OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Luis Gutierrez

Luigi Anselmi, agiri ofizialetako izen-deiturez Luis Gutierrez Larrea (Bilbo, Bizkaia, 1954ko urriaren 25a), euskal idazlea eta itzultzailea da.
Poesia lantzen du bereziki literatura arloan. 2001ean Bizi Hitza Fundazioa osatu zuen Iñaki Larrañaga eta Txepetxekin batera.

## Lanak
### Poesia

* Zoo ilogikoa (1985, Pamiela)
* Desiriko alegiak (1988, Pamiela)
* Cuando arde el agua (1988, Pamiela)
* Bacchabunda, Catulus-en omenez (1992, 2. arg. 1994, Pamiela)
* Una botella al mar (1995), Pamiela)
* A la orilla del tiempo (1998, Pamiela),
* Gure ametsen gerizan (2000, Pamiela)
* Gau ertzekoak (2004, Pamiela)
* Nola elurretan beleak (2008, Pamiela)
* De la nada al olvido (2013, Pamiela)
* Ahantzerriko kop(l)ak (2016, Pamiela)
* Larrazkeneko argi-ilunetan (2023, Pamiela)

### Antologiak

* XX. mendeko poesia kaierak - Luigi Anselmi (2002, Susa): Koldo Izagirreren edizioa
* Siete poetas vascos (2009, Pamiela): Jose Angel Irigarairen edizioa

### Itzulpenak

* Woyzeck-ren kondaira, Georg Büchner (1989, Iru)
* Azeri harrigarria, Roald Dahl (1991, Alfaguara)
* Maizter misteriotsua, Sheridan Le Fanu (1991, Erein)
* Lurrerako atari gisa, Eduardo Apodaka (1991, UPV/EHU)
* Vanpiroa, John William Polidori (1993, Erein)
* Nabarra, Cecil Day-Lewis (2004, Idatz & Mintz)
* Bertzerenak (2006, Pamiela)
* Bidaia luzea, Daniel Hernández Chambers (2018, Pamiela)
* Poesia kaiera, Ezra Pound (2018, Susa)

## Erreferentziak

* ↑ «Txepetx: Gizadiaren haurtzaroa gara, Europako herri zaharrena» Euskaldunon Egunkaria (3108): 14..

## Kanpo estekak

* Luis Gutierrez literaturaren zubitegian
* Datuak: Q12262677
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Luis Haranburu Altuna

Luis Haranburu Altuna (Alegia, Gipuzkoa, 1947) euskal idazle eta argitaldaria da.
Saturrarango apaizgaitegian, Donostian eta Parisen egin zituen Humanitate eta Filosofia ikasketak. 1972. urtean hasi zen literatura lanak argitaratzen, Zeruko Argia, Anaitasuna eta Madrilgo Triunfo agerkarietan. Besteak beste, hainbat pertsonaiari buruzko antzerki lanak osatu ditu: Zumalakarregi (1986), Loyola (1986), Sabino (1986), Lancre (1987-1994), St. Cyran (1987) eta St.Cyran, Jainkoa gorderik (1992, BBK-Euskaltzaindia saria). Narratibari dagokionez, besteak beste Bestiario bat (1999) eta Seme (1999) eleberriak argitaratu ditu. Itsasoak ez du esperantzarik bere 1972ko eleberriaren beste bi argitalpen ere egin ziren 1987 eta 1994an. 2000. urtean Baleen kantua eta Historia de la alimentación y de la cocina en el País Vasco lanak eman zituen argitara. Argitaratzaile bezala, Haranburu Argitaletxea sortu zuen, 1974an, eta Hiria argitaldari berria, 1999an; 1999-2000 urteetan hainbat genero eta gaitako hirurogeitik gora liburu eman zituen argitara.

