OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# North to Alaska

North to Alaska (euskaraz Iparraldera Alaskara), 1960ko Henry Hathaway estatubatuarrak zuzendutako western komedia film bat da. Ladislas Fodor hungariar idazlearen Birthday Gift antzezlanean oinarritua dago. John Wayne, Stewart Granger, Capucine, Ernie Kovacs eta Fabian Fortek antzeztu zuten.
Filmaren hasierako kredituetan Johnny Horton country musikari eta abeslariaren "North to Alaska" abestia entzuten da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1901, George Pratt (Stewart Granger) eta Sam McCord (John Wayne) urre-bilatzaileak Alaskako herri batean ezagutu eta elkarren adiskide egingo dira. Urrea topatu ostean, Georgek Sami Seattle hirira joan eta haren neskalaguna eskontzeko ekarri diezaiola eskatuko dio. Sam hirira iristean, bere lagunaren neskalaguna jada ezkondua dela ikusiko du, hortaz Angel (Capucine) izeneko frantziar saloon dantzari ederrarekin Alaskara itzuliko da.

## Aktoreak

* John Wayne: Sam McCord
* Stewart Granger: George Pratt
* Ernie Kovacs: Frankie Canon
* Fabian Forte: Billy Pratt
* Capucine: Michelle "Angel" Bonet
* Mickey Shaughnessy: Peter Boggs
* Karl Swenson: Lars Nordquist
* Kathleen Freeman: Lena Nordquist
* John Qualen: Erregistratzailea
* Stanley Adams: Breezy
* Stephen Courtleigh: Duggan
* Lilyan Chauvin: Jenny Lamont
* Douglas Dick: Tenientea

## Kanpo loturak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
# Northallerton

Northallerton, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian.
2021ean 13.310 biztanle zituen.
* Datuak: Q920381
* Multimedia: Northallerton / Q920381
# North udalerria, Harrison konderria (Ohio)

North udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Harrison konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.562 biztanle zituen, 23.2 milia karratu (60 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, North udalerriak 693 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 20.873 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7998096
* Multimedia: North Township, Harrison County, Ohio / Q7998096
# Northam (Devon)

Northam, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Devon konderrian dagoen udalerri bat da.
2021ean 12.356 biztanle zituen.
* Datuak: Q1235872
* Multimedia: Northam, Devon / Q1235872
# Northampton

Northampton (nɔrˈθæmptən ahoskatua) Ingalaterrako erdialdean dagoen hiria da. Nene ibaiaren ertzean kokaturik, Northamptonshireko konderrikoa eta Ekialdeko Midlands eskualdekoa da.
Hiriak 212.500 biztanle zituen 2011n.

## Geografia
### Auzo eta aldiriak

Northamptonek 33 hauteskunde-auzo ditu:
* Abington
* Billing
* Boothville
* Brookside
* Castle
* Delapre and Briar Hill
* East Hunsbury
* Eastfield
* Headlands
* Kings Heath
* Kingsley
* Kingsthorpe
* Nene Valley
* New Duston
* Obelisk
* Old Duston
* Park
* Parklands
* Phippsville
* Rectory Farm
* Riverside
* Rushmills
* Semilong
* Spencer
* Spring Park
* St David's
* St James
* Sunnyside
* Talavera
* Trinity
* Upton
* West Hunsbury
* Westone

### Klima

Datu klimatikoak (Northampton Moulton Park, 127m, 1981–2010) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 6.8 | 7.1 | 10.0 | 12.8 | 16.2 | 19.2 | 21.7 | 21.5 | 18.4 | 14.1 | 9.7 | 7.0 | 13.7 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.1 | 0.9 | 2.7 | 4.0 | 6.8 | 9.7 | 11.9 | 11.8 | 9.8 | 7.0 | 3.7 | 1.5 | 5.9 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 54.0 | 41.1 | 44.1 | 49.4 | 54.4 | 54.9 | 49.2 | 54.5 | 57.6 | 63.9 | 60.0 | 55.3 | 638.1 |
| Eguzki orduak | 55.7 | 77.9 | 108.2 | 151.4 | 189.9 | 173.8 | 199.3 | 185.2 | 134.0 | 109.6 | 64.4 | 49.5 | 1498.9 |
| Iturria: Met Office ||||||||||||||
Datu klimatikoak (Northampton Moulton Park, 127m, 1971–2000. Euria: Althorp, 122m, 1841–1987) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 6.4 | 6.8 | 9.5 | 11.9 | 15.6 | 18.5 | 21.2 | 21.1 | 17.9 | 13.7 | 9.3 | 7.2 | 13.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 0.8 | 0.6 | 2.3 | 3.5 | 6.3 | 9.2 | 11.5 | 11.5 | 9.5 | 6.6 | 3.3 | 1.7 | 5.6 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 54.7 | 42.6 | 44.9 | 45.5 | 53.5 | 55.4 | 64.1 | 64.3 | 58.3 | 66.1 | 61.3 | 56.7 | 668.5 |
| Iturria (1): YR.NO ||||||||||||||
| Iturria (2): WorldClimate ||||||||||||||

