OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Intza Unanue

Intza Unanue Arruabarrena (Orio, Gipuzkoa, 1996) gipuzkoar abeslaria eta kazetaria da.
2014 eta 2018 bitartean Kazetaritza ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Benito Lertxundiren taldekidea da 2011az geroztik. 2018an bakarlari hasi zen Karan izenburuko estreinako singlearekin. 2021ean bost abestitako EP bat plazaratu zuen.

## Diskografia
### Diskoak

* Ilundu aurretik (2021, autoekoizpena) - EPa

### Singleak

* Karan (2018)
* Desizozten (SG-DG) (2021)

## Erreferentziak

* ↑ Zinkunegi Barandiaran, Izaro. (2018ko abuztuaren 31). «Atzekoz aurrera. Intza Unanue. Abeslaria.» Berria (Noiz kontsultatua: 2020ko martxoaren 9a).
* ↑ «Ilundu aurretik» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-07).
* ↑ «Desizozten (SG-DG)» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q87410380
# Jazetania

Jazetania (Chacetania aragoieraz eta Jacetania gaztelaniaz) Aragoiko ipar mendebaldeko eskualdea da. Huesca eta Zaragozako probintzien artean banatzen da.

## Datuak

* Hiriburua: Jaka
* Hedadura: 1857,9 km²
* Biztanleria: 18.664 biztanle (2010)
* Dentsitatea: 10,05 hab/km²

## Udalerriak

Aisa, Anso, Aragüés del Puerto/Aragüés de lo Puerto, Artieda, Bailo, Borau, Canal de Berdún, Canfranc/Canfrán, Castiello de Jaca/Castiello de Chaca, Fago, Jaca/Chaca, Jasa/Chasa, Mianos, Puente la Reina de Jaca/Puen a Reina de Chaca, Salvatierra de Esca/Salvatierra d´Esca, Santa Cilia/Santa Cilia de Chaca, Santa Cruz de la Seros/Santa Cruz d´as Serors, Sigüés, Echoko ibarra, Villanua/Billanuga.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2008-05-30). 154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q549390
* Multimedia: Jacetania / Q549390
# Jazinta Arruti

Jazinta Arruti (Asteasu, 1827ko abenduaren 27a - 1899ko martxoaren 11) bertsolari gipuzkoarra izan zen.

## Bizitza

Bertso kantuan aritzen zen Jose Inazio Etxaburua Garaiarrekin (Asteasu, 1840-1900). Jose Inaziori Asteasuko itsua esaten zioten bere lehengusu Pedro Mariri bezala. Asteasuko etxaburuatarrei Itsutarrak esaten zieten, familiko kide ia guztiak itsuak zirelako.
Jazinta Arruti bi aldiz ezkondu zen. Jose Inaziorekin 1864ko abenduaren 12an ezkondu zen, bigarren ezkontzan. Bi ume izan zituzten, bikiak, eta bat jaio-berritan hil zen.
71 urterekin hil zen, 1899ko martxoaren 11n. Bere ibileren berririk ez genuen izango, bertso-paperetan haren izenik azaldu izan ez balitz. Hark kantatzen zuen sail bat iritsi da gugana. Ezinbestean erreparatu diegu Jose Inazioren bi puntu hauei: «Nire andre Jazintak artu didan gala, bertso berriak para bear dizkidala».

## Obra

Plazan, jendaurrean, sekulakoak eta bi esaten zizkioten elkarri senar-emazteok, bertsotan. Eta ondoren, bertso horiek inprimatutako paperak saltzen zituzten. Bertso-paper horiek Antonio Zavalak bildu zituen Auspoa liburutegiko 68-70 zenbakietan. Altzoko Imaz bertsolariari eskaintzen dion liburuan, bukaeran, Asteasuko itxuen bertsoak atalean.
Guztira hogeita lau bertso dira. Bertso batean, horrela esaten dio Jazintak Jose Inaziori.
Makillarekin baldin
ni jotzen banazu,
egun asko baño len
damutuko zazu;
itxu-aurreko beti
erabiltzen nazu,
zuloren batean or
gelditu beazu.

