OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vellicako gudua

Vellicako gudua k. a. 25 inguruan gertatutako gudua izan zen, non Zesar Augusto enperadoreak zuzendutako erromatar armadak Vellica izeneko kantabriar kastroa hartu zuen. Kantabriar Gerretako gudu nagusienetariko bat eta erromatarrentzat garaipen erabakigarria izan zen. Kastroa egungo Cildá mendian zegoen, Palentziako Olleros de Pisuerga herrixkan.
Floro eta Orosioren esanetan, gudua Vellicaren azpian zegoen ordokian, k. a. 25 edo 26an izugarrizko gudua izan zen eta enperadoreak berak parte hartu zuen. Litekeena da ordokia egungo Mave herrixka ingurukoa izatea. Kantabriar Gerretako beste guduetan ez bezala, kantabriarrek erromatar armada lur zabalean borrokatu zuten, agian kastroan setioa eusteko arma eta hornigairik ez zituztelako.
Garaipena Segisama Iulian zegoen Legio IV Macedonicak erdietsi zuen Bernorio mendiko kastrorako bidean baitzegoen. Baina, gudu handia izanda, litekeena da Legio IX Hispanak ere parte hartzea. Garaipena eta gero, erromatarrek hiria suntsitu eta horren ondorioz, kantabriarrak Vindio mendiraino (Europako Mendiak) atzeratu ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Martino, Eutimio. (1982). Roma Contra Cántabros y Astures. Nueva Lectura de las Fuentes. Santander: Sal Terrae ISBN 84-293-0630-7..
* ↑ Floro, II, 33, 48.
* ↑ Orosio, VI, 21, 3.
* ↑ González Echegaray, J.. Las guerras cántabras en las fuentes. , 166 or..
* ↑ «Empotrado en la Legio Nona» Muy Interesante.
* ↑ Schulten, Adolf. (1943). Los Cántabros y Astures y su Guerra con Roma. Madril.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4872660
# Zeberi

Zeberi Legasako auzo bat da, Bertizaranako udalerrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8343276
# Zebibyte

Byten multiploak :
| SI | SI | SI | IEC 60027-2 | IEC 60027-2 |
| Izena (Ikurra) | SI Estandarra | Erabilpena informatikan | Izena (Ikurra) | Balioa |
| kilobyte (KB) | 10$^3$ | 2$^{10}$ | kibibyte (KiB) | 2$^{10}$ |
| megabyte (MB) | 10$^6$ | 2$^{20}$ | mebibyte (MiB) | 2$^{20}$ |
| gigabyte (GB) | 10$^9$ | 2$^{30}$ | gibibyte (GiB) | 2$^{30}$ |
| terabyte (TB) | 10$^{12}$ | 2$^{40}$ | tebibyte (TiB) | 2$^{40}$ |
| petabyte (PB) | 10$^{15}$ | 2$^{50}$ | pebibyte (PiB) | 2$^{50}$ |
| exabyte (EB) | 10$^{18}$ | 2$^{60}$ | exbibyte (EiB) | 2$^{60}$ |
| zettabyte (ZB) | 10$^{21}$ | 2$^{70}$ | zebibyte (ZiB) | 2$^{70}$ |
| yottabyte (YB) | 10$^{24}$ | 2$^{80}$ | yobibyte (YiB) | 2$^{80}$ |
Zebibyte (zetta, bitarra eta byte-ren kontrakzioa) konputagailuen biltegiratze ahalmenean 2$^{70}$) byte adierazten duen informazio unitatea da. Bere laburdura ZiB da. 1 Zebibyte = 2$^{70}$ byte = 1.024 exbibyte

## Zebibyte eta zettabyte

Zebibyte zetabyte-rekin zerikusia du, baina berdintzat hartzen diren arren, desberdinak dira. Zettabyte batek 10$^{21}$ byte da, berriz Zebibytek 2$^{70}$ byte.

## Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera

Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 $^{10}$ balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.
Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz Kibibyte ( 1 KiB=1024 byte ). Baina bere erabilera ez da zabaldu oraindino.
Multzo berdineko unitateak:
   * Mebibyte (1 MiB = 2$^{20}$, megabyte-ren parekoa: 10$^6$ edo milioi)
   * Gibibyte (1 GiB = 2$^{30}$, gigabyte-ren parekoa: 10$^9$)
   * Eta ondorengoak: Tebibyte, pebibyte, exbibyte, zebibyte, yobibyte.

