OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Altai kraia

Altai kraia (errusieraz: Алта́йский край, translit.: Altaiski krai) Errusiako subjektu federal bat da, Siberiako Barruti Federalean kokaturik dagoena. Kazakhstan eta Altaiko Errepublikaren iparraldean dago, Altai mendialde ondoan, eta Obi ibaiak zeharkatzen du, Biïsk hirian jaio eta gero. 169.100 kilometro koadroko azalera du eta 2010ean 2.419.755 biztanle zituen. Zentro administratiboa Barnaul hiria da.
Biztanle dezente dauka eta ekonomia nekazaritzan oinarritzen da, batez ere (garia, erremolatxa, lioa, kotoia), ehungintza eta elikagai-industria ere bada. Transiberiar Trenbidea zeharkatzen du lurraldea.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru

## Ikus, gainera

* Errusiako kraiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5942
* Multimedia: Altai Krai / Q5942
# Altaiko poni

Altaiko ponia, (errusieraz: Altaïskaya edo Oïrotskaïa), Asia Erdialdean kokatutako Altai mendi-multzoan garatutako bertako zaldi arraza bat da. Siberiako antzinakoenak diren zaldi arrazen artean dago. Izena,hain zuzen, Altai mendietatik hartu du.
Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da. Oso landatarra eta iraupen handikoa, mendeetan zehar bere ingurunearen baldintza latzei egokitu da, bertako nomadentzat ezinbesteko baliabidea izanik.
Errusiako Iraultza ondoren zaldi hauek asko gurutzatu ziren kanpoko arrazekin. Haren ondorioz arraza garbiko abere gutxi geratzen da. Oro har arraza garbiko zaldiak kolorez orbaindunak dira. Gurutzaketa hauen ondorioz Altaiko zaldi berria arraza sortu zen.

## Arrazaren historia

Arraza zaharra da, eta Mongoliar zaldi zein Hutsul poniekin lotuta dago.
Altaiko ponia Siberiako arraza zaharrenetarikotzat hartzen da, Antzekotasun morfologikoak ditu zenbait Kurganetako ehorzketetan aurkitutako zaldi-hezurdurekin. Esate baterako Pazyryken aurkitutakoak, K.a. V. eta III. mendeetan datatua.

## Ezaugarriak

Altai arraza bere bizilekua den Altai mendi-multzoaren eguraldi zakarrak eta baldintza gogorrek moldatu dute. Bertako larrekin bazkaltzen da soilik urte guztian zehar. Bertako mendiko tribu eta nomadek erabiltzeko zaldi aproposa da. Bere hezurdura sendoa da, giharrak, birikak eta bihotza bezala. Urrats segurukoak dira mendiko bidexka malkartsuetan. Arraza garbiko abereak, burua handi samarra dute, bizkar luzea eta hanka motzak. Ohikoak dira koloretan orbandun zaldiak. Hanka eta apatx seguruak ditu ibiltzerakoan.
* Gorpuzkera. Txikia eta sendoa
* Altuera: 130 cm eta 140 cm artean soin gurutzera
* Pisua: 350-400 kg.

## Arrazaren egoera

Altai zaldia gaur egun nahiko bakana da jatorrizko forman. Eskualdean bizi diren zaldi gehienak gurutzatuak dira. 2003an, 3.190 arraza garbiko abere baino ez ziren zenbatu.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Arrazari buruzko artikuloa "The equinest" entziklopedian. http://www.theequinest.com/breeds/altai/

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Arrazari buruzko artikuloa
* (Frantsesez) Arrazaren erreferentzia "Le site Cheval" Web gunean
* Datuak: Q2840316
* Multimedia: Altai (horse) / Q2840316
# Altaiko zaldi berri

Altaiko zaldi berria, (Errusiera: Новоалтайская, baita Charysh Altai eta Chara Altai), Errusiako bertako zaldi arraza moderno bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik, Altaiko zaldi berria, zaldi tamainako arrazen sailkapen taldean kokatzen da.
Errusian Altai aldean sobietar garaian zooteknikoek sortutako arraza da. Lor-zaldietatik gertu dago, baina haragiaren ekoizpenera zuzenduta dago, landatartasuna galdu gabe.

