OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Malvecin gaztelua

Malvecin gaztelua edo Malamasingo gotorlekua edo gaztelua, Bizkaian, Erdi Aroan egon zen Nafarroako Erresumako gaztelu garrantzitsu bat izan zen.

## Historia
### Erdi Aroan

Goi Erdi Aroan Bizkaian Iruñeko Erresumak zuen gaztelu nagusiena omen zen. 1179ko Henrike II.a Ingalaterrakoaren laudoaren ondorioz, Gaztelako Erresumak gazteluaren jabetza lortu zuen. Jakin, badakigu ere, dokumentu horri esker, bertako tenentearen izena Pedro Vela zela.

## Kokapena

Gazteluaren kokapen zehatza ezezaguna da, baina batzuentzat litekeena da Malmasin mendiko gotorlekua izatea. Iñaki García Camino arkeologoaren esanetan aipatutako laudoan agertzen den Malvecin ez dago ez Arrasaten, ez Martzanan ezta Artean ere, baizik eta Malmasinen, horixe baitzen Bizkaiko jaurerriaren mendebaldeko muga XII. mendean Honela dio:
   La ubicación precisa de esta fortaleza ha sido objeto de discusión. Unos la han situado en Mondragón, otros en Marzana y otros en Artea. En nuestra opinión, el topónimo del documento de 1179 (Malvezin) y el actual de la cima podrían relacionarse, más aún teniendo en cuenta el emplazamiento geográfico de ésta, en los confines del señorío de Vizcaya, objeto de disputas entre las coronas castellana y navarra a lo largo del siglo XII.
   Arqueología y poblamiento en Bizkaia, siglos VI-XII. La configuración de la sociedad feudal, 456. or.
Iñaki Sagredo arkeologoaren aburuz, oraindik zalantza asko daude horren inguruan. Malmasin mendiaren gotorleku mota ezin da kokatu Nafarroako erresumako XII-XII. mendeko gaztelu-tenentzia izango zen eraikin motarekin, Erdi Aroko ebidentziarik gabeko Protohistoriako gotorleku batekin baizik, hau da, Burdin Aroko herri gotortu batekin.
Xabier Ormaetxearen arabera Malvezin gaztelua Toba de Valdivielso-ko Malvecino gaztelua liteke, gaur egun Burgosko iparraldean Valdivielsoko Merindadean dagoena.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) García Camino, Iñaki. (2002). Arqueología y poblamiento en Bizkaia, siglos VI-XIIla configuración de la sociedad feudal. Bizkaiko Foru Aldundia, 456 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) Sagredo, Iñaki. (2007). Navarra. Castillo que defendieron el Reino. III. lib.. Iruña: Pamiela ISBN 9788476815366..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ormaetxea, Xabier. (2024). «Bizkaia conquistada, entre la realidad y la fantasía» www.deia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-09-03).
* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Ikus, gainera

* Malmasingo Burdin Aroko herri gotortua
* Euskal Herriko gazteluak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8342397
# Malvern Wells

Malvern Wells, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Worcestershire konderrian.
2021ean 1.763 biztanle zituen.
* Datuak: Q589217
* Multimedia: Malvern Wells / Q589217
# Manent

Manent 2008an Tolosan sortutako euskaraz abesten duen pop elektroniko euskal musika taldea da.

## Taldekideak

* Denis Ruiz (ahotsa eta gitarra akustikoa).
* Iñigo (Iñaki) Agirre (gitarra elektrikoa eta akustikoa).
* Juanjo Falcón (baxua).
* Fermin Etxeberria Aranburu (bateria).
* Iñigo Asensio (teklatuak)
* Tadeo Urkola (elektronika)

## Diskografia

* Txuribeltzeko amodioa (2008, Run Down Music)
* Barrutik (2010, Run Down Music)

## Erreferentziak

* ↑ «Barrutik» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-02-11).

