eferentea da non inpultsuak NSZtik organo periferikoetara bidaltzen dituen, hauetan borondatez egiten ez diren ekintzak bultzatuz. Ekintza hauen artean daude: bihotzaren maiztasun eta uzkurketa indarraren kontrola, odol hodien uzkurketa eta zabalkuntza, hainbat organoetako muskulu leunaren uzkurketa eta erlaxazioa, begi-niniaren uzkurketa, guruin exokrino eta endokrinoen jariaketa, digestioaren, odol zirkulazioaren, arnasketaren edo metabolismoaren erregulazioa.
Sistema honen funtzionamendu txarrak sintoma ugari sor ditzake zeinak disautonomia bezala ezagutzen diren.
Nerbio-sistema autonomoa muskulu eskeletikoa inerbatzen duten nerbioak izan ezik, NSZtik ateratzen diren gainerako nerbio guztiek osatzen dute. Nerbio autonomo nagusienak pneumogastrikoa, esplanknikoak edo pelbikoak dira.
Nerbio-sistema autonomoa bi ataletan banatzen da:
* Nerbio-sistema sinpatikoa. Sistema honek noradrenalina erabiltzen du neurotransmisore gisa. Energia gastua eskatzen duten ekintzekin erlazionatua dago. Sistema adrenergiko edo noradrenergiko bezala ere ezagutzen da, gorputza estres egoera batean erreakzionatzeko prestatzen baitu.
* Nerbio-sistema parasinpatikoa. Gongoil isolatuek osatzen dute eta azetilkolina erabiltzen du. Energia gordetzearen arduraduna da. Sistema kolinergikoa ere esaten zaio, gorputza egoera normaletan mantentzen duena da eta sinpatikoaren antagonista da.

## Ikus, gainera

* Nerbio-sistema zentrala
* Nerbio-sistema periferikoa
* Nerbio-sistema somatikoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171064
* Multimedia: Autonomic nervous system / Q171064
# Nerbio (arkitektura)

Euskaltzaindiaren arabera, nerbioa, ganga baten edo sabai lau baten barnealdetik jartzen den elementu irten eta jarraikia, egiturari eusteko edo apaingarri modura jartzen dena da.
Arkitektura gotikoaren elementu bereizgarria da nahiz eta ondoren arkitektura estilo askotan erabilia izan.

## Deskribapena

Ganga baten intradosean jarritako arku segmentu irtena da.
XII. mendeaz geroztik erabilia izan da, baina jatorrian gurutze-gangak egiteko sortu zen.
Nerbio hauek erabiltzerakoan indar bultzadek euste gune jakin batzuetan ematen dira eta, horrela, indar hauek zutabeetara zuzenduko dira eta ez dute hormen beharrik izango. Honi esker, hormetan hutsarte edo bao handiak zabaldu ahal izango dira, eraikinetan argitasun eta arintasuna sortuz.

## Ikusi ere

* Arku tertzelete

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1521046
# Nerbio-sistema parasinpatiko

Nerbio-sistema parasinpatikoa borondatezkoak ez diren ekintza eta funtzioak kontrolatzen dituena da. Berau osatzen duten nerbioak entzefaloan jaiotzen dira, garezur nerbioen zati izanez, nerbio okulomotorea, aurpegi nerbioa, glosofaringear nerbioa eta nerbio bagoa. Bizkarrezur muinean S2 eta S4 sakroko erroen mailan dago.
Gorputzeko energia ekoizteaz eta berrezartzeaz arduratzen da.
Sistema honen neuroigorlea neurona aurregoingoldar eta posgoingoldarretan azetilkolina da (neuroigorle endogenoa). Sistema parasinpatikoko zuntz aurregongoildarrak sortzen dituzten nerbio guneak entzefaloan zein sakroan daude bizkarrezur muinean. Nerbio zuntz hauek garezur nerbio batzuen eremuan zehar hedatzen dira, halanola aurpegi nerbioa, nerbio nagia edo sakroko nerbio pelbikoak.

