OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Baranduin

Baranduin, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den ibai baten izena da. Eraztunen Jaunaren euskarazko bertsioan, hobbitek Brandiarno deitua (Brandywine ingelesezko jatorrizko bertsioan), Eriadorreko hiru ibai handietako bat zen. Bere iturburua, Nenuial aintziran zegoen, lehenagoko garai batzuetan, Arnor erresumaren sorgunea izan zena, eta hegomendebalderanzko norantzan zihoan, Eskualdea eta Oihan Zaharraren artean, itsasora, Ered Luin mendien hegoaldeko muturrean iritsiz, Minhiriath eta Harlindon eskualdeak banatuz. Bere ibilbide luzean, ibaiadar ugariren urak jasotzen zituen, garrantzitsuenak eta ezagunenak, Eskualdea zeharkatzen zutenak zirelarik: Withywindle, Zepeda Errekaztoa eta Eskualdeko Ibaia.
Muga egiten zuen ibaia izateak, hobbitei, Eskualdea ondo babestua egotea ahalbidetzen zien, ibaia zeharkatzeko toki gutxi baitzeuden: Sarneko ibia, Eskualdearen hegoaldean, Nazgûlen Jaunak zeharkatu zuena, Arbotanteen Zubia, Dunedainek Arnor erresumaren garai oparoan Ekialdeko Laurdenean eraikitakoa, nondik Ekialdeko Bide Handia igarotzen zen, eta Baltsadera izeneko herriko baltsa, Marjala lurraldean, lau hobbitei, Nazgûlen jazarpenetik ihes egitea ahalbidetu ziena.

## Izenaren etimologia

Ibaia, elfoeraz, Baranduin deitzen zen, "ibai luze marroi-urrexka" esan nahi duena. Baran sindarinezko hitzarekin osatua, "marroi" edo "marroi horixka" esan nahi duena, BARAN errotik, eta duin hitzarekin, "ibaia" esan nahi duena (oso luzea den ibai bati erreferentzia egiten dio), DUI errotik, bere uren koloreagatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1235499
# Baranello

Baranello Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. 2.489 biztanle ditu, 25 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Baranellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Busso Colle d'Anchise Vinchiaturo Spinete

## Kanpo estekak

* Datuak: Q277368
* Multimedia: Baranello / Q277368
# Baran barrutia

Baran barrutia Indiako barruti bat da, Kota dibisioan, Rajastan estatuan. 1.222.755 biztanle ditu 6.992 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Kota barrutia Guna barrutia

## Ikus, gainera

* Rajastan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2329717
* Multimedia: Baran district / Q2329717
# Baranavitxi

Baranavitxi edo Baranavici (bielorrusieraz: Бара́навічы baˈranavʲitʂɨ ahoskatua; errusieraz: Бара́новичи, Baranovitxi; polonieraz: Baranowicze; yiddishez: באראנאוויטש, Baranovitx) bielorrusiar hiria da. Herrialdeko zortzigarren hiri handiena Bresteko oblastan dago, 169.522 biztanle ditu 2007ko kalkuluen arabera.

## Klima

Datu klimatikoak (Baranavitxi) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 11.0 | 14.7 | 20.1 | 29.0 | 31.5 | 32.9 | 34.7 | 35.7 | 31.5 | 26.1 | 17.8 | 11.1 | 35.7 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -1.7 | -0.8 | 4.5 | 12.8 | 19.1 | 21.6 | 23.9 | 23.3 | 17.4 | 11.0 | 3.7 | -0.7 | 11.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -6.5 | -6.6 | -2.8 | 2.9 | 8.0 | 11.1 | 13.1 | 12.3 | 8.0 | 3.8 | -0.8 | -5.1 | 3.1 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -33.9 | -37.8 | -28.9 | -10.0 | -5.0 | 0.9 | 3.9 | -1.1 | -3.0 | -11.0 | -19.0 | -29.9 | -35.4 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 39 | 32 | 40 | 33 | 59 | 83 | 94 | 59 | 57 | 43 | 42 | 46 | 627 |
| Iturria: Pogoda.ru.net ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Berriaren Estilo Liburua
* ↑ Weather and Climate. Weather and Climate-The Climate of Baranovichi. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q237655
* Multimedia: Baranavičy / Q237655
# Baranda (arkitektura)

Baranda da balkoi, zubi, zurubi eta kidekoen ertza babesten duen hesi modukoa, zutikako habetxoz eta horiek goialdean lotzen dituen hagaz osatua.
Gaineko parteari, eskua bermatzekoari, eskudela edo eskubanda esaten zaio.
Euskal Herrian ospe berezikoa da Kontxako pasealekuko baranda, Donostian.

