OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Konbertsio-nahasmendu

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du aholku medikorik ematen
Konbertsio-nahasmendua nahasmendu mentalen talde bat dira, sintoma eta zeinu fisikoak, neurologikoak batez ere, izatea komunean dutenak, eta ez dago horiek azal ditzakeen gaixotasun edo kausa fisiko objektibagarririk. Antzina, histeria-diagnostikoan biltzen ziren.

## Historia

XIX. mendearen amaiera aldera, zenbait psikologo eta neurologo nahasmendu horiek aztertzen hasi ziren: Pierre Janet, Jean-Martin Charcot, Josef Breuer eta Sigmund Freud. Lehen, diagnostikatutako pertsona gehienak emakumeak ziren. Desberdintasun sexual historiko hori termino soziologikoetan azaldu ohi da, baita sindromearen indizearen beherakada handian ere. Autore batzuek diote Freudek deskribatutako fenomeno histeriko klasikoek bidea utzi dutela eta askotariko koadro bihurtu direla, anorexia, besteak beste. Oraindik ere, noizean behin histeria terminoa erabiltzen da, baina normalean azpiko mekanismo espezifikorik gabe. Hasiera batean, histeria soilik emakumezkoa zen patologia bat zela pentsatu zen, eta hortik datorkio izena: ὑστέρα (hystéra) antzinako grekotik dator, euskaraz umetoki esan nahi duena.
Freudek teorizatu zuenez, konbertsio-nahasmendua konpondu gabeko kolera, nazka edo gatazka emozio batetik dator. Hipnosia erabiltzen nuen nahasmendu hau tratatzeko. Ondoren, abreakzioaren metodo katartikoak ordezkatu zuen, eta, aldi labur batean, «premiamendu-metodoak», non Freudek bere eskua pazienteen kopetan jarri eta gogoratzeko «premiatzen» zituen. Hiru metodo horiekin ez zen pazientea sendatzea lortzen, metatutako gatazken deskarga bat baizik. Geroago, Freud asoziazio libreko metodoa aplikatzen hasi zen, pertsonarengan gatazka emozionalaren funtsezko arrazoiak identifikatzea ahalbidetuz.
Gaur egun, nahasmendu disoziatiboa kontzeptuaren ardatza iraganeko zenbait oroitzapenen, kontzientziaren, berehalako sentsazio batzuen, norberaren identitatearen eta gorputz-mugimenduen kontrolaren arteko integrazio normalaren kontrolaren galeran oinarritzen da.

## Sailkapena

GNS-10 sailkapenaren arabera, honela banatzen da:
* Disoziaziozko amnesia
* Disoziaziozko ihesa
* Disoziaziozko estupore
* Trantzearen eta edukitzearen nahasmendua
* Borondatezko mugigarritasunaren eta sentikortasunaren nahasmendua
** Mugikortasunaren nahasmendu disoziatiboa
** Disoziaziozko konbultsioak
** Disoziaziozko anestesia eta galera sentsorialak.
* Nortasun anizkoitzeko nahasmendua

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Psikiatria Hiztegia] [2017]
* ↑ (Gaztelaniaz) «Criterios para el diagnóstico de F44 Trastorno de conversión (300.11) - (DSM5/CIE10)» www.dsm-iv.org.es.
* ↑ López Sánchez, Rosa Mª. Psicoanalista de la AMP. (2006). "La actualidad de la histeria". Nucep. ICF. Sesión clínica. (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1051355
# Karlos V.a Mühlbergen