## Nerbio sistema parasinpatikoko neurona motak

Nerbio sistema parasinpatikoak bi neurona mota ditu:

### Neurona zentralak edo aurregongoildarrak

Garun-bizkarrezur nukleo batetik gertu daude, euren zilindroardatzak bizkarrezurreko edo garuneko bat jarraitzen duen bitartean, nerbio periferikoetara iritsiz, non sinapsiak egin ditzaketen, edo organo efektore parasinpatikoaren barnean egiten dute. Zuntz aurregongoildarrak luzeak dira, antigongoildarrak laburrak diren bitartean (sinpatikoan ez bezala). Nerbio-sistema parasinpatikoko zuntzek ez dute faszikulurik eratzen, eta ezin dira jarraitu, nerbio nagia eta nerbio pelbikoak izan ezik.

### Neurona periferiko edo pos-gongoildarrak

Neurona hauen gorputza helburu den organoan bertan dagoen nerbio gongoilean dago, eta sortzen duen axoia oso laburra da organo honetan lan egiten duelako. Eta hor igortzen dute azetilkolina. Azetilkolina nerbio-sistema parasinpatikoan sinapsi espazio aurregongoildarretan zein posgongoildarretan askatzen da eta hemen helburu den organoan lan egiten dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185589
* Multimedia: Parasympathetic nervous system / Q185589
# Nerbio-sistema zentral

Nerbio-sistema zentrala (NSZ) animalia zelulaniztunetan gorputzaren atal guztien jarduera koordinatzen duen nerbio-sistemaren atala da. Ornodunetan meningeetan sartuta dago eta garunak eta bizkarrezur-muinak osatzen dute. Garuna burezurrak babestuta dagoen bitartean, bizkarrezur-muina bizkarrezurrak babesten du.
Organo hauek aurkitzen diren barrunbeak isurkari zerebroespinal izeneko isurkari koloregabe eta gardenez beteta daude. Isurkari horrek eginkizun ugari dauzka, esaterako, substantzia jakin batzuen elkartrukerako, hondakin produktu batzuen iraizketarako edo oreka ionikoa mantentzeko balio du.
Nerbio-sistema zentrala osatzen duten zelulek substantzia grisa (gorputz neuronalez osatua) eta substantzia zuria (dendrita eta axoiez osatua) eratzen dituzte.
NSZaren funtzioa zentzu desberdinek jasotako sentipenak jaso, prozesatu eta erantzunak bidaltzea da. Gure gorputzean dagoen sistema garrantzitsuenetakoa dela esan daiteke.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q47273
* Multimedia: Central nervous system / Q47273
# Nerbio-sistema somatiko

Nerbio-sistema somatikoa zentzumen organoetatik antzemandako informazioa hartu eta gihar eskeletikoak mugitzea baimenduko duen erantzuna bidaltzeaz arduratzen den nerbio-sistemaren atala da. Nerbio-sistema periferikoaren parte da eta borondatezko mugimenduen kontrolaz arduratzen da. Nerbio-sistema somatikoak gorputzari bere inguruarekin harremanean atxikitzen laguntzen dio.
Sistema honek muskulu eskeletiko, azal eta zentzumenen organoekin erlazionatutako neurona guztiak hartzen ditu barne. Muskuluen uzkurketarako, burmuineko seinaleak bidaltzen dituzten nerbio eferenteak ditu.
Nerbio-sistema somatikoa nerbio kranial eta bizkarrezurreko nerbioek osatzen dute.
* Bizkarrezurreko nerbioak. Informazio sentsoriala bizkarrezur-muinean zehar NSZera garraiatzeaz arduratzen dira. Gorputzaren posizio eta gihar eta giltzaduren egoerari buruzko informazioa ere bidaltzen dute. Gihar eskeletikoaren kontrolerako bizkarrezur-muinetik aginduak jasotzen dituzte.
* Nerbio kranialak. Buru eta lepoko informazio sentsoriala bidaltzen dute NSZera. Gainera, buru eta lepoko gihar eskeletikoaren kontrolerako aginduak jasotzen dituzte.

