OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# The Satanic Rites of Dracula

The Satanic Rites of Dracula (euskaraz Drakularen Erritu Satanikoak), 1973ko Alan Gibson kanadiarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Hammer Fil Productions ekoiztetxeak Drakula pertsonaiari buruz ekoitzitako zazpigarren filma izan zen. Christopher Lee, Peter Cushing, Michael Coles, William Franklyn, Freddie Jones eta Joanna Lumley aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.

## Aktoreak

* Christopher Lee: Drakula kondea / D.D. Denham
* Peter Cushing: Lorrimer Van Helsing
* Michael Coles: Murray inspektorea
* William Franklyn: Peter Torrence
* Richard Vernon: Mathews kolonela
* Joanna Lumley: Jessica Van Helsing
* Valerie Van Ost: Jane
* Barbara Yu Ling: Chin Yang
* Freddie Jones: Julian Keeley doktorea
* Maurice O'Connell: Hanson agentea
* Richard Mathews: John Porter, MP
* Patrick Barr: Lord Carradine
* Lockwood West: Sir Arthur Freeborne jenerala
* Peter Adair: Medikua
* John Harvey: Komisaria
* Maggie Fitzgerald, Pauline Peart eta Finnuala O'Shannon: Neska banpiroak
* Mia Martin: Aldareko neska
* Marc Zuber, Paul Weston, Ian Dewar eta Graham Rees: Zaindariak

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1254444
* Multimedia: The Satanic Rites of Dracula / Q1254444
# The Scalphunters

The Scalphunters, (euskaraz Kalpar-Ehiztariak), 1968ko Sydney Pollack estatubatuarrak zuzendutako abenturazko western film bat da. Burt Lancaster, Shelley Winters, Telly Savalas eta Ossie Davis aktoreek antzeztu zuten. Elmer Bernsteinel soinu banda konposatu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Mendebalde Urruna, Joe Bass (Burt Lancaster) ehiztari eta tranpakartzaile aditua negu osoan zehar atzemandako animalien larruazalekin doala kiowa indiarrak agertu eta lan ugariren ondoren lortutako larruazalak ohostuko dizkiote, trukean Joseph Lee (Ossie Davis) esklabo beltza emango diote. Baina Bass ez da egin dioten bidegabekeria jasatearekin konformatuko eta nola edo hala bere larruazalak berreskuratzen saiatuko da.

## Aktoreak

* Burt Lancaster – Joe Bass
* Shelley Winters – Kate
* Telly Savalas – Jim Howie
* Ossie Davis – Joseph Lee
* Dabney Coleman – Jed
* Paul Picerni – Frank
* Dan Vadis – Yuma
* Armando Silvestre – Bi Bele
* Nick Cravat – Yancy

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1554665
* Multimedia: The Scalphunters / Q1554665
# Tmesisternus fergussoni

Tmesisternus fergussoni kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Breuning ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1970ean.

## Hedapena

Ginea Berriko Papuan aurkitua izan da.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2009/show_species_details.php?record_id=3900087
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Tmesisternus fergussoni Catalogue of Life.
* Datuak: Q14693015
* Multimedia: Tmesisternus fergussoni / Q14693015
# Tmesisternus bruijnii

Tmesisternus bruijnii kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Gestro ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1876an.

## Hedapena

Ginea Berriko mendebaldean aurkitua izan da. Espezieak 15-20 mm. artean ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://titan.gbif.fr/sel_genann1.php?numero=21279
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Tmesisternus bruijnii Catalogue of Life.
* Datuak: Q14697147
# Tmesisternus dohertyi

Tmesisternus dohertyi kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Jordan ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1894an.

## Hedapena

Ginea Berriko Papuan eta Ginea Berriko mendebaldean aurkitua izan da. Espezieak 24 eta 28 mm. artean ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://titan.gbif.fr/sel_genann1.php?numero=21229
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14697226
* Multimedia: Tmesisternus dohertyi / Q14697226
# Tmesisternus discomaculatus

Tmesisternus discomaculatus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Breuning ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1939an.

