OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Georg Jellinek

Georg Jellinek (Leipzig, 1851ko ekainaren 16a - Heidelberg, 1911ko urtarrilaren 12a) austriar legelaria izan zen.
Alemanian jaio zen familia judu batean. Zuzenbidea, artearen historia eta filosofia ikasi zituen Vienako Unibertsitatean. Filosofia, historia eta zuzenbidea ere ikasi zituen Heidelbergeko eta Leipzigeko unibertsitateetan. Zuzenbide publikoko irakaslea izan zen Vienako Unibertsitatean. Ondoren, Baselgo eta Heidelbergeko unibertsitateetan irakatsi zuen.
Eskubideen teoria unibertsala defendatu zuen, eta subiranotasuna estatuan dagoela, eta ez nazioan. Estatuaren teoria orokorra, 1907koa, izan zen bere lanik garrantzitsuena.

## Lanak

* Die Weltanschauungen Leibnitz’ und Schopenhauer’s: Ihre Gründe und ihre Berechtigung. Eine Studie über Optimismus und Pessimismus. Hölder, Wien 1872 (phil. Dissertation, Universität Leipzig; Digitalisat).
* Die Lehre von den Staatenverbindungen. Haering, Berlin 1882 (Digitalisat).
* Die socialethische Bedeutung von Recht, Unrecht und Strafe. Hölder, Wien 1878 (Digitalisat).
* Die rechtliche Natur der Staatenverträge: Ein Beitrag zur juristischen Construction des Völkerrechts. Hölder, Wien 1880 (Digitalisat).
* Österreich-Ungarn und Rumänien in der Donaufrage: Eine völkerrechtliche Untersuchung. Hölder, Wien 1884 (Digitalisat).
* Gesetz und Verordnung: Staatsrechtliche Untersuchungen auf rechtsgeschichtlicher und rechtsvergleichender Grundlage. Mohr, Freiburg im Breisgau 1887 (Digitalisat).
* System der subjektiven öffentlichen Rechte. Mohr, Freiburg im Breisgau 1892 (Digitalisat).
* Allgemeine Staatslehre (= Recht des modernen Staates. Bd. 1). Berlin 1900; 2. Auflage 1905 (Digitalisat); 3. Auflage 1914 (Digitalisat).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61954
* Multimedia: Georg Jellinek / Q61954
# Gizadiaren oren gorenak

Gizadiaren oren gorenak (alemanez: Sternstunden der Menschheit) Stefan Zweig idazleak 1927an plazaratu zuen historia-saiakera ospetsua da. Hamalau miniatura historikoz osatuta dago, eta munduaren historian garrantzitsuak izan diren pasarteekin lotuta daude: Bizantzioko konkista, Waterlooko gudua, Dostoievski fusilatu zuten unea...

## Euskarazko bertsioa

2023an agertu zen, Katakrak argitaletxean. Itzulpena Edorta Mataukok egin zuen alemanetik euskarara.

## Erreferentziak

* ↑ «Stefan Zweigen beste lan bat euskaratu dute» Berria 2023-11-23 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q875183
# Gizabete

Gizabetea luzera neurri antropometriko bat da, gizaki bat bezain luze. Altuera edo sakonera neurtzeko erabiltzen da, Orotariko Euskal Hiztegian ikus daitekeenez. Badu gutxiago erabiltzen den aldaera bat, gizonbete. Hala ere, Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuan gizabete besterik ez dator, adibide honekin batera: «gizabeteko otea badago» (hau da, toki horretan, gizakia bezain luzea da ote landarea).
Gaur egun, oso neurri subjektiboa da, baina antzina neurri finko bat zen: zazpi oin zen gizabete bat. Beraz, sistema metrikora ekarrita, 1,96 metro da antzinako gizabetearen neurria.

