OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anka Pađen

Anka Pađen (Crno, Crikvenica udalerria, Jugoslaviako Erresuma (egun, Kroaziako Errepublika); 1924ko urtarrilaren 9-Lešće, Karlovac udalerria, Kroaziako Estatu Independentea (egun, Kroaziako Errepublika); 1945eko martxoaren 10), jugoslaviar partisano komunista bat izan zen, Jugoslaviako Herriaren Heroi izendatutakoa.

## Biografia

Crno herrixkan, Crikvenica ondoan, Kroaziako kostaldeko eskualdean jaio zen. Hamahiru zituela, eta aita gaixo zegoela eta etxean dirua behar zela, etxeko langile bezala lan egiten hasi zen, ondoko Bribir herrian. 1940an ordean, tabernari bezala hasi zen Crikvenican; han izan zen Alemaniak eta Italiak Jugoslavia inbaditu zutenean.
Hasiera batean modu klandestinoan aritu izan zen partisanoen aldeko lana egiten, baina 1942ko udaberrian partisanoekin mendira joatea eskatu zuen; gainera Lika eskualdera eskatu zuen, non orduan bataila handiak izaten ari ziren (Ljubica Gerovac batailoira, Srdjan Uzelac komandantearen pe).
1942ko urrian Gazteen Laugarren Batailoiko lehen konpainiara aldatu zuten, baina laster Gazteen Bigarren Batailoira asatzea eskatu zuen. 1943ko otsailean Kordunen izan zen borrokan –granada-jaurtitzaile gisa- eta han bere karreran bi urrats egin zituen aurrera: lehenik konpainiako komandante gradua jaso zuen, eta gainera Jugoslaviako Alderdi Komunistako kide gisa onartua izan zen.
1944ko urtarrilean Drežnica herrian izandako batailan larriki zauritua izan zen, ezkerreko eskuko hatzak galdu zituen. Hori dela eta lan politikoa egitera bidali zuten: Jugoslaviaren Askapenerako Indar Antifaxisten Batasuneko (Herri Frontearen enbrioia) Komite Zentraleko kide aukeratu zuten. 1944ko bukaeran inteligentzia ofizial bezala lan egitera bidali zuten, Kroaziako Gorski Kotar (Mendietako barrutia) eskualdera, eta gainera lotinant kargua hartu zuen Hala ere, zuzeneko borrokaren falta zuela eta, batailoi batetara lekualdatzea eskatu zuen laster.
1945eko martxoan hil zen ustashen kontra borrokan, Karlovac askatzeko batailan, Istriako 43ko Dibisioaren parte zela.
1951ko abenduaren 20an, Jugoslaviako Herri Errepublika Federaleko parlamentuaren dekretu baten ondorioz, Jugoslaviako Herriaren Heroi titulua eman zioten. Kroaziako Novi Vinodolski herrian, kale batek bere izena darama.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 (Serbokroazieraz) ASKOREN ARTEAN. (1975). Народни хероји Југославије. (Jugoslaviako Herriaren Heroiak). Belgrad: Mladost.
* 1 2 3 4 5 6 (Serbokroazieraz) BIJELIĆ, Krste. (1980). Heroine Jugoslavije (Jugoslaviako Emakumezko Heroiak). Zagreb: Spektar.
* 1 2 3 4 5 6 (Serbokroazieraz) ASKOREN ARTEAN. (1982). Народни Хероји Југославије (Jugoslaviako Herriaren Heroiak). Belgrad: Народна Књига (Herriaren Liburua).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4342071
# Anthologie de l'humour noir

Anthologie de l'humour noir ("Umore beltzaren antologia") André Breton surrealismoaren sortzaile nagusiak eta idazle frantsesak prestatutako ipuinen antologia ezaguna da.

## Historia

1940an Éditions du Sagittaireren eskutik Parisen plazaratutakoa, Vichyko gobernuak liburuaren banaketa debekatu zuen. Bigarren Mundu Gerra bukatu ondoren, 1947an, Breton erbestetik itzuli zenean, zuzenketa batzuk eginez gero, berrargitaratu zen. 1966an, Bretonek berriro argitaratu zuen lana, orduan, "behin-betikoa" bezala. Egileen aukeraketa Bretonek berak egin zuen, haren gustuaren arabera. Egileak kronologikoki jasota daude, aurretik hitzaurre labur batez aurkeztuta.