Karlos V.a Mühlbergen Tizianok 1548ko apiriletik irailera egindako margolana da, artista Augsburgeko gorte inperialean zegoela. Karlos V.a enperadorearen erretratua eta omenaldia da, 1547an garaipena lortu baitzuen Mühlbergeko guduan armada protestanteen aurka.
Erretratuak bere zuzentasunari eta botere neurritsuari esker lortzen du bere eragina. Karlos V.a zaldi gainean agertzen da, baina zaldiaren indarra eutsita dago eta enperadorearen armadura distiratsuak eta pinturaren gorriek gudua eta heroismoa ekartzen dituzte gogora. Benetako batailatik hartu zituen Tizianok zaldiaren elementuak eta zaldunaren armadura. Armadura eta uhala Madrilen gordetzen dira egun.
El Prado museoak 1827an eskuratu zuen margolan hau.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1123378
* Multimedia: Charles V at Muehlburg by Titian / Q1123378
# Karlos V.aren Pizkundetar Azoka

Karlos V.aren Pizkundetar Azoka (gaztelaniaz: Mercado Renacentista de Carlos V) Melillako alde zaharrean egiten den jai-ekitaldi bat da, eta hiru egunez Erdi Aroko azoka bat irudikatzen du. Urtero egiten da, uztaileko lehen asteburuan.

## Historia

Melillako Erdi Aroko Azokaren lehen edizioa 2004an hasi zen, sortu berria zen Melilla Ciudad Monumental Fundazioaren eskutik.
Melilla Zaharreko kalezuloak lastoa lurrean sakabanatuta agertu ziren, banderolak, artisau-postuak, antzerki- eta musika-animazioak muntatuta zeuden harresi-esparru batean. Arrakasta handia izan zuten, eta hurrengo edizioetan, 2019ra arte, etenik gabe, egutegi bete-betea izango zutela zirudien.
2016. urteaz geroztik, Erdi Aroko merkatua Errenazimenduko Merkatuko formatu berrian eraldatzen da, Melilla Karlos V.aren ibilbidean sartzeko.

## Gaurkotasuna

2004az geroztik, Melilla Zaharra iraganera itzultzen da: kaleak estandartez apaintzen dira, artisauentzako dozenaka postu jartzen dira, eta aire zabaleko jarduerak eta jarduerak antolatzen dira; esate baterako, Erdi Aroko torneoak, zaldi gaineko gerlarien borrokarekin, falkoneria eta arku-tiroko erakustaldiak, edo gertaera historiko edo legendarioen antzezpenak. Jende asko etortzen da, eta, batzuetan, 45.000 bisitari baino gehiago izaten dira: jendea oso inplikatuta egoten da Azokan, eta horietako askok garaiko jantziak janzten dituzte. Horrela, erraza da goi mailako nobleekin, monje beneditarrekin edota legenardun baztertuekin kalean gurutzatzea.

## Erreferentziak

* ↑ Melilla regresará este verano al siglo XVI con el Mercado Renacentista ‘Carlos V’ - MelillaHoy. 2024-01-25.
* ↑ «Feria Medieval en Melilla en Melilla | Guía Repsol» REPSOL.
* ↑ Jiménez, María Ángeles. (2023-08-15). «El Mercado Medieval volverá a Melilla el próximo verano» El Faro de Melilla.
* ↑ «Mercado Renacentista de Carlos V en Melilla 2024» Ferias y Mercados Medievales 2024-09-16.
* ↑ Perdiguero, Silvia. (2010-07-06). «El Mercado Medieval registra un nuevo récord: 45.000 visitantes» El Faro de Melilla.
* ↑ El Mercado Renacentista Carlos V de Melilla atrae a miles de ciudadanos y es valorado positivamente por el Gobierno - MelillaHoy. 2024-06-30.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130371088
* Multimedia: Mercado Medieval de Melilla / Q130371088
# Karlos V. enperadorea txakur batekin

Karlos V.a txakur batekin Tiziano margolariak olioz egindako gorputz osoko erretratua da. Litekeena da Bolonian margotua izana, enperadorea 1532ko abenduaren 13tik 1533ko otsailaren 28ra bitartean egon baitzen bertan. Madrilgo Prado museoan dago margolana, errege-bildumatik jasota.

