OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eoin O'Duffy

Eoin O'Duffy, jaiotzez Owen Duffy, irlanderaz: Eoin Ó Dubhthaigh, (Lough Egish, Monaghan konderria, 1890eko urtarrilaren 28a - Dublin, 1944ko azaroaren 30a) irlandar errepublikar, militar eta polizia buru bat izan zen.
Irlandako Independentzia Gerran zehar IRAko buruzagietako bat izan zen, Anglo-Irlandar Itunaren alde agertu eta Irlandako Estatu Askea sortzean Irlandako Armada berriaren jeneral gisa Irlandako Gerra Zibilan ituna eta banaketaren aurkariak gogor borrokatu zituen. Ondoren, Garda Síochána poliziaren zuzendari ordea izan zen.
O'Duffyk joera kontserbadore, katoliko eta antikomunista zuen, Anglo-Irlandar Itunaren aldeko Cumann na nGaedhael alderdiko kide egin zen eta handik gutxira eskuin muturra eta faxismoarekiko erakarpena izan zuen, Blueshirts irlandar erakunde armatu eta faxista sortuz.
Fine Gael alderdiko kide eta denbora labur batez buru ere izan zen, baina bere eskuin muturreko joerak eta izaera ahobero samarrak alderdikideak desoroso sentituarazi eta azkenean alderditik kanporatua izan zen, gainontzeko alderdien aurrean ahul eta lotsagarri uzten baizituen. Benito Mussolini eta Francisco Franco diktadoreen miresle ere izan zen.
Espainiako Gerra Zibilan Frankisten alde borrokatu zen Irlandar Brigadaren buru izan zen. Franco diktadoreari gerra irabazteagatik zoriondu eta espainiarrak eskerrak eman zizkion.
Ondoren, Irlandara itzuli zen. Bigarren Mundu Gerran Alemania Naziari Irlandar Brigada Sobietar Batasunaren aurka borrokatzeko eskeintza egin zien, baina naziek ez zuten eskeintza serioski hartu.
Une horretatik aurrera bere osasuna okertzen hasi eta 1944ko azaroaren 30ean, 54 urterekin, Dublin hirian zendu zen. Glasnevin hilerrian lurperatua dago.
* Datuak: Q964276
* Multimedia: Eoin O'Duffy / Q964276
# Eola (Oregon)

Eola Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Polk konderrian dago, Oregon estatuan. 60 biztanle ditu, 0,140071 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Polk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2360525
# Eogunnarites

Eogunnarites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko goiko estratuetan eman zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256907
# Eoheteroceras

Eoheteroceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Barremiarrean, hau da, orain dela 130 milioi urtetik 125 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256911
# Eojapyx

Eojapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.

## Ikus, gainera

* Diplura
* Datuak: Q5381752
* Espezieak: Eojapyx
# Eoin MacNeill

Eoin MacNeill, irlanderaz Eoin Mac Néill eta jaiotze izenaz John McNeill (1867ko maiatzaren 15a, Glenarm, Antrim konderria – 1945eko urriaren 15a, Dublin) irlandera hizkuntzaren aldeko ekintzailea, irlandar nazionalizta, historialaria eta Sinn Féin alderdiko politikari bat izan zen.

## Biografia

Gaur egun Irlandako Erdi Aroko historiografiaren aitatzat jo ohi da, Conradh na Gaeilge edo Liga Gaelikoaren sortzailea izan zen, irlandera hizkuntzaren eta kultura gaelikoaren erakunde bultzatzailea. Irlandar Boluntarioak erakundeko kidea izan zen, Pazko matxinadan partu ez arren, hura bultzarazi zuen erakundeetako bat izan zen Irlandar Anaitasun Errepublikarreko buruzagietako bat izan zen, gainera matxinada hura gertatu ez zedin ere saiatzera iritsi zen, alferrikako odol jarioa izango zelakoan. Irlandako Estatu Askean hainbat ministerioetan kargua izan zituen.

