OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Turkmenistango Sobietar Errepublika Sozialista

Turkmenistango Sobietar Errepublika Sozialista (laburtuz, "Turkmenistango SES") (turkmeneraz: Түркменистан Совет Социалистик Республикасы, Turkmienistan Soviet Sozialistik Riespublikasi) Sobietar Batasuneko hamabost errepubliketako bat izan zen, gaur egun Turkmenistango herrialdeari dagokiona. Hiriburua Ashgabat zen. Hizkuntza nagusiak turkmenera eta errusiera ziren. Dirua: sobietar errubloa.
1989. urteko datuen arabera, lurraldeak 488.100 km²-ko azalera zeukan, eta 3.522.700 biztanle zeuden.

## Historia

Turkmenistango Sobietar Errepublika Sozialista 1921-1991 bitarteko entitatea izan zen. Errusiar Iraultzaren ondorik, 1921. urteko abuztuaren 7an, britainiarrak erretiratu ostean, Turkmenistango lurraldea oblast turkomano bihurtu zen, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboaren barrukoa. 1925. urteko maiatzaren 13an Turkmenistan Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna (Sobietar Batasuna) zelakoan sartu zen, eta orduan ezarri zituzten gaur egungo Turkmenistango mugak.
Azkenik, 1991. urteko urriaren 27an izena aldatu zuten, "Turkmenistango Errepublika" izendatuz; eta 1991. urteko abenduaren 26an independentzia aldarrikatu zuten, gaur egungo Turkmenistan herrialdea sortuz.

## Ekonomia

1950. urtean, 1.375 km luze den Karakumgo kanala eraiki zuten: Amu Daria ibaiko urak erabili zituzten lurralde handiak ureztatzeko, kotoi-ekoizpena sustatuz. Baina era berean basoak suntsitu zituzten, eta Aral itsasoko urak ere gelditu zituztenez, hondamendi ekologikoa jasan behar izan zuten.

## Banaketa politiko eta administratiboa

Turkmenistango Sobietar Errepublika Sozialistan bost oblast edo probintzia zeuden: Ashgabat, Krasnovodsk, Mary, Tashauz eta Txradzhou.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q199707
* Multimedia: Turkmen Soviet Socialist Republic / Q199707
# Turkmenera

Turkmenera (Türkmençe, Türkmen dili, Түркменче, Түркмен дили, تورکمن ﺗﻴﻠی ,تورکمنچه) Turkmenistango hizkuntza ofiziala da.
Egungo turkmenera idatzia teke (tekke) dialektoan oinarrituta dago. Beste dialekto nagusiak nohurly, yomud, änewli, hasarly, nerezim, gökleň, salyr, saryk, ärsary eta çowdur dira. Tekeari batzuetan (batez ere Afganistanen) txagatai esaten zaio, baina turkmenerazko beste dialektoek bezala, txagatai hizkuntzaren eragin txikia du.

## Zenbakiak

* 0: nol
* 1: bir
* 2: iki
* 3: üç
* 4: dört
* 5: bäş
* 6: alty
* 7: ýedi
* 8: sekiz
* 9: dokuz
* 10: on.
* 20: ýigrimi
* 30: otuz
* 40: kyrk
* 50: elli
* 60: altmyş
* 70: ýetmiş
* 80: segsen
* 90: togsan
* 100: ýüz
* 1000: müň

## Erreferentziak

* ↑ Boeschoten, Hendrik. (1998). The Speakers of Turkic Languages. in: The Turkic Languages. Routledge, 1-15 or..
* ↑ 38. araua - Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-29).
* ↑ 53. araua - Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9267
* Multimedia: Turkmen language / Q9267
# Turkmenistan 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan

Turkmenistanek 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. Hau Sobiet Batasunaren ondorengoko garaiko bere 7. partaidetza izan zen, lehen honen parte bezala leihatzen zelarik.
Polina Guryevak herrialdearen historiako lehen domina irabazi zuen, halterofilian emakumezkoen 59 kg-etan leihatu ondoren. Honekin, Turkmenistan herrialde Sobiet ohien arteko azkena izan zen olinpiar domin bat irabazten.

