OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# NGC 1699

NGC 1699 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen 1860ko otsailaren 13an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 1699» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 1699» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 1699 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1044790
* Multimedia: NGC 1699 / Q1044790
# NGC 1700

NGC 1700 galaxia bat da, Eridanus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1785eko urriaren 5an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 1700» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 1700» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 1700 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1044800
* Multimedia: NGC 1700 / Q1044800
# NGC 1701

NGC 1701 galaxia espiral bat da, Caelum konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen 1834ko azaroaren 6an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 1701» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 1701» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 1701 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1044809
* Multimedia: NGC 1701 / Q1044809
# NGC 1703

NGC 1703 galaxia espiral bat da, Dorado konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen 1834ko abenduaren 4an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 1703» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 1703» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 1703 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1044823
* Multimedia: NGC 1703 / Q1044823
# NGC 1694

NGC 1694 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen 1880ko urtarrilaren 9an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 1694» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 1694» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 1694 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1044757
* Multimedia: NGC 1694 / Q1044757
# Moston (Manchester)

Moston, Ingalaterrako Manchester hirian dagoen auzo bat da, Manchester Handian.
2011n 15.518 biztanle zituen.
* Datuak: Q6916985
* Multimedia: Moston, Greater Manchester / Q6916985
# Mostová

Mostová Eslovakiako udalerri bat da, Galantako barrutian kokatuta. 25,16 km²ko azalera du eta 1595 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1245. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q596941
* Multimedia: Mostová (Galanta District) / Q596941
# Mosul

Mosul (arabieraz: الموصل‎ al-Mawṣil; asirieraz: ܢܝܢܘܐ Nînwe; kurdueraz: Mûsil/Nînewe; turkmeneraz: Musul) Irakeko iparraldean dagoen hiri nagusia eta herrialdeko hirugarren handiena da Bagdaden eta Basoraren ondoren. Halaber, Kurdistan osoko hiririk handiena da.
2002an 1.739.800 biztanle inguru zeukan.
Tigris ibaiaren ondoan dago eraikita.

## Klima

Datu klimatikoak (Mosul) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 12.4 | 14.8 | 19.3 | 25.2 | 32.7 | 39.2 | 42.9 | 42.6 | 38.2 | 30.6 | 21.1 | 14.1 | 27.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 2.2 | 3.4 | 6.8 | 11.2 | 16.2 | 21.3 | 25.0 | 24.2 | 19.1 | 13.5 | 7.2 | 3.8 | 12.8 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 62.1 | 62.7 | 63.2 | 44.1 | 15.2 | 1.1 | 0.2 | 0.0 | 0.3 | 11.8 | 45.0 | 57.9 | 363.6 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 11 | 11 | 12 | 9 | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5 | 7 | 10 | 71 |
| Iturria: World Meteorological Organisation (NBE) ||||||||||||||

## Hizkuntzak

Arabierazko hango dialektoaz gain, hiritarrek kurdueraren aldaera batean ere hitz egiten dute, Kurmanji izenekoan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ World Meteorological Organisation. World Weather Information Service – Mosul. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83317
* Multimedia: Mosul / Q83317
# Mostellaria

Mostellaria, euskaraz Mamuarena, Plauto idazle erromatarraren komedia bat da. K. a. 193. urtea baino beranduago antzeztu zela dirudi eta Filemonen izen bereko lanean (Phasma, egun galdua), oinarritutako lana omen da.