## Erreferentziak

* ↑ Agirre-Goia, Eñaut. «Hiru adibide berri, emakume bertsolariak beti plazan aritu diren adierazgarri.» (PDF) Ikergazte 2019, Giza zientziak eta artea, 148-152 (Noiz kontsultatua: 2019-05-28).
* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Jose Inazio Etxeburua "Asteasuko Itsua" - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2019-05-29).
* 1 2 3 Zavala, Antonio. (PDF) Alzoko Imaz. (Noiz kontsultatua: 2019-05-28).
* Datuak: Q64138476
# Jazernica

Jazernica Eslovakiako udalerri bat da, Turčianske Tepliceko barrutian kokatuta. 2,92 km²ko azalera du eta 323 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1361. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q247283
* Multimedia: Jazernica / Q247283
# Jazinto Iturbe

Jazinto Iturbe Barrenetxea (Bilbo, 1951ko ekainaren 15a) kimikaria, doktorea, eta Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia eta Teknologia Fakultatean irakasle katedraduna izatetik erretiroa hartua. Kimika gaiak euskaraz ezagutarazteko testuak egiteko lanean nabarmendu da. 2023an CAF-Elhuyar Merezimendu Saria jaso zuen.

## Bizitza profesionala

Kimika ikasi zuen Valladolideko Unibertsitatean, Bergarako ikastolako irakaslea izan zen gero eta 1976an hasi zen Donostiako Kimika Fakultatean lanean. Horrekin batera hasi zen kimikako testuliburuak euskaraz idazten eta Udako Euskal Unibertsitatean parte hartzen. Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 85 lan baino gehiago dira (Horien artean 21 liburu daude, 5 liburu itzuli, eta 25 artikulu).
EHUko Euskara errektorea izan zen Emilio Barbera errektorea izan zenean.
Euskarazko lehen tesina aurkeztu zuen 1974. urtean. 1982an Atomo bakarren detektorearen aplikazio estatistikoak: fluktuazioak eta hipotesi ergodikoa izenburuko tesia aurkeztu zuen EHUn Ferando Castaño-ren zuzendaritzapean.
1979an Biologiako lehen ikasmaila euskaraz eman zuten irakasle aitzindarietako bat izan zen (Jazinto Iturbe, Jose Ramon Etxebarria, Itziar Urretxa, Jesus Mari Txurruka, Jesus Mari Arregi, Mari Jose Zarate eta Iñaki Garcia Gurtubai).
Besteak beste, Kimikako ikasketetako Kimikako problemak eta Zientzia eta Teknikarako euskara: zenbait hizkuntza baliabide liburuak bereak dira.

## Euskaltzain urgazlea

Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 2006ko maiatzaren 26an. EEBS batzordean aritu zen 1987tik 1993ra bitarte eta Euskera agerkariarenean 2009tik.

## Liburuak

* Kimika orokorra I (1977) eta Kimika orokorra II (1978)
* Kimikako problemak (1986 eta 1999)
* Zientzia eta Teknikarako euskara: zenbait hizkuntza baliabide (2002 eta 2008)
* Ingurugiroa / Juan E. Figueruelo, Martín Marino Dávila [itzul.] (2013).

## Sariak

* 2023: CAF-Elhuyar Merezimendu Saria jaso zuen euskara eta zientzia unibertsitatearen eremuan zabaltzeko egindako lan eskergagatik eta zientziaren dibulgazioan egindako ekarpen apartagatik.

