OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Espainiar film onenaren Zilarrezko Fotogramas saria

Espainiar film onenaren Zilarrezko Fotogramas saria (gaztelaniaz: Fotogramas de Plata a la mejor película española) urtero espainiar film onenari emandako saria da.

## Saridunak

| Urtea | Filma | Zuzendaria |
| 2012 | Blancanieves | Pablo Berger |
| 2011 | No habrá paz para los malvados | Enrique Urbizu |
| 2010 | Pa negre | Agustí Villaronga |
| 2009 | Celda 211 | Daniel Monzón |
| 2008 | Tiro en la cabeza | Jaime Rosales |
| 2007 | La soledad | Jaime Rosales |
| 2006 | Volver | Pedro Almodóvar |
| 2006 | El laberinto del fauno | Guillermo del Toro |
| 2005 | La vida secreta de las palabras | Isabel Coixet |
| 2004 | Mar Adentro | Alejandro Amenábar |
| 2003 | Te doy mis ojos | Icíar Bollaín |
| 2002 | Los lunes al sol | Fernando León de Aranoa |
| 2001 | En construcción | José Luis Guerín |
| 2000 | Leo | José Luis Borau |
| 2000 | La comunidad | Álex de la Iglesia |
| 1999 | Solas | Benito Zambrano |
| 1998 | Barrio | Fernando León de Aranoa |
| 1997 | La buena estrella | Ricardo Franco |
| 1996 | Cosas que nunca te dije | Isabel Coixet |
| 1995 | Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto | Agustín Díaz Yanes |
| 1994 | Días contados | Imanol Uribe |
| 1993 | Madregilda | Francisco Regueiro |
| 1992 | Belle époque | Fernando Trueba |
| 1991 | Amantes | Vicente Aranda |
| 1990 | ¡Átame! | Pedro Almodóvar |
| 1990 | Innisfree | José Luis Guerín |
| 1990 | Boom Boom | Rosa Vergés |
| 1989 | El niño de la luna | Agustí Villaronga |
| 1988 | Remando al viento | Gonzalo Suárez |
| 1987 | La ley del deseo | Pedro Almodóvar |
| 1987 | El Lute: camina o revienta | Vicente Aranda |
| 1986 | La mitad del cielo | Manuel Gutiérrez Aragón |
| 1985 | Padre nuestro | Francisco Regueiro |
| 1984 | Tasio | Montxo Armendáriz |
| 1983 | El sur | Víctor Erice |
| 1982 | Demonios en el jardín | Manuel Gutiérrez Aragón |
| 1981 | Maravillas | Manuel Gutiérrez Aragón |
| 1980 | Gary Cooper, que estás en los cielos | Pilar Miró |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6351672
# Espainiar kreolerak

Espainiar kreolerak Espainiar Inperioak eragindako kreol hizkuntzak dira, gaztelania oinarria dutenak.
Guztien artean, Asian aipagarriena da Filipinetako kreolera den chavacanoa izenekoa, batik bat Zamboanga penintsulan erabilitakoa.
Hego Amerikan, bestalde, papiamentoa nabarmentzekoa da, portugesean jatorria duena, gazteleraren eragin gero eta handiagoarekin eta nederlanderazko ukitu batzuekin.

## Ikus, gainera

* Spanglish

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2655227
# Espainiar mexikar

Espainiar mexikarrak (gaztelaniaz: hispano-mexicanos) batez ere XIX. eta XX. mendeetan Mexikora iritsitako espainiar migratzaileen ondorengoek osatutako gizataldea da. Egun, 80 milioiko talde handia osatzen dutela uste da, eta Mexikoko biztanleriaren % 50 inguru espainiar jatorrikoa dela. Lehendabizikoak, ostera, 1519ko otsailean ailegatu ziren Hernán Cortések zuzenduak Yucatan penintsularaino.
Halaber, Ipar Amerikako herrialde hartan 105.000 bat euskal deitura daudela estimatzen da eta bertako toponimian ere aztarnak ugari dira.

## Toponimia

Guadalajara, Puebla, Monterrey, Valladolid, Mérida, Veracruz, Zamora, Córdoba, Burgos, Linares, Villahermosa, León, Salamanca, Madrid, Compostela, Durango, Arteaga eta Medallín espainiar jatorrizko toponimoak dira.