## Herri eta hiri senidetuak

* Marburg (Alemania)
* Poitiers (Frantzia)

## Erreferentziak

* ↑ northampton.gov.uk. My Council. .
* ↑ Met Office. Climate Normals 1981-2010. .
* ↑ YR.NO. Climate Normals 1971–2000. .
* ↑ WorldClimate. Long term Rainfall. .

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Northampton hiriko webgune ofiziala
* Datuak: Q192240
* Multimedia: Northampton / Q192240
# North udalerria, Marshall konderria (Indiana)

North udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Marshall konderrian. Azken zentsuaren arabera 4.054 biztanle zituen, 41.93 milia karratu (108.6 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, North udalerriak 1569 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 24.504 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5555659
# Osteokondroma

Osteokondroma tumore onbera bat da, hezur eta elementu kartilaginosoz osatua. Kartilagoz estalitako hezur-esentziek osatzen dute, eta endokondro-jatorriko hezurren metafisian baino ez dira sortzen. Eskeletoan maizen ikusten den neoplasia da.

## Kokapena

Oro har, hezur luzeak hazteko plaken amaieran (metafisia) eta, sarritan, artikulazioetan gertatzen dira. Sarriago sortzen dira sorbaldan edo belaunean, baina baita besaurreko hezur luzeetan ere (erradioa eta kubitua).

## Fisiopatologia

Osteokondroma tumore onbera bat da, hezurra eta kartilagoa dituena, eta normalean hezur luze baten muturretik gertu agertzen da. Tumore horrek, hezurretako tumore onbera ohikoenetako batek, kartilago baten forma hartzen du, hezurretako ezproi bat edo hezurretako gainazalean exkresentzia bat kapsulatzen duena. Horregatik, exostosi osteokartilaginoso ere esaten zaio. Hezurretako lesio exofitiko batek zentimetro bateko garaiera baino handiagoa duen kartilagina-estalki bat duenean, edo minarekin lotzen bada, ez da pentsatzen kondrosarkoma batek eragiten duen lesioaren arrisku handiagoa denik.

## Diagnostikoa

Osteokondomak erradiologiaren bidez diagnostikatzen eta gainbegiratzen dira. Oro har, tumoreak kanpora begira hazten dira hanketan edo besoetan, baina oso kasu gutxi hazten dira hezurraren barrualdera.
Osteokondromaren forma bakartia nerabezaroaren amaieran diagnostikatzen dute, eta forma hereditario anitzak, izaera autosomiko nagusiarekin transmititzen direnak, haurtzaroan diagnostikatzen dituzte.

## Tratamendua

Hurbileko ehunak (muskuluak edo tendoiak, adibidez) eraldatzeko adina hazten diren osteokondromak kirurgiaren bidez erauzi ohi dira.

## Erreferentziak

* ↑ Osteocondroma. Diccionario Ilustrado de Términos Médicos. IQB. 2012.
* ↑ Real Academia Nacional de Medicina. Diccionario de Términos Médicos. Madrid: Editorial Panamericana; 2012.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2035032
* Multimedia: Osteochondroma / Q2035032
# Osteologia

Osteologia hezur-sistemaren, oro har, bai eta sistema hori osatzen duten hezurren azterketa zientifikoa egiten duen zientzia da. Anatomia, antropologia eta paleontologiaren azpidiziplina bat da, hezurren, elementu eskeletikoen, hortzen, mikrohezurren morfologiaren, funtzioaren, gaixotasunaren, patologiaren, osifikazio-prozesuaren (molde kartilaginosoetatik) eta hezurren erresistentzia eta gogortasunaren (biofisika) azterketa zehatza egiten dituena.
Osteologoek sektore publikoan eta pribatuan lan egiten dute, museoen aholkulari gisa, ikerketa-laborategietarako zientzialari gisa, ikerketa medikoetarako zientzialari gisa edota testuinguru akademikoan erreprodukzio osteologikoak egiten dituzten enpresentzat.
Osteologia eta osteologoak ez dira osteopatiaren eta osteopaten praktika sasizientifikoarekin nahastu behar.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ (Ingelesez) Blau, Soren. (2014). Encyclopedia of Global Archaeology. Springer, 5641 or. doi:10.1007/978-1-4419-0465-2_127. ISBN 978-1-4419-0465-2..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q819121
* Multimedia: Osteology / Q819121
# Osteoglossomorpha