## Kanpo estekak

* Taldearen MySpacea
* Run Down Music: Manent
* Datuak: Q12262946
# Manex Agirre

    Artikulu hau bertsolariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Agirre».
Manex Agirre Arriolabengoa (Aramaio, Araba, 1982ko martxoaren 19a-) bertsolaria da. Euskara teknikari lan egiteaz gain, Aramaio eta Legutioko bertso eskolako irakaslea da. Bi aldiz jantzi du Arabako txapela eta hirugarren bat badu Binakako Txapelketakoa.

## Biografia

2000an Arabako Eskolarteko txapelduna izan zen eta ordutik aurrera Arabako hainbat txapelketatan hartu du parte. Arabako Bertsolari Elkarteko zuzendaritzako kidea ere izan zen 2013 arte. 2013ko Bertsolari Txapelketa Nagusian ere hartu zuen parte, Oionen jokatu zen kanporaketan. Epaile lanetan ere aritu izan da Arabako Eskolarteko Txapelketan. Azkenik, Gasteizko Hala Bedi irrati libreko Bertxoko irratsaioan ere aritu zen.
Bertsolaritzaz aparteko beste jarduera ugari ere egin ditu. Esate baterako Eneko Barberenarekin Kulturisten Kofradia sortu zuen eta hainbat antzezlan egin zituzten Euskal Herrian. 2016tik aurrera Berria egunkarian ere iritzi artikuluak idazten ditu.

## Lorpenak

* Arabako Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (2): 2011 eta 2015.
** Bigarren (5): 2002, 2008, 2013, 2019 eta 2022.
** Hirugarren (2): 2009 eta 2017.
** Laugarren (1): 2007.
* Arabako Binakako Txapelketa:
** Txapelduna (1): 2021 (Martin Abarrategirekin batera)
* Arabakoa Koadrila arteko Txapelketa:
** Txapelduna (2): 2010, 2018.
* Arabako Eskolarteko txapelketa (1): 2000.

## Kanpo estekak

* Manex Agirre Bertsozale Elkartean
* Datuak: Q12262948
* Multimedia: Manex Agirre / Q12262948
# Manele (Hawaii)

Manele Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Maui konderrian dago, Hawaii estatuan. 7 biztanle ditu, 2 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Maui konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12754881
# Manerba del Garda

Manerba del Garda Italiako udalerri bat da. Bresciako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 5.377 biztanle ditu, 36,63 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Manerba del Gardak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bardolino Garda Moniga del Garda Polpenazze del Garda Puegnago sul Garda Soiano del Lago San Felice del Benaco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105142
* Multimedia: Manerba del Garda / Q105142
# Manerbio

Manerbio Italiako udalerri bat da. Bresciako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 13.319 biztanle ditu, 27,88 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Manerbiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bagnolo Mella Bassano Bresciano Cigole Leno Offlaga San Gervasio Bresciano Verolanuova

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105148
* Multimedia: Manerbio / Q105148
# Manel Navarro

Manel Navarro Quesada (Sabadell,Katalunia, 1996ko martxoaren 7a) Manel Navarro izenez ezaguna, abeslari, gitarra-jole eta konpositorea da.
"Objetivo Eurovision" programan Eurovision 2017-an Espainia ordezkatzeko aukeratu zuten. Festibal hau Kiev-en ospatu zen, Ukranian. Bertan, "Du it for your lover" abestia abestu zuen. Azken postuan geratu zen abestiarekin, guztira bost puntu lortuaz ( Portugalek emandakoak).

## Biografia

Montse Quesadaren semea da. Futbolaria izateko ametsa zuen, "C. E. Sabadell eta Viladecavalls F.C" futbol taldeetan jokatu zuen, baina azkenean, musikaren munduan sartu zen. Orain, Turismoko gradua ikasten ari da Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan.
* Datuak: Q28573952
* Multimedia: Manel Navarro / Q28573952
# Manel Zabala

Manel Zabala Sánchez (Bartzelona, 1968a) kataluniar kazetaria eta idazlea da. Avui eta La Vanguardia kultura-eranskineko kolaboratzailea izateaz gain, Bercelona Televisió telebista-kateak astero ematen duen Infòc aranerazko kultura-albiste saioko erredaktorea eta aurkezlea da.
Hainbat liburu idatzi ditu.

