OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Allactaga williamsi

Allactaga williamsi Allactaga generoko animalia da. Karraskarien barruko Allactaginae subfamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)Mammals - full taxonomy and Red List status Ugaztun guztien egoera 2008an
* ↑ Thomas. (1897). in: Dipodidae. Ann. Mag. Nat. Hist., 309 or..

## Ikus, gainera

* Allactaga
* Dipodidae

## Kanpo estekak

* Allactaga williamsiri buruzko informazioa GBIF datubasean
* Datuak: Q111744929
* Espezieak: Allactaga williamsi
# Allactaga toussi

Allactaga toussi Allactaga generoko animalia da. Karraskarien barruko Dipodidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Allactaga
* Dipodidae
# Altamonte Springs (Florida)

Altamonte Springs Floridako hiri bat da. Seminole konderrian kokatua dago. 2010ean 42.150 biztanle zituen, 24,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Seminole konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q434355
* Multimedia: Altamonte Springs, Florida / Q434355
# Altamuskin

Altamuskin edota Altamooskan (irlanderaz: Allt a' Mhúscáin) Ipar Irlandako udalerri bat da, Tyrone konderrian dagoena. 2014ko erroldaren arabera 127 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4324940
* Multimedia: Altamuskin / Q4324940
# Altan

Altan Irlanda folk eta zelta musika talde bat da. Jatorriz Donegal konderriko Gweedore udalerrikoak dira. Irlandako abesti herrikoiak eta Donegal konderriko gaeltacht eremuko irlanderazko abestia jo eta abestu ohi dituzte.
Gaur egungo taldekideak Mairéad Ní Mhaonaigh, Ciarán Curran, Ciarán Tourish, Dermot Byrne, Mark Kelly eta Dáithí Sproule musikariak dira. Aldiz, taldekiohiak Dónal Lunny, Frankie Kennedy eta Paul O'Shaughnessy.

## Diskografia
### Frankie Kennedy eta Mairéad Ní Mhaonaigh elkarlanean

* Ceol Aduaidh (Music of the North) (1983)
* Altan (1987)

### Estudio diskoak

* Horse with a Heart (1989)
* The Red Crow (1990)
* Harvest Storm (1992)
* Island Angel (1993)
* Blackwater (1996)
* Runaway Sunday (1997)
* Another Sky (2000)
* The Blue Idol (2002)
* Local Ground (2005)
* 25th Anniversary Celebration (2010)
* TBA (2011)

### Errekopilatorioak

* The First Ten Years (1986–1995) (1995)
* The Best Of Altan (1997)
* Altan's Finest (2000)
* Once Again 1987-93 (2000)
* The Best of Altan: The Songs (2003)

## Ikus gainera

* Mairéad Ní Mhaonaigh
* Dónal Lunny
# Altamont (Kansas)

Altamont Kansasko hiri bat da. Labette konderrian kokatua dago. 2010ean 1.080 biztanle zituen, 4,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Labette konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2901407
# Altamont (Missouri)

Altamont Missourieko herrixka bat da. Daviess konderrian kokatua dago. 2010ean 204 biztanle zituen, 0,66 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Daviess konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2088953
# Altamont (New York)

Altamont New York estatuko herri bat da. Albany konderrian kokatua dago. 2010ean 1.720 biztanle zituen, 3,07 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Albany konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3164563
* Multimedia: Altamont, New York / Q3164563
# Altamont (Pennsylvania)

Altamont Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Schuylkill konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 624 biztanle ditu, 2,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Schuylkill konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q592586
# Altamura

Altamura Italiako udalerri bat da. Bariko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. 69.880 biztanle ditu, 431,38 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Altamurak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bitonto Cassano delle Murge Gravina in Puglia Grumo Appula Matera Ruvo di Puglia Santeramo in Colle Toritto

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19306
* Multimedia: Altamura / Q19306
# Altamont (Oregon)

Altamont Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Klamath konderrian dago, Oregon estatuan. 20.233 biztanle ditu, 22,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Klamath konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2260547
# Altamont (Tennessee)