## Biltegiratze produktuetan nahasmena

Gaur egun (2007), biltegiratze gailuetan eta euskarrietan biak nahasten dira askotan. Esate baterako, 80 GBko disko gogor batek 80.000.000.000 byte ditu, baina sistema eragileak 74 GB dituela esango du, 1.024ko multiploak erabiltzen dituelako. Beste adibide esanguratsuak:
   * Disko gogor baten edukierak 100GB-tetakoa baldin bada 93GiB-tan bihurtzen da.
   * 4,7 GB-tako DVD-5-arekin, 4,377 GiB-tan geratzen da.
   * 8,5 GB-tako DVD-9-arekin, 7,92 GiB-tan geratzen da.

## Ikus, gainera

* byte
* Kilobyte
* Megabyte segundoko
* Megabit segundoko

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79779
# Zeberioerreka

Zeberioerreka Murga mendian jaio eta behin Ugaotik gertu Nerbioi ibaira bere urak isurtzen dituen ibaia da. Zeberioerrekaren arroak 48 kilometro karratu ditu eta itsasoaren mailatik 300 metrora jaiotzen da Zeberio udalerrian. Haranari ematen dio izena.

## Ibaiadarrak

Zeberioerrekaren ibaiadarrak honakoak dira:
* Gesala
* Egia erreka
* Meako
* Bartzuten
* Larrako
* Udiarraga erreka
* Ibarrondo
* Goroxitu
* Solatxi
* Ostola
* Altxaga
* Elorribieta

## Ingurumena

Bizkaiko beste ibaiekin alderatuta, Zeberio ibaiak mineralizazio ertaina eta eutrofia urria du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.
* ↑ Bizkaiko Foru Aldundia: Zeberio barren-barrenetik
* ↑ Bizkaiko Foru Aldundiaren webgunea

## Ikus, gainera

* Nerbioi ibaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269254
# Zeberioko udal pilotalekua

Zeberioko Udal pilotalekua Zeberioko pilotalekua da. 1984ko abuztuaren 17an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269257
# Zebra-marrazo

Stegostoma fasciatum marrazoen espezietako bat da, bere generoan eta Stegostomatidae bere familian kide bakarra dena. Indiako eta Ozeano Bareko ur tropikaletan, gehienetan koralezko uharrien inguruan eta gehienez 62 metroko sakoneran, bizi da. Arrain gautarrak dira, molusku, krustazeo eta arrain txikiak gustukoak dituztenak.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Stegostoma fasciatum», FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q169468
* Multimedia: Stegostoma fasciatum / Q169468
* Espezieak: Stegostoma fasciatum
# Zebda

Zebda Okzitaniako Tolosan sortutako musika talde frantziarra da. Rock, Rap edota Reggae estiloetan oinarrituriko abestiak sortzen ditu frantziar eta magrebtar musika tradizionalak nahastuz.
2003an, aldi baterako banantzea erabaki zuten beraien proiektu pertsonalei tartea egiteko. Magyd Cherfik, bakarkako diskoa kaleratu zuen 2004an. Mouss eta Hakim Amokranek berriz, 2005ean kaleratu zuten.
2008ko otsailean, taldea berriz taula gainera itzuliko zela adierazi zuten.
# Zeberioko Untzeta

Zeberio Untzeta Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Zeberion sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 208 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %29,71.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269255
# Zebibit