## Leihakideak

Ondorengoan leihakideen zerrenda ageri da kirolen arabera.
| Kirola | Gizonezkoak | Emakumezkoak | Guztira |
| Atletismoa | 1 | 0 | 1 |
| Halterofilia | 3 | 2 | 5 |
| Igeriketa | 1 | 1 | 2 |
| Judoa | 0 | 1 | 1 |
| Guztira | 5 | 4 | 9 |

## Atletismoa

Turkmenistanek World Athleticsetik unibertsalitate-plaza bat jaso zuen gizonezko leihakide bat bidaltzeko.
| Leihakidea | Leihaketa | Sailkapena | Sailkapena | Finala | Finala |
| Leihakidea | Leihaketa | Emaitza | Postua | Emaitza | Postua |
| Mergen Mämmedow | Gizonezkoak Mailu-jaurtiketa | 67.53 | 30 | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu |

## Halterofilia

Turkmenistanek 5 leihakide sailkatu zituen halterofilian, minimo olinpikoetan oinarrituta.
| Leihakidea | Leihaketa | Beheko altxaketa | Beheko altxaketa | Goiko altxaketa | Goiko altxaketa | Guztira | Postua |
| Leihakidea | Leihaketa | Emaitza | Postua | Emaitza | Postua | Guztira | Postua |
| Rejepbaý Rejepow | Gizonezkoak 81 kg | 164 | 3 | 198 | Amaitu gabe | 164 | Amaitu gabe |
| Öwez Öwezow | Gizonezkoak 109 kg | 171 | 11 | 200 | 10 | 371 | 10 |
| Hojamuhammet Toýçyýew | Gizonezkoak +109 kg | 184 | 4 | 230 | 6 | 414 | 4 |
| Kristina Şermetowa | Emakumezkoak 55 kg | 90 | 5 | 115 | 5 | 205 | 5 |
| Polina Guryeva | Emakumezkoak 59 kg | 96 | 2 | 121 | 2 | 217 | 2 |

## Igeriketa

Turkmenistanek FINAtik bi unibertsalitate-plaza jaso zituen, haien sailkapenean altuenen zeuden gizonezko eta emakumezko leihakidea bidaltzeko haien leihaketa espezifikoetan.
| Leihakidea | Leihaketa | Sailkapena | Sailkapena | Finalerdia | Finalerdia | Finala | Finala |
| Leihakidea | Leihaketa | Emaitza | Postua | Emaitza | Postua | Emaitza | Postua |
| Merdan Ataýew | Gizonezkoak 100m bizkarra | 55.24 | 34 | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu |
| Merdan Ataýew | Gizonezkoak 200m bizkarra | 2:03.68 | 29 | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu |
| Darya Semyonova | Emakumeak 100m igela | 1:16.37 | 39 | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu |

## Judoa

Turkmenistanek emakumezko judoka bat bidali ahal izan zuen jokoetara, Nazioarteko Judo Federazioaren sailkapenen arabera.
| Leihakidea | Leihaketa | 32ko erronda | 16ko erronda | Laurdena | Finalerdia | Finala |
| Leihakidea | Leihaketa | Aurkalaria Emaitza | Aurkalaria Emaitza | Aurkalaria Emaitza | Aurkalaria Emaitza | Aurkalaria Emaitza |
| Gulbadam Babamuratova | Emakumezkoak 52 kg | Cohen (ISR) G 00 - 10 | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu | Ez zen sailkatu |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42914030
* Multimedia: Turkmenistan at the 2020 Summer Olympics / Q42914030
# Turkish Airlines

Turkish Airlines Turkian egoitza duen hegaldi konpainia da, zehazki Atatürk nazioarteko aireportuan. Euskal Herrian Bilboko aireportutik lan egiten du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4548
* Multimedia: Turkish Airlines / Q4548
# Turkmen

