OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wolfsburg

Wolfsburg Alemaniako herri bat da, Saxonia Beherea estatuan kokatzen dena, estatuko ekialdean, Saxonia-Anhalt estatuko mugatik gertu. Helmstedt eta Gifhorn barrutiek inguratzen dute. Herriak, 204 kilometro karratutako hedadura du. Bertan, 2010ko azken egunean egindako azken erroldaren arabera, 121.451 biztanle bizi dira.

## Geografia

Aller ibaiaren ibilbidean dago herria, itsasoaren mailatik 63 metroko garaierara.

## Historia

1302an jadanik Wolfsburgeko gaztelua aipatzen bada ere, herria bera Naziek sortu zuten 1938ko uztailaren 1ean, Volkswagen enpresako langileak bizi izan zitezen. Stadt des KdF-Wagens bei Fallersleben izena izan zuen hasieran, baina britainiarrek okupatzerakoan gazteluaren Wolfsburg izena ezarri zioten.
50. hamarkadan inmigrazio handia hartu zuen, batez ere italiarrak iritsi zirelarik. Hiria hobeto gobernatzeko 1958an udaletxe berria inauguratu zen.

## Ekonomia

Herria, oso ezaguna da bertan Volkswagen auto enpresa sortu zelako. Herrian bertan dago enpresa honen egoitza nagusia.

## Ondasun nabarmenak

Hiru gaztelu daude Wolfsburgeko lurretan, hala nola:
* Wolfsburg gaztelua (Schloss Wolfsburg): XIII mendeko gaztelua.
* Neuhaus gaztelua (Burg Neuhaus): XIV mendeko gaztelua.
* Fallersleben gaztelua (Schloss Fallersleben): XVI mendeko gaztelua.

## Kirolak

Hiriko futbol taldea VfL Wolfsburg da eta 2009an Alemaniako Bundesliga irabazi zuen. Izotz hockey taldea ere badu, EHC Wolfsburg Grizzly Adams, Alemaniako talderik onenetakoa delarik.

## Hiritar ezagunak

* August Heinrich Hoffmann von Fallersleben (1798-1874), poeta eta filologoa
* Sascha Paeth (1970- ), musikaria

## Hiri senidetuak

* Luton (Erresuma Batua) (1950)
* Marignane (Okzitania) (1963)
* Pesaro eta Urbinoko probintzia (Italia) (1975)
* Halberstadt (Alemania) (1989)
* Tolyatti (Errusia) (1991)
* Bielsko-Biala (Polonia) (1998)
* Toyohashi (Aichi) (Japonia) (2011)

## Ikus, gainera

* Volkswagen AG

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q3014
* Multimedia: Wolfsburg / Q3014
# Wolfsberger AC

Wolfsberger AC edo WAC (izen osoa Riegler & Zechmeister Pellets Wolfsberger Athletik Club) Austriako futbol taldea da, Wolfsberg hirikoa da.

## Palmaresa

* Bundesliga (0): hirugarrena 2020an.

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q694484
* Multimedia: Wolfsberger AC / Q694484
# Wolfram Sievers

Wolfram von Sievers (Hildesheim, 1905eko uztailaren 10a – Landsberg am Lech, 1948ko ekainaren 2a) funtzionario alemaniarra izan zen, Alderdi Nazionalsozialistaren kidea. 1935 eta 1945 artean, Ahnenerbe erakundearen Reichsgeschäftsführer izan zen. Gerra krimenen arduraduna, konzentrazio-zelaietan presoekin esperimentuak egin zituen.