## Liburuak

* El camaleó, el gripau i la vella Serengueti (1997)
* Ieu sabi un conte... (2001)
* Massa cafè (2003)
* Contes d'Occitània (2004)
* Rates (2005, ISBN 9788484378389)
* Datuak: Q23969068
* Multimedia: Manèl Zabala / Q23969068
# Maneton

Maneton (antzinako grezieraz: Μανέθων, Manethōn, edo Μανέθως, Manethōs) greziar adierazpena zeukan apaiz eta historialari egiptoarra izan zen. Sebennitosen (oraingo Samannud) jaio zen K.a. III mendean. Bere jaiotze- eta heriotza-datak ez daude inon adierazita, baina Ptolomeo I eta Ptolomeo IIaren erregealdietan bizi zen. Papiro Hibeh-n, Maneton bat aipatzen da. Pertsonai bera balitz, Maneton Ptolomeo IIIaren erregealdian bizi izan litekeen.

## Biografia

Aigyptíaka (Egiptoren historia) idatzi zuen. Bertan, Egiptoren historia luzea kronologikoki antolatu zuen, aro mitikotik Alejandro Magnoren konkistara arte. Maneton, ziurrenik Ra eguzkiaren jaioaren apaiza izango zen Heliopolisen (Sincelo apaiz gorena zela bermatu zuen). Serapisen gurtzan (Osiris-Apis-en gurtzaren deribazio greko-mazedoniarra Alejandro Magnoren konkistaren ondorioz) agintari giza hartzen zen. Lehenengo bi Ptolomeotatik batek (K.a. 286 eta K.a. 278 artean) estatua bat inportatu zuen. Inportazio horren ikuskatzaileak Atenaseko Timoteo eta Maneton izan ziren.
Egiptoarra izan arren eta Egiptoko gaiak landu izan arren, greziera erabili zuen, gehienbat. Greziera erabiltzea ohikoa bihurtu zen dinastia helenistikoan, Ptolomeo faraoiekin. Bere obrarik famatuenak, hauek izan ziren:
* Aigyptíaka
* Heródotoren aurka
* Liburu sakratua
* Sothisen liburua
* Datuak: Q174380
# Lucy Hale

Karen Lucille "Lucy" Hale (Memphis, Tennessee, 1989ko ekainaren 14a) estatubatuar abeslari eta aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. Pretty Little Liars telesailean egindako lanagatik ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia
### Telebista

| Urtea | Telsaila | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 2003 | American Juniors | Bera | Lehiaketa |
| 2005 | Ned's Declassified School Survival Guide | Amy Cassidy | Atal 1 |
| 2006 | Drake & Josh | Hazel | Atal 1 |
| 2006 | The O.C. | Hadley Hawthorne | Atal 1 |
| 2007/14 | How I Met Your Mother | Katie Scherbatsky | 2 atal |
| 2007 | Bionic Woman | Becca Sommers | 8 atal |
| 2007–08 | Wizards of Waverly Place | Miranda Hampson | 2 atal |
| 2008–09 | Privileged | Rose Baker | |
| 2009 | Ruby & the Rockits | Kristen | Atal 1 |
| 2009 | Sorority Wars | Katie Parker | Telefilm |
| 2009 | Private Practice | Danielle Palmer | Atal 1 |
| 2010 | CSI: Miami | Phoebe "Phoenicks" Nichols / Vanessa Patton | Atal 1 |
| 2010–17 | Pretty Little Liars | Aria Montgomery | |
| 2012 | Punk'd | Bera | Atal 1 |
| 2014 | Baby Daddy | Piper Stockdale | Atal 1 |
| 2018 | Life Sentence | Stella Abbott | |

