OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Disteleologia

Disteleologia (alemanez: Dysteleologie) existentziak telosik edo azken kausarik ez duela defendatzen duen ikuspuntu filosofikoa da. Ernst Haeckelek (1834 – 1919) asmatu eta zabaldu zuen termino modernoa da. Haren obra ezagunena The Riddle of the Universe liburua da. Biologian doktrina naturalista bat izendatzen du, zeinaren arabera eboluzio biologikoak ez duen aurretik ezarritako plan bat jarraitzen edo helburu jakin baterako joera duen. Teleologiaren edo azken kausen doktrinaren aurka dago.
Disteleologia ateismoaren modu oldarkor baina baikorra da zientziaren ikuspegitik, hasiera batean Haeckel eta bere jarraitzaileekin lotua, baina gaur egun Richard Dawkins, Sam Harris edo Christopher Hitchensen planteamenduetatik hurbilago dago.
Mendebaldeko filosofia, Kopernikotik, gero eta disteleologikoagoa izan zen garatu ahala. Ikuspegi filosofiko eta erlijioso tradizionalak ez bezala, naturalismo metafisiko modernoak berezko helbururik gabeko existentzia ikusten du. Disteleologia arbuiatzen duten eskola filosofiko batzuk idealismo alemana (Hegel eta Schellingen filosofiak), teoria integrala eta printzipio antropikoaren jarraitzaile gehienak dira.
Argumentu teleologikoari kontrajartzen zaion erlijioaren filosofiaren arrazoiketa hildoari ere disteleologia deitu izan zaio.
Ezadostasunaren, beldurraren eta gaitzaren aurrean, etab., unibertsoa ez dagoela kreazio ahalmen onberaren azpian aldarrikatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.diccionariodefilosofia.es/es/diccionario/l/1100-disteleologia.html
* ↑ https://www.enciclopedia.cat/gran-enciclopedia-catalana/disteleologia
* ↑ Romanes, George J. (1874ko martxoaren 12a). «Natural Selection and Dysteleology». Nature 9 (228): 361-2. doi:10.1038/009361a0.

## Ikus, gainera

* Argudio teleologiko
* Epistemologia
* Existentzialismo
* Erlijioaren filosofia
* Zientziaren historia
* Pentsamendu eboluzionistaren historia
* Materialismo
* Bizitzaren zentzua
* Teleologia
* Søren Kierkegaard
* Friedrich Nietzsche

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3325165
# Dionisioren Belarria

Dionisioren Belarria (italieraz Orecchio di Dionisio) kareharrizko leize-zulo artifizial bat da, Italiako Sizilia uharteko Sirakusa hiriko Temeniten muinoan egina. Bere izena, giza belarriarekin duen antzekotasunagatik datorkio.
Dionisioren Belarria ziur asko harrobi zaharreko kareharrizko eraketarik handiena zen. 23 metroko altuera du eta 65 metrotan zehar hedatzen da amildegi barnean. Horizontalki, bere forma gutxi gora-behera kurboa da. Bertikalki, goialdean estutzen da malko bat bezala. Bere belarri formaren ondorioz akustika bikain bat du, soinurik txikienak ere leizean oihartzuna eraginez.
Leize-zuloaren izena 1586an sortu zuen Caravaggio margolariak. Dionisio I.a Sirakusakoa tiranoari erreferentzia egiten dio. Elezaharraren arabera (ziur asko Caravaggiok berak sortua), Dionisiok leize-zuloa berarekin bat ez zetozen guztientzako presondegi bezala erabili zuen, eta bere akustika bikainaren bidez ezkutuan entzuten zituen bere gatibuen plan eta sekretuak. Beste elezahar ikaragarri batek Dionisiok leize-zuloa forma horrekin, presoek, torturatuak zirenean botatzen zituzten oihuak anplifikatzeko zulatu zuela dio.
Bere akustika bikainaren ospearen ondorioz, Dionisioren Belarria hodi malgu bat duen audiofono batekin alderatua izan da. "Dionisioren Belarria" izenak espioitzari ere erreferentzia egin diezaioke, bereziki espioitza politikoari.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q282839
* Multimedia: Orecchio di Dionisio (Syracuse) / Q282839
# Dionys Mascolo