## Ikus, gainera

* Mexikoko demografia

## Erreferentziak

* ↑ INEGI. (2011ko maiatza). Los nacidos en otro país suman 961 121 personas. .
* ↑ Britannica.com. Mexico – Britannica Online Encyclopedia. .
* ↑ Grunberg, Bernard. (2007). «La folle aventure d'Hernán Cortés» L'Histoire (322).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Lázaro Cárdenas y los científicos del exilio español en México
* Datuak: Q928333
# Francisco Javier Errazuriz

Francisco Javier Errazuriz Larrain (Arantza, 1711ko otsailaren 3a - Santiago, 1767ko irailaren 8a) nafar merkatari eta politikaria izan zen. 1733an Indietara emigratu eta 1735ean Txileraino heldu zen. Santiago Larrain osabaren laguntzari esker hainbat negozio izan zituen eta Santiagoko alkate eta behin betiko errejidore izendatu zuten.
Txileko Errazuriz sendiko sortzailea izan zen. Txileko lau lehendakari bere ondorengoak diraː
* Fernando Errázuriz Aldunate, 1831
* Federico Errázuriz Zañartu ,1871tik 1876ra
* Federico Errázuriz Echaurren, 1896tik 1901ra
* Germán Riesco Errázuriz, 1901tik 1906ra
Zuhaitz genealogikoa :
Francisco Javier Errázuriz Aldunate
Fernando Errázuriz Aldunate
Francisco Javier de Errázuriz Madariaga
Isidoro Errázuriz Aldunate
José Antonio Errázuriz
Francisco Javier Errázuriz Larraín
Ramón Errázuriz Aldunate
Domingo de Errázuriz Madariaga
Santiago de Errázuriz Madariaga :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17364295
# Francisco Javier Etxebarria

Francisco Javier Etxebarria Barrenetxea (Igorre, Bizkaia, 1950eko ekainaren 5a) bizkaitar futbolari ohia da. Atezain lanetan aritzen zen. Bere semea Xabier Etxebarria futbolaria da ere.

## Kirol ibilbidea

* Baskonia (1970-1972)
* Ceuta (1972-1973)
* Arenas (1973-1974)
* Sant Andreu (1974-1975)
* Espanyol (1975-1979)
* Murcia (1979-1983)
* Sestao Sport (1983-1989)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5866143
# Francisco Javier Balmis

Francisco Javier de Balmis y Berenguer (1753ko abenduaren 2a, Alacant – 1819ko otsailaren 12a, Madril) espainiar militar eta mediku bat izan zen, Karlos IV.a Espainiakoaren gorteko ohorezko medikua.
Bere izena Txertoaren Errege Espedizio Filantropikoa edo "Balmis espedizioari" lotua dago, hartan parte hartzeaz gain izen ematen diolarik. Espedizio honen helburua Balmisek asmoan oinarrituz Espainiar Inperioan barna baztangaren txertoa hedatzea izan zen, medikuntzaren historiako mugarri garrantzitsua bilakatuz.
2020an, Espainiako Defentsa Ministerioak COVID-19 pandemiaren aurkako "Balmis operazio" militarra bere omenez izendatu zuen.
* Datuak: Q3325644
* Multimedia: Francisco Javier Balmis / Q3325644
* Espezieak: Francisco Xavier de Balmis i Berenguer
# Francisco Javier Errázuriz Talavera

Francisco Javier Errázuriz Talavera (Santiago, 1942ko maiatzaren 7a – ibidem, 2024ko martxoaren 4a) Txileko enpresaria eta Zentro Zentristako Batasun Aurrerakoiako senatari eta presidentetzarako hautagaia izan zen. Normalean Fra-Fra izenarekin ezagutu zen, bere haurtzaroan toteltasun izan zuelako. Errázuriz Talavera euskal jatorrikoa izan zen.