Biten multiploak :
| SI aurrizkia | SI aurrizkia | SI aurrizkia | IEC 60027-2 | IEC 60027-2 |
| Izena (Ikurra) | SI Estandarra | Erabilpena informatikan | Izena (Ikurra) | Balioa |
| kilobit (Kb) | 10$^3$ | 2$^{10}$ | kibibit (Kib) | 2$^{10}$ |
| megabit (Mb) | 10$^6$ | 2$^{20}$ | mebibit (Mib) | 2$^{20}$ |
| gigabit (Gb) | 10$^9$ | 2$^{30}$ | gibibit (Gib) | 2$^{30}$ |
| terabit (Tb) | 10$^{12}$ | 2$^{40}$ | tebibit (Tib) | 2$^{40}$ |
| petabit (Pb) | 10$^{15}$ | 2$^{50}$ | pebibit (Pib) | 2$^{50}$ |
| exabit (Eb) | 10$^{18}$ | 2$^{60}$ | exbibit (Eib) | 2$^{60}$ |
| zettabit (Zb) | 10$^{21}$ | 2$^{70}$ | zebibit (Zib) | 2$^{70}$ |
| yottabit (Yb) | 10$^{24}$ | 2$^{80}$ | yobibit (Yib) | 2$^{80}$ |
Zebibit bat IEC 60027-2 informazio unitatea da. 2$^{70}$ biten baliokidea da. Laburtzeko Tib erabili daiteke.
Zettabit batekiko duen ezberdintasuna testuinguruaren arabera 2$^{70}$ edo 10$^{21}$ bit adieraz ditzakeela da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1042866
# Woonsocket (Hego Dakota)

Woonsocket Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Sanborn konderrian dago, Hego Dakota estatuan. 631 biztanle ditu, 2,048631 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sanborn konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2725794
* Multimedia: Woonsocket, South Dakota / Q2725794
# Wooster (Arkansas)

Wooster Arkansasko herri bat da. Faulkner konderrian kokatua dago. 2010ean 860 biztanle zituen, 6,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Faulkner konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q931860
# Woosung udalerria, Ogle konderria (Illinois)

Woosung udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Ogle konderrian. Azken zentsuaren arabera 363 biztanle zituen, 17.69 milia karratu (45.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Woosung udalerrian 201 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.111 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q987898
* Multimedia: Woosung Township, Ogle County, Illinois / Q987898
# Wootton (Vale of White Horse)

Wootton, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 2,709 biztanle zituen.
* Datuak: Q1894857
* Multimedia: Wootton, Vale of White Horse / Q1894857
# Wooster (Ohio)

Wooster Ohioko hiri bat da. Wayne konderrian kokatua dago. 2010ean 26.119 biztanle zituen, 42,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wayne konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q989567
* Multimedia: Wooster, Ohio / Q989567
# Wootton (Bedfordshire)

Wootton, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Bedfordshire konderrian.
2011n 4.156 biztanle zituen.
* Datuak: Q1519568
* Multimedia: Wootton, Bedfordshire / Q1519568
# Woonsocket (Rhode Island)

Woonsocket Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Providence konderrian dago, Rhode Island estatuan. 43.240 biztanle ditu, 20,58433 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Providence konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54276
* Multimedia: Woonsocket, Rhode Island / Q54276
# Wooster udalerria, Wayne konderria (Ohio)

Wooster udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Wayne konderrian. Azken zentsuaren arabera 4.615 biztanle zituen, 20.3 milia karratu (53 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Wooster udalerriak 2066 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 31.367 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8034065
* Multimedia: Wooster Township, Wayne County, Ohio / Q8034065
# Wooren zirkuluak

Geometrian, Wooren zirkuluak, Arkimedesen zirkuluen multzo infinitu bat dira. Peter Y. Wookek aurkitu zituen.

## Eraikuntza

Arbelos batetik abiatzen da, $c$ puntuan bi barne-zirkuluerdi tangenteekin, $m$ izan dadila edozein zenbaki erreal ez negatibo. Bi arku egiten dira, arbelos txikienen bi zirkuluerdien erradioak $m$ bider erradioarekin, arbelosaren oinarrizko lerroan erdigunea dutenak, $c$ puntuan euren artean tangenteak direnak eta dagokion arbelos txikiaren arkuaren erradioa $m$ bider erradioarekin. Schoch zuzenean erdigunea eta bi arkuen kanpoaldean tangentea duen edozein zirkulu, Wooren zirkulu bat da. Zirkulu hauek, Arkimedesen zirkulu izaera dutenez, dagozkien Arkimedesen zirkuluen erradioa dute.

