OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Geminidak

Geminidak aktibitate handiko ozar-izar da, hau da, meteoro-euria. Sortzailea asteroide bat da:3200 Phaethon; asteroide hau 2 Palasen gainerakoa izan daiteke. Lotura hori 1983an IRAS satelitearen bidez ikusi egin zen. Dena dela, asteroide hori itzalitako kometa bat izan daitekeela pentsatzen da, partikulak orain mendetan sortutakoak izanik.
Euri horren meteoroek oso mugimendu geldoa dute eta, normalean, ia abendua osoan ikus daitezke, bereziki 7tik 17ra, aktibitate nagusia abenduaren 14ean izanik; baldintza egokietan Zenital Ordu Tasa 120-160 meteoro/orduko izan daiteke eta horrek Quantratidekin batera aktibitate handieneko euria bihurtzen du.
Pertseiden edo Leoniden aldean, berandu deskubritutako fenomenoa da Geminidena. Lehenengoak 36. urterako dokumentatu zituzten, eta Leonidak, berriz, 902. urtean. Geminidak, aldiz, 1862an ikusiak izan ziren lehenengoz, Leicesterreko Unibertsitateko bi astronomok.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/03800/03881.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20111216160403/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2010/06dec_geminids/
* ↑ «Geminiden gaua da gaur» Berria 2018-12-13 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* ↑ (Ingelesez) Kronk, Gary W.. Observing the Geminids. in: Meteor Showers Online..

## Ikus, gainera

* Ozar-izar

## Kanpo estekak

* Astrowiki:Gemínidak 2007
* Geminidei buruzko bideoa, 2009
* Datuak: Q1237067
* Multimedia: Geminids / Q1237067
# Geminazio

Geminazio (latinetik eratorri zen: gemino «bikoizten du») kontsonanten bikoizketa da fonetikan. Horregatik kontsonantea luzeago ahoskatzen da eta horrek hitzaren esanahia aldatu dezake hizkuntza batzuetan.

## Munduko hizkuntzetan

Hizkuntza batzuetan geminazioa oso garrantzitsua da hitzen esanahiak aldatu ditzakelako, adibidez, finlandieran: tuli «su» — tulli «aduana». Hitzak aldatzen direnean geminazioa jaso edo galdu dezakete: antaa «eman» — annat «ematen duzu».
Estonieran hiru geminazio maila daude eta idazketan hizki ezberdinez adierazten dira: b, d, g kontsonante laburrak adierazteko erabiltzen dira, p, t, k — kontsonante luzeak adierazteko, eta pp, tt, kk — kontsonante luzeenak adierazteko.
Hebreerak eta arabierak ikur bereziak erabiltzen dituzte beren idazketetan (alfabeto arabiarra eta alfabeto hebrearra) geminazioa adierazteko.
Gaztelaniak geminazioa ditu batzuetan: pero «baina» — perro «txakur, or», baita beste erromantze hizkuntza batzuek ere.
Errusieran gutxitan agertzen da, baina garrantzitsua da ere: ввести vvesti «sartu (zerbait)» — вести vesti «bideratu». Geminazioarekin lotutako bitxikeriak aurki daitezke: жжёт zhzhot «(zerbait) erretzen du» forma zuzena da eta жгёт zhgjot, berriz, ez da zuzena (forma biak erabiltzen dira gaur egun), baina дожди dozhdi «euriak» forma zuzena da eta дожжи dozhzhi, berriz, ez da zuzena.
Alemanieran bi morfema edo hitzen artean agertzen da –am Mittag [ˈam‿mɪtɑːk] «eguerdian»–, baina ez da garrantzitsua.
Krutxieran –hizkuntza eraikian– geminazioak ukapena adierazten du batzuetan: taizeda «debekatu» — taizedda «ez debekatu».

## Ikus, gainera

* Ahoskera
* Bokal
* Fonetika
* Fonologia
* IPA
* Silaba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q852201
# Gemini

Gemini izan daiteke:
* Gemini programa, NASAren proiektua.
* Gemini, konstelazioa.
* Gemini, zodiakoaren zeinua.
* Gemini Sariak, Kanadako telebista-sariak.
* Kastor eta Polux, mitologiazko bikien latinezko ezizena.
# Fuencaliente

Fuencaliente Ciudad Realgo udalerria da, Valle de Alcudia eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.145 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ciudad Realgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) udalaren webgunea.
* Datuak: Q1632151
* Multimedia: Fuencaliente (Ciudad Real) / Q1632151
# Fuencemillán

Fuencemillán Guadalajarako udalerria da, Campiña del Henares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 130 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1654710
* Multimedia: Fuencemillán / Q1654710
# Fuencisla Clemares

Fuencisla Clemares Sempere (Madril, Madrilgo Erkidegoa, 1974) madrildar exekutiboa da. 2016an Google Espainia eta Portugaleko zuzendari nagusi lanetan hasi zen.

