OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kim Soo-nyung

Kim Soo-nyung (Ipar Chungcheong, 1971ko apirilaren 5a) arkularia da. Hego Korea ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Kim Su-Nyeong
* ↑ Soo-Nyung KIM

## Kanpo estekak

* Datuak: Q239901
# Kim Petras

Kim Petras (Kolonia, Alemania, 1992ko abuztuaren 27a) alemaniar pop eta a capella abeslari eta letragilea da. Nazioarteko hedabideen arreta bereganatu zuen, sexu-trantsizioa oso gazterik egin baitzuen.

## Biografia
### Haurtzaroa

Kim Petras 1992ko abuztuaren 27an jaio zen eta bere gurasoek, Lutz-ek eta Konni-k, gizonezkoentzako Tim izena jarri zioten. Bi urte zituenean Kim Petras neska zela aldarrikatzen hasi zen. Ondorioz, bere gurasoak ulerkorrak izaten saiatu ziren, baina hala ere generoari dagokionez jantzi neutralak jantziarazi zioten. Gainera, laguntza profesional bila joan ziren eta Bernd Meyenburg ezagutu zuten Frankfurteko Unibertsitatean. Bernd haurrentzako klinika bateko zuzendaria zen eta transexualitatea ikertzen zebilen 1970eko hamarkadatik.

### Musikagintza

2007an Petrasek bere burua abesten grabatu zuen eta bideoak Internetera igo zituen. Bideoetan berak konposatutako zenbait abesti agertzen ziren. Fabian Görg alemaniar musika-ekoizleak bideo horiek ikusi zituen eta Joyce Records ekoiztetxe independentearekin sinatu zuen kontratua.
2008an, Petrasek Görgekin ekoitzitako bi abesti plazaratu zituen. Lehenengoa, "Last Forever" delako abestia, sarean argitaratu zuten eta oso harrera ona eduki zuen YouTube eta MySpace plataformetan. Hilabete batzuk geroago, 2008ko irailean, "Fade Away" izeneko CD-singlea merkaturatu zuen.
2009ko apirilaren 17an, lehen "Last Forever" abesti promozionala zena, Alemaniako iTunes dendan jarri zuen salgai. 2011ko martxoaren 11n bere lehendabiziko disko luzea plazaratu zuen: "One Piece of Tape". 2013an Klaas DJ-aren "Flight To Paris" singlerako kolaborazioa egin zuen.

## Diskografia
### Singleak
#### Artista nagusi gisa

| Izenburua | Urtea | Bilduma |
| "Fade Away" | 2008 | Bildumarik gabeko singlea |
| "Last Forever" | 2009 | Bildumarik gabeko singlea |
| "Die For You" | 2009 | Bildumarik gabeko singlea |
| "Boomerang" | 2009 | Bildumarik gabeko singlea |
| "STFU" | 2014 | Bildumarik gabeko singlea |

#### Artista gonbidatu gisa
## Bideografia

Bideoklip-zerrenda :
| Urtea | Izenburua | Zuzendaria |
| 2009 | "Die For You" | Ezezaguna |
| 2011 | "Feel It" | Maison Kelmd |
| 2011 | "One Piece of Tape" | Kim Petras eta Linestyle Artwork |
| 2013 | "Heartbeat" (Klaas feat. Kim Petras) | Ezezaguna |

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Kim Petrasen webgune ofiziala
* Datuak: Q60964
* Multimedia: Kim Petras / Q60964
# Kim Possible telesailaren pertsonaiak

Kim Possible telesailaren pertsonaiak.

## Heroiak

* Kimberly Ann "Kim" Possible: Neska normal bat, baina batera agente bat da.
* Ronald "Ron" Geldiezin: Kimen lagunkide traketsa.
* Rufus: Ronen sator biluzia.
* Wade Load: Mutil adimentsua, informazioa ematen dio Kimi.