## Hedapena

Ginea Berriko Papuan aurkitua izan da. Espezieak 16 mm. ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://titan.gbif.fr/sel_genann1.php?numero=21281
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Tmesisternus discomaculatus Catalogue of Life.
* Datuak: Q14692967
* Multimedia: Tmesisternus discomaculatus / Q14692967
# Tmesisternus divisus

Tmesisternus divisus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Aurivillius ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1927an.

## Hedapena

Ginea Berriaren mendebaldean aurkitua izan da. Espezieak 15 eta 18 mm. artean ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://titan.gbif.fr/sel_genann1.php?numero=21234
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Tmesisternus divisus Catalogue of Life.
* Datuak: Q14697215
* Multimedia: Tmesisternus divisus / Q14697215
# Tmesisternus dissimilis

Tmesisternus dissimilis kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Pascoe ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1868an.

## Hedapena

Ginea Berriaren mendebaldean eta Papuan aurkitua izan da. Espezieak 12 eta 16 mm. artean ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://titan.gbif.fr/sel_genann1.php?numero=13237
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Tmesisternus dissimilis Catalogue of Life.
* Datuak: Q14693059
* Multimedia: Tmesisternus dissimilis / Q14693059
# Tmesisternus elegans

Tmesisternus elegans kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Heller ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1914an.

## Hedapena

Ginea Berri mendebaldean eta Papuan aurkitua izan da. Espezieak 20 eta 25 mm. artean ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://titan.gbif.fr/sel_genann1.php?numero=19453
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Tmesisternus elegans Catalogue of Life.
* Datuak: Q14697217
* Multimedia: Tmesisternus elegans / Q14697217
# Tmesisternus distinctus

Tmesisternus distinctus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Boisduval ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1835ean.

## Hedapena

Ginea Berriko Papuan aurkitua izan da. Espezieak 12-16 mm. ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://titan.gbif.fr/sel_genann1.php?numero=21301
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Tmesisternus distinctus Catalogue of Life.
* Datuak: Q14696989
* Multimedia: Tmesisternus distinctus / Q14696989
# Tmesisternus biarciferus

Tmesisternus biarciferus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Blanchard ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1853an.

## Hedapena

Ginea Berriaren mendebaldean eta Papuan aurkitua izan da. Espezieak 15 eta 21 arteko mm. ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://titan.gbif.fr/sel_genann1.php?numero=21138
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Tmesisternus biarciferus Catalogue of Life.
* Datuak: Q14692909
* Multimedia: Tmesisternus biarciferus / Q14692909
# Tmesisternus bougainvillei

Tmesisternus bougainvillei kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Breuning ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1982an.

## Hedapena

Ginea Berrikon Papuan aurkitua izan da. Espezieak 17 eta 24 mm. artean ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2009/show_species_details.php?record_id=3896661
* ↑ Ibidem.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Tmesisternus bougainvillei Catalogue of Life.
* Datuak: Q112113656
# Uroplatus

Uroplatus Gekkonidae familiako narrasti genero bat da. Madagaskarren bizi dira.

## Espezieak

* Uroplatus alluaudi Mocquard, 1894
* Uroplatus ebenaui (Boettger, 1879)
* Uroplatus fimbriatus (Schneider, 1797)
* Uroplatus finiavana Ratsoavina, Louis, Crottini, Randrianiaina, Glaw & Vences, 2011
* Uroplatus giganteus Glaw, Kosuch, Henkel, Sound & Böhme, 2006
* Uroplatus guentheri Mocquard, 1908
* Uroplatus henkeli Böhme & Ibisch, 1990
* Uroplatus lineatus (Duméril & Bibron, 1836)
* Uroplatus malahelo Nussbaum & Raxworthy, 1994
* Uroplatus malama Nussbaum & Raxworthy, 1995
* Uroplatus phantasticus (Boulenger, 1888)
* Uroplatus pietschmanni Böhle & Schönecker, 2004
* Uroplatus sameiti Böhme & Ibisch, 1990
* Uroplatus sikorae Boettger, 1913

