OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marcelino Menéndez Pelayo

Marcelino Menéndez Pelayo (Santander, 1856ko azaroaren 3a – ibidem., 1912ko maiatzaren 19a) espainiar idazle, politikari eta filologoa izan zen. Ideien historia, Espainiako eta Latinoamerikako literaturaren kritika eta historia eta espainiar filologia landu zituen. Poesia, itzulpengintza eta filosofia ere landu zituen. Enrique Menéndez Pelayo idazlearen anaia zen.
Bartzelonako Unibertsitatean ikasi ondoren, Madrilgo Unibertsitateko Literaturako katedraduna izan zen, hogeita bi urte baizik ez zituenean. Berrogeita bi urte zituela, Madrilgo Biblioteca Nacional-eko zuzendari izendatu zuten, eta kargu horretan jarraitu zuen hil arte. Hizkuntza eta Historia Akademietako kide izan zen. Lan handia egin zuen literaturaren, historiaren eta filosofiaren ikerketan eta kritikan, betiere ikuspegi kontserbatzaile eta erlijioso batetik. Idatzi zituen lan ugarien artean, gehienak literaturaren ingurukoak izan baziren ere, Historia de los heterodoxos españoles (1880-1882, 3 liburuki, Espainiar heterodoxen historia) da ezagunena.

## Bibliografia

* La novela entre los latinos (Santander, 1875)
* Estudios críticos sobre escritores montañeses. Telesforo Trueba y Cosío (Santander, 1876).
* Polémicas, indicaciones y proyectos sobre la ciencia española (Madril, 1876).
* La ciencia española, 2ª edición refundida y aumentada (Madril, 1887–1880).
* Horacio en España (Madril, 1877, 2. ed. 1885).
* Estudios poéticos (Madril, 1878).
* Odas, epístolas y tragedias (Madril, 1906).
* Traductores españoles de la Eneida (Madril, 1879).
* Traductores de las Églogas y Geórgicas de Virgilio (Madril, 1879).
* Historia de los heterodoxos españoles (Madril, 1880–1882).
* Calderón y su teatro (Madril, 1881).
* Dramas de Guillermo Shakespeare (Bartzelona, 1881).
* Obras completas de Marco Tulio Cicerón, (Madril, 1881–1884).
* Historia de las ideas estéticas en España (Madril, 1883–1889).
* Estudios de crítica literaria (Madril, 1884).
* Obras de Lope de Vega (1890–1902).
* Antología de poetas líricos castellanos desde la formación del idioma hasta nuestros días (1890–1908).
* Ensayos de crítica filosófica (Madril, 1892).
* Antología de poetas hispano-americanos (1893–1895).
* Historia de la poesía hispano-americana (Madril, 1911).
* Bibliografía hispano-latina clásica (Madril, 1902).
* Orígenes de la novela (Madril, 1905–1915).
* El doctor D. Manuel Milá y Fontanals. Semblanza literaria (Bartzelona, 1908).
* Obras completas (1911).
* Biblioteca de traductores españoles (Madril: CSIC, 1952–1953).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/1/9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q716799
* Multimedia: Marcelino Menéndez Pelayo / Q716799
# Marcelino García Toral

Marcelino García Toral (Villaviciosa, Asturias, 1965eko abuztuaren 14a) futbol entrenatzailea eta futbolari profesional ohia da. Real Sporting de Gijónen harrobian hasi ondoren, hainbat urtez jokatu zuen zenbait taldetan. 2021etik aurrera Athleticeko entrenatzailea da.