## Historia

Tradizioz, 1532an Jacob Seiseneggerrek Bolonian margotutako Karlos V.aren erretratuaren kopiatzat hartu izan da, enperadorearen anaia Fernandoren enkarguz egina. Kritikari batzuei harridura eragin die Tiziano bezalako maisu batek margolari kaskar baten obra kopiatzeak. Seiseneggerreren lana gaur egun Vienako Kunsthistorisches Museumen gordeta dago. Tizianoren bertsiotik ez dago dokumentazio zaharrik eta ez da ezagutzen enkarguaren inguruko zehaztapenik, nahiz eta beragatik 500 dukat jaso zituela adierazten den.

## Margolanaren ezaugarriak

Tizianok aldaketa sotilak egin zituen, eta Seiseneggerrek lortutakoaren oso bestelako emaitza lortu zuen, enperadorearen irudia estilizatuz, Seiseneggerren lauzadura xehatua alde batera utzi eta zerumugaren lerroa beherago jarriz, aldi berean enperadorea lehen planora ekarriz monumentaltasunean irabazteko espazioaren kalterik gabe, gortina alde batera mugitzean handituta eta hanken arteko espazioa libre utziz. Aurpegia idealizatu ere egin zuen, eta bizitasun handiagoa eman zion jatorrizkoaren prognatismoa murriztu eta betazalak altxatzean, Seiseneggerren bertsioan begi erdiraino erortzen zirenak. Azkenik, eta kolorearen erabilera zehatzagoari esker, bere ereduan existitzen ez ziren ondorio atmosferikoak lortu zituen, alderdi askotan hobetu egin zirenak.

## Erreferentziak

* ↑ Ferino-Pagden, Sylvia, «La imagen ideal y "natural" del poder: los retratos de Carlos V por Tiziano», Carolus, Toledoko Santa Cruz Museoan egindako erakusketaren katalogoa, 2000-2001, 67-78 or., ISBN 84-95146-45-2 Enlaces externos
* ↑ Falomir, Miguel (ed.) Tiziano, catálogo de la exposición celebrada en el Museo del Prado, Madril, 2003, ISBN 84-8480-050-4.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Pradoko museoaren webguneko fitxa.
* Datuak: Q3854030
* Multimedia: Charles V standing with his dog / Q3854030
# Karlos V.a Frantziakoa

Karlos V.a Frantziakoa (Vincenneseko gaztelua, 1338ko urtarrilaren 21a - Beauté-sur-Marne, Vincennes, 1380ko irailaren 16a), Jakituna ezizenaz ezaguna, 1364-1380 bitartean Frantziako erregea izan zen. Bere erreinaldiak Ehun Urteko Gerraren lehenbiziko zatiaren amaiera markatu zuen, eta Frantziak lurralde asko berreskuratu zituen. Karlos II.a Nafarroakoa izan zuen barneko arerio nagusia.

## Biografia

Joan II.a Frantziakoa eta Bona Luxenburgokoa izan zituen gurasoak. Aita preso zen bitartean, erregeorde izan zen, Étienne Marcelen matxinada eta laborariena menderatu zituen eta Bretignyko hitzarmena sinatu zuen Ingalaterrarekin. Errege koroaturik, Karlos II.a Nafarroakoaren kontrako gerra amaitu zuen, Ingalaterrari Frantzian zituen ia lurralde guztiak kendu zizkion (Calais eta Bordele ingurua salbu), eta Bretainiako duketzarako gerra bukatu zuen.
Letren eta arteen babesle izan zen. Erregeren liburutegia sortu zuen, bere eskuizkribu bildumarekin, eta Louvre berriro eraiki zuen.