## Gizateriaren aurkako krimenak

1929an Sievers Alderdi Nazian afiliatu zen eta han oso azkar igo zen. Halaber Friedrich Hielscherrek sortutako erresistentzia taldean sartu zen. Al mismo tiempo, se unió al grupo de resistencia formado por Friedrich Hielscher1. En 1935 se convirtió en director de Ahnenerbe y en 1943 se convirtió en subdirector del Reichsforschungsrat.
SS barruan, 1935tik desagertu arte, Ahnenerbe saileko zuzendari administratiboa izan zen. 1943an Reichsforschungsrat sailaren zuzendariordea izendatu zuten. Gerra ondoren erakunde hori kriminaltzat bezala sailkatu zen. Sievers 1947an Nurenbergeko epaiketetan, Doktoreen epaiketan bezala ezagutzen denean epaitua eta kondenatua izan zen. Abuztuaren 20an Zigor heriotzera kondenatuta, 1948an urkatua izan zen.
Sieversek krimen askotan parte hartu zuen. Epaitegiak batez ere Struthof-Natzweiler konzentrazio-esparruan zeuden presoekin egin zituen esperimentu sasizientifikoak azpimarratu zituen. Oso ezaguna egin zen, esaterako, Estrasburgoko Unibertsitatearen Institutu Anatomikoan prestatu zuen giza-eskeletoen bilduma, 86ak bezala ezagunak; bilduma hori egiteko ehun preso baino gehiago hil zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20090817182753/http://www.nizkor.org/hweb/imt/tgmwc/tgmwc-20/tgmwc-20-198-04.shtml nizkor.org Epaiketan Sierversek egin zituen adierazpenen ingelesezko trasnkripzioa.
* ↑ https://web.archive.org/web/20080420105201/http://www.ushmm.org/research/doctors/indiptx.htm
* ↑ https://web.archive.org/web/20090326064014/http://www.mazal.org/NO-series/NO-0085-000.htm

## Kanpo loturak

* (Ingelesez):Nurembergeko galdeketak.
* (Alemanez):Gerra kriminalak Landsbergen.
* Datuak: Q62509
* Multimedia: Wolfram Sievers / Q62509
# Wolfram von Richthofen

Wolfram Freiherr von Richthofen (1895eko urriaren 10a, Barzdorf, Alemaniar Inperioa – 1945eko uztailaren 12a, Bad Ischl, Austria) alemaniar jeneral eta mariskal bat izan zen. Bere lehengusua Manfred von Richthofen Baroi Gorria ospetsua izan zen. Euskal Herrian Gernikako bonbardaketaren arduradun nagusia izateagatik ezaguna da.
Espainiako Gerra Zibilean, Euskal Herrian ibili zen Kondor Legioaren buru. Askotan, Gasteizko aerodromoa baliatu zuen erasoetara abiatzeko: besteak beste, Eibar eta Gernika helburu.
* Datuak: Q57177
* Multimedia: Wolfram von Richthofen / Q57177
# Wolfratshausen

Wolfratshausen Alemaniako hiri-udalerri bat da, Bavaria estatuan. Azken zentsuaren arabera 19.335 biztanle zituen, 9,13 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q503160
* Multimedia: Wolfratshausen / Q503160
# Wolfram von Eschenbach

Wolfram von Eschenbach (Eschenbach, ca. 1170 – ca. 1220) alemanez idatzi zuen zaldun eta poeta izan zen. Olerki lirikoak zein epikoak idatzi zituen baina azken hauek eman zioten ospe handia. Wartburgko trobadore handienetariko bat izan zen.

## Biografia

Von Eschenbach familia noble batean jaio zen, data ezezagunean, baina ziur aski XII. mendearen amaieran, Bavariako Dukerriko Eschenbachen. Agian zaldun gisa, Turingiako Hermannen gortekoa izan zen, eta Ansbachen bizi izan zen bere bizitzaren zati handi batean. Bere jaioterriak Wolframs-Eschenbach izena jaso zuen 1917an, eta monumentu bat eraiki zioten. Lehen Wolframs-Eschenbach Obereschenbach bezala ezagutzen zen.
Trobadore edo minnesänger gisa, Partzivaleko kondairaren sortzaileetako bat izan zen. Autore batzuen arabera, Wolfram von Eschenbachek ez zekien ez irakurtzen, ez idazten, antza denez obrak irakurarazten zituen eta memoria miresgarria zuen. Erdi Aroko zaldunaren, poetaren, monjearen eta gerlariaren nahasketa bat zen, «Elementu zaldunak eta herrikoiak, laikoak eta elizakoak biltzen zituen bere baitan; aberastasun bakartzat Jainkoak mantenu-iturri bakartzat eman zion artea zuen, kantua». Bere lanaren idazkirik zaharrenak ekialdeko frantziko izenez ezagutzen den barietate germanikoan bilduta daude.