## Ikus gainera

* Conradh na Gaeilge edo Liga Gaelikoa
# Eoin Ó Broin

Eoin Ó Broin (Cabinteely, Dublin, 1972ko irailaren 11) irlandar politikari eta idazle bat da, Sinn Féin alderdiko kidea. Dáil Éireann legebiltzarrean Dublin Erdi-Mendebaldea barrutia ordezkatzen du.
Lynn Boylan alderdikidearen bikotea da.

## Liburuak

* Matxinada - Basque Nationalism and Radical Basque Youth Movements, Left Republican Books , 2008
* Sinn Féin and the Politics of Left Republicanism Pluto Press, 2009
* Datuak: Q5381749
* Multimedia: Eoin Ó Broin / Q5381749
# Dunellen (New Jersey)

Dunellen New Jerseyko borough bat da. Middlesex konderrian kokatua dago. 2010ean 7.227 biztanle zituen, 2,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Middlesex konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1089005
* Multimedia: Dunellen, New Jersey / Q1089005
# Dunes City (Oregon)

Dunes City Oregongo hiri bat da. Lane konderrian kokatua dago. 2010ean 1.303 biztanle zituen, 6,99 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lane konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3021148
* Multimedia: Dunes City, Oregon / Q3021148
# Dunen hondartza

Dunen hondartza :
| [[Irudi:|250px|Irudia: Dunen hondartza]] | |
| Ezaugarri orokorrak: ||
| - Kokalekua | Angelu (Lapurdi) |
| - Luzera | ? m |
| - Batez besteko zabalera | ? m |
| - Betetasun maila | Handia |
| - Urbanizatze maila | Hirikoa |
| - Pasealekua | Bai |
| Hondartza mota: ||
| - Hondar mota | Xehea |
| - Bainuaren egoera | Lekuaren arabera |
| - Hondartza nudista | Bai |
| Kirolak: |
| - Surfa egiteko | Bai |
| - Urpekaritza | Bai |
| - Besterik | {{{beste kirolik}}} |
| Ingurumena: ||
| - Landaredia | Bai |
| - Eremu babestua | Bai ([[{{{babestua}}}]]) |
| - Bandera urdina | Bai |
| Segurtasuna: ||
| - Arrisku seinaleak | Bai |
| - Hondartzaina | Bai |
| - Udaltzaingoa | Bai |
| - Sorosle taldea | Bai |
| Sarbideak: |
| - Elbarrientzat | Bai |
| - Sarbide mota | Oinez |
| - Sarbide seinaleztatua | Bai |
| Bestelako informazioa: |
| - Taberna kopurua | {{{taberna kopurua}}} |
| - Kanpina | Bai |
| - Herrigunerako distantzia | 0 m |
Dunen hondartza Angeluko hamaika hondartzetako bat da.
Itsasoko hondartzaren ondoan kokaturik, surf egiteko leku aproposa da.

## Erreferentziak

* ↑ EODA. Biarritz (Baiona-Angelu-Biarritz). Euskaltzaindia.
* ↑ Angeluko Udala. Plage des Dunes. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25473957
# Dunetako gudua (1658)

Dunetako gudua 1658. urteko ekainaren 14an gertatu zen. Gudu honetan Espainiak Juan Jose Austriakoa eta Luis II.a Borboi-Condékoa buruan zeukala eta Frantziak Turenneko bizkondea buruen zeukala haien artean borrokatu ziren.

## Garaia

1635. urtean, Hogeita Hamar Urteko Gerra gertatzen zegoen bitartean, Espainiaren (Filipe IV.aren) eta Frantziaren (Luis XIII.a eta Richelieu) arteko erlazio gainbeheran joan zen eta honen ondorioz hauen arteko gudua hasi zen. Geroago 1655.urtean Espainia gudu komertzial bat hasi zuen Ingalaterraren aurka. Eta honen ondorioz, 1657. urtean, Ingalaterra eta Frantzia aliatu egin ziren Espainiar tropen kontra egiteko.