## Ikus, gainera

* Nerbio-sistema zentrala (NSZ)
* Nerbio-sistema periferikoa (NSP)
* Nerbio-sistema autonomoa

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q505535
* Multimedia: Somatic nervous system / Q505535
# OCP

OCP S.A., lehen Office chérifien des phosphates- arabieraz: المكتب الشريف للفوسفاط‎- deitua, Marokoko Erresumako sozietate anonimoa da, fosfatoen eta azido fosforikoaren ekoizpenean munduko liderra eta ongarrien munduko operadore nagusietako bat dena.
OCPk Marokoko fosfato-erreserbetarako monopolioa du (iparraldeko Afrikako herrialdeak munduko erreserba ezagunen % 70 inguru ditu), eta horregatik munduko lehen esportatzailea da. Ustiapen-leku nagusiak Khouribga, Ben Guerir, Youssoufia eta Bukraa (Mendebaldeko Saharan) dira.
Enpresaren jarduerak honako hauek dira: baliabide mineralak ustiatzea eta balio erantsi handiko produktuak ekoiztea. OCPk presentzia globala du fosfatoaren ekoizpenean, eta munduko nekazaritza-merkatu giltzarri guztiei ematen dizkie zerbitzuak.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) USGS Minerals Year Book - Phosphate Rock

## Kanpo estekak

* Datuak: Q501605
* Espezieak: OCP
# OFC

OFC edo Ozeaniako Futbol Konfederazioa (ingelesez: Oceania Football Confederation) Ozeaniako futbol federazio nazionalen konfederazioa da. FIFA osatzen duten sei konfederazioetako bat da.
Antolatzen dituen txapelketa nagusiak honako hauek dira:
* Selekzioa nazionalen artean:
** Ozeaniako Nazioen Kopa (OFC Nations Cup)
** Ozeano Bareko Jokoetako futbol txapelketa
* Kluben artean:
** Ozeaniako Txapeldunen Liga (OFC Champions League)

## Herrialde partaideak

| Samoa Estatubatuarra Cook uharteak Fiji Kiribati$^{1,2}$ Kaledonia Berria Zeelanda Berria$^3$ Niue$^1$ | Papua Ginea Berria Samoa Salomon Uharteak Polinesia Frantsesa Tonga Tuvalu $^{1,2}$ Vanuatu |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) OFCren webgune ofiziala
* Datuak: Q180344
* Multimedia: Oceania Football Confederation / Q180344
FIFAko konfederazioak :
# OBN

OBN, Open Broadcasting Network, Bosnia eta Herzegovinako telebista kate bat da. Hasiera batean 1996an jarri zen abian gerra zibila amaitu ostean, OHRren (Bosnia eta Herzegovinako Ordezkari Gorenaren) ekimenez, dauden kanal abertzaleei alternatiba bat eskaintzeko. Albiste orokorretara zuzenduta zegoen, eta nazioarteko jabeek 20 milioi dolar inguru inbertitu zituzten bere garapenean telebista kate neutral gisa.
Katea 2000. urtean jabetza pribatua izan zen, Ivan Ćaleta Kroaziako enpresaburuak eta Nova TVren jabe ohiak erosi zuenean. Chellomediak telebistan %85eko partaidetza erosi zuen gero. Ćaletak 2019ko azaroan erosi zuen AMC Networks Internationalek telebista katean zuen % 85eko partaidetza, katearen jabe bakarra bihurtuz berriro.

## Programak
### Telenovelas / Seriea 2019ko urritik

| Jatorrizko izena | Bosniako itzulpena | Jatorri |
| Elif | Elif | Turkia |
| Yaralı Kuşlar | Ranjene ptice | Turkia |
| Cennet'in Gözyaşları | Dženet | Turkia |
| Dila Hanım | Dila | Turkia |
| Öyle Bir Geçer Zaman Ki | Ali | Turkia |
| Kuzey Güney | Dolina suza | Turkia |
| Kınalı Kar | Nazar | Turkia |
| Bütün Çocuklarım | Sva moja djeca | Turkia |
| Nemoj da zvocaš | Nemoj da zvocaš | Serbia |
| Shakti - Astitva Ke Ehsaas Ki | Sestre | India |

## Kanpo estekak

* OBN
* Datuak: Q1284050
# OCN (telebista katea)

OCN CJ ENM-k duen Hego Koreako kable bidezko telebista katea da.