## Biografia

Clemaresek Enpresagintza ikasi zuen Nafarroako Unibertsitatean.

### Lan ibilbidea

Lizentziatura amaitzean, Continente izeneko hipermerkatuen kateko banaketa-sektorean hasi zuen bere ibilbide profesionala, Carrefour multinazionalak erosi aurretik. 2000. urtean, Bartzelonako IESE Business School-en Enpresen Zuzendaritza eta Kudeaketa Masterra (MBA) egin ondoren, McKinsey aholkularitza-enpresan hasi zen lanean. Ia zazpi urte eman zituen bertan, eta Espainiako eta Frantziako banaketa- eta telekomunikazio-enpresentzako marketinean eta aholkularitzan espezializatu zen.
2009an, Carrefourren erosketa-zuzendari gisa eta Etxea dibisioaren buru gisa bi urtez lan egin ondoren, Google Españan hasi zen lanean, 'retail' eta kontsumo-ondasunen zuzendari gisa. 2016ko azaroan, Clemares Googleko Espainia eta Portugalgo zuzendari nagusi izendatu zuten, Javier Rodríguez Zapateroren ordez. 2018ko otsailean, Kontsumo Handiko Enpresen Elkarteko (AECOC) zuzendaritza-kontseiluan sartu zen.
2002az geroztik, enpresa-munduan genero-berdintasunarekin lotutako hainbat ekimenetan parte hartu du Clemaresek: McKinsey-n “Women Initiative”-en buru izan zen, eta Google España-n lan-ildo horren arduraduna da.
Zuzendaritza lanaz gain, IESEko (Nafarroako Unibertsitatea) Master Programako prestakuntza jardueretan parte hartzen du eta Internet Garatzeko Goi Mailako Institutuko (ISDI) irakasle gisa.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2017ko FEDEPE saria, Emakume Zuzendarien Lidergoa kategorian, Emakume Zuzendari, Exekutibo, Profesional eta Enpresarien Espainiako Federazioak emana.

## Erreferentziak

* ↑ Fuencisla Clemares: "Los hombres no siempre entienden nuestro estilo de dirección". .
* 1 2 País, El. (28 de octubre de 2016). Google nombra a Fuencisla Clemares directora general en España y Portugal. ISSN 1134-6582..
* ↑ Mujeres españolas que sí han roto el techo de cristal en un sector que es punta de lanza. 8 de marzo de 2018.
* ↑ Retina, EL PAÍS. (17 de noviembre de 2017). Fuencisla Clemares. .
* ↑ "Dirigir Google en tu país es el puesto soñado por cualquiera". .
* ↑ Fuencisla Clemares, nueva Directora General de Google España y Portugal. 28 de octubre de 2016.
* ↑ Entrevista a Fuencisla Clemares, directora general de Google en España. .
* ↑ «Fuencisla Clemares (Google) se suma al consejo directivo de Aecoc» www.kippel01.com.
* ↑ La brecha salarial en tecnología: "La igualdad no se soluciona con un algoritmo". .
* ↑ Rouzaut, P.. «"Las empresas estamos comprometidas con aumentar la presencia femenina"» El Empresario.com.
* ↑ «Interview with Fuencisla Clemares, Managing Director of Google Spain & Portugal» www.wearemarketing.com.
* ↑ «Fuencisla Clemares, Lecturer of Marketing at IESE Business School» www.iese.edu.
* ↑ «Premios FEDEPE» FEDEPE.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50377956
# Fuendejalón

Fuendejalón (aragoieraz Fuen de Xalón) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.034 biztanle zituen 75,94 kilometro koadroko azaleran. Campo de Borja eskualdean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q541606
* Multimedia: Fuendejalón / Q541606
# Fuembellida

Fuembellida Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 16 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1768248
* Multimedia: Fuembellida / Q1768248
# Fuencaliente de La Palma

Fuencaliente de La Palma La Palma uhartean eta Santa Cruz Tenerifeko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Fuencaliente de La Palmako Udalaren webgunea
* Datuak: Q434019
* Multimedia: Fuencaliente / Q434019
# Fuencarral-El Pardo