## Lanen zerrenda
### Narratiba

* Desgizona (1978, Luis Haranburu)
* Karakol presoa (1987, Kriselu)
* St. Cyran (1987, Kriselu)
* Zera... (1975, Kriselu)
* Bestiario bat (1999, Hiria)
* Caritate (1979, Luis Haranburu)
* Itsasoak ez du esperantzarik (1973, Lur)
* Auskalo, Luk (1995, Kriselu)
* Kandido, edo Euskadi independientearen ukronia (2002, Hiria)

### Saiakera

* Abuztuko gutunak. Adeitasunez, Ibarretxe Lehendakariari (2004, Fernando Buesa Fundazioa)
* Euskararen doluminak (2006, Elea)
* Euskal historiaren kondaira gastronomikoa (2008, Hiria)
* Jainkoaz beste - Aberriaren idolatria (2014, Hiria)

### Antzerkia

* Hil (1972, Lur)
* Gernika. Drama historikoa bi partetan berezia (1977, Luis Haranburu) Toribio Altzaga Saria
* Job (1976, Luis Haranburu)
* Loyola. Gatazkaren bizia (1986, Luis Haranburu)
* Sabino (1986, Luis Haranburu)
* Zumalakarregi. Biziaren gatazka (1986, Luis Haranburu)
* Lancre (1987, Kriselu)
* St.Cyran, Jainkoa gorderik (1992), Toribio Altzaga Saria

### Gutunak

* Seme (1999, Hiria)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Luis Haranburu Altuna literaturaren zubitegian
* Datuak: Q11934255
# Luis Hurtado de Mendoza

Luis Hurtado de Mendoza Pacheco, Mondéjarreko II. markesa, (?, 1489 – Mondéjar, 1566ko abenduaren 19a) espainiar noble eta militarra izan zen.
Iñigo López de Mendoza aitaren partetik Tendillako konderria eta Mondéjarreko markeserria jarauntsi zituen.
1543 eta 1546 artean Nafarroako erregeordea izan zen. Gero erregearen kontseiluan izan zen.
# Luis I.a Borboi-Condékoa

Luis I.a Borboikoa (Vendôme, 1530eko maiatzak 7 – Jarnac, 1569ko martxoak 13), Condéko printzea, Borboi etxeko odolezko printzea izan zen, Frantziako lehenbiziko hiru erlijio gerretako buruzagi higanot garrantzitsuena, eta Borboi-Condé etxearen sortzailea.

## Bizitza

Vendômeko dukea Karlos Borboikoaren bosgarren semea zen, eta Antonio Borboikoaren, Nafarroako erregina Joana III.a Albretekoaren senarraren, anaia.
Gerora, bere iloba Henrike IV.a Frantziakoa bihurtuko zen, Antonio Borboikoaren eta Joana III.a Albretekoaren semea, alegia.
Frantziako armadako jeneral zelarik, Luis Borboikoak Espainiaren aurka borrokatu zuen Metzeko (1552) eta San Quintingo (1557) guduetan. Protestante bihurtu ondoren, Amboiseko konjurazioan sartua egon zen, 1560an. Borboi etxeak eta buruzagi higanotek amaraundutako konspirazio honen helburua Frantzisko II.a Frantziakoa errege gaztea bahitzea zen, katoliko sutsuak eta erregeordetzaren jabe ziren Guisetarrei boterea kentzeko. Planak huts egin zuen eta higanoten aurkako sarraski bat izan zuen ondorio.
Frantziako Erlijio Gerretan higanoten buru izan zen eta 1562an Dreuxen harrapatua izan zen. Frantzisko Guisakoa Orleansen erahila izan ondoren, Katalina Medici erreginak bakea lortu nahi izan zuen. Luis Condékoak eta Anne Montmorencykoak izan zuten negoziazioen ardura. 1563ko martxoan erreginak Amboiseko bakea sinatu zuen, halako tolerantzia erlijiosoa ekarri zuena. Baina tolerantzia honek ez zuen askorik iraun eta 1567an hautsi zen. Luis Borboikoa, Jarnaceko guduan erahila izan zen, 1569an.