## Gudua

1658.urteko Maiatzean gertatu zen gudua, Espainiak hartutako Dunkerquen. Armada anglo-frantsesak 20.000 gizon zituen (hauetako 17.000 frantses eta beste 3.000 ingeles), Espainiak aldiz, 3.000 gizon zituen Dunkerquen (hauetatik 2.200 oinezko soldadu ziren eta beste 800 zaldi soldadu ziren) Espainiak laguntza behar zuenez Dunkerquen, Flandesen zituen 15.000 tropa Dunkerquera bidali zituzten Juan Jose Austriakoa buruan zegoela.
Orduan, Espainiar armada eta armada anglo-frantziarra borrokatu ziren eta azkenean, bi ordu igarota, anglo-frantziarrak garaileak izan ziren.

## Porrotaren arrazoiak

Hauek izan ziren arrazoi nagusienak:
* Gudua dunetan egitea. Dunetan gudua egitea ez zen izan oso ideia ona, ez zelako leku aproposa zaldiak ibiltzen edukitzeko, jauzi egiten bait ziren.
* Flandesetik hartu zituztenean tropak ez zuten muniziorik eraman, soldaduak nekatuta eta banatuta zeuden.
Beste arazo hau izan zuten (haien errua ez zena izan):
* Hondartzan baten zeudenez itsasoa zeukaten ondoan eta egun horretan bertan marea baxua zegoen eta orduan ondorioz armada anglo-frantziarrarentzat errazagoa izan zen Dunkerquen sartzea kostaren aldetik.
Bi arrazoi nagusi hauen eta arazo honen ondorioz Espainiak guda galdu egin zuen.

## Ondorioak

Espainiak 6.000 hildako izan zituen eta Dunkerque galdu zuen, hau aliantza anglo-frantziarraren esku geratu zen. Gudu honek Espainiaren boterea murriztu zuen eta honen ondorioz ez zen Europako herrialderik boteretsuena izango. 1659ko azaroaren 7an Pirinioetako hitzarmena sinatu zuten Frantziak eta Espainiak eta honen ondorioz hauen arteko 30 urteetako guda amaitu zen. Turunneko bizkondea Frantziako mariskal orokorra izendatu zuten 1660. urtean.

## Erreferentziak

* https://www.lavanguardia.com/historiayvida/edad-moderna/20180408/47313219419/muerte-en-las-dunas.html?facet=amp

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1526883
* Multimedia: Battle of the Dunes (1658) / Q1526883
# Dunes Road (Florida)

Dunes Road Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Palm Beach konderrian dago, Florida estatuan. 391 biztanle ditu, 1.300.000 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Palm Beach konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2992347
# Erlabrunn

Erlabrunn Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Würzburg (barrutia)|Würzburg]] barrutian. 2014an 1.713 biztanle zituen 4,01 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q504236
* Multimedia: Erlabrunn / Q504236
# Erkudengo baseliza

Erkudengo baseliza Erkudengo Ama Birjinaren omenez eraikitako baseliza da, Altsasuko udalerrian kokatua, Donostiarako errepidearen parean. Baseliza dagoen lekuan herrixka bat izan zen Erdi Aroan, 1326 urtean Gaztelaren aurkako gerran suntsitu zena. Harlanduzko hormak eta bi isuriko teilatua duen eraikina da, zurezko egitura baten gainean, hegatza batekin. Ama Birjinaren jatorrizko irudia desagertu eta Venancio Amillano altsasuar artistak egun ikus daitekeen irudia egin zuen. Lehorte garaietan Erkudengo Ama Birjinari otoitz egiten dion abesti bat badago. Bederatziurrena betetzean, ama birjina herritik baselizara eramaten da, erromeria bat ospatuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257039
* Multimedia: Erkuden / Q12257039
# Erlaitz (Irungo mendia)

          Ez nahastu Zaraia mendilerroko Erlaitz mendiarekin.
Erlaitz mendia (Irun, Gipuzkoa) Aiako Harriaren mendi multzoaren baitan dagoen tontorra da.