Madrilgo barrutiak :
| (8) Fuencarral-El Pardo ||
| Auzoak | El Pardo (81) Fuentelarreina (82) Peñagrande (83) El Pilar (84) La Paz (85) Valverde (86) Mirasierra (87) El Goloso (88) |
| Azalera | 237,810 ha |
| Biztanleria | 220.085 bizt. |
| Dentsitatea | 925,5 bizt./km² |
| Posta kodeak | 28034, 28035, 28050,28029,28049,28048,28046 |
| Zinegotzi-Presidentea | José Antonio González de la Rosa |
| Egoitza Posta kodea Telefonoa | Avda. Monforte de Lemos, 42 28034 (34) |
| Webgunea | munimadrid.es |
Fuencarral-El Pardo Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, El Pardo, Fuentelarreina, Peñagrande, El Pilar, La Paz, Valverde, Mirasierra eta El Goloso auzoek osatzen dutena.
Madrilgo barrutirik handiena den arren, ez da jendetsuena barnean El Pardo mendia duelako.
Hona hemen barrutiaren helmugak:
* Las Rozas de Madrid, Torrelodones, Colmenar Viejo, Tres Cantos, San Sebastián de los Reyes eta Alcobendas mendebaldean, iparraldean eta ekialdean.
* M-40 eta M-605, Moncloa-Aravaca barrutiarekin.
* Valle de Mena, Guecho, Elgóibar, Deusto, Príncipe de Viana eta Camino de Casaquemada kaleak, Ilustración eta Fuentelarreina etorbideak Moncloa-Aravaca barrutiarekin.
* Sinesio Delgado kalea eta Monforte de Lemos etorbidea Tetuán barrutiarekin.
* Castellana pasealekua eta M-30 Chamartín barrutiarekin.
* Burgosko etorbidea (A-1) Hortaleza barrutiarekin.
40°28′43″N 3°42′35″W﻿ / ﻿40.47861°N 3.70972°W﻿ / 40.47861; -3.70972

## Kanpo estekak

* Datuak: Q656196
* Multimedia: Fuencarral-El Pardo / Q656196
# Fuencalienteko gatzagak

Fuencaliente gatzagak La Palma uhartea dauden gatzaga batzuk dira (Kanariak) El Hierro uharteak biltzen dituena. Fuencaliente de La Palma herrian daude La Palmaren hegoaldeko muturrean. 1967an hasi ziren gatzaga hauek eraikitzen eta ustiatzen.

## Ezaugarriak

35.000 m² inguruko azalera dute. Urtero ateratzen den gatz kopurua 500 tona ingurukoa da. Gatz gehiena La Palman geratzen da, gainerako gehiena beste Kanariar uharteetara saltzen delarik.
Ur gazia laukietan eguzkipean lehortuz ekoizten da gatza; hala nola Euskal Herriko Gesaltzako edo Jaizko gatzagetan bezala, baina itsasoko ura erabiliz kasu honetan.
Gatza eskuz ateratzen da modu tradizionalean, bahea, pala eta eskuareak erabiliz, maiatzetik azarora bitarteko denboraldietan.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «SALINAS DE FUENCALIENTE: lagos y lagunas naturales» Por Soleá 2018-01-23 (Noiz kontsultatua: 2021-09-29).
* ↑ Besuch in der Saline von Fuencaliente – www.la-palma-aktuell
* ↑ Die Geschichte einer fleißigen Salzgärtner-Familie, in La Palma 24 Journal, das Online-Magazin für La Palma. vom 26. März 2011.
* ↑ Meersalz - Salinas Fuencaliente, Portal de Cacarias, abgerufen am 10. September 2018.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5561333
* Multimedia: Salinas de Fuencaliente / Q5561333
# Fuencarral geltokia (Madrilgo metroa)

Fuencarral geltokia, Madrilgo metroaren geltoki bat da, Espainiako Madril hiriburuko Fuencarral-El Pardo barrutiko Valverde auzoan.
1982ko ekainaren 10ean inauguratu zen.
* Datuak: Q2059161
* Multimedia: Estación de Fuencarral (Metro de Madrid) / Q2059161
# Fuendetodos

Fuendetodos (aragoieraz Fuent de Todos) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 174 biztanle zituen 62,2 kilometro koadroko azaleran. Campo de Belchite eskualdean dago.

