OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Erretina

Erretina edo betsarea begiaren muina barrutik estaltzen duen geruza da, argiarekiko sentibera. Begiaren barreneko segmentuan dago, konjuntibaren barrualdean, humore beirakara inguratuz. Ikusmena ahalbidetzen duten zati nagusietako bat da. Begi globoa osatzen duten hiru mintzen artean barrukoena da; esklerotika eta koroidea dira besteak.
Nerbioz osatutako mintz sentikorra da erretina; bertan antzematen zaio argiari, eta osatzen da gauzen irudia. Erretina nerbio optikoaren bitartez lotzen da burmuinen ikusmenguneekin. Zenbait mintzez osatua dago, baina horietako batek besterik ez du argia sentitzen, horretarako zelula bereziak baititu. Zelula horiek bi eratakoak dira: makilak eta konoak. Bai egituran eta baita zereginean ere bereizten dira; argi mota desberdinak antzematen ditu zelula mota bakoitzak. Makilak nagusi dira gauean dabiltzan animalien begietan; gizakiari gauez ikusteko baliagarri zaizkio. Konoak nagusi dira, berriz, batez ere egunez dabiltzan animalien begietan, gizakia tartean, eta ikusmen zehatzerako eta koloreen bereizketarako beharrezkoak dira.

## Erretinari lotutako gaixotasunak

* Erretinosi pigmentarioa
* Erretinopatia diabetikoa

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q169342
* Multimedia: Retinas / Q169342
# Erreten

Erretena gizakiak egin edo prestatutako ubide txikia da. Hainbat funtzi izan dezake: lur eremuak lehortzeko (lurpeko urak drainatuz), lur gaineko urak jasotzeko (bide bazterreko arekak bezala) edo ura garraiatzeko (ureztatze erretenak edo errota ubideak bezala). Oro har, erretenak landa lurretan ikusten dira, bai ingurune oso hezeetan (Herbeheretan adibidez, drainatzeko) bai oso lehorretan (Espainia hegoaldean adibidez).

## Hitza

Ahozko euskaraz hitz ugari erabili izan dira lurrean eginiko zulo estu eta luzeak izendatzeko, hala nola areka, arroila, ubidea, ubidexka, zanga eta karkaba. Baina euskara batuan eta, batez ere, termilogia teknikoan, hitz horiek guztiek esanahi zehatz eta desberdinak hartu dituzte.
Jatorrizko esanahiaz gain, irudizko beste esanahi batzuk adierazteko erabiltzen da erreten hitza, hala nola ile erretena, bular erretena eta ipurdiko erretena.

## Ingurumena

Nahiz eta izaera artifizialekoak izan, erretenek korridore biologikoen betekizuna izan dezakete, neurri handiagoan edo txikiagoan hainbat faktoreren arabera: paisaiaren ezaugarrien, uraren iraupenaren, sarearen konektibitatearen eta bertan bizi diren espezieen arabera. Interes handiko kontua da Ipar Hemisferioan, non sare hidrografikoaren %77 jada artifizializatutzat eta degradatutzat jotzen zen 1994an.
Erreten batek, aldi berean habitat betekizuna izan dezake (helofito eta uretako landareentzat), korridore biologiko betekizuna espezie urtar edo hezeguneentzat, eta, alderantziz, fragmentazio ekologiko efektua izan ura zeharka ez dezaketen espezieentzat. Efektu hauek oso desberdinak izan daitezke erretenaren ezaugarrien arabera, batzuetan tarteka estalita badaude edo garai batzuetan lehortzen badira.
Drainatze funtzioak maila freatikoa jeitsiarazi eta lurra lehortu dezake, landaredia aldaraziz. Horrela, hezeguneak suntsitu ditzake, eta uholde/lehorte edo sute arriskua arindu edo areagotu.