## Jokalari ibilbidea

| Kluba | Urtea |
| Sporting de Gijón Atlético | 1983-1985 |
| Real Sporting de Gijón | 1985-1989 |
| Real Racing Club de Santander | 1989-1990 |
| Levante U. D. | 1990-1992 |
| Elche C. F. | 1992-1994 |

## Entrenatzailea

| Kluba | Urtea |
| C. D. Lealtad | 1997-1998 |
| Real Sporting de Gijón "B" | 2001-2003 |
| Real Sporting de Gijón | 2003-2005 |
| R. C. Recreativo de Huelva | 2005-2007 |
| Real Racing Club de Santander | 2007-2008 |
| Real Zaragoza | 2008-2009 |
| Real Racing Club de Santander | 2011 |
| Sevilla F. C. | 2011-2012 |
| Villarreal C. F. | 2013-2016 |
| Valencia C. F. | 2017-2019 |
| Athletic Club | 2021- |

## Erreferentziak

* ↑ EiTB. (2021/01/03). Marcelino Garcia Toral izango da Athleticen entrenatzaile berria. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1339589
* Multimedia: Marcelino García Toral / Q1339589
# Marcelino Juaristi

Marcelino Juaristi Mendizabal (Azkoitia, 1906ko maiatzaren 18a - 1989ko otsailaren 14a), pilota munduan Atano IV.a bezala ezaguna, euskal herritar pilotaria izan zen.
Atzelaria moduan aritu zen. Atano anaietan laugarrena izan zen. Juaristitarrak pilotari saiatuak ziren, horietatik sei profesionalak eta beste bat pilotagilea. Famatuena Atano III.a izan zen.
Trinketan aditua, 1933an Santiago Salegirekin batera munduko txapeldun eta 1934 eta 1935ean txapeldunordea izan zen. Bigarren Mundu Gerra zela eta, ezkerreko paretan jokatzeko ekin eta 1945ean Atano VII.a anaiarekin batera binakako txapelketa irabazi zuen.
1962an, Espainiako trinket-selekzionatzaile hautatu zuten Munduko IV. Pilota Txapelketan.

## Binakako txapelketaren finalak

| Urtea | Txapeldunak | Txapeldunordeak | Emaitza | Pilotalekua |
| 1945 | Txikito Iraetakoa (1) - Lazkano | Atano VII.a - Atano IV | 22-17 | Gros |
Oharra: (1) Txikito Iraetakoak finalean Onaindia ordezkatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Marcelino Juaristi Mendizabal. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5643300
# Marcelino Lardizabal

Marcelino Lardizabal Agirrebengoa (Idiazabal, Gipuzkoa, 1879ko ekainaren 16a - Burgos, 1958ko urtarrilaren 6a) misiolaria izan zen.

## Lehen urteak

Idiazabalgo Zubimendi baserrian jaio zen. Gasteizko Apaizgaitegian egin zituen apaiz ikasketak.
Beasaingo ospitalean kapilaua izan zen, eta ondoren Arroako erretorea 17 urtez.

## Misiolari

1921ean, fundatu berria zen Burgosko atzerriko misioen apaizgaitegian sartu zen. 1923an Kolonbiako Sinú-San Jorge eskualdera joan zen, eta bertan egon zen 25 urtez. San Jorgeko misioa sortu eta antolatu zuen.
Azken urteak Burgosen eman zituen, Misioen Apaizgaitegi Nazionaleko aholkulari eta bikario nagusi bezala.

## Erreferentziak

* ↑ «LARDIZABAL AGUIRREBENGOA, Marcelino - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-25).
* Datuak: Q69438732
# Marcelino Garde

Marcelino Garde Villafranca (Zarrakaztelu, Nafarroa, 1925eko urriaren 2a - Arripodas, Nafarroa, 1990eko maiatzaren 6a) euskal idazlea, apaiza eta euskaltzalea izan zen.

## Euskaltzalea

Aita, Anastasio Garde Goñi, EAJko kidea zen eta hortik omen zetorkio euskararekiko zaletasuna. 40koen hamarkadan, apaiz-ikasketak egiten ari zelarik eta Seminarioan gerra ostean euskarazko eskolarik ez zegoenez gero, euskara ikasteari ekin zion bere kasa Intxaurrondoren Gramatikaren laguntzaz.
Apaiztu ondoren, Erronkariko Uztarrozen izan zen erretore, eta han bertako euskalkia ikasi zuen. Poesiak ere idatzi zituen erronkarieraz. 60koen hamarkadan Iruñeko Uxue Ikastolaren sorreran murgilduta egon zen. 1964an euskaltzain urgazle izendatu bazuten ere, Batuaren aurkako jarrera sutsua zeukan eta 1978ean sorturiko Euskerazaintzako kidea izan zen.
1973etik 1984ra Vianako Printzea Erakundearen aldizkariaren euskerazko gehigarriaren zuzendaria izan zen eta 1984tik bere heriotzaren unerarte Diario de Navarraren "Nafar-Izkuntza" izeneko euskarazko orriaren arduraduna izan zen