## Arrazaren historia

Arrazaren hasieta 1920ko hamarkadan dago, baina 1978tik aurrera hautatu zuten bereziki, sobietar garaian. Altaiko zaldi berria ofizialki 2000. urtean onartu zuten aparteko arrazatzat.
Arrazaren oinarria altaiko ponia dago, gero beste hainbat arrazekin gurutzatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Kusliy, Mariya A.. (2023). «Genetic History of the Altai Breed Horses: From Ancient Times to Modernity» Genes 14 ISBN CC BY 4.0. ISSN BY 4.0 CC BY 4.0..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28033231
* Multimedia: New Altai horse / Q28033231
# Altair (São Paulo)

Altair Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 4.060 biztanle ditu 313,007 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q305132
* Multimedia: Altair (São Paulo) / Q305132
# Altair Reyes

Altair Reyes Sáenz de Buruaga (Gasteiz, Araba, 1994ko maiatzaren 26a) futbolari gasteiztarra da, Alaves taldeko harrobian hazitako jokalaria. Ezker atzelari moduan aritzen da.

## Kirol ibilbidea

2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Mini Glorias | 3. | 2012/13 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 1 | 0 |
| Mini Glorias | 3. | 2013/14 | 21 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 21 | 0 |
| Mini Glorias | 3. | 2014/15 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Mini Glorias | 3. | 2015/16 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Mini Glorias | 3. | 2016/17 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Mini Glorias | Denera | Denera | 22 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 22 | 0 |
| Sestao River | 3. | 2017/18 | - | - | - | - | - | - | - | - | | | - | - | - | - |
| Sestao River | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Beasain | 3. | 2018/19 | 33 | 2 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 33 | 2 |
| Beasain | 3. | 2019/20 | 12 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 12 | 1 |
| Beasain | 3. | 2020/21 | 22 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 22 | 3 |
| Beasain | Denera | Denera | 67 | 6 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 67 | 6 |
| Florida Tech Panthers | NCA | 2021 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Florida Tech Panthers | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Barakaldo | 3.F | 2021/22 | 13 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 1 |
| Barakaldo | 3.F | 2022/23 | 15 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 15 | 0 |
| Barakaldo | Denera | Denera | 28 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 28 | 1 |
| Torrijos | 3.F | 2023/24 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Torrijos | Denera | Denera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 117 | 7 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 117 | 7 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123683647
# Altaita

Altaita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Altaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: PbTe. Sistema kubikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Altaita: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q416672
* Multimedia: Altaite / Q416672
# Amphiglossus frontoparietalis

Amphiglossus frontoparietalis Amphiglossus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ The Species 2000 and ITIS Catalogue of Life

## Ikus, gainera

* Amphiglossus
* Scincidae

## Kanpo estekak

* TIGR Reptile Database in Species 2000 and ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist
* Datuak: Q2844235
* Multimedia: Amphiglossus frontoparietalis / Q2844235
* Espezieak: Brachyseps frontoparietalis
# Arrantzale Auzoa (Santander)

Arrantzale Auzoa edo Sotilezako Arrantzale Herria, gaztelaniaz Barrio Pesquero edo Poblado Pesquero de Sotileza Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hiriburuan dagoen auzo bat da.
# Arrantza Politika Erkidea

    Artikulu hau Europar Batasunaren politikari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «PCP».
Arrantza Politika Erkidea (APE) Europar Batasunaren politika nagusietako bat da, helburu hauek dituena: arrantza-produktuen merkataritza arautzea, arrantza-baliabideen iraupena bermatzea eta nazioarteko arrantza-egituretan eta harremanetan parte hartzea. Nekazaritza Politika Bateratuaren parte da eta 2004an 931 milioi euroko aurrekontua izan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ EU Glossary europa.eu
* ↑ Euskalterm: [Europako Tratatuen Hiztegia] [2014]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q391962
# Arrantza apeu