## Erreferentziak

* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia - Baranda» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-02-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3095365
* Multimedia: Railings / Q3095365
# Barano d'Ischia

Barano d'Ischia Italiako udalerri bat da. Napoliko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 9.971 biztanle ditu, 10,96 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Barano d'Ischiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ischia Casamicciola Terme Serrara Fontana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q71838
* Multimedia: Barano d'Ischia / Q71838
# BeIN Sports

beIN Sports kirolaren gaineko programazioa eskaintzen duen telebista kateen sarea da. Qatarko Al Jazeera eta New York Hiriko TimeWarner konpainiek kudeatzen dute, eta Frantzian eta Ameriketako Estatu Batuetan ditu telebista kateak.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) beIN Sports Frantzia
* Datuak: Q13473
* Multimedia: BeIN SPORTS / Q13473
# Be izar

Be izarrak izar mota bat dira, ohi B espektro motakoak eta euren espektroan hidrogenozko igortze lerro debekatuak erakusten dituena. Igorketa hori ez dator izarretik bertatik, baizik eta errotazio azkarraren eta izar masa galeraren ondorio den disko zirkumestelar batetik baizik. Euren ezaugarri nagusia errotazio abiada bizia da, baita B motako izarrentzako ere, eta 250 eta 500 kilometro segundoko bitartekoa izan daitekeena.
Be izarrak euren aldaketak denbora eskala ezberdinetan jasaten dituzten izar aldagarriak dira. Epe luzerako aldaketek (asteetatik hasi eta hamarkadetaraino) materialezko diskoaren eraketa eta barreiatzearekin zerikusia dute, epe ertainekoak (egunetatik asteetara) izar hauetakoren batzuen sistema bitarren barruko mugimenduarekin lotzen dira, eta epe motzerako aldaketak (0,3 eta 2 egun bitartekoak) errotazioaren edo pultsazio ez erradialen ondorio izan daitezke.
Be izarren egoera egoera iragankor bat da. Izar bat Btik Bera alda daiteke ondoren berriz normaltasunera itzultzeko. Jokaera hau duten O eta A espektro motako izarrei ere Be izena ematen zaie.

## Ikus, gainera

* B(e) izar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q812800
* Multimedia: Be stars / Q812800
# Bdeogale omnivora

Bdeogale omnivora Bdeogale generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Herpestidae familian sailkatuta dago.
Askotan Bdeogale crassicauda espeziearen azpiespezietzat jotzen dute.

## Ikus, gainera

* Herpestidae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1884323
# Bea

Bea Teruelgo udalerria da, Jiloca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 37 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Teruelgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1657170
* Multimedia: Bea, Aragon / Q1657170
# Bdín

Bdín Txekiako udalerri bat da, Rakovníkeko barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 67 biztanle zituen 2,11 km²ko azaleran.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q812791
* Multimedia: Bdín / Q812791
# Be (argipena)

Be izenak hainbat adiera du:
* Be, euskarazko alfabetoan erabilitako B letra latindarraren izena-
* Be zirilikoa, alfabeto zirilikoko letra (Б, б).
* Be edo bāʾ (ب), letra arabiarra, bet letra semitikoaren aldaera.
* Be izarrak, izar mota bat kosmologian.
* .be, Belgikari dagokion Interneteko domeinua.
* Be, 1990eko ordenagailu enpresa bat, BeOS sistema eragilea egin zuena.
* Be, BTS talde korearraren 2020ko diskoa.
* Be, Neil Diamonden 1973ko abesti eta singlea.
* Bè, Lome hiriko auzoa (Togo).
* Bé, Anabela Fernanda Pinto Silva futbol jokalaria, nazioarteko mailan jokatu duena Portugalgo emakumezko futbol selekzioarekin.
* Be edo Ong Be, Txinako Hainan uharteko hizkuntza bat.
Ikus, halaber:
# Be (zirilikoa)