## Familia kideak
### Possible familia

* James Timothy Possible Doktorea: Kimen aita. Astrofisikaria.
* Ann Possible Doktorea: Kimen ama. Kirurgialaria.
* Jim eta Tim Possible: Kimen anai txikiak. Bikiak dira.
* Possible Amama: Kimen amona itaren partetik.

### Geldiezin familia

* Geldiezin Jauna: Ronen aita.
* Geldiezin Anderea: Ronen ama.
* Hana Geldiezin: Ronen adopziopeko ahizpa Txinatarra.

## Doilorrak

* Drakken Doktorea: Zientzialari eroa.
* Shego: Drakken Doktorearen laguntzailea.
* Duff Killigan: Golf-jokalari eroa.
* Tximino Hanka: Tximino itxurarekin ninja.
* Señor Senior Sr. eta Señor Senior Jr.: Europazko aita eta semea aberatsak.
* Dementor Profesorea: Zientzialari eroa.
* AmyD.N.: Zientzialari eroa.
* Gill: Itsas mutantea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q240506
# Kim Seong-su

    Hau korear izena da, abizena Kim du.
Kim Seong-su (koreeraz:김성수;金性洙; Gochang-gun, Korea, 1891ko urriaren 11 – Seul, Hego Korea, 1955eko otsailaren 18) korear ekintzaile independentista, enpresari eta hezitzailea izan zen. Dong-ah Ilbo egunkariaren sortzailea, Hego Koreako bigarren lehendakariordea (1951ko maiatzaren 17 – 1952ko uztailaren 6) izan zen. Goitizena Inchon(인촌;仁村) zuen.

## Erreferentziak

* (Koreeraz) Kim Seong-su memorial museoa
* (Koreeraz) Kim Seong-su
* (Koreeraz) Kim Seong-su
* Datuak: Q208203
* Multimedia: Kim Seong-soo / Q208203
# Lansdowne-Baltimore Highlands (Maryland)

Lansdowne-Baltimore Highlands Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Baltimore konderrian dago, Maryland estatuan. 15.724 biztanle ditu, 4,3 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Baltimore konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q756500
# Lansford (Ipar Dakota)

Lansford Ipar Dakotako hiri bat da. Bottineau konderrian kokatua dago. 2010ean 245 biztanle zituen, 0,90 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bottineau konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q377729
# Lansford (Pennsylvania)

Lansford Pennsylvaniako borough bat da. Carbon konderrian kokatua dago. 2010ean 3.941 biztanle zituen, 3,98 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Carbon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1186105
* Multimedia: Lansford, Pennsylvania / Q1186105
# Lansdowne Road

Lansdowne Road (irlanderaz Bóthar Lansdún) futbol eta errugbi zelai bat izan zen, Dublingo Ballsbridge (irlanderaz Droichead na Dothra) aldirietako auzoan kokatua dago, Irlandako Errepublikan.
Bitxikeria moduan, Lansdowne Road zelaiak beste munduko edozein kiroldegi edo zelaik baino garraio publikorako sargune hobea duela goraipatu dezake, hau "Lansdowne Road" DART edo Dublingo Trenaren geltokia delako da. Nahiz futbolean, nahiz errugbian, oraindik jokatzen jarraitzen den munduko zelairik zaharrena da. Irlandar selekzioaren partida bakoitzean sortzen den giro apartarengatik ere bereziki nabarmentzen da, zelaia "galdarategi" bero bat bihurtzen delarik. Bere ikuslego kopuruaren ahalmena kirolaren arabera aldatzen da, errugbian ez baitago zutikako lekuen mugapenik, futbolean gertatzen den antzera. Arrazoi honegatik ipar eta hegoaldeko harmailak eserlekuekin beteak daude, zelaiaren ikusle gaitasuna 49000tik 36000ra murrizten delarik. 2004. urtean irlandar gobernuak errugbiko federakundea (IRFU) eta futbolekoarekin (FAI) batera, 2007 eta 2008 bitartean, Lansdowne Road-en eraberritze osoari ekiteko akordio batetara iritsi ziren leku honetan bertan 2010 urterako prest egongo den Aviva Stadium zelai berria eraikitzeko, honenbestez denbora tarte horretan bi selekzioek (errugbikoak eta futbolekoak), Futbol Elkarte Atletiko Gaeliko elkartearen (GAA) jabegoa den Croke Park zelaian jokatu beharko dituzte beren partidak.
Erreferentzia edo gehikuntza moduan, zelai hau musika talde ospetsu ugariren emanaldi leku bezala erabili dela aipatu dezakegu: R.E.M., U2 eta The Corrs, jende betekada osoak lortuz.
Estadioa erautsi egin zuten eta bere ordez Aviva Stadium eraiki zuten.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Lansdowne Road-en Webgune Ofiziala
* Datuak: Q601162
* Multimedia: Lansdowne Road / Q601162
# Lanshan barrutia (Linyi)