Turkmenak edo turkomanoak (turkmeneraz: Türkmen/Түркмен, pluralean Türkmenler/Түркменлер) turkiar herria da, batez ere Asia Erdialdean kokaturik dagoena. Herrialde hauetan daude sakabanatuak: Turkmenistan, Irak, Iran, Siria, Afganistan, Pakistango iparraldea, eta Kaukasoren iparraldea (Stavropol kraia). Turkmeniera da beren hizkuntza, turkiar hizkuntzen Mendebaldeko (Oghuz) taldean sailkatzen dena, turkiera, azerbaijanera, kaxgai, gagauzera eta salarrarekin batera. Hala ere, Irakeko, Siriako eta beste arabiar herrialdeetako turkmenek (mendebaldeko turkmenek) lotura handiagoa dute Turkiako herriarekin Turkmenistango, Afganistango, Irango edo Erdialdeko Asiako (ekialdeko turkmenek) beste turkmenekin baino.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 190. arauaː Munduko herriak eta etniak. .
* ↑ UCLA Language Materials Project: Main, lmp.ucla.edu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q484472
* Multimedia: Turkmens / Q484472
# Turkmenistango armarria

Turkmenistango armarria edo estatu ikurra, urre koloreko ertzdun zortzi puntako izar berde batek osatzen du.
Ikurraren erdian, urdin koloreko zirkulu baten barnean, zirkulu hau, gorri koloreko beste baten barnean dagoelarik, akhaltekin zaldi bat irudikatua dago, turkmeniarrentzako harrotasun arrazoia dena.
Berde eta gorri koloreak, armarri honetan, turkmeniarrek historikoki gurtu izan dituztelako agertzen dira.
Zirkulu gorrian, herrialdeko balore erlijioso eta tradizionalak irudikatzen dituzten tapiz estanpatuak daude.
Aurreko elementuak, lau galburuk inguratzen dituzte, gonbidatuei, gatza eta ogia emanez ongietorria emateko ohiturari erreferentzia egiten diotenak.
Galburuen eta zirkulu gorriaren gainean, zuri koloreko ilgora bat eta kolore bereko bost puntako bost izar agertzen dira. Ilgorak, herrialdeak, bere etorkizuna distiratsua izango denaren esperantza irudikatzen du, eta, izarrek, Turkmenistaneko bost probintziak irudikatzen dituzte, turkmenieraz welayatlar: Ahal, Balkan, Daşoguz, Lebap eta Mary.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q201128
* Multimedia: Coats of arms of Turkmenistan / Q201128
# Turkmenerazko Wikipedia

Turkmenerazko Wikipedia (Türkmençe Wikipediýa) Wikipediaren turkmenerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 3.950 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 119.a zen.

## Kanpo estekak

* Turkmenerazko Wikipedia
* Datuak: Q511754
* Multimedia: Turkmen Wikipedia / Q511754
# Turkmenistango bandera

Turkmenistan bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 2:3 |
| Erabakia | 2001 |
| Koloreak | |
Turkmenistango bandera 2001eko urtarrilaren 24an erabakitakoa da. Fondo berdea du eta ilargierdi bat azaltzen da islamaren adierazle.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41327
* Multimedia: National flag of Turkmenistan / Q41327
# Tritenii de Jos

Tritenii de Jos Errumaniako udalerri bat da, Cluj konderrian. 3.950 biztanle ditu, 59,46 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Tritenii de Jos $^{(en)}$ Clapa $^{(en)}$ Colonia $^{(en)}$ Pădureni $^{(en)}$ Tritenii de Sus $^{(en)}$ Tritenii-Hotar $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12725216
* Multimedia: Tritenii de Jos, Cluj / Q12725216
# Tritagonista

Tritagonista literaturan (grezieraz: τριταγωνιστής, tritagōnistḗs) edo hirugarren aktorea, literatura lan batean hirugarren protagonistari esaten zaio. Deuteragonista, bestetik, bigarrena izango litzateke. Tritagonista antzinako antzerkian aktoreen hirugarrena izaten zen. Pertsonaia gisa, tritagonista, batzutan, protagonistaren arazoak eta oinazeak eragin ditzake; horregatik askotan, ez da pertsonaia erakargarriena nahiz eta batzutan protagonistaren aldeko sentimenduak erakutsi ere.