## Garrantzia

Antologia honek ezezagunak ziren edo ahaztuta zeuden idazle askoren izena zabaldu zuen eta horrek bere garrantzia ematen dio. Baina ezaguna baldin bada, batez ere, umore beltz kontzeptua sortzeagatik da. Liburu hau baino lehen inork ez zekien umore beltza zer zen; agian arraza beltzeko pertsonekin lotutako umorea bezala ulertuko zen. Laster, kontzeptu berria publiko artean zabaldu zen.

## 1966ko edizioaren egileak

Egile guztiak:
* Jonathan Swift
* Sadeko markesa
* Georg Christoph Lichtenberg
* Charles Fourier
* Thomas de Quincey
* Pierre-François Lacenaire
* Petrus Borel
* Christian Dietrich Grabbe
* Edgar Allan Poe
* Xavier Forneret
* Charles Baudelaire
* Lewis Carroll
* Auguste de Villiers de L'Isle-Adam
* Charles Cros
* Friedrich Nietzsche
* Isidore Ducasse
* Joris-Karl Huysmans
* Tristan Corbière
* Germain Nouveau
* Arthur Rimbaud
* Alphonse Allais
* Jean-Pierre Brisset
* O. Henry
* André Gide
* John Millington Synge
* Alfred Jarry
* Raymond Roussel
* Francis Picabia
* Guillaume Apollinaire
* Pablo Picasso
* Arthur Cravan
* Franz Kafka
* Jakob van Hoddis
* Marcel Duchamp
* Hans Arp
* Alberto Savinio
* Jacques Vaché
* Benjamin Péret
* Jacques Rigaut
* Jacques Prévert
* Salvador Dalí
* Jean Ferry
* Leonora Carrington
* Gisèle Prassinos
* Jean-Pierre Duprey

## Erreferentziak

* 1 2 .

## Kanpo loturak

* (Frantsesez):You Tubeko bideoa.
* Datuak: Q2248978
# Anthoinita

Anthoinita sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Anthoinita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {AlWO3(OH)3}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Anthoinite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3618461
* Multimedia: Anthoinite / Q3618461
# Anthology

Anthology, Willis Drummond talde lapurtarraren estudioko lehen diska da, eta zortzi abestiz dago osaturik.

## Abestien zerrenda

* Uztaia
* Erabakia
* Izan nahi nuen bainan...
* Usain epela
* Behin argian ezarrita
* Berriz ere
* Azken nahieza
* Ur gainean

## Taldekideak

* Xan Bidegain - Bajua.
* Rafa - Gitarra.
* Felix "Rüdiger" - Bateria.
* Jurgi Ekiza - Gitarra eta ahotsa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253618
# Anthocerotophyta

Anthocerotophyta edo Anthocerotopsida, klaseko landare kriptogamoak dira. Kosmopolitak dira.
Munduan 100 anthocerotophyta-espezie inguru daude. Kosmopolitak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Stotler, Raymond E.. (1977). «A checklist of the liverworts and hornworts of North America» The Bryologist 80: 405–428. doi:10.2307/3242017..
* ↑ Schuster, Rudolf M. The Hepaticae and Anthocerotae of North America, volume VI, page 19. (Chicago: Field Museum of Natural History, 1992). ISBN 0-914868-21-7.

