OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mohamed Lamine Ould Ahmed

Mohamed Lamine Ould Ahmed (arabieraz: محمد لامين ولد أحمد; Smara, Sahara Espainiarra, 1947) idazle eta politikari sahararra, Fronte Polisarioren partaidea.

## Biografia

2012ko urtarriletik, Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoko Osasun ministro gisa dihardu. Smaran jaioa, POLISARIOAren sortzaileetako bat da. Mohamed Lamine Ould Ahmed Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoko (SEAD) lehen ministroa izan zen 1976an, eta 1982ra arte bete zuen kargua. 1985-88 artean itzuli zen kargu berera, eta Polisarioaren Idazkaritza Nazionaleko kide izan da ordutik. Amnesty Internationalen arabera, Marokoko segurtasun elementuek bere familiaren hamaika kide "desagertu" dituzte arrazoi politikoengatik.

## Erreferentziak

* ↑ https://elpais.com/diario/1985/12/29/internacional/504658818_850215.html
* ↑ https://www.arso.org/famdisp0303biogr.htm

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3318661
# Millsita

Millsita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Millsita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Cu2+(Te4+O3) * 2H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Millsite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Millsboro (Delaware)

Millsboro Delawareko herria bat da. Sussex konderrian kokatua dago. 2010ean 5.148 biztanle zituen, 9,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sussex konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753693
# Millstadt (Illinois)

Millstadt Illinoiseko herri bat da. St. Clair konderrian kokatua dago. 2010ean 4.011 biztanle zituen, 8,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* St. Clair konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q426719
* Multimedia: Millstadt, Illinois / Q426719
# Millstone (New Jersey)

Millstone New Jerseyko borough bat da. Somerset konderrian kokatua dago. 2010ean 418 biztanle zituen, 1,91 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Somerset konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1086245
* Multimedia: Millstone, New Jersey / Q1086245
# Millstreet

Millstreet (irlanderaz Sráid an Mhuilinn) Irlandako Corkeko konderriaren iparraldean kokatzen den herria da. 1.500 biztanle inguru ditu.
Nahiz eta herri txikia izan, bertako Green Glens Arena guneak ikuzkizun, kirol txapelketa eta erakustazoka garrantzitxuak, 1993ko Eurovision Abesti Lehiaketa, edo nazioarteko artisten kontzertuak jaso izan ditu.

## Herri senidetuak

* Pommerit-le-Vicomte (Frantzia)

## Kanpo estekak

* Millstreet herriko webgunea
* Datuak: Q659655
* Multimedia: Millstreet / Q659655
# Millsap (Texas)

Millsap Texasko herri bat da. Parker konderrian kokatua dago. 2010ean 403 biztanle zituen, 3,80 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Parker konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q981886
# Millstadt udalerria, St. Clair konderria (Illinois)

Millstadt udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, St. Clair konderrian. Azken zentsuaren arabera 6.756 biztanle zituen, 47.73 milia karratu (123.6 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Millstadt udalerrian 2564 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 41.980 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6860037
# Millston (Wisconsin)

Millston Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Jackson konderrian dago, Wisconsin estatuan. 168 biztanle ditu, 72,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Jackson konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1885500
* Multimedia: Millston, Wisconsin / Q1885500
# Milltimber

Milltimber, Eskoziako Aberdeen hiriaren mendebaldean dagoen auzune bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1755428
* Multimedia: Milltimber / Q1755428
# Milltown (Antrim konderria)

Milltown Ipar Irlandako Antrim konderrian dagoen kokaleku bat da, Ulster probintzian. 2011n 115 biztanle zituen.
Lisburn hiritik milia bat iparraldera dago.
Garai batean landa eremuko herria zena, gaur egun Belfasteko hirigunearen barnean dago. Ekialdean DeLorean Motor Company estatubatuar automobilgintza ekoizlearen lantegia dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2197311
* Multimedia: Milltown, County Antrim / Q2197311
# Meroveo