## Ezkontzak eta seme-alabak

* 1551ko ekainaren 22an, Éléonore de Roye-rekin (1536-1564) ezkondu zen. Seme-alabak:
** Henrike I.a Borboi-Condékoa (1552-1588)
** Frantzisko I.a Contikoa (1558-1614)
** Karlos Borboikoa (1562-1594), Ruango kardenal-artzapezpikua
* Alargundu ondoren, Françoise d'Orléans-Longueville-rekin ezkondu zen 1565eko azaroaren 8an. Seme-alabak:
** Karlos Borboi-Soissonsekoa (1566–1612)

## Erreferentziak

* ↑ La première guerre de religion et le Tour de France (1562 à 1566).Histoire-fr.com

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Louis de Bourbon 1.Prince de Condé Genealogics.org webgunean
* Datuak: Q316913
* Multimedia: Louis, Prince of Condé (1530–1569) / Q316913
# Luis Herrera Campins

Luis Antonio Herrera Campíns (Acarigua, Portuguesa, 1925eko maiatzaren 4a - Caracas, 2007ko azaroaren 9a) Venezuelako abokatua, kazetaria eta politikaria izan zen. Venezuelako presidentea izan zen 1979tik 1984ra. "Presidente Cultural" izendatu zuten, Venezuelako kulturari egindako ekarpen garrantzitsuengatik. Bere gobernuan zehar, 1983ko otsailean, "Viernes Negro" (Ostiral Beltza) izenez ezagutu zen Bolivarraren balio-gutxitzea gertatu zen, Venezuelako eredu ekonomikoaren krisi sakonari hasiera eman ziona.
* Datuak: Q455661
* Multimedia: Luis Herrera Campíns / Q455661
# Maria Antonella Barucci

María Antonella Barucci (Italia, XX. mendea) astronomo italiar ezaguna da, hiru planeta txiki aurkitu dituelako.

### Aurkikuntzak

1984 eta 1985 urteetan, hiru planeta txiki aurkitu zituen. Kaliforniako Palomar behatokitik aurkitu zuena nabarmenena da: R. Scott Dunbar-ekin batera Lurretik hurbil dagoen objektua eta Aton (3362) Khufu asteroidea, hain zuzen ere.
Eleanor F. Helinekin batera, Apolo (3752) Camillo asteroidea ere aurkitu zuen .

## Lanak

* 2003an argitaratutako The Solar System astronomiari eta planeta-zientziari buruzko testuliburuaren egilekidea da Springer-Verlagerekin.

## Aintzatespenak

* Edward Bowell astronomo estatubatuarrak 1983an aurkitutako Barucci asteroide-gerrikoaren asteroidea (3485) astronoma honen izena darama.
Aurkitutako planeta txikiak: 3 :
| (3362) Khufu | 1984ko abuztuaren 30a |
| (3752) Camillo | 1985eko abuztuaren 15a |
| (15692) 1984 RA | 1984ko irailaren lehena |

## Erreferentziak

* ↑ International Astronomical Union | IAU. .
* ↑ Datos del asteroide (3362) Khufu por el JPL. .
* ↑ Datos del asteroide (3752) Camillo por el JPL. .
* ↑ Datos del asteroide (3485) Barucci por el JPL. .
* ↑ «Minor Planet Discoverers (by number)» Minor Planet Center.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q194764
# Maria Antonia Azkue de Markina

Maria Antonia Azkue de Markina Azkoitiako (Gipuzkoa) komentu zaharreko moja bat izan zen.

## Biografia

Txikitan komentuko mojek ate aurrean aurkitu zuten kaxa zahar batean sartuta. Mojek zaindu eta mantendu zuten. Eskuetako azazkalik gabe jaio zen ume hau.
Handitzean, mojen arabera deabruak hartuta, krimen larri ugari egiten hasi zen. Itxuraz, mojek ukatu arren , komentuko mojek esklabotzat hartu zuten, eta etxeko lanak egitera behartu zuten janari gutxiren truke. Abenduko gau batean, moja bat bere ohean hilik agertu zen, ezkerreko eskuko lehen azazkala faltan zuelarik. Hilketa horren errua Maria Antoniari leporatu zioten, baina ez zen delitu bakarra izan, hilketa ugari gertatu ziren. Hamargarren hilketan, Maria Antonia desagertu egin zen, komentuko atean azazkal markak utziz, inoiz ez zuten aurkitu.
Kondairaren arabera, gaur egun ere gauez azazkal zarata entzuten da orain berrituta dagoen Kukuherri izeneko aterpetxean dagoen komentu zaharrean eta bertako ate batzuetan azazkal markak daude.