### Zinema

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 2008 | The Sisterhood of the Traveling Pants 2 | Effie Kaligaris | |
| 2009 | Fear Island | Megan / Jenna Campbell | |
| 2011 | Scream 4 | Sherrie | Cameo |
| 2011 | A Cinderella Story: Once Upon a Song | Katie Gibbs | |
| 2012 | Secret of the Wings | Periwinkle | Ahotsa |
| 2016 | Waiting on Roxie | Roxie Hart | Film labur |
| 2018 | The Unicorn | Jesse | |
| 2018 | Truth or Dare | Olivia Barron | |
| 2018 | Dude | Lily | |
* Datuak: Q229940
* Multimedia: Lucy Hale / Q229940
# Lucy Lawless

Lucille Frances Ryan (Auckland, 1968ko martxoaren 29a - ) Zeelanda Berriko aktorea da.

## Filmografia
### Filmak

| Urtea | Filma | Pertsonaia |
| 1990 | Within the Law | Verity |
| 1990 | A Bitter Song | Erizaina |
| 1991 | The End of the Golden Weather | Joeren neskalaguna |
| 1992 | The Rainbow Warrior | Jane Redmond |
| 1993 | Typhon's People | Mink Tertius |
| 1994 | Hercules and the Amazon Women | Lysia |
| 1995 | Peach | Peach |
| 1997 | Hercules & Xena: Wizards of the Screen | Xena |
| 1998 | Hercules and Xena - The Animated Movie: The Battle for Mount Olympus | Xena |
| 2000 | Ginger Snaps | |
| 2002 | Spider-Man | Punk Rock neska |
| 2004 | EuroTrip | Madame Vandersexxx |
| 2005 | Boogeyman | |
| 2005 | Locusts | Maddy Rierdon |
| 2005 | Vampire Bats | Maddy Rierdon |
| 2006 | The Darkroom | Cheryl |
| 2007 | Football Wives | Tanya Austin |
| 2008 | Dragonlance: Dragons of Autumn Twilight | Goldmoon |
| 2008 | Justice League: The New Frontier | Wonder Woman |
| 2008 | Bedtime Stories | Aspen |
| 2009 | Bitch Slap | Moja |
| 2009 | Angel of Death | Vera |

### Telebista

| Urtea | Saioa | Pertsonaia |
| 1989 | Funny Business | Askoa |
| rowspan="2" 1990 | Shark in the Park | |
| "Double or Quits" | |
| 1991 | For the Love of Mike | Helen |
| 1992 | The Ray Bradbury Theatre | Liddy Barton |
| 1993 | The Black Stallion | Sarah McFee |
| 1994 | High Tide | Polizia |
| 1995 | Hercules: the Legendary Journeys | Lyla |
| 1995 | Xena: Printzesa gerlaria | Xena |
| 1995 | High Tide | Sharon List |
| 2001 | Just Shoot Me! | Stacy |
| 2001 | The X Files | Shannon McMahon |
| 2003 | Tarzan | Kathleen Clayton |
| 2004 | Less Than Perfect | Tracy Fletcher |
| 2005 | Two and a Half Men | Pamela |
| 2005 | Battlestar Galactica | D'Anna Biers |
| 2006 | Veronica Mars | Agent Morris |
| 2007 | Burn Notice | Evelyn |
| 2008 | CSI: Miami | Audrey Yates |
| 2009 | Flight of the Conchords | Paula |
| 2009 | The L Word | Sgt. Marybeth Duffy |
| 2010 | Spartacus: Blood and Sand | Lucretia |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Lucy Lawless (IMDb)
* Datuak: Q133112
* Multimedia: Lucy Lawless / Q133112
# Manuel Etura

Manuel González Etura (Sestao, 1934ko otsailaren 21a -), kirol munduan Etura deitua, bizkaitar futbolari ohia da, erdilari moduan aritu zena.