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Garde'tar Marzelino (Euskerazaintzako aldizkaria, 63. alea).
* Gerinda bai bloga.
* Euskaltzaindia: Marcelino Garde, Erriberako euskalduna.
* Argia: Heriotza oharra.
* Bertso eta olerkien hemeroteka.
* Zarrakaztelu.eus.
* (Gaztelaniaz)"Los académicos de La Ribera: Peralta, Iribarren y Garde" (Joxemiel Bidador, 2002).
* Datuak: Q12263012
# Marcelino Oreja (argipena)

Marcelino Oreja familia bereko bi politikarien izena da:
* Marcelino Oreja Elosegi
* Marcelino Oreja Agirre

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.
# Marcelino Oreja Agirre

Marcelino Oreja Agirre (Madril, Espainia, 1935eko otsailaren 13a) euskal herritar legelari, politikari eta diplomatikoa da.

## Biografia

Marcelino Oreja Agirre enpresaburu eta politikari tradizionalisten familia bateko kidea da. Haren familiaren sorterria Gipuzkoako Orexa herria da. Aita Marcelino Oreja Elosegi zuen, diputatu tradizionalista eta Arrasateko Unión Cerrajera zuzendaria, Asturiasko Iraultzaren ondorioz eraila. Ricardo eta Benigno osabak, orobat, frankismoaren garaian diputatuak izan ziren. Iloba du Jaime Mayor Oreja.
Madrilgo Unibertsitatean ikasi ondoren, karrera diplomatikoa hasi zuen. Tácito izeneko taldeko kidea, kristau demokrazia bultzatu zuen Unión de Centro Democrático sortzeko eta Espainiako Trantsizio Demokratikoan, senatari eta, 1976 eta 1980 artean, Espainiako Kanpo Harremanetarako Ministro bilakatu zen.
Gero diputatua izan zen, hasieran UCDrekin eta gero APn. 1989an Europar Legebiltzarkide hautatu zuten. Garraio eta Energia Europako Komisario zela, 1994an Maastrichteko Ituna idaztera lagundu zuen. Agintaldia bukatu ondoren, politika utzi eta enpresan sartu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia: Marcelino Oreja Aguirre
* ↑ El último revolucionario, Diario Vasco, 2006-4-30
* Datuak: Q722282
* Multimedia: Marcelino Oreja / Q722282
# Maria Maddalena Baldacci

Maria Maddalena Baldacci (Florentzia, 1718 – 1782) XVIII. mendeko Italiako margolari barrokoa da.

## Biografia

Maria Maddalena Gozzi Florentzian jaio zen eta Giuseppe Baldaccirekin ezkondu zen.
Giovanna Fratelliniren eta geroxeago Giovanni Domenico Campigliren ikaslea izan zen. Miniaturako erretratuetan eta pastelezko marrazkietan espezialista izateko jardun zuen ikasten.

## Lanak

* Maria Teresa I.a Austriako enperadorearen portreta.
* Autoerretratua,

## Bibliografia

* (Ingelesez) Michael Bryan et Robert Edmund Graves (éditeur), Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical, vol. 1 : A-K, York St. #4, Covent Garden, London, George Bell and Sons, 1886
* Datuak: Q3290989
* Multimedia: Maria Maddalena Baldacci / Q3290989
# Maria Magdalena (Vouet)

Maria Magdalena (frantsesez: Marie Madeleine) Simon Vouet margolari frantsesaren margolana da. 1614 eta 1615 artean egin zuen. Erromako Kirinal jauregian ikus daiteke. Agertzen den emakumearen izaera bertan agertzen den ikur bati esker dakigu: eskuetan duen lurrin-basoa, alegia. Itun Berrian azaltzen den arabera, Maria Magdalenak Kristo hil aurretik lurrindu zuen. Estilo aldetik, barrokoan egokitzen da bete-betean.
Magdalenaren irudia oso landua izan da margolaritza klasikoan. Kasu honetan Magdalena gazte arrunta gisa agertzen da, itxura formalarekin, XVII. estiloan, ez Jesusen garaikoan. Buruaren inguruan auraren aztarna ikus daiteke. Argiak, argi-ilun teknika erabiliz, ez du emakumea erabat argitzen. Begira baxuak pentsakor irudia ematen dio pertsonaiari.

