# Leranotz

Leranotz (esteribarreraz: Leantz) Esteribar udalerriko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.
2020 urtean 14 biztanle zituen.
Bertako biztanleak leranoztarrak (esteribarreraz: leanztarrak) dira.

## Izena

Leranotz edo Leantz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Leranoz (?)
* Leranoç (?)
* Leranoz (1268)
* Lerranoz (1280)
* Leranoz (1366)
* Leranoz (1534)
* Leranotz (1989)

## Geografia

Leranotz Esteriberran dago.

### Ingurune naturala eta klima

Esteribarko udalerriaren azalera handia dela eta, klima alde handiak daude Esteribar iparraldearen eta hegoaldearen artean. Hala, udalerria klima kontinentalaren eta klima atlantikoaren mugan kokatzen da. Ezaugarri kontinental mediterraneoak ekialdean nabarmentzen dira, eta ezaugarri atlantikoak, berriz, mendebaldean. Urteko batez besteko tenperatura 8 °C eta 12 °C bitartekoa da, eta prezipitazioak 1 000 eta 1 600 mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 120 - 140 inguru izaten dira.
Pagoak eta pinu basatiek udalerriaren basoen %68 hartzen dute. Horrez gain, haritzak eta gaztainondoak daude ibarreko gunerik lauenetan. Birlandatutako basoen azalera 128 hektareakoa da, eta batez ere pinu beltz austriarra erabiliz egin zen XIX. mendetik aurrera. Pagoak ugariagoak dira udalerriaren iparraldeko gune menditsuenetan.

#### Estazio meteorologikoak

Esteribarren dagoen Eugi kontzejuan, itsasoaren mailatik 617 metrora, Nafarroako Gobernuak 1968an jarritako estazio meteorologikoa dago. Gainera, 1975ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Irotz lekuan, itsasoaren mailatik 479 metrora. Bestalde, 1995ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Zubiri kontzejuan, itsasoaren mailatik 526 metrora. Eugiko estazioa da Leranotzerako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.
Datu klimatikoak (Eugi, 1981-2020) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 18.5 | 21.6 | 25.0 | 28.3 | 32.0 | 36.5 | 37.6 | 38.6 | 34.8 | 29.5 | 22.0 | 19.5 | 38.6 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 8.5 | 10.0 | 13.2 | 14.8 | 19.1 | 22.6 | 25.4 | 25.9 | 22.5 | 17.6 | 11.9 | 8.9 | 16.7 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 3.8 | 4.6 | 7.2 | 8.9 | 12.9 | 16.2 | 18.5 | 18.8 | 15.8 | 12.0 | 7.3 | 4.6 | 10.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -0.8 | -0.8 | 1.3 | 3.0 | 6.6 | 9.8 | 11.7 | 11.7 | 9.1 | 6.5 | 2.6 | 0.2 | 5.1 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -6.6 | -6.1 | -3.9 | -1.6 | 1.3 | 4.3 | 6.6 | 6.6 | 4.0 | 0.5 | -3.3 | -5.9 | -0.3 |
| Batez besteko prezipitazioa (mm) | 152.3 | 135.2 | 131.8 | 155.6 | 117.4 | 68.0 | 49.8 | 51.4 | 86.6 | 141.7 | 184.5 | 178.0 | 1452.2 |
| Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) | 81.7 | 107.0 | 92.4 | 57.5 | 64.5 | 43.7 | 53.2 | 60.6 | 114.0 | 92.6 | 81.0 | 114.0 | 114.0 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 15.7 | 13.9 | 15.1 | 17.9 | 17.0 | 12.2 | 9.2 | 10.5 | 11.9 | 15.7 | 16.4 | 16.4 | 172.0 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 2.8 | 4.0 | 2.9 | 2.1 | 0.2 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 1.3 | 2.3 | 15.8 |
| Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua ||||||||||||||
Aukeratu beheko zatian urte-tarte bat, urte horiek goian xehetasun handiagoz ikusteko.
Ikusi edo aldatu datu gordinak.

## Historia

Jaurerri errealeko lekua zen, eta bertako bizilagunak « ehiztariak » ziren, eta urteko bularra Iragi, Usetxi eta Aramendiakoekin batera ematen zuten, 1280an 100 sos eta 40 kahitze olorekin. Gurbindorekin lotuta ageri da, bai 1268ko « Rediezmoaren Liburuan », bai 1366ko eta 1427ko zentsu fiskaletan. Azken urte horretan, tokiko bularrak, bakoitza bere aldetik zenbatuta, 30 soldata eta 10 olo-kahiz batzen zituen.
Esteribar ibarreko diputatuak eta herriko errejidoreak gobernatzen zuten 1835-1845eko udal-erreformetara arte, eta txandaka aukeratzen zuten beren etxeen artean (hamar 1847an). Parrokiako abadea herritarrek aurkezten zuten. Bideak ferrazkoak eta lokalak ziren.

## Demografia

2020 urteko erroldaren arabera 14 biztanle zituen Leranotzek.
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 |
| 21 | 21 | 21 | 20 | 17 | 15 | 16 | 14 | 14 | 14 | 15 | 16 | 20 | 18 | 17 | 17 | 15 | 14 | 13 | 14 | 14 |

## Kultura
### Euskara

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Esteribarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Erroibar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.
Koldo Zuazok, 2010ean, Esteriberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.
Leranotzeko azpieuskalkia esteribarrera da, eta, zehazki, Erdiesteribartar aldaera. 2007ko udazkenean, euskaldun behintzat gabeak baziren ibarran.

#### Euskararen Foru Legea

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Esteribar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren % 25ek zekien euskaraz.
1986tik geroztik, Esteribar udalerriaren izen ofiziala Esteribar da.

### Jaiak

* Natibitateko jaiak: irailaren lehen asteburuan

## Ondasun nabarmenak

* Jasokuntzeko eliza, XVII. mendeko kristiau eliza zaharra.

## Oharrak

* ↑ /leɾánot͡s̻/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban
* ↑ /leánt͡s̻/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Leranotz - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).
* ↑ Meteo Navarra. «Estazioko datuak - Eugi» meteoeu.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-09-01).
* ↑ Meteo Navarra. «Estazioko datuak - Irotz» meteoeu.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-09-01).
* ↑ Meteo Navarra. «Estazioko datuak - Zubiri» meteoeu.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-09-01).
* ↑ Eugiko estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (Noiz kontsultatua: 2020-08-24).
* ↑ «Leranotz» www.ine.es (Espainiako Estatistika Institutua) (Noiz kontsultatua: 2021-08-31).
* ↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
* ↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
* ↑ Euskaltzaindia. Hegoaldeko goi-nafarrera. Esteribarrera.

## Ikus, gainera

* Esteribar
* Ibarrak (Iruñerria)
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Esteribarko Udalako webgune ofiziala
* Datuak: Q3230138
* Multimedia: Leranotz / Q3230138