## Biografia

Manuel González Ikabaltzeta eta Carmen Etura Larrinagaren seme, herriko taldean hasi zen, San Pedro Kirol Elkartean. Athleticek 1953an fitxatu zuen, Getxo KK taldetik. 1954ko abenduaren 12an egin zuen debuta Hércules Club de Fútbol taldearen aurka. Bitxia bada ere, Hércules 16 urterekin fitxatzen saiatu zen, oraindik bere herriko klubean, Sestao Sport Clubean jokatzen ari zela eta Getxo KKrekin lehen kontratua sinatu aurretik. Ligan guztira hiru gol eskuratu zituen, lehena Granada CFen aurka.
1966ra arte egon zen Bilboko taldean, Indautxu Kirol Elkarteak fitxatu zuen arte. Talde bizkaitarrean denboraldi bat eman ondoren, 1967an erretiratu zen.

## Ibilbidea

| Kluba | Denboraldia |
| Getxo Kirol Kluba | 1952 – 1953 |
| Athletic Club | 1953 – 1966 |
| Indautxu Kirol Elkartea | 1966-1967 |

## Palmares

| Txapelketa | Kluba | Urtea |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1955 |
| Liga | Athletic Club | 1955/56 |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1956 |
| Errege Kopa | Athletic Club | 1958 |

## Erreferentziak

* ↑ Athletic
* ↑ (Gaztelaniaz) Mundo Deportivo 1959/09/28.
* ↑ (Ingelesez) transfermarkt. Manuel Etura. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3845001
# Manuel Felipe de Tovar

Manuel Felipe de Tovar (Caracas, 1803ko urtarrilaren 1a - Paris, 1866ko otsailaren 21a) Venezuelako presidentea izan zen 1859-1861eko tartean.

## Bizitza pertsonala

Manuel Felipe de Tovar Encarnación Rivas Pacheco-rekin ezkondu zen, 1859-1861 bitartean Venezuelako Lehen Dama izan zena.
* Encarnación Rivas Pacheco

## Kanpoko loturak

* (Gaztelaniaz) Manuel Felipe Tovar — Biografia ofiziala.
* (Gaztelaniaz) Manuel Felipe Tovar
* Datuak: Q2498276
* Multimedia: Manuel Felipe de Tovar / Q2498276
# Manuel Fernando Zurita

Manuel Fernando Zurita Nikaraguako presidentea izan zen 1950ean.
Zurita Nikaraguako Diputatuen Ganberan aritu zen gero. Kargu horretan zegoen Anastasio Somoza García 1956an hil zenean eta Kongresu Nazionaleko ordezkaria izan zen bere hiletan. 1958an Zurita Nikaraguako enbaxadore izendatu zuten Espainian.

## Erreferentziak

* ↑ , worldstatesmen.com, accessed 2010-1-15.
* ↑ report on Somoza's funeral

## Kanpo estekak

* Datuak: Q888462
# Manuel Fernando de Aramburú

Manuel Fernando de Aramburú y Frías (j. San Carlos, Saltako probintzia, 1770 - † Cafayate, 1843ko iraila), Argentinako independentzia gerran alde errealistan borrokatu zuen Rio de la Platako militarra.

## Bibliografia

* Solá, Miguel, Diccionario histórico biográfico de Salta, Imprenta de la Legislatura, Salta, 1964.
* Datuak: Q5992901
# Manuel Fernández Caballero

Manuel Fernández Caballero (Murtzia, 1835eko martxoaren 14a -Madril, 1906ko otsailaren 26a) espainiar musikagilea izan zen. Pedro Albénizekin pianoa eta Hilarion Eslabarekin konposizio-ikasketak egin zituen Madrilgo Kontserbatorioan. Espainiako eta Kubako Orkestren zuzendari izan zen. Zarzuelak egiten hasi zen 1891. urtean. Aipagarrienak Los sobrinos del Capitán Grant, El dúo de las Africanas, La Viejecita eta Gigantes y cabezudos dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Manuel Fernández Caballero Zarzuela.net
* Datuak: Q3750371
* Multimedia: Manuel Fernández Caballero / Q3750371
# Manuel Etxanobe