## Erreferentziak

* ↑ Jazinto Iturberen produkzioa Inguma datu-basearen arabera (>75 produktu)
* ↑ Iturbe Barrenetxea, Jazinto. «Atomo bakarren detektorearen aplikazio estatistikoak: fluktuazioak eta hipotesi ergodikoa» (PDF) Tesiker, Euskarazko doktorego-tesiak (Noiz kontsultatua: 2019-12-12).
* ↑ Zarate Sesma, Jon. (2014-05-30). [file:///home/usuario/Deskargak/EKAIA_Aurkezpena%20JON%20ZARATE%202014.pdf EKAIA: Goi-mailako euskarazko zientzia eta teknologiaren plaza. ] UPV/EHU.
* ↑ Kimika Saila, UEUren. (1998-02-07). Kimika orokorra (2. argitalpena). (Noiz kontsultatua: 2018-10-09).
* ↑ Iturbe Barrenetxea, Jazinto. (1979-10-10). Kimika orokorra II. (Noiz kontsultatua: 2018-10-09).
* ↑ Europa Press. (2023-04-26). «CAF-Elhuyar sariak banatu dira Usurbilen» www.europapress.es (Noiz kontsultatua: 2023-05-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12260262
# Jazmin Felix-Hotham

Jazmin Felix-Hotham (2000ko uztailaren 2 - ) Zeelanda Berriko zazpiko errugbi jokalaria da. Black Fern Sevens taldean jokatzen du eta Waikato probintziako ordezkaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan erreserba izan zen, baina 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen emakumezkoen txapelketan. Lehenago, 2022ko Commonwealtheko Jokoetan brontzezko domina ere irabazi zuen.

### Olinpiar Jokoak

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Paris 2024 (Frantzia), urrezko domina irabazi zuen Zeelanda Berriko taldearekin, Kanada (zilarrezkoa) eta AEB (brontzezkoa) taldeen aurretik sailkatuta. Hauexek osatu zuten Zeelanda Berriko taldea: Michaela Blyde, Jazmin Felix-Hotham, Sarah Hirini, Tyla King, Jorja Miller, Manaia Nuku, Mahina Paul, Risi Pouri-Lane, Alena Saili, Theresa Fitzpatrick, Stacey Waaka, Portia Woodman, Tysha Ikenasio, Tenika Willison eta Kelsey Teneti.
Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris  Frantzia | 01 ! | Zazpiko-errugbia emakumeak |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Juegos Olímpicos París 2024 | Nueva Zelanda tumba a Canadá y se adjudica de nuevo el título de rugby 7 femenino | Flashscore.es» www.flashscore.es (Noiz kontsultatua: 2024-08-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112714762
* Multimedia: Jazmin Felix-Hotham / Q112714762
# Jazinto Karraskedo

Jazinto Karraskedo Olarra (Billabona, Gipuzkoa, 1895eko otsailaren 10a - Donostia, 1988ko azaroaren 9a) euskal idazlea izan zen.
Salerosketarako ikasketak egin bazituen ere, laster agertu zuen literaturarako zaletasuna. 1923an hasi zen Euskal-Esnalea aldizkarian euskaraz idazten eta geroago Zeruko Argia, El Día, El Pueblo Vasco, Euzkadi eta beste zenbaitetan gerra iritsi arte. Denbora berean ekin zion antzerkigintzari eta Donostiako Santomasetako emanaldietan agertu ziren bere lanetarik zenbait eta garai haietako sariak ere jaso zituen. Bere lehen antzerki Ianak: Gure semea eta Guzia illun itzaltsu deitzen direnak, Toribio Altzagaren zuzendaritzapean Donostiako Euskal Iztundeak 1927an sarituak izan ziren. Ohizko bizitzari loturik zebiltzan antzerki gaiak. Etxe-aldaketa eta Garo-usaia lanak "Antzerti" ekintza taldeak sarituak. Azkena, Txomin Agirreren Garoa liburuan oinarriturik egina, 1936ko Maiatzaren 17an aurkeztu zen eta harrera ona izan zuen. Bere antzerki lan gehienak humorezko komedia entretenigarriak ziren.
Gerraostean Zeruko Argia astekarian idatzi zuen noizbehinka eta 1965ean Toribio Altzaga Saria jaso zuen "Laratzean sua" bere lanagatik.
Gipuzkerazko idazkera herrikoia zuen maite eta euskara idatziaren batasunerako arauak ez zitzaizkion atsegin. 1966an euskatzain urgazle izendatu zuten. 1970ean lanetik erretiratu eta hortik aurerra oso gutxitan idatzi zuen.