## Erreferentziak

* ↑ Egile Batzuk(2010). Mitología clásica e iconografía cristiana, 337.or. R. Areces. ISBN 978-84-8004-942-9.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5989664
# Maria Malibran

Maria Felicia Malibran, María Felicia García Sitches jaioa (Paris, 1808ko martxoaren 24a - Manchester, 1836ko irailaren 23a) espainiar eta frantziar opera abeslaria izan zen, XIX. mendeko ezagunenetakoa. Kontralto eta sopranoa izan zen.
Manuel García tenorraren alaba eta Pauline Viardot abeslariaren ahizpa izan zen. Zortzi urterekin abestu zuen lehen aldiz Napolin, bere aitarekin batera. Hamazazpi urterekin Londresko King's Theatre abesbatzan abesten zuen. Urte horretan arrakasta izan zuen Rosinaren paperean, Sevillako bizargina operan.
Denboraldia amaitzean, García familia New Yorkera joan zen. Han antzeztu zuten lehen aldiz opera italiarra. Bederatzi hilabetez, Mariak paper nagusia abestu zuen zortzi operatan. François Eugène Malibran bankariarekin ezkondu zen, bera baino hogeita zortzi urte zaharragoa. Ezkondu eta hilabete gutxira bankariak porrot egin zuen eta urtebete geroago, Mariak utzi eta Europara joan zen.
Europan paper nagusia abestu zuen Gaetano Donizettiren Maria Stuarda operaren estreinaldian. Charles Auguste de Bériot biolinista belgikarraren maitalea izan zen eta seme bat izan zuten. Felix Mendelssohnek aria bat konposatu zuen bereziki bikotearentzat.
1834an Ingalaterran kokatu zen eta Londresen eta Europsen jarraitu zuen lanean. 1835eko apirilean Vincenzo Belliniren La sonnambula opera abestu zuen eta Veneziako San Giovanni Grisostomo antzokia zaharberritzeko dirua eman zuen. Esker onez, Antzokiak Teatro Malibran izena hartu zuen. 1836ko uztailean zalditik erori zen eta ez zen inoiz bere zaurietatik sendatu. Irailean Manchesterreko emanaldi batean eszenatokian kolapsatu eta astebete geroago hil zen. Bruselako mausoleo batean lurperatu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q232783
* Multimedia: Maria Malibran / Q232783
# Maria Magdalena

    Artikulu hau santuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Magdalena».
Santa Maria Magdalena edo Maria Magdalakoa (hebreeraz: המגדלית מרי; antzinako grezieraz: Μαρία ἡ Μαγδαληνή; Elizen Arteko Biblian euskaraz Magdalako Maria) Jesus Nazaretekoaren dizipulu nagusienetariko bat izan zen. Itun Berriaren arabera, Jesukristo hirugarren egunean piztu egin zenean, Maria Magdalena bera ikusteko lehendabizikoen bat izan zen:
| « | Baina asteko lehen egunean, goizean goiz joan ziren emakumeak hilobira, prestaturiko ukenduak berekin zituztela. Hilobi-sarrerako harria biratua aurkitu zuten. Sartu ziren, baina ez zuten Jesus Jaunaren gorpua aurkitu. Zer pentsa ez zekitela zeuden, eta, hartan, bi gizaseme agertu zitzaizkien jantzi distiratsuz. Emakumeak ahuspez lurrera erori ziren ikaraz. Baina gizaseme haiek esan zieten: «Zergatik zabiltzate hildakoen artean, bizi denaren bila? Ez dago hemen, piztua da. Gogora ezazue zer esan zizuen oraindik Galilean zegoela: alegia, Gizonaren Semea bekatarien eskuetara eman behar zutela eta gurutziltzatu, eta hirugarren egunean piztu egin behar zuela». Oroitu ziren haiek Jesusen hitzez, eta, hilobitik itzulirik, gertatutako guztiaren berri eman zieten Hamaikei eta gainerako ikasleei. Magdalako Maria, Joana eta Maria Santiagorena ziren emakumeok; hauekin batera joandako beste emakumeek ere gauza bera esaten zieten apostoluei. Baina apostoluek zorakeriatzat hartu zituzten berriok, eta ez zieten sinetsi. | » |
| —Lukasen Ebanjelioa 24:1-11 |||
Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: emagalduak, ile-apaintzaileak eta abar.