## Haria

Teopropides aita Atenastik kanpo dagoen bitartean Filolakes bere semea parrandan ibiltzen da. Filematio izena duen neska batekin bikotea osatu egin du. Filematio esklaboa izanik, bere askatasuna erosteko dirutza handia hartu du maileguan. Egun batean, bere lagunekin festa bat ospatzen ari dela aitaren etxean, Tranio bere esklaboa sartzen da extera bere aita iristear dagoela ohartaraziz. Tranioren aholkuz, denak etxera korrika eta presaka sartu eta etxeko atea itxi egiten du Traniok. Aita iristen denean, Tranio etxera sartzea arriskutsua dela ohartarazten dio, etxea sorginduta baitago. Baina, une horretan Filolakesi dirua utzi ziona agertzen da. Traniok dirua ondoko Simo zaharraren etxea erosteko dela esaten du, baina azkenean ondoko etxeko nagusia agertzen denean, eta Tranio bere trikimailuekin jarraitu arren, egia azaltzen da. Azkenean ordea, errudun guztiek aitaren barkamena lortzen dute semearen laguna den Kalidamatesen parte hartzeari esker.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Playing house: stage, space, and domesticity in Plautuss Mostellaria..2009-10-02.
* Datuak: Q1235754
* Multimedia: Mostellaria / Q1235754

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) The Literacy Encyclopedia:Mostellaria.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mostellaria (Plauto): Argumento, www.teatroenitalica.com webgunean. 2009-10-02.
# Mostrakas

Mostrakas Tafallaldeko Uxue udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.
XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Uxueko Udalera pasa ziren.
Bertako biztanleak mostrakastarrak ziren.

## Izena

Mostrakas toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Mostracas ("mostrákas" ahoskatua)
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Mostracas (1534)
* Mostracas (1932)
* Mostracas (1981)
* Mostrakas (1998)

## Historia

Hori da, hain zuzen ere, historiaurreko garaiaren eta Goi Erdi Aroaren artean Uxue mendilerroan zeuden herrixketako bat. VIII. eta IX. mendeen artean, Uxueko gotorlekua sortu zenean, bertako bizilagun asko hiribildu berrira aldatu ziren, batez ere defentsa-arrazoiengatik, musulmanekiko muga eremu lauan baitzegoen. Erdi Aroan zehar, populazioa eta erakargarritasuna galduz joan zen, Uxueren alde, eta, horren ondorioz, 1534. urterako jenderik gabe geratu zen.

## Oharrak

* ↑ /mostrákas/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Mostrakas - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* Uxue
* Erdialdea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111976807
# Mostyn

Mostyn, Galesko iparraldeko udalerri txiki bat da, Flintshire konderrian dagoena. Dee ibaiaren estuarioan dago, Holywell udalerritik hurbil.
2011ko erroldaren arabera 1.844 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2424760
* Multimedia: Mostyn / Q2424760
# Mundua baloi batean

Mundua baloi batean Patxi Zubizarretak 2014ean argitaratutako liburua da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Kirolean trebea ez delako adarra jotzen dioten mutikoa da Nikolas, «eskasa eta ahula». Futbolak duen garrantzia ikusita baina, atzean gelditu nahi ez eta baloiari kolpea emateko prestatzen da. Indarra hartzeko atzerapausoak ematen ditu Nikolasek, «gero eta atzerago joanda indar gehiagorekin emango diolakoan». Atzera eta atzera, munduari bira emateraino. Bidelagun ditu hiru aingeru, gorriak eta beltzak ikusiko dituztenak mutikoari laguntzen..

## Erreferentziak

* ↑ «Mikel Zarate haur literatura saria jaso du Patxi Zubizarretak», Goierriko Hitza, 2014/05/30, CC-BY-SA lizentzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492984
# Mundua betetzen zenuten

Mundua betetzen zenuten Tere Irastorzak 2015ean kaleratutako poesia bilduma da. Pamiela argitaletxeak argitaratua.
Hirurogeita hamazazpi poemek osatzen dute Tere Irastortzaren liburua. Molde desberdinetako poemak: poema laburrak, poema narratiboak, iradokitzaileak eta jostailuak, atsegin du poesiarekin jolastea.
Heriotza, galera, maitasuna, indarra, itxaropena dira gai nagusiak poema bilduman. Heriotzak utzitako hutsunea, ingurukoak ematen duten maitasuna, indarra eta itxaropena.
Liburua lau ataletan banatuta dago, zenbaki baten izenarekin eta idazle gogaikiderekin: Viriginia Woolf, Marina Tsvetáyeva, Gustave Courbet eta Rainer Maria Rilke.
“Jarritzea ez baita nahiko, bizitzea ezinbestekoa izan arren”