## Erreferentziak

* 1 2 «Maria Antonia Azkue de Markina: | Biography, Facts, Information, Career, Wiki, Life» peoplepill.com (Noiz kontsultatua: 2023-01-20).
* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «deabruak hartu» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2023-03-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263043
# Maria Antonia Bavariakoa

Maria Antonia, Bavariako printzesa, Saxoniako hauteslea (1724ko uztailaren 18 – 1780ko apirilaren 23) printzesa alemana, konpositorea, abeslaria, klabizenbalo joatzailea eta arteen patroia izan zen, batez ere bere operengatik ezaguna: Il trionfo della fedeltà (“Leialtasunaren garaipena”) eta Talestri, regina delle amazoni ("Talestri, Amazoen erregina"). Saxoniako hauteslea zen, bere senarra Frederiko Kristian ere Saxoniako hauteslea zen neurrian. Azken hau 1763an hil ondoren, Saxoniako erregente bihurtu zen Frederiko Augusto I.aren ama baitzen.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Frederico Augusto I.a Saxoniakoa
Princess Maria Augusta of Saxony
Prince Karl Maximilian of Saxony
Prince Joseph of Saxony
Maria Louise of Saxony
Maximiliano II.a Emanuel Bavariakoa
Friedrich August Prinz von Sachsen
Karlos VII.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Antonio Saxoniakoa
Teresa Kunegunde Sobieska
Maria Joanna Prinzessin von Sachsen
Maria Antonia Bavariakoa
Maria Amalia of Saxony, Duchess of Zweibrücken
Josef I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Maria Theresa Prinzessin von Sachsen
Maria Amelia Austriakoa
Amalia Gilemina Brunswick-Lüneburgekoa
Princess Maria Amalie of Saxony
Princess Maria Ferdinanda of Saxony
Frederiko Augusto II.a Saxoniakoa
Prince Maximilian of Saxony
Prince Clemens of Saxony
Princess Theresa Maria of Saxony
Princess Maria Anna of Saxony
Joan Saxoniakoa
Maria Josefa Saxoniakoa :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61649
* Multimedia: Maria Antonia Walpurgis of Bavaria / Q61649
# Maria Antonia Moyua Mazarredo

María Antonia Moyua Mazarredo (Bergaran, Gipuzkoan, 1757ko abuztuaren 24an), euskal herritar musikaria izan zen.

## Biografia

1813an, Parisen Zorzico Chanson et Danse Biscaiene Composée par Mme. Mazarredo izeneko obra argitaratu zen. Ez dago garbi jakiterik aipatzen den “Mme. Mazarredo” hori nor ote den: Peñafloridako Kondearen beste zortziko batekin batera argitaratu izanak pentsarazten du M. Antonia Moiua Mazarredo izango dela, José Mazarredorekin ezkonduta zegoenarena.
Aipatutako M. Antonia Moiua Bergaran jaio zen, 1757an. 1764an, artean haur zela, El borracho burlado operan parte hartu zuen eta 1783an fortepianoa, garai hartan ezartzen hasia zen musika-tresna, jotzen zuela ziurtatzerik badago. Bilbon zuen etxean musika emanaldiak maiz izaten ziren. Zortziko hau da ezagutzen zaion konposizio bakarra.

## Erreferentziak

* Donostia, José Antonio de. "Notas de musicología vasca : Dos zortzicos del siglo XVIII en 5/8". In: Txistulari (1978), 95 zenb. uztaila-iraila. 18-21 or.
* Ansorena, José Luis."Mujeres compositoras vascas". In: Euskor, 11 bol. (1985). Irail. 30-32 or.
* Vidal-Abarca y López, Juan: "La nobleza titulada en la Real Sociedad Bascongada de los Amigos del País" (Donostia: RSBAP, 1989), 537 or.
* Bagüés, Jon: "Ilustración Musical en el País Vasco" (Donostia: RSBAP, 1990), 101-102 or.
* Bagüés, Jon. "Dos mujeres compositoras en la Bizkaia ilustrada y romántica". In: El Boletín de la Sociedad Filarmónica de Bilbao (2008), 6 zenb. martxoa. 4-7 or.