## Aztarna militarrak

Mendiaren gain aldean hainbat eraikin aurki ditzakegu, gehienak erabilpen militarrekoak: P Lerroaren eraikuntzan eta frankismoko esklabuen babeserako erabili ziren. Tontorrean, gainera, hutsune handi batzuk ikusiko ditugu: XIX mendean eraikitzen hasitako gotorlekuaren oinarriaren aztarnak dira, Oiartzungo lubaki-eremuaren proiektua bertan behera geratutakoan etendako hondeaketa lanak.

## Erreferentziak

* ↑ «Erlaitz (497 m)» https://www.mendikat.net/ (Noiz kontsultatua: 2018ko apirilaren 9a).
* ↑ Arrizabalaga, Mikel. (2012-11-23). «Meazuriko itzulia» Berria (Noiz kontsultatua: 2018ko apirilaren 9a).
* ↑ Iturria, Mikel. «Handitan Luis Ortiz Alfau bezalakoa izan nahiko nuke» Eibar.org (Noiz kontsultatua: 2018ko apirilaren 9a).
* ↑ Antonio., Sáez García, Juan. ([2002]). Gotorlekuak Gipuzkoan, XVI-XIX. mendeak. Gipuzkoako Foru Aldundia, Kultura, Euskara, Gazteria eta Kirol Departamentua = Diputación Foral de Gipuzkoa, Departamento de Cultura, Euskera, Juventud y Deportes ISBN 8479073624. PMC 433405551..
* ↑ Sáez García, Juan Antonio. «Los fuertes no construidos del campo atrincherado de Oyarzun (Guipúzcoa)» Militaria, revista de cultura militar 17: 151-198..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61070054
# Erlach

Erlach Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Seeland barruti administratiboa barrutian. 2014an 1,384 biztanle zituen 3,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69453
* Multimedia: Erlach, Switzerland / Q69453
La Neuveville
# Erlaitz

    Artikulu hau eraikuntzari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Erlaitz (argipena)».
Erlaitza horma baten goialdean ezartzen den irtengune molduraduna da. Funtzio bikoitza dauka, babesgarri eta konposizio-elementu gisa, alde batetik horma euriaz babesten baitu, eta, bestalde, horma horizontalki zedarritu eta bukatzen baitu.
Jatorria tenplu klasikoan du, taulamenduaren gainean ezartzen zen elementua izanik, zimazio, tantakin eta ohatze-moldurek osatzen zutela.

## Ikus, gainera

* Hegatza
* Erlaizpea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q328092
* Multimedia: Cornices / Q328092
# Erlaitz (argipena)

Erlaitz honakoa izan daiteke:
* Erlaitza, eraikin baten atala
* Euskal erlaitza, Lapurdiko Hendaia, Urruña eta Ziburu udalerrien arteko kostaldea.
* Erlaitz (Zaraiako mendia), Gipuzkoan
* Erlaitz (Irungo mendia), Gipuzkoan
* Erlaitz (leizea), Gipuzkoan
# Erlabeltzeko Puntie

Erlabeltzeko Puntie Aralarko mendilerroan dagoen mendi bat da. Txindokiren mendebaldeko aurpegian dago.

## Irispideak

Txindokiren mendebaldeko aurpegian, Erlabeltzeko Puntien tontorrera iristera ahalbidetzen duten hainbat eskalada bide dago. Garrantzitsuena, mendebaldeko gailurrekoa da. Honen oinarrian bertan hasten da, Amezti lepoan. Pasabide errez batzuekin hasten da, diedro batetara iritsi arte. Honi jarraiki, irtengune batzuk daude, gailurraren ahora daramatenak. Pitzadura batetara jeisten da eta, airean egindako pausoekin hartzen den tximinia batetatik igotzen da. Hegoaldeko aurpegira pasatzen da, plataforma baten bidez, berriz lehengo tximiniara itzultzeko. Orduan, helduleku txikidun plaka lau bat dago (Frontoia izena hartzen duen pasabidea) eta hegoaldeko aurpegira jeisten da. Belar kanal batek, hasierako diedrora daroa, zein eskuinetik hartzen den. Bidea ixten duen irtengune bat ezkerretik hartzen da, eta malda belartsu batetara irtetzen da. Hemen, gailurra hartzen da. Irtengune errez batzuek, Erlabeltzeko Puntien tontorrera daroate, eta, nahi izanez gero, ondoren, Txindokira.