## Erreferentziak

* ↑ Coro Aycart: «Siete pies son un "gizabete" o "estado", 49 pies un "gorapila"». El Diario Vasco, 1992-04-28.
* ↑ Roslyn M. Frank: An essay in european ethnomathematics: The social and cultural bases of the vara de Burgos and its relation to the Basque septuagesimal system, Springer Berlin / Heidelberg, ISSN: 1863-9704.
* ↑ Luis Mari Zaldua Etxabe: Saroiak eta kortak, Luis Mari Zaldua Etxabe, Urnieta, 2006.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258545
# Giza zango

Giza zangoa beheko gorputz-adarraren hirugarren atala da, izterraren eta oinaren artean dagoena. Zangoaren goiko giltzadura, izterrarekin lotzen duena, belauna da, eta behekoa, oinarekin lotzen duena, orkatila da.
Hizkera arruntean, ez hizkera zientifikoan, zangoa da giza-gorputzaren beheko gorputz-adar osoa.

## Zangoko hezurrak

* Femurra
* Belaunezurra edo errotula
* Tibia
* Peronea

## Zangoko muskuluak

* Aurreko muskulu-taldea
** Aurreko tibia-muskulua
** Behatz lodiaren hedatzailea
** Behatzen hedatzaile komuna
** Aurreko peroneoa
* Kanpoko muskulu-taldea
** Alboko peroneo luzea
** Alboko peroneo laburra
* Atzeko muskulu-taldea
** Belaunpeko muskulua
** Behatzen tolestaile luze komuna
** Atzeko tibia-muskulua
** Behatz lodiaren tolestaile luzea
** Trizeps surala: barneko bikia, kanpoko bikia, soleoa
** Plantar mehea
* Azaleko muskulu tolestaileak
* Muskulu tolestaile sakonak
* Muskulu hedatzaileak
* Zangoaren ebakidura zeiharra

## Sistema baskularra
### Arteriak

* Arteria popliteoa
* Tibia-arteria
* Enbor tibioperoneoa
** Arteria peroneoa
** Atzeko tibia-arteria

### Zainak

* Barruko safena
* Kanpoko safena

## Zangoko nerbioak

* Kanpoko nerbio ziatiko popliteoa

## Erreferentziak

* ↑ Hegoaldeko zenbait euskalkitan hanka ere erabiltzen da esanahi honekin, baina baditu bi oztopo: batetik, hanka hitzaren esanahia «oina» edo «aldaka» ere badela (ikus Hiztegi Batua); eta, bestetik, Zehazki hiztegian esanahi honetarako behe mailakotzat markatua ageri dela, «pierna» sarreran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8265768
# Gaztarrigaña

Gaztarrigaña edo Mulidoia Euskal Pirinioetan dagoen mendia da, Zuberoaren eta Nafarroa Garaiaren arteko mugan, Larraine eta Uztarroze udalerrien artean. 1.732 metro ditu.
Orhi eta Otsogorrigaña bitarteko gandorrean kokatuta dagoen tontorra da, eta Larrauko mendatetik lau kilometro ekialdera dago.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Gaztarrigaña (Mendikat)
* ↑ Gailurraren izena: Gaztarrigaña (Mendikat webgunean

## Kanpo estekak

* Gaztarrigaña / Mulidoia, http://www.euskal-herria.org/.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Zuberoako mendien zerrenda
* Pirinioak
* Euskal Herriko mendiak

## Kanpo estekak

* euskal-herria.org webgunean
* luberri.net webgunean
* Datuak: Q12258294
# Gaztañaga baserria

Gaztañaga baserria Usurbilgo Elizaldeko hirigunean dagoen baserria da.
2005eko maiatzaren 31n, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak

Eraikinak ia oinplano karratua du (20 x 21m); halaber, bi isurkiko zurezko estalkia eta fatxada nagusiarekiko bizkar elkarzuta ditu, hegoalderantz orientatua. Bi solairu eta ganbara ditu.
Hormak, harri-hormazkoak dira eta harlanduzko lan eskantzuak dituzte. Hegoaldeko fatxada nagusiaren beheko solairua zementuzko harri-horma luzituz egina dago. Fatxada nagusi horren gainerako zatiak zurezko otaesiak ditu, eta bertako baoak zeramikazko adreilu trinkoz beteta daude. Sarrera nagusian, erdi puntuko arku dobelatuko baoa aurkituko dugu. Bertan, burdin forjatuko gontzek eutsitako zurezko ate sendo eta lodia dago. Ateko arkuaren dobelen gainean erdi ezabatutako armarria dago. Lehen solairuan zurezko markoak dituzten sei leiho lerrokatzen dira. Horietako bat, kanpora ateratako balkoi bihurtu dute. Ganbaran beste lau leiho eta sei usategi daude. Fatxada honetan, hego-mendebaldean dagoen eskantzua hartzen duten haize-babesak daude. Mendebaldeko fatxadak –oso irregularra eta baoen banaketa asimetrikoarekin–, harlanduz egindako kubo-formako putzu-andela du erantsita. Bere inguruan, gaur egun oraindik erabiltzen den putzua dago (bertako baratzea ureztatzen erabiltzen dute). Ekialdeko fatxadaren beheko solairuan karrerape itsutua dago, eta bertako ostiko molduratuak oraindik kanpoaldetik ikus daitezke. Karrerape itsutu honen gainean zurezko otaesiak daude eta baoak harri-hormez beteak dituzte. Halaber fatxada honetan, leiho irregularrak dituzten hainbat bao aurkituko ditugu.

### Barrualdea

Sarrera nagusitik, lurzoruan harrizko lauza handiak jarrita dituen atalondora heltzen gara. Atzealdean, gaur egun erabiltzen ez duten ukuilua dago. Bertan, eraikina eusten duten eta lehen solairura heltzen diren bederatzi zutabe handietako zenbaiten behealdea ikus daiteke. Zutabe hauek eta bertan mihiztatzen diren habeak XVI. mendekoak dira. Lehen solairutik gorako egitura XVIII. mendekoa da, garai horretan eraikina hegoaldeko (fatxada nagusia) eta ekialdeko (ataripe itsutuak) sektoreekin handitu zelako. XVIII. mendeko egitura pieza bakarreko zutabez egina dago, eta ganbaran urkila luze eta finak agertzen dira, bai eta aho-ziriketan mihiztatutako habe eta besoak ere.
Lehen solairuan egongela nagusia dago, eta bertatik hainbat ganbara itsutara sar daiteke. Ganbaretako batean bainugela dago lurrean zink-xaflak dituela. Neurriengatik eta argi naturala sartu ahal izateko, korridorean estalkitik jaisten den argizuloa dago.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Datuak: Q8341961
* Multimedia: Gaztañaga baserria / Q8341961
# Gaztaño

Gaztaño edo Gaztañedo Errenteriako auzo bat da, herriko erdialdean eta Arramendi mendiaren artean dagoena. Bertan, EuskoTreneko bi geltokietako bat dago. Auzo honetan, era berean, Oreretako gaztetxea dago.

## Historia

2024ko irailaren 26tik 29ra Hackmeetinga egin zen auzokideen laguntzarekin.

## Gaztañoko jaiak

Ekaina aldean, San Juan suko ospakizunekin batera (ekainaren 23a) eta egun honen aurreko asteburu osoan zehar, auzoko festak antolatzen dituzte auzotarrek, Gaztaño errepublika independente eta intsumituko jaiak izenaz. Auzoko jaiek badute pertsonaia berezi bat, Maritxu sorgina edo Maritxu mozkor deiturikoa. jaien hasieran auzo elkartearen egoitzatik Arrietatarren etxera jaisten da eta auzoko plazaren gainean egoten da jaiak zaintzen.
* Jendetza Gaztañoko suaren inguruan

## Erreferentziak

* ↑ Gaztaño da gaur egun euskaraz erabiliena. Errenteriako toponimiaz Imanol Goikoetxeak zuzendutako ikerlanak, hala ere, Gaztañedo forma nabarmentzen du, hori izan baita historikoki erabilitako izena.
* ↑ Ikerne, Zarate(e)ko. (2024-08-27). «Askotariko kultura digitalen topagune izango da Gaztaño» Oarsoaldeko Hitza (Noiz kontsultatua: 2024-09-29).
* ↑ «Errepublikaz errepublika, Gaztañotik Kubara» oarsoaldea.hitza.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-24).