## Obra

Bere obra gailena, Parzival poema epikoa izan zen. Ustez XIII. mendearen hasieratik idatzia izan zen, Wartburgeko gazteluan, eta 1215ean amaitua. Walther von der Vogelweide eta Heinrich Tannhäuserrekin batera Erdi Aroko trobadore ospetsuenen multzoaren parte da. Richard Wagner bere lanetan oinarritu zen Parsifal eta Tannhäuser operak idazteko.
Beste bi epopeia amaitu gabe utzi zituen, Titurel (fideltasunari buruz) eta Willehalm (Gilermo Akitaniakoari buruzkoa). Gorteko olerkien egilea ere izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Statistisches Bundesamt (Hrsg.): Historisches Gemeindeverzeichnis für die Bundesrepublik Deutschland. Namens-, Grenz- und Schlüsselnummernänderungen bei Gemeinden, Kreisen und Regierungsbezirken vom 27.5.1970 bis 31.12.1982. Kohlhammer, Stuttgart 1983, ISBN 3-17-003263-1, S. 707.
* ↑ https://www.biografiasyvidas.com/biografia/e/eschenbach.htm

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18821
* Multimedia: Wolfram von Eschenbach / Q18821
# Wolframs-Eschenbach

Wolframs-Eschenbach Alemaniako hiri-udalerri bat da, Bavaria estatuan. Azken zentsuaren arabera 3.178 biztanle zituen, 25,47 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q502591
* Multimedia: Wolframs-Eschenbach / Q502591
# Watchung (New Jersey)

Watchung New Jerseyko borough bat da. Somerset konderrian kokatua dago. 2010ean 5.801 biztanle zituen, 15,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Somerset konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1082868
* Multimedia: Watchung, New Jersey / Q1082868
# Watchmen (telesaila)

Watchmen (euskaraz: «Zaindariak»), AEBetako superheroi telesail bat da. DC Comics argitaletxearen 1986-1987ko izenburu berdineko komikian oinarritua dago. Regina King, Don Johnson, Tim Blake Nelson, Yahya Abdul-Mateen II, Andrew Howard, Jacob Ming-Trent, Tom Mison, Sara Vickers, Dylan Schombing, Louis Gossett Jr. eta Jeremy Irons aktoreek antzeztu zuten.
2019ko urriaren 20tik HBO telebista katean aireratzen da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Zaindari mozorrotuak kriminal gisa tratatuak diren unibertso alternatibo batean girotua, 'Watchmen' telesailak Alan Mooren jatorrizko komikian oinarrituz harekin zerikusia duen eduki berria sortzen du.

## Aktoreak
### Nagusiak

* Regina King: Angela Abar detektibea
* Don Johnson: Judd Crawford, Tulsako polizia burua
* Tim Blake Nelson: Wade, Tulsa Poliziako detektibea
* Yahya Abdul-Mateen II: Calvin "Cal" Abar, Angelaren senarra
* Andrew Howard: Red Scare, Tulsako polizia komunista
* Jacob Ming-Trent: Panda, Tulsako Poliziako detektibea
* Tom Mison: Phillips jauna, Country Manorreko Jaunaren morroia
* Sara Vickers: Crookshanks jauna, Country Manorreko Jaunaren morroia
* Dylan Schombing: Christopher "Topher" Abar, Angelaren adoptatutako semeordea
* Louis Gossett Jr.: Will Reeves, 1921ko Tulsako istiluetatik bizirik ateratako paraplegiko adindua eta Angelaren aitona
* Jeremy Irons: Adrian Veidt, kredituetan "Country Manorreko Jauna"

### Noizbehinkakoak

* Jean Smart: Laurie Blake agentea
* Frances Fisher: Jane Crawford, Judden emaztea
* James Wolk: Joe Keene Jr., Oklahomako senatari errepublikanoa
* Hong Chau: Lady Trieu