## Ikus, gainera

* Lubaki
* Areka
* Lubanarro
* Zanga

## Erreferentziak

* 1 2 Erreten Euskaltzaindiaren hiztegian (kontsulta: 2021-03-14)
* ↑ Euskal Herriko Hizkeren Atlasa Euskaltzaindiaren webgunean (kontsulta: 2021-03-14)
* ↑ (Frantsesez) Lisa Favre-Bac (2015) . Rôle de corridor écologique des fossés pour la dispersion des espèces végétales dans les paysages agricoles. Ecologie, Environnement. Thèse Université Rennes 1 (laburpena)
* ↑ Mats Dynesius, Christer Nilsson ; Fragmentation and Flow Regulation of River Systems in the Northern Third of the World ; Science, 1994-11-4 ; Vol. 266. no. 5186, 753-762 or. ; DOI:10.1126/science.266.5186.753

## Kanpo loturak

* Datuak: Q2048319
* Multimedia: Ditches / Q2048319
# Erretikulu (argipena)

Erretikulu hitzak adiera zenbait ditu:
* biologian, erretikulua, elkar gurutzatu egiten duten hodi, filamentu eta espazioek osaturiko ehuna,
** erretikulu endoplasmatikoa;
* erretikulua, tresna optiko batzuetan dagoen lauki edo lerro-sarea, distantziak eta azalerak bisoretik bertatik neurtzeko;
* aljebran, erretikulua, egitura aljebraiko bat.
* fisiologian, erretikulua edo zaku txikia animalia hausnarkariek euren digestio-aparatuan duten lau zati berezietako bat da
# Erretilu birakari

Erretilu birakaria mahai edo sukalde-gaineko baten gainean elikagaien banaketan laguntzeko jartzen den oinarria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q997609
* Multimedia: Lazy Susans / Q997609
# Erretinako arteria zentral

Erretinako arteria zentrala begi-arterian sortzen den betzuloko arteria da, nerbio optikoarekin batera ikuspapilan sartu ondoren erretinako ora serrataraino hedatzen diren goranzko eta beheranzko bi adarretan banatzen dena. Arteria hori oftalmoskopioarekin ikus daiteke, eta bere buxadurak itsutasunak edo kanpimetria bidez detekta daitezkeen asalduak eragiten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Otorrinolaringologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q489722
# Erretinako zain zentral

Erretinako zain zentrala erretinako arteria zentralaren zain satelitea da, erretinako zenbait zain txikik bat egitearen ondorioz sortzen dena. Ikuspapilan zehar irteten da erretinatik, eta goiko bena oftalmikoan amaitzen da, edo, bestela, sinu leizetsuan. Bere eginkizuna erretinako kapilar benosoen odola begitik kanpoko zainetara drainatzea da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Oftalmologia Hiztegia] [2018]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5062148
# Eresbil

Eresbil musika-artxiboa bat da, Euskal Herriko konpositoreen obra bildu, jaso eta zabaltzeko helburua duena. 1974an sortu zuten, Errenterian (Gipuzkoa).
Errenteriako Andra Mari Abesbatza arduratzen da Euskal Herriko musikagileen lanak zabaltzeko egiten den Musikaste jaialdia antolatzeaz, eta abesbatza harena izan zen, hain zuzen, musika-artxibo bat sortzearen ekimena. Eresbilek, sortu zen une beretik hasita, garai guztietako Euskal Herriko musikagileen partiturak bildu ditu. 1974ko irailean 300 musikagileren zerrenda osatu zuen, 1990an 1.162ra igo zen kopurua, eta 1998an jadanik 1.387 ziren Eresbilen izena emandako musikagileak.
Artxibo horrek Espainiako Kultura Ministerioak ematen duen Medalla de Plata al Mérito en las Bellas Artes delakoa jaso zuen, 1990ean. Sabino Arana saria, Gizartea modalitatean, jaso zuen 1998an.