## Lanak
### Antzerkia

* Gure semea (1923) (gerra garaian galdua)
* Guzia illun itzaltsu (1923) (gerra garaian galdua)
* Txokolo, txerri-tratalari (1933, López Mendizabal)
* Etxe-aldaketa (1934, López Mendizabal)
* Garo-usaia (1935, López Mendizabal)
* Etxerako... nor?
* Laratzean sua (1965)

### Itzulpenak

* La discreta enamorada (Neskatx zuhurra maitemiñez) (Lope de Vega)
* La vida es sueño (Calderon de la Barca)
* Les Chaises (Eugene Ionesco)
* Mans Hvinna (Vilhen Moberg)

## Erreferentziak

* ↑ Jazinto Karraskedoren biografia
* ↑ Jazinto Karraskedorekin elkarrizketa

## Kanpo estekak

* Jazinto Karraskedo literaturaren zubitegian
* Datuak: Q12260264
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Jazinto Sagarna

Jazinto Sagarna Urrutxurtu, ezizenez Gorbeiako artzaina (1935eko irailaren 11, Zeanuri, Bizkaia – 2018ko irailaren 15a, Abadiño, Bizkaia) euskal artzain eta eguraldi iragarle bat izan zen.
9 urtetatik artzain zen eta mendian hilabete luzeak igarotzen zituen. Artzain izateaz gain, lanbidez Zeanurin ardangilea ere izan zen.
Dena den, eguraldi iragarle gisa ospea bereganatu zuen, ekinokzio eta solstizio aurreko egunetan tenporak aztertu eta Gorbeia mendiaren hainbat puntu ezberdinetan tenperaturak erregistratzen zituen, horri haize, hodei eta animaliei buruzko informazioa gehitzen zien.
Urtero hedabideek bere urtaro osoetarako iragarpenen berri ematen zuten, horrek Euskal Herrian eta bereziki Bizkaian ospe handia eman zion.
2018ko irailaren 15ean Zeanurin zendu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Muere a los 83 años Jacinto Sagarna, el pastor del Gorbea. 2018ko irailaren 16a. Elcorrero.com (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q56641328
# Jeder für sich und Gott gegen alle

Jeder für sich und Gott gegen alle 1974ko Werner Herzog alemaniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Mendekoste eguna, Nurenbergeko plaza nagusian gazte mutu agertu da. Inork ez du ezagutzen eta atzeratu dirudi. Apenas ezin du bere izena esan: Kaspar Hauser, bere bizitza osoa preso emango duen gizona...

## Aktoreak

* Bruno S.: Kaspar Hauser
* Walter Ladengast: Daumer irakaslea
* Brigitte Mira: Kathe
* Willy Semmelrogge: zirku-zuzendaria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q695888
# Jedet

Jedet Sánchez Izquierdo (Girona, 1992ko uztailaren 7a), ezagunagoa Jedet izen artistikoaz, espainiar emakumezko modelo, abeslari eta aktore transgeneroa da.

## Filmografia
### Telesailak

| Urteak | Izenburua | Pertsonaia | Oharrak |
| 2020 | Veneno. Vida y muerte de un icono | La Veneno | 8 ataletan |
| 2019 | Paquita Salas | Paris | 2 ataletan |
| 2018 | Looser | Xadette | 3 ataletan |

## Diskografia

* La Leona (2018)

## Liburuak

* Mi último regalo: diario de un corazón abierto en canal (2016, Hidroavión argitaletxea, ISBN 9788494530685)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Méndez Aparicio, Natalia. (2019ko azaroak 29a). «King Jedet, la ‘influencer trans’ que será la Veneno de Los Javis» El País (Noiz kontsultatua: 2020ko urtarrilak 22).
* Datuak: Q83436149
* Multimedia: Jedet / Q83436149
# Jedlicze udalerria

Jedlicze ( (Audio·info)) Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Krosno barrutian kokatuta. 58,57 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 15512 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q618534
ieaBehe Karpatoetako voivoderriko udalerriak :
# Jedisan