## Erreferentziak

* ↑ Azurmendi, Mikel. Hauxe epitafio puska!. Argia 2016-03-17.
* ↑ Gurrutxaga, Alex. Urraduraren kantua. Berria, 2015-11-08.
* ↑ Zaldua, Iker. Kasu ebidentziei. Gara, 2015-12-05.
* ↑ Rojo, Javier. Hildakoen hutsunea. El Diario Vasco, 2016-01-24.
* ↑ Estankona, Igor. Leiala. Argia, 2016-02-14.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61361901
# Munduaren azken muturreko faroa

Munduaren azken muturreko faroa (frantsesez "Le Phare du Bout du Monde") Jules Verne frantziar idazleak idatziriko abenturazko eleberri bat da. 1901ean Vernek eleberriaren lehenbiziko zirriborroa idatzi zuen, eta 1905ean jada hura hil zela Magasin d'Éducation et de Récréation aldizkarian atalka abuztuaren 15tik abenduaren 15a arte eta uztailaren 29an osoki bilduma batean argitaratu zen.
1981ean Karlos Zabalak euskarazko itzulpena Elkar argitaletxean argitaratu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Argentinako Patagoniako biztanlerik gabeko Estatuen uhartean, Hornos lurmuturratik hurbil, Ozeano Atlantikoa eta Ozeano Barearen urek bat egiten duten lekuan, Kongre zitala buru duen pirata taldea bizi da. Pirata hauek bertan hondoratu edo lurjotako ontziak erasotu ohi dituzte.
Argentinako Gobernuak inguru hartan itsasargia eraiki eta martxan jartzean (gaur egun Munduaren azken muturreko itsasargia deitua) piraten bizimodua desagertzeko arriskuan egongo da. Itsasargiak hiru zaindari ditu, piratek haietako bi hil eta hirugarrena haiengandik ezkututatzea lortu eta bizirik aterako da, Vázquez, zaindariburua. Hortik aurrera Vázquez ausartak urruneko leku isolatu honetan nola edo hala bizirik mantentzen saiatuko da, era berean gaizkile taldeen gaiztakeriak amaitzeko modua topatu beharko du.
Gerora, John Davisek, eskoziar jatorriko estatubatuar naufragoa, Vázquezi piraten aurkako borrokan lagunduko dio.

## Pertsonaiak

* Vázquez: argentinarra, 47 urte, itsasargizain burua.
* Felipe: argentinarra, 40 urte, itsasargizaina.
* Moriz: argentinarra, 37 urte, itsasargizaina.
* John Davis:estatubatuarra, Century ontziko naufragoa, Vázquezen adiskidea.
* Kongre: jatorri ezezaguna, Estatuen uhartean ezarritako hamabost piratez osatutako taldearen buruzagia.
* Carcante: txiletarra, taldeko bigarrena agintean.
* Vargas: txiletarra, taldeko arotza.
* Lafayette: argentinarra, Santa Fe ontziko kapitaina.
* Riegal: argentinarra, Santa Fe ontziko bigarrena agintean.

## Zinema

1971n eleberrian oinarrituako The Light at the Edge of the World filma oinarritu zen, Kevin Billingtonek zuzendu eta Yul Brynner, Kirk Douglas, Samantha Eggar eta Fernando Rey aktoreek antzeztua.

## Ikus, gainera

* Eleberri ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1195225
* Multimedia: The Lighthouse at the End of the World / Q1195225
# Munduaren inbasioa: Los Angeles bataila

Munduaren inbasioa: Los Angeles bataila (ingelesez: Battle: Los Angeles) 2011ko Jonathan Liebesman hegoafrikar zinema zuzendariaren zientzia fikziozko filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEBetako armadako marine batzuek eta lurra menderatzera etorri diren estralurtar batzuek elkarren aurkako gudu bat izango dute. Gudu gordin hori Los Angelesen gertatuko da.