## Sariak

* 2018: Elkar saria ibilbidearengatik

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8771344
# Eresing

Eresing Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Landsberg am Lech (barrutia)|Landsberg am Lech]] barrutian. 2014an 1.755 biztanle zituen 14,23 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q506206
* Multimedia: Eresing / Q506206
# Ererê

Ererê Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. 6.474 biztanle ditu 382,707 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Ceará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2021415
* Multimedia: Ererê / Q2021415
# Ereserki Olinpikoa

Olinpiar ereserkia (grezieraz: Ολυμπιακός Ύμνος) Olinpiar Joko modernoen ereserkia da, Kostis Palamas poetak idatzia eta Spyridon Samaras opera-konposatzaileak konposatua. Atenasko lehen Joko modernoetan abestu zuten lehen aldiz, 1896an.
Beste musika-konposizio batzuk ere izan ziren joko hauen irekiera-zeremonietan, harik erta 1960ko Erromako Jokoetara arte, non Samaras eta Palamasen konposizioa atxiki zen behin betiko, bi urte lehenago ereserki olinpiko ofiziala izendatu baitzen, 1958ko Nazioarteko Olinpiar Batzordearen bilkuran hartutako erabakiz.
Olinpiar ereserkia Jokoetako irabazle batzueen ereserki nazionala ordezkatzen du, herrialde bati uzten ez zaionean hango kirolariek osatzen dituzten taldeetan

## Hitzak

| Jatorrizkoa | Transliterazioa |
| Αρχαίο Πνεύμα αθάνατο, αγνέ πατέρα του ωραίου, του μεγάλου και του αληθινού, Κατέβα, φανερώσου κι άστραψε εδώ πέρα στη δόξα της δικής σου γης και τ' ουρανού.   Στο δρόμο και στο πάλεμα και στο λιθάρι Στων ευγενών αγώνων λάμψε την ορμή Και με το αμάραντο στεφάνωσε κλωνάρι και σιδερένιο πλάσε και άξιο το κορμί. (δις)   Κάμποι, βουνά και θάλασσες φέγγουνε μαζί σου σαν ένας λευκοπόρφυρος μέγας ναός. Και τρέχει στο ναό εδώ προσκυνητής σου (δις) Αρχαίο Πνεύμα αθάνατο, κάθε λαός. (δις) | Arkhéo Pnévma athánato, aghné patéra tou oréou, tou meghálou ke tou alithinoú, Katéva, fanerósou ki ástrapse edhó péra sti dhóksa tis dhikís sou ghis kai t'ouranoú.   Sto dhrómo ke sto pálema kai sto lithári Ston evghenón aghónon lámpse tin ormí. Ke me to amáranto stefánose klonári kai sidherénio pláse ke áksio to kormí. (bis)   Kámpi, vouná ke thálasses féngoune mazí sou san énas lefkopórfyros méghas naós. Ke trékhi sto naó edhó proskynitís sou (bis) Arkhéo Pnévma athánato, káthe laós. (bis) |
| Euskaraz ||
| Antzinako izpiritu betierekoa, sortzaile ohoragarri edertasunaren, handitasunaren eta egiaren, beheititu hona, geldi, oinaztarriaren gisan dir-dir, lurraren eta zure ortziaren lorian:   Lasterketan eta borrokan eta pisuan argitu joko zintzoen oldarra, apaindu buruntza adar hilezkorrez egina, eta eman gorputzari burdinaren sendoa eta gaitasuna.   Soro, mendi, itsaso dituzu distiraz inguruan, tenplu handi bat bezala gorrindolez eta zuriz egina, tenplu honetara biltzen baitira herriak oro zure aurrean belaunikatzera, (bis) antzinako eta betiereko izpiritu. (bis) ||

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «What are the Olympic Hymn lyrics, and who composed the 1896 choral cantata?» Classic FM (Noiz kontsultatua: 2024-07-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q215484
# Eresi

Eresiak Erdi Aroko euskal hileta-kantak ziren.