## Erreferentziak

* ↑ «Arbelos — The Woo Circles» web.archive.org 2014-08-14 (Noiz kontsultatua: 2021-10-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8032133
# Wootton (Northamptonshire)

Wootton, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Northamptonshire konderrian.
2011n 11.080 biztanle zituen.
* Datuak: Q2317904
* Multimedia: Wootton, Northamptonshire / Q2317904
# Zlaté Moravce

Zlaté Moravce Eslovakiako udalerri bat da, Zlaté Moravceko barrutian kokatuta. 27,16 km²ko azalera du eta 11656 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1113. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q207226
* Multimedia: Zlaté Moravce / Q207226
# Zlaté Klasy

Zlaté Klasy Eslovakiako udalerri bat da, Dunajská Stredako barrutian kokatuta. 11,96 km²ko azalera du eta 3603 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1352. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q207221
* Multimedia: Zlaté Klasy / Q207221
# Zlaté

Zlaté Eslovakiako udalerri bat da, Bardejoveko barrutian kokatuta. 14,34 km²ko azalera du eta 763 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1355. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q677773
* Multimedia: Zlaté / Q677773
Bardejoveko barrutiko udalerriak :
HiriakBardejovHerriakAbrahámovce • Andrejová • Bartošovce • Becherov • Beloveža • Bogliarka • Brezov • Brezovka • Buclovany • Chmeľová • Cigeľka • Dubinné • Frička • Fričkovce • Gaboltov • Gerlachov • Hankovce • Harhaj • Hažlín • Hertník • Hervartov • Hrabovec • Hrabské • Hutka • Janovce • Jedlinka • Kobyly • Kochanovce • Komárov • Koprivnica • Kožany • Krivé • Kružlov • Kríže • Kurima • Kurov • Kučín • Kľušov • Lascov • Lenartov • Lipová • Livov • Livovská Huta • Lopúchov • Lukavica • Lukov • Malcov • Marhaň • Mikulášová • Mokroluh • Nemcovce • Nižná Polianka • Nižná Voľa • Nižný Tvarožec • Ondavka • Ortuťová • Osikov • Oľšavce • Petrová • Poliakovce • Porúbka • Raslavice • Regetovka • Rešov • Richvald • Rokytov • Smilno • Snakov • Stebnícka Huta • Stebník • Stuľany • Sveržov • Tarnov • Tročany • Vaniškovce • Varadka • Vyšná Polianka • Vyšná Voľa • Vyšný Kručov • Vyšný Tvarožec • Zborov • Zlaté • Šarišské Čierne • Šašová • Šiba :
# Zlatá Idka

Zlatá Idka Eslovakiako udalerri bat da, Košice-okolie barrutian kokatuta. 16,87 km²ko azalera du eta 400 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1349. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q775515
* Multimedia: Zlatá Idka / Q775515
# Zlatá Baňa

Zlatá Baňa Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 31,73 km²ko azalera du eta 460 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1550. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q207209
* Multimedia: Zlatá Baňa / Q207209
# Villiaumita

Villiaumita haluro motako minerala da eta halita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Villiaumita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NaF}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Villiaumite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zigilu hermetiko

Zigilu hermetikoa elkartuta dauden osagai desberdinen arteko hutsuneetatik fluidoak (likidoak edo gasak) sartzea eragozten duen plaka, zigilu edo juntura da.
Zigiluak material malguekin egiten dira edo, gutxienez, deformagarri samarrak direnekin.

## Zigiluak egiteko materialak

* Goma teknikoa
* Kautxu-zuntzezko materialak
* Grafito hedatua
* Silikona
* PTFE
* Beruna
* Amiantoa
* Altzairua
* Papera
* Kobrea

## Zigilu mota bereziak

* Toru formakoa
* Entxufe erako juntura
* Pistoi eraztuna
* Labirinto erako zigilua

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, txekierazko Wikipediako «Těsnění» artikulutik itzuli da; zehazki, 2017-10-04ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q1132541
* Multimedia: Gaskets / Q1132541
# Zigaurre

Zigaurre Zigako auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 49 biztanle ditu.