## Ezkontza eta seme-alabak

1350ean Joana Borboikoarekin ezkondu eta bederatzi seme-alaba izan zituzten:
* Joana (1357 – 1360)
* Joanes (1363-1409)
* Bona (1360 – 1360)
* Joanes (1366 – 1366)
* Karlos (1368 – 1422)
* Maria (1370 – 1377)
* Luis (1372 – 1407)
* Elisabet (1373 – 1377)
* Katalina (1378 – 1388)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/08/06 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q167782
* Multimedia: Charles V of France / Q167782
# Karlos Teodoro Bavariakoa

Karlos Teodoro (Karl Theodor; Drogenbos, 1724ko abenduaren 11 – Munich, 1799ko otsailaren 16a) printze-hautesle, Palatinatuko konde, Jüllicheko eta Bergeko duke, eta Bavariako hautesle eta dukea izan zen.
Johann Christian Palatinatu-Sulzbachekoa eta Marie-Anne-Henriette-Leopoldine de La Tour d'Auvergneren semea izan zen. Wittelsbacheko etxeko kidea izan zen. 1733an bere aitaren oinordekoa izan zen Palatinatuko kondearen tituluan eta 1742tik Jüllicheko eta Bergeko dukea izan zen. Maximilisno III.a Josef Bavariakoa hil ondoren, Bavariako hautesle eta duke bihurtu zen eta Munichen kokatu zen.
1742an Elisabet Augusta Sulzbachekoarekin ezkondu zen eta 1795ean Maria Leopoldina Austria-Estekoarekin.
Arteaz eta filosofiaz gehiago interesatu zen politikaz baino. Zientzia-akademia bat sortu zuen, musikari lagundu zion eta antigoaleko gauzen eta artelanen bilduma egin zuen.
* Datuak: Q44961
* Multimedia: Charles Theodore, Elector of Bavaria / Q44961
# Karlos VI.a Frantziakoa

Karlos VI.a Frantziakoa (Paris, 1368ko abenduaren 3a - Paris, 1422ko urriaren 21a), Zoroa (frantsesez: le Fol edo le Fou) eta Maitatua (frantsesez: le Bien-Aimé) ezizenez ezaguna, 1380-1422 bitartean Frantziako erregea izan zen. Ehun Urteko Gerrak markatu zuen bere erreinaldia. Ezizena pairatzen zuen eskizofreniatik zetorkion.

## Biografia

Karlos V.a Frantziakoa eta Joana Borboikoa izan zituen gurasoak. Gobernu oneko erregea izan zen, erotu zen arte (1392). Handik aurrera gerra zibila piztu zen Frantzian (Armagnactarrak eta Borgoinatarrak). Henrike V.a Ingalaterrakoak Borgoinatarren alde egin zuen, eta Azincourteko gudua (1415) irabazi zuen. Bere erreinaldiaren bukaeran Troyesko hitzarmena sinatu zuen, bere semea gaitzetsi eta oinordeko Henrike V.a izendatuz.

## Ezkontza eta seme-alabak

Karlos 1385ean Elisabet Bavariakoarekin ezkondu zen. Hamabi seme-alaba izan zituzten:
* Karlos (1386-1386)
* Joanes (1388-1390)
* Elisabet (1389-1409), Rikardo II.a Ingalaterrakoa eta Karlos Orléanskoarekin ezkondu zena.
* Joana (1391-1433), Joanes VI.a Bretainiakoa ezkondu zuena.
* Karlos (1392-1401)
* Maria (1393-1438), moja
* Michelle (1395-1422), Filipe Borgoinakoarekin ezkondu zena.
* Luis (1397-1415)
* Joanes (1398-1417)
* Katalina (1401-1438), Henrike V.a Ingalaterrakoa eta Owen Tudorrekin ezkondu zena.
* Karlos (1403-1461), oinordekoa
* Filipe (1407-1407)
Odette Champdiverskoa maitalearekin Margarita alaba izan zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/08/06 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q160349
* Multimedia: Charles VI of France / Q160349
# Karlos VI.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

Karlos VI.a Habsburgokoa (Viena, 1685eko urriaren 1a - Viena, 1740ko urriaren 20a) 1711-1740 bitartean Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea, Bohemia (Karlos II.a), Hungaria eta Kroaziako (Karlos III.a) erregea eta Austriako artxidukea izan zen.