## Herritar ezagunak

* Francisco Goya, margolari ezaguna.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1372769
* Multimedia: Fuendetodos / Q1372769
# Gernrode (Turingia)

Gernrode Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, [[Eichsfeld (barrutia)|Eichsfeld]] barrutian. 2014an 1.537 biztanle zituen 7,35 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q686792
* Multimedia: Gernrode (Eichsfeld) / Q686792
# Gernikako piperra

Gernikako piperra Bizkaiko Busturialdea eskualdean ereiten den piper mota bat da. 1997an Eusko Label kalitate zigilua zuen eta 2007an Jatorrizko Izendapena ere bereganatu zuen.

## Ikus gainera

* Ezpeletako piperra
* Angeluko piperra
* Ibarreko piperra
* Pikilloko piperra

## Kanpo estekak

* Gernikako piperra. Euskolabel.net
* Datuak: Q12258420
* Multimedia: Gernika pepper / Q12258420
# Gernu

Gernua, pixa edo txiza likido urtsu garden eta horixka da, usain identifikagarria duena, giltzurrunek jariatu eta gernu-aparatuaren bidez kanporatzen dena.
Giltzurrunetan ekoiztu ondoren, gernua ureterren bidez gernu puxikaraino heltzen da eta bertan metatzen da uretraren bidez kanporatua izan baino lehen.

## Funtzioak

Gernuaren funtzioek homeostasian eragina dute:
* Metabolismo zelularrean ekoiztutako substantzia toxikoen kanporatzea, hala nola, urea.
* Farmako eta droga bezalako substantzia toxikoen kanporatzea.
* Kontrol elektrolitikoa, potasio eta sodioaren iraizketa erregulatuz batez ere.
* Erregulazio hidrikoa, presio arteriala kontrolatzeko.
* Azido-base orekaren kontrola.

## Ekoizpena

Giltzurrunak arduratzen dira gernuaren ekoizpen eta iraizketaz. Odol arteriala giltzurrun arteriaren bidez heltzen da bertara eta 180 litro inguru odol iraizten dira giltzurrunetan 1,5 litro gernu sortuz egunean.
Gernuaren eraketan hiru prozesu gertatzen dira: iragazketa glomerularra, hodixketako birxurgapena eta hodixketako jariaketa.
Funtsean, giltzurrunetan odola purifikatzen da, eta hondakin guztiak giltzurrunetan geratzen dira, gero gernuaren bidez kanporatuak izateko

## Gernuaren konposizioa

Giza-gernua likido gardena edo horixka da. Bere ph=6, eta egunero 1,5 litro kanporatu ohi dira. Konposizioari dagokionez, %95a ura da, %3a urea eta azido urikoa, eta %2 gatz mineralak. Pertsona osasuntsu baten gernuak ez du glukosarik (diabetiko batena bai).
Gernuaren analisi kimikoak eta mikrobiologikoak (urokultiboa) hainbat patologia antzematen laguntzen du.

## Gernuaren asaldurak

* glukosuria: gernuan glukosa agertzen denean. Ohikoa da diabetes mellitusen kasuetan
* hematuria: gernuan odola agertzen denean. Infekzioa, glomerulonefritis edo neoplasia baten ondorioz ager daiteke
* bakteriuria: gernuan bakterioak daudenean (urokultibo baten bidez antzematuak)
* piuria: gernuan zornea dagoenean
* proteinuria: gernuan proteinak daudenean, infekzio, glomerulonefritis edo diabetesen ondorioz agertzen direnak

## Ikus, gainera

* Gernu-aparatua
* Gernu-egitea
* Urea eta azido urikoa
* Gernu-analisia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40924
* Multimedia: Urine / Q40924
# Gernu-analisi

Gernu-analisia edo uroanalisia gernuaren azterketan dautzan proben multzoari deritzo, medikuntzan sarritan erabiltzen dena gaixotasun batzuen diagnostikoa egiteko. Azterketa horrek gernuaren ezaugarri fisikoak (kolorea, usaina, dentsitatea...), kimikoak (pH,glukosa, urea, azido urikoa, proteinak...) eta mikroskopikoak (zelulak, mikrobioak...) kontuan hartzen ditu.
Gernu-analisiak patologia batzuk agerian jartzen ditu, gernuan egon behar ez diren substantzia batzuk daudelako, edo haien ohiko kontzentrazioetan baino kontzentrazio handiagoetan beste gai batzuk daudelako.
Ohikoa ez izan arren, gernu-analisi batean urokultibo bat ere egin daiteke, gernuan dauden bakterio patogeno batzuk bilatzeko.