### Gonbidatuak

* Jessica Camacho: Jenny Pirata
* Cheyenne Jackson: Justiziagile Kapusaiduna
* Henry Louis Gates Jr.: Bere burua antzeztuz

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala, HBO katea (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q56153643
# Water Mill (New York)

Water Mill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 2.506 biztanle ditu, 31,137052 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Suffolk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3460040
* Multimedia: Water Mill, New York / Q3460040
# Water Valley (Mississippi)

Water Valley Mississippiko hiri bat da. Yalobusha konderrian kokatua dago. 2010ean 3.392 biztanle zituen, 18,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Yalobusha konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2273194
* Multimedia: Water Valley, Mississippi / Q2273194
# Watcher (filma)

Watcher (euskaraz: «behatzaile») 2022ko Chloe Okuno estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bikote gazte bat Bukarestera iritsi da. Francis senarrak lana lortu du han, eta Julia emaztearekin joan da hara bizitzera. Francis lanean dagoen bitartean, Juliak ordu asko pasatzen ditu bakarrik, ezagutzen ez duen hiri batean, jendearekin errumanieraz komunikatu ezinik. Julia konturatuko da norbaitek zelatatzen dituela pareko eraikineko etxe batetik. Egun horietan saileko hiltzaile bat emakume gazteak hiltzen ari da Bukaresten.

## Aktoreak

* Maika Monroe: Julia
* Karl Glusman: Francis
* Burn Gorman: Daniel Weber
* Tudor Petrut: Tassista
* Mădălina Anea: Irina
* Cristina Deleanu: Eleanora
* Daniel Nuță: Cristian

## Erreferentziak

* ↑ «Watcher» Berria 2023-03-11 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106554940
# Watchet

Watchet, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Somerset konderrian dagoen kostaldeko udalerri bat da.
2011n 3.785 biztanle zituen.
* Datuak: Q641921
* Multimedia: Watchet / Q641921
# Watchmen

Watchmen, euskaraz: «Zaindariak», Alan Moore gidoilariak eta Dave Gibbons marrazkilariak sortutako komiki liburu sail bat da. 1986-1987 artean DC Comics argitaletxeak 12 aleko sail mugatuan argitaratu zituen.
Komiki honek 1940ko hamarkada eta 1960ko hamarkadako superheroien kontakizun alternatiboa aurkezten du, AEBtei Kondor Operazioa eta Vietnamgo Gerraren bidez mundu osoan nagusitasuna ezartzen lagunduz. Orain herrialdea Sobietar Batasunaren aurkako Gerra Hotzan murgildua dago, mozorrotutako Zaindariak legezkanpo jarriak eta iraganeko superheroiak erretiroa hartu edo AEBetako Gobernuarentzat lan egiten dute.
Kontakizuna protagonisten bilakaera pertsonala eta beren arteko borrokez gain AEBetako Gobernuarentzat lan egiten zuen superheroi baten erailketaren ikerketan ere oinarritzen da, eta azkenik, Zaindariek miloika gizaki hil ditzazken gerra nuklear bat sor dezaken konplot bati aurre egin beharko diete.

## Zinema

* Watchmen (2009ko filma)

## Telebista

* Watchmen (2019ko telesaila)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q128444
* Multimedia: Watchmen / Q128444
# Watchmen (filma)

Watchmen (euskaraz: «Zaindariak») superheroien filma da, Zack Snyder estatubatuar zinemagileak 2009an zuzendu zuena. Dave Gibbons eta Alan Moore komikigileen Watchmen komikian oinarriturik dago. Malin Åkerman, Billy Crudup, Matthew Goode, Carla Gugino, Jackie Earle Haley, Jeffrey Dean Morgan eta Patrick Wilson izan ziren aktore nagusiak.

## Argumentua

1980ko hamarkada, AEB, Gerra Hotzaren azken ekitaldia. Gerra Hotza puri-purian dago eta antzina miresmena sortzen zuten superheroiek gaur egun legearen jazarpena jasaten dute. Egun batez, haietako bat hilik agertzen da, CIArentzat lanean ari zen "Komediantea" (Jeffrey Dean Morgan). Haren laguna "Rorschach" (Jackie Earle Haley), oraindik jardunean dabilen superheroi bakarra izanik, bere adiskidearen hilketa ikertzen hasiko da, haren atzean oso garrantzitsua den zeozer dagoela topatuko duen arte.