Be (Б, б) Alfabeto zirilikoko bigarren letra da eta /b/ ahozkatzen da euskaraz bezala. Errusiarrean б /p/ moduan ahozka daiteke hitz baten bukaeran denean edo hotsik gabeko konsonante baten aurrean, eta [bʲ] moduan ahozkatzen da bokal palatal baten aurrean. 6 baten antza du eta ez da Verekin, B latinoa bezala idazten dena baina [v] ahozkatzen dena (frantsesez bezala ville hitzean). Bi hitzak greziarreko betatik datoz. Idazterakoan б txikaik delta txikiaren antza har dezake δ.
Aintzina б Buki ahizkatzen zen. Ez du balio numerikorik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16291
* Multimedia: Cyrillic Be / Q16291
# Bea Arthur

Beatrice Arthur (jaiotza izena: Bernice Frankel; New York, 1922ko maiatzaren 13 - Los Angeles, Kalifornia, 2009ko apirilaren 25), Bea Arthur izenez ezaguna, aktore, komediante eta abeslari estatubatuarra izan zen. 70 urteko ibilbide artistikoan, zineman, antzerkian eta telebistan lan egin zuen. Broadwayko hainbat musikaletan eta "Off-Broadway" delakoan parte hartu zuen, baita bere herrialdeko beste hiri batzuetan ere. Iraupen luzeko bi telebista-komedia arrakastatsuren protagonista ere izan zen: Maude, 1972tik 1978ra bitartean CBS katean transmititu zena (141 atal), eta The Golden Girls, 1985etik 1992ra NBCn emititu zena, Estelle Getty, Rue McClanahan eta Betty Whiterekin batera. Haren interpretazioek sari eta aintzatespen ugari jaso zituzten, besteak beste, bi Emmy sari eta Tony sari bat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q138576
* Multimedia: Beatrice Arthur / Q138576
# Bea Beltrán

Bea Beltrán Sanz (Tres Cantos, Espainia, 1997ko abenduaren 10a) madrildar futbolaria da, atzelari jokatzen duena. Gaur egun Espainiako Emakumezkoen Futbol Ligaren Lehen Mailan aritzen den Real Sociedad futbol-taldean jokatzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37628612
* Multimedia: Bea Beltrán / Q37628612
# Bill urakana (2009)

Bill urakana 2009ko 3. ekaitza izan zen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Urakanari buruzko txostena.
* Datuak: Q2668628
* Multimedia: Hurricane Bill (2009) / Q2668628
2009ko Atlantikoko zikloi tropikalak :
| Lehena | Ana | Bill | Claudette | Danny | Erika | Fred | Zortzigarrena | Grace | Henri | Ida | Joaquin | Kate | Larry | Mindy | Nicholas | Odette | Peter | Rose | Sam | Teresa | Victor | Wanda |
# Bill Stevenson

John William "Bill" Stevenson (Torrance, Kalifornia, 1963ko irailaren 10a) punk rock generoko bateria-jotzaile eta musika-ekoizlea da. Black Flag eta The Descendents taldeetan aritzeagatik eta punk rock disko ekoizle izateagatik ezaguna da.

## Biografia

Frank Navettarekin batera The Descendents punk taldea sortu zuen1978an, 1982an "Milo Goes to College" diskoa grabatuz. Black Flag hardcore punk taldean ere aritu zen 1981 urtean, jatorrizko bateria-jole, ROBO, Ingalaterran atxilotua izan ostean. Stevensonek 7 disko grabatu zituen urte bakar batean, 1984 eta 1985 urteen artean Black Flag taldearekin.
1987an The Descendentsera itzuli zen. Hala ere, Milo Aukermanek taldea utzi zuen urte hartan bertan institutora itzultzeko eta Stevensonek, Descendentseko gainerako taldekideekin eta DAve Smalleyekin batera ALL taldea sortu zuen, ordura arte Descendents taldearen azken albumak zeraman izen berbera alegia. 1996an Aukerman itzuli eta grabaketei ekin zieten Descendentsekoek Stevensonekin.
Stevensonek Jason Livermorerekin batera The Blasting Room punk estudioa sortu zuen, Fort Collinsen, Kolorado.
Gaur egun, Stevensonek Descendentsekin jarraitzen du, baita Only Crime izeneko proiektu paralelo batekin ere, Good Riddance,Russ Rankin, GWAR eta Convergeeko kideekin osaturiko punk rock taldea.