Arrantza apeua arrantza artifizialeko amu mota bat da, arrainaren arreta erakartzeko diseinatua. Apeuk mugimendua, bibrazioa, flasha eta kolorea erabiltzen ditu arrainak harrapatzeko. Apeu askok arrainak apeua jotzean harrapatzeko erabiltzen diren mamu bat edo gehiago dituzte. Apeu batzuk arraina erakartzeko jartzen dira, gero lantza batekin arrainak eskuratu ahal izateko edo, beraz, arrainak eskuz harrapatu ahal izateko. Apeu gehienak arrantza-lerro baten amaieran erantsita daude eta gorputzari atxikitako amu estilo ezberdinak dituzte eta mamu-sorta horren ondorioz arrainak harrapatzea lor dezan. Askotariko apeuak merkaturatzen dira, baina zenbait eskuz egiten dira, hala nola arrantzarako euliak. Eskuz lotzen diren euli apeuak lortzea erronka da entomologo amateur askorentzat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1197418
* Multimedia: Fishing lure / Q1197418
# Arrantzale korapilo

Arrantzale korapiloa sokekin edo arrantzarako pitekin egiten den korapiloa da. Soka luzeagoa behar denean erabiltzen da beste soka batekin lotura egiteko. Egitura simetrikoa du, bi korapilo soilekin egiten da, bata bestearen erdigunera lotuta. Korapilo ingelesa edo halibut korapiloa bezala ere ezagutzen da. Sekzio edo diametro ezberdineko sokak lotu daitezke.
Korapilo hau gehienbat arrantzarekin lotzen den arren, nylonezko harizpi bakunean edo beste lerro irristakor batzuetan lotzen denean irristatu edo mugitu egin daiteke, baina eusteko ahalmen handiagoarekin egiteko aukera ere badago korapilo soilak bihurritu gehiagorekin eginda: arrantzale korapilo bikoitza edo gehiagokoa, adibidez. Trinkoa da baina estutzen denean blokatu egin daiteke eta askatzea zaildu eta korapiloa egiten den puntuan sokaren diametroa nabarmen handiagotzen da. Soka-muturrak korapilotik oso gertu laburtu daitezke. Esku hotz edo bustiekin ere erraz egin daiteke. Ezaugarri hauek arrantzarako egokiak diren arren, badira errendimendu handiagoa ematen duten beste korapilo batzuk.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20110213102756/http://www.marinews.com/Fishermans-Knot-576.php

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1364501
* Multimedia: Fisherman's knots / Q1364501
# Arrantzalearen emaztearen ametsa

Arrantzalearen emaztearen ametsa (japonieraz: 蛸と海女, tako to ama, Olagarroak eta emakume urpekaria) Katsushika Hokusai margolari japoniarrak egindako xilografia erotikoa da. 1814an egina, ukiyo-e genero artistikoa da.

## Deskribapena

Katsukawa Shunshō, Katsukawa Shunchō edo Kitao Shigemasa bezalako artisten adibideei jarraituz, Hokusairen lanak Ama emakume urpekari gazte bat erakusten du, bi olagarrorekin sexualki elkarlotuta; olagorro horietako txikienak bere garroetako batekin biltzen ditu neskaren titiburua eta musua, eta handienak, berriz, cunnilingus bat egiten dio. Olagarro handiak Oyakata (Nagusia) du izena eta olagarro txikiaren maisua da.

## Historia

Hokusaik Arrantzalearen emaztearen ametsa sortu zuen Edo Aroan, sintoismoa berpizten ari zenean; horrek eragina izan zuen lanean ikusten den animismoan eta sexualitatearen aurreko jarrera pikaroan. Shungaren, hau da,Japoniako postalen genero artistiko erotikoaren adibide ospetsua da hau, eta artista japoniar ugarik antzeko gaiek berregin dute, hau da, gizakiak itsas animaliekin sexu-harremanak izaten erakusten. XVII. mendetik, bestetik, Japoniako netsukeetan agertu ziren, zentimetro gutxi batzuetako garaiera zuten eta askotan oso landuak dauden zizelkatutako estatua txikiak; horietan ere gaia jaso egin zen.
XIX. mendearen amaieratik aurrera, japonismoaren garapenari esker, Auguste Rodin eta Pablo Picasso bezalako artista europarrek Hokusairen lan honen bertsio erotiko berriak egin zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ Hokusai: Prints and Drawings, Mathi Forrer, 1992, Prestel, ill. 124.
* ↑ https://www.arthistoryproject.com/artists/hokusai/the-dream-of-the-fishermans-wife/
* ↑ http://www.bcn.cat/museupicasso/es/exposiciones/Imagenes-secretas.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2717022
* Multimedia: The Dream of the Fisherman's Wife / Q2717022
# Arrantzaleen gotorlekua