Lanshan barrutia (txinera tradizionalez: 兰山区) Txinako barruti bat da, Linyi barruan. Azken zentsuaren arabera 1.159.181 biztanle zituen 818 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1198223
* Multimedia: Lanshan District, Linyi / Q1198223
# Lansdowne (Pennsylvania)

Lansdowne Pennsylvaniako borough bat da. Delaware konderrian kokatua dago. 2010ean 10.620 biztanle zituen, 3,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Delaware konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1181695
* Multimedia: Lansdowne, Pennsylvania / Q1181695
# Lanshan barrutia

Lanshan barrutia honakoa izan daiteke:
* Lanshan barrutia (Linyi)
* Lanshan barrutia (Rizhao)
# Lansdowne (Maryland)

Lansdowne Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Baltimore konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. 9.004 biztanle ditu, 6,2 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Baltimore konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3886494
* Multimedia: Lansdowne, Maryland / Q3886494
# Lansfordita

Lansfordita karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Lansfordita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {MgCO3 * 5H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Lansfordite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Larrea (Barakaldo)

    Artikulu hau Barakaldoko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Larrea».
Larrea Barakaldoko auzoa da, Lasesarre-Urban Galindo barrutia (2.a) osatzen duena Urban Galindo eta Lasesarre auzoekin batera.

## Ezaugarriak

Auzoa Barakaldoko udalerriaren ekialdean dago, erdigunea eta Lasesarreko auzoen artean.

## Ondarea

* Larrea jauregia

## Kanpo estekak

* Larrea jauregiaren argazkia.
* Datuak: Q12261930
# Larrea (Galdames)

    Artikulu hau Galdamesko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Larrea».
Larrea Galdamesko (Bizkaia) hegoaldean dagoen auzoa da. Bertara heltzeko Txabarri auzotik gertu igarotzen den BI-3634 errepidea hartu behar da.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Galdamesko Udala
* Datuak: Q12261932
# Larrea baserria

Larrea Villabonako baserria da, Amasa auzoko hegoaldeko hegalean dago, Loatzo mendiaren oinean.
2006ko uztailaren 4an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak

Oinplano laukizuzena du. Bi solairu eta ganbara bat ditu eta bi isurkiko estalki zurezkoa, zeinaren gailurra fatxada nagusiarekiko elkarzuta baita.
Fatxada nagusiko behe-solairuan aparailua gotikoa da behealdean, eta harlandua goialdean. Fatxada nagusian bi modiloi-lerro nabarmentzen dira. Fatxadaren erdialdeko arku zorrotzeko sarbide batek dobela bat du, lapiko bat zizelkatua duena. Lehenengo solairuan lau leihozulo daude lerrokatuta. Ganbarak oholtzazko itxitura du. Ipar-mendebaldeko fatxadako sarbideak ateburu bat eta leihozulo bat ditu. Lehenengo solairuan, lau leihozulo lerrokatuk osatzen dute fatxadaren egitura. Hego-ekialdeko fatxada ez da antzematen, lurzoruaren maldari egokitua baitago eta sarrera lur-mailan baitu lastategira; gainera, eranskin bat itsatsi zaio albo batean, zeinak alde honetatik eraikina itxi egiten baitu. Ipar-ekialdeko fatxada ezin da kanpotik ikusi, horma-atala eraikin nagusiarekiko elkarzuta duen eranskin batek estaltzen duelako. Behealdean aparailu gotikoa du. Harlandu guztiak kareharrizkoak dira.