Dionys Mascolo (1916ko otsailaren 11 – Paris, 1997ko abuztuaren 20a) frantses idazle eta filosofoa izan zen. Nazien nagusitasunaren kontra borrokatu ziren intelektualen taldeko kidea eta aitzindaria izan zen, Edgar Morin, Maurice Blanchot, Georges Bataille, Maurice Nadeau eta Marguerite Durasekin batera. 1946. urtean Alderdi Komunistako kide egin zen, baina handik hiru urtera utzi zuen alderdiko militantzia. 1953an Le Communisme liburua argitaratu zuen; liburu horretan komunismoa finkatu beharra azpimarratu zuen, baina, aldi berean, hori ezinezkoa zela aitortu zuen. De Gaulle jeneralaren erregimenaren etsai sutsuenetakoa izan zen, batez ere bere iritzian De Gaullek Frantzia demokratikoa diktadura presidentzialistara eraman zuen estatu kolpea jo zuenez gero. 1960. urtean Aljeriako gerraren kontrako 121en manifestuaren bultzatzailea izan zen; handik denbora gutxira bere gain hartu zuen Intsumisioaren Eskubideari buruzko Aitorpena idazteko ardura. Ezkerreko sistema politiko-sozialei buruzko gogoeta nabarmentzen da Mascoloren lanetan, Autour d'un communisme de pensée (Komunismo teorikoari buruz), bere azken obraren izenburuak eta edukiak aditzera ematen duen bezala.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3028743
# Dionysios Solomos

Dionysios Solomos (grezieraz: Διονύσιος Σολωμός; Zante, 1798ko apirilaren 8a - Korfu, 1857ko otsailaren 9a) greziar olerkaria izan zen. Greziako poeta nazionala da.
Zanten jaio zen, Kreta uharteko familia batean. Konde baten eta familiako neskame baten semea izan zen. Aita hil ondoren, tutorearekin Italiara joan zen ikastera, eta 1817an zuzenbidean graduatu zen Paviako Unibertsitatean. Han idatzi zituen olerkiak italieraz.
1818an sorterrira itzuli eta poesia greko demotikoz idazten hasi zen. Bere lan nagusia "Askatasunaren ereserkua". Nikolaos Mantzaros musikarekin Imnos is tin Eleftherian Greziako ereserki nazionala bihurtu zen.

## Lanak

* Eis korin i opoia anethrefeto mesa eis monastiri
* Sto thanato tis mikris anipsias
* Pothos
* I skia tou Omirou
* Anamnisis
* Evrikomi
* Eis filon psyxoraggounta
* O thanatos tis orfanis
* To oneiro
* O thanatos tou voskou
* H Psyxoula
* Pros ton Kyrion Lodovikon Strani
* Pros ton Kyrion Georgion Dhe Rossi
* I Agnoristi
* Kakioma
* Imnos is tin Eleftherian (1823)
* Nekriki Odi
* Poiima lyrikon eis to thanato tou Lord Byron (1824)
* Eis monachin (1829)
* Eis Marko Botsari (1823)
* I katastrofi ton Psaron (1824)
* Eis to thanato kyrias Agglidas
* I Farmakomeni (1826)
* I Farmakomeni ston Adi
* Lampros
* O Kritikos (1833)
* Eleftheroi Poliorkimenoi (1826–1844)
* Porfyras (1849)
* Nikiforos o Vryennios
* Eis to thanato Aimilias Rodostamo (1848)
* Eis Fragkiskan Fraizer (1849)
* Eis to thanato tis anipsias tou
* Pros ton Vasilea tis Elladas
* O Anatolikos Polemos-The Eastern War
* Carmen Seculare
* Ellinida Mitera
* I Protochronia (1824)
* To Iatrosymvoulio (1825)
* To oneiro (1826)
* H Tricha (1833)
* I anoixi
* To kalokairi
* Odi tou Petrarchi
* O Dialogos (1822–1825)
* H Gynaika tis Zakynthos (1826–1829)

### Italieraz

* La Distruzione di Gierusalemme
* Ode per la prima messa
* Rime Improvvisate
* La navicella Greca
* Saffo
* Orfeo, sonetto
* Sonetto in morte di Stelio Marcoran
* L'albero mistico (frammento-extract)
* L'avvelenata (frammenti)
* Il giovane guerriero (frammenti)
* La madre Greca-The Greek Mother
* La donna velata-The veiled woman
* L'usignolo e lo sparviere
* Orfeo
* Porfyras
* Per Dr. Spiridione Gripari (1820)
* Elogio di Ugo Foscolo (oratio in memoriam, 1827)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q166172
* Multimedia: Dionysios Solomos / Q166172
# Diophila