## Bizitza

Santiagon jaio zen, Ladislao Errázuriz senatari ohiaren eta Amelia Talaveraren semea. Liceo Alemanen eta Bernardo O'Higgins Escuela Militar-en ikasi zuen, "brigadista nagusi" mailara helduz.
1989an, Errázurizek Zentro Zentristako Batasun Aurrerakoia sortzea eta urte hartako presidentetzarako hauteskundeetan hautagai izatea erabaki zuen. Botoen % 15 irabazi zuen, baina Hernán Büchi eskuineko hautagaiaren botoak soilik lortu zituen.
1994an, Errázuriz Senatari hautatu zuten 10. Kongresuko Barrutian, Ipar Maulen, 1994tik 2002ra bitartean. 1998tik 2000ra, Errázuriz Ekonomia Batzordearen buru izan zen.

## Lege arazoak

Hala ere, Rancaguako Apelazio Auzitegiak 1998an abenduaren 22an "delituak eta bahiketa" egitea leporatu zion Errázurizi, Francisco Fernández prokuradorearen salaketak direla eta, Mauleko bere jabetzan Errázurizko langileek eraso eta borondatearen aurka atxiki zutela esan zuelako. Auzitegi Gorenak 1999an Errázuriz bere senatari immunitatea kentzeko botoa eman zuen, 1967az geroztik senatari batek immunitatea galdu zuen lehen aldian.
Errázuriz orduan Fernandez auzipetzea saiatu zen libeloagatik, baina Rancaguako Apelazio Auzitegiak kasua atzera bota zuen. Orduan, Errázurizek salaketa jarri zuen epailearen aurka. Auzitegi Gorenak Errázurizen erreklamazioak ere ezetsi zituen, eta Fernandez absolbitu egin zuen. Hala ere, ez ziren Errázurizen legezko arazoak amaitu.
Errázurizek aspalditik zuen Marcos Jaramilloren aurkako jabegoen inguruko borroka juridikoa, eta 1998rako hainbat auzi zeuden Errázuriz eta Jaramilloren artean. Errázurizek gauzak bere esku hartzea erabaki zuen eta Jaramillo eskopetarekin mehatxatu zuen Jaramillo Errázurizek bere jabetzat jotzen zuenean sartu zenean. Jaramillok orduan Errázuriz salatu zuen bere senideen aurkako armatuta baimenik gabe sartu eta heriotza mehatxuak egiteagatik. Horren aurrean, Errázurizek bere ondasunak Pichilemu udalerriari eman zizkion, "jendearentzako oporleku" bihurtzeko. Auzitegiak Jarramilloren aurka erabaki zuen, 61 eguneko kartzela zigorra ezarri baitzioten Errázurizen aurkako askatasunagatik.
Orduan, Errázurizen hiru enpresek porrot egin zuten eta ikerketak bere beste konpainia baten aurka egin zituzten, Inverraz (Inversiones Errázuriz).

## Erreferentziak

* ↑ http://www.escritores.cl/base.php?f1=articulos/texto/Penamunoz.htm
Iturri osagarriak:
* Kongresuko biografia ofiziala (gaztelaniaz)
* Errázuriz familiaren zuhaitz genealogikoa (gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Human Rights Watch Fernández / Jaramillo kasuei buruz
* Datuak: Q8962408
* Multimedia: Francisco Javier Errázuriz Talavera / Q8962408
# Francisco Javier Echeverría

Francisco Javier Echeverría Migoni (Xalapa, Veracruz, 1797ko uztailaren 25a - Mexiko Hiria, 1852ko irailaren 17a) politikari eta merkatari mexikar bat izan zen, 1841ean Mexikoko presidentea izan zena.

## Hasierako urteak eta heziketa

1797ko uztailaren 25ean jaio zen, Xalapan, Veracruzen. Bere aita, Pedro Miguel Etxeberría Meoki (1758-1830), merkatari nafar aberats eta eragin handikoa izan zen. Ama María del Rosario Francisca Migoni Godoy (1760-1837) izan zuen, Veracruzekoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q684616
* Multimedia: Francisco Javier Echeverría / Q684616
# Francisco Javier Ederra

Francisco Javier Ederra Goñi edo Ederra I.a (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1945eko abenduaren 7a) futbolari eta entrenatzaile profesional ohia da. Haren anaiak ere futbolariak izan ziren ere, hirurak Ederra anaiak izenez ezagunak. Anaia gazteagoak Ederra II.a eta Ederra III.a deituak ziren.