Altamont Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grundy konderrian dago, Tennessee estatuan. 1.117 biztanle ditu, 52,205764 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Grundy konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1860352
* Multimedia: Altamont, Tennessee / Q1860352
# Albatera

Albatera Valentziako Erkidegoko udalerria da, Baix Segura/Vega Baja eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 11.754 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Alacanteko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q618585
* Multimedia: Albatera / Q618585
# Albatana

Albatana Albaceteko udalerria da, Campos de Hellín eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 810 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Albaceteko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q559221
* Multimedia: Albatana / Q559221
# Albatros

Albatros Procellariiformes ordenako diomedeidae familiako hegaztiak dira, Ozeano Australean eta iparraldeko Ozeano Barean bizi direnak

## Taxonomia

Hona hemen albatrosen espezieen zerrenda:
* Diomedea generoa
** D. exulans
** D. (exulans) antipodensis
** D. (exulans) amsterdamensis
** D. (exulans) dabbenena
** D. epomophora
** D. (epomophora) sanfordi
* Phoebastria generoa
** P. irrorata
** P. albatrus
** P. nigripes
** P. immutabilis
* Thalassarche generoa
** T. melanophrys
** T. (melanophrys) impavida
** T. cauta
** T. (cauta) steadi
** T. (cauta) eremita
** T. (cauta) salvini
** T. chrysostoma
** T. chlororhynchos
** T. (chlororhynchos) carteri
** T. bulleri
* Phoebetria generoa
** P. fusca
** P. palpebrata

## Erreferentziak

* ↑ Brands, Sheila. (2008-8-14). Systema Naturae 2000 / Classification – Family Diomedeidae. in: Project: The Taxonomicon..
* ↑ Nunn, G. B., Cooper, J., Jouventin, P., Robertson, C. J. R. and Robertson G. G. (1996) "Evolutionary relationships among extant albatrosses (Procellariiformes: Diomedeidae) established from complete cytochrome-b gene sequences". Auk 113: 784–801.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55805
* Multimedia: Diomedeidae / Q55805
* Espezieak: Diomedeidae
# Albatros bidaiari

Albatros bidaiaria (Diomedea exulans) Diomedea generoko animalia da. Hegaztien barruko Diomedeidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Diomedea
* Diomedeidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q208682
* Multimedia: Diomedea exulans / Q208682
* Espezieak: Diomedea exulans
# Albatrellus subrubescens

Albatrellus subrubescens Albatrellaceae familiako onddo poliporo espeziea da. Onddo pozointsua da, hauen kontsumizioak epe motzeko gastroenteritisa eragin dezakelarik.

## Taxonomia eta filogenia

Espezie hau lehen aldiz deskribatu zen 1940. urtean, William Murrill mikologo estatubatuarrak Scutiger subrubescens bezala izendatu zuelarik.

## Konposatu bioaktiboak

Albatrellus subrubescens-ek eskutigeral (ingelesez: scutigeral) izeneko konposatu bioaktiboa sortzen du, aktibitate antibiotikoa duena.

### Banaketa eremua

Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Mexiko, Alaska, Mexiko, Europa, Myanmar.

## Erreferentziak

* ↑ Murrill, William A.. (1940-04). «Additions to Florida Fungi-V» Bulletin of the Torrey Botanical Club 67 (4): 275. doi:10.2307/2481174. (Noiz kontsultatua: 2023-10-31).
* ↑ National Center for Biotechnology Information (2023). PubChem Compound Summary for CID 5317377, Scutigeral.
* ↑ Albatrellus subrubescens: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80705
* Multimedia: Albatrellus subrubescens / Q80705
# Albatros hankabeltz

Albatros hankabeltza (Phoebastria nigripes) Phoebastria generoko animalia da. Hegaztien barruko Diomedeidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Phoebastria
* Diomedeidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q600319
* Multimedia: Phoebastria nigripes / Q600319
* Espezieak: Phoebastria nigripes
# Albatros sudur-hori