## Kanpo estekak

* Gaztañoko jai batzordearen webgunea
* Datuak: Q12258295
* Multimedia: Gaztaño / Q12258295
# Gaztañaldeko geralekua

Gaztañalde (lehen: Gastañalde) Euskal Herriko Gipuzkoako tren geraleku zahar bat da, Irun udalerrian kokatuta dagoena.
Gaur egun, Bidasoako bide berdearen barruan dago.

## Historia

Hasieran burdin mea garraiatzeko sortu bazen ere (1889. urtean onartu zen jatorrizko proiektua, Endarlatsa eta Irun artean), 1916. urtean Elizondo eta Irun lotuko zituen bidaiari eta ondasunak garraiatzeko linea hasi zen martxan. Jatorrizko linea The Bidasoa Railway and mines enpresak kudeatzen zuen eta ondasunak zenbaitetan eskuz aldatu ondoren, Compañia de los Ferrocarriles del Bidasoa izan zen behin betiko proiektua kudeatuko zuena. Proiektuak Iruñera luzatzeko baimena bazuen ere, luzaketa hau ez zen inoiz eman, eta Nafarroako hiriburua Gipuzkoarekin konektatuko zuena Plazaolako trena izan zen.
1920. urtean izan zituen bidaiari gehien trenak, 171 000 guztira. Hamalau urte geroago, ordea, erdira baino gehiago jaitsi zen kopurua (78 000). Ondasunen garraioa ere gainbeheraren lekukoa izan zen: 1924. urtean 77 000 tona garraiatu ziren eta bederatzi urte geroago, 14 000 bakarrik. Erabilera gero eta gutxiagoak zekarren krisian murgilduta, 1953ko uholdeek gogor jo zioten zerbitzuari, azpiegitura kaltetuz. Hiru urte beranduago, 1956ko abenduaren 31an, behin betiko itxi zen trena.

## Egoera

Geralekua Irun — Elizondo burdinbidearen 4,1 kilometro-puntuan zegoen, 12 metroko altueran, Behobia eta Alunda geltokien artean. Tartea bide bakarra da eta ez zegoen elektrifikatuta.

## Erreferentziak

* ↑ BERODIA R. (2007) El Ferrocarril del Bidasoa 1916-1956 Edit. Luis de Uranzu Kultur Taldea
* ↑ MARTINENA J.J. (1998) Navarra y el Tren. Colección Panorama nº25 Ed. Nafarroako Gobernua
* ↑ OLAIZOLA J., PLAZA A., PEREZ AMUCHASTEGUI P. (2004) El Ferrocarril del Bidasoa. Colecciones Rail. Ed. Trea.
* ↑ «Geralekuko fitxa Euroferroviarios webgunean» euroferroviarios.net (Noiz kontsultatua: 2020-12-01).

## Ikus, gainera

* Irun
* Irun—Elizondo burdinbidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103842773
| | Behobia | Gaztañalde | Alunda | |
| Irun–Hiria | | | | Elizondo |
# Gaztanbide (Madril)

Gaztanbide, gaztelaniaz eta ofizialki Gaztambide, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Chamberí barrutian. Hiriko 71. auzoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10288587
* Multimedia: Gaztambide neighborhood, Madrid / Q10288587
# Gaztaro

Gaztaroa haurtzarotik heltzarora doan bizitza-aldia da. Gaztaroa bizi duen pertsona bati gazte deritzo eta gazteen multzoak gazteria osatzen du. Definizio kronologikoaz gainera, gazteria asmo, iritzi, esperientzia eta jokabide bereziak dituen giza-taldea da. Gainera, historian zehar gazteak izan dira askotan gizarte- eta kultura-aldaketak ekarri dituztenak. Gaztaroa mugatzea zaila bada ere, pertsona heldutasun biologikoa eskuratuta erabateko heldutasun soziala burutu bitartean luzatzen dela esan daiteke, independentzia ekonomikoa lortu, etxe propioa eduki eta familia bat osatu arte. Nolanahi ere, kulturaren arabera eta gaztea gizon eta emakumea den, gaztaroaren mugak, ezaugarriak eta balorazioak aldatu egiten dira: adibidez, emakumeak haurrak izateko dituen adin-mugak nabarmen baldintzatzen du bere gaztaroa; gizarte-klase altuetan gaztaroa luzeagoa baita, ardurak bere gain hartzeko premia ez baita hain larria izaten. Beste alde batetik, gazteria erakunde publikoen arreta berezia jasotzen duen kolektiboa izaten da: egungo gazteak geroko helduak izango direnez, baliabide bereziak jartzen dira hezkuntza eta prestakuntza egokia jaso dezaten; aldi berean, gazteria esklusio-arriskuan egoten den kolektiboa da eta horren aurka ahalegin bereziak ere burutzen dira.