## Kanpo estekak

* Datuak: Q882271
* Multimedia: Uroplatus / Q882271
* Espezieak: Uroplatus
# Tomas Aritz

Tomas Aritz Oteiza (Iruñea, 1910eko hamarkada – ib., 1936) nafar politikaria izan zen, Espainiako Alderdi Komunistaren kidea. Maria Camino Oskoz bere bikotekidea izan zen.
Gerra Zibila hasi eta berehala erail zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Navarra 1936. De la esperanza al terror. Tafalla: Altaffaylla ISBN 84-930957-9-6..
* ↑ Jimenez Maia, Josu. (2017-5-6). Urbasako Pilatosen Balkoiko leize-zuloan, arkatz bat. Nabarralde.
* ↑ (Gaztelaniaz) Los crímenes de Franco en Euskal Herria, 1936-1940. Txalaparta, 30 or. ISBN 9788481365597..
* Datuak: Q6148732
# Tomas Astigieta

Tomas Astigieta Salazar (Manzanos, c. 1529 -?, 1585) arabar elizgizona izan zen.
Santo Tomas ikastetxeko ikaslea, Salamancan. Plasenciako hornitzailea izan zen Pedro Ponce de León gotzainak hala eskatuta. Ondoren, Sevillako diruzain eta kalonjea izan zen. 1573an Sevillan inkisidore izan zen, eta ondoren Goreneko Kontseiluko inkisidore. 1582an Gurutzadarako komisario nagusi izendatu zuten, eta kargu horretan egon zen 1585ean hil zen arte.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Beltrán de Heredia, Vicente. (2001). Cartulario de la universidad de Salamanca (1218-1600). V Universidad de Salamanca ISBN 9788478009589..
* Datuak: Q37857252
# Tomas Bilbao

Tomas Bilbao Hospitalet (1890eko irailaren 18a, Bilbo – 1954ko martxoaren 16a, Mexiko Hiria) euskal arkitekto eta politikari abertzale bat izan zen. Eusko Abertzale Ekintza alderdiko kide izan zen.

## Ibilbidea
### Arkitektura

Arkitektura ikasketak Espainiako Madril hiriburuan burutu zituen, 1918an Euskal Herrira itzuliz.
Bere lehenbiziko eraikuntza lanak Arrigorriaga (1925) eta Bilboko (1924-1926) etxe sozial eta kooperatiben inguruan gauzatu ziren. Art Deco delako estiloa bereganatu zuen, hori 1929ko Bartzelonako Nazioarteko Erakustaldiaren aukera aprobetxatuz Bizkaiko Labe Garaietako beirateetan ongi ikus daiteke. Jada 1930eko hamarkadan europar arrazionalismoaren abangoardiako ikuspuntuetara hurbilduko da. 1931an Bilboko Udal Etxebizitza Batzarreko presidentea zelarik, Solokoetxe auzoko etxebizitza arrazionalisten lehiaketarako oinarriak ezarri zituen.
Erripa kaiko bere etxebizitza arrazionalismo estiloaren adibide bikaina da. Urte hauetan honako idazlan hauek argitaratu zituen: "Bizkaiko Labe Garaietarako instalakuntzak Bartzelonako Erakustaldian" (1930, XII) eta "Arkitektur arazoak" (Bilboko arkitektura modernoa, Bilbo, 1924).
Bilbo hiriko Abando auzoan dagoen Erripa kalearen 6. zenbakiko eraikina berak egina da.

### Kultura

Eusko Ikaskuntzako kide izan zen, bai eta bere hizkuntza eta kultura atalekoa ere.