## Historia

Antzinako Greziaren antzerkian drama hasieran aktore bakar batekin, protagonista, koruarekin lagunduta egiten zen. Eskilo egilea izan zen bigarren pertsonaia honen papera sortu zuena; horrela dio Aristotelesek bere Poetikan.
Horren arabera Eskilo izan zen aktoreen presentzia batetik bitara handitzen lehenengoa. Baita ere koruaren presentzia mugatu zuen eta antzezlana elkarrrizketaren gainean antolatu zuen. Eskilori esker bi pertsonaien arteko elkarrizketa lanaren funtsa bihurtu zen; berrikuntza honek jarraitzaileak izan zituen. Ondoren, Sofoklesek hirugarren protagonista edo tritagonista sortu zuen.

## Tritagonistaren ezaugarriak

Tritagonistari esker antzezlanek sakontasuna irabazi zuten. Hirugarren aktore honek bigarrenari aukera ematen zion protagonistaren lagun mina izateko, adibidez. Modu horretaz protagonistak bigarrenari bere barne arazoak eta korapiloak adieraz diezazkioke.
Antzinako Greziaren antzezlanen errezitazioak melodikoak izaten ziren. Horren arabera, protagonista tenorea zen, deuteragonista baritono eta, azkenik, tritagonista erregistro baxuak izaten zituen.
Grezian aktore ospetsuak izan ziren. Tritagonista gisa ezaguna egin zen Eskines hizlaria; zoritxarrez talentu handia ez omen zuen erakutsi eta Demostenesek atxilotzeko agindua eman zuen.
Greziako antzerki tradizionalean tritagonista ezkerretik sartzen zen eskenatokian.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Aristot.+Poet.+1449a&redirect=true
* ↑ Laurence, Araceli (2008). Jorge Dubatti, ed. El actor en el teatro griego clásico. Buenos Aires: Colihue. 14-15 or. ISBN 9789505636228.
* 1 2 A History of Theatrical Art, Mantzius (1903).

## Ikus, gainera

* Protagonista
* Deuteragonista

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3775957
# Triterpeno

Triterpenoak sei isoprenoz osaturiko terpenoak dira. Lipido saponifikaezinak dira eta 30 karbonotako katea dute.
Triterpeno lineal ezagunena eskualenoa da, baina ohikoena kateek eraztunak sortzea da ziklopentanoperhidrofenantrenoa (esteranoa) eratuz. Molekula honetan oinarritzen dira esteroideak.

## Adibideak

* Eskualenoa
* Ziklopentanoperhidrofenantrenoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2915788
* Multimedia: Triterpenes / Q2915788
Lipidoak :
OsagaiakGantz azidoakAseak: butirikoa (4:0) • kaprikoa (10:0) • laurikoa (12:0) • miristikoa (14:0) • palmitikoa (16:0) • estearikoa (18:0) • arakidikoa (20:0) Asegabeak: miristoleikoa (14:1) • palmitoleikoa (16:1) • oleikoa (18:1) • linoleikoa (18:2) • linolenikoa (18:3), (α eta γ) • punizikoa (18:3) • arakidonikoa (20:4)Beste batzukaminoalkohola • azido fosfatidikoa • esfingosina • esteranoa • glizerina • isoprenoa • zeramidaLipido saponifikagarriakGlizeridoakMonoglizeridoak: Glizeril hidroxiestearatoa • Glizerol monoestearatoa • Monolaurina Diglizeridoak: - Triglizeridoak: Triheptanoina • Trimiristina • Tripalmitina • Triestearina • Trilinoleina • TrioleinaArgizariakLanolinaFosfolipidoakFosfoglizeridoak: Fosfatidiletanolamina • Fosfatidilkolina • Fosfatidilserina Esfingolipidoak: EsfingomielinaGlukolipidoakGangliosidoak • Globosidoak • Lipopolisakaridoak • ZerebrosidoakLipido saponifikaezinakEsteroideakEsterolak: Ergosterola • Estigmasterola • Kolesterola • Lanosterola Kortikosteroideak: Budesonida • Flutikasona • Kortisola • Kortisona • Prednisona Estrogenoak: Aldosterona • Androsterona • Estradiola • Progesterona • Testosterona Bitaminak: D bitaminaTerpenoak (+ terpenoideak)Monoterpenoak: Eukaliptola • Geraniola • Kanforra • Limonenoa • Linaloola • Mirzenoa • Pinenoa Seskiterpenoak: Azido abszisikoa • Farnesola • Humulenoa • Ionona • Zingiberenoa Diterpenoak: Azido abietikoa • Erretinola (A bitamina) • Fitola • Giberelina • Labdanoa • Kafestola Triterpenoak: Eskualenoa Tetraterpenoak: Karotenoideak (Karotenoak • Xantofilak) Politerpenoak: Plastokinona • UbikinonaEikosanoideakLeukotrienoak • Prostaglandinak • Prostaziklinak • Tronboxanoak :
# Tritadelpha