Diophila Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Diophila claricoma da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Diophila bathrota | | daturik gabe |
| Diophila claricoma | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5279421
* Espezieak: Diophila
# Dionísio Cerqueira (Santa Catarina)

Dionísio Cerqueira Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 15.008 biztanle ditu 379,236 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1757773
* Multimedia: Dionísio Cerqueira (Santa Catarina) / Q1757773
# Dionisio Txoperena

Dionisio Txoperena Altamira, Dio ezizenez (Goizueta, Nafarroa, Euskal Herria, 1954ko azaroaren 17a - Petaluma, Kalifornia, Estatu Batuak, 2006ko irailaren 12a) Estatu Batuetara lanera joandako artzain euskalduna zen. Gehienbat, AEBetako telefonia mugikorreko iragarki-kanpaina batean parte hartzeagatik egin zen ospetsua.

## Bizitza

13 urterekin eskola utzi eta aitarekin artzain hasi zen.
1973an, 17 urterekin, artzaintzan lan egiteko asmoz Estatu Batuetara emigratu zuen, eta denbora batez Wyoming Sheep Ranch arrantxoan egin zuen lan. Ondoren, Kaliforniako Marin konderrira aldatu zen anaiari lanean laguntzera, honek besoa hautsi zuenean. Bertan lana eskaini zioten. Bost urte geroago, Kaliforniako Tomales herrian bizitzen jarri zen, bere estatubatuar emaztearekin abeletxe baten jabe zela.
1999an, egiazko artzain edo abeltzain bat behar zuela erabaki zuen iragarki konpainia batek; artzain hori izanen zen AT&T telekomunikazio enpresarentzako publizitate-kanpaina baten irudia. 2000. urtean, iragarki konpainia horretako langile bat Amerikako Estatu Batu guztietan zehar ibili zen "arrantxero itxurako" norbaiten bila. Horietako bidaia batean, Tomales herriko William Tell House tabernara sartu eta Txoperena aurkitu zuen lagunekin edaten.
Dionisio Txoperenak hurrengo bi urteetan zehar 13 iragarki egin zituen AT&T konpainiarentzako, eta hauek 2001eko udaberrian eman ziren telebistan. Iragarki kanpaina honek oihartzun handia izan zuen, eta horren ondorioz Txoperena oso pertsona ezaguna bilakatu zen Estatu Batuetan, herrialde honetan AT&Tko artzaina bezala ezaguna izanik. AT&Tkin zuen kontratua 2001ko abenduan amaitu zen. Txoperena euskal-estatubatuar komunitateko pertsonaia ezaguna bihurtu zen, baita Estatu Batuetara emigratu zuten euskal artzainen sinbolo ere. Handik gutxira, sorlekuan ere ospetsu egin zen, Ameriketatik zetozen albisteei esker. Gerora, ETBk haren bizitzaren inguruko dokumentala ekoitzi zuen, Txoperena izenekoa.
2006ko irailaren 12an, 51 urterekin, minbiziaren ondorioz Petalumako (Kalifornia) etxean zendu zen, bere emazteak bikiak erditu baino lehentxoago.

## Erreferentziak

* ↑ Dionisio Txoperenaren jaiotze data eta gaztaroko argibidea. 2006ko irailaren 24. Los Angeles Times egunkaria.
* Datuak: Q2876404
# Dionísio (Minas Gerais)

Dionísio Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 6.847 biztanle ditu 344,442 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1757121
* Multimedia: Dionísio (Minas Gerais) / Q1757121
# Daniel I.a Moskukoa