### Politika

1930ean, Eusko Ikaskuntzako kide zela, Autonomia Batzordeko kide izan zen ere, eta Lizarrako estatututzat ezaguna dena Estatuko Bigarren Errepublikan txerta zedin lan egin zuen. Bilboko Jesusen Bihotzaren erausketaren aurka azaldu eta El Liberal egunkarian idatzi zuen. Garai honetan Euskal Udalen aldeko protestan parte hartzeagatik espetxeratua izan zen.
Estatuko Gerra Militarraren hasieran, Eusko Abertzale Ekintza alderdia ordezkatuz, Eusko Jaurlaritzaren Defentsa Sailaren barruko Herri Lanen zuzendari orokorra eta kaltetutako eraikuntzen inspektorea izan zen.
1937an frankistek Bilbon sartzearekin batera Perpignango Espainiako Errepublikako enbaxadore izendatu zuten. 1937-1945 bitartean Juan Negrínen Gobernuko karterarik gabeko ministroa izanik ere. Vichyren "Frantzia Askean"n zegoela espetxeratu eta bere estraditazioa saihestu ahal izan, ez ordea bere seme zaharrenaren heriotza.
1942an naziek atxilotu eta espainiar frankisten esku gelditzeko arriskuan zegoela ikusirik, Nyassa ontzian itsasoratu eta Mexikora abiatu zen. Bertan Kanpo Merkataritzako Mexikar Konpainiarentzat egin zuen lan. Nahiz eta gerragatik arkitektura nahiko zokoratuta zeukan, lanean bere zuzendaria zen Martin García Urtiagaren etxebizitza zaharberritu zuen. Bere beste lan profesionalen artean Jostailu denda garrantzitsu bat eta Loma Bonita (Veracruz) udalerriko lantegi bat izan ziren.
Mexikon Eusko Deia egunkariko lankide eta 1943ko Manifestuaren sinatzailea izan zen. 1954an Mexiko Hirian zendu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Tomas Bilbaoren biografia. Auñamendi Entziklopedia.

## Kanpo estekak

* Tomas Bilbaoren biografia. Auñamendi Entziklopedia. (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q3754789
# Tomas Biurrun

Tomas Biurrun Sotil (Mendigorria, 1878ko abenduaren 21a - Iruñea, 1941eko urtarrilaren 7a) nafar artikulugilea izan zen.
Apaiz-ikasketak Iruñean egin zituen. 1910. urtean, Erroman, teologiako doktore egin zen. Arteari eta arkeologiari buruzko artikuluak idatzi zituen: Las tres iglesias de San Martín de Unx (1929), La escultura religiosa y bellas artes en Navarra durante la época del Renacimiento (1935), El arte románico en Navarra o las órdenes monacales (1936), El arte en la Edad Media, volcán de espiritualidad (1940) eta De arte navarro. Esmalte pintado del siglo XVI.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12268047
# Tomas Etxabarri

Tomas Etxabarri Ostiz (Doneztebe, Nafarroa, 1908 – Gasteiz, 1990eko irailaren 16a) euskal musikagile eta irakasle ezaguna izan zen. Nafartarra jaiotzez ia bizitza osoa Gasteizen eman zuen.

## Biografia

Musika lehen ikasketak Iruñeko Kontserbatorioan egin zituen. Ondoren, Madrilgo Kontserbatoriora joan zen non, besteak beste, Joakin Larregla, Piano-jotzaile nafarra, eta Benito García de la Parra izan zituen irakasle; haiekin kalifikazio nagusiak lortu zituen. Oso gazte Gasteizera bizitzera joan zen. Bertan, 1937tik 1974ra, Kontserbatorioko zuzendaria izan zen. Haren ikasleen artean Sabin Salaberri musikari ezaguna egon zen. 1974an erretreta hartu zuen. 1975an, bere lan pedagogikoa eskertzeko Gasteizko Udalak hiriaren Zilarrezko Domina eman zion.