Albatros sudur-hori (Thalassarche chlororhynchos) Thalassarche generoko animalia da. Hegaztien barruko Diomedeidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Thalassarche
* Diomedeidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q1146629
* Multimedia: Thalassarche chlororhynchos / Q1146629
* Espezieak: Thalassarche chlororhynchos
# Albatros bekaindun

Albatros bekainduna (Thalassarche melanophris) Thalassarche generoko animalia da. Hegaztien barruko Diomedeidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Thalassarche
* Diomedeidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q602598
* Multimedia: Thalassarche melanophris / Q602598
* Espezieak: Thalassarche melanophris
# Alfonso Zapico

Alfonso Zapico (San Martín del Rey Aurelio, 1981-) komikigile asturiarra da. Bere lehenengo liburua Frantzian argitaratu ondoren, hurrengo biak Bilboko "Astiberri" argitaletxearekin kaleratu ditu.
Bestela, kolaborazioak egin ditu "La Nueva España" egunkarirako gaztelaniaz eta asturieraz ordea "Les Noticies" astekarian eta "El Gomeru" aldizkari espezializatuan.

## Bibliografia

* La guerre du professeur Bertenev (Editions Paquet, 2006).
* Café Budapest (Astiberri, 2008).
* Dublinés (Astiberri, 2011).

## Euskaraz

* Dublindarra, itzultzaileak: Bego Montorio eta Eskarne Mujika Gallastegi (Astiberri, 2015)

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz)(Frantsesez)Blog pertsonala
* "Zapicoren Annus Mirabilisa" (e-gor blog)
* Datuak: Q3757246
* Multimedia: Alfonso Zapico / Q3757246
# Alfontso (Chesterreko kondea)

Alfontso Ingalaterrakoa (Baiona, 1273ko azaroaren 24a - Windsorko gaztelua, 1284ko abuztuaren 19a) ingeles infantea izan zen. Eduardo I.a Ingalaterrakoa eta Leonor Gaztelakoaren semea, aitaren oinordekoa izan zen bere bizitza laburrean. Florentzio V.a Holandakoaren alaba zen Margaritari ezkon-hitza eman eta handik gutxira hil zen.
* Datuak: Q1475199
* Multimedia: Alphonso of England / Q1475199
# Alfontso Froilaz

Alfontso Froilaz (911-Asturias, 933), Konkorduna ezizenaz ezaguna, Galizia eta Leongo erregea (925 – 926) izan zen .

## Biografia

Fruela II.a Leongoa eta Ximeno Gartzia Nafarroakoaren alaba Munia Ximenez zituen gurasoak.
Erresuma jarauntsi zuenean Ordoño II.a Leongoaren semeek (Antso, Alfontso eta Ramiro II.a Leongoa) tronua kendu zioten. Galiziara ihes egin eta handik Asturiasera non harrapatua izan zen. 933 inguruan hil zen.
Zuhaitz genealogikoa :
Alfontso III.a Leongoa
Fruela II.a Asturias eta Leongoa
Ximena Gartzeitz
Alfontso Froilaz
Gartzia Semenoitz Iruñekoa
Munia Semenoitz
Antsa Aznaritz :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q452053
* Multimedia: Alfonso Froilaz of León / Q452053
# Alfonso del Valle de Lersundi

Alfonso del Valle de Lersundi (Paris, 1875eko martxoaren 31 - 1944ko azaroaren 17a) gipuzkoar historialaria izan zen. Ingeniaritza ikasketak egin zituen Madrilen. Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko partaide aktiboa izan zen. Frantziako Geologia Elkarteko eta Eusko Ikaskuntzako kide izan zen ere.
Marokon egin zuen egonaldian bertako tribuen familia-antolaketa aztertu zituen eta euskal antolaketarekin erkatu zituen. Bere lanen artean, aipagarrienak hauek dira:
* Algunas conjeturas acerca de la geografía histórica de Guipúzcoa
* Investigación de las sales potásicas de Navarra
* Mapa geológico de España
Horiez gain, hainbat lan publikatu zituen aldizkari espezializatuetan Bizkaiko burdinari, petrolioari eta labar-pinturari buruz.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Genealogía de Alfonso Maria Del Valle y Lersundi» Geneanet (Noiz kontsultatua: 2024-03-15).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Valle de Lersundi, Alfonso del - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-03-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124856810
# Alfonso de Córdoba