## Berezitasunak

Tontorrean, Gasteizko San Ignacio mendi elkarteko neska gazte baten omenezko gurutze bat dago. Izan ere, neska hau, bat-batean, Txindokiren tontorretik erori zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257040
# Erla

    Artikulu hau udalerriari buruzkoa da; arraina gaitzat duena beste hau da: «Erla (arraina)»
Erla Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 429 biztanle zituen 19,1 kilometro koadroko azaleran. Cinco Villas eskualdean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1768732
* Multimedia: Erla / Q1768732
# Erkuden Txokarro

Erkuden Txokarro Agirrebengoa (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1974) Arazo fisikoengatik Arte Ederretako ikasketak utzi behar izan zituen amaitu hurren. Bi seme-alabaren ama da, Margolaria, jostuna, eta eskulangilea. Ibili, desgaitasun fisikoak dituzten pertsonen elkarteko kidea da, eta kirol ataleko presidentea.

## Biografia

Erkurden Txokarro San Fermin ikastolako ikasle ohia da, gaur egun Txantrean bizi da (2023).
Elhers-Danlos Sindromea zuela jakitean guztiari zentzua hartu zion emakume bizi, alai, indartsu eta bizipozez betea den Erkuden Txokarrok. Ez du biharamunean pentsatzen eta gure gizartea beste balio batzuetan hezteko prest dago.
Semea eta alaba ditu Erkudenek. Zaintza lanak eskaintzen dizkie. Baita gurasoei ere. Eta berak ere zaindua behar du izan. Gaixotasun batek eraman zuen duela zazpi urte gurpildun aulki batean bizitzera.
Ibili elkartean hainbat kirol praktikatzeko aukera izaten dute:Paddlea, badmintona, hand-bike, hipika, maratoi erdia, uretako jarduerak (igeriketa, soinketa eta urpekaritza) eta eskalada.

## Erreferentziak

* 1 2 «"Nafarroako katalogo ortoprotesikoa pezetatan dago oraindik"» Argia (Noiz kontsultatua: 2023-11-29).
* ↑ «Erkuden Txokarro: "Inklusio departamentua sortuko nuke" - Debagoiena» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2023-11-29).
* ↑ «"Zainduak diren pertsonen ahotsak botatzen ditut faltan greba honetan" - Iruñerria» euskalerriairratia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-11-29).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa:Inklusio departamentua sortuko nuke Goiena, 2019.10.02
* Datuak: Q123581892
# Epiklorohidrina

Epiklorohidrina konposatu organiko kloratu bat da, C$_3$H$_5$ClO formula duena, epoxidoen familiakoa. Likido kolorge eta sukoia da, kloroformoaren antzeko usaina du, uretan disolbagarri samar da eta disolbatzaile organiko polar gehienetan ongi disolbatzen da. Molekula kirala da eta nahaste errazemikoak sortzen ditu. Toxikoa eta kartzinogenoa da.
Oso elektroizalea da eta glizerina, plastikoak, epoxi erretxinak eta elastomeroak prestatzeko erabiltzen da.

## Produkzioa

Industrian alil klorurotik abiatuta prestatzen da bi etapetan. Lehenik kloruroa azido hipoklorosoarekin nahasten da bi alkohol isomerikoen nahaste bat lortzeko:
Bigarren etapan nahastea base batez tratatzen da epiklorohidrina lortuaz.