## Aktoreak

* Aaron Eckhart: Michael Nantz
* Michelle Rodriguez: Elena Santos
* Ramon Rodriguez: William Martinez
* Bridget Moynahan: Michele
* Ne-Yo: Kevin J. "Specks" Harris
* Michael Peña: Joe Rincon
* Lucas Till: Scott Grayston
* Cory Hardrict: Jason "Cochise" Lockett
* Adetokumboh M'Cormack: Jibril A. "Doc" Adukwu
* Jim Parrack: Peter J. "Irish" Kerns
* Will Rothhaar: Lee "Cowboy" Imlay
* Neil Brown Jr.: Richard "Motown" Guerrero
* Noel Fisher: Shaun "Casper" Lenihan
* Taylor Handley: Corey Simmons
* James Hiroyuki Liao: Steven "Motorolla" Mottola
* Gino Anthony Pesi: Nick C. "Stavs" Stavrou
* Joey King: Kristen
* Bryce Cass: Hector Rincon
* Jadin Gould: Amy

## Erreferentziak

* ↑ EiTB. (2018/06/27). 'Munduaren inbasioa: Los Angeles bataila', gaur gauean, ETB1en. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q868177
* Multimedia: Battle: Los Angeles / Q868177
# Munduaren amaiera

Munduaren amaiera, munduaren bukaera eta munduaren akabera ere deitua, mundua, gizateria atxikitzen duen errealitatea alegia, edo Lurra bera, bizia atxikitzen planeta moduan, suntsituko duten gertakarien multzoa da. Historian zehar erlijiotik aztertu den gaia izan da, eskatologia izeneko arloaren baitan, eta maiz profezia zehatzak egin dira mundu amaieraren data jakin bati buruz, orain arte bete ez direnak. Berrikitan munduaren amaiera zientziatik ere aztertu da, ingurumena erasotzen duten aldaketa klimatikoaren edo bestelako hondamendi global baten bitartez. Aldi berean, herri kulturan maiz agertzen den gaia da, maiz egiten diren profezia, mundu amaierari buruzko film eta zientzia fikziozko eleberriei esker.
# Munduaren ardatza

Munduaren ardatza zeru-esferaren errotazioarena da eta Lurraren errotazio ardatzarekin bat egiten du. Aipaturiko ardatzak zeru esfera bi puntutan mozten du, zeru poloak, iparraldeko zeru poloa hegoaldeko zeru poloaren diametralki aurkako tokian dagoena. Begiralearen latitudearen arabera, iparraldea edo hegoaldea, hala izango da, ostertzean ikusi ahal izango den zeru poloa. Zeru esferak 24 ordu sideraletan bira egiten du ekialde-hegoalde norantzan, errotazio oso bat.
Poloen mugimendua, motela izan arren, Hiparkok ezagutzen zuen Ekinozioen prezesioa izeneko fenomenoa eratuz. Mugimendu hori oso txikia izatearen ondorioz, erabilera askotan, munduaren ardatza finkotzat har daiteke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q935202
# Mundu zabaleko jokoak, jokoen mundu zabala

Munduzabaleko jokoak, jokoen mundu zabala 1997an Patxi Angulo Martin irakasleak Elhuyarrekin argitaratutako liburua da.
Liburuan mundu mailako 100dik joko deskribatzen dira. Egileak Donostian eta Interneten sortu duen Jokoenea gunean aurkitu daitezke, esaterako hauek:

#### Bakar-jokoak

Kartetako bakar-jokoak: Hamabosta, Harpa, Lore-azaoa, Xirula, Zabaldua
Bestelako Bakar-jokoak: Afrikako buruhausgarria, Bakar-jokoa, Hanoiko dorreak, Pentaminoa, Soma, Tangram, Txinako bakar-jokoa