Meroveo (c. 411 - 457) frankoen erregea izan zen, Merovingiar leinuaren aitzindaria ere bai, berak izena eman baitzion. Bere erregealdia 448 urtetik 457 urtera luzatu zen.
Kondaira baten arabera bere aita zen Klodion "Kalpartsua" eta itsas munstro baten elkartzetik jaio omen zen, hortaz Frantziako tronuaren oinordekotzaren jatorria beti ere itsasoan legoke.
Frantziako hirugarren erregea izan zen, printze honen jaiotza arazo bat da. Batzuek diotenez, Klodionen semea zen. Beste batzuen ustez soilik bere familiakoa zen. Dena dela, izen hau zeraman printze batek frankoen errege izan zela ziurtatuta dago, baita Klodionen seme batekin erregetzarako lehia izan zuela. Historialari gehienez ustez Meroveo Katalauniako guduan (Châlon-en-Champagne) erromatarren alde borrokatu zen, bertan Flavio Aezio erromatarrak Atila hunoa garaitu zuen.
Printze hau hamar urtez erregetzan egon ondoren hil zen. Historiak ez du zenbat seme-alaba izan zituen edota erreginaren izenik aipatzen, azken hau bere ondorengoa izan zen Txilderiko I.aren ama litzateke.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 180. arauaː Goi Erdi Aroko pertsona-izenak. Germaniar jatorriko pertsona-izenak. .
* Datuak: Q58165
* Multimedia: Merovech / Q58165
# Merostomata

Merostomata itsas Chelicerata klase nagusietako bat da. Bere barruan Eurypterida eta Xiphosura ordenak daude. Gaur egun 4 espezie baino ez dira ezagutzen, baizna Palezoikoan oso klase garrantzitsua zen. Egile batzuen ustez parafiletikoa da eta bi ordenek klase bana merezi dute.
Merostomata begi konposatuak dituzten kelizeratu bakarrak dira. Araknidoek jatorriz artropodo guztiek zituzten begi konposatuak galdu dituzte.
* Datuak: Q19105
* Multimedia: Chelicerata / Q19105
* Espezieak: Merostomata
# Microzestis

Microzestis Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Microzestis inelegans da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Microzestis inelegans | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6840524
* Espezieak: Microzestis
# Mexico (Indiana)

Mexico Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Miami konderrian kokatuta dago, Indiana estatuan. 915 biztanle ditu, 14,205142 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Miami konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2294975
# Mex (Vaud)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Mex»
Mex Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, Vaud kantonamendua barrutian. 2014an 725 biztanle zituen 2,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70655
* Multimedia: Mex, Vaud / Q70655
# Mexicali

Mexicali Mexiko ipar-mendebaldeko hiria da, Kalifornia Beherea estatuko hiriburua, eta Mexicali udalerriko herriburua. 2010ean hiriak 689.775 biztanle zituen, eta udalerri osoak 936.826 biztanle.

## Geografia
### Kokapena

Mexiko eta AEBen arteko mugan dago, Kaliforniako Calexico hiriaren ondoan. Mexiko eta Latinoamerikako hiririk iparraldekoena da.

### Klima

Datu klimatikoak (Mexicali, 1951-2010) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 34.0 | 33.8 | 39.5 | 41.0 | 47.0 | 49.1 | 52.0 | 49.4 | 47.1 | 47.4 | 39.8 | 30.5 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 20.4 | 23.0 | 26.0 | 29.5 | 34.9 | 40.0 | 42.3 | 41.5 | 38.4 | 32.2 | 25.1 | 20.2 | 31.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 13.1 | 15.4 | 18.1 | 21.2 | 25.9 | 30.5 | 34.0 | 33.6 | 30.3 | 24.2 | 17.6 | 13.0 | 23.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 5.8 | 7.8 | 10.2 | 12.8 | 16.8 | 21.1 | 25.7 | 25.7 | 22.2 | 16.2 | 10.0 | 5.8 | 15 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | −7.0 | -3.5 | -0.9 | 0.0 | 8.0 | 19.6 | 23.5 | 20.5 | 8.0 | 0.3 | -1.5 | -8.0 | ' |
| Euria (mm) | 10.5 | 7.5 | 6.4 | 1.5 | 0.5 | 0.3 | 4.0 | 10.0 | 8.7 | 8.7 | 5.3 | 11.1 | 74.5 |
| Euri egunak (≥ 0.1 mm) | 2.5 | 2.4 | 2.2 | 0.6 | 0.3 | 0.1 | 1.0 | 1.4 | 1.2 | 1.1 | 1.2 | 2.2 | 16.2 |
| Iturria: Servicio Meteorológico Nacional ||||||||||||||

## Historia

2010eko apirilaren 4ean, Richter eskalan 7,2ko indarra hartu zuen lurrikara batek astindu zuen hiria.