Manuel Etxanobe (Aretxabaleta, 1759 - ?, XIX. mendea) arkitekto eta ingeniaria izan zen, hainbat bide eraikitzeagatik ezaguna. Bere aita Francisco Etxanoberekin batera Urkiolako mendatea, Durango-Eibar eta Bidasoa-Eibar bideak egin zituen.
Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak proiektu handi bat enkargatu zion, Deba ibaia eta Ebro ibaia Zadorratik batuko zuen kanal bat eraikitzea, inoiz egin ez zen proiektua. Kanal horrek Deban eta Tortosan izango lituzke portuak, bi itsasoak batuz.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Echanove Abaroa, Francisco de - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-09).
* ↑ «Manuel de Echanove | Real Academia de la Historia» dbe.rah.es (Noiz kontsultatua: 2023-01-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Un canal navegable entre el Ebro y el Cantábrico» El Correo 2014-09-09 (Noiz kontsultatua: 2023-01-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116154130
# Manuel Fernández Ginés

Manuel Fernández Ginés (La Zubia, 1971ko otsailaren 25a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1993tik 2000ra.
Kirol ibilbideko lorpenik nabarmenena, 1996ko Espainiako errepideko txapelketa izan zen.

## Palmaresa
### Amateurretan

1992
* Goierriko Itzulia
* 2. Nafarroako Itzulian

### Profesionaletan

1993
* 2. Samianigoko Klasikoan
* 3. Manacor garaikurran
1994
* 8. Andaluziako Itzulian
1995
* 2. Getxoko Zirkuituan
* 3. Guadarramako Mendateetako Klasikan
* 3. Galiziako Itzulian
1996
* Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa
* Trofeo Zumaquero
1997
* Asturiasko Itzulia eta etapa 1

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 |
| Italiako Giroa | — | — | — | 21. | — | — | — | — |
| Frantziako Tourra | — | — | — | 16. | — | — | 49. | — |
| Espainiako Vuelta | — | — | 44. | UT | — | 69. | UT | — |
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Manuel Fernández Ginés - ProCyclingStats
* Datuak: Q3286812
# Manuel Ferreira

Manuel Ferreira (Gândara dos Olivais, Leiria, 1917 – Lisboa, 1992ko martxoaren 17a) Portugalgo idazlea izan zen.

## Bizitza

Cabo Verden eta Angolan egon zen soldadu Lisboan Gizarte eta Politika Zientzietako ikasketak egin ondoren, eta Afrikako gaietan murgildu zen handik aurrera. Afrikako herrien askapenerako ahaleginetan parte hartu zuen, eta hango kultura eta elezaharrak aldeztu zituen kolonizatzaileen kontra. Cabo Verden idatzitako eleberriek ekarri zioten ospea: Morna (1948), Morabeza (1958), Hora di Bai (1962), Voz de Prisâo (1971). Horiez gainera, Cabo Verdeko kultura eta literaturaren historiaren berri eman zuen 1967an A Aventura Criolla izenburupean. Afrikako literatura portugesari buruzko oso monografia garrantzitsuak idatzi ditu (Literaturas Africanas de Expressâo Portuguesa, 1977). Manuel Ferreira Afrikako literatura-irakaslea izan zen Lisboako unibertsitatean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q10324121
# Manuel Ezequiel Bruzual

Manuel Ezequiel Bruzual (Santa Marta, Kolonbia, 1830 - Curaçao, 1868ko abuztuaren 15a) ideia liberalekin konprometitutako buruzagi militarra izan zen, 1864an, Gerrako eta Itsas Armadako arduraduna ere, eta 1868an Venezuelako behin-behineko presidente izendatu zuten.
* Datuak: Q2498979
* Multimedia: Manuel Ezequiel Bruzual / Q2498979
# Macintosh SE