## Erreferentziak

* ↑ CJ E&M makes 13.3 bil. won in TV drama exports

## Kanpo estekak

* (Koreeraz) OCNren webgune ofiziala
* Datuak: Q626419
# ODESSA

ODESSA (alemanez: Organisation der ehemaligen SS-Angehörigen, SSko Kide Ohien Elkartea) 1946an sortutako kode-izen bat da. Bigarren Mundu Gerran SSko kideei Hirugarren Reichetik Hego Amerikara ihes egiten laguntzeko sortutako sarea izendatzeko erabili zen. Nagusiki Argentinan, Brasilen, Paraguain eta Txilen jarri ziren bizitzen, eta helmuga horietara iristeko zubi-lana egin zuten herrialdeak Frantzia, Espainia, Portugal eta Italia izan ziren.
Ustez, Rodolfo Freude izan zen antolatzaile nagusia, Juan Perón argentinar presidentearen aholkulari hurbilenetako bat. Simon Wiesenthal nazi-ehiztari juduak sare honen berri eman, nazi iheslariak atzeman eta epaileen aurrera eraman zituen.

## Iheslari nabarmenak

* Heinrich Müller
* Richard Glücks
* Eduard Roschmann
* Adolf Eichmann

## Literatura

* The Odessa File (1972, Frederick Forsyth)

## Zinema

* The Odessa File (1974)
* Datuak: Q159658
# OFK Titograd

OFK Titograd (aurrez, FK Mladost Podgorica) Montenegroko futbol talde bat da Podgorica hiriburukoa. Montenegroko kopa bat irabazi du.

## Historia

Taldea 1950an sortu zen FK Mladost izenarekin baina 1954an OFK Titograd izena hartu zuen. Jugoslaviako Liga sisteman hirugarren eta bigarren mailen artean aritu zen. 1991ean hasierako izena berreskuratu zuen.
2006an Montenegroko Liga hasi zenean lehen mailan kokatu zuten eta bertan egin zituen bi denboraldi. 2010an lehen mailara itzuli zen. 2014an Kopako finalera iritsi zen baina ez zuen irabazi. 2015ean berriz jokatu zuen finala eta oraingoan luzapenean sartutiko golari esker titulua eskuratu zuen. Bolada onari jarraituz 2016an Ligako txapelduna izan zen. 2017an hirugarren egin zuen ligan baina lehenengoarekin puntutan berdinduta.
2018an aurrez izan zuen OFK Titograd izena berreskuratu du.

## Palmaresa
### Montenegron: 3

* Montenegroko Liga (1): 2016.
* Montenegroko Kopa:
** Txapelduna (2): 2015, 2018.
** Finalista (1): 2014.

## Kanpo estekak

* (Serbieraz)(Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q1257626
# OGLE-2016-BLG-1190Lb

OGLE-2016-BLG-1190Lb masa ikaragarria duen exoplaneta bat da, Jupiterren masa 13,4 aldiz biderkatuta lor dezakegu objektu honen masa. Astronomoek oraindik ez dakite seguru nolako objektua den OGLE-2016-BLG-1190Lb, planeta bat izateko masiboegia baita eta nano marroi bat izateko txikiegia, azken objektu hauen ezaugarririk ere ez zaizkio atzeman. Nano hori motako izar baten inguruan biraka dabil, Lur planetatik 22 arg- urtera, Sagittarius konstelazioan, Esne Bidearen barnealdean.
Bestalde, gorputz arraro honek beste berezitasun bat gehiago gorde digu, astronomoek egin dituzten ikerketek erakutsi baitute, biraka dabilen izarretik, OGLE-2016-BLG-1190L, hurbilegi dagoela. Izar nagusitik daukan hurbiltasun handiak ezinezko bilakatzen du planeta bat izatea, edozein planeta gune honetan ezingo litzakeelako mantendu, grabitatearen ondorioz izar nagusiak irentsiko lukeelako.

## Aurkikuntza

Izar nagusia 2016ko ekainean aurkitu zen, Optical Gravitational Lensing Experiment-en (OGLE) laguntzarekin. Handik egun gutxira, Spitzer espazio teleskopioak mikrolente gertakizunen bitartez izar hau behatu zuen. Spitzerrek metodo honen bidez aurkitu duen lehen gorputza da OGLE-2016-BLG-1190Lb, baina garrantzitsuena da, aiptautako gorputza lehenengo gorputza dela nano marroi eta planeta baten masaren artean dagoena. Hainbat astronomoen ustez, objektu hau aurkitu den mota berri bateko lehen objektua da, ezin delako ez planeta gisa sailkatu eta ezta nano marroi gisa ere, lehen aipatutako arrazoiez gain, ez duelako argirik sortzen.