## Erreferentziak

* ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía. Mexicali: resumen municipal. (Noiz kontsultatua: 2017-11-5).
* ↑ NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951-2010, National Meteorological Service of Mexico. Retrieved August 30, 2012 .
* ↑ 7,2ko lurrikara Mexikon, berria.info

## Kanpo estekak

* Datuak: Q199440
* Multimedia: Mexicali / Q199440
# Mexicali (udalerria)

Mexicali Mexikoko udalerri bat da. Kalifornia Beherea estatuan kokatua dago. 2010ean 936.826 biztanle zituen 14.541,44 km²ko azaleran. Herriburua [[Mexicali (Mexicali)|Mexicali]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1477270
* Multimedia: Mexicali Municipality / Q1477270
# Mexicaltzingo (udalerria)

Mexicaltzingo Mexikoko udalerri bat da. Mexikoko estatuan kokatua dago. 2010ean 11.712 biztanle zituen 11,47 km²ko azaleran. Herriburua [[San Mateo Mexicaltzingo (Mexicaltzingo)|San Mateo Mexicaltzingo]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33222482
* Multimedia: Mexicaltzingo Municipality / Q33222482
# Mexican Colony (Kalifornia)

Mexican Colony Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kern konderrian dago, Kalifornia estatuan. 283 biztanle ditu, 0,082312 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kern konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5240110
# Mexican Hat (Utah)

Mexican Hat Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Juan konderrian dago, Utah estatuan. 21 biztanle ditu, 22,073996 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* San Juan konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1926233
* Multimedia: Mexican Hat, Utah / Q1926233
# Mexborough

Mexborough, Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Hegoaldeko Yorkshire konderrian.
2021ean 15.244 biztanle zituen.

## Herritar ezagunak

* Brian Blessed (1936-), aktorea.
* Datuak: Q284348
* Multimedia: Mexborough / Q284348
# Mexia (Texas)

Mexia Texasko hiri bat da. Limestone konderrian kokatua dago. 2010ean 7.459 biztanle zituen, 18,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Limestone konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q973900
* Multimedia: Mexia, Texas / Q973900
# Mexico (Maine)

Mexico Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oxford konderrian dago, Maine estatuan. 2.756 biztanle ditu, 23,57 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Oxford konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3710682
* Multimedia: Mexico, Maine / Q3710682
# Monogenea

Monogenea Platyhelminthesen barruan sailkatzen den animalia parasito talde handi bat da. Batez ere arrain eta anfibioen barruan bizi dira. Lehen Trematodaren barruko ordenatzat hartzen ziren, baina bereiziak izan ziren batez ere animalia bakarra parasitatzen dutelako. Kontrara, Trematodaren barruan dauden Digenea ordenakoek bitik laura ostalari dituzte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q575927
* Multimedia: Monogenea / Q575927
* Espezieak: Monogenea
# Monoglizerido

Monoglizeridoa edo monoazilglizeridoa glizerolaren alkohol funtzio bakarra gantz azido batez esterifikazioan eratzen den konposatua da. Molekula anfipatikoa da.

## Adibideak

* Glizeril hidroxiestearatoa
* Glizerol monoestearatoa
* Monolaurina

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q662225
* Multimedia: Monoglycerides / Q662225
Lipidoak :
OsagaiakGantz azidoakAseak: butirikoa (4:0) • kaprikoa (10:0) • laurikoa (12:0) • miristikoa (14:0) • palmitikoa (16:0) • estearikoa (18:0) • arakidikoa (20:0) Asegabeak: miristoleikoa (14:1) • palmitoleikoa (16:1) • oleikoa (18:1) • linoleikoa (18:2) • linolenikoa (18:3), (α eta γ) • punizikoa (18:3) • arakidonikoa (20:4)Beste batzukaminoalkohola • azido fosfatidikoa • esfingosina • esteranoa • glizerina • isoprenoa • zeramidaLipido saponifikagarriakGlizeridoakMonoglizeridoak: Glizeril hidroxiestearatoa • Glizerol monoestearatoa • Monolaurina Diglizeridoak: - Triglizeridoak: Triheptanoina • Trimiristina • Tripalmitina • Triestearina • Trilinoleina • TrioleinaArgizariakLanolinaFosfolipidoakFosfoglizeridoak: Fosfatidiletanolamina • Fosfatidilkolina • Fosfatidilserina Esfingolipidoak: EsfingomielinaGlukolipidoakGangliosidoak • Globosidoak • Lipopolisakaridoak • ZerebrosidoakLipido saponifikaezinakEsteroideakEsterolak: Ergosterola • Estigmasterola • Kolesterola • Lanosterola Kortikosteroideak: Budesonida • Flutikasona • Kortisola • Kortisona • Prednisona Estrogenoak: Aldosterona • Androsterona • Estradiola • Progesterona • Testosterona Bitaminak: D bitaminaTerpenoak (+ terpenoideak)Monoterpenoak: Eukaliptola • Geraniola • Kanforra • Limonenoa • Linaloola • Mirzenoa • Pinenoa Seskiterpenoak: Azido abszisikoa • Farnesola • Humulenoa • Ionona • Zingiberenoa Diterpenoak: Azido abietikoa • Erretinola (A bitamina) • Fitola • Giberelina • Labdanoa • Kafestola Triterpenoak: Eskualenoa Tetraterpenoak: Karotenoideak (Karotenoak • Xantofilak) Politerpenoak: Plastokinona • UbikinonaEikosanoideakLeukotrienoak • Prostaglandinak • Prostaziklinak • Tronboxanoak :
# Monognathus