## Ekoizle

Stevensonen ekoizle eta soinu teknikari ibilbidea oso luzea da, tNOFX, Bbs Paranoicos, Lagwagon, Rise Against, As I Lay Dying, The Casualties, MxPx , Anti-Flag , Berri Txarrak eta A Day To Remember bezalako taldeekin lan eginaz .

## Kanpo estekak

* The Blasting Room estudioaren orrialde ofiziala
* Only Crime taldearen webgune ofiziala
* Descendents taldearen webgune ofiziala
* ALL
* Datuak: Q177111
# Bill Withers

William Harrison Withers Jr. (Slab Fork, Mendebaldeko Virginia, 1938ko uztailaren 4a - Los Angeles, 2020ko martxoaren 30a) estatubatuar kantautore eta musikari bat izan zen. Nagusiki 1970-1985 artean diskoak plazaratu eta kontzertuak eman zituen, eta bere musikak soul, blues, rhythm and blues eta funk generoak jorratu izan ditu.
Grammy Sariak hiru bider irabazi eta lau izendapen ere jaso zituen. 2015. urteaz geroztik Rock and Rollaren Ospearen Aretoan sailkatua dago.
Bere abesti ospetsuenak honakoak dira: "Lean on Me", "Ain't No Sunshine", "I Don't Want You On My Mind", "Use Me", "Just the Two of Us", "Lovely Day" eta "Grandma's Hands".

## Diskografia

* 1971 : Just as I Am
* 1972 : Still Bill
* 1973 : Live at Carnegie Hall
* 1974 : ’Justments
* 1975 : Making Music, Making Friends
* 1976 : Naked and Warm
* 1977 : Menagerie
* 1978 : ’Bout Love
* 1985 : Watching You, Watching Me

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q346565
* Multimedia: Bill Withers / Q346565
# Bill Wyman

William "Bill" George Wyman, Perks jaioa (Londres, 1936ko urriaren 24a) ingeles baxujolea da. The Rolling Stones taldeko kidea izan zen 1962tuk 1993ra.
1962ko abenduan sartu zen The Rolling Stones taldean, Dick Taylor ordezkatuz. Taldearen bi abestiren egilea izan zen (Un Another Land eta Downtown Suzie).
1993an taldea utzi eta 1997an Bill Wyman's Rhythm Kings taldea sortu zuen.

## Diskografia

The Rolling Stonesekin
* The Rolling Stones / England's Newest Hit Makers (1964)
* 12 X 5 (1964)
* The Rolling Stones No. 2 / The Rolling Stones, Now! (1965)
* Out of Our Heads (1965)
* December's Children (And Everybody's) (1965)
* Aftermath (1966)
* Between the Buttons (1967)
* Their Satanic Majesties Request (1967)
* Beggars Banquet (1968)
* Let It Bleed (1969)
* Sticky Fingers (1971)
* Exile on Main St. (1972)
* Goats Head Soup (1973)
* It's Only Rock 'n Roll (1974)
* Black and Blue (1976)
* Some Girls (1978)
* Emotional Rescue (1980)
* Tattoo You (1981)
* Undercover (1983)
* Dirty Work (1986)
* Steel Wheels (1989)

### Bakarkakoak

* Monkey Grip (1974ko ekaina)
* Stone Alone (1976ko martxoa)
* Green Ice (soinu-banda) (1981)
* Bill Wyman (1982k apirila)
* Stuff (1992/2000)
* Back to Basics (2015eko ekaina)

### Diskoa elkarlanean

* Willie & The Poor Boys (1985ko maiatza) (Mickey Gee, Andy Fairweather-Low, Geraint Watkins, eta Charlie Wattsekin batera)

### Bildumak

* Bill Wyman's Blues Odyssey (2002)
* A Stone Alone: The Solo Anthology 1974–2002 (2002, EB)

### Bill Wyman's Rhythm Kings

* Struttin' Our Stuff (1997ko urria)
* Anyway the Wind Blows (1998ko urria)
* Groovin' (2000ko maiatza)
* Double Bill (2001eko maiatza)
* Just for a Thrill (2004ko maiatza)
* Studio Time (2018k apirila)