## Kanpo estekak

* Chopra, R. N. i Kumra, P. K. (1988). Biology of Bryophytes. New York: John Wiley i Sons. ISBN 0-470-21359-0.
* Duff, R.J., J.C. Villarreal, D.C. Cargill i K.S. Renzaglia. (2007). Progress and challenges toward developing a phylogeny and classification of the hornworts. The Bryologist 110: 214–243.
* Grolle, Riclef (1983). "Nomina generica Hepaticarum; references, types and synonymies". Acta Botanica Fennica 121, 1–62.
* Hasegawa, J. (1994). "New classification of Anthocerotae". J. Hattori Bot. Lab 76: 21–34.
* Renzaglia, Karen S. (1978). "A comparative morphology and developmental anatomy of the Anthocerotophyta". J. Hattori Bot. Lab 44: 31–90.
* Renzaglia, Karen S. i Vaughn, Kevin C. (2000). Anatomy, development, and classification of hornworts. In A. Jonathan Shaw i Bernard Goffinet (Eds.), Bryophyte Biology, pp. 1–20. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-66097-1.
* Schofield, W. B. (1985). Introduction to Bryology. New York: Macmillan.
* Schuster, Rudolf M. (1992). The Hepaticae and Anthocerotae of North America, East of the Hundredth Meridian, Volume VI. Chicago: Field Museum of Natural History.
* Smith, Gilbert M. (1938). Cryptogamic Botany, Volume II: Bryophytes and Pteridophytes. New York: McGraw-Hill Book Company.
* Watson, E. V. (1971). The Structure and Life of Bryophytes (3rd ed.). London: Hutchinson University Library. ISBN 0-09-109301-5.
# Apremont (Ain)

Apremont (Ain) Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q202829
* Multimedia: Apremont (Ain) / Q202829
# Aprendiz

Aprendiz Malúren debut diskoa da, 1998.urtean Pep's Recordsen eskutik editatua, Jesús Yanesen produkziokoa. Espainian, 650.000 kopia baino gehiago saldu zituen. Pedro Guerra edo Alejandro Sanzek sortutako konposizioak izan zituen eskura.
Premios Amigon, Malúk sari bat irabazi zuen, ezagutarazte artista onenarentzat, album honengatik. Bada, baita emakume artista onenarentzat izendatua egon zen ere.

## Abesti zerrenda

* Aprendiz
* Lucharé
* Si tú me dejas
* Donde quiera que estés
* Antes que amantes amigos
* Hoy desperté
* Días que fueron
* Como una flor
* Si tú me dejas (free version)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5701714
# Aprepodoxa

Aprepodoxa Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Aprepodoxa mimocharis da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Aprepodoxa glycitis | | daturik gabe |
| Aprepodoxa mimocharis | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4781827
* Espezieak: Aprepodoxa
# Arreo-Caicedo Yusoko aintzira

Arreo-Caicedo Yusoko aintzira Lantaron udalerrian (Arabako mendebaldea) dagoen aintzira bat da. Ramsarko hitzarmenaz babestutako tokia da. Aintzirak 13,1 hektarea besterik hartzen ez duen arren, Euskal Herriko urtsuena da, oso sakona baita: 25 metro, tokirik sakonenean.
Euskal Autonomia Erkidegoko aintzira-sistema iraunkor bakarra da. Añanako diapiroaren muturrean dago, hor du jatorria. Arro hidrografiko txiki batean dago kokatuta. Aintzira zenbait akuiferok eta Lago errekak betetzen dute, eta hustubide nagusia Lago erreka bera da (aintzira ur gezakoa da, beraz). Lago erreka Arreo herritik gertu jaiotzen da, 720 metroko garaieran, eta 2 kilometroko ibilbidea du aintzirara 655 metroko garaieran isuri arte. Aintziratik irtetean, hego-mendebalderantz doa, Fontecha herritik gertu Caicedo errekarekin bat egiten du, eta Caicedo erreka Ebro ibaira doa.

## Landaretza eta fauna

Landaredia askotarikoa da. Aintziraren inguruan erkametz (Quercus faginea) eta arteak (Quercus ilex) nagusi dituzten baso mediterranearrak daude. Aintziraren kanpoaldea lezkek eta tifek betetzen dute, baina uretako landareek ordezkatzen dituzte uretan barneratzen garen heinean. Besteak beste, kopeta zuri txikiek, basahateek, txilinportek, uroiloek eta uroilanda handiek egiten dute habia gune horretan; beste espezie batzuk, ordea, negute luzean etorri ohi dira bisitari, hala nola murgilari arrunta eta kopetaduna, zingira berdantza eta istingor arrunta.
Quercus generoko basoez gain, inguruan baditu askotariko belarki-laboreak: zerealak, koltza eta abar. Ondorioz, aintziraren inguruneko nekazaritza-jardueren zati batek oso eragin handia izan du ekosisteman; izan ere, gainazaleko arrastatzearen bitartez, aintziraren kubetara jalkinak, ongarriak eta fitosanitarioak iristen ziren. Arazo hori ia erabat konpondu da LIFE Tremedal proiektuari esker. URA Uraren Euskal Agentziak eta Arabako Foru Aldundiak proiektu horretan parte hartu dute. Azken horrek aintziraren inguruko nekazaritza-lursailak erosi ditu, naturalizatzeko.