## Bizitza

Leopoldo I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren semea zen. Karlos II.a Espainiakoaren heriotzaren ondoren (1700), bere burua Espainiako errege-nahi gisa agertu eta Ondorengotza Gerra (1711-1714) eragin zuen. Espainiako erregetzari uko egin truke Herbehereak, Milan, Napoli eta Sardinia eskuratu zituen. Poloniako Ondorengotza Gerra (1733-1738) galdurik, ordea, Napoli eta Sardinia Espainiako erregeari itzuli behar izan zizkion.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/10/14 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q150665
* Multimedia: Charles VI, Holy Roman Emperor / Q150665
# Karauli barrutia

Karauli barrutia Indiako barruti bat da, Bharatpur dibisioan, Rajastan estatuan. 1.458.248 biztanle ditu 5.530 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Dausa barrutia Morena barrutia Sheopur barrutia

## Ikus, gainera

* Rajastan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1419668
* Multimedia: Karauli district / Q1419668
# Karavanke

Karavanke edo Karavanke mendikatea (eslovenieraz: Karavanke, alemanez: Karawanken) Alpeetako mendikatea da, Eslovenia eta Austria arteko mugan dagoena. Natura 2000 Europako sare ekologikoan sarturik dago.

## Etimologia

Zelten karv hitzetik datorrela dirudi, zeina euskaraz "oreina" esan nahi duen.

## Geografia

Ekialdetik mendebaldera luzatzen da eta 120 kilometro dituenez Europako mendilerro luzeenetakoa da. Mendebaldeko zatin mendi altuagoak daude ekialdean baino. Ekialdeko muturrean Kamnik-Savinjako Alpeak ditu jarraian.
Iparraldean Drava ibaiaren haranak mugatzen du, hegoaldean berriz Sava ibaia dauka.
Aurrehistoriatik erabili izan diren pasabide ugari ditu, hala nola, Wurzen (Koreno), Loibl (Ljubelj) eta Seeberg (Jezero). Gaur egun Karavanke tunelak lotzen ditu Villach (Austria) eta Jesenice (Eslovenia).

## Mendirik altuenak

| # | Mendia | Herrialdea | Garaiera |
| 1 | Stol (Hochstuhl) | Eslovenia | 2.236 m |
| 2 | Vrtača (Wertatscha) | Austria | 2.180 m |
| 3 | Kepa (Mittagskogel) | Austria | 2.145 m |
| 4 | Košutnikov turn | Eslovenia | 2.133 m |
| 5 | Kordeževa glava | Eslovenia | 2.126 m |
* Parentesi artean alemanierazko izena.

## Historia

Harri Aroan dagoeneko populatua izan zen mendilerroa eta erromatarren garaian Noricum probintziaren hegoaldeko muga markatu zuen. Klaudio Ptolomeok k.o. 150 urtean aipatu zituen.
XI mendean Karintia dukerriaren eta Karniolako markaren arteko muga izan zen, baina 1364an Karniola ere dukerria bihurtu zenean bi lurraldeek bat egin zuten Austriako Inperioaren barnean.
1918an Austria-Hungariako Inperioa desegin zenetik aurrera Austria eta Esloveniaren arteko muga izan da.

## Iruditegia

* Stol mendia.
* Vrtača.
* Kepa mendia.
* Košutnikov turn.
* Kordeževa glava.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q198007
* Multimedia: Karawanks / Q198007
# Karbach (Bavaria)

Karbach Alemaniako Gemeinde-a (euskaraz: «udalerri») da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Main-Spessart (barrutia)|Main-Spessart]] barrutian. 2014an 1.433 biztanle zituen 24,15 kilometro koadrotan banatuta.