### Lankidetzak

* I Can Tell, John Hammond, Jr., 1967
* The London Howlin' Wolf Sessions, 1971
* Manassas, 1972
* Jamming with Edward!, 1972
* Goodnight Vienna, Ringo Starr, 1974
* Drinkin' TNT 'n' Smokin' Dynamite, Buddy Guy & Junior Wells, 1982

### Singleak bakarka

* "In Another Land" (1967ko abendua)
* "Monkey Grip Glue" (1974ko ekaina)
* "White Lightnin'" (1974ko iraila)
* "A Quarter to Three" (1976ko apirila)
* "If You Wanna Be Happy" (1976)
* "Apache Woman" (1976)
* "(Si Si) Je Suis un Rock Star" (1981eko uztaila)
* "Visions" (1982)
* "Come Back Suzanne" (1982ko martxoa)
* "A New Fashion" (1982ko martxoa)
* "Baby Please Don't Go" (1985eko ekaina)
* "What & How & If & When & Why" (2015eko ekaina)

## Idazlanak
### Arkeologia

* Bill Wyman's Treasure Islands ISBN 0-7509-3967-2

### The Rolling Stones

* Stone Alone ISBN 0-306-80783-1
* Rolling with the Stones ISBN 0-7513-4646-2.
* Bill Wyman's Blues Odyssey ISBN 0-7513-3442-1
* The Stones – A History in Cartoons ISBN 0-7509-4248-7

### Artea

* Wyman Shoots Chagall ISBN 0904351629

## Kanpo estekak

* Datuak: Q312559
* Multimedia: Bill Wyman / Q312559
# Bill Skarsgård

Bill Istvan Günther Skarsgård (Vällingby, Stockholm, 1990eko abuztuaren 9a) zinema eta telebistako suediar aktore bat da. Stellan Skarsgård aktorearen semea eta Alexander Skarsgård, Gustaf Skarsgård eta Valter Skarsgård aktoreen anaia da.
Nagusiki It (2017) filmean Pennywise, pailazo dantzaria antzezteagatik ezaguna da. Bestalde, Simple Simon (2010), Anna Karenina (2012), The Divergent Series: Allegiant (2016), and Atomic Blonde (2017) filmeetan eta Hemlock Grove (2013–2015) telesaila ere antzeztu ditu.

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q862460
* Multimedia: Bill Skarsgård / Q862460
# Bikornio (kurba)

Geometrian, bikornioa kurba kuartiko arrazional bat da, eta ekuazio honek definitzen du:
    $y^{2}(a^{2}-x^{2})=(x^{2}+2ay-a^{2})^{2}.$
Bi gailur ditu eta ordenatuen ardatzarekiko simetrikoa da.

## Historia

1864an, James Joseph Sylvesterrek kurba hau aztertu zuen
    $y^{4}-xy^{3}-8xy^{2}+36x^{2}y+16x^{2}-27x^{3}=0$
ekuazio kintikoekin sailkapenarekin lotuta; bikornio kurba izendatu zuen, bi gailur dituelako. Arthur Cayleyk 1867an zabaldu zuen kurba horren azterketa.

## Propietateak

Bikornioa kurba aljebraiko lau bat da, lau gradukoa eta zero generokoa. Bi gailur-berezitasun ditu plano errealean, eta puntu bikoitz bat proiektatze-plano konplexuan: x=0, z=0. x = 0 eta z = 0 mugitzen badira jatorrian, x-ren inguruan irudimenezko biraketa eginez eta ordezkatuz, baina x eta 1/z jarriz, eta bikorinio kurban, hau lortzen da:
    $(x^{2}-2az+a^{2}z^{2})^{2}=x^{2}+a^{2}z^{2}.\,$
Kurba horrek, Pascalen barraskilo batek, puntu bikoitz arrunt bat du jatorrian, eta bi nodo plano konplexuan, a x = +mn; eta z = 1.