Tritadelpha Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Tritadelpha microptila da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Tritadelpha microptila | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7844253
# Tritheledontidae

Triteledontidoak (Tritheledontidae) tamaina txiki-ertaineko zinodonto-familia desagertua da. Ugaztunen antz handia zuten, eta oso espezializatuta zeuden, nahiz eta oraindik narrastien ezaugarri anatomiko batzuk zituzten. Euzinodonto basal terapsido batetik zetozen, gutxi gorabehera Cynognathusen antzekoa. Robert Broom paleontologo hegoafrikarrak 1912an izendatu zuen Tritheledontidae familia. Familiari, askotan, "Trithelodontidae" oker esaten zaio.
Nagusiki haragijaleak edo intsektujaleak ziren, baina espezie batzuek ezaugarri orojaleak gara zitzaketen. Hezurdurak ugaztunekin harreman estua zutela erakusten du. Zientzialari batzuek uste dute triteledontidoek edo haien ahaide hurbilenek ugaztun primitiboak sorrarazi zituztela. Ez dakigu zergatik iraungi ziren euzinodonte espezializatu horiek, baina azalpen posible bat da ugaztunekin, hau da, zerikusia duen talde batekin, lehian aritzeagatik desagertu zirela. Ugaztun haragijale gehienak Jurasikoan bizi izan ziren, eta litekeena da triteledontidoak harrapakin gisa edukitzea.
Hondakin fosilak aurkitu dituzte Hego Amerikan eta Hegoafrikan, eta horrek esan nahi du superkontinente bakar batean bizi izan zirela, Gondwanan. PBS katearen Your Inner Fish dokumentalaren arabera Baliteke Tritheledontidaek bibrisak izatea. Ugaztun teriarren arbaso arruntek ere bazituzten. Litekeena da bibrisen inguruko nerbio-sistemaren garapenak zeregin garrantzitsua izatea ondorengo ugaztunen garapenean.

## Generoak

* Riograndia (triteledontido primitiboa)
* Thritheledontinae azpifamilia
** Chalimia
** Diarthrognathus
** Elliotherium
** Irajatherium
** Pachygenelus
** Trithelodon

## Erreferentziak

* ↑ Broom, R.. (1912). «On a new type of cynodont from the Stormberg» Annals of the South African Museum 7 (334–336).
* ↑ (Ingelesez) Your Inner Fish: Episode Guide. .
* 1 2 (Ingelesez) Mitchinson, B.; Grant, R. A.; Arkley, K.; Rankov, V.; Perkon, I.; Prescott, T. J.. (2011-11-12). «Active vibrissal sensing in rodents and marsupials» Phil. Trans. R. Soc. B 366 (1581): 3037–3048. doi:10.1098/rstb.2011.0156. PMID 21969685..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21646750
* Espezieak: Tritheledontidae
# Trithemis

Trithemis Libellulidae familiako odonatu generoa da.