Alfonso de Córdoba Velasco, Alcaudeteko II. kondea, (Tafalla, 1512ko irailaren 6a - Tutera, 1565eko otsailaren 27a) nafar noble eta militarra izan zen.
Martín Alonso Fernández de Córdobaren seme nagusia, aita ordezkatu zuen Oranen. 1564an Nafarroako erregeorde izendatu zuten baina hilabete gutxi batzuk baino ez zuen iraun.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Clavería, Carlos. (1971). Historia del Reino de Navarra. Iruñea: Gómez ISBN 84-239-4828-5..
* Datuak: Q42306956
# Alfontso I.a Asturietakoa

Alfontso I.a Asturietakoa (? – 757), Katolikoa ezizenaz ezaguna, Asturietako erregea izan zen (739 – 757).

## Biografia

Aita Petri Kantabriako dukea izan zuen.
Errekonkista deitu izan zaion fenomenoari ekin ziola esaten da, omeiarrek sortutako emiretzan gertatutako gatazka politikoak aprobetxatuz, batez ere, Al-Andalusko armada osatzen zuten berebereen erreboltarekin Duero ibaiaz iparralderako lurrak musulmandarren kontrolpetik kanpo geratu zirenean eta kalifatzaren aldaketa gertatu zenean Islamaren barruan Damaskotik Bagdadera. Horrela, 740an Galizia eta iparraldeko Portugal eta 754an León konkistatu zituen, Alfontso III.aren kronikaren arabera.

## Ezkontza eta seme-alabak

Pelaio Asturietakoaren alaba Ermenesinda ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituzten:
* Fruela ondorengoa.
* Vimarano.
* Adosinda, Silo —Asturietako seigarren erregea— ezkondu zuena.
* Datuak: Q333609
* Multimedia: Alfonso I of Asturias / Q333609
# Alfonso del Barrio

Luis Alfonso del Barrio Mitxelena (Barakaldo, 1957ko irailaren 27a) euskal herritar futbolari ohi eta entrenatzailea da.
Futbolari moduan Bilbao Athleticen, Sestao Sporten, CD Linaresen, Real Murcian, Elche CF-n eta Sestao Sportean aritu zen, 1990era arte. Gero Sestao Riverren hasi zen entrenatzaile.
# Alfontsismo

Alfontsismoa espainiar mugimendu edo ideologia monarkikoaren izan zen, 1931n Espainiako Bigarren Errepublika sortu ondoren Alfontso XIII.a Espainiakoa errege gisa berrezartzea bultzatu zuena. Bere aldekoak alfontsino edo alfontsozale dute izenondoa. Alfontsinoak lehian aritu ziren Espainiako tronua lortzeko monarkiko aurkariekin, karlistekin hain zuzen ere.
Politikoki, 1923a baino lehen, Alfontso XIII.ak eta bere aldekoek 1876ko erregimen konstituzionala babestu zuten oro har, baina, bere baitan hainbat joera bizi ziren, demokrata liberaletik, tradizionalista katolikoekin batera, Charles Maurrasen ideien gertu zegoen talde autoritario minoritario bateraino. Monarkia eraitsi ondoren, alfontsinoak italiar faxismoaren elementu autoritarioak, Action françaiseren postulatuak, eta portugaldar integralistenak, beren kausara egokitzen hasi ziren.
Miguel Primo de Rivera Ministro Kontseiluko presidente kargutik kendu ondoren, Batasun Monarkiko Nazionala alderdia eratu zuten; erregeak alderdiaren alde egin ez bazuen ere, erregimen monarkikoa aldarrikatu zuen politikoki antolatutako alderdi ia bakarra izan zen. Alfontso XIII.aren monarkia boteretik kendu ondoren, alfontsozaleek Espainiar Berrikuntza eratu zuten, eragin ekonomiko handia zuen alderdi politiko monarkikoa. Bere barnean Espainiako Armadara hurbiltzearen aldekoak baziren ere, Espainiar Berrikuntzak ez zuen horrelakorik egin. Alfontsinoek babes txikia jaso zuten jarraitzaile gutxitik kanpo, eta aurkariak — karlistak — Espainian masa-mugimendu bihurtzeraino hazi ziren.
Espainiar Berrikuntza José Antonio Primo de Rivera buru zuen Espainiako Falangea alderdi faxistarekin lankidetzan aritu zen, alderdiaren helburuetarako tresna gisa lankidetzan aritzeko itxaropenarekin. 1937an eta Francisco Francoren zuzentarau bati jarraiki, Espainiar Berrikuntzako alfontsinoak Falangearekin, karlista tradizionalistekin, eta CEDArekin elkartu ziren Espainiako Gerra Zibilean mugimendu nazionalista batua eratzeko, Ofentsiba Nazional-Sindikalistako Batzordeen Espainiako Falangea (FET-JONS) izenarekin ezagutu zena.