## Erreferentziak

* 1 2 Aintziraren Ramsarko hitzarmeneko fitxa, Eusko Jaurlaritzaren webgunean.
* ↑ (Gaztelaniaz) Eusko Ikaskuntza. (1992). Batimetría y propuesta de cartografía geológica del lago de Caicedo de Yuso (Diapiro de Salinas de Añana, Álava). .
* 1 2 «Arreo-Caicedo Yusoko lakua», Eusko Jaurlaritzako Lurralde Antolamendu eta Ingurugiro Saila.
* ↑ II. eranskina: ES2110007 Arreo-Caicedo de Yuso lakua KBEaren izendapenerako eta Anañako diapiroaren biotopo babestuaren izendapenerako informazio ekologikoa, kontserbazio-helburuak, kontserbazio-arauak eta jarraipen programa ezartzen dituen dokumentua, Eusko Jaurlaritza.
* ↑ «Arreo-Caicedo de Yuso-ko Kontserbazio Bereziko Eremu (KBE) eta Añanako diapiroa biotopo», Irekia, Eusko Jaurlaritza.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3755320
* Multimedia: Arreo Lake / Q3755320
# Arbeleztatu

Arbeleztatu arbelez teilatua babesteari esaten zaio. Estalki horiek arbel tamainako lauza edo xaflaz osatuta daude, eta kolore iluneko arroka dira, beren iragazgaiztasunari esker teilatuak eraikitzeko oso egokiak izanik.
Arbela oso erabilia izan da eraikuntzan, batez ere teilaren ordezko gisa, izan ere urarentzako iragazgaitza izateaz gain, azal lauak elurra irrristatzea ahalbidetzen baitu. Horregatik oso ohikoa izaten da mendialdeko eraikinetako teilatuetan ikustea. Hori dela eta, Pirineoetan zein Zuberoa aldean oso ohikoak dira horrelako erabilerak.
Arbela xaflak bata bestearen gainean jartzen dira, kareaz eta igeltsuaz nahastuta, edo iltzatuta, ura eraikinetik kanpora irristatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ https://dle.rae.es/empizarrar
* ↑ https://hiztegiak.elhuyar.eus/eu/arbeleztatu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60828024
# Arbendol

Arbendola, Hego Euskal Herrian almendra, arbendolondoaren fruitua da. Kanela koloreko geruza oso fin batek estaltzen du, bai eta jangarria ez zen kanpo azal gogor bat eta lehortuz doan azal orlegi bat ere. Kanpo azal horiek arbendolaren pisu gehiena osatzen dute, hortaz, arbendonalaren zati jangarria pisuaren %40ra murrizten da.

## Barietateak

Arbendolondoaren barietateak oso ugariak dira munduan zehar. Bi multzo handitan sailkatzen dira fruituak, oskol gogorra dutenak eta oskol biguna dutenak. Iberiar penintsulan agertzen diren barietateak honako hauek dira:
* Marcona arbendola: Penintsulako barietate ugariena da. Fruitu borobil eta potiloak ematen ditu, gozoak, mingostasun txikikoak. Azkenburukoak egiteko erabiltzen da, esate baterako turroiak egiteko.
* Mollar arbendola: Oskola erraz hausten zaio. Askotan arbendol bikoitzak ematen ditu.
* Arbendol mingotsa: amigndalina (glukosido zianogenikoa) asko duenez mingotsa da eta potentzialki toxikoa.