Daniel Aleksandrovitx (errusieraz: Даниил Александрович), Daniel I.a Moskukoa edo San Daniel Moskukoa eliza ortodoxoarentzat (1261-1303ko martxoaren 4) Moskuko lehen printzea izan zen. Alexandro Nevski eta Bassa dukesa handiaren seme gazteena zen.
1296an, Danielek, Novgorodeko gobernazioa lortzeko borrokan parte hartu izanak, Moskuk, bere erregealdian, eragin politikoa irabazi zuela frogatzen du. 1300ean, Riazango printzea giltzaperatu zuen, tartariarrekin batera, Moskuko lurraldea konkistatzeko asmoagatik. Aske geratu ahal izateko, presoak, Danieli, Kolomnako bere gotorlekua eman zion, jabetza oso garrantzitsua, Moskova ibaian zehar kontrola ziurtatzen baitzuen. 1302an, bere lehengusu eta aliatua zen Ivan Pereslavlekoak, Danieli eman zizkion bere lur guztiak herentzian, Pereslavl-Zaleskiko jabegoak barne.
Daniel Moskukoa, ondoko lurraldeetako gobernariekin bakea egiteko bere politikagatik eta bere printzerri propiorako, lur berriak modu baketsuan lortzeagatik, printze jakintsu bezala ezaguna da.
Moskuko lehen monasterioak sortu zituen: San Danielena eta Jaunaren Epifaniarena. Horietako batean eman zuen bere bizitzaren azken zatia, fraide bihurtzean. 1303ko martxoak 4an hil zen bere laiotzean. Bere erlikiak, ustelgabe berreskuratu ziren 1652ko abuztuak 30ean. Urte horretan bertan kanonizatu zuen.
* Datuak: Q295186
* Multimedia: Daniel of Moscow / Q295186
# Daniel Irigoyen

Daniel Irigoyen (Buenos Aires, 1950eko urtarrilaren 2a) Argentinako rock nazionaleko mugimenduaren hastapenetan parte hartu zuen musikari eta poeta liriko eta soziala da.

## Biografia
### Haurtzaroa eta nerabezaroa

Amaren umezurtz, 4 urterekin Buenos Aires probintziako iparraldeko herri batera eraman zuten, aitaren aiton-amonen ardurapean geratuz. Oinarrizko ikasketak egin ondoren, 14 urterekin Buenos Airesera itzuli zen aitarekin bizitzera. DBH Once auzoko frantziskotar eskola batean egin zuen ikasgelak eta asfaltoko lehen abenturak bere auzokide Alejandro Medinarekin.

## Kanpo estekak

* Prosa liburu poetikoa
* Drum Solo Artistaren webgune ofiziala
* Daniel Irigoyen konpositorearen webgunea
* Daniel Irigoyen Webgune Ofiziala
* Los Mentales rockaren historia
* The Mentals Diskografia
* Datuak: Q2888020
# Daniel Irezabal

Daniel Irezabal Goti (Bilbo, 1879 – Derio, 1937ko abenduaren 18a) bizkaitar militarra izan zen.
Ricardo Irezabalen anaia, 1936ko uztaileko Espainiako estatu-kolpea hasi zenean jaioterrian zegoen. Errepublikaren alde egin eta Legutioko guduan parte hartu zuen. Eusko Gudarostean koronel izendatu zuten, 4. dibisioaren komandante izanik.
Frankistek atxilotua, Derioko hilerrian fusilatu zuten.
# Daniel Innerarity

Daniel Innerarity Grau (Bilbo, Bizkaia, 1959) filosofoa eta gaztelaniazko saiogilea da. Filosofiako hainbat testu itzuli ditu alemanetik gaztelaniara.

## Biografia

Filosofian doktore, bekadun izan zen Alexander von Humboldt Fundazioan, eta gaur egun Filosofia irakasle titularra da Zaragozako Unibertsitatean. Iritzi artikuluak idazten ditu hainbat hedabidetan, hala nola El País eta El Correo/Diario Vasco egunkarietan. Berak argitaratzen du Claves de razón práctica aldizkaria. Pentsalari hauen testuak itzuli ditu gaztelaniara: Hans Blumenberg, Robert Spaemann, Reinhart Koselleck, Jauss, Fichte, Friedrich Schiller eta Friedrich Hölderlin.