## Erreferentziak

* J. Dennis Lawrence. A catalog of special plane curves. Dover Publications, 1972, p. 147–149. ISBN 0-486-60288-5.
* "Bicorn" The MacTutore History of Mathematics archive
* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Bicorn" MathWorld-en.
* "Bicorne" a Encyclopédie des Forma Mathématiques Remarquables
* The Collected Mathematical Papeles of James Joseph Sylvester. Bol. II Cambridge (1908), 468. or. (linean)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3772869
* Multimedia: Bicorns / Q3772869
# Bikote-trukaketa

Bikote-trukaketa bikote egonkor bateko kide batek hirugarren pertsona batekin sexu harremanak izatea da, bikoteko beste kidearen onarpen eta parte hartzearekin, sexu jolas moduan. Sexu-harremanak mugatuak nahiz osoak, sarpenarekin alegia, izan daitezke. Beste kideak beste pertsona batekin sexu-harremanak izatea onartzen duen pertsonaren parte hartzeko moduak anitz izan daitezke: beste kidearen sexu harremanen jakinaren gainean egotea, harreman horiek begiratzea zein hirugarren pertsonaren bikoteko beste kidearekin sexu harremanak izatea aldi berean. XX. mendeko bukaeratik bikote-trukaketa egiteko klub, elkarte eta sare sozialak osatu dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q626503
* Multimedia: Swinging (sexual practice) / Q626503
# Bikote (argipena)

Bikote hitzak erabilera zenbait ditu:
* bikote edo diada, bi banako edo agenteren arteko harremana;
* bikotea, pertsonen arteko harreman barrenkoia;
* giza sexualitatean, bikote-trukaketa, bikote bateko kide batek bere kideak beste pertsona batekin sexu harremanak izatea onartzen duenean;
* musikan,
** bikote edo duo, bi musika-tresnarentzako musika konposizioa;
** bikote, bi laguneko musika taldea;
* matematikan, bikote ordenatu, bi elementuko multzo mota bat;
* kulturan, Bikote arriskutsua!! Super gerlariek ez dute atsedenik, Dragoi Bolako filma.
# Bikornio (kapela)

Bikornioa edo bi adarreko kapela kapela mota bat da. Hasieran hegal zabalak zituen, gorantz bilduak. Goi maila militarreko ofizialek hartu zuten, bereziki armadan, 1790eko hamarkadatik aurrera, eta, geroago, XIX. mende osoan, eta XX. mendea enbaxadoreek eta gainerako diplomatikoek erabili izan dute. Nazioarteko bikornioari chapeau de bras (beso-kapela) izenarekin deitzen zitzaion, aurreko trikornioa ez bezala, bikornioa erraz tolesten baitzen beso baten azpian eramateko —burutik kentzen zenean—. Herri-kulturan, txapel hori Napoleon Bonaparterekin lotzen da.
Bi bikornio mota bereizi behar dira: lehena trikornioa sinplifikatzea zen, eta oso erabilia izan zen ofizialek eta, are gehiago, Europako herrietako soldadu xeheek XIX. mendearen amaieran. Honek, bi muturrak aurpegiarekiko perpendikularrean zihoazen eta sorbalda bakoitzera begira zeuden, eta oso ezaguna da Napoleon I.aren irudikapenen ondorioz, hark erabiltzen baitzuen; XIX. mendearen hasieratik "saihetsekoa" izan zen ohikoena (puntak buruaren alboetara joan beharrean, frontetik garondora joaten dira), oso erraz tolesten zena, Manuel Belgrano, José de San Martín edo Simón Bolívar jeneralen irudietan ikusi ohi den moduan.
Militarrek asko erabili dute eta berrikiago goi-kargudun askoren gala-uniformeetan agertzen da, sarritan urre-koloreko galoiz eta lumaz apainduta.

## Erreferentziak

* ↑ Google Arts & Culture. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q233104
* Multimedia: Bicorne hats / Q233104
# Bikote ordenatu