## Nutrizio balioa

100 gramo arbendolek 580 kcal ematen ditu, 2.423 kJ hain zuzen ere.
100 gramo arbendol :
| Osagaia | Kopurua |
| Karbohidratoak: Almidoia Azukreak Zuntza | 21,55 g 0,72 g 4,35 g 12,5 g |
| Gantzak: Aseak Trans Monoasegabeak Poliasegabeak | 49,93 g 3,802 g 0,015 g 31,551 g 12,239 g |
| Proteinak | 21,15 g |
| Ura | 4,41 g |
Mineral ugari dauzka, hala nola potasioa (733 mg), fosforoa (481 mg), magnesioa (270 mg), kaltzioa (269 mg), burdina (3,71 mg), zinka (3,12 mg) eta maila txikiagoan manganesoa, kobrea, sodioa eta selenioa.

## Erabilera

Azkenburuko tradizionalak egiteko oso erabilia da; turroiak, mazapanak, tartak, izozkiak... Oskola kentzen zaio eta ondoren tostatu egiten da behar duen marroi kolorea hartu arte.
Arbendolaren esnea eta hortxata ere egiten da. Beganoentzako arbendol esnea proteina iturri garrantzitsua da esate baterako.
Arbendol olioa ere erabiltzen da, bai lurringintzan eta baita botikak egiteko ere.

## Ekoizpena

Bost kontinentetan ekoizten da arbendola. Kopuru handienak Estatu Batuetan eta Espainian ekoizten dira.
Ekoizturiko arbendola (2018) :
| # | Herrialdea | Kopurua (tonak) |
| 1 | Estatu Batuak | 1.872.500 |
| 2 | Espainia | 339.033 |
| 3 | Iran | 139.029 |
| 4 | Maroko | 117.270 |
| 5 | Turkia | 100.000 |
| 6 | Italia | 79.801 |
| 7 | Australia | 69.880 |
| 8 | Tunisia | 66.733 |
| 9 | Aljeria | 57.213 |
| 10 | Txina | 49.879 |

## Ikus gainera

* Arbendolondoa

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184357
* Multimedia: Almonds / Q184357
# Arbellara

Arbellara, (korsikeraz: Arbiddara) Korsikako hegoaldeko udalerria da, Hego Korsika departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 145 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Populations légales 2013 | Insee» www.insee.fr (Noiz kontsultatua: 2016-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q519130
* Multimedia: Arbellara / Q519130
# Arbelo

Arbelo Aralarko mendilerroan dagoen mendi bat da. Tontorra, Igaratza izeneko toki lau eta belartsuaren iparraldean dago. Toki hau, mendilerroko erdigunetzat jotzen da, eta, bertan, norabide adierazle bat eta estazio megalitiko bat daude.
Tontorretik bi kordal abiatzen dira. Bata, Etzaal mendiaren tontorretik igarotzen da eta Labeongo Punten amaitzen da. Bestea, berriz, honen ekialdean dago eta Kobegaine mendiaren tontorrera iristen da, Arbelongandik ez oso banandua.
Tontorrera, Amezketatik, Aritzagatik edo Guardetxetik abiatuta iris daiteke, azken kasu hontan, Errenagako babeslekuak igaroz.

## Bitxikeriak

* Igaratzan, mendiaren tontorretik gertu, Amabirjin harria izenekoa dago. Harri horren zulo batean, Ama Birjinaren irudia dago. Artzainen batek ardi bat galtzen duenean, harri horren gainean limosna uzten dio San Mikeli, dirutan.
* Abuztuko bigarren igandean, Igaratzako eguna ospatzen da. 1947az geroztik, Tolosako Aralarko Adiskideak mendizale elkarteak antolatuta, Mikel goiaingeruaren irudia (Done Mikel Aralarkoaren santutegian izaten dena) ekarri ohi dute; horixe da irudia Nafarroatik irteten den une bakarra.