## Azterketa fisikoa

Gernuaren koloreak eta gardentasunak zantzu batzuk ematen ditu.
Kolorea iluna bada, esaterako, behazun-pigmentuak egon daitezke, edo bilirrubina kontzentrazio handietan (gibeleko patologiak). Gorri koloreak, aldiz, hematuria (odola gernuan) adierazi ohi du. Esne kolorea denean, batez ere usain txarrarekin batera, gernu-infekzioa egon ohi da (kolore zuria zorneak eragiten du).
Gernu normala nahiko gardena da. Gernu uherrak infekzioaren zantzuak ematen ditu.

## Azterketa kimikoa

* glukosa: gernu normalak ez du glukosarik. Glukosaren presentziak diabetes mellitus adierazi ohi du.
* proteinak: gernu normalak ez du proteinarik. Daudenean, arrazoi ugari egon daitezke: haurdunaldia, sukarra, ariketa fisiko trinkoa, bihotz edo giltzurruneko gutxiegitasuna, mieloma multiplea, etab.
* gorputz zetonikoak: ez daude pertsona osasuntsu baten gernuan. Beren agerpena diabetesen zantzua izan daiteke.
* bilirrubina: gernu normalak ez du. Gibeleko eta behazun bideen hainbat patologitan agertzen da.

## Azterketa mikroskopikoa

Giltzurruneko zelula epitelialak eta odoleko zelulak (leukozitoak, eritrozitoak...) bilatzen dira azterketa honekin, hainbat gaixotasun antzemateko.

## Kanpo estekak

* Gernu-analisia giltzurruneko minbizia hautemateko
* Datuak: Q842424
* Multimedia: Urinalysis / Q842424
# Gernu-debeku

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Gernu-debekua edo gernu-erretentzioa gernua kanporatzeko ezintasuna da. Jatorria buxaduraren bat izaten da ia beti, baina izan daiteke maskuriko muskulatura uzkurtzeko ezintasunagatik ere. Beheko gernubideetako buxadurak askoz ere usuagoak dira goiko gernubideetakoak baino, azken kasu horietan erasanak aldebikoa izan behar baitu ezinbestean gernu-erretentzioa gertatzeko. Konplikaziorik ohikoena gernu-infekzioa da: zistitisa lehenik eta pielonefritisa ondoren.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Nefrourologia Hiztegia] [2016]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1366695
* Multimedia: Urinary retention / Q1366695
# Gernsbach

Gernsbach Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 14.397 biztanle zituen, 82,09 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q520119
* Multimedia: Gernsbach / Q520119
# Gernsheim

Gernsheim Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, [[Groß-Gerau (barrutia)|Groß-Gerau]] barrutian. 2014an 9.903 biztanle zituen 40,11 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q625091
* Multimedia: Gernsheim / Q625091
# Gaianes

Gaianes Valentziako Erkidegoko udalerria da, Comtat eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 654 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Alacanteko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1768853
* Multimedia: Gaianes / Q1768853
# Gaiberg

Gaiberg Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Rhein-Neckar barrutia|Rhein-Neckar]] barrutian. 2014an 2.383 biztanle zituen 4,15 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q60573
* Multimedia: Gaiberg / Q60573
# Gaiarine

Gaiarine Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 5.862 biztanle ditu, 28,78 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Gaiarinek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brugnera Cordignano Godega di Sant'Urbano Orsago Sacile Codognè Fontanelle Portobuffolè Mansuè

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48023
* Multimedia: Gaiarine / Q48023
# Gaiba

Gaiba Italiako udalerri bat da. Rovigoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 945 biztanle ditu, 11,99 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Gaibak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ferrara Ficarolo Bagnolo di Po Stienta

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34593
* Multimedia: Gaiba / Q34593
# Gaidonnayita

Gaidonnayita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Gaidonnayita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na2Zr(Si3O9) * 2H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Gaidonnayite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Gaia Giovannini

Gaia Giovannini (2001eko abenduaren 17a) boleibol jokalari italiarra da eta Megavolley taldean jokatzen du. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 01 ! | Emakumezkoak, estalia |
# Gaibiel

Gaibiel Valentziako Erkidegoko udalerria da, Alto Palancia eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 201 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1768700
* Multimedia: Gaibiel / Q1768700
# Gaiarre antzokia

Gaiarre antzokia Iruñeko antzerki-areto nagusia da. Izena Julian Gaiarre tenor erronkariarraren omenez ipini zioten, 1890ean hil zena. Karlos III.a etorbidean kokatzen da.