Stenopterygii arrain hezurdunen goiordena da.

## Sistematika

Osteoglossomorpha goiordenaren kide gehienak iraungiturik daude egun. Bi ordena baino ez dira geratzen:

## Erreferentziak

* ↑ Joseph S. Nelson. (1994). Fishes of the World. John Wiley & Sons, 207-208,212-213 or. ISBN 0-471-54713-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q868468
* Multimedia: Osteoglossomorpha / Q868468
* Espezieak: Osteoglossomorpha
# Osteopatia

Osteopatia gaixotasunei aurre egiteko sendabide-sistema bat da, barruko organoen eta hezurduraren gaitzen arteko harremanean oinarritzen dena. Osteopatia jatorriz sendagintza alternatiboa da, herrialde batzuetan sendagintza arauduntzat aintzatetsi dena. Osteopatia ehunen eta gorputz-egituren higikortasun murriztuak osasunaren gaineko eragin kaltegarria daukalako hipotesian oinarritzen da. Osteopatek euren eskuekin halako disfuntzioak hauteman eta, berriro ere, higikorrago egiten ei dituzte. Maila-txikian sendabide-sistema honen eraginkortasunari buruzko ikerketa zientifikoak egiten ari dira.
Hura antzinako grezieratik dator, osteo (ὀστέον) "hezur" esan nahi duena, eta patia (-πάθεια) "sentikor" edo "erantzuten duena" esan nahi duena.
Osteopatia anatomia, enbriologia, neurologia eta fisiologiaren abiaburuetan oinarritutako eskuzko metodoa da. Ikerketa eta sendabidea minari osorik helduz egiten dira. Horretarako, hezur- eta gihar-sistema (hezurrak, giltzadurak eta giharrak), organo-sistema (barne-organo odol-hodidunak eta sistema linfatikoa) eta sistema kraniosakrala (burezurrak, meningeak, bizkarrezur-muinaren mintza eta isurkari zerebroespinalaren sistema) higidura-urritasunak hautemateko aztertzen dira. Abiapuntua gorputza bakarra eta osoa dela da (holismo). Aitatutako hiru sistemak zeharo nahaspilatuak daude, eta elkarri eragiten diote.
Osteopatarenera joateko arrazoirik ohikoenak bizkarreko mina (lunbalgia, ziatika) eta estresarekin lotutako arazoak izaten dira.

## Erreferentziak

* ↑ «osteopatia» Euskaltzaindiaren Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2021-05-19).
* ↑ (Ingelesez) Licciardone, John C.. (2007-3). «Responding to the challenge of clinically relevant osteopathic research: efficacy and beyond» International journal of osteopathic medicine : IJOM 10 (1) doi:10.1016/j.ijosm.2007.01.002. ISSN 1746-0689. PMID 18311324. PMC 2084062. (Noiz kontsultatua: 2021-05-19).
* ↑ The word 'osteopathy', Tucker EE, Osteopath 1904, May:194–196.
* ↑ The Theory of Osteopathy, E.E. Tucker and P.T. Wilson, Kirksville, Missouri, 1936.
* ↑ Exposition of Still's thought: the word "osteopathy", Chila AG., J Am Acad Osteopath 2003, 13(2):2.
* ↑ (Nederlanderaz) «Stand van zaken voor de osteopathie en de chiropraxie in België» kce.fgov.be (Noiz kontsultatua: 2021-05-19).