Arrantzalearen gotorlekua, hungarieraz: Halászbástya, Hungariako Budapest hiriburuan dagoen gotorleku bat da, Buda hiriaren aldeko Danubio ibaiaren mendebaldeko ertzean, Budako gazteluaren muinoan eta Matias elizatik hurbil.
1895-1902 artean Frigyes Schulek arkitektoaren diseinuaren planoetan oinarrituz eraiki zen.
* Datuak: Q493117
* Multimedia: Fisherman's Bastion / Q493117
# Arrantzaleen museoa

Arrantzaleen museoa Bermeon (Busturialdea) arrantzaleei eta itsasoari eskainitako museo da. Ertzila dorretxean kokatuta dago.

## Ikusgai

Arrantzaleen bizimodua, lan tresnak eta teknikak soilik erakusten dituen museo bakarrenetakoa da mundu osoan. Beste gai asko ikus daitezke, kostaldearen eta euskal arrantza-portuen deskribapena; arrantzaleen bizimodua eta ohiturak; arrantzaleen gremio-elkarteak; arrantzarako eta nabigaziorako historian erabili izan diren itsasontziak eta teknikak. Dorrearen eta bermeotarren historia ere aretoetako batean agertzen da islatuta.

## Ikus,Gainera

* Bermeoko udaletxea
* Donieneko atea
* Kikunbera etxea
* Ertzila dorretxea

## Kanpo estekak

* Arrantzalearen museoaren Webgune ofiziala
* Datuak: Q12254077

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).
# Arrantzaleen kofradia

Arrantzaleen kofradia arrantzaren inguruan jarduten dutenek osatutako elkarte bat da. Euskal Herriko arrantzako portu gehientsuenetan dago arrantzaleen kofradiaren bat.

## Historia

Zaharrenak Erdi Aroan sortu ziren, XII. eta XIV. mendeen artean, baina modu antolatua XVII.ean zabaldu zen portu orotara. Hasiera batean krisi ekonomikoen astinduei aurre egiteko tresna moduan erabali ziren kofradiok.
Gaur egun, EAEko 16/1998 Legeak, ekainaren 25ekoak, arautzen ditu kofradiak, eta zuzenbide publikoko korporazio bezala ezaugarritzen ditu. Egiteko profesionala betetzen dute eta arrantzaleen segurtasun laboralaz eta arrainaren salmentaz arduratzen dira. Hastapenean, hierarkikoa zen kofradien barruko antolamendua: lehenbizi patroiak edo ontzien jabeak, bigarren arrantzale arruntak eta azkenik aprendizak.
Gerora, orekatuz joan da kofradietako botere-banatzea. Arrantzaleek gero eta leku gehiago hartu dute kofradien egitura organikoetan eta orain, ia-ia posizio bera mantentzen dute armadoreek eta arrantzaleek.
Gaur egun, esate baterako, armadoreek nahiz arrantzaleek beregana ditzakete lehendakaritzako eta lehendakariordetzako karguak, nahiz eta, lehendakaria arrantzalea den kasuetan, armadore batek bete behar duen lehendakariordetza, eta alderantziz.

## Erreferentziak

* ↑ CC-SA-BY http://www.argia.com/argia-astekaria/1989/zer-da-arrantzaleen-kofradiak Argia, 2005-04-24

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492938
# Andorrako Kiroldegia

Andorrako Kiroldegia (katalanez: poliesportiu d'Andorra), Gobernu Kiroldegia (katalanez: poliesportiu de Govern) bezala ere ezaguna, Andorra la Vellan dagoen kirol instalazioa da. Instalazioak prest daude saskibaloia, eskubaloia, boleibola edo areto-futbola bezalako goi-mailako kirol-lehiaketarako.
1991n inauguratu zen, eta 5.000 ikuslek har dezakete parte bertan. Espainiako saskibaloiaren lehen maila den ACB Ligan lehiatzen den Bàsquet Club Andorra taldeak lokal gisa jokatzen ditu partidak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7209730
# Andorrako historia

Andorrako historia XIII. mendean hasi zen, eta hasiera hartan elezahar batek markatuta dago. Horren arabera, Karlomagnok fundatu zuen lurraldea.