## Historia

* 1608an Patio y Casa de Comedias zelakoa sortu zuten.
* 1841ean aurrekoaren ordez Teatro Principal izenekoa inauguratu zuten Gaztelu Plazan, 1903an Teatro Gayarre izena hartu zuena.
* 1931n lurrera bota eta gaur egungo lekuan, Karlos III.a etorbidean, zabaldu zuten urte bat geroago: 1932ko maiatzaren 3an.
* 1998tik, Iruñeko Udalak kudeatzen du antzokia.

## Iruditegia

* Antozkiaren aurrealdea.

## Kanpo estekak

* Gayarre Antzokiaren webgunea
* Datuak: Q3111501
* Multimedia: Teatro Gayarre / Q3111501
# Funesko erromatar upategiak

Funesko erromatar upategiak Nafarroa Garaiko Argako Erriberako Funes udalerrian kokatutako upategiak dira, Erromatar Inperioaren garaian eraikiak. Ebro ibaiaren ondoan daude, garai urrunetatik zibilizazio-bidea izan zen ibaiaren ondoan. Lurralde bikainak dira garia, mahatsondoa eta olibondoa lantzeko, erromatarrek irizpide industrialen arabera aprobetxatu zituztenak.
Ardoa egiteko prozesuaren aztarnak geratu dira Euskal Herrian induskatutako beste hiribildu batzuetan, hala nola Arellaon, Ledean edo Faltzesen. Funesko upeltegia ere erromatar hiribildu batekoa izango zen, baina lau dolareen kopuruak eta edukierak herrialdean ardoa egiteko erabiltzen den instalazio erromatar handiena dela adieraz lezake.
Jose Esteban Urangak eta Juan Maluquer de Motesek aurkitu zuten aztarnategia, eta Jorge de Navascuesek induskatu zuen 1959an. Aurkitu zutenean, Iberiar Penintsulako erromatar upeltegirik garrantzitsuena zen.

## Erreferentziak

* Funesko Udala. Erromatar upategiak. www.villadefunes.com

## Ikus, gainera

* Funes
* Argako Erribera
* Nafarroako Erresuma

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113147344
# Fundão (Espírito Santo)

Fundão Brasilgo udalerri bat da, Espírito Santo estatuan kokatua. 18.014 biztanle ditu 288,724 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Espírito Santo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q593133
* Multimedia: Fundão (Espírito Santo) / Q593133
# Funesko gaztelua

Funesko gaztelua Nafarroa Garaiko Argako Erriberako Funes udalerrian kokatutako gaztelu bat da. Funes herriaren zatirik garaienean, Erdi Aroan, gaztelu bat egon zen, eta haren babespean Antso VI.a Nafarroakoak, 1171ean, herriko juduak hartu eta bertan etxeak egiteko baimena eman zuen.

## Historia

1234an Joan Martinitz Mañeru gotorlekua gobernatzen zuen, eta 1256an Gartzia Gometz Agontzillo. Geroago, 1276an, Gonzalo Gil Arketak Joana I.a erreginari omenaldia egin zion. Bere oinordekoak, Ramiro Arketak, 1280an 8 liberako atxikipena jaso zuen dirutan eta 40 kahitze gari. Hamar urte geroago, gazteluan obrak egin ziren, dorre nagusiaren teilatua berreginez.
1321ean Guiot de Marne alkaidea zen, eta 1345 inguruan Lope Arruitz Donamaria, garai hartan San Salbatore izeneko dorrea hondoratu zelarik. 1370ean, Karlos II.a Nafarroakoa jada errege zela, Pero Semenoitz Castejon gazteluaren zaindaria zuen. Ondoren Jean Blondin etorri zen, 1375ean 4 libera eta 20 kahitzeko jasotzen zituena. Gaztelarrek 1378an okupatu eta su eman zioten hiribilduari, eta gaztelua ere suntsitu zen. Erregea kexu zen ez zelako oso defentsa sendorik egin, eta horregatik gehitu zizkion hitzak eta ondasunak Azkoieni.
Berreraiki egin behar izan zuten, 1516an eta 1521ean emandako eraiste-aginduetatik libratu ziren bakanetako bat izan omen zelako. Hala ere, denborak eta gizakiek suntsituko zuten.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | FUNES. (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).

## Ikus, gainera

* Funes
* Argako Erribera
* Nafarroako Erresuma

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113147329
# Fung Yik

Fung Yik (1959ko abenduaren 3a) arkularia da. Hong Kong ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Fung Yik

## Kanpo estekak

* Datuak: Q91622903