Monognathus arrain sakofaringiformeen generoa da, ur sakonetan bizi dena. Monognathidae familia osatzen duen bakarra da.

## Espezieak

* Monognathus ahlstromi Raju, 1974.
* Monognathus berteli J. G. Nielsen & Hartel, 1996.
* Monognathus bertini Bertelsen & J. G. Nielsen, 1987.
* Monognathus boehlkei Bertelsen & J. G. Nielsen, 1987.
* Monognathus bruuni Bertin, 1936.
* Monognathus herringi Bertelsen & J. G. Nielsen, 1987.
* Monognathus isaacsi Raju, 1974.
* Monognathus jesperseni Bertin, 1936.
* Monognathus jesse Raju, 1974.
* Monognathus nigeli Bertelsen & J. G. Nielsen, 1987.
* Monognathus ozawai Bertelsen & J. G. Nielsen, 1987.
* Monognathus rajui Bertelsen & J. G. Nielsen, 1987.
* Monognathus rosenblatti Bertelsen & J. G. Nielsen, 1987.
* Monognathus smithi Bertelsen & J. G. Nielsen, 1987.
* Monognathus taningi Bertin, 1936.

## Erreferentziak

* ↑ Froese, R.; D. Pauly.. Family Monognathidae - Onejaws. FishBase.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1308119
* Multimedia: Monognathus / Q1308119
# Monday Morning in a Coney Island Police Court

Monday Morning in a Coney Island Police Court filma David Wark Griffith zinemagilearen lana da, 1908. urtekoa.

## Pertsonaiak

* John R. Cumpson
* Harry Solter
* Edward Dillon
* George Gebhardt
* Robert Harron
* Dell Henderson
* Anthony O'Sullivan
* Mack Sennett

## Erreferentziak

* ↑ Monday Morning in a Coney Island Police Court
* ↑ Monday Morning in a Coney Island Police Court

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q3860603
# Mondaí

Mondaí Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 10.066 biztanle ditu 202,145 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1758042
* Multimedia: Mondaí / Q1758042
# Mondego ibaia

Mondego ibaia Portugalgo bosgarren ibairik handiena da, baina herrialde horretako mugen barruan soilik dagoenen artean luzeena dugu.
Lau urtegi daude bestela Mondegoko ibilbidean, Aguieira, Raiva, Fronhas eta Coimbrakoa.

## Ibilbidea

Serra da Estrelako mendilerroan sortu ostean, Guardako barrutia zehakatzen du, eta gero Viseu eta Coimbrako barrutien arteko muga natural bihurtzen da, azkenik bigarrenetik igaro eta itsasoratu baino lehen. Bestela, Coimbra da zeharkatzen duen udalerririk garrantzitsuena.
Azkenik, Figueira da Fozeko udalerriaren ondoan itsasoratzen da.

## Ikus, gainera

* Portugalgo geografia
* Mondego Beherea

## Kanpo estekak

* (Portugesez)Hegaztiak Mondegoko estuarioan
* Datuak: Q15656
* Multimedia: Rio Mondego / Q15656
# Mondegreen

Mondegreen bat da fenomeno psikolinguistiko unibertsal bat, abestien hitzak gaizki entzuteko dugun joera. Ezaugarri berezko eta bereziak dituen fenomenoa da: entzuleak behin forma jakin bat ematen dienean kantuaren hitzei, sistematikoki horrela entzungo du kantua errepikatzen zaionean. Era berean, mondegreen direlakoek logika gutxiko esamoldeak izateko ohitura bitxia dute; hau da, abestiaren gaiarekin zerikusirik ez duten esamoldeak izaten dira sarri.