### Barrualdea

Sarbide nagusian sukalde osoa dago, ohiko beheko suarekin eta harraska ezkerraldean. Aurrez aurre abereak eta askak daude, sukalde ondoan. Eskuinaldeko eskaileretatik lehenengo solairura igotzen da, zeina hainbat gelatan banatuta baitago, adreiluzko eta igeltsuzko trenkaden bidez, oholtza matxinbratu eta harlangaitz-hormen arteko bilbaduren bitartez. Beste eskailera-atal batetik ganbarara igo daiteke, hau ere zati batean banatua. Eraikina sostengatzeko, atal bakarreko haritzezko hamalau zutabe daude, eta dolare gotikoko lau zutabe enarabuztan eran lotutako beren besoekin. Habe-dolarea ia osorik dago, lau zutabeak eta azpila gordetzen baititu.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Ikus, gainera

* Larrea

## Kanpo estekak

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Datuak: Q8341977
* Multimedia: Larrea baserria / Q8341977
# Larrea

Larrea Euskal Herriko hainbat lekuren izena da:

## Taxonomia

* Larrea (generoa), Zygophyllaceae familiako landare generoa.

## Ikus, gainera

* Larre
# Larrea (Larra)

Larrea Zornotzako (Bizkaia) ipar-mendebaldean dagoen auzoa da. Zornotza erdialdetik kilometro batera.

## Kanpo estekak

* Udaleko informazioa Larreari buruz

## Ikus, gainera

* Durangaldea
* Datuak: Q12261931
# Larrea tridentata

Larrea tridentata (ingelesez: creosote bush, euskaraz: «kreosotazko zuhaixka»; gaztelaniaz: gobernadora) Zygophyllaceae familiako landarea da. Oso ohikoa da Ipar Amerikako basamortuetan, Mexikoko Bajíotik hasi eta Estatu Batuetako Chihuahuako basamortuaren iparralderaino.
1 eta 3 metro bitarteko garaiera duen zuhaixka hostoiraunkorra da, eta nekez iristen da 4 metrora. Landarearen zurtoinek hosto erretxinatsuak dituzte, berde ilunak, oinarrian bi foliolo dituztela, 7 eta 18 mm bitarteko luzera eta 4 eta 8,5 mm bitarteko zabalera dutenak. Loreak 2,5 cm-ko diametrokoak dira eta bost petalo hori dituzte.
Zuhaixka (askotan chaparral esaten zaio erremedio herbal gisa erabiltzen dutenean) landare-osagarri gisa erabiltzen dute, eta hego mendebaldeko Estatu Batuetako amerindiarrek eta mexikarrek gaixotasun ugaritarako tratamendu gisa erabili zuten. Elikagai eta Sendagaien Administrazioak, berriz, bere toxikotasunagatik ez du bere erabilera aholkatzen.

## Erreferentziak

* ↑ Arteaga, S., et al. (2005). Larrea tridentata (Creosote bush), an abundant plant of Mexican and US-American deserts and its metabolite nordihydroguaiaretic acid. Journal of Ethnopharmacology 98:3 231-39.
* ↑ Edible and Medicinal Plants of the West, Gregory L. Tilford, ISBN 0-87842-359-1

## Kanpo estekak

* Datuak: Q965954
* Multimedia: Larrea tridentata / Q965954
* Espezieak: Larrea tridentata
# Larrea jauregia

Larrea jauregia Barakaldoko (Bizkaia) Larrea auzoan kokaturiko eraikina da. XVIII. mendean eraiki zen eta kokaleku berean zegoen dorretxearen erreformaren ondorioa da.