## Kanpo estekak

* Eresbil,
* Datuak: Q12388716
# Maria Ann Smith

Maria Ann "Granny" Smith (1799 – 1870eko martxoaren 9a) britainiar-australiar baratzezaina izan zen, Granny Smith sagar motaren landatzailea.

## Bizitza

Maria Ann Sherwood 1799an jaio zen Peasmarshen, Sussex ingeles konterrian, eta 1800eko urtarrilaren 5ean bataiatua izan zen Peasmarsheko St Peter eta St Paul elizan. John Sherwooden alaba zen, baserritar nekazaria, eta haren ama, Hannah zen, Wright jaiotzez. Maria nekazaritza lanetan hasi zen eta Thomas Smith (1799–1876) nekazariarekin ezkondu zen 1819ko abuztuaren 8an Ebonyn, Kenten. Analfabetoak ziren biak. Beckleyn bizi izan ziren, Sussexen, hurrengo 19 urtean, eta tartea, Mariak 8 seme-alaba izan zituen, eta horietatik 3 txikitan hil ziren.
Smitharrak Hegoaldeko Gales Berrira emigratu zuten kolono aske gisa eta Sydneyra iritsi ziren Lady Nugent ontzian 1838ko azaroaren 27an. Thomasek bertako kolono batekin aurkitu zuen lana Kissing Point barrutian, Ryde inguruan, garai hartan erabat bat hutsik zegoena eta Dark Country ezizena hartzen zuena. Biak ala biak, bizitza guztian barruti horretan eman zuten. 1856an Thomasek bi lursail erosi zituen, 9,7 hektarea guztira,
Rydeko fruituentzako klima onak aukera eman zien Sydneyko merkatuan euren produktu freskoak saltzeko. Garraio zaldiz, gurdiz, edo Parramatta ibaian behera, txalupaz ere egiten zuten .

## Granny Smith sagarraren garapena

1868an Sydneyko merkatuko saltzaile batek tartetan erabiltzeko Tasmanian landutako Frantses sagar kaxa bat eskaini zion. Sagarrak erabili ondoren, azalak eta haziak konposterako pilo batean bota zituen. Hilabete batzuk beranduago, ernamuin bat ateratzen ikusi zuen konpostetik. Ernamuina zaindu zuen eta fruitua eman zuen. 1876an, Maria eta Thomas hil ondoren, Edward Gallard nekazariak Smithen baserriaren zati bat erosi zuen eta 'Granny Smith' hazia garatu zuen, arbola anitz landatuz eta hil arte, 1914an, uzta oparoak eginez. Azal koipetsuak eta mantentze luzeak frantses sagarrarekin lotzen du. Azpiklase honi "Granny" Smith izena eman zitzaion lehen aldiz landatu zuen emakumearen omenez.

## Erreferentziak

* ↑ http://nla.gov.au/nla.news-article58061784

## Ikus, gainera

* Granny Smith Jaialdia

## Bibliografia

* "Colourful Sydney Identity: Granny Smith" (2008ko uztailak 23) Time Out Sydney, 80. or.
* Datuak: Q6760999
* Multimedia: Maria Ann Smith / Q6760999
# Maria Antonia Eskibel Navarrete

Maria Antonia Eskibel Navarrete (Gasteiz, 1778ko otsailaren 2a – Gasteiz, 1849) liberal sutsua eta frantsestua izan zen Espainiako Independentzia Gerra garaian. Ospe handia izan zuten berak Gasteizen antolatu ohi zituen tertuliek.