## Historia

Lehendabiziko zeharkako eresien aipamenak 1452ko Bizkaiko Foru Zaharrean agertu ziren. Honek emakumeei libelo sutsu moduko koplak abestea debekatu zien. Nahiz eta kalitate onekoak eta ohitura zaharrekoak izan, Elizari edo botere publikoei kritika zorrotzak eta salaketak egiten zizkietelako gutxi mantendu dira. Kritikez gain, beraien kezkei buruz ere kantatzen zuten. Abeslariak beti emakumeak ziren, hileta-elizkizunetan eta gaubeilan jendearen aurrean bertsoak moldatzen zituztenak. Horiek, Lekuona edo Koldo Mitxelenaren aburuz, bertsolari mutuak ziren
Orduko kronistek mota honetako zenbait kopla bildu zituzten, batzuek herri tradizioan luzaroan zirauten eta beste asko transkribatuak ziren. Esteban Garibai, Lope Martinez de Isasti, Bertrand Zalgize, Arnaud Oihenart eta abarrek eresiak transkribatu zituzten. Esteban Garibaik XV. mendea aipatzen duenean "emakume inprobisatzaileen mende" gisara aipatzen du eta eresiei buruz ari denean, emakumeek beraien leinuko edo senitartekoak hiltzean, hiletetan hauen aurrean kantatzen zituzten poemei buruz ari da. Poema hauetan beraien memoria goratu edo beraiek hil ondoreneko berriak kontatzen zituzten.
Eresia ezagunenetako bat Lasturko Miliaren ahizparena da, Miliaren heriotza injustuari buruz poema hunkigarria inprobisatu zuen emakume anonimoarena.
Bertsoak kantatzen zituzten emakumeak ez ziren klase altukoak soilik, modu informalagoan izan arren, klase arruntekoek ere kantatzen zituzten, esate baterako eguneroko bizimoduko egoerei buruz bromak eginez. Emakume hauei emakume lotsagabeak (mujeres profazadas) deitzen zitzaien. Bizkaiko Foru Berrian honela dio: "lotsarik ez duten eta auzokoak nahasten dituzten emakume gisara ezagutzen direnak eta libelo eran koplak eta kantuak sortzen dituztenak" . Emakume hauek, klase altukoak ez bezala, gaizkile eta zalapartaritzat hartzen ziren. Hauen bertsorik ez zaigu iritsi baina bai kantatzea debekatu izanaren ebidentzia. Zenbait euskal ordenantzatan, bereziki bizkaikoetan, Erdi Aroaren amaiera eta Aro Modernoaren hasiera aldean ahots disidente hauek isilarazteari buruzko idatziak ageri dira.
Gernikan, adibidez, hiletetan eresiak kantatzea debekatu zen 120 marabediko isunarekin. Bilbon berriz, 1493an debekatu zen praktika hau. Nahiz eta emakumeek kantari jarraitu, 1519an Bizkaia guztian debekatuta zegoen. Dena den, emakumeak elkartzen ziren lekuetan bizirik jarraitu zuen bertsoak kantatzeko ohitura honek: harrasketan, etxe barruetan...

## Zerrenda

* Milia Lasturkoren eresia (XV. mendea)
* Errodrigo Zaratekoaren eresia (XV. mendea)
* Peru Abendañokoaren kanta (1443)
* Martin Bañezen eresia (1464)
* Ahetzeko anderearen kanta (1425)

## Erreferentziak

* ↑ Juan Maria Lekuona Ahozko literaturaren historia Euskal Herria. 1. liburukia, Donostia, Jakin.1, 1984
* ↑ Bertsozale Elkartea

## Kanpo estekak

* Erdi Aroko emakume bertsolariei buruzko Isabel Mellén-en podcasta
* Datuak: Q12257012
# Erendis

Erendis, quenya hizkuntzez "Emakume bakartia" esan nahi duena, Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da. Erendis, Numenor eta Erdialdeko Lurraldeko amaitu gabeko ipuinak lanean agertzen da, Aldarion eta Erendis: marinelaren emaztea historiako protagonista bezala.
Erendis, Beregarren (Bëorren etxekoa zena) eta Nunethen alaba da. Bere edertasuna, ia elfoenaren parekoa zen, bere familiako ohiko ile ilun eta begi grisekin.