## Ikus, gainera

* Jupiter
* Spitzer espazio-teleskopioa
* Exoplaneta

## Kanpo estekak

* MOAren parte-hartzea (Ingelesez)
* OGLEren parte-hartzea (Ingelesez)
* Gorputz honen aurkikuntzaren inguruko bideoa (minutu batekoa) (Ingelesez)
* Datuak: Q42956220
# OER Commons

OER Commons (hezkuntza-baliabide irekietarako OER) sarrera libreko lineako liburutegi bat da, eta irakasleei eta beste edozeini modu librean erabil daitezkeen hezkuntza-baliabide irekiak (OER) eta beste hezkuntza-material batzuk bilatzeko aukera ematen die.

## Historia

OER Commons, Hezkuntzako Ezagutzaren Kudeaketa Aztertzeko Institutuak sortua, curriculumeko adituei eta hezitzaileei hezkuntza-baliabide irekiak (OER) aurkitzen eta material horiek erabiltzen, ebaluatzen eta hobetzen laguntzeko garatu zen. Guneko baliabideak datu deskribatzaileen multzo zabaldua erabiliz bila eta iragaz daitezke, erabilera-baldintzak barne. Irakasleek, ikasleek eta beste batzuek "metadatu" horiek aberasten dituzte materialak etiketatu, kalifikatu eta berrikusten dituztenean, eta haientzat funtzionatzen duena partekatzen dute.

## Sariak

2007an, San Joseko Berrikuntza Teknologikoaren Museoak OER Commons izendatu zuen ISKME.
2010eko abenduan, ISKME finalista izendatu zuten OER Commons irakasleen garapen profesionaleko programen bidez Qatar Fundazioaren Hezkuntzarako Berrikuntzaren Munduko Gailurrean (WISE).
2011n, ISKMEk Hezkuntza Kalitatearen Ekimen Irekiaren (OPAL) Politikan Eragiten duten Erakundeen Saria irabazi zuen, UNESCO, Hezkuntza Irekirako eta Urrutiko Hezkuntzarako Nazioarteko Kontseilua, Ikaskuntza Elektronikoaren Kalitaterako Europako Fundazioa eta Europako hainbat unibertsitate biltzen dituen partzuergoa.

## Ikus gainera

* Hezkuntza-praktika irekiak
* Hezkuntza-baliabide irekiak
* Testu irekiko liburua
* Hezkuntza irekia

## Erreferentziak

* ↑ Tim Vollmer. (June 29, 2010). «ISKME’s Lisa Petrides: Open Education and Policy» Creative Commons Blog.
* ↑ «Institute for the Study of Knowledge Management in Education, OER Commons» Tech Award Laureates.
* ↑ 2010 WISE Awards Honor Educational Excellence. Retrieved 4 April 2012.

## Kanpo estekak

* OER Commons
* Hezitzaileei hezkuntza irekiko baliabideen kalitatea zehazten laguntzea
* Hezkuntza-baliabide irekiak eta liburutegiak
* Datuak: Q7072459
# OGC Nice

OGC Nice Frantziako futbol taldea da, Niza hirikoa, batez ere 1950eko hamarkadan arrakastatsua izandakoa. Frantziako lau liga eta hiru kopa irabazi zituen besteak beste.
Etxeko partiduan Allianz Riviera estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa
### Frantzian: 7

* Ligue 1 (4): 1951, 1952, 1956, 1959.
* Frantziako Kopa (3): 1952, 1954, 1997.
* Ligako Kopa (0): bigarren 2006an.

### Europan: 0
#### Latindar Kopa

* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1952.

## Jokalari ezagunak

Just Fontaine eta Ricardo Zamora, besteak beste.