## Ibilbidea
### Futbolaria

| Taldea | Urtea |
| Osasuna | 1965-1970 |
| Burgos CF | 1970-1974 |
| Granada | 1974-1977 |

### Entrenatzailea

| Kluba | Urtea |
| Oberena | 1986-1987 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45212927
# Francisco Javier Ekisoain

    Artikulu hau eskubaloilariari buruzkoa da; Ibargoitiko herria gaitzat duena beste hau da: «Ekisoain»
Francisco Javier Zupo Ekisoain Azantza (Iruñea, 1962ko maiatzaren 7a - ) euskal herritar eskubaloi entrenatzaile eta jokalari ohia da. 2008an Portland San Antonio utzi eta Italiako selekzioari entrenatzeari ekin zion.

## Taldeak
### Entrenatzailea

* 1979-1988: Maristas-San Antonio (harrobia)
* 1988-1989: Espárragos de Navarra San Antonio - Lehenengo Maila
* 1989-1993: Mepamsa San Antonio - Ohorezko Maila (ASOBAL Liga)
* 1993-1995: BM Conquense - Ohorezko Maila (ASOBAL Liga)
* 1995-1997: Lagun Aro San Antonio - Ohorezko Maila (ASOBAL Liga)
* 1997-2007: Portland San Antonio - Ohorezko Maila (ASOBAL Liga)
* 2008-egun: Italiako Eskubaloi Selekzio Nazionala

### Jokalaria

* 1975-1978: Maristas San Antonio Eskubaloi Eskola (harrobia)
* 1978-1980: San Antonio (gaztea)
* 1980-1981 :San Antonio (Lehenengo Maila)

## Palmaresa
### Entrenatzailea

* Europako Eskubaloi Errekopa: 1999/2000 y 2003/2004
* Europako Eskubaloi Kopa: 2000/2001
* Europako Eskubaloi Superkopa: 2000/2001
* Espainiako Eskubaloi Superkopa: 2001/2002, 2002/2003 eta 2005/2006
* ASOBAL Liga: 2004/2005 y 2001/2002
* Espainiako Eskubaloi Errege Kopa: 1998/1999 y 2000/2001
* Datuak: Q5487699
# Foyers

Foyers, Eskoziako gaeleraz: Foithir, Eskoziako herri bat da, Highland eskualdeko Inverness barrutian. Ness aintziraren ekialdeko ertzean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q787611
* Multimedia: Foyers, Scotland / Q787611
# Foxxy

Foxxy (Tucson, Arizona, Ameriketako Estatu Batuak, 1983ko apirilaren 11) estatubatuar emakumezko aktore pornografiko transexuala da.

## Biografia

Jatorri latinoamerikarrekoa, 2003an egin zuen debuta zinema pornografikoan, bere izen artistikoa eta gutxiago darabilen Alyssa Gómez izena txandaka erabiliz.