Matematikan, bikote ordenatua bi elementuko multzo bat da, non ordena finkatuta dagoen. Bi parentesien artean adierazten da, beste edozein multzotatik desberdintzeko.
    Adibidez, (a,b), (1,4) eta (sagarrondo,sagarra), bikote ordenatuak dira.
Bikote ordenatu baten lehenengo elementuari lehen bikotekidea deritzogu eta bigarrenari bigarren bikotekidea.
Bikote ordenatuetan, bikotekideen ordena garrantzizko da. Horrela, {a,b} eta {b,a} multzoak berdinak dira, (a,b) eta (b,a) bikote ordenatuak, aldiz, ez a ≠ b bada. Beraz, bi bikote ordenatuk hau betetzen dute:
    $(a,b)=(c,d)\iff a=c\land b=d$
    Adibidez, futbol partida batean 0-4 eta 4-0 ez dira emaitza bera. Futbol partida baten emaitza bikote ordenatua da.
Bikote ordenatu guztien multzoa non lehenengo elementua X multzo jakin batetik eta bigarren elementua Y beste multzo batetik hartuak diren, X eta Y multzoen biderkadura kartesiarra du izena, $X\times Y$ idatzita.

## N-kote edo tupla ordenatuak

Era berean, hirukote ordenatua (espazioko puntuak), laukote ordenatua edo n-kote ordenatua ere defini ditzakegu. hirukote ordenatu bat $(a,b,c)$ defini daiteke honela ere: $(a,(b,c))$ edo $((a,b),c)$; hots, bikote ordenatu bat bere baitan beste bikote ordenatu bat elementu bezala daukana.
Bide hori programazio-lengoaietan du islatzea: elementuen zerrenda bat bikote ordenatu habiaratuen eraikuntza moduan adieraz daiteke. Esate baterako, $(1,2,3,4,5)$ zerrenda $(1,(2,(3,(4,(5,)))))$ bihurtzen da. Lisp programazio-lengoaiak zerrenda hauek erabiltzen ditu oinarrizko datu-egituratzat.

## Bikote ordenatuak multzo-teorian

Multzo-teoria hutsean, non multzoak baino ez diren, (a, b) bikote ordenatua honela defini daiteke:
    $~(a,b)=\{\{a\},\{a,b\}\}$
Definizio horrek Kuratowskiren bikotea izena du, eta guztiz oinarrizko da, formulatzeko axioma gutxi behar direlako (hedatze-axioma, bereizte-axioma eta bikotearen axioma).
$p$ bikote ordenatuaren $x$ lehen elementua izatearen baieztapena honela formulatu daiteke:
    $\forall _{Y\in p}\qquad x\in Y$
eta p-ren x bigarren elementua izatearena honela:
    $(\exists _{Y\in p}\quad x\in Y)\wedge (\forall _{Y_{1}\in p}\forall _{Y_{2}\in p}\quad (x\in Y_{1}\wedge x\in Y_{2})\Rightarrow Y_{1}=Y_{2})$
Ohar gaitezen definizio horrek $p=(x,x)=\{\{x\},\{x,x\}\}=\{\{x\},\{x\}\}=\{\{x\}\}$ bikote ordenaturako ere balio duela.
Multzo-teoriaren ohiko ZF formulazioan erregulartasun-axioma barne hartuz, bikote ordenatua $(a,b)$ honela ere defini daiteke: $\{a,\{a,b\}\}$ multzoa. Nolanahi ere, erregulartasun-axioma beharrezkoa da, zeren hura gabe, $x$ eta $z$ multzoak kontuan hartuz gero, non $x=\{z\}$, $z=\{x\}$, eta $x\neq z$ diren, orduan izango genuke
    $(x,x)=\{x,\{x,x\}\}=\{x,\{x\}\}=\{x,z\}=\{z,x\}=\{z,\{z\}\}=\{z,\{z,z\}\}=(z,z)\,$
, aldiz, $(x,x)\neq (z,z)$ nahi baitugu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191290
# Bikote sorrera

Bikote sorrera bosoi neutro batetik oinarrizko partikula bat eta horri dagokion antipartikula sortzean datza. Adibidez, elektroia eta positroia, muoia eta antimuoia, edota protoia eta antiprotoia sortzen dituena. Maiz, bikote-sorrera kontzeptuak fotoi batek nukleo baten inguruan sortzen duen elektroi-positroi bikoteari egiten dio aipamen. Bikote-sorrera gerta dadin, elkarrekintzaren hasierako energia atalase-maila baino handiagoa izan behar du; hau da, bosoiaren energiak gutxienez bikotearen pausaguneko masaren energia baino handiagoa izan behar du, eta horrez gain, energiaren eta momentu linealaren kontzerbazioa eman behar da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115238
* Multimedia: Pair production / Q115238