## Emakume izena

Magdalena jatorri-izenetik emakume izena eratu da, euskaraz aldaera ugari dituena: Magdalena, Madalena, Madalen, Maddalen, Malen, Maialen, Maddi.
* Magdalena izenarekin hasten diren artikulu guztiak, Magdalena izeneko pertsonaiak barne
* Madalen izenarekin hasten diren artikulu guztiak, Madalen eta Madalena izeneko pertsonaiak barne
* Maddalen izenarekin hasten diren artikulu guztiak, Maddalen izeneko pertsonaiak barne
* Maialen izenarekin hasten diren artikulu guztiak, Maialen izeneko pertsonaiak barne
* Maddi izenarekin hasten diren artikulu guztiak, Maddi izeneko pertsonaiak barne

## Erreferentziak

* ↑ Santutegiko izen ohikoenak, Euskaltzaindiaren 66. araua
* ↑ «Mk 15,33-41 - BIBLIJA.net - Biblia interneten» www.biblija.net (Noiz kontsultatua: 2023-04-19).

## Ikus, gainera

* Magdalena

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63070
* Multimedia: Mary Magdalene / Q63070
# Maria Manasseina

Maria Mikhailovna Manaseina, Marie de Manacéïne izenez ere ezaguna (Korkunova, 1841eko martxoaren 18a - San Petersburgo, 1930eko martxoaren 17a) errusiar mediku eta neurozientzialaria izan zen.
Medikuntzan lizentziatua zen, eta Errusiako Inperioko lehen emakumeetako bat izan zen lizentziatzen.
Artikulu ugari argitaratu zituen frantsesez, errusieraz eta alemanez. Hala ere, ez zen arraroa gizonezko mediku gisa bere burua aurkeztea izan ere, ziurtagiri bat lortu zuen hori frogatzen zuena. Gaur egun kimika fisiologikoaren alorreko neurozientzialari aditu eta somnologian eta biokimikan aitzindari da.

## Bizitza pertsonala

Oraindik ikasle zela, Manasseina, Poniatovskirekin ezkondu zen, bere ikaskide batekin.Biak batera Narodniki zirkulu iraultzailean parte hartu zuten batera .
1917ko Errusiako Iraultzan ere parte hartu zuten, Tzar Errusiako enperadoreak jarritako arauen aurka hain zuzen ere.
Horrez gain, publikoki leialtasuna adierazi zion gobernu tzaristari, eta horretarako diru kopuru eskuzabala jarri zuen. Poniatovsky, bere lehen senarra, atxilotu zuten eta erbestealdian hil zen. Urteak geroago, 1856an, Viatxeslav Avksentievitx Errusiako medikuntzan ospetsua zen gizonarekin ezkondu zen.