## Erreferentziak

* ↑ Blinkhorn, Martin. (1975). Carlism and crisis in Spain, 1931-1939. Cambridge: Cambridge University Press, 69 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4721984
# Aletxa

    Artikulu hau Arabako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Aletxa (argipena)».
Aletxa Arabako ekialdean dagoen herria da, Mendialdeako eskualdean eta Arraia-Maeztuko udalerriaren barruan kokaturik. 1958 arte Laminoria udalerriaren zati izan zen.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 38 biztanle ditu.

## Historia

1025. urteko Donemiliagako kodean Allega izenarekin agertzen da.

## Demografia eta biztanleria

Aletxako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 31 | 32 | 33 | 31 | 31 | 31 | 34 | 38 |

## Garraioa

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
* Eskualdeko Garraioa
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 18 | Maeztu | Durruma Kanpezu • Korres • Erroeta • Erroitegi • Sabando • Ibisate • Areatza • Musitu • Zekuiano • Aletxa • Elortza • Apilaiz | Maeztu |

## Jakingarriak

San Esteban eliza erromanikoa, herritik pittin bat aldenduta, eraikin aipagarria da. Erdi Aroko aztarnak badauzka ere, XVI. mendean eraiki zen eta zaharberrituta dago. Sartaldean leiho erromaniko bat dauka, XIII. mendekoa eta arku zorrotzekoa.
Herriko jaiak santu honen omenez ospatzen dira, abenduaren 26an.
Bi iturri daude herrian, biak ikuztoki eta edanlekua dutelarik: Goiko Iturria eta interesgarriagoa den Iturri Zaharra edo Beheko Iturria (1817an eraikia).
Larrioko errota herritik 2,5 kmra dago mendebalderantz. Okindegia izenez ezaguna, bere lehen aipamen dokumentala 1595ekoa da.
* San Esteban eliza
* Elizaren ataria
* Elizako leiho erromanikoa

## Erreferentziak

* 1 2 «Aletxa» Ayuntamiento de Arraia-Maeztu · Arraia-Maeztuko Udala 2019-03-21 (Noiz kontsultatua: 2023-04-24).

## Ikus, gainera

* Apilaiz
* Araba
* Arabako Mendialdeko kuadrilla
* Areatza
* Arraia-Maeztu
* Atauri
* Azazeta
* Birgarabarren
* Birgaragoien
* Elortza
* Erroeta
* Erroitegi
* Ibisate
* Korres
* Laminoria
* Maeztu
* Musitu
* Sabando
* Zekuiano

## Kanpo estekak

* Udalaren web orria: https://www.arraia-maeztu.eus/arraia-maeztu/aletxa/?lang=eu
* Datuak: Q2832876
* Multimedia: Aletxa / Q2832876
# Aletschhorn

Aletschhorn 4.193 metroko mendia da, Bernako Alpeetan kokatuta. Jungfrau-Aletsch suitzar Alpeak eremuaren barnean dago.
Lehenengo igoera 1859ko ekainaren 18an Francis Fox Tuckett ingelesak egin zuen, Johann Joseph Bennen, Peter Bohren eta V. Tairrazen gidarien laguntzaz.