## Erreferentziak

* ↑ Jokin Elizaran: «Igaratzako egun handia ospatuko da bihar», Diario Vasco, 2010-08-07.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253874
# Arbelodes

Arbelodes Cossidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Arbelodes meridialis da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Arbelodes agassizi | daturik gabe |
| Arbelodes albitorquata | daturik gabe |
| Arbelodes albivenata | daturik gabe |
| Arbelodes bisinuata | daturik gabe |
| Arbelodes castanea | daturik gabe |
| Arbelodes claudiae | daturik gabe |
| Arbelodes collaris | daturik gabe |
| Arbelodes deprinsi | daturik gabe |
| Arbelodes diagonalis | daturik gabe |
| Arbelodes dicksoni | daturik gabe |
| Arbelodes dupreezi | daturik gabe |
| Arbelodes flavicolor | daturik gabe |
| Arbelodes franziskae | daturik gabe |
| Arbelodes goellnerae | daturik gabe |
| Arbelodes griseata | daturik gabe |
| Arbelodes guttata | daturik gabe |
| Arbelodes haberlandorum | daturik gabe |
| Arbelodes heringi | daturik gabe |
| Arbelodes iridescens | daturik gabe |
| Arbelodes kroonae | daturik gabe |
| Arbelodes kruegeri | daturik gabe |
| Arbelodes meridialis | daturik gabe |
| Arbelodes meridionalis | daturik gabe |
| Arbelodes minima | daturik gabe |
| Arbelodes mondeensis | daturik gabe |
| Arbelodes obliquifascia | daturik gabe |
| Arbelodes prochesi | daturik gabe |
| Arbelodes rufula | daturik gabe |
| Arbelodes sebelensis | daturik gabe |
| Arbelodes semifasciata | daturik gabe |
| Arbelodes shimonii | daturik gabe |
| Arbelodes sticticosta | daturik gabe |
| Arbelodes tetrasticta | daturik gabe |
| Arbelodes varii | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13936509
* Espezieak: Arbelodes
# Arbeleko letra lodi

Arbeleko letra lodia edo blackboard bold ingelesez, sinbolo jakin batzuetarako testu matematikoetan erabilitako tipografia da, sinboloaren zenbait lerro (normalean bertikalak) bikoiztu egiten direlako nabarmentzen dena. Letra mota hau normalean erabiltzen da zenbakizko multzoak adierazteko.
Arbeleko letra lodi tipografia tradizionalki letra lodiz inprimatutako sinboloak arbelean irudikatzeko saiakera gisa sortu zen. Azkenean, ohitura hori inprimatutako testuetan sartu zen, letra lodi arruntetik bereizita.

## Adibideak

| TeX | Unicode | Erabilera matematikan |
| $\mathbb {C} \!$ | ℂ | Zenbaki konplexuak |
| $\mathbb {H} \!$ | ℍ | Koaternioiak |
| $\mathbb {N} \!$ | ℕ | Zenbaki arruntak |
| $\mathbb {P} \!$ | ℙ | Zenbaki lehenak |
| $\mathbb {Q} \!$ | ℚ | Zenbaki arrazionalak |
| $\mathbb {R} \!$ | ℝ | Zenbaki errealak |
| $\mathbb {S} \!$ | 𝕊 | Esfera |
| $\mathbb {Z} \!$ | ℤ | Zenbaki osoak |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1142171
* Multimedia: Double-struck letters / Q1142171
# Arbendol garrapiñatuak

Arbendol garrapiñatuak edo arbendol azukregorrituak, gordinik daudela, karamelizaturiko azukrez eginiko karameluzko estalki bat gehitzen zaien (alegia, azukregorritzen diren) arbendolei deritze. Karamelu honek, arbendola ilundu egiten du, txigorturiko azukreak gozotu egiten du eta testura gogor bat ematen dio.

## Ezaugarriak

Bere ekarpen energetikoa oso esanguratsua da, almendra eta azukrearen energia ematen baitu, eta, beraz, diabetesa duten pertsonek, oso kontutan hartu behar duten jakia da.

## Antzerako gozokiak

* Praline
* Nogat

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1187678
# Arbelaitz jauregia

Arbelaitz jauregia Gipuzkoako Irun udalerrian dagoen jauregi bat da.
Irungo familia nabarmenenetakoa zen Arbelaitz familia Espainiako Koroarekin harreman estua izan zuen. XVI. mendearen hasieran eraikia izan zen eta Jose Arbelaitz izan zen eragilea. 1936ko irailean, Espainiako Gerra Zibilan zehar Irungo herrigunea edo alde zaharra suntsitu zuen suteak jauregia bera ere kaltetu zuen, gerora berreraikia izan zelarik.