## Erreferentziak

* ↑ Sabin Salaberri Urzelai: "Echávarri Ortiz, Tomás" artikulua, Casares, E. (zuzendari): Diccionario de la Música Española e Hispanoamericano. Madril, Sociedad General de Autores y Editores, 1999. 4.liburuki, 583.or.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Auñamendi Entziklopedian.
* Datuak: Q29710303
# Tomas Alba Irazusta

Tomas Alba Irazusta (Donostia, Gipuzkoa, 1937 – Astigarraga, Gipuzkoa, 1979ko irailaren 28a) Donostiako Herri Batasuneko zinegotzia izan zen, Espainiako zerbitzu sekretuek gerra zikinerako erabilitako Batallon Vasco Español taldeak eraila.
Bere omenez Astigarragan kale batek bere izena darama.
Bere omenez Donostiako Sagues auzoko zabalguneari Tomas Alba izena jarri zion, Zurriolako hondartzaren bukaeran dago..
* Tomas Alba zabalgunea Donostian

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Tomas Alba Kalea - Callejero de Astigarraga - Callejero.net» astigarraga.callejero.net (Noiz kontsultatua: 2024-06-10).
* Datuak: Q6148402
# Tomas II.a Saluzzokoa

Tomas II.a Saluzzokoa edo Tomas II Vastokoa (1304-Saluzzo, 1357ko abuztuak 18) Saluzzoko markesa izan zen 1336 eta 1357 bitartean. Federiko I.a Saluzzokoa eta Margarita de La Tour Du Pinen semea zen.

## Bizitza

Tomas Milango Viscontitar batekin ezkondua zegoen, aliantzak medio, gibelino alderdikoa bihurtzen zuena. Eta, beraz, tronuratu bezain pronto, Tomasek Akaia, Savoia eta Montferratorekin aliatzea erabaki zuen eskualdean Roberto I.a Napolikoa guelfoak zuen botere geroz eta handiagoari aurre egiteko. Federiko I.ak amaitu gabe utzi zuen oinordekotzaren kontua bere anaiordearen aurrean, eta Federiko hil ondoren, Manfredo V.a Saluzzokoa bere iloba Tomas kargutik kentzeko armada handi bat prestatzen aritu zen. Tomas anjoutarraren etsai porrokatua zenez, Manfredok oso erraz konbentzitu zuen Roberto I.a armada bat ordain ziezaion.
Bere aliantzen fruitu bezala, Tomasek gatazka askotan hartu zuen parte, eskualdea etengabeko gerratan baitzegoen guelfo eta gibelinoen artean. Aimone Savoiakoa kondearekin zuen bere aliantzagatik 1339ko otsailak 20an soldadu talde batekin Parabiagoko guduan parte hartu zuen, Lodrisio Viscontiren agindupean, Seprioko jauna zena eta San Jurgiren Konpainia sortu zuena. Gudu hau Milango jauna zen Luchino Viscontiren garaipenarekin amaitu zen, eta Lodrisio eta bere aliatuen porrotarekin, beraz, honela, Milango oinordekotza lehiak kitatuak geratzen zirelarik.
Azkenik, Manfredo prest egon zen bere ilobari erasotzeko, eta iparraldetik markeserrian sartu zen anjoutar armadarekin Saluzzo setiatzera iritsi arte. Setioak 1341eko apirilak 7tik 14rarte iraun zuen, hiriak bere burua hiriak berak hala erabakita entregatu zuenean. Hiriaren keinua eskertu beharrean, Manfredok hiria erre eta gaztelua suntsitu zuen. Tomas kartzelatua izan zen. Baina urte bete beranduago guelfoak eskualde guztian garaituak izaten ari ziren, eta babes falta eta Viscontitarren presioaren ondorioz, Manfredok tronua itzuli behar izan zion Tomasi, erreskate on bat jaso aurretik askatu ez zuen arren.