## Sarial eta izendapenak

| Urtea | Ekitaldia | Emaitza | Saria | Lana |
| 2011 | Tranny Awards | Proposatua | Hardcore aktorerik onena | — |
| 2012 | Tranny Awards | Irabazlea | Hardcore aktorerik onena | — |
| 2012 | XBIZ Sariak | Proposatua | Urteko aktore transexualik onena | — |
| 2013 | AVN Sariak | Proposatua | Urteko aktore transexualik onena | — |
| 2013 | AVN Sariak | Irabazlea | Sexu transexualeko eszenarik onena | American Tranny 2 |
| 2013 | Nightmoves | Proposatua | Aktore transexualik onena | — |
| 2013 | Tranny Awards | Proposatua | Bakarkako modelorik onena | — |
| 2013 | Tranny Awards | Proposatua | Hardcore eszenarik onena | — |
| 2013 | Tranny Awards | Proposatua | Bakarkako eszenarik onena Interneten | — |
| 2013 | XBIZ Sariak | Proposatua | Urteko aktore transexualik onena | — |
| 2014 | AVN Sariak | Proposatua | Sexu transexualeko eszenarik onena | TS Girlfriend Experience 1 |
| 2014 | AVN Sariak | Proposatua | Urtelo aktore transexualik onena | — |
| 2014 | Nightmoves Awards | Proposatua | Aktore transexualik onena | — |
| 2014 | XBIZ Sariak | Proposatua | Urteko aktore transexualik onena | — |
| 2015 | AVN Sariak | Proposatua | Sexu transexualeko eszenarik onena | America's Next Top Tranny 18 |
| 2015 | AVN Sariak | Proposatua | Urteko aktore transexualik okena | — |
| 2015 | Nightmoves | Irabazlea | Aktore transexualik onena | — |
| 2015 | Nightmoves Awards | Proposatua | Aktore transexualik onena | — |
| 2015 | XBIZ Sariak | Proposatua | Urteko aktore transexualik omena | — |
| 2016 | AVN Sariak | Proposatua | Sexu transexualeko eszenarik onena | She-Male Perverts |
| 2016 | AVN Sariak | Proposatua | Zaleen saria: aktore transexualik onena | — |
| 2016 | AVN Sariak | Proposatua | Urteko aktore transexualik onena | — |
| 2016 | Nightmoves | Proposatua | Aktore transexualik onena | — |
| 2016 | Nightmoves Fan Awards | Proposatua | Aktore transexualik onena | — |
| 2017 | AVN Sariak | Proposatua | Urteko aktore transexualik onena | — |
| 2017 | AVN Sariak | Proposatua | Sexu transexualeko eszenarik onena | Deep Inside TS Foxxy |
| 2017 | AVN Sariak | Proposatua | Zaleen saria: Aktore transexualik gogokoena | — |
| 2017 | Transgender Erotica Awards | Proposatua | Hardcore antzezpenik onena | — |

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q25414895
* Multimedia: TS Foxxy / Q25414895
# Foxholm (Ipar Dakota)

Foxholm Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Ward konderrian dago, Ipar Dakota estatuan. 56 biztanle ditu, 2,484746 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Ward konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4137210
# Foxton (Cambridgeshire)

Foxton, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Cambridgeshire konderrian.
2011n 1.260 biztanle zituen.
* Datuak: Q11698548
* Multimedia: Foxton, Cambridgeshire / Q11698548
# Foxhome (Minnesota)

Foxhome Minnesotako hiri bat da. Wilkin konderrian kokatua dago. 2010ean 116 biztanle zituen, 0,97 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wilkin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2231760
# Foxtrot (2017ko filma)

    Artikulu hau filmari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Foxtrot (argipena)».
Foxtrot (hebreeraz: פוֹקְסטְרוֹט‎) 2017ko Samuel Maoz israeldar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Tel Aviveko bikote aberats batek semea soldaduskan dauka, kontrol gune militar batean. Zerbait gaizki aterako da, eta gurasoek jakingo dute semea hil egin dela. Orduan, gurasoen dolua azalduko du filmak, mutilaren ibilbidearen berri ematen duen bitartean. Semea hil eta sei hilabetera gurasoak nola dauden erakutsiko dute.

## Aktoreak

* Lior Ashkenazi: Michael Feldmann
* Sarah Adler: Daphna Feldmann
* Yonaton Shiray: Jonathan
* Shira Haas: Alma

## Erreferentziak

* ↑ «Foxtrot» Berria 2018-03-06 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37737622
# Foxtrot (argipena)

Foxtrot izan daiteke:
* Foxtrot edo fox-trot, ragtime garaiko dantza estiloa;
* Foxtrot F hizkirako HEZINEk onarturiko hitza;

## Musika

* Foxtrot, Genesisen albuma;
* Foxtrot, Nanase Aikawaren albuma;

## Zinema

* Foxtrot, britano-mexikar filma;
* Foxtrot, israeldar filma.
# Foxita

Foxita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Foxita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(NH4)2Mg2(C2O4)(PO3OH)2(H2O)4}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Phoxite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Foxrock

Foxrock (irlanderaz: Carraig an tSionnaigh) Irlandako Dublin hiriburuaren hegoaldeko auzune bat da, Dun Laoghaire-Rathdowneko konderrian. Blackrock, Cabinteely, Carrickmines, Deansgrange eta Leopardstown auzuneekin muga egiten du.
2006ko erroldaren arabera 11.566 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1843815
* Multimedia: Foxrock / Q1843815
# Espiritu Santuaren eliza (Heidelberg)

Espiritu Santuaren eliza (alemanez: Heiliggeistkirche) Baden-Württemberg estatuko hiria den Heidelbergeko eliza gotikoa da.