## Aktoreak

* Jackie Earle Haley: Walter Kovacs / Rorschach
* Patrick Wilson: Daniel Dreiberg / Nite Owl II
* Billy Crudup: Jon Osterman / Dr. Manhattan
* Malin Åkerman: Laurie Juspeczyk / Silk Spectre II
* Matthew Goode: Adrian Veidt / Ozymandias
* Jeffrey Dean Morgan: Edward Blake / The Comedian
* Carla Gugino: Sally Jupiter / Silk Spectre

## Kanpo estekak

* Watchmen filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q162182
* Multimedia: Watchmen / Q162182
# Water Tower Place

Water Tower Place, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 262 metro eta 74 solairu dauzka eta 1976an amaitu zuten eraikitzen.

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
* Datuak: Q1582716
* Multimedia: Water Tower Place / Q1582716
# Water Valley (Kentucky)

Water Valley Kentuckyko hiri bat da. Graves konderrian kokatua dago. 2010ean 279 biztanle zituen, 1,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Graves konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1847805
# Werner Arber

Werner Arber (Gränichen, Suitza, 1929ko ekainaren 3a -) suitzar mikrobiologoa da.

## Biografia

Züricheko Unibertsitate Tekniko Federalean eta Genevakoan egin zituen ikasketak, eta 1953an doktoratu zen. Genevako eta Los Angelesko unibertsitateetako biofisika-laborategietan lan egin zuen.
1970etik aurrera, biologia molekularreko irakaslea izan zen Basilean. 1978an, Medikuntzako Nobel saria jaso zuen, murrizketa-entzimei eta entzima horiek genetika molekularraren eremuan izan dezaketen erabilerari buruz egin zituen ikerketengatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115495
* Multimedia: Werner Arber / Q115495
# Werner Faymann

Werner Faymann (Viena, 1960ko maiatzaren 4a) austriar politikaria da. 2008ko abuztutik Alderdi Sozialdemokratako presidentea da eta urte bereko abendutik Austriako kantzilerra. Agintaldia 2016ko abuztuan amaitu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53282
* Multimedia: Werner Faymann / Q53282
# Werne

Werne Alemaniako hiri-udalerri bat da, Ipar Renania-Westfalia estatuan. Azken zentsuaren arabera 29.680 biztanle zituen, 76,14 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10936
* Multimedia: Werne / Q10936
# Werner Heisenberg

Werner Karl Heisenberg (Würzburg, 1901eko abenduaren 5a – Munich, 1976ko otsailaren 1a) fisikari alemaniarra izan zen, mekanika kuantikoan nabarmendua, batez ere teoria kuantikoaren ziurgabetasunaren printzipioa ezartzeagatik. Halaber, fisika nuklearrean eta partikulen fisikan ere ekarpen handiak egin zituen.
Max Born eta Pascual Jordanekin batera mekanika kuantikoaren matrize-mekanika garatu zuen Heisenbergek 1925ean. Ziurgabetasunaren printzipioa 1927an plazaratu eta 1932an Nobel Saria irabazi zuen fisikan.
* Datuak: Q40904
* Multimedia: Werner Heisenberg / Q40904
# Wernburg

Wernburg Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Orla-Kreis barrutian. 2014an 649 biztanle zituen 6,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q665516
* Multimedia: Wernburg / Q665516
# Werneck

Werneck Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Schweinfurt (barrutia)|Schweinfurt]] barrutian. 2014an 10.224 biztanle zituen 73,57 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q526691
* Multimedia: Werneck / Q526691
# Werner Forßmann