## Lanak
### Filosofia eta saiakera

* El nuevo espacio público, Espasa, Madril, 2006.
* La sociedad invisible, Espasa, Madril, 2004 (XXI Espasa Saiakera Saria). (Italierako itzulpena: La società invisible, Meltemi, Erroma, 2006; portugesezko itzulpena prestatzen ari da, Teorema, Lisboa).
* La transformación de la política, Península, Bartzelona, 2002 (III Miguel de Unamuno Saiakera Saria eta Literatura Sari Nazionala, saioetan 2003). (Portugesezko itzulpena: A trasformaçao da politica, Teorema, Lisboa, 2005; frantsesezko itzulpena: La démocratie sans l'État: essai sur le gouvernement des sociétés complexes, Flammarion-Climats, Paris, 2006, Jorge Semprúnen hitzaurrea).
* Ética de la hospitalidad, Península, Bartzelona, 2001 (Frantsez itzulpena: Éthique de l´hospitalité, Presses Universitaires de Laval, Kanada, moldiztegian).
* La filosofía como una de las bellas artes, Ariel, Bartzelona 1995. (Portugesezko itzulpena: A filosofia como uma das belas artes, Teorema, Lisboa 1996).
* La irrealidad literaria, Eunsa, Iruñea 1995.
* Hegel y el romanticismo, Tecnos, Madril 1993.
* Dialéctica de la modernidad, Rialp, Madril 1990.
* Praxis e intersubjetividad. La teoría crítica de Jürgen Habermas, Eunsa, Iruñea 1985.

### Itzulpenak

* Hans Blumenberg, Conceptos en historias, Síntesis, Madril, 2002 (elkarlanean).
* Hans Blumenberg, La inquietud que atraviesa el río. Ensayo sobre la metáfora, Península, Bartzelona, 2001 (itzulpena gainbegiratzea).
* Reinhart Koselleck, Los estratos del tiempo: estudios sobre la historia, Paidós, Bartzelona 2001.
* Traducción y estudio introductorio a H. R. Jauss, Pequeña apología de la experiencia estética, Paidós, Bartzelona 2001.
* J. G. Fichte, Exhortación a la vida bienaventurada, Tecnos, Madril 1995 (elkarlanean).
* Friedrich Schiller, Poesía filosófica, Ed. Hiperión, Madril 1991.
* Friedrich Hölderlin, Himnos de Tubinga, Ed. Hiperión, Madril 1991 (elkarlanean).
* Robert Spaemann, Das Natürliche und das Vernünftige. Aufsätze zur Antropologie, Rialp, Madril 1989 (elkarlanean).

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Daniel Innerarityren webgune ofiziala
* Datuak: Q3601574
* Multimedia: Daniel Innerarity / Q3601574
# Daniel García Jiménez

Daniel García Jiménez (Logroño, 1961eko maiatzaren 1a), pilota munduan Daniel bezala ezaguna, errioxar pilotari ohia da, palan jokatzen zuena. Juan Pablo bere anaia ere palaria izan zen.
Munduko Pilota Txapelketan bitan parte hartu zuen: 1986an Gasteizen eta 1990ean Habanan urrezko domina bana lortuz. Bartzelonako Olinpiar Jokoetan ere urrezko domina lortu zuen.
1994 eta 2003 artean profesionala izan zen, Espainia eta Euskadiko txapelketak lortuz.
# Daniel Gil

Daniel Gil Pila (Santander, 1930 – Madril, 2004) espainiar diseinatzailea izan zen. Kantabrian jaio zen, baina Madrilen egin zituen Arte Ederretako ikasketak. 1957an, Ulmera aldatu zen, Alemaniara, Hochschule für Gestaltung eskolan diseinuko ikasketak egitera, Otl Aicher eta Tomás Maldonado maisuekin, besteak beste. Espainiara itzuli zenean, zenbait aldizkari eta diskoetxerentzat jardun zuen lanean, harik eta 1966an Alianza Editorial argitaletxeak irudi grafikoaren ardura eman zion arte. Gilek enpresa harentzat lan egin zuen buru-belarri 1990era arte, eta 2.000 liburutik gora egin zituen. Azpimarratzekoak dira martelé kartoi meheaz egindako azalak, argazki- edo tipografia-konposizio adierazgarrikoak, liburuen edukia gogora dakartenak. 1990ean, bere kasa hasi zen lanean, eta hainbat enkargu garrantzitsu bete zituen, besteak beste, Madrilgo Thyssen-Bornemisza bildumaren irudi korporatiboa eta Mondadori argitaletxearen hainbat libururen azala osatzea. Grafismoaren maisu handienetakoa bat izan da Gil, lanbidea ongi ezagutzen zuela erakutsi zuen, oso obra pertsonala eta independentea osatu zuen, eta surrealismoaren eta zehaztasun zientifikoaren arteko batasuna lortzen asmatu zuen. 2006an, Alianza Editorial sortu zela berrogei urte bete zirenean, Daniel Gilen jatorrizko azalak zituzten "El libro de bolsillo" bildumako zenbait ale berrargitaratu ziren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3753478
# Daniel García (bikoizketa aktorea)

Daniel García bikoizketa aktorea da. 1985ean hasi zen ahotsen bikoizketen munduan "Goonies" filmarekin. Besteak beste "Friends" telesaileko Joey pertsonaia bikoiztu du 10 urtez.
Bere ahotsa maiz entzuten da telebista eta irratiko iragarkietan.