## Leku interesgarriak

* Baztango behatokia

## Demografia eta biztanleria

Zigaurreko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 53 | 58 | 57 | 55 | 52 | 52 | 51 | 49 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269326
# Zigilu (posta)

    Artikulu hau postan erabiltzen denari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zigilu (argipena)».
Zigilua (edo seilua) posta bidez bidali beharreko gutun, pakete eta abarrei itsasten zaien irudidun papertxoa da. Bere helburua bidaltzaileak bidalketa ordaindu duela jakinaraztea da. Gaur egun, pakete edo gutunei itsasten zaizkien zigiluez gain, sobrean bertan irudikatutakoak edota makina bidez postetxeetan sortzen direnak ere badaude. Horrela, bezeroak ez du beharrezko balioko zigilua eduki behar, bidalketa gastuak urtetik urtera aldatu ohi dira eta.

## Historia

Erresuma Batuko posta zerbitzuan egindako iraultza garrantzitsu baten eraginez sortu ziren posta zigiluak XIX. mendean. James Chalmers eta Rowland Hillek ondorengoa proposatu zuten: bidalketa bidaltzaileak ordaindu behar zuela, pakete edo gutunaren pisuaren arabera. Izan ere, ordura arte jasotzaileak ordaintzen zuen, bidalketak egin beharreko distantziaren arabera. Ordura arteko sistemarekin sarritan jasotzaileak uko egiten zion gutuna jasotzeari (ordaintzeko beste diru ez zuelako agian) eta horrela posta zerbitzua egoera nahaspilatsuan gelditzen zen, gutun hori bidaltzaileari itzuli behar ziolako.
Hillek eginiko proposamena Komunen Ganbarak onaartu zuen 1837an, eta Gobernuari eskatu zion balio postaleko sobreak eta zigiluak argitaratzeko. Horrela sortu zen 1840ko maiatzaren 6an munduko lehen posta zigilua Penny Black deitua. Bertan HillekVictoria I.a erreginaren irudia marraztu zuen Postage hitza idatzi zion goialdean eta One Penny (penike bat) behealdean. Asmakizun honek izandako arrakasta ikaragarria izan zen; astero bidaltzen ziren gutunak hirukoiztu egin ziren eta zigiluak kaleratu eta egun batera jada 60.000 ale baino gehiago salduak zituzten. R. Hill Erresuma Batuko posta zerbitzuko buru izendatu zuten bere asmakizunagatik eskerrak emateko. Sistema berri hau XIX. mendean zehar beste herrialde gehienetara zabaldu zen.
Nazioarteko Posta Batasunak (Nazio Batuen Erakundearen baitan posta kontuak antolatzean arduratzen den erakundea) herrialde guztiak behartzen ditu bakoitzaren zigiluetan herrialdearen izena alfabeto latinoaren arabera jartzea. Erresuma Batuak ez du agindu hori bete beharrik, lehen zigiluak kaleratu zituen herrialdea delako.

## Bildumagileak

Aspalditik zigiluak bildumatzea bai heldu eta baita haurren ere denborapasa izan da. Bilduma apal bat izatea erraza eta dibertigarria izan daiteke (gainera ez du zertan oso garestia izan beharrik). Hala ere, bildumak era formalagoan egiten dituztenek inbertsio handiak egin ditzakete, zigilu batzuk balio handikoak baitira, aurkitzen oso zailak.
Zigilu bilduma aztertzen duen zientziari filatelia deritzo.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuan zigilu markarik gabe agertzen da eta seilu berriz, Heg. markarekin)

## Ikus, gainera

* Zigilu-marka
* Zigilu (bitxigintza)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37930
* Multimedia: Postage stamps / Q37930
# Zigeunerweisen

| | Zigeunerweisen (Buhame aireak) |
| Arazoak fitxategi hau entzuteko? Ikus multimedia laguntza. ||
Zigeunerweisen (euskaraz: "Buhame aireak") Pablo Sarasateren 20. opusa da, biolin eta orkestrarako 1878an sortua. Urte berean Leipzigen estreinatua, ijitoen musikan (batez ere csárdásetan) oinarrituta dago. Sarasatek berak 1904an grabatu zutenetik aurrera, birtuosoen lanik gustukoenetariko bat izan da.
Guztira 11 minutuko iraupena du mugimendu bakarrean, hala ere lau zati ezberdinetan bana dezakegu hauen tempoen arabera:
* Moderato
* Lento: 4/4-ko konpasa.
* Un poco più lento: 2/4-ko konpasa.
* Allegro molto vivace