## Geografia
### Udalerriaren zatiak

* Karbach (herriskekin: Fuchsenmühle, Hessenmühle, Neumühle)

### Mugakideak

* Erlenbach bei Marktheidenfeld
* Marktheidenfeld
* Roden
* Urspringen
* Birkenfeld
* Remlingen

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q546100
* Multimedia: Karbach (Lower Franconia) / Q546100
# Karbach (Renania-Palatinatua)

Karbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Rhein-Hunsrück barrutia|Rhein-Hunsrück]] barrutian. 2014an 592 biztanle zituen 4,98 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q630776
* Multimedia: Karbach (Hunsrück) / Q630776
# Karađorđe

Đorđe Petrović (serbieraz: Ђорђе Петровић, d͡ʑôːrd͡ʑe pětroʋit͡ɕ ahoskatua) Karađorđe (serbieraz: Карађорђе, kârad͡ʑoːrd͡ʑe) ahoskatua) edo Jurgi Beltza (serbieraz: Црни Ђорђе / Crni Đorđe) deitua, (Viševac, Otomandar Inperioa, 1762ko azaroaren 14a/azaroaren 3a - Radovanjski Lug, Otomandar Inperioa, 1817ko uztailaren 26a/uztailaren 14a) Serbiako buruzagia, Karageorgevitx dinastiaren sortzailea izan zen. Nekazari familia batean sortua zen; Errusiaren laguntzarekin gudaroste bat antolatu zuen Turkiako inperioaren aurka eta Turkiako inperiotik independentzia lortzeko borrokan parte hartu zuen; Belgradez jabetu zen 1804an. Serbiaz nagusitu zen, eta hango errege izendatu zuten 1808an. 1812an Napoleonek Turkiarekin hitzarmen bat sinatu zuen eta Turkiak Serbia inbaditu zuen. Karađorđek Austriara ihes egin zuen. Karađorđe berriro Serbiara itzuli zenean, Milos Obrenovitxek hil zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q315172
* Multimedia: Karađorđe Petrović / Q315172
# Karbalako probintzia

Karbalako probintzia (arabieraz: كربلاء‎ Karbalāʾ) Irakeko gobernazioetariko bat da. 5.034 km²-ko azalera dauka, eta 2013. urtean 1.370.000 lagun bizi ziren lurraldean. Probintziako hiriburua Karbala da, xiiten hiri santua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214104
* Multimedia: Karbala Governorate / Q214104
# Karatxaiera-balkarera

Karatxaiera-balkarera (Къарачай-Малкъар тил, Qaraçay-Malqar til edo Таулу тил, Tawlu til) karatxaien eta balkarren hizkuntza da. Bi aldaeratan banaturik dago: karatxaiera-baksanera-txegemera, /tʃ/ eta /dʒ/ fonemak ahoskatzen dituena, eta balkarera, /ts/ eta /z/ fonemak ahoskatzen dituena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2007-03-30). 38. araua - Munduko estatu-izenak. .. Euskaltzaindiak izen biak arautu ditu, hizkuntza ezberdinak direlakoan, baina berez karatxaiera-balkareraren aldaerak besterik ez dira

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33714
# Karausiar Matxinada

Karausiar Matxinada (286–296) Erromako historian, Karausiok bere burua Britania eta Galia iparraldeko enperadoretzat jotzean gertatu zen. Karausio hil eta 293an Zesarrek Galia lurraldearen agintea hartu zuen eta 296an, Asklepiodotusek Britaniako lurraldea hartu zuen.

## Gertaerak
### Testuingurua

286an, Galian, Maximiano erromatar enperadore berriak bagauden aurkako kanpaina abiatu zuen. 285ean, Dioklezianok matxino bagaudak mendean hartu zituen euskal lurraldeetan eta urtebete geroago Galian geratzen ziren erreboltariak txikitu zituzten. Kanpaina horretan, besteak beste, Marko Aurelio Karausio nabarmendu zen. Galia Belgika probintzian jaioa, Karausio menapioa zen jatorriz, baina inperioaren alde ari zen. Aurrez marinel lanetan izandako esperientziari bagauden kontrako arrakasta erantsita, Karausio Classis Britannica Britania probintziako itsas armadako komandante izendatu zuten. Senatuak Mantxako kanalaren alde banatako herriei erasotzen zieten piratak egozteko agindua eman zion.