## Espezieak

Trithemis generoaren barnean espezie hauek daude:
* Trithemis aconita Lieftinck, 1969
* Trithemis aenea Pinhey, 1961
* Trithemis aequalis Lieftinck, 1969
* Trithemis africana (Brauer, 1867)
* Trithemis annulata (Palisot de Beauvois, 1805)
* Trithemis anomala Pinhey, 1955
* Trithemis arteriosa (Burmeister, 1839)
* Trithemis aurora (Burmeister, 1839)
* Trithemis basitincta Ris, 1912
* Trithemis bifida Pinhey, 1970
* Trithemis bredoi Fraser, 1953
* Trithemis brydeni Pinhey, 1970
* Trithemis congolica Pinhey, 1970
* Trithemis dejouxi Pinhey, 1978
* Trithemis dichroa Karsch, 1893
* Trithemis donaldsoni (Calvert, 1899)
* Trithemis dorsalis (Rambur, 1842)
* Trithemis ellenbeckii Förster, 1906
* Trithemis festiva (Rambur, 1842)
* Trithemis fumosa Pinhey, 1962
* Trithemis furva Karsch, 1899
* Trithemis grouti Pinhey, 1961
* Trithemis hartwigi Pinhey, 1970
* Trithemis hecate Ris, 1912
* Trithemis imitata Pinhey, 1961
* Trithemis integra Dijkstra, 2007
* Trithemis kalula Kirby, 1900
* Trithemis kirbyi Selys, 1891
* Trithemis lilacina Förster, 1899
* Trithemis monardi Ris, 1931
* Trithemis morrisoni Damm & Hadrys, 2009
* Trithemis nigra Longfield, 1936
* Trithemis nuptialis Karsch, 1894
* Trithemis osvaldae D'Andrea & Carfi, 1997
* Trithemis pallidinervis (Kirby, 1889)
* Trithemis palustris Damm & Hadrys, 2009
* Trithemis persephone Ris, 1912
* Trithemis pluvialis Förster, 1906
* Trithemis pruinata Karsch, 1899
* Trithemis selika Selys, 1869
* Trithemis stictica (Burmeister, 1839)
* Trithemis werneri Ris, 1912

## Erreferentziak

* ↑ World Odonata List Pugetsound.edu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1306376
* Multimedia: Trithemis / Q1306376
* Espezieak: Trithemis
# Tritikale

Tritikalea (× Triticosecale) duela 100 urte artifizialki lortua, garia eta zekalearen nahaskina da.
Proteinatan bere gurasoak baino aberatsagoa da, baina lehorteetan nahiko ahula. Landare luzea, gariaren eta zekalearen antzekoa da, buru zintzilikariak dituena. Tritikalearen aleak zein aleburuak jatorrizko bi landareak ekartzen dizkigu burura, bien ezaugarrien nahaste nabarmena baita.
Bazkarako erabiltzen da nagusiki, baina okintzarako gariarekin nahasita erabiltzerik badago.
Tritikalaren produzitzaileak nagusiak Polonia, Australia, Alemania, Frantzia, Txina eta Bielorrusia dira. 2005an, FAO-ren arabera, 13.500.000 tm gertatu ziren.

## Erreferentziak

* Chaudhary, H. K. et al. (2005) Relative Efficiency of Different Gramineae Genera for Haploid Induction in Triticale and Triticale x Wheat Hybrids Through the Chromosome Elimination Technique. Plant Breeding, 124, 147-153
* Triticale Production and Utilization Manual (2005) Copies available from bill.chapman@gov.ab.ca http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/fcd10535

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Canadan
* Datuak: Q380329
* Multimedia: Triticale / Q380329
* Espezieak: × Triticale
# Tritil kloruro

Tritil kloruroa edo trifenilmetil kloruroa konposatu organikoa da C$_{19}$H$_{15}$Cl formula duena, haloalkanoen familiakoa. Solido zuria da. Sintesi organikoan tritilo taldea konposatu organikoetako hidroxilo taldeak babesteko usatzen da.