## Historia

Larrea jauregia Etxabarri familiaren jabetza izan zen. Jauntxo familia hau Barakaldon itzal handikoa zen eta herrian hainbat maiorazko eta jabetza zituen. Haien artean Beurko-Larreakoa.
Eraikina jauregi izan aurretik dorretxea izan zen. Erreforma XVIII. mendean garaiko jabea zen Jose Ramon Etxabarriren ekimenez burutu zen.
XXI. mendearen hasieran zaharberritua izan zen jatetxe bihurtzeko, Palacio Larrea Berria izenarekin.

## Deskribapena

Eraikina tipologia barrokokoa da eta Bizkaiko hainbat jauregiren funtzio eta estetika ezaugarriak ditu. Oinplano laukidunekoa da eta lau isurialdeko estalkia dauka. Hiru solairu ditu, hiru bao ardatzekin. Hormarriaz aparejaturik dago, harlandua aurrealde nagusian, izkinetan eta bao ertzetan erabiltzen duela. Aurrealdean Etxabarri eta Larrea familien armarria dago eta sarrera nagusian animaliak irudikatzen dituzten bi gargola.

## Erreferentziak

* ↑ Ezagutu Barakaldo: El palacio de Larrea(Gaztelaniaz)
* ↑ Inauguración del Palacio de Larrea.(Gaztelaniaz)
* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia: Barakaldo: Arte.(Gaztelaniaz)
* ↑ Ezagutu Barakaldo:Las casas-torre en Barakaldo (II).(Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Larrea jauregiaren argazki zaharra.
* Datuak: Q20492902
# Larreagaburu

Larreagaburu Bizkaiko mendia da, 117 metro ditu eta Gangurengo mendilerroan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak

* ↑ Gailurraren izena: Larreagaburu Mendikat webgunean.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* luberri.net webgunean
* Datuak: Q56650204
# Larre boilur

Larre boilurra (Hydnotrya tulasnei) Discinaceae familiako onddo espezie bat da. Kalitate gastronomikoari buruzko iritzi desberdinak daude.
Sinonimoak: Hydnotria bailii, Geoporella tulasnei.

## Deskribapena

Karpoforoa: 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa. hur baten eta intxaur baten arteko tamaina izaten du normalean. Mamia horia du. Erraboil formakoa, giltzurrunaren formakoa edo biribila, zimurtsua, zartadura albeolatuekin eta labirintoaren itxurarekin.
Gleba: Zuri-grisaxka hasieran, gero, marroi gorrixka.
Himenioa: Mehea, leuna, gris-gorrixka koloretik marroi-gorrixkaraino doa.
Etimologia: Tulasnei epitetoa, pertsona izenetik dator.

## Jangarritasuna

Jangarria.

### Nahasketa arriskua

Hydnotria carnea delakoarekin nahas daiteke. Antzekoak diren genero honetako beste 15 espezie daude.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean, gutxi populatutako basoetako lurzoruan, hariztietan, pagadietan, koniferoetan eta egur ustelen azpian. Gehienetan bakarrik ateratzen da, eta beti perretxikoaren herena lurretik kanpo, hau da, erdi estali gabe.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 775 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 579 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Hydnotrya tulasnei: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12951983
* Multimedia: Hydnotrya tulasnei / Q12951983
# Lebombo mendiak