Jedisan (turkieraz: Yedisan; ukraineraz: Єдисан, translit.: Jedisan; errumanieraz: Edisan; errusieraz: Едисан, translit.: Jedisan) Ukraina hego-mendebaldeko eskualde historikoa da. Zelai Basatietako mendebaldean kokaturik, otomandarrek Nogai Hordaren kontrolpean utzi zuten XVII. eta XVIII. mendeetan zehar. Otxakiv eskualdeko hiriburua zenez, errusiarrek hartu zutenean Otxakiveko oblasta deitu zioten.
Jedisan nagusiki Itsaso Beltzaren iparraldean zegoen kostaldea izan zen, Dniester ibaiaren — mendebaldean — eta Dnieper ibaiaren — ekialdean — artean, mendebaldean Besarabia eta Bujak ibaiekin muga eginez, iparraldean Podolia eta Zaporizhiarekin eta, ekialdean, Tauricarekin.

## Erreferentziak

* ↑ (Errusieraz) Tretiak, O.I.. (2004). Рождение города. Odesa: Optimum.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1686170
* Multimedia: Yedisan / Q1686170
# Jedi Banaketa Handia

Jedi Banaketa Handia edo Lehen Zisma Handia, George Lucasen sortutako Star Warseko fikziozko istorioko gertakari bat da.

## Historia

Errepublika Galaktikoa apenas irten zen galaxiako nukleotik. Mende bat zeraman existitzen, Jediekin batera. Yavingo Guduaren aurreko 24.900. Urtea zen. Eroritako jedia edo jedi beltza zen Xendorrek Jediak biltzen zituen. Horien artean, indartsuena eta nabarmenena Krisfor zen. Berriki aurkitua izan zen alde ilunari buruz hitzegitean Jedien aurka borrokatu eta flota bat osatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492154
# Jedi tenplua

Jedi tenplua Star Warseko fikziozko unibertsoko zati den eraikin bat da.
Eraikuntza bikain hau Coruscant planetan zegoen. Galaxian Jedi ordenaren egoitza zen. Illumen eta Kamparasen beste tenplu batzuk ere bazeuden arren, Coruscantekoak Jedi Kontseilu Gorena hartzen zuen. Ezagutzen zen liburutegirik handi eta zabalena ere bazuen, bereziki Maddame Jocasta Nuk gainbegiratua. Egoitzaren sektore baten hangarra zegoen, nondik misio ezberdinetarako Jedi Starfighterrak bidaltzen ziren.
Tenpluak Jedi Ordena osoa har zezakeen, bederatzi mila kide inguruz osatua zegoena, baina ohi hauetako pare bat dozena baino ez zeuden, gainontzekoak galaxian zehar gatazkak konpontzen ari baitziren.
Inperio Galaktikoa sortu zenean 66 Agindua aktibatu zen, eta Darth Vaderrek berak pertsonalki zuzendutako 501 Legioak Jedi Tenplua eraso zuen. Hala, bost mila klon soldadu inguru barruti sakratuan sartu ziren esperientziadun maisuak zein padawan ikasle gazteak hilez.
Coruscanteko toki askotan tenplutik zerion ke zutabe bat ikusi ahal izan zen, eta Tenplutik larrialdi seinale bat igortzen hasi zen gerra amaitu zela iragarriz eta jedi guztiak itzuli behar zirela aginduz. Yoda eta Obi-Wan Kenobi jedi maisuek seinalea jaso zuten. Biziraun zuten jediak suntsitzeko Palpatine enperadorearen tranpa bat zela suposatuz, hara joatera arriskatu ziren aldatzera biziraun zutenei handik aldegiteko abisatzeko, eta hala egin zuten.
Tenpluaren egitura mantendu egin zen hurrengo bi hamarkadetan, erabat ustelgabe, beharbada Enperadorearen garaikur bezala. Arrazoiren bategatik Yuuzhan Vong Gerran Luke Skywalker maisuak tenplua zegoen tokian soilik hondakinak aurkitu zituen, behin hiriburua yuuzhan vong etsaiek hartu ondoren.
Errepublikarrek Coruscant birkonkistatu zutenean, gobernuak Jediek erabili ahal berde koloreko piramide itxurako tenplu berri bat eraikitzea erabaki zuen. 100 urte beranduago, tenplua, Coruscantetik pasatzen ziren jediek egoitza bezala erabilia izan zena, ordenaren benetako egoitza Ossus zelarik, Sith berrien esku erori zen, eta hauen tenplu bihurtu zen.
Filmean ez da, jediez gain, tenpluaren beste defendatzailerik agertzen, Star Wars Battle Front II jokoan bai badituen arren, pasako zena hain azkar hilko zituztela jediak eta guardiak salbatzeko ia agertuko ez zirela. Datu bitxi bat guardiak Mamu Mehatxua filmean agertzen diren erreginaren errege guardiaren antzekoak direla da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2484106
# Jedi zaldun