## Ikus, gainera

* Holismo
* Kiropraktika

## Kanpo estekak

* Datuak: Q325253
* Multimedia: Osteopathy / Q325253
# Ordesako ibarra

Ordesako ibarra, aragoieraz: Val d'Ordesa eta gaztelaniaz: Valle de Ordesa, Pirinioetako hego isurialdeko haran bat da, Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintziaren iparraldean eta Frantziaren mugan, Sobrarbe eskualdean. UNESCOk Gizateriaren Ondarea izendatua du.
Bertan, 1918tik, Ordesa eta Perdidoko Parke Nazionala dago, bai eta Monte Perdido, Añiscloko arroila, Escuaíngo arroilak eta Pinetako haranaren goi ibarra ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2746878
* Multimedia: Valle de Ordesa / Q2746878
# Orderitz

Orderitz Nafarroa Garaiko herria da, Itza udalerrikoa. Gulibarrekin batu baino lehen, Itza zendeako herria zen. 2020an ez zen inor bizi.

## Demografia

Orderizko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |

## Argazki galeria

* Orderitz, 21-6-7

## Erreferentziak

* ↑ Toponimia: Itza. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-05-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12265227
* Multimedia: Ordériz / Q12265227
# Orderville (Utah)

Orderville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Kane konderrian dago, Utah estatuan. 598 biztanle ditu, 22,57776 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kane konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483345
* Multimedia: Orderville, Utah / Q483345
# Ordenatu (argipena)

Ordenatu hitzak adiera zenbait ditu:
* ordenatu edo hurrenkeratu, multzo bateko elementuak bata bestearen ondoren antolatu irizpide finko baten arabera;
* ordenatu, kartesiar koordenatuetan planoko ardatz bertikalean puntu batek hartzen duen balioa.
# Ordes

Ordes Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Ordesko eskualdean kokatzen den udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 12.534 biztanle zituen.

## Parrokiak

| Ardemil (San Pedro) Barbeiros (Santa María) Beán (Santa María) Buscás (San Paio) Leira (Santa María) Lesta (Santo André) Mercurín (San Clemente) | Ordes (Santa María) Parada (Santa Mariña) Pereira (Santaia) Poulo (San Xulián) Santa Cruz de Montaos (Santa Cruz) Vilamaior (Santiago) |

## Kanpo estekak

* Ordesko udalaren webgunea
* Datuak: Q1442661
* Multimedia: Ordes / Q1442661
# Ordenazio

Ordenazioa izan daiteke:
* Ordena bat ezartzen duen jarduera, eta baita bere emaitza ere;
* Ordenazio (erlijioa), kristautasunaren sakramentu bat;
* Ordenazio (estatistika), analisi-prozedura bat.
# Ordenazio (erlijioa)

    Artikulu hau sakramentu kristauari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ordenazio».
Ordenazioa Kristau-erlijioan, gizon bat Elizaren zerbitzuan kontsakratzearen sakramentua da. Ordenako sakramentua burutzen den erritu hau, eukaristiaren ospakizunaren barruan, ordenagaiari eskuak ezartzean datza.
Eliza Katolikoan (latinez: sacri ordines), Ekialdeko Eliza Katolikoetan, Eliza Ortodoxoan (ιερωσυνη [hierōsynē], ιερατευμα [hierateuma], Священство [Svyashchenstvo]), Ekialdeko Ortodoxoan, Anglikanoan, Asiriarrean, Antzinako Eliza Katolikoan eta zenbait eliza independente eta luteranotan sakramentu hau apezpiku, apaiz (apaizgintza) eta diakono ordenatzeko erabiltzen dute. Zenbait eliza protestantek, berriz, ez dute sakramentu hau onartzen, haien ustez, Jainkoaren zerbitzari izateko erritu hau ez dela beharrezkoa.
Elizaren beste karguak, adibidez aita santua, patriarka, kardinala, monsinorea, artzapezpikua, artximandrita, artzapeza, protopresbiteroa, hieromojea, protodiakonoa, artxidiakonoa, eta abar, ez dute sakramenturik behar, tituluak besterik ez direlako.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Ordenazio. .
* ↑ Willimon, William. Pastor: The Theology and Practice of Ordained Ministry, 2002. ISBN 0-687-04532-0

## Kanpo estekak

* Datuak: Q662862
* Multimedia: Holy Orders / Q662862
# Ordesko eskualdea

Ordesko eskualdea Galiziako barrualdean dago, Coruñako probintziaren erdialdean.