#### Dado-jokoak

Gezurtia, Kirikia, Lasterketa, Tortoloxak

#### Domino-jokoak

Dominoa, Hexagramak, Garrafina, Hiltzailea

#### Karta-jokoak

Azken altxaldia, Bihotzak, Kontinentala, Mah jong, Rumi, Ustela

#### Taula-jokoak

Aurrez aurreko jokoak, Gala, baserritarren xakea, Shaturanga, Shogi, Japoniako xakea, Xiangqi, Txinako xakea, Alkerke, Fanorona, Seeg, Yote, Zamma, Abalone, Go edo Weiqi, Mu torere, Reversi, Azeria eta antzarak, Bagha chal, Erasoa, Erbia inguratu, Hnefatafl, Leopardoen jokoak, Rimau-rimau, Tablut

#### Egituraketa-jokoak

Halma, Piramidea, Salta, Txinako damak, Errotak, Go-bang, Hex, Havannah, Lasterketa-jokoak, Antzara, Asi keliya, Backgammon, Barrikadak, Kerala, Nyout, Partxisa edo Ludoa, Patol, Patolli, Saturankam, Senet, Tabula, Ur-eko erret jokoa, Mankalak, Awari, Congklak, Mbau, Gabata, Hus, Mefuhva.
* Bakar-joko guantxea
* Heraclio Fournierren karta-sorta
* Tangram
* GO partida bat

## Erreferentziak

* ↑ «Mundu zabaleko jokoak. Jokoen mundu zabala | Elhuyar» www.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-19).

## Ikus, gainera

* Jokoenea
* Arabako Fournier Karta Museoa
* Karta-jokoen Frantziako Museoa
* Jostailu eta Automaten Museoa (Katalunia)

## Kanpo estekak

* «Mundu zabaleko jokoak. Jokoen mundu zabala (PDF)» Angulo Martin, Patxi. (1997). www.elhuyar.eus, Liburua PDF fitxategian deskargatzeko aukera
# Mundua (Tarot karta)

Mundua (XXI) tarot-kartetako 21 Arkano Nagusi edo Triunfoetako bat da. Arkano Nagusien sekuentziako azken karta da.

## Deskribapena

Marseillako Tarot tradizionalean, bai eta Rider–Waite tarot-eko azken sortan ere, emakume biluzi batek salto egiten du edo Lurraren gainetik dantzatzen du, esku bakoitzean makil bat helduta, koroa batez inguratuta. Mitologia juduko lau izaki bizidunek (edo hayyothek) behatzen dute: gizon batek, lehoi batek, idiak eta arrano batek. Irudikapen hori arte kristauan erabilitako tetramorfoaren paraleloa da, lau izaki horiek Lau Ebanjelisten sinbolo gisa erabiltzen baitira. Iturri astrologiko batzuek mundu naturalaren edo piztien erresumaren ordezkari gisa azaltzen dituzte behatzaile horiek. Tradizio astrologikoaren arabera, Lehoia Leo da, suzko zeinu bat, Zezena edo txahala Taurus da, lurrezko zeinu bat, Gizakia Aquarius da, aire-zeinu bat, eta Arranoa Scorpius da, ur-zeinu bat. Seinale horiek lau seinale finkoak dira eta lau elementu klasikoak adierazten dituzte.
Estalki batzuetan, koroa ouroboroa da, bere isatsari haginka egiten diona. Aleister Crowleyk diseinatutako Thoth Tarot-en, karta honek "Unibertsoa" du izena.