## Historia

Eskuizkribu batean aipatzen da lehenengo aldiz 1239. urtean. Beranduago, 1398an gaur egungo elizaren lanak egiten hasterakoan, aurretik basilika erromaniko bat bazela esaten da. Beraz oraingo eliza toki berean eraikitako hirugarrena izango da.
Hans Marx (1426 arte) eta Jorg (1439 arte) izan ziren arkitekto nagusiak. 1441ean sagaratu zen eliza. Dorrea aldiz 1544koa da eta Mainzetik ekarritako Niclaus Eseler izan zen arkitektoa. 1709an frantziarrek su eman zioten dorreari eta berreraiki beharra izan zen, oraingoan barroko estiloan.
XVI. mendean liburutegi ederra zeukan elizak baina Hogeita Hamar Urteko Gerran Maximiliano I.a Bavariakoak berarekin eraman zituen 5.000 liburu eta 3.524 eskuizkribu eta Aita Santuari eman zizkion. 1816an 885 liburu itzuli zitzaizkion Heidelbergeko elizari, besteak Vatikano Hiriko Liburutegi Palatinoan daude.

## Erabilera

Historian zehar katoliko zein protestanteek erabili izan dute eliza. 1706an eate baterako ordu banaketak egin zituzten biek erabili ahal izateko. 1729an horma bat eraiki eta leizaren alde banatan kokatu ziren. Azkenik 1936an horma hori bota eta protestanteentzako eliza bihurtu zen. 70. hamarkadan aldiz hippie mugimenduak hartu zuen eta kontzertuak ere izan ziren eliza barruan.

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Webgune ofiziala
* (Alemanez) Elizan egiten diren kontzertuen inguruko informazioa
* Datuak: Q574702
* Multimedia: Heiliggeistkirche Heidelberg / Q574702
# Espiro konposatu

Espiro konposatuak konposatu organiko poliziklikoen familia bat da non eraztunak karbono-atomo bakar batez lotzen diren. Espiro konposatuen eraztunak klase berdinekoak edo desberdinekoak izan daitezke. Eraztunak lotuta dauden atomoari espiro atomo deritzo.

## Nomenklatura

Konposatu hauek izendatzeko espiro partikula txertatzen da, ondoren parentesi karratuak ipintzen dira ––, horien barnean lotzen dituen karbonoaren zenbakiak eraztun txikitik zein handitik begiratua eta azkenik nomenklaturari dagokion izena, hots, katea lineala izango balitz izango lukeen izena. Zenbakitzea hasten da espiro atomoaren ondoz ondo dagoen eraztun txikiko atomotik. Adibideak:

## Erreferentziak

* ↑ Chemistry (IUPAC), The International Union of Pure and Applied. «IUPAC - spiro compounds (S05881)» www.goldbook.iupac.org (Noiz kontsultatua: 2021-04-05).
* Datuak: Q424180
* Multimedia: Spiro compounds / Q424180
# Espirografo (jostailua)

Espirografoa diseinu geometrikoak sortzeko jostailu bat da. Hipotrokoideak eta epitrokoideak bezalako kurba matematikoak marrazten ditu.
Terminoa antzeko kurbak erakusten dituzten software aplikazio batzuk ere deskribatzeko erabilia izan da. Spirograph izen komertzialarekin, Hasbro, Inc. konpainia jostailu-egile multinazionalak erregistratutako produktua da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1485203
* Multimedia: Spirograph / Q1485203
# Espirometria

Espirometria biriketako funtzioa aztertzeko erabiltzen den proba osagarria da, neumologian erabiltzen dena.
Laburduta, proba honetan gaixoak egin behar duena da aparatu batean (espirometroan) putz egitea (arnasbehera), arnasgora sakon hartu ondoren.