Werner Theodor Otto Forßmann (Berlin, 1904ko abuztuaren 29a - Schopfheim, 1979ko ekainaren 1a) kirurgialari alemana izan zen. Düsseldorfeko Unibertsitateko irakasle izan zen. 1929an, bihotzeko kateterismo saioak egin zituen bere buruarekin, eta handik urte batzuetara, 1941ean, Richards eta Cournard medikuek praktikara eraman ahal izan zuten hark landutako teknika. Teknika horri esker bihotzeko eritasunen diagnostikoa egiten da, eta odol-presioa eta bihotzaren barneko beste konstante batzuk neur daitezke. 1956an, Fisiologia eta Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen, aurreko bi medikuekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q77152
* Multimedia: Werner Forßmann / Q77152
# Xabier Sarasa

Xabier Sarasa (Donostia, Gipuzkoa, ?), gipuzkoar tronpa-jotzaile eta musikagilea da.
Donostian jaio zen. Tronpako Goi Mailako Irakasle titulua eskuratu zuen Donostiako Goi Kontserbatorioan, non Gotzon Aulestia eta Tomás Aragüésekin ikasi zuen musika idazketa. Roosevelteko Unibertsitatean musikako masterra egin zuen (Chicago-EEBB). Era berean, organoko ikasketak egin zituen Baionan (Frantzia) Esteban Landartekin.
Nafarroako Goi Kontserbatorioan konposizioko azken ikasturtea egiten ari da, Jaime Berrade eta Joseba Torrerekin. Euskadiko Orkestra Sinfonikoko tronpa titularra da, 1992az geroztik.

## Argitaratutako lanak

* Historias infantiles (p). Padua, 2011
* Tiento (fl/fl/cl/tpa/tpa/perc/p). Padua, 2011
* Ave Maria (S/A/T/B/órg). Padua, 2012

## Kanpo loturak

* Eresbil,, partiturak
* Datuak: Q12403726
# Xabier San Sebastian (argipena)

Xabier San Sebastian hurrengo pertsona izan daiteke:
* Xabi San Sebastian (1967), donostiar musikaria.
* Xabier San Sebastian edo Xabier Donostia (1976), zarauztar aktorea.
* Xabier San Sebastian Lasa (1995), txirrindulari tolosarra.
# Xabier Silveira

Xabier Silveira Etxeberria (Lesaka, Nafarroa, 1976ko azaroaren 1a) nafar bertsolaria da. Nafarroako Bertsolari Txapelketa zazpi aldiz irabazi du, beste inork baino gehiagotan.

## Ibilbidea

1997, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009 eta 2013ko Nafarroako txapelketak irabazi zituen. 2008 eta 2010eko txapelketan ez zuen parte hartu, eta 2011koan bigarren bukatu zuen, Julio Sotok baino 5 puntu gutxiago lorturik. Euskal Herriko Eskolarteko Txapelketa irabazi zuen 1994an Maialen Lujanbioren aurretik.

## Estiloa

Estilo probokatzailea dauka: inoiz, epaimahaikoen aurka bertsoak bota ere egin ditu esaterako, eta hainbatetan ez dio kasurik egin gai jartzaileak jarritako hizpideari. Jarrera horretan eta gainerako bertsolariekin nahiz ikus-entzuleekin noizbehinka duen jokabidean errespetu falta ikusten duenik bada. 2009ko Bertsolari Txapelketa Nagusian, Silveirak kartzelako gaian hiru poto egin zituen, eta bildutako puntu kopurua nabarmen jaitsi zion horrek (bigarren izatetik, bosgarren izatera igaro zen). Haserre, oholtzatik jauzi egin zuen Silveirak. Silveirak barkamena eskatu zien bertsokideei, entzuleei, epaileei, antolatzaileei «eta denei».
Gara egunkariaren iritzi orrialdeetan «Jo puntua» izeneko zutabea idazten du astero, batzuetan euskaraz, bestetan gaztelaniaz, beti probokatzaile.

## Lorpenak
### Txapelketak

* Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (2): 1993 eta 1994
* Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (1): 1994
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (7): 1997, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2013
** Bosgarren (1): 2021
* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** Finalaurrekoak (2): 2001 eta 2013

### Sariak

* Xalto Saria (1): 1995

## Zaharrak Berri Xou

Zaharrak Berri Xou bertso saio berezietan hartu zuen parte Fredi Paia eta Jokin Urangarekin batera.