Lebombo mendiak edo Lubombo mendiak (ingelesez: Lebombo Mountains; portugesez: Montes Libombos) hegoaldeko Afrikako mendilerroa da. Mendikatea Hegoafrikako KwaZulu-Natal probintziako Hluhluwetik Limpopo probintziako Punda Maria hegoalderaino hedatzen da, baita Hegoafrikan ere, 800 bat kilometrotan zehar. Eswatini iparraldetik hegoaldera zeharkatzen du, ekialdeko muturretik, Lubombo barrutiari izena emanez, eta Mozambikeko hego-mendebaldetik ere hedatzen da.
Mendikatea jatorri bolkanikoko arrokez osatuta dago. Lebombo toponimoa zuluerazko Ubombo hitzetik dator, "sudur handi" esan nahi duena. Kruger Parke Nazionalak mendikatearen zati bat babesten du.
37.000 urteko giza fosilen aztarnategiak daude inguru horretan. Han aurkitu dituzte erabilera matematikoa dituzten lehen objektu ezagunak; besteak beste, Lebombo hezurra, 29 koska dituen mandril baten peronezko pieza txiki bat, gaur egun oraindik Namibiako san klan batzuek erabiltzen dituzten egutegi-makilak gogorarazten duena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Watkeys, M.K.. (2002). «Development of the Lebombo rifted volcanic margin of southeast Africa» GSA Special Papers (Geological Society of America) 362 doi:10.1130/0-8137-2362-0.27. ISBN 9780813723624..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1501766
* Multimedia: Lebombo Mountains / Q1501766
# Lebodopa

Lebodopa edo L-dopa dopaminaren aitzindaria den sendagaia da. Hau dopamina deskarboxilasa entzimari esker deskarboxilatu egiten da dopamina emanez. Lebodopa nerbio-sistema zentraleko (NSZ) asaldura degeneratiboetan erabilia da neurona dopaminergikoen urritasuna konpontzeko, batez ere Parkinson gaixotasunean.

## Biosintesia

Dopamina noradrenalina eta adrenalina bezala katekolamina bat da eta gainera, azken bien biosintesian bitartekaria da. Bere sintesia aminoazido batetik hasten da, L-tirosinatik hain zuzen ere.
Tirosina honen bentzenoa hidroxilatu egiten da tirosina hidroxilasa entzimaren bidez L-dihidroxifenilalanina edo L-dopa sortuz. Ondoren, honek karboxilo taldea galtzen du dopamina deskarboxilasa entzimari esker dopamina emanez. Dopamina honen hidroxilazioz noradrenalina sintetizatzen da eta bere amina metilatuz adrenalina.
Hau litzateke katekolaminen biosintesi katea, bertan dopamina eta lebodopa sintetizatzen direlarik. Lebodopa ikusi dugun bezala, dopaminaren aitzindaria da.

## Farmakologia

Lebodopak NSZean zurruntasuna, bradikinesia eta dardarak murrizten ditu. Sistema kardiobaskularrean aldiz, inotropismoa eta kronotropismoa gehitzen ditu hipotentsioa sortaraziz.
Dopamina neurotransmisore oso polarra da eta ezin du muga hematoentzefalikoa zeharkatu nerbio-sistema zentralera iristeko. Beraz, Parkinsonaren sendabidean zuzenean dopamina emango bagenu, hau ez litzateke NSZera helduko eta ez luke bere efektua emango. Horregatik, bere aitzindari bat eman behar da, lebodopa, behin burmuinetara heldutakoan dopamina bihurtuko dena.
L-dopa aho bidetik ematen da ondo xurgatzen delako. Hala ere, metabolismoa arazo bat izango du. Lebodopa dopamina bihurtuko da gibel eta hestean, ondorioz ez da garunera iritsiko eta gainera, gorputz osoan banatuta dagoen dopaminak eragin desiragaitzak sortuko ditu. Hau ekiditeko, L-doparekin batera karbidopa eman behar da, honek dopamina deskarboxilasa inhibituko du eta L-dopa NSZera osorik iristea baimenduz eta eragin desiragaitzak murriztuz.
Lebodopa parkinsonaren sendaketan sendabide eraginkorrena da gaur egun. Aitzitik, lehenengo bost urteak igaro eta gero, eraginkortasuna gutxituz joaten da.

## Eragin kaltegarriak
### Akutuak

* Gorakoak
* Hipotentsioa
* Arritmiak
* Aldaketa psikologikoak (haluzinazioak, sexu asaldurak...)