## Adibideak

Euskarazko mondegreen batzuk:
| Kantua | Mondegreen adibideak | Jatorrizko hitz zuzenak |
| Aitorren hizkuntza zaharra, Pantxoa eta Peio | Aitorren hizkuntz zaharra nahi dugu zabaldu munduaren aurrean bisontia saldu eta baita: Aitorren hizkuntz zaharra nahi dugu zabaldu munduaren aurrean izokina saldu | Aitorren hizkuntz zaharra nahi dugu zabaldu munduaren aurrean gizonki azaldu |
| Aitormena, Hertzainak | Ez dira betiko garai onenak, uoo, uoo, uoo, Azken finean gizaki hutsak gera, uoo, uoo, uoo, Rufinoren morroiak bihurtu gara, uoo, uoo, uoo... | Ez dira betiko garai onenak, Azken finean gizaki hutsak gara, Rutinaren morroiak bihurtu gara... |
| Lau teilatu, Itoiz | Negarrik ez, txorizo eta malkoek zure kolorea kentzen dute... Lau teilatu gainian..." eta baita: Goxo goxo janta egin nazu behin ito den Mariasun | "Negarrik ez, txuri zaude eta malkoek zure kolorea kentzen dute... Lau teilatu gainian..." // "Goxo goxo kanta egin nazu Benitoren Maria Solt" |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Pinker, Steven. (1994). The Language Instinct. William Morrow, 182-183 or. ISBN 0-688-12141-1..
* ↑ «Mendigreen edo mondegreen euskaldun polit bat» sustatu.eus (Noiz kontsultatua: 2018-06-15).
* ↑ «#NikHorrelaAbestenNuen: Abestietan gauza petralak ulertzen genituenak armairutik atera gara» www.katxonderstan.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1156877
# Mondeju

Mondejua odolkiaren antzeko hestebete bat da. Jatorria Goierrin dago, Zaldibian zehazki. Urtero, 1994tik, Idiazabalgo gazta eta mondeju lehiaketa egiten da Goierri ekialdeko herri horretan. “Ardiki eguna” izenez ezagutzen da ospakizun hau.

## Osagaiak

Mondeju zuria egiteko honako osagai hauek behar dira: Ardi-gantza, arrautzak, porruak, pipermina, tipula eta gatza, besteak beste

## Motak

Bi mondeju mota daude: bata, zuria, arrautzaz eginikoa; bestea, beltza, ardi odolez eginikoa.

## Prestaketa
### Mondeju zuriaren prestaketa

Hasteko, porruak garbitu eta porruaren zati zuria txiki-txiki egin behar da. Ondoren, tipula moztu edo xehatu eta ardi-gantza gehitu behar zaio. Porrua, tipula eta ardi-gantza moztu ostean, guztia erregosi gatz pixka bat botata.
Hau guztia, hozten denean arrautzekin nahastu behar da eta, nahi izanez gero, pipermina erantsi daiteke.
Azkenik, aurreko osagaiekin ardi hesteak beteko ditugu. Horretarako, inbutu bat erabili daiteke; eta mondejuaren punta soka batez lotuko da.
Jan baino lehen, uretan sartu, honek ez du irakin behar, bestela lehertu egin daitezke. Mondejua, uretan egosten ari denean, labana batekin zulo txiki bat egitea komeni da.

### Mondeju beltzaren prestaketa

Arrautza eta barazkirik gabe egiten da: aurrena, ardiaren odola gatzitu eta gero, ardiaren hestean bertan sartzen da. Ondoren, zuriaren prozedura berbera jarraitu behar da. Etxarri Aranatzen, mota horretako odolkiari "tripekia" deitzen zaio.

## Bestelakoak

Gipuzkoako baserri askotan, negu garaian, ardia hiltzen zuten txerriaren antzera. Ardia guztiz aprobetxatzeko edo, alde batetik haragia, erraiak, hesteak… banatzen ziren; bestetik, ardi larrua.
Ardiaren hesteak aprobetxatuz eta baratzetan landutako porru eta tipulak erabiliz, mondejuak egiten zituzten.