## Zientziari egindako ekarpenak
### Neurozientzia

Neurozientzien arloan Manasseinaren ekarpenik aipagarriena loaren gabeziari buruzko ikerketak izan ziren eta ikerketa hau Ivan Romanovitx Tarkhanov irakaslearekin batera egin zuen.
Esperimentu honetarako, hamar txakurkume insomnio totalean eduki zituzten, hau da, lorik egin gabe. Kume horiek lehenago elikatuta eta primeran zainduta zeuden. Lo faltak 4-5 egun igaro ondoren larria izan zen, eta ondorioz, txakurkume guztiak hil ziren.
Kontrol neurri gisa, beste txakurkume batzuk gosez hil zituzten. Emaitza horiek argi eta garbi erakutsi zuten loak bizitzari eusteko duen garrantzia eta lo faltak elikagai faltak baino heriotza azkarragoa dakar.
Ikerketa horren ondorioz, Manasseinak ondorioztatu zuen loa garuneko zelulak birsortzeko elikadura bezain beharrezkoa dela.
Bere lanak eragin handia izan zuen komunitate zientifikoan eta zientzialari askok bere eredua errepikatu zuten:
1896an, George T. V. Patrick eta Allen Gilbert psikologo estatubatuarrek gizakiaren lehen loaren gabezia esperimentua egin zuten. Geroago, 1988an, Lamberto Daddi, Giulio Tarozzi eta Cesare Agostinit italiar ikerlariek Manasseinaren aurkikuntzak zabaldu zituzten, kumeen burmuinen analisi histopatologiko eta anatomiko zehatza eginez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3292925
* Multimedia: Maria Manaseina / Q3292925
# Maria Maestraren irudia

Maria Maestraren irudia Gipuzkoako Orio udalerrian dagoen Maria Camino Arregi (1883-1962) oriotar andereinoaren omenezko harrizko soin bat da. Orioko Alde Zaharreko Pilliku plazan dago, Mari Maestra Enea etxearen alboan. 1987ko azaroaren 29an inauguratu zen.
Honako idazkia du:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25474088
| « | Orioko herriak esker onez Maria Maestrari 1883-1962 87-11-29 | » |
# Maria Magdalena Domínguez

María Magdalena Domínguez Domínguez ( Mos, Pontevedra, 1922ko uztailaren 11 - 2021eko abuztuaren 18a ) galiziar poeta izan zen.

## Biografia

María Magdalena Domínguez Domínguez Mos herrian jaio zen, Pontevedrako probintzian. Oso txikitatik oso gustuko zuen irakurtzea, poesia batez ere, eta beti izan zuen ikasteko zaletasun handia.
Amari esker ikasi zuen irakurtzen eta idazten, gaztelaniaz hitz egiten ere amak irakatsi zion, eskolara joaten hasi zen arte. Poesia idazten hasi zen eta hainbat urtetan bere inguruko inork ez zuen horren berri izan. Bere olerki asko bere senarrari eskaini zizkion, besteak beste, Alborada do Val da Louriña, argitaratzear 30 urtez izan ondoren, 1986an argia ikusi zuena.
Lehen irakurketak eta inspirazioak eskolan hartu zituen Rosalía de Castro irakurriz, oso liluratuta utzi zuen. Daniel R. Castelao eta Álvaro Cunqueiroren mireslea ere izan zen, besteak beste.
Behin batean O Porriñon, Castelaoren Os vellos no deben namorarse antzezlaneko antzerki emanaldi batean parte hartu zuen, izenburuari "das mozas novas" gehituz, gaur egun bere bertsioa gordetzen jarraitzen duena.
Mosko Udalak, 2016an, bere 94. urtebetetzean omenaldia egin zion, hiru poeta autodidakta galiziar onenetariko bat izateagatik duen meritua aitortuz.

## Galizierazko lanak
### Poesia

* Alborada do Val da Louriña,1986 (1. edizioa).
* Colleita de soños tristes, 1990.
* Alborada do Val da Louriña, 1992 (2. edizioa).
* Retrancas, 1993.
* Sementeira de soños, 1994.
* Amores na lúa, 1998.
* Tempos de chorar, 2001.
* ¿A quen lle dou unha estrela?, 2005, Asociación Galega para a Cultura e a Ecoloxía.
* Alma de can, 2009, Asociación Galega para a Cultura e a Ecoloxía.

### Haur-gazte literatura

* O baúl das lembranzas: poemas para nenos, 2005, Asociación Galega para a Cultura e a Ecoloxía.

## Gaztelaniazko lanak

* Un nuevo amanecer, 1991.
* Como él manantial, 1993.
* Mariposas de invierno, 1994.
* En el doblaron lanas campanas, 1998.
* Sueños de cristal, 2001.
* Golondrinas en él cielo, 2005.