## Biografia

Maria Antonia Xabiera Bernarda Simona de Roxas Juana Nepomucena Josefa Eskibel Navarrete Gasteizen jaio zen 1778ko otsailaren 2an. Gasteizko familia noble batean, gurasoak Legardako markesak izan zituen, Ignacio Vicente Eskibel Peralta eta Manuela Isidora Navarrete Lisón de Tejada. Legarda sendiaren jauregia Zapatagile kalean kokatuta zegoen, Santo Domingo plaza izkinean.
Espainiako Independentzia Gerran ezaguna egin zen Miguel Ricardo Alaba Eskibel, Alaba Jenerala, lehengusua zuen.
Maria Antonia 1798ko abenduaren 29an ezkondu zen Antonio Fernández Navarrete eta Ximenez Tejadarekin. 20 urte zituen eta senarrak, berriz, 39. Antonio familia liberal eta ilustratu batetik zetorren eta 1776tik 1793ra bitartean, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kide izan zen. Bikoteak bi seme-alaba izan zituen: Benito, Dean eta kanonigo Zaragozako Seoan, eta Demetria, 1819an bere lehengusu propio zuen Antonio Gervasio Fernandez Navarreterekin ezkonduko zena.
Senarra Ábalosekoa (Errioxa) bazen ere, Maria Antonia ez zen normalean Gasteiztik urrundu eta bertan jaio ziren bi seme-alabak ere.
Familia liberalismo moderatuan kokatu zen, baina Maria Antonia erredikalago bilakatzen joan zen. 1814ko otsailean, frantsesak joanak ziren, jada, eta atxilo hartu zuten, frantsestua zelakoan. Paradero bera izan zuten beste hainbat gasteiztarrek, Genaro Maria Gamiz, Inozentzio Santa Maria apaiza, Casimiro Javier eta Ramon Maria de Urretxu Díaz del Carpio (aita-semeak), Narrosko markesa zen Joakin Maria Egia Agirre, Valentín González Echávarri eta abarrek.
1830eko apirilaren 30ean, Maria Antonia alargun geratu zen, Antonio Ábalosen hil zenean. Gasteizen bizitzen jarraitu zuen eta ospe handia zuen bere etxean antolatzen zuen tertuliak, hiriko burgesia liberalak gustuko zituenak.
1849an hil zen Gasteizen.

## Erreferentziak

* ↑ Gasteizko Elizbarrutiaren Artxibo Historikoa. (1778-02-02). Bataio-agiria Gasteizko Elizbarrutiaren Artxibo Historikoan. (Noiz kontsultatua: 2018-02-20).
* ↑ https://web.archive.org/web/20170307204233/http://basques.linhd.es/items/show/2029
* ↑ http://www.vitoria-gasteiz.org/wb021/http/contenidosEstaticos/adjuntos/es/29/90/62990.pdf
* Datuak: Q21280360
# Maria Antonia Ozcáriz

Maria Antonia Ozcáriz Rubio edo Marian Ozcáriz (Begoña, Bilbao, 1953) euskal herritar matematikaria da. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntzako Sailburuordea izan zen 2009tik 2012ra bitartean.
Euskal Herriko Unibertsitateak Leioan duen Zientzia eta Teknologia Fakultatean ikasi zuen eta Zientzietako Lizentziatura lortu zuen Matematika Atalean.
2009tik 2012ra Hezkuntzako Sailburuordea izan zen, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailburua Isabel Celaá izan zenean eta Patxi López lehendakaria, IX. legegintzaldian. Tarte horretan Hezkuntza Sailak, besteak beste, ekinbide hauetan parte hartu zuen:
* 'Pribatutasun-tutoretzak Sare Sozialetan' kanpaina jarri zuen martxan Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak. Kanpaina horretan, zenbait bideoen bidez aholkuak zabaltzen ziren, sare sozialetan "pribatutasunaren kudeaketa egokia" sustatzeko.
* Ikasgeletan "ziberbullying-a" detektatzeko jarraibideak eta susmo-kasuetan jarduteko protokoloa zabaldu zituzten.
* 2010ean hezkuntzarako marko hirueleduna sortu zuten, euskal eskolan modu esperimentalean sartu zutena. Hezkuntza Sailak diseinatutako deialdiak 25 ikastetxe publiko eta 15 itundu banatzeko asmoa zuen, baina eskatzaileak 56 ikastetxe kontzertatu ziren, horien artean 8 ikastola eta 18 ikastetxe publiko bakarrik.
* 2010ean emaitza ona lortu zuten PISA ebaluazioan.
* 2012an, José Ignacio Wert ministroak sustatutako Hezkuntza Legeak hizkuntza koofizialetarako zirriborroetan planteatzen zuen marjinazio argia zuzentzea lortu zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Europa Press. (2011-01-28). «Protección de Datos y Gobierno vasco impulsan una campaña para "una buena gestión de la privacidad" en redes sociales» www.europapress.es (Europa Press) (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ribes, Vicente. Protección de Datos y Gobierno vasco impulsan una campaña para «una buena gestión de la privacidad» en redes sociales | Gestión de la Protección de Datos. (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Efe. (2011-02-14). «El Gobierno vasco edita una guía pionera para detectar el 'ciberbullying' en las aulas | País Vasco | elmundo.es» www.elmundo.es (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Iglesias, Leyre. (2009-06-25). «74 centros vascos aspiran a introducir el modelo trilingüe de la consejera Celaá | País Vasco | elmundo.es» www.elmundo.es (El mundo) (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ Europa Press. (2009-11-01). «El Gobierno vasco acabará con 'el adoctrinamiento' e igualará euskara y castellano | País Vasco | elmundo.es» www.elmundo.es (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ Irekia. «Irekia - PISA ebaluazioaren emaitzak» www.irekia.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Salgado, Ion. (2012-12-05). «Euskal Herria y Catalunya plantan cara al plan de Wert» naiz: (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125475110
# Manuel Rivera