## Ikus, gainera

* Odolki

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263779
# Monday Creek udalerria, Perry konderria (Ohio)

Monday Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Perry konderrian. Azken zentsuaren arabera 694 biztanle zituen, 25.3 milia karratu (66 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Monday Creek udalerriak 304 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 22.793 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6898620
* Multimedia: Monday Creek Township, Perry County, Ohio / Q6898620
# Monday ibaia

Monday ibaia Paraguaiko Caaguazú eta Paraná Garaiko departamenduetatik igarotzen den ibaia da. Mondayren ibaiadar nagusiak Capiibary eta Guayraungua ibaiak dira. Azkenik, Paraná ibaian isurtzen du ura Mondayko ur-jauzietatik jaitsi eta gero.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5731031
* Multimedia: Monday River / Q5731031
# Mondayko ur-jauziak

Mondayko ur-jauziak (gaztelaniaz: Saltos del Monday) Paraguaiko hego-ekialdean dauden ur-jauziak dira, Paraguaik Brasil eta Argentinarekin duen mugatik hurbil. Hauek Paraná Garaiko departamenduko Presidente Franco udalerrian daude eta Mondayko udal parkea (gaztelaniaz: Parque Municipal Monday) izeneko inguru babestuko zati dira. Parkeak 9 hektareako azalera hartzen du.
Mondayko jauziak Paraguaiko lekurik ikustatuenetako bat da.

## Klima

Urteko batezbesteko tenperatura 21 °C-koa da. Tenperatura maximoa 38 °C-koa izatera irist daiteke; minimoa, berriz, 0 °C-ra jaits daiteke. Herrialdean urtean zehar metatutako prezipitaziorik handiena Paraná Garaia eskualdean neurtzen da. Neguan ihintza eta lainoak etengabekoak izan ohi dira.

## Hidrografia

Monday ibaiak Paraná ibaian isurtzen du ura. Honen emaria aldakorra da, euri-sasoiaren arabera.
Ur-jauziak Monday ibaiaren bokaletik hurbil daude. Hauek, bere osotasunean, 45 metroko garaiera eta 390 metroko zabalera dute gutxi gorabehera. Zehazki hiru jauzi nagusiz eta beste txikiago batzuez osatuta daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q880046
* Multimedia: Saltos del Monday / Q880046
# Mondego Beherea

Mondego Beherea (portugesez: Baixo Mondego) Portugalgo azpieskualdea da, Erdialdeko eskualdean kokatuta dagoena.

## Kontzejuak

* Cantanhede
* Coimbra
* Condeixa-a-Nova
* Figueira da Foz
* Mira
* Montemor-o-Velho
* Penacova
* Soure

## Kanpo estekak

* Datuak: Q804037
# Mio (Michigan)

Mio Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Oscoda konderrian dago, Michigan estatuan. 1.690 biztanle ditu, 23,256986 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Oscoda konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2567984
# Minyoun Financial Plaza

Minyoun Financial Plaza (txineraz: 闵渊金融广场), Txinako Herri Errepublikako Chengdu hirian eraikitzeko proposatutako 206 metro eta 47 solairuko bulego etxe orratza da.

## Kokapena

Eraikina Jing Dong kalean altxatuko da, Chengduko hiriaren erdigunetik gertu, finantza barruti berriko hainbat eraikin altxatuko diren gunean.

## Kanpo estekak

* Dorrearen ordenagailu bidezko irudia.
* Orubearen egoera 2009ko urrian.
* Datuak: Q12263676
# Minyulita

Minyulita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Minyulita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {KAl2(PO4)2(OH,F) * 4H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Minyulite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Montjuïceko gaztelua

Montjuïceko gaztelua (katalanez Castell de Montjuïc) Kataluniako Bartzelona hiriburuko Montjuïc mendiaren punturik garaienean kokatzen den gotorleku militarra da, Espainiako Gerra Zibilaren ondoren museo militarra bilakatu zen.

## Historia

1940eko urriaren 15ean Kataluniako Generalitateko presidentea zen Lluís Companys zena gaztelu honetako Santa Eulàlia lubanarroan fusilatu zuten. Begiak zapi batez estaltzerik nahi ez, eta Assassineu un home honrat. Per Catalunya! ("Gizon zintzo bat hiltzen ari zarete. Kataluniaren alde!") oihukatzen hil zen.

## Iruditegia

* Gotorleku barneko patioa
* Harresia
* Lluís Companysen oroitarria
* Kanoia Bartzelonako portuaren gain

## Kanpo estekak

* Montjuïc gaztelua (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q2500125
* Multimedia: Castell de Montjuïc / Q2500125