## Historia

Numenorreko Tar-Meneldur erregearen semea zen Aldarionez maitemindu zen, hau, oinordeko bezala izendatzen zen ospakizunean. Une honetatik aurrera, Almarian erreginaren segizioko zati izatera pasa zen. Denbora luzez egon zen Aldarionen zain honen bidaia luzeetan, baina hau ez zen Erendisekiko zuen maitasunaz ohartu, hau, oiolariëa eramatera arriskatu zen arte, Meneldur erregeak, hau, Errege Etxeko kide ziren emakumeei debekatu ondoren.
Bidaia honetatik itzuli ondoren, Aldarionek diamante bat oparitu zion esker on gisa. Zilarrezko saretxo batean sartutako diamante hau, ondoren, Erendisek, bere ezkon opari bezala hartu zuen. Honen ondorioz, Erendis, Tar-Elestirnë (Bekoki izartuaren neskatxa) bezala ezagutua izan zen.
Aldarionen beste bidaiaren baten ondoren, ezkondu eta alaba bat izan zuten, Tar-Ankalimë deitu zutena, eta Numenorreko erreginen artean ederrenatzat hartua izan zen Tar-Mirielen ondoren. Ankalimëk 4 urte zituenean, Aldarion beste bidaia batera joan zen, baina itzultzen denbora gehiegi eman zuen eta Erendisek hau ez zion barkatu. Meneldurrek Emerië eskualdean oparitu zion Etxe Zurira bizitzera erretiratu zen, eta han hazi zuen bere alaba.
Aldarionek, Erendisekin zuen harremaneko arazo guztiak, leinu diferentziaren ondorio bezala uste izan zituen, Erendisen bizitza laburragoa baitzen Elrosen leinukoa ez izateagatik. Honegatik, ordutik aurrera, Numenorreko errege eta erreginak, soilik Elrosen leinuko norbaitekin ezkon zitezkeen.
Erendis, itota hil zen Eguzkiaren Bigarren Aroko 985. urtean, Aldarion beste bidaia batera joan zela jakindakoan eta honen nostalgia sentitzean, ezkutuan Emeriëtik irten ondoren Romennara iritsi zenean.

## Oharrak

* Esaten denez, Numenorreko erregeek (eta ondoren Gondorrekoek) zuten zilarrezko saretxo batean sartuta zuen bitxi zuri bat bekokian eramatearen tradizioa, Erendisek abiarazi zuen.
* Han zuen etxeagatik, "Emeriëko Dama Zuria" bezala ere ezagutzen zen, baita "Mendebaldeko Lurren Erregina" eta "Uineniel" ere, azken hau, Valandilek eman zion izena, berak, izen hau gorroto zuen arren, bere alaba baino gehiago, Uinenen etsaia zela sentitzen baitzuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3752259
# Ectasjapyx

Ectasjapyx Dipluraren barruko Parajapygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.

## Espezieak

* Ectasjapyx bolivari Silvestri, 1929
* Ectasjapyx machadoi Pagés, 1952
* Ectasjapyx microdontus Pagés, 1952
* Ectasjapyx simulator Pagés, 1952
* Ectasjapyx vilhenai Pagés, 1952

## Ikus, gainera

* Diplura
* Datuak: Q5333962
# Ectaga

Ectaga Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ectaga promeces da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Ectaga canescens | daturik gabe |
| Ectaga garcia | daturik gabe |
| Ectaga lenta | daturik gabe |
| Ectaga lictor | daturik gabe |
| Ectaga promeces | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13858644
# Ectemnius cavifrons

Ectemnius cavifrons erle espezie bat da, Ectemnius generoan eta Crabronidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Ectemnius cavifrons» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3047112
* Multimedia: Ectemnius cavifrons / Q3047112
# Ector (Texas)

Ector Texasko hiri bat da. Fannin konderrian kokatua dago. 2010ean 695 biztanle zituen, 3,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Fannin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q975328
# Ectemnius lapidarius

Ectemnius lapidarius erle espezie bat da, Ectemnius generoan eta Crabronidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Ectemnius lapidarius» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3047110
* Multimedia: Ectemnius lapidarius / Q3047110
* Espezieak: Ectemnius lapidarius
# Ectocarpus siliculosus

Ectocpus siliculosus alga arre filamentosoa da (Heterokontophyta). Inguru epeletan eta kostaldean dago. Bere genoma izan zen sekuentziatu zen lehen genoma makroalgal arrea, makroalga marroien eredu genetiko eta genomikotzat balioko zuelakoan.

## Habitat

Mundu osoan zehar banatzen da, alde sublitoraletan eta mareartean arrokei, blokeei edo bestelako algei ezarrita.