## Erreferentziak

* ↑ Mos pierde a su poeta María Magdalena, que pondrá nombre a la nueva biblioteca. .
* 1 2 3 4 «María Magdalena Domínguez Domínguez» www.aelg.gal.
* ↑ Mos homenajea a la poetisa Mª Magdalena en su 94 cumpleaños. 11 de xullo de 2016.

## Kanpo estekak

* Galiziako idazle eta idazleen elkartea
* Datuak: Q12393041
* Multimedia: María Magdalena Domínguez Domínguez / Q12393041
# Luzon

Luzon (filipineraz luˈson ahoskatua) Filipinetako uharterik handiena da, uhartediaren iparraldean kokatutakoa. 109.965 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2015ean 53.336.134 biztanle zituen. Manila hiriburua uhartearen hegoaldean dago.

## Izena

Antzina, "Nueva Castilla" gaztelaniazko izena zeukan.

## Geografia

Sumendi uhartea da, oso menditsua; uhartearen erdialdekoa eta Cagayan ibaiaren ertzekoa dira ordoki nagusiak.

## Ekonomia

Nekazaritza (arroza, artoa, kokoa) eta arrantza dira ekonomia jarduera nagusiak. Luzongo basoetatik oso aintzat hartuak diren egur motak ateratzen dira: teka, kaoba eta banbua besteak beste.

## Ondasun nabarmenak

Uharte honetan daude Gizateriaren ondare izendatutako hiru toki: Filipinetako Eliza Barrokoak (4tik 3), Banaue Arroz Terrazak eta Vigan.
Bertako hiri eta herri ugarik euskal izena dute, uhartea Espainiar Inperioko zati izan baitzen hiru mendez. Horien artean daude Urdaneta, Barasoain eta Legaspi.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2020-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-11).
* ↑ Highlights of the Philippine Population 2015 Census of Population. psa.gov.ph (Noiz kontsultatua: 2020-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125384
* Multimedia: Luzon (island) / Q125384
# Luzongo itsasartea

Luzongo itsasartea (tagaloz: Kipot ng Lukon) Taiwan eta Luzon uharteen arteko itsasartea da, mendebaldeko Ozeano Barean dauden Filipinetako itsasoa eta Hego Txinako itsasoa batzen dituena.
Itsasarteak 250 kilometroko zabalera du. Uharte asko ditu bi multzotan banaturik: Batanes eta Babuyan uharteak. Oso itsasarte inportantea da nabigazio eta hego-ekialdeko Asiako merkataritzarako.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-05-18).
* ↑ "Pacific Ocean". CIA World Factbook
* ↑ "Southeast Asia Map". CIA World Factbook

## Kanpo estekak

* Datuak: Q908741
* Multimedia: Luzon Strait / Q908741
# Luziânia

Luziânia Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. 208.725 biztanle ditu 3.961,099 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Goiás

## Kanpo estekak

* Datuak: Q956017
* Multimedia: Luziânia / Q956017
# Matarranya

Matarranya ibaia (gaztelaniaz: Río Matarraña; aragoieraz: río Matarranya; katalanez: Riu Matarranya) Ebroren eskuinaldeko ibaiadarra da. Tortosa-Beseit mendatetan sortua, hegoaldetik iparralderantz doa, azken tartean Tarragona eta Zaragoza arteko muga sortuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23166
* Multimedia: Matarraña River / Q23166
# Matarrubia

Matarrubia Guadalajarako udalerria da, Campiña del Henares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 61 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1653820
* Multimedia: Matarrubia / Q1653820
# Mataraca

Mataraca Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. 8.244 biztanle ditu 184,188 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraíba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q727109
* Multimedia: Mataraca / Q727109
# Mataram

Mataram (indonesieraz: Kota Mataram) Indonesiako hiria da, Mendebaldeko Nusa Tenggara probintziako hiriburua, Lombok uhartearen mendebaldean dagoena. 61 kilometro koadroko eremua du, eta 2010ean 402.843 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14126
* Multimedia: Mataram (city) / Q14126