Star Wars unibertsoan, Jedi zaldun bat gerlari-ordena mistiko bateko pertsonaia boteretsua eta jakintsua da, eta ordena honek Coruscant planetan ditu kuartel nagusia eta tenplua.
Nabarmendu behar da euskaraz, jatorrizko idazkera erabili arren, iedai ahoskatzen dela, ingelesez bezala.

## Jedi filosofia

Sarritan nahasten den arren, Barne Indarrarekiko sentikortasuna eta honengan duten boterea ez da euren filosofia berezia ematen diena, eta bere bideen jakitun denari ematen dion botere itzelaren aurkikuntzaren ostean garatu zen.
Jedi filosofiaren helburua ez da Barne Indarrean ahalik eta botere gehien lortzea soilik, baizik eta honekiko sentikorrak direnei Alde Ilunaren eragin erakargarrian ez erortzeko beharrezkoak diren barne-tresnak ematea ere, guztiz alde batera utziz gorrotoa, amorrua, beldurra, tristura, eta abar. Egitez, Jedi filosofia pentsamenduen eta emozioen kontrolean datza (adibidez, pentsatu baino, sentitzean), eta meditazio sakonen bidez jakituria lortzean zentratzen da gehien bat (eta bere helburua ez da boterea, hau izanik Sith-ek bilatzen dutena sentimenduen erabileraren bitartez). Barne Indarraren borondatearekiko debozio eta obedientzia osoan zentratzen da ere. Gainera, Jedi zalduna Barne Indarrarekiko, Jedi Kontseilu Nagusiarekiko eta bere buruarekiko leial da, ordena honetan. Kanpo leialtasunekin kontua izan dezaten hezten dira padawan-ak txikitatik. Maitasuna bezalako sentimendu positiboek ere Jedi zaldun bezala dituzten betebeharrak betetzean oztopa dezaketela ere irakasten zaie.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51724
* Multimedia: Jedi / Q51724
# Jedinstvo

Jedinstvo edo Edinstvo (errusieraz: Единство, Batasuna) 1914an errusiar marxismoaren baitan sortu zen korronte txiki bat izan zen, bere buru Georgi Plekhanoven (Errusian marxismoan lehen aldiz hedatu zuena) izenarekin oso lotua zegoenan.

## Historia

Hasieran, 1912an Langileen Alderdi Sozialdemokrata (marxista) bitan zatitzerakoan, bi korronteak birbatzeko asmoz sortu zen korrontea (Jedinstvo hitzak errusieraz Batasuna esan nahi du). Hala ere, laster Lehen Mundu Gerra piztu zenean, Jedinstvo oso gogor jarri zen guda honen alde, mentxebikeen eskuinean kokatuz. Fakzio txiki bat izaten jarraitu zuen, izan ere, mentxebikeen artean gudaren alde paratu ziren Aleksandr Potresoven jarraitzaileak erakartzeko ere ezgai izan zen.
1917tik aurrera, langile mugimenduaren eskuin-aldean kokatu zen, hainbesterainokoa izan zen burgesiarekiko zuen hurbiltasuna, ezen beste alderdien ukapena nabaritzen zuen (“sozialista” izendapena behin baino gehiagotan zalantzan jartzen zioten). Lehen Mundu Gerra “garaipen osora arte” jarraitzearen aldekoa zen eta edozein bake-akordioren aurkakoa zen.
Urriko Iraultzaren ostean Jedinstvoren egunkaria (izen berekoa) itxi egin zen, irakurle oso gutxi zituelako, eta Asanblada Konstituziogilerako hauteskundeetan oso boto kopuru txikia lortu zuen. 1918an alderdia desegin egin zen.