## Erreferentziak

* ↑ imslp.org

## Kanpo estekak

* Pablo de Sarasate plays Zigeunerweisen, c. 1904 YouTuben
* Datuak: Q4388472
# Zigilu (bitxigintza)

    Artikulu hau eraztun mota bati buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zigilu (argipena)».
Zigilua, bitxigintzari dagokionez, eraztun mota bat da, goikaldea, behealdea baino zabalagoa duena, eta lauagoa, laukiluze edo obalo forma izaten du eta eramaten duen pertsonaren inizialak eramaten ohi ditu. Ia beti, metal preziatuzkoak izaten dira, ohi, urre edo zilarrezkoak eta txikiak edo handiak izan daitezke. Inizialak, grabatuak egoten ohi dira, erliebean ere egon daitezkeen arren, erdiko hatzean edo eraztun hatzean eramaten ohi dira eta ohikoagoak dira gizonezkoetan.
Berarekin, gutun edo dokumentuen lakrea markatzeko erabiltzen ziren, bidaltzailearen benetakotasun froga bezala.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2387838
* Multimedia: Signet rings / Q2387838
# Zigilu-marka

Zigilu-marka zigiluen balorea ezabatzeko postan erabiltzen den tinta-marka bat da. Operazio horren helburua zigilu hori berriro ere erabilia ez izatea da. Euskaltzaindiak horrela definitu du: "Posta-bulegoetan gutunetako zigiluen gainean jartzen den marka".

## Historia

XIX. mendean zigiluen zabalpenarekin hauek behin baino gehiagotan ez erabiltzeko sistema bat asmatu beharra ikusi zen. Behar horri erantzuteko marka-zigilua sortu zuten. Lehendabizikoa 1850ean kaleratu zuten; horrek izar baten itxura zuen. Ondoren, eredu desberdinak asmatu ziren, konplexutasun desberdinekin ere bai.
Denborarekin ere diseinu desberdinetako marka-zigiluak sortu ziren eta askotan, filateliaren ikuspuntutik, zigiluaren beraren balorea handitzen dute. Ohikoak dira, adibidez, oroitzapen edo ospakizun batekin lotuta zigilu-marka berezia sortzea.

## Kanpo estekak

* Zigilu-markak Correos lantegiaren webgunean.
* Datuak: Q1194406
* Multimedia: Postmarks / Q1194406
# Zigilu (egiaztagiria)

    Artikulu hau agiriak egiaztatzeko metodoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zigilu (argipena)».
Zigilua da errege, erregina, estatu, hiri, erakunde edo kideko baten ezaugarria irarririk duen plaka, agiriak-eta egiaztatzeko edo ixteko erabiltzen dena, eta hark uzten duen marka ere bai, egiaztagiriaren seinalea.
Zigilu-marka uzteko erabiltzen den eskuz eusteko tresnari ere zigilu esan ohi zaio, nahiz eta bereziak ere egon badiren, zilindrikoak edo eraztunak.

## Erreferentziak

* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q162919
* Multimedia: Seals / Q162919
# Zigilu (estanpazio tresna)

    Artikulu hau eskuko tresnari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zigilu (argipena)».
Zigilua, zeinu bat estanpatzeko tresna, eskuz eusten den mahaigaineko tresna bat da, alde batean zigilu-egiaztagiria edo zeinua daraman argizari edo berun puska duena.
Tresnaren mutur hori tintatan bustiz, zigiluaren irudia estanpatzen ahal da paperean oro har. Era berean, lakrearekin konbinatuta, pakete, kaxa, ate eta kidekoetan erabil daiteke, itxita mantentzeko eta ireki ez direla bermatzeko jartzen den lokarrian.

## Iruditegia

* Frantzisko Aita Santuaren zigiluak.
* Zigilua eta lakre zatiak, berotu eta zigilatzeko.
* Alexander II.a tsarraren zigilua eta lotutako tresnak.
* Zigiluen azpi-mota bat, eraztunak.
* Beste azpi-mota bat, antzinako zigilu zilindriko bat.

## Erreferentziak

* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2081159
* Multimedia: Signets / Q2081159