## Interpretazioa

A.E. Waiteren arabera bere The Pictorial Key to the Tarot 1910eko liburuan, munduaren kartak hainbat elkarte jainkotiar ditu:
   21.MUNDUA: arrakasta bermatua, saria, bidaia, ibilbidea, emigrazioa, hegaldia, leku-aldaketa. Alderantzikatua: inertzia, finkapena, geldialdia, iraunkortasuna.
Mundua bizi-ziklo baten amaiera da, Eroarekin hasita, hurrengo ziklo handia baino lehen bizitzan etena. Irudia arra eta emea da, gainetik eta azpitik, zeruen eta lurraren artean esekita. Osorik dago. Kontzientzia kosmikoa adierazten duela ere esaten da; Unibertsoaren Botere Bakarrarekiko lotura perfektuaren potentziala. Esaten digu zoriontasun osoa mundura itzultzea ere dela: ikasi edo irabazi duguna partekatzea.
Robert M. Placek The Tarot liburuan dioenez, Munduaren kartak lau piztiek mundu fisikoaren egitura laukoitza irudikatzen dute, munduaren erdigune sakratua markatzen duena, jainkozkoa ager daitekeen lekua. Sophia, zuhurtzia edo jakinduria esan nahi duena (erdian emakume dantzaria), espiritua edo zentro sakratua da, bosgarren elementua. Zuhurtzia da Tarot-eko dohain kardinaletako laugarrena. Erdiko dama bilatzaile mistikoen helburuaren sinboloa da. Sorta zahar batzuetan, Kristo da erdiko irudi hori; beste batzuetan, berriz, Hermes. Ateratzen den bakoitzean, txartel horrek benetan nahi dena adierazten du.

## Erreferentziak

* ↑ DeVore, Nicholas. (2005). Encyclopedia of astrology. Astrology Classics ISBN 1-933303-09-3. PMC 62170930. (Noiz kontsultatua: 2021-09-28).
* ↑ Waite, Arthur Edward. (2005). The pictorial key to the tarot. Dover Publications ISBN 0-486-44255-1. PMC 57549699. (Noiz kontsultatua: 2021-09-28).
* ↑ Joan Bunning, The Fool's Journey; last sentence of article.
* ↑ Case, p. 208.
* ↑ Place, Robert Michael. (2005). The tarot : history, symbolism, and divination. ISBN 1-58542-349-1. PMC 56370055. (Noiz kontsultatua: 2021-09-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2502635
* Multimedia: The World (Major Arcana) / Q2502635
# Mundua astindu zuten hamar egunak

Mundua astindu zuten hamar egunak, ingelesez: Ten Days That Shook the World, 1919an John Reed estatubatuar kazetariak idatzitako kazetaritza-kronika generoko idazlan bat da. Idazlean 1917ko Errusiako Iraultzan kazetariak bizitako gertakari eta bizipenak erreportaje moduan agertzen ditu.
Nagusiki, boltxebike komisarien erabakiak eta beren jarraipen "panoramikoa" egiten da, tartean Grigori Zinóviev eta Karl Radek buruzagiena, bai eta Armada Gorria edo Iraultzailearen buruzagien jarduerarena ere, Errusiako Iraultzan parte hartu zuten ahal bezainbeste pertsonaia aurkeztuz.
Liburua Errusiako Iraultza munduan ezagutarazteko garrantzitsua izan zen, bereziki ingeles hiztun herrialdeetan.
John Reed 1920an hil zen, liburua amaitu eta gutxira, eta Moskuko Kremlinan ehortzia izan zen.

## Ikus gainera

* Urria (Sergei Eisenstein, 1928)
* Gorriak (Warren Beatty, 1981)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30925
* Multimedia: Ten Days That Shook the World / Q30925
# Munduaren sorlekua

Munduaren sorlekua (frantsesez: L’Origine du monde) 1866an Gustave Courbetek margotutako olio-pintura da. Egun Parisko Orsay museoan dago.
Emakume biluztu baten genitalen hurbileko irudia da, ohean hankak zabalik dituela. Burua, besoak eta hanken beheko zatia begibistatik kanpo egoteak nabarmentzen du margolanaren erotismoa.

## Ikus, baita ere

* Ametsa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q334138
* Multimedia: L'Origine du monde / Q334138
# Montmorillonita

Montmorillonita silikato motako minerala da eta smectita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Montmorillonita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Na,Ca)0.33(Al,Mg)2(Si4O10)(OH)2 * nH2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 - 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Montmorillonite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).