## Udalerriak

Cerceda, Frades, Mesía, Ordes, Oroso, Tordoia eta Trazo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q293097
* Multimedia: Comarca de Ordes / Q293097
# Nubieber (Kalifornia)

Nubieber Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lassen konderrian dago, Kalifornia estatuan. 19 biztanle ditu, 1,960914 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lassen konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6046168
# Nubleoko geltokia

Nubleo Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Corvera de Asturias udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Villabona — San Xuan de Nieva

## Zerbitzuak

Asturiasko Renfe Aldiriak
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
 C-3LlamaquiqueOviedo/Uviéu • la Corredoria • Llugones • Llugo • Villabona • Ferroñes • Cancienes • Nubleo • los Campos • Villalegre • la Rocica • AvilésSan Xuan de Nieva :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5701169
iea  Asturiasko Renfe Aldiriak :
# Nubiar Hanpadura

Nubiar Hanpadura domo geologiko bat da, Egiptoko Nilo Beherea eta ibai honen Sudango arroa bereizten duena. Mesozoikotik oso aktiboa izan da, eta bere atal batzuk oraindik ere aktibo daude. Niloak domo hau fraktura geologiko eta failen bidez zeharkatzen du. Niloak dituen sei ur-jauzietatik lau hanpadura honetan daude.
500 kilometroko zabalera du, Neoproterozoikoko basamentu kristalino batekin eta Paleozoikoko sedimentuekin. Oso aktiboa izan zen Zenozoikoan, altxamendu tektonikoarekin. 1980ko hamarkadan Egiptoko hegoaldean izandako lurrikarek erakusten dute, oraindik orain, aktiboa dela.

## Erreferentziak

* ↑ Stern, Robert J.; Abdelsalam, Mohamed Gamal. (1996). «The Origin of the Great Bend of the Nile from SIR-C/X-SAR Imagery» Science 274 (5293): 1696–1698. doi:10.2307/2890946. (Noiz kontsultatua: 2017-08-23).
* ↑ Thurmond, Allison K.; Stern, Robert J.; Abdelsalam, Mohamed G.; Nielsen, Kent C.; Abdeen, Mamdouh M.; Hinz, Emily. «The Nubian Swell» Journal of African Earth Sciences 39 (3-5): 401–407. doi:10.1016/j.jafrearsci.2004.07.027. (Noiz kontsultatua: 2017-08-23).
* ↑ (Ingelesez) Gahalaut, Kalpna; Hassoup, Awad. (2012-02-01). «Role of fluids in the earthquake occurrence around Aswan reservoir, Egypt» Journal of Geophysical Research: Solid Earth 117 (B2): B02303. doi:10.1029/2011JB008796. ISSN 2156-2202. (Noiz kontsultatua: 2017-08-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7067845
# Nucet

Nucet Errumaniako udalerri bat da, Dâmbovița konderrian. 1.987 biztanle ditu, 41,11 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Nucet $^{(en)}$ Băița $^{(en)}$ Băița-Plai $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q906711
* Multimedia: Nucet / Q906711
# Oxifoitita

Oxifoitita mineral bat da eta tourmalina taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Oxifoitita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {\square (Fe^{2+}Al2)Al6(Si6O18)(BO3)3(OH)3O}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Oxy-foitite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Oxigeno eskari biologiko

Oxigeno-eskari biologikoa (O.E.B.), oxigeno-eskari biokimikoa ere deitua, lagin likido batean jarduera biologikoen bidez oxidatu edo degradatu daitekeen materia organikoaren kopurua neurtzen duen parametroa da.
Ur batek duen materia organikoa biologikoki degradatzeko oxigenoa behar da; oxigeno-eskari biologikoak oxigenoaren kontsumoa neurtzen du, epe jakin batean (5 egunetan). Zenbat eta handiagoa izan urak duen materia organikoa, orduan eta handiagoa izango da oxigenoaren kontsumoa eta O.E.B.
Beste modu batez esanda, O.E.B.aren neurriak materia organikoa oxidatzeko uretako mikroorganismoek behar duten oxigenoa adierazten du, tenperatura eta denbora jakin batean (normalean, 20 °C-tan eta 5 egunetan).
O.E.B.aren prozedura asko erabiltzen da hainbat uren kutsadura aztertzeko (ibaiena, lakuena, akuiferoena; baita hondakin-urena ere). Ez da erabiltzen kutsadura oso txikia duten ur-laginekin (edateko urarekin, esaterako). Bigarren kasu honetan potasio permanganatoaren prozedura erabiltzen da uraren materia organikoa neurtzeko.
O.E.B. kalkulatzeko urak duen hasierako oxigeno-kontzentrazioa eta bukaerakoa (5 egunen buruan) neurtzen da prozedura kimikoen bidez. Bi balore horien arteko aldea oxigeno-eskari biologikoa da (mg O$_2$/litroko), hots, mikrobioek kontsumitzen duten oxigenoa ur horretako materia organikoa mineralizatzeko.
O.E.B.aren neurketa egiterakoan funtsezkoa da prozesu fotosintetikoak galaraztea, horiek oxigenoaren-maila aldatuko lukeetelako. Analizaturiko ura, horregatik, ontzi opaku batean gorde behar da, argia sar ez dadin (argiaren ezean fotosintesia ez da burutuko).
Zenbat eta altuagoa izan O.E.Ba, orduan eta kutsatuagoa ura. Hona hemen maila batzuk:
Hondakin-uren baloreak oso handiak ohi dira, 1000 mg O$_2$/litroko edo gehiago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q215624
* Multimedia: Biochemical oxygen demand / Q215624
# Oxikaltziopirokloro