## Seme-alabak

Tomasek hamaika seme-alaba izan zituen bere emazte Ricardarekin, Galeazzo I.a Viscontiren alaba zena:
* Federiko II.a Saluzzokoa, bere oinordekoa
* Galeazzo (1332), haurtzaroan hil zela uste dena.
* Azzone (1336-1426), Monasterolo, Oncino, Paesana, Crissolo, Sanfront eta Castellarreko jauna
* Eustaquio (1405ean hil zena), Cervinasco eta Monesiglioko kondea, San Pietro Monterosso, Montemale eta Prasleveseko jauna.
* Luchino, ziuraski ezkontzaz kanpokoa, Savoiako kondeen ezkutaria izan zena.
* Constanzo
* Giacomo
* Luchina, Giovanni Beccariarekin ezkondua
* Beatriz, Antonio Falettorekin ezkondua, Villafalettoko jauna zena.
* Pentesilea, Ludoviko Chiesakoarekin ezkondua
* Ana, lekaidea izan zena.
* Datuak: Q1062583
* Multimedia: Thomas II of Saluzzo / Q1062583
# Tomas Garbizu

Tomas Garbizu Salaberria (Lezo, Gipuzkoa, 1901eko irailaren 12a - Donostia, Gipuzkoa, 1989ko azaroaren 27a) organojole, txistulari eta musika-konpositore gipuzkoarra izan zen.
Organorako, abesbatzarako edota orkestrarako konposizioak idatzi zituen, besteren artean. Herri-musikaren eragina nabarmena da bere lan askotan. Gerraren ostean Ipar Euskal Herrira alde egin behar izan zuen.
Donostiako Kontserbatorioko katedraduna izan zen. Gaztaroan euskarazko idazkiak ere landu eta argitaratu zituen garai hartako hainbat aldizkaritan (Euskal Esnalea, Txistulari, El Día...).

## Biografia

Danielen eta Juanen anaia zen. Donostian, Madrilen eta Parisen egin zituen piano, musika laguntza, konposizio eta organo ikasketak. Guztien artean organo-jotzaile eta musikagile lanetan nabarmendu zen Garbizu. Sari ugari jaso zituen. Ondarretako espetxean preso eduki zuten 1941ean.
Hauek izan ziren bere lan nagusiak: Danos la paz (1941), Tríptico al buen pastor (Espainiako Sari Nazionala eta maisu obra, 1954), Missa Benedicta (Espainiako Sari Nazionala, 1960), Baso-Jaun eta Babiloniko (1964-1965), Garbiñe (1967), Dos canciones populares (Espainiako Sari Nazionala, 1966), Herriko meza (1965), Gure meza (1967), Aloña pastorala (1979), Lezoko erria eta Lur berri (1981).
Alas de Paz eta Diez fusiles esperan filmen musika ere idatzi zuen Tomas Garbizuk.

## Liburua

Jesus Maria Arozamenarekin batera, 1971n, Viejas canciones donostiarra. Donostiko kantu zarrak (Donostiako Udal Aurrezki-Kutxa) liburua plazaratu zuen. Liburuan Donostiako tradizioaren abesti asko bildu ziren, haien partiturekin batera.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko musika klasikoa
* Joseba Aurkenerena: Tomas Garbizu musikagile handiaren gorazarrez

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q7820464
# Uztarri

Uztarria idi parea lepotik batzen dituen zurezko tresna da, gurdi ardatzari edo goldeari lotzen zaiona.
Aldi berean lanean ari diren bi idiri, uztarri batez lotuta, pare esaten zaie. Zabalduz, azken hitz hau, elkarrekin lan egiten duten beste animalia batzuei edo gauza bera egiten duten pertsona pare bati ere ematen zaio.
Uztarriaren bidez abereak zama eraginkorrago tira dezake, eta horrez gain bi abereren indarra elkar trabatu gabe konbinatzeko aukera eskaintzen du. Tokiko tradizioaren, erabilitako animalien eta egin beharreko lanaren arabera uztarri eredu ugari dira. Alta, oro har hiru uztarri mota bereizten dira, abereari atxikitzeko moduaren arabera:
* Buruko uztarria: abereek kopeta eta adarrekin bultzatzen dute uztarria, batez ere.
* Lepoko uztarria: aberearen lepoa inguratuz lotzen da. Abere pareak elkartzeko balio badu ere, abere bakarrak tiratzen dituen garraioetan ere erabiltzen da.
* Soin gurutzeko uztarria: animaliak soin gurutzeaz egiten dio bultza uztarriari. Soin gurutze nabarmena duten animaliekin soilik erabil daiteke (zebuekin, adibidez).