## Parametroak

* FVC: Forced Vital Capacity edo Behartutako Bizi Edukiera.
Parametro hau jaitsita egon daiteke arnas gaixotasun murriztaileetan (toraxeko gaixotasunak, pleurakoak, arnas gaixotasun interstizialak eta abar).
* FEV1: Forced Expiratory Volume in 1 Second edo Behartutako Arnasbeherako Bolumena Segundu 1ean.
Murriztuta dago arnas gaixotasun butxatzaileetan (BGBK eta asma nagusiki).
* FEV1/FVC edo Tiffeneauren indizea. Jaisten da eritasun buxatzaileetan.
* FEF %25-75 edo %25-50: Forced Expiratory Flow edo Behartutako Arnasbeherako Fluxua.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Espirometria "Harrison"en webgunean
* Datuak: Q653305
* Multimedia: Spirometry / Q653305
# Espiritu Santuaren eliza (Miranda Ebro)

Espiritu Santuaren eliza (gaztelaniaz: iglesia del Espíritu Santo), lehen San Nikolas eliza zena, Miranda Ebroko eliza erromanikoa da, Ebroko eskualdean dagoena.
XIII. mendearen hasieran eraikia, herriko elizarik zaharrena da eta bertan agintariek zin egiten zuten. 1931n Espainiako gobernuak Bien de Interés Cultural izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ www.arteguias.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5912778
* Multimedia: Espíritu Santo Church, Miranda de Ebro / Q5912778
# Espiritu Santuko katedrala (Quetzaltenango)

Espiritu Santuko katedrala edo Los Altosko katedrala Gaztelako konkista ondoren altxatutako eraikina da. Gaztelarrek hiri bera Espiritu Santuari eskaini zioten. Hau Tecun Uman kondairazko heroi indigenari garaitu ondoren izan zen. Eraikina 1532 urte ingurukoa da.

## Historia

Eliza hau Quetzaltenangon sortu zen lehenetarikoa da, eta Quetzaltenangoko irudi gurtuenetako bi ditu: Jainkozkoa Epailea Justua eta Arrosarioko Ama Birjina. Bi irudiak prozesioan ateratzen dira Ostiral Santuan eta urriko jaietan, hurrenez hurren.
Gaur egungo katedralak hiru aldaketa ezagutu ditu gutxienez, eta azkenekoan bakarrik fatxada utzi zen. Horregatik, kanpotik, bi eliza desberdin direla ematen du, nahiz eta bakarra izan.

## Kondaira

Kondairak dioenez, Antigua Guatemalatik lurrikara katastrofiko baten ondoren Nueva Guatemala de la Asunciónera zeramatela Arrosarioko Ama Birjinaren irudiak Quetzaltenangon geratzea erabaki zuen. Ordutik, Arrosarioko Ama Birjina hiriko zaindaria da. Arrosarioko Ama Birjinaren irudia Aldare Nagusian zegoen, baina geroago, katedralaren barruko kapera batera eraman zuten.

## Iruditegia

* Ikuspegi orokorra.
* Fatxada koloniala.
* Katedralaren fatxada berria.
* Barruko ikuspegia.
* Arrosarioko Andre Maria.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.guatemala.com/guias/pasatiempos/lugares-turisticos-quetzaltenango-guatemala/
* ↑ https://aprende.guatemala.com/cultura-guatemalteca/patrimonios/catedral-de-la-ciudad-de-quetzaltenango/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Espiritu Santuko katedrala Wikiguate webgunean.
* Datuak: Q5411522
* Multimedia: Quetzaltenango Cathedral / Q5411522
# Espirituen dantza

Espirituen dantza (Ghost Dance) XIX. mendeko 90eko hamarkadatik Ipar Amerikako indigenen artean zabaldu den erlijio-zeremonia da. Dantza hau herri desberdinen sinesmen sistemetan egokitu zen. Dantza amerindiarren tradizioko zirkulu dantzetan oinarritzen zen; dantza mota horiek historiaurretik egiten ziren hildakoen espirituak itzularazteko. XIX. mendeko bertsioan itzulera horren helburua zuriak aitzinako amerindiarren lurretatik egoztea izango litzateke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1295854
* Multimedia: Ghost Dance / Q1295854