## Barietateak

World Register of Marine Species (WoRMS) erregistroan hauek biltzen dira:
* Ectocarpus siliculosus var. adriaticus (Ercegovic) Cormaci & G.Furnari, 1987.
* Ectocarpus siliculosus var. arctus (Kützing) Gallardo, 1992.
* Ectocarpus siliculosus var. dasycarpus (Kuckuck) Gallardo, 1992.
* Ectocarpus siliculosus var. divergens Schiffner, 1933.
* Ectocarpus siliculosus var. elongatus Schiffner.
* Ectocarpus siliculosus var. hiemalis (P.L.Crouan & H.M.Crouan) Gallardo, 1992.
* Ectocarpus siliculosus var. megacarpus Schiffner.
* Ectocarpus siliculosus var. pygmaeus (J.E. Areschoug) Gallardo, 1992.
* Ectocarpus siliculosus var. subulatus (Kützing) T.Gallardo, 1992.
* Ectocarpus siliculosus var. venetus (Kützing) Gallardo, 1992.
* Ectocarpus siliculosus f. maior (Ercegovic) Antolic & Span, 2010.
* Ectocarpus siliculosus f. varians Kuckuck, 1892.

## Erreferentziak

* ↑ https://cordis.europa.eu/article/id/32174-sequenced-seaweed-genome-help-scientists-unlock-evolution-puzzle/es
* ↑ https://www.asturnatura.com/especie/ectocarpus-siliculosus
* ↑ https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=145410

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2703732
* Multimedia: Ectocarpus siliculosus / Q2703732
* Espezieak: Ectocarpus siliculosus
# Escatawpa (Mississippi)

Escatawpa Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Jackson konderrian dago, Mississippi estatuan. 3.254 biztanle ditu, 17,918591 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Jackson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q546226
# Escatrón

Escatrón Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.154 biztanle zituen 94,6 kilometro koadroko azaleran. Ribera Baja del Ebro eskualdean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q572795
* Multimedia: Escatrón / Q572795
# Escarrilla

Escarrilla (Escarriella aragoieraz) Huescako iparraldean dagoen herria da, Sallent de Gallego (Tenako ibarra) udalerriaren barruan dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3572161
* Multimedia: Escarrilla / Q3572161
# Egia-taula

Egia-taula edo egiazkotasun taula logikan erabiltzen den taula bat da, formula baten interpretazio posible guztiak aztertzen dituena, formulan ageri diren aldagai guztiak erabiliz. Taula honek zutabe bat dauka aldagai bakoitzerako eta azken zutabe bat formula logikoen emaitza posible guztiak adierazteko. Ilara bakoitzean aldagaien konbinazio posible bat ageri da.
Egia-taula ezaguna egin zen Ludwig Wittgensteinek 1921ean argitaratutakoTractatus Logico-Philosophicus liburuarekin, baina ia 30 urte lehenago Charles Sanders Peircek erabili zuen.

## Lotura logikoak
### Ukapena

Ukapenak edo ezeztapenak egia dena gezur bihurtzen du eta gezurra dena egia bihurtzen du.
| P | ¬P | ¬¬P |
| E | G | E |
| G | E | G |

### Konjuntzioa

Egia ematen du biak egia badira.
| P | Q | P∧Q |
| E | E | E |
| E | G | G |
| G | E | G |
| G | G | G |

### Disjuntzioa

Egia ematen du gutxienez bietako bat egia bada.
| P | Q | P∨Q |
| E | E | E |
| E | G | E |
| G | E | E |
| G | G | G |

### Inplikazioa

Egia ematen du lehenengoa egia bada eta bigarrena egia bada edo lehenengoa egia bada. Gezurra emateko aukera bakarra lehenengoa egia izatea eta bigarrena gezurra izatea da.
| P | Q | P→Q |
| E | E | E |
| E | G | G |
| G | E | E |
| G | G | E |

## Erreferentziak

* ↑ «Truth Tables, Tautologies, and Logical Equivalences» sites.millersville.edu (Noiz kontsultatua: 2021-10-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q219079
* Multimedia: Truth tables / Q219079
# Egia (argipena)

Egia izenarekin artikulu ezberdinak izendatzen dira:
* Egia, Donostiako auzoa.
* Egia, Debako auzoa.
* Egia, kontzeptu filosofikoa.
# Egia Kultur Etxea

Egia Kultur Etxea, 1997an inauguratu zen eta Donostiako Egia auzoan dagoen kultur etxea da. Aitzinako Jareño fabrikaren orubean eraiki zen eta haren egitura errespetatu zen. 4.500 metro kuadro ditu eta kanpotik fabrika itxura mantentzen du.