## Heraldika

Uztarria Fernando II.a Aragoikoaren ikurra izan zen, sarri, Elisabet I.a Gaztelakoaren ikur zen geziekin aurkeztua.
XX. mendean, uztarria eta gezien ikurra, Espainiako Falangeak hartu zuen beretzat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203290
* Multimedia: Neck yoke (harness) / Q203290
# Uztaritzeko inauteriak

Uztaritzeko inauteriak Lapurdiko herri horretan egiten diren inauteriak dira. Antzina, bi motatakoak ziren inauteri horietan parte hartzen zuten pertsonaiak: zirtzilak, itxura zikin eta zarpailtsuarekin, eta itxura dotoreko kotilungorriak, ponpierak eta kaskarotak izeneko dantzariak, hartzaren pertsonaiarekin batera. Azkenaldian pertsonaia berriak gehitu dizkiote inauteriari: Abereen Dantza eta Maien dantza. Orobat, Zanpantzar lastozko panpina epaitu, kondenatu eta erre egiten zen. XX. mendeko bukaeraz geroztik, Hartzaro Festibala antolatzen da, Uztaritzeko inauteriez gainera hainbat tokitako inauteri-tradizio eta jaiak bateratu eta ospatzen dituena.

## Inauterien egitura
### Hasierako dantzak

Uztaritzeko Inauteriak beti ospatzen dira astearte inaute egunez. Arratsalde bukaeran animazioak izaten dira karriketan, eta 18:30ak aldera hasten da lehen ekitaldia, Uztaritzeko Hiribehere plazan. Hasieran zirtzilen dantza eta Abereen Dantza egiten dituzte. Hartza ere han agertzen da. Geroago antzeztuko den auziaren hastapena ere egiten dute plaza horretan. Dantzen ondoren, dantzariak, antzerkilariak eta herritarrak desfilean joaten dira Purguko pilota plazarantz. Bidean, geldialdi bat egiten dute Uztaritzeko eliza aitzinean, eta han Maia pertsonaiek beren dantza eskaintzen dute.

### Zanpantzarren auzia

19:30ak aldera izaten da inauterien bigarren ekitaldi garrantzitsuena, Purguko plazan: Zanpantzarren auzia. Uztariztarrek idazten eta antzezten duten antzerkia izaten da, urteko gertakariak eta politika ironiaz aipatzen duena. Antzerkiaren artetik, berriz ere izaten dira zirtzilen dantzak, musikariak eta Su Jauzia. Zanpantzar errez bukatzen da emanaldia.

### Erromeria

20.00etatik aurrera erromeria antolatzen dute, eta gauean berandu arte izaten da festa giroa.

## Erreferentziak

* ↑ «Hartzaro Festibala — Euskal kultur erakundea» www.eke.eus (Noiz kontsultatua: 2019-03-01).
* ↑ dantzancom. Hartzaro festibalean murgildu dira Uztaritzen. (Noiz kontsultatua: 2019-03-01).
* ↑ «Uztaritzeko Hartzaro Festibala 2019» Inauteriak 2019-02-15 (Noiz kontsultatua: 2019-03-01).

## Kanpo estekak

* "Hartzaro, Uztaritzeko inauterien 30. urteurrena" dokumentala.
* Datuak: Q12268800