## Sintesia

Tritio kloruroa prestatzeko bi bide nagusi daude. Batetik, trifenilmetanola azetil kloruroarekin erreakzionaraz daiteke. Bestetik, Friedel-Crafts erreakzioaren bidez bentzenoa karbono tetrakloruroz tratatuz sintetiza daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Triphenylmethyl chloride» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-05-04).
* ↑ (Ingelesez) «Organic Syntheses Procedure» www.orgsyn.org (Noiz kontsultatua: 2024-05-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2790082
* Multimedia: Triphenylmethyl chloride / Q2790082
# Universal Soldier

Universal Soldier (euskaraz Soldadu Unibertsala) 1992ko Roland Emmerich alemaniar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko ekintza film bat da. Jean-Claude Van Damme, Dolph Lundgren, Ally Walker, Ed O'Ross eta Jerry Orbach aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1969, Vietnamgo Gerra. Luc Deveraux (Jean-Claude Van Damme) eta Andrew Scott (Dolph Lundgren) gerran hilak izan dira, baina AEBetako Armadak biak berpiztu eta ia perfektuak diren soldaduak bilakatzeko proiektu sekretuari ekin dio.

## Aktoreak

* Jean-Claude Van Damme: Luc Deveraux / GR44
* Dolph Lundgren: Andrew George Scott sarjentua / GR13
* Ally Walker: Veronica Roberts
* Ed O'Ross: Perry kolonela
* Eric Norris: GR86
* Leon Rippy: Woodward
* Michael Jai White: Soldadua
* Tommy "Tiny" Lister: GR55
* Jerry Orbach: Christopher Gregor doktorea
* Tico Wells: Garth
* Robert Trebor: Ostatuaren jabea
* Gene Davis : Tenientea
* Drew Snyder: Charles
* Joanne Baron: Brenda
* Allan Graf: Hank
* Joseph Malone: Huey Taylor
* Ralf Möller: GR76
* Kristopher Van Varenberg: Luc Deveraux gaztea (krediturik gabe)
* Rance Howard: John Devereux
* Lilyan Chauvin: Devereux andrea
* Ned Bellamy: FBIko agentea

## Kanpo estekak

* Universal Soldier filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q640547
# Universidad (Madril)

Universidad, jatorriz Maravillas auzoa, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Centro barrutian. Hiriko 15. auzoa da. XX. mendearen amaieraldetik Malasaña gunearekin lotzen da, nahiz eta azken hau auzoaren eremu txiki bat izan.
1970eko hamarkadaren amaieraldera eta 1980ko hamarkadaren lehen erdian Movida Madrileña mugimenduaren festa eta gau giroaren lekuko izan zen, gehienbat Chueca eta Argüelles eremuen artean duen kokaleku estrategikoa dela eta.

## Ondarea

* Sonoarako Markesaren jauregia: Espainiako Justizia Ministerioaren egoitza.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10387767
* Multimedia: Universidad neighborhood, Madrid / Q10387767
# Universidad Centroamericana

Universidad Centroamericana (UCA) "José Simeón Cañas" El Salvadorko unibertsitate zentro bat da, Jesusen Lagundiak sortua.
Askapenaren Teologiaren seaska izan da, eta giza eskubideen alde eta sozialki konprometitutako jendea buruan egon da sorreratik. Izan ere, 1979an Ignacio Ellacuria bizkaitarra errektore izendatu zuten, eta herrialdearen sektore pobreen aldeko konpromisoa berretsi zuen. Hurrengo urtean El Salvadorreko Gerra Zibila piztu zen, eta bere eta zentroaren aurkako mehatxuak jaso behar izan zituzten. Hamar urte geroago, azkenean, soldaduak zentroan sartu eta errektorea erail zuen beste 5 jesuitekin batera, nazioartean oihartzun handia edukiz.

## Fakultateak

Hiru fakultate gune nagusitan banatzen da: Giza Zientziak, Enpresa eta Ekonomia Zientziak eta Ingeniaritza-Arkitektura.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)UCAren webgunea
* Datuak: Q1814702
* Multimedia: Central American University, San Salvador / Q1814702
# Universidade Federal da Bahia

Universidade Federal da Bahia (UFBA) Salvadorreko goi-mailako hezkuntza zentroa da.
Salvadorren dago, Bahiako estatuan. Salvador hirian sortu zuten 1946an. 2012an bere ikasle kopurua 27.549koa zen.

## Ikus, gainera

* Bahia

## Erreferentziak

* ↑ Relatório de Administração, UFBA, 2010
* ↑ About UFBA

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q159102
* Multimedia: Universidade Federal da Bahia / Q159102