## Eleberriak

2007an, A las ocho en el Bule eleberria argitaratu zuen Txalaparta argitaletxearekin eta 2011n horren jarraipena den A las nueve en el Faisán. Bi liburu hauek gaztelaniaz idatzi izanak polemika sortu zuen euskaltzaleen artean.

## Erreferentziak

* ↑ Alfontso MUJIKA: «Jasamenaren langa gorago jaso ezinda nagok, Silveira», Berria, 2010-02-03.
* ↑ Ixa LARRAZABAL: «Mujika eta Silveiraren arteko eztabaida publikoa», ZuZeu, 2010-02-05.
* ↑ «Joxe Agirre, BECeko oholtzatik Orkatzekora», Uztarria.com, 2010-02-06.
* ↑ «Xabier Silveiraren potoak eta haserrea», Sustatu, 2009-10-19.
* ↑ «Xabier Silveirak barkamena eskatu du», Gara, 2009-10-20.
* ↑ Koldo IZAGIRRE: «Le train express Durkheim-Castejón», Bazka, 2007-12-13.
* ↑ Xabier SILVEIRA: «Euskaraz bada ere», Gara, 2007-12-21.
* ↑ Juanjo OLASAGARRE: «A las cuatro», Deia, 2008-01-12.
* ↑ Alberto BARANDIARAN: «Xabier Silveirak eta Mariasun Landak gaztelaniaz idatzi izanak eztabaida piztu du Interneten», Berria, 2008-01-08.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Silveiraren bloga
* Bertsozale.com; Xabier Silveira
* Datuak: Q11705380
* Multimedia: Xabier Silveira / Q11705380
# Xabier Sukia

Xabier Sukia Etxeberria (Orio, Gipuzkoa, 1976ko ekainaren 1a) gipuzkoar bertsolaria, bertso-irakaslea, irrati-esataria eta telebista-aurkezlea da.
Giza Zientziak eta Komunikazio unibertsitate-ikasketak egin zituen. 1995-1996 denboraldian ETB 1eko Txiskola saioan parte hartu eta lehiaketa irabazi zuen Orioren izenean, txisteak kontatzen. Programa hark izan zuen arrakastarekin, denboraldi batean herriz herri eta programaz programa ibili zen txisteak kontatzen.
2020az geroztik Biba zuek! telebista saioa aurkezten du Maddalen Arzallusekin batera ETB 1en.

## Lanak
### Irratsaioak

* Hitza jolas (Euskadi Irratia)
* Ele-alea (Euskadi Irratia)

### Telebista saioak

| Urteak | Telebista saioa | Telebista katea | Oharrak |
| 1995 – 1996 | Txiskola | ETB 1 | Lehiakide eta irabazlea |
| 2020-gaur egun | Biba zuek! | ETB 1 | |

## Erreferentziak

* ↑ Larrañaga Solabarrieta, Aiora. (2013-10-10). «Xabier Sukia: "Bertsolari izateak hitz egiteko erraztasuna garantzen lagundu dit"» Urola Kostako Hitza (Noiz kontsultatua: 2021-02-26).
* ↑ «https://karkara.eus/orio/1633512668432-xabier-sukia-etb1eko-sukalerrian-saioko-gonbidatu» Karkara.
* Datuak: Q105682539
# Xabier Saralegi

Xabier Saralegi Alzate (Lesaka, Nafarroa - † Taillon mendia, Frantzia, 2007ko urtarrilaren 13) alpinista zen. Beran egiten zuen lan, Alco lantegian. Txirrindularitzan zein futbolean aritu zen. Gainera, Lesakako Beti Gazte taldeko kidea izan zen eta mendiari gustua hartu zion. Ezker abertzaleko militantea zen
2007ko urtarrilaren 6an desagertutako Unai Etxepare Elizegi lagunaren gorpua aurkitu zuen Saralegik Anayet mendian (Pirinioak). 2007ko urtarrilaren 17an, Xabier Zubieta Erkizia eta Luis Mari Pikabea Zubietarekin Pirinioetako Taillon mendia eskalatzen ari zela, amildu eta hirurak hil ziren.