## Aktoreen ahotsa

Bere ahotsa ohikoa izaten da gazteleraz Brad Pitt, Mark Wahlberg, Ewan McGregor eta Paul Walker bikoiztean, besteak beste.
# Detonazioaren kontrako gehigarri

Detonazioaren kontrako gehigarriak gasolinari oktano-indizea igotzeko eta horren ondorioz eztanda-motorretan detonazioa eragozteko gehitzen zaion substantzia. Gehien erabiltzen den gehigarria tetraetilberuna da, berunaren poluzio-iturri nagusia dena. Berunik gabeko gasolinan metil-t-butil eterra (MTBE) erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Detonazioaren kontrako gehigarri. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q548414
# Detritu (geologia)

    Artikulu hau geologiako terminoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Detritu (argipena)».
Detritua harri puskatuen zatien multzoa da. Higaduraz arroketatik erauzi edo puskatutako zatiak dira, meteorizazio fisikoaren ondoriozkoak. Detritu materialak arro sedimentario izeneko sakonune topografikoko tokietan biltzen dira eta orduan higakin deitzen zaie. Metaturiko sedimentuek harkaitz sedimentarioak eratzen dituzte. Beste sedimentu batzuk, buztinak esaterako, ez dira detrituak, feldespatoen meteorizazio kimikoaren produktu direlako. Detrituen puskei klasto deritzogu.

## Erreferentziak

* ↑ «Detritu». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2023-12-27.)
* ↑ (Gaztelaniaz) Detrito.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16960315
* Multimedia: Sediments by particle size / Q16960315
# Detroit (Alabama)

Detroit Alabamako herri bat da. Lamar konderrian kokatua dago. 2010ean 237 biztanle zituen, 68,8 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lamar konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68232
# Detroit (Maine)

Detroit Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Somerset konderrian dago, Maine estatuan. 885 biztanle ditu, 20,42 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Clark konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2738868
# Detritu (biologia)

    Artikulu hau biologiako terminoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Detritu (argipena)».
Detrituak hildako landare edo animalien gorpuzki txikiak dira, deskonposatzen ari direnak. Detrituek, eskuarki, organismo hilen gorpuak edo gorputz zatiak eta material fekala barne hartzen dituzte. Detrituek normalean kolonizatu eta usteldu egiten duten mikroorganismoen komunitateak hartzen dituzte. Lehorreko ekosistemetan, orbel hostotsua eta lurrarekin nahasten den beste materia organiko bat bezala agertzen da, "lurzoruko materia organikoa" deitzen dena. Uretako ekosistemen detritua uretan esekitzen diren substantzia organikoak dira, eta ur-gorputzeko zoruan metatzen dira; zoru hori itsas hondoa denean, dekantazio horri "itsas elurra" deitzen zaio.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q736879
* Multimedia: Detritus / Q736879
# Detroit (Illinois)

Detroit Illinoiseko herri bat da. Pike konderrian kokatua dago. 2010ean 83 biztanle zituen, 0,63 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pike konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q648770
* Multimedia: Detroit, Illinois / Q648770
# Detritu (argipena)

Detritu hitzak adiera zenbait ditu:
* biologian, detritua, materia organikoaren deskonposaketatik datorren partikula hilen multzoa, saprofago edo saprofitoentzat elikagai izan daitekeena;
* geologian, detrituak edo klastoak, higaduraz arroketatik erauzi edo puskatutako zatiak dira, meteorizazio fisikoaren ondoriozkoak. Detritu materialak arro sedimentario izeneko sakonune topografikoko tokietan biltzen dira eta orduan higakin deitzen zaie. Metaturiko sedimentuek harkaitz sedimentarioak eratzen dituzte. Beste sedimentu batzuk, buztinak esaterako, ez dira detrituak, feldespatoen meteorizazio kimikoaren produktu direlako.

### Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Detrito.