## Definizioa

Soziologiatik ikuspuntu zenbait nabarmendu dira gazteria definitzerakoan. Batzuk trantsizio-aldia izatea nabarmentzen duten bitartean, beste zenbaitek itxaropena eta bizitza-aukera ezberdinak ematen dituen aro moduan azaltzen dute. Lausoa eta anitza izateaz gainera, estereotipoz kutsatutako kontzeptua da, maiz gazte guztiak gazte gutxi batzurekin identifikatzen baitira. Nazio Batuen Erakundearen arabera 10-24 urte bitartean luzatzen da eta hiru alditan bereizten da: hasierako nerabezaroa (10-14 urte), bukaerako nerabezaroa (15-19 urte) eta gaztaro betea (20-24 urte).

## Ikus, gainera

* Nerabezaro
* Haurtzaro
# Gaztaroko artritis idiopatiko

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Gaztaroko artritis idiopatikoa haurtzaroan ematen den artritis ohikoena da. Gaixotasun autoimmunea da eta jatorri ezezaguna du. Ohiko artritisen aldean, artritis mota hau, haurtzaroan gertatzen da 2 eta 16 urte dutenen artean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q861224
# Gaztanbera

Gaztanbera, gazta egin ondoren hondakin gisa geratutako gazurez egiten den esnekia da. Hala ere, batzuetan, gaztanbera izena mamiaren sinonimotzat erabiltzen da.
Gaztaren ekoizpenean esnearen kaseina eta gantzak prezipitatzen dira, eta gazurean beste proteina batzuk geratzen dira, gehien bat albumina eta globulina. Gaztanbera egiteko, gazura denbora luzeagoz hartzitzen uzten da (12-24 ordu giro tenperaturan), horrela azidotasuna handitzeko, eta ondoren ia irakin arte egosten da. pH baxuaren eta tenperatura altuaren ondorioz, albumina eta globulina desnaturalizatu eta prezipitatu egiten dira, gaztanbera egiteko erabiltzen den jalkina sortuz.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko sukaldaritza

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Prestatzeko errezeta.
* Datuak: Q1943539
* Multimedia: Whey cheese / Q1943539
# Gaztanbidea

Gaztanbidea Nafarroako mendia da, Abodiko mendilerroaren ekialdean dagoena. Ollokiako mendilepotik 40 minutu eskasetan iristen da, eski estazioaren sarbidetik.

## Ikus, gainera

* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* Gaztanbidea luberri.net webgunean
* Datuak: Q12258293
# Gerezieta

Gerezieta (Greciètte frantsestua) Lekorneko (Lapurdi) auzoa da.
Jean Elizalde idazle lapurtarra bertan jaio zen. Gerezieta Garro leinuaren jatorria izan zen.

## Toponimoa

Gerezieta herriari luzaroan Garroko harana eman zitzaion izena. XVIII. mendearen erdialdean ezarri zioten Garroko haranari Gerezieta izen ofiziala.

## Errefefentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Lekorne-Mendiondoko webgune ez ofiziala
* Datuak: Q12258406
# Gerezi-ardagai

Gerezi-ardagaia (Daedaleopsis tricolor) Polyporaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria, haragi larrukara eta suberosua du.
Sinonimoak: Daedaleopsis confragosa var. tricolor, Lenzites tricolor, Trametes rubescens var. tricolor. Zenbait autorek, confragosa delakoaren aldaeratzat hartzen dute, edo alderantziz, confragosa tricolor espeziearen aldaera gisa.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 9 cm bitarteko diametrokoa, maskor formakoa, ukitzean latza, ildo erradialez markatua eta hiru koloreko eremu zentrokideekin: eremu bat arre-horixka kolorekoa da, beste bat, gorri-ardo koloretik gorri-purpurara doana eta bestea arre-gorrixka iluna da oinarrirantz. Ertza mehea du eta batzuetan zurbila.
Himenioa: Orrien itxurarekin, orriak meheak dira, estu eta adarkatuak. Kolorea aldatu egiten da perretxikoaren adinarekin: lehenbizi krema-haragi kolorekoa, gero hori-azafrai kolorekoa eta, azkenik, arre-hori iluna.
Haragia: Larrukara, flexiblea, suberosua.

## Jangarritasuna

Ez du balio gastronomikorik, haragi larrukara duelako.

### Nahasketa arriskua

Confragosa tipoak, ez du himenioa orrien itxurarekin, baizik labirintikoa. Stereum hirsutum espeziea, himenioan bakarrik bereizten da, leuna du.

## Sasoia eta lekua

Urte osoan, baina batez ere udazkenean, koniferoen eta hostogalkorren zurean.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia, Mongolia, Txina, India, Himalaiako eremua, Japonia, Hawaii uharteak.

## Erreferentzia

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 656 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 515 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 318 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Daedaleopsis tricolor: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12951499
* Multimedia: Daedaleopsis tricolor / Q12951499
# Gaztela plaza (Madril)

Gaztela plaza, gaztelaniaz: Plaza de Castilla, Espainiako Madril hiriburuko Chamartín barrutian dagoen plaza bat da. Bere azken zatian hiriburuko hiribide garrantzitsuenetakoa den Castellana pasealekuak zeharkatzen du, eta Castilla auzoaren bihotza da.

## Metroa

* Plaza de Castilla geltokia
* Datuak: Q786291
* Multimedia: Plaza de Castilla, Madrid / Q786291
# Gaztela eta Leongo Gorteak

Gaztela eta Leongo Gorteak (gaztelaniaz Cortes de Castilla y León) Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoko lurralde parlamentua da. Gorteetako parlamentariak lau urteko eperako hautatzen dira sufragio unibertsalez. Egoitza Valladolideko Gorteen plazan dago. Egungo presidentea Luis Cifuentes Ciudadanos alderdikoa da. Gaztela eta Leongo Juntaren gaineko kontrola du.

## Osaketa

2011ko Hauteskundeak
| Alderdia | Botoak | % | Eserlekuak | Dif. |
| Alderdi Popularra (PP) | 739 702 | 51,59 | 53 | ▲5 |
| Espainiako Langileen Alderdi Sozialista (PSOE) | 425 777 | 37,49 | 29 | ▼4 |
| Ezker Batua (IUCyL) | 68 872 | 4,89 | 1 | ▲1 |
| Leóndar Herriaren Batasuna (UPL) | 26 660 | 1,85 | 1 | ▼1 |
2015eko Hauteskundeak
| Alderdia | Botoak | % | Eserlekuak | Dif. |
| Alderdi Popularra (PP) | 514 301 | 37.73 | 42 | ▼11 |
| Espainiako Langileen Alderdi Sozialista (PSOE) | 353 575 | 25.94 | 25 | ▼4 |
| Podemos | 165 475 | 12.14 | 10 | ▲10 |
| Ciudadanos (C's) | 139 954 | 10.14 | 5 | ▲5 |
| Ezker Batua (IUCyL) | 56 516 | 4.15 | 1 | |
| Leóndar Herriaren Batasuna (UPL) | 19 176 | 1.41 | 1 | |
2019ko Hauteskundeak
| Alderdia | Botoak | % | Eserlekuak | Dif. |
| Espainiako Langileen Alderdi Sozialista (PSOE) | 479 916 | 34.84 | 35 | ▲10 |
| Alderdi Popularra (PP) | 433 905 | 31.50 | 29 | ▼13 |
| Ciudadanos (C's) | 205 855 | 14.94 | 12 | ▲7 |
| Podemos-Equo | 67 918 | 4.99 | 2 | ▼8 |
| Vox (Vox) | 75 731 | 5.50 | 1 | ▲1 |
| Leóndar Herriaren Batasuna (UPL) | 28 057 | 2.04 | 1 | |
| Por Ávila (XAV) | 9455 | 0.69 | 1 | ▲1 |
* Probintziaren arabera:
** Ávila: 7
** Burgos: 11
** León: 13
** Palentzia: 7
** Salamanca: 10
** Segovia: 6
** Soria: 5
** Valladolid: 15
** Zamora: 7