## Erabilera

Produzitzen den ia epiklorohidrina gehiena bisfenol Arekin erreakzionarazten da bisfenol A diglizidil eterra sintetizatzeko, zein epoxi erretxinen ekoizpenean oinarrizko lehengaia den.
Halaber, glizerina sintetikoa produzitzeko ere erabiltzen da. Erabilera honen bolumena asko jaitsi da biodieselen produkzioa asko emendatu delako eta prozesu horren albo-produktuetako bat glizerina delako. Hobi aplikazioak ditu orain hala nola botika berezi batzuk prestatzeko eta bioteknologiako hainbat prozesu.

## Erreferentziak

* ↑ «Draeger.Web WWW - Draeger Master» www.draeger.com (Noiz kontsultatua: 2021-01-14).
* ↑ «GESTIS Substance Database» gestis-database.dguv.de (Noiz kontsultatua: 2021-01-14).
* ↑ «Organic Syntheses Procedure» orgsyn.org (Noiz kontsultatua: 2021-01-14).
* ↑ Vicario Hernandez, Jose Luis & Moreno Benitez, Maria Isabel. (2009). Kimika organiko industriala. EHU, 92-96 or. ISBN 978-84-692-7831-4..
* 1 2 Vicario Hernadez, Jose Luis & Moreno Benitez, Maria Isabel. (2009). Kimika organiko industriala. EHU, 120 or. ISBN 978-84-692-7831-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q423083
* Multimedia: Epichlorohydrin / Q423083
# Epileymeriella

Epileymeriella ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Albiarreko beheko estratuetan agertu zen lehen aldiz.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256931
# Epikondilitis

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Epikondilitis laterala edo tenislariaren ukondoa gaixotasun muskular gogorra izan daiteke. Izenak berak adierazten duenez, oso lesio arrunta da tenislarien artean. Ukondoaren hezurren kanpoko aldeko tendoi eta giharretan gertatzen den lesio oso mingarria da. Muskulu eta lotailu hauen zenbait zuntz apurtzen dira, mugimendu jakin bat asko errepikatzen delako.
Tenislariaren ukondoaren bariante bat golfariaren ukondoa da; funtsean, bi lesioak berdinak dira, baina golfariarena ukondoaren barruko aldean gertatzen da, eta tenislariarena kanpoko aldean.

## Kausak

Normalean lesio hau, besoak egunero eta gogortasun handiz erabili behar duten pertsonengan gertatzen da, arotzak, margolariak eta abarrengan.
Epikondilitis lateralaren kausarik normalena muskulu hauetan gainkarga bat da, hau da, epikondiloari lotuta agertzen diren muskuluak gehiegi erabiltzen ditugunean. Flexioa askotan egiten badugu tentsio puntu batzuk agertuko dira ukondoaren kanpoko aldean. Tira hauek indar handiz edo oso bortizki egin badira, zuntzen haustura gogorra eman daiteke. Hau gertatzeko probabilitate handiagoa dago, kasua erorkera edo tiroi gogor bat bada.
Medialari begira, egiten zailago eta arraroagoa dela esan behar da. Eskumuturraren pronazio eta flexio aldiberekoa ematen denean suertatzen da.
Orokorrean mugimendu bortitz baten ondorioz ematen da baian erreumatismoak, hezueriak eta artritisak zerikusia izan dezakete

## Sintomak

Orokorrean ukondoan hantura izango dugu eta honek min handia sor dezake. Honexegatik gauzak hartzeko eta eusteko zailtasun handiak izan ditzakegu eta besaurrean indarra galduko dugu.
Honez gain, zenbait mugimenduk mina sortuko digute, eskuaren flexioan adibidez.