## Zerbitzuak

Bertan aurkitzen diren zerbitzuak hauek dira:
* Musikagela: Entsegu-aretoak, kontzertu zikloak eta artista berrien sustapena, mailegu-zerbitzua (zuzeneko materiala eta grabazioa), prestakuntza-ikastaroak, aholkularitza eta musika presente dagoen edozein jarduera eskaintzen ditu.
* Gazteszena: Espazio eszeniko modernoa da 1998an inauguratua. Harmaila atzeragarriak dituenez, erabilera anitzeko aretoa da eta, hala, hainbat jarduera eszeniko antola daitezke. 264 pertsoneko edukiera du eserlekuak jarrita eta hauek gabe 700ekoa.
* Gaztelekua. 12-17 urte arteko gazteentzat.
* Liburutegia
* KZ Gunea.
* Ikasgela
* Hitzaldi aretoa
* Erakusketa aretoa
* Ikastaroetarako tailerrak
* AET (arte eszenikoen tailerra)
Kultur Etxearen espezialidadea Arte Eszenikoak dira, eta horien artean, bereziki dantzaren alorra da garapen zabalena duena.

## Erreferentziak

* ↑ «Zerbitzuak» www.donostiakultura.eus (Noiz kontsultatua: 2019-12-31).
* ↑ (Gaztelaniaz) MUSIKAGELA – Buenawista Prolleckziom´s. (Noiz kontsultatua: 2019-12-31).
* ↑ «Gazteszena (Egia Kultur Etxea) - Victoria Eugenia Antzokia» www.victoriaeugenia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-12-31).
* ↑ «Espezializazioa» www.donostiakultura.eus (Noiz kontsultatua: 2019-12-31).

## Kanpo estekak

* Egia Kultur Etxea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q25474572
* Multimedia: Egia Kultur Etxea / Q25474572
# Egiale

Egiale, greziar mitologian, Diomedesen emaztea eta Adrasto eta Anfitearen alaba zen. Bere senarra Troiako Gerran zegoen bitartean, berak adarrak jarri zizkion, eta, Diomedesek, itzultzerakoan, utzi egin zuen.
Egiale, Heliadeetako baten izena ere bazen.

## Ikus, gainera

* Heliadeak

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Egialeren aipamena greziar mitologiari buruzko Diomedes.com webgunean.
* Datuak: Q41311
# Egialeo

Greziar mitologian, Egialeo, zenbait pertsonairen izena da:
* Inako eta Melia ozeaniden seme bat, Sizioneko lehen erregea izan zena, bertakoa zelarik. Bere omenez, Peloponesoko eskualde bat Akaia deitua izan zen (Aegialeatik eratorria). Europsen aita izan zen.
* Adrasto, Argoseko erregearen eta Anfitea edo Demoanasaren seme bat. Hil zen epigono bakarra izan zen, Laomedontek hil zuena, Tebasen aurkako gerran, eta ohore handiz lurperatua izan zen Pegesen, Megarako lurraldean.
* Egialeo, Eetes Kolkidako erregearen seme baten jatorrizko izena zen, Apsirto (botatakoa) deitua izan zena, hila izan eta bere gorpua itasoan sakabanatua izan zelako deitua.
* Euripidesen arabera, Foroneo eta Peitoren seme bat, Peloponeson errege izan zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27980986
# Egia (Deba)

Egia Debako udalerrian dagoen auzoa da, A-8ko tunel baten gainean.
Gaur egun 51 biztanle ditu.

## Ikus, gainera

* Deba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256520