### Kronikoak

* Diskinesia/distoniak
* Sintomatologiaren gorabeherak: on-of gertakizuna
* Jasankortasuna

## Ikus, gainera

* Dopamina
* Parkinsona

## Kanpo estekak

* Datuak: Q300989
* Multimedia: Levodopa / Q300989
# Lebon Régis

Lebon Régis Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 11.472 biztanle ditu 941,486 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1799343
* Multimedia: Lebon Régis / Q1799343
# Lebitazio magnetiko

Lebitazio magnetikoa, ingelesezko Maglev akronimoarekin ere ezaguna, objektu bat eremu magnetiko baten eraginez bakarrik mantentzen duen metodoa da. Beste era batera esanda, presio magnetikoak grabitatearen aurka egiten du. Esan beharra dago edozein objektu lebitatu daitekeela, eremu magnetikoa nahiko indartsua den bitartean.
Earnshaw-en teoremak frogatzen du ferromagnetismo estatikoa bakarrik erabiliz ezinezkoa dela objektu bat grabitatearen aurka egonkor lebitatzea, baina material diamagnetikoak, serbomekanismoak edo supereroaleak erabiltzeak posible egiten du lebitazio hori.
Lebitazio magnetikoaren aplikazio ohikoenak Maglev trenak, errodamendu magnetikoak eta erakusteko produktuen lebitazioa dira. Etorkizunean, eta fusio nuklearra kontrolatzea lortzen badugu, lebitazio magnetikoaren beste erabilera bat plasmaren lebitazioa izan daiteke. Hori izango litzateke posible den modu bakarra, fenomeno hori gertatzen den milioika gradutan edozein edukiontzi urtuko luketelako.

## Erreferentziak

* ↑ K. H. Lundberg, K. A. Lilienkamp and G. Marsden, “Low-Cost Magnetic Levitation Project Kits”, IEEE Control Systems Magazine, Octobre 2004, pp. 65 - 69.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1061251
* Multimedia: Magnetic levitation / Q1061251
# Lebkuchen

Lebkuchen (ˈleːpˌku:xn ahoskatua), honigkuchen edo pfefferkuchen alemaniar galleta bat da, Frankonia eskualdean tipikoa dena. Jengibre-ogiaren antzekoa, Gabonetan jaten dituzte.
Nürnberger Lebkuchena honako osagaiez eginda dago:
* Fruitu lehorrak (adibidez, hurritzak, intxaurrak eta almendrak)
* Laranja eta limoi azukreztatuak
* Eztia, irina, azukrea eta arrautzak
* Mazapana
* Espeziak: anisa, jengibrea, kardamomoa, zilantroa, intxaur muskatua, iltzea, Jamaikako pimienta eta kanela.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Food in Motion: The Migration of Foodstuffs and Cookery Techniques : Proceedings : Oxford Symposium. , 157 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2740122
* Multimedia: Nürnberger Lebkuchen / Q2740122
# Lebna Dengel

Lebna Dengel edo Dawit II (Etiopia, 1501 – 1540ko irailaren 2a), 1508 eta 1540 urte artean Etiopiako enperadorea izan zen. Dinastia salomonikoko kidea. Na'od enperadorearen eta Na'od Mogasa erreginaren semea izan zen. Oraindik umea zela hasi zuen erregealdia, eta urte luzez Elena printzesa izan zen nagusi, kristautasunera bihurtutako musulmana.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Gelawdewos
Baeda Maryam I
Na'od
Lebna Dengel
Yāʿqob
Menas of Ethiopia
Sarsa Dengel :

## Ikus, gainera

* Giovio Bilduma

## Kanpo estekak

* BBKL lexikoan sartzea
* Datuak: Q558437
* Multimedia: Dawit II of Ethiopia / Q558437
# Lebo (Kansas)

Lebo Kansasko hiri bat da. Coffey konderrian kokatua dago. 2010ean 940 biztanle zituen, 2,49 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Coffey konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2232004