## Tratamendua

Tratamenduari begira nahiko logikoak dira guztiak. Batez ere zonalde gaixoaren inaktibitatea eskatzen da, bendak edo horrelako gauzak erabiliz. Zenbait mugimendu egitea ere komenigarria litzateke, batez ere hatzen eta eskumuturraren luzapena. Honez gain, zenbait masaje besaurrean eta zonalde lesionatuan oso lagungarriak izango dira.
Lesioa guztiz bukatuta dagoenean zenbait ariketa egin behar dira (besaurrearen luzapena, behatzen flexio eta luzapena eta abar) etorkizunean lesioak ekiditeko.
Mugimendu eta ariketez gain badago tratamendu kimikoa ere. Alde ukituan hanturaren aurkako botikak eta analgesikoak sartu daitezke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q736776
* Multimedia: Tennis elbow / Q736776
# Epilio

Olerkigintzan, epilioa, latinez epillium eta επος -epos- hitz grekoaren txikigarria, epika olerki labur bat da.
Garai helenistikoan zabalduriko olerki mota bat izan zen, olerki labur eta trinkoetarako joera izan zenean. Epikaren azpigenero hau landu zuen olerkari garrantzitsu bat Kalimako izan zen. Ezaguna da gainera Katulo Tetisen eta Peleoren ezkontzak kantatzeko idatzi zuen LXIV. olerkia, Peliaco quondam prognatae uertice pinus hasten dena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q446523
# Epilogo

Epilogo bat (grezierazko ἐπίλογος-etik, epilogos hitzaren bilakaera, "ondorioa", non ἐπί epi = "gainera, gainean" eta λόγος logos = "hitza") testu mota bat da literatura-lan baten amaieran, normalean lana ixteko erabiltzen dena. Euskaraz azken hitza ere erabili izan da. Istorioaren barruko ikuspegitik aurkezten da, testu nagusiari atxikita, testu nagusiaren parte bezala, gehigarri bezala. Gerta daiteke autorea irakurlearekin zuzenean komunikatzeko gogoa agertzea eta zuzenean irakurleari hitz egitea. Testu tipo honen ifrentzua hitzaurrea da: literatura- edo drama-lan baten hasieran agertu ohi den testu bat, istorioa irekitzeko eta interesa hasiera-hasieratik harrapatzeko erabili ohi dena. Genero batzuek, hala nola telebistako programa batzuek eta bideojoko batzuek, "sarrera"-ri "intro" esaten diote eta gero, epilogoari, ingelesezko hitz jokoa eginez, "outro" deitzen diote.
Oro har, epilogoak etorkizunean ezartzen dira, istorio nagusia osatu ondoren. Genero batzuen artean, hurrengo emanaldian lan batzuk iradokitzeko erabil daiteke. Irakurlearen jakin-mina asetzeko eta istorioaren edozein zati aske argitzeko ere erabiltzen da.

## Terminoaren historia

Epilogo hitzaren lehen erabilera ezaguna XV. mendean izan zen, eta atal erabakigarria izan zen literatura-lanetarako.
Ingeles ertain eta frantses ertainean "epilogue" hitza erabili zen. Latinez epilogus erabiltzen zen, greziar epilogos (ἐπίλογος) hitzetik zuzenean mailegatua.

## Erreferentziak

* ↑ «Definition and Examples of Literary Terms: Epilogue» Literary Devices Website 2014.
* ↑ «Definition and Examples of Literary Terms: Prologue» Literary Devices Website 2014.
* ↑ (Ingelesez) «Epilogue – Examples and Definition of Epilogue» Literary Devices 28 August 2013.
* 1 2 Schmid, Rudolf; Hopkins, D. J.; Merriam-Webster. (May 1998). «Merriam-Webster's Geographical Dictionary» Taxon 47 (2): 535. doi:10.2307/1223820. ISSN 0040-0262..

## Ikus, gainera

* Hitzaurre

## Kanpoko estekak

* Datuak: Q1771692
# Erretilu

Erretilua sakonera txikiko plater handi eta zabala da, gauzak (janariak, edariak, objektuak) garraiatu eta batera edukitzeko. Ertzak altxata dituen azalera batez osatua dago. Mahaikideen platerak betetzeko mahaira ateratzen da. Adibidez, entsaladaz betea. Janariak biltzeko ere erabiltzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ «Erretilu». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2023-06-26.)

## Ikus, gainera

* Azpil

## Kanpo estekak

* Datuak: Q613972
* Multimedia: Trays / Q613972