## Kanpo estekak

* Gaztela eta Leongo Gorteen webgune ofiziala (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q3755695
* Multimedia: Cortes of Castile and León / Q3755695
# Gaztela eta Leongo Junta

Gaztela eta Leongo Junta (gaztelaniaz: Junta de Castilla y León) Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan botere betearazlea jarduten duen erakundea da. 1983an sortu zen eta 1978tik 1983ra arte egon zen Gaztela eta Leongo Kontseilu Nagusia izeneko erakunde aurreautonomikoa ordezkatu zuen. Gobernuaren burua presidentea da, egun Juan Vicente Herrera popularra da. Autonomia Estatutuaren erreformaren proposamena, besteak beste, autonomia erkidegoko gobernuari dagokio.

## Presidenteak

| Izena | Hasiera | Bukaera | Alderdia |
| Demetrio Madrid | 1983 | 1986 | PSOE |
| José Constantino Nalda | 1986 | 1987 | PSOE |
| José María Aznar | 1987 | 1989 | Alianza Popular |
| Jesús María Posada | 1989 | 1991 | PP |
| Juan José Lucas | 1991 | 2001 | PP |
| Juan Vicente Herrera | 2001 | Karguan | PP |

## Kanpo estekak

* Junta de Castilla y León
* Datuak: Q3314606
* Multimedia: Junta de Castilla y León / Q3314606
# Gaztela Zaharra

Gaztela Zaharra (gaztelaniaz: Castilla la Vieja) Espainiako eskualde historikoa da, egungo Kantabria, Burgos, Errioxa, Soria, Segovia, Ávila, Valladolid eta Palentziako probintziek osatua.

## Historia eta bilakaera

Eskualdeak Gaztelako Erresuma historikoa sortu zuen, IX. mendean Burgosko iparraldean sortua. XVIII. mendean, Karlos III.a Espainiakoak Gaztela Zaharreko erresumari Burgos, Soria, Segovia, Ávila, Valladolid eta Palentziako probintziak gehitu zizkion, egun Toledoko probintzian dauden Campana de Oropesa eta Sierra de San Vicente eskualdeak Ávilan egonik. 1812ko Espainiako Konstituzioa bere eskualdeen artean aipatzen du.
1833ko Javier de Burgosen erreformak mugak mantendu zituen. 1983an Gaztela eta Leon autonomia erkidego ezarri zutenean, Gaztela Zaharrak bere izaera galdu zuen: politikoki Leónekin batu zuten eta, gainera, Santander Kantabria eta Logroño Errioxa bihurtu ziren.

## Ikus, gainera

* Gaztela
* Gaztela Berria

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2008-05-30). 154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .
* ↑ « El territorio español comprende en la Península con sus posesiones e islas adyacentes: Aragón, Asturias, Castilla la Vieja, Castilla la Nueva, Cataluña, Córdoba, Extremadura, Galicia, Granada, Jaén, León, Molina, Murcia, Navarra, Provincias Vascongadas, Sevilla y Valencia, las islas Baleares y las Canarias con las demás posesiones de África...  » —1812ko Espainiako Konstituzioa: 10. artikulua
* ↑ Carrasco, José Manuel. (1861). Geografía general de España: comparada con la primitiva, antigua y moderna. Madril, 623 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1043594
* Multimedia: Castilla la Vieja / Q1043594
# Gerbillus juliani

Gerbillus juliani Gerbillus generoko animalia da. Karraskarien barruko Muridae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Gerbillus
* Muridae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11843601