## Ezaugarriak

Irungo Arbelaitz jauregiak pribilegiozko kokapena dauka, hiribildutik eta San Joan plazatik hurbil eta Nafarroako bidearen ondoan. Oinplano laukizuzen eta lau uretako teilatua dituen eraikin dotorea da. Hiru solairu eta ongi ezberdinduak dauden bi zatiz osatutako harlanduzko aurrealdea ditu. Bere bi muturretan bi dorre karratu ditu eta gainera bi zutabe doriko dituen atari barrokoa ere badu. Armarria gainean duen bal koi nagusia har tzen du frontoiak. Fatxadaren gainerakoak erdiko honekiko simetrikoak diren lau bao ardatz ditu.
Garrantzi historiko handiko eraikina da, bertan pertsonaia garrantzitsu askok ostatu hartu baizuten, tartean Henrike II.a Frantziakoa, Katalina Medici, Karlos IV.a Espainiakoa, Katalina Braganzakoa, Filipe V.a Espainiakoa, Karlos X.a Frantziakoa, etab.).
1964ean Monumentu Historiko-Artistiko Probintziala izendatu zuten.

## Iruditegia

* Arbelaiz jauregiaren ataria (1987).

## Erreferentziak

* 1 2 Open Data Euskadi. 'Euskal Herria' entziklopedia enblematikoa: Arkitektura zibila I - Eusko Jaurlaritzaren datu irekiak. (Noiz kontsultatua: 2017-09-22).
* ↑ Arbelaitz jauregia | Euskadiko Kultur Ondarea | Turismoa Euskadi - Turismoa Euskadin. (Noiz kontsultatua: 2017-09-22).
* 1 2 Irun: Arbelaitz Jauregia - Guía de Ocio de Gipuzkoa - Gipuzkoako Aisialdi Gida. (Noiz kontsultatua: 2017-09-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6057554
* Multimedia: Arbelaitz Jauregia / Q6057554
# Arbeltx

Arbeltxa edo atxabitxia lignito mota bat da, bigarren mailako harribitxitzat hartua. Ez da berezko minerala, baizik eta mineraloidea, jatorri organikoa baitu, presio handian eraldatutako egurretik eratorria.
Ikatz mota gogorrena da, 2-5 eta 4 artean Mohsen eskalan. Errefrakzio indizea 1,66 inguru da eta pisu espezifikoa 1,3 inguru da. Ikatz usaina du orratz bero batekin erretzean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q543694
* Multimedia: Jet (lignite) / Q543694
# Ashland (Maine)

Ashland Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Aroostook konderrian dago, Maine estatuan. 1.202 biztanle ditu, 81,54 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Aroostook konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q725566
* Multimedia: Ashland, Maine / Q725566
# Ashland (Massachusetts)

Ashland Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Middlesex konderrian dago, Massachusetts estatuan. 18.832 biztanle ditu, 12,9 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Middlesex konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1362736
* Multimedia: Ashland, Massachusetts / Q1362736
# Ashland (Mississippi)

Ashland Mississippiko herri bat da. Benton konderrian kokatua dago. 2010ean 569 biztanle zituen, 4,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Benton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1838992
* Multimedia: Ashland, Mississippi / Q1838992
# Ashland (Kansas)

Ashland Kansasko hiri bat da. Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 867 biztanle zituen, 4,35 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clark konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q652679
* Multimedia: Ashland, Kansas / Q652679
# Ashland (Kentucky)

Ashland Kentuckyko hiri bat da. Boyd konderrian kokatua dago. 2010ean 21.684 biztanle zituen, 27,81 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Boyd konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q725562
* Multimedia: Ashland, Kentucky / Q725562
# Ashland (Missouri)

Ashland Missourieko hiri bat da. Boone konderrian kokatua dago. 2010ean 3.707 biztanle zituen, 12,40 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Boone konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q966935
# Ashland (Nebraska)

Ashland Nebraskako hiri bat da. Saunders konderrian kokatua dago. 2010ean 2.453 biztanle zituen, 2,85 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Saunders konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q960877
* Multimedia: Ashland, Nebraska / Q960877