Macintosh SE konputagailua Apple-k merkaturatu zuen, Macintosh II-rekin batera. jatorrizko Macintosh-aren antzeko itxura zuen baina nabardurekin kolore eta diseinuan.
SE horren ezaugarri aipagarrienak, aurreko Macintosh Plus-arekin konparatuz hauek zirenː
* Lehen Macintosh trinkoa zen disko gogorra barnean izateko espazioarekin, edo diskete dualekin erabiltzaileak nahi izanez gero.
* Lehen Macintosh trinkoa zen hedapenetarako konexio bat zekarrena (SE siglak System Expansion adierazten zuen, hau da, "Sistemaren Hedapena").
* Hasieran Apple Desktop Bus-a erabiltzen zuen, teklatuaren eta saguaren interfazerako.
* Datuak prozesatzeko eraginkortasuna handitzeko SCSI hobekuntza.

## Ezaugarriak

* Prozesadorea: Motorola 68000, 8 MHz
* Sistemaren busaren abiadura: 8 MHz
* ROM: 256 kB
* Data Path: 16-bit Level 1
* RAM mota: 150 ns 30-pin SIMM
* VRAM mota: Built-in
* RAM estandarra: 1 MB
* RAM maximoa: 4 MB
* RAM kokalekuak: 4 (bikoteka)
* Disko gogorra estandarra: 20 MB
* Disko gogorraren teknologia: SCSI
* Disko estandarra: 3.5 in, 800 kB, 800 kB x 2 (auto)
* Hedapenerako kokalekuak: SE PDS
* Bateria mota: 3.6 V litiozkoak
* Pantaila: 512x342 9 hazbete (23 cm) monokolorea
* Bideo memoria: 512x384x1
* Mac OS: 3.3–7.5.1, 7.5.3–7.5.5
* Batezbesteko pisua: 7.7 kg

## Emulatzailea

* Mini vMac SE & SE FDHD

## Zahartzea

Geroago, Apple-k Macintosh SE/30 sartu zuen 1989eko urtarrilean. SE/30 plaka saltzen zuen SE makinetarako luzapen moduan.
Macinntoh SE ereduaren fabrikazioa 1990eko urrian eten zuten, Macintosh Classic konputagailu berria merkaturatu zenean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1882848
* Multimedia: Macintosh SE / Q1882848
# Mack Mikel

Mack Mikel Imanol Urbietak konposatutako haur kanta bat da.

## Hitzak

* MacMikel, MacMikel, badoa
* Zaldi pintto baten gainean,
* Kantu bat ahoan, pistolak gerrian,
* MacMikel badoa zaldian.
* Goizetik eguzkipean,
* MacMikel on bidean,
* Mendiko zazpi lapurrak,
* Menperatuak zituen...
* Pun! Pun! Aaa!
* MacMikel, MacMikel, badoa
* Zaldi pintto baten gainean,
* Kantu bat ahoan, pistolak gerrian,
* MacMikel badoa zaldian.
* Arratsaldez bazetorren,
* Lapurrekin herrira,
* Xerifak ez zion ordaindu,
* Agindu zuen hainbat,
* Pun! Pun! aaa!
* MacMikel, MacMikel, badoa
* Zaldi pintto baten gainean,
* Kantu bat ahoan, pistolak gerrian,
* MacMikel badoa zaldian.
* Apatxen lagun egin zen,
* Komantxeen maitale,
* Ez zuen izan gehiago,
* Txuriekin traturik,
* Pun! Pun! Aaa!
* MacMikel, MacMikel, badoa
* Zaldi pintto baten gainean,
* Kantu bat ahoan, pistolak gerrian,
* MacMikel badoa zaldian.
* Hiltzaile bihurtu ziren,
* Xerifaren lagunak,
* Tiroz argitu egin zen,
* Apatxeen gau iluna,
* Pun! Pun! Aaa!
* MacMikel, MacMikel, badoa
* Zaldi pintto baten gainean,
* Kantu bat ahoan, pistolak gerrian,
* MacMikel badoa zaldian.

## Kanpo estekak

* MacMikel abestia entzungai. Youtube.com
* Datuak: Q31187813