### Independentzia aldarrikapena

Urtebetean, komandanteak egitekoa bikain bete zuen, harrapatu zituen itsasontzi kopuruari erreparatuz gero. Metodoari begiratuta, arrakasta ez zen hain garbia. Karausiok herriak arpilatzen uzten zien piratei eta gero ontziak atzematen zituen –Erromaren mesedetan– eta harrapakina ere bai –bere buruarenean–. Piratekin tratuak ere egin omen zituen, lapurtutako ondasunak banatzeko. Praktika zalantzagarrien zurrumurrua Erromaraino iritsi zen eta Maximianok Karausio exekutatzeko eskatu zuen. Epaiaren berri izan zuenean, Karausiok modu nabarmenean erantzun zuen: Classis Britannicaren, inguruko piraten, Britaniako hiru legioren eta Galiako beste legio baten babesaz, Britaniako independentzia aldarrikatu zuen eta bere burua bertako enperadore izendatu.
Eta Erromaren etsai bihurtuta, lagun berriak erraz egin zituen: piktoek eta erromatarren menpean zeuden beste herri batzuek Britaniako enperadore berriarekin bat egin zuten. 288an, Maximiano probintzia ohia berreskuratzen ahalegindu zen, baina Karausiok eta bere inguruan bildutakoek lortu zuten garaipena.
Erromatar Inperioaren agintea lautan banatuta zegoen: bi Augusto (Diokleziano eta Maximiano) eta bi Zesar (Galerio eta Konstantzio). Ezegonkortasun hori baliatu zuen Karausiok bere boterea egonkortzeko, harreman diplomatikoak abiaraziz, aliantza berriak bultzatuz eta Mantxako kanalaren kontrola indartuz. Txanpon propioak ere egin zituen, bere aurpegiarekin eta Restitutor Britanniae eta Genius Britanniae lelo apalekin. Antolakundeak zazpi urte iraun zuen.

### Gainbehera

293an Konstantziok Karausioren tropak menperatu zituen Galian. Beste hiru urte beharko zituzten Britainiar uharteak berreskuratzeko, baina Karausio 293an bertan hil zuen Alekto adiskideak. Heriotzean ez zuen Erromatik bereiztea lortu, lagunak laguna hiltzea erromatar "tradizioa" baitzen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Nagore Irazustabarrena, III. mendeko Brexita, Argia, 2017ko irailaren 10a

## Kanpo estekak

* Datuak: Q680766
* Multimedia: Carausian Revolt / Q680766
# Kataluniar mendekua

Kataluniar mendekua izeneko gertakaria bizantziarrek burututako Roger de Flor eta Kataluniar Konpainia Handiko ehun almogavarren hilketaren ondorioz jazo zen. Hilketaren ondoren, almogavarrek bizantziarren erasoei kementsuki erantzun eta Grezia osoa arpilatu zuten, bereziki Trazia eskualdea. Kataluniarrek "Aragó, Aragó", "Sant Jordi" eta "Desperta Ferro" oihuez erasotu ohi zuten. Denbora batera, Atenasko Dukerria eta Neopatria sortu zituzten.
Gaur egun oraindik Katalan delakoaren oroimena bizirik dirau, hau Balkanetako herrialdeetako umeak izutzeko asmoz odol egarria duen gerlari erraldoi baten gisa irudikatzen delarik. Gainera "Katalan" hitza Albaniera toskoz (Albaniako hizkuntza) munstro esan nahi du, eta gaur egun oraindik, greziar batek norbait madarikatu nahi baldin badu, honako hau esan ohi dio: "Kataluniarren mendekuak harrapa zaitzala".

## Erreferentziak

* ↑ http://www.enciclopedia.cat/fitxa_v2.jsp?NDCHEC=0069954 La Venjança Catalana. l'Enciclopèdia. 2010eko irailaren 4a. (Katalanez)
* ↑ http://www.elpais.com/articulo/cataluna/precio/venganza/catalana/elpepuespcat/20051008elpcat_8/Tes El precio de la 'venganza catalana'. F. Arroyo. 2005ko urriaren 18a. El País. (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3434336