Oxikaltziopirokloro mineral bat da eta pyrochlore taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Oxikaltziopirokloro elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca2Nb2O6O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Oxycalciopyrochlore: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Oxiebaketa

Oxiebaketa soldadura eta ebaketa teknika bat da, erregai gasa eta oxigenoa erabiltzen dituena metalak ebaki eta soldatzeko.
Karbono gutxiko burdin aleazioek oxigenoko atmosferan erretzeko gaitasuna dute, prozesu guztiz exotermikoan. Propietate horren eraginez, eta halako materialak ebakitzeko beharrizanaren ondorioz, oxiebaketaren prozedura sortu da. Metodo horrek materialaren zati baten errekuntza lortzeko aukera ematen du, oxigeno zorrotada indartsuaren bidez. Erretako materiala oxigeno korronteak eramaten du zepa bihurtuta
Bideak oso bakunak izan daitezke. Arbastuan, egiten diren ebaketetarako, nahikoa da oxigenorako bide gehigarria duen erregailua erabiltzea. Produkziozko instalazioetan, oxiebaketako makinak egitura arinak dira eta ez dute esfortzu handirik egiten; euren helburua oxigenoa bultzatzen duten ahotxoen mugimendua bermatzea da, jarraitu beharreko ibilbideen arabera. Euren produkzioaren ezaugarriak, berriz, ondokoaren araberakoak dira: mugitu ahal duten aldi bereko ebakitzaile kopuruaren, inguraketak egiteko aukeraren eta inguraketa kontrol sistemaren araberakoak.

## Aplikazioak

Lodiera ertaineko eta handiko ebaketetan, karbono kantitate txikiko altzairuen ebaketa zuzenetan edota altzairu horien inguraketak ebakitzen direnean, metalezko eraikuntzen aplikazio guztietarako. Era guztietako soslaien ebaketak ere egin daitezke. Oso merkea da.

## Kanpo estekak

* Oxiebaketa bideoa
* Datuak: Q118568
* Multimedia: Oxy-fuel welding and cutting / Q118568
# Oxiflogopita

Oxiflogopita silikato motako minerala da eta biotita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Oxiflogopita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {K(Mg,Ti,Fe)3[(Si,Al)4O10](O,F)2}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Oxyflogopite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Oxidravita

Oxidravita silikato motako minerala da eta tourmalina taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Oxidravita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na(MgAl2)MgAl5(Si6O18)(BO3)3(OH)3O}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Oxy-dravite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Oxiestibiomikrolita

Oxiestibiomikrolita mineral bat da eta microlita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Oxiestibiomikrolita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Sb3+,Ca)2Ta2O6O}}$. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Oxystibiomicrolite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# PEZ

PEZ austriar gozoki-marka bat da. Bere izena Pfefferminz (menta) alemanierazko hitzaren akronimo bat da, PEZ markaren lehenengo zaporea, letra larrietan.

## Historia

PEZ gozoki ezagunak Vienan jaio ziren 1927an. Eduard Haas III.ak mentazko pastilla egin zuen, alemanez Pfefferminz, eta hitz hori laburtuz PEZ izen komertziala asmatu zuen. Berehala etorriko ziren gainerako dastakoak, baina izenari eutsi zion Haasek. Gozoki txikiak gordetzeko eta ahora eramateko plastikozko kutxatilak geroago iritsi ziren, 1949an. Eta edukitzaileak berehala hartu zion aurrea edukiari. Irudiz hornitutako kutxatilak bildumagileen grina piztu zuten berehala.

## Kanpo estekak

* PEZ webgune ofiziala
* PEZ edukitzaileei buruzko webgunea