Manuel Rivera Hernández (Granada, Espainia, 1927ko apirilaren 23a - 1995eko urtarrilaren 2a) margolaria izan zen.

## Bizitza

Arte-ikasketak egin zituen, jaioterrian lehenbizi, eta Sevillako Arte Ederretako Eskolan gero. 1951n marrazki-irakaslearen titulua lortu zuen. Urte horretan bertan Madrilen jarri zen bizitzen, eta lehen obra abstraktuak egin zituen. 1955ean Parisa joan zen, eta hango joera informalistak ezagutu zituen.
Espainiara itzuli zenean, espazioaren bilaketan zentratutako lanak hasi zituen, eta krisi sakon baten ondoren, margo material tradizionalak utzita, oihal metalikoa erabili zuen euskarri gisa. 1957an El Paso taldeko sortzaileetako bat izan zen, eta Sao Pauloko Biurtekoan eta Alexandriako Biurtekoan parte hartu zuen. 1958tik aurrera bastidore lodiago bat erabiltzen hasi zen, eta horrela argi- eta espazio-efektu berriak lortu zituen bi planoetan. Urte horretan bertan Metamorfosiak saila hasi zuen, Kafkaren omenez.
1961etik aurrera, zuri-beltza utzita, margo-gama zabalagoa erabiltzen hasi zen. Gero planteamendu konstruktibistagoetara jo zuen, eta Ispiluak saila hasi zuen. Handik aurrera, alde batera utzi zuen oihal metalikoa material gisa, bitarteko gisa erabiltzeko. Bere oihal metalikoek sortzen duten dardaraldi optikoa dela-eta, op artekin eta arte zinetikoarekin lotu nahi izan da. 1981ean Espainiako Arte Ederretako Urrezko Domina eman zioten, eta 1984an Espainiako Arte Ederretako Errege Akademiako kide izendatu zuten. Bere obra Bilboko Arte Eder Museoan ikus daiteke, mundu osoko beste museo askoren artean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1327456
* Multimedia: Manuel Rivera / Q1327456
# Manuel Sada

Manuel Sada Antillón (Tutera, 1677ko abenduaren 31 - Valentzia, 1764ko otsailaren 2a) nafar militarra izan zen.
Armadan karrera egin ondoren, 1743 eta 1748 artean Savoiako gobernadore eta 1749an Gipuzkoako kapitain-jeneral izendatu zuten. 1754an erregeak Nafarroako erregeorde izendatu zuen eta Iruñeko zitadela gotortu zuen.
* Datuak: Q10284445
* Multimedia: Manuel de Sada y Antillón / Q10284445