## Erreferentziak

* ↑ Dumler, Helmut; Burkhardt, Willi P.. Les 4000 des Alpes. ISBN 2-7003-1305-4..
* ↑ Ball, John. (1869). The Alpine Guide: Central Alps. , 94 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15293
* Multimedia: Aletschhorn / Q15293
# Aletsch glaziarra

Aletsch glaziarra (alemanez: Aletschgletscher; frantsesez: Glacier d'Aletsch) Alpeetako glaziarra da. Suitzako Valais kantonamenduan dagoen glaziar hau mendilerroko handiena da. 117,6 km²-ko azalera du eta Jungfrau-Aletsch babestutako eremuan dago.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q204658
* Multimedia: Aletschgletscher / Q204658
# Aletshausen

Aletshausen Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Günzburg barrutia|Günzburg]] barrutian. 2014an 1.111 biztanle zituen 17,66 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q516315
* Multimedia: Aletshausen / Q516315
# Aletxa (argipena)

Aletxa izenak hainbat adiera du:
* Aletxa herria Araban, Arraia-Maeztu udalerrian.
* Aletxa edo botoi-zuloa.
* Aletxa edo lokarria apezpikuen kapa liturgikokoa denean, morsum deritzo.
# Aletta Jacobs

Aletta Henriëtte Jacobs (1854ko otsailaren 9a - 1929ko abuztuaren 10a) herbeeretako mediku, bakezale, sufragista, emakumeen eskubideen aldeko aktibista eta asmatzailea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Aletta Henriette Jacobs. (Noiz kontsultatua: 2018-04-15).
* Datuak: Q463478
* Multimedia: Aletta Jacobs / Q463478
# Ametista

Ametista kuartzoaren aldaera purpura bat da. Bere formula kimikoa SiO$_2$ da. Izena grezieratik dator: a- ("ez") eta methustos ("toxikatua"). Izen hau dauka harri honek mozkorraldietatik babesten zuela uste zelako. Antzinako greziar eta erromatarrek ametistez egindako objektuak janzten zituzten eta edalontziak egiten zituzten edari alkoholikoen toxikotasuna saihesteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79058
* Multimedia: Amethysts / Q79058
# Ameslaria (Friedrich)

Ameslaria (Oybingo hondakinak) (alemanieraz, Der Träumer) 1835ean Caspar David Friedrich margolari alemaniarrak eginiko olio pintura da. Friedrichen bizitzaren ilunabarreko zikloko margolana, San Petersburgoko Hermitage museoan ikus daiteke.

## Azterketa

Lan hau hil baino bost urte lehenago egin zuen Friedrichek. Irudia oso gustu erromantikoa da: bakardadea, monasterio baten hondakinak, Oybingo monasterioa alegia, ilunabarra itzalen artean... Elementu horiekin artistak bizitzaren igarokortasuna sinbolizatu nahi du. Ilunabarraren argiaz mistizismo komunikatzen du, bestetik. Modu batez Friedrichek heriotzaren hurbiltasuna sentitzen zuen eta malenkonia hori lan honetan islatu zuen. Izadiaren presentzia, bestetik, oso ahula da: izei gutxi batzuk, sasiak...; horren bitartez, malenkonia indartu egiten du.

## Erreferentziak

* ↑ https://books.google.es/books?id=YAm--SSwlkEC&pg=PA112&lpg=PA112&dq=el+soñador,+Caspar+David+Friedrich&source=bl&ots=Tw9E-Nbnl6&sig=z_Bb19jXXJTS1QXvJ0gU4C6WwC8&hl=es&ei=fKjWTvzyHcKN8gPL5c2SAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CCgQ6AEwAjge#v=onepage&q=el%20so%C3%B1ador%2C%20Caspar%20David%20Friedrich&f=false

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4292427