## Taldekideak

Georgi Plekhanovez gain, Jedinstvoren beste buru ezagun batzuk Vera Zasulitx, Nikolai Iordanski eta Grigori Aleksinski (hau boltxebikeen kontrako akusazioetan nabarmendu zen) izan ziren.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Jedinstvo, K17, 2017-07-21. CC0 Domeinu Publikoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4174009
# Jedlina-Zdrój

Jedlina-Zdrój ( (Audio·info)) Poloniako Silesia Behereko voivoderriko hiri-udalerri bat da, Wałbrzych barrutian kokatuta. 17,45 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4930 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q987991
* Multimedia: Jedlina-Zdrój / Q987991
ieaSilesia Behereko voivoderriko udalerriak :
# Iwami Ginzan-go zilar meategiak

Iwami Ginzan-go zilar meategiak eta bere paisaia kulturala$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | ii, iii, v |
| Erreferentzia | 1246 |
| Kokalekua | Japonia |
| Eskualdea$^2$ | Asia eta Ozeania |
| Koordenatuak | 35°06′26″N 132°26′15″E﻿ / ﻿35.10722°N 132.43750°E﻿ / 35.10722; 132.43750 |
| Izen ematea | 2007 (XXXI. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Iwami Ginzan-go zilar meategiak (japonieraz: 石見銀山) Japoniako Shimane prefeturako Ōda hirian dagoen aintzinako zilar meategia da. Japonian inoiz izan den zilar meategi handiena izan zen lau mendetan zehar 1923an itxi zen arte. 2007 urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Historia

Kamiya Jutei merkatariak ireki zituen 1526 urtean eta ekoizpen maila gorena XVII mendean lortu zuen, urtero 38 zilar tona ateratzen zituenean. Lorturiko zilarra txanponak egiteko erabiltzen zen eta jauntxoen arteko borroka gogorrak izan ziren meategiak kontrolatzeko harik eta 1600an Sekigaharako borroka irabazi ondoren Tokugawa shogunerriaren menpe gelditu ziren arte.
XIX mendean zilarraren ekoizpenak behera egin zuen eta gainerako meategien aurrean lehia galduz joan zen. Zilar eskasia ikusita kobrea ere ateratzeari ekin zioten baina azkenean 1923an itxi bearra izan zuen.

## Meategien garrantzia

Asia ekialdeko meategirik garrantzitsuena izan zen eta Europa eta Txinan Potosíko Cerro Rico (Bolivia) parean jartzen zuten. Kalitatea ere ahin ona zen bertako zilarrari "Soma zilarra" izena eman zitzaion, Iwami Ginzan meategiak Sama (Soma) herrian baitzeuden.
Bertan ateratako zilarrekin Japoniako txanponak bakarrik ez, XVIII mendean Txina, Herbehereak eta Portugalgoak ere egin ziren, hauek baitziren japoniarrekin merkatal harremanak zituzten herrialde bakarrak.

## Babesa

Meatzari herriko hainbat zati oso ondo kontserbatu dira eta Japoniako Gobernuak 1969an "Eraikin historikoen babes barrutia" izendapena ezarri zuen bertan. 2007an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, eta kalte ekologiko txikia sorrarazi izana hartu zuten kontutan, izan ere materialeen erabilera eta aprobetxamendua oso handia izan baitzen.

## Iruditegia

* Ryugenji Mabu meategia.
* Omori herria.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Japonieraz) Iwami Ginzango webgune ofiziala
* Datuak: Q174139
* Multimedia: Iwami Silver Mine / Q174139