## Euskal taldeen aurkako partidak

Nicek hainbat partida jokatu ditu euskal taldeen aurka:
| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 1956 | Latindar Kopa | Final erdiak | Athletic | 2-0 | Niza |
| 2024-25 | UEFA Europa League | Liga fasea | Niza | 1-1 | Real Sociedad |

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)OGC Niceren webgune ofiziala
* Datuak: Q185163
* Multimedia: OGC Nice / Q185163
# Newaygo konderria (Michigan)

Newaygo konderria (ingelesez: Newaygo County) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua White Cloud da. 2010eko zentsuaren arabera 48.460 biztanle zituen, Newaygo kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Newaygo konderriak 2.231,76 kilometro koadro ditu. Horietatik 125,58 ura dira. Beste 2.106,19 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,71 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 48.460 pertsonetatik 46.782 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.663 dira. 474 beltzak edo afroamerikarrak. 331 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 184 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 32 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 646 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q74290
* Multimedia: Newaygo County, Michigan / Q74290
# Newark udalerria, Webster konderria (Iowa)

Newark udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Webster konderrian. Azken zentsuaren arabera 252 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Newark udalerriak 120 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 51.577 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10798568
# Newark (Vermont)

Newark Vermont estatubatuar estatuko Caledonia konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 581 biztanle zituen eta 6,03 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1943656
* Multimedia: Newark, Vermont / Q1943656
# Newark Liberty nazioarteko aireportua

Newark Liberty nazioarteko aireportua Newark eta Elizabeth hirien artean dagoen aireportua da, New Yorketik 24 kilometro hego-mendebaldera.
United Airlines da aireportuko airelinearik garrantzitsuena.
2012an 33 milioi bidaiarik erabili zuten aireportua.

## Ikus, gainera

* Munduko aireporturik erabilienak bidaiarien arabera

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) U.S. International Air Passenger and Freight Statistics Report =. (Noiz kontsultatua: 2013-05-24).
* ↑ https://web.archive.org/web/20120125141748/http://www.mlit.go.jp/koku/04_outline/10_data/03_kanrijoukyoucyousyo/h18_rekinen_nendo.pdf

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Aireportuaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q466786
* Multimedia: Newark Liberty International Airport / Q466786
# Newark gaztelua

Newark gaztelua (ingelesez: Newark Castle) Eskoziako Port Glasgow herrian kokatzen den gaztelua da, Inverclyde eskualdean. A mailako eraikina izendaturik dago.

## Historia

Sir George Maxwellek 1450 eta 1478 artean New Werke of Finlastoun gaztelua eraiki zuen, Finlanstoneko baroierriko gaztelu nagusia izateko asmotan. Clyde ibaiaren ahoa babesten zuen dorretxe bat zen. XVI mendean Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoaren gizon indartsua zen Sir Patrick Maxwellek eraikina handitu zuen eta pizkundeko jauregia bihurtu zen.
1668an Glasgowko tabako merkatariek inguruko 7 hektarea erosi zituzten kai bat sortzeko eta Port Glasgow sortu zen. 1694an Maxwell hil eta ordutik aurrera hainbat eskutatik pasa zen gaztelua, baina inor ez zen berriz bertan bizi izan. 1909an Historic Scotland erakundeak eskuratu zuen.

## Iruditegia

* Gazteluaren ikuspegia.
* Gaztelua eta usategia.
* Dorreak.
* Atea.
* Lehioak.

## Kanpo estekak

* Historic Scotland-eko webgunea
* Datuak: Q2159678
* Multimedia: Newark Castle, Port Glasgow / Q2159678
# Newark Valley (New York)

Newark Valley New York estatuko herri bat da. Tioga konderrian kokatua dago. 2010ean 997 biztanle zituen, 2,56 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Tioga konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2595387
# Newark udalerria, Licking konderria (Ohio)

Newark udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Licking konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.175 biztanle zituen, 6.9 milia karratu (18 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Newark udalerriak 944 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 43.451 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7016779
* Multimedia: Newark Township, Licking County, Ohio / Q7016779
# Newarthill

Newarthill, Eskoziako udalerri bat da, Iparraldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15059273
* Multimedia: Newarthill / Q15059273
# Newaygo (Michigan)

Newaygo Michigango hiri bat da. Newaygo konderrian kokatua dago. 2010ean 1.976 biztanle zituen, 9,70 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Newaygo konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2324279
* Multimedia: Newaygo, Michigan / Q2324279
# Newbank (Glasgow)

Newbank, Eskoziako Glasgow hiriaren ekialdean dagoen langile klaseko auzo bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7016831