## XIII.-XX. mendeak: sistema feudala

XIII. mendetik hasita (1278), Foixko kondea (geroago, Nafarroa-Biarnoko errege-erregina; ondoren Frantziako erregea eta, azkenik, Frantziako Errepublikako lehendakaria) eta Urgellgo apezpikua izan dira Andorrako printzekideak edo estatuburuak.
Barne gaien ardura aukeratutako kontseilu nagusi baten esku uzten zen. Justizia gaiak, kanpo harremanak eta defentsakoak printzekideen kontrolpekoak izaten ziren.

## 1982 - 1993: sistema erdi feudala

1982ko urtarrilean bereizi egin ziren legegintza eta eragiletza funtzioak, eta kontseilu nagusiak (28 kidez osatua) kontseilu eragile edo gobernu bat izendatu zuen, lehendakaria buru zuela.

## 1993 - martxan: sistema demokratikoa

1993ko martxoaren 14an, andorratarrek, erreferendum bidez, indarrean zuten sistema erdi feudala baztertu eta konstituzio berri bat onartu zuten, eta geroztik, Andorran, estatu burujabe eta demokratiko bat ezarri da. Konstituzio horrek bide ematen dio Andorrari justizia aginpide burujabea izateko, bere kanpo politika propioa garatzeko eta nazioarteko erakundeetan parte hartzeko.
1993an onartu zuten Nazio Batuetan. Gainera, alderdi politikoak eratu ahal izan dituzte eta baita sindikatuak ere, lehenago ez baitzen ez alderdirik eta ez sindikaturik. Grebarako eskubidea ere legeztatua izan da.
Bi printzekideek jarraitzen dute estatuburu gisa, baina orain, herrialdeko mugei buruzko legeen gainean dute soilik betorako eskubidea. Frantziak eta Espainiak lehengo ardurekin jarraitzen dute printzerriaren defentsa eta diru arazoei dagokien guztian.
Konstituzio berria onetsi ondorengo 1993ko abenduan egin ziren lehen hauteskundeak, eta 1994ko urtarrilean Òscar Ribas Reig hautatu zuten Andorrako lehen gobernu burujabeko lehendakari. Emakumezkoek 1970ean lortu zuten botoa emateko eskubidea.
2000. hamarkadan, Joan Enric Vives Sicilia, Nicolas Sarkozy eta Emmanuel Macron izan ziren printzekideak, eta Albert Pintat Santolaria lehendakaria.
2004ko azaroaren 15ean, azkenik, lankidetza hitzarmena sinatu zuen Europar Batasunarekin.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/08/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q719335
* Multimedia: History of Andorra / Q719335
# Andorraren banaketa administratiboa

Andorra zazpi parrokiatan banatuta dago. Berauek aipatzerakoan hurrengo ordena erabili ohi da: Canillo, Encamp, Ordino, la Massana, Andorra la Vella, Sant Julià de Lòria eta Escaldes-Engordany.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15623251
# Andorrako bandera

Andorrako bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 7:10 |
| Erabakia | 1971 |
| Koloreak | Horia Urdina Gorria |
Andorrako bandera 1866an erabaki zen. 8:9:8 proportzioko hiru zutabek (urdinak, horiak eta gorriak, hurrenez hurren) osatzen dute eta erdian Andorrako armarria du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81526
* Multimedia: National flag of Andorra / Q81526
# Andorrako futbol selekzio nazionala

Andorrako futbol selekzio nazionala herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Estadi Nacional zelaian jokatzen ditu etxeko partidak, Andorra la Vella hiriburuan.

## Palmaresa

* Munduko Futbol Txapelketa eta Europako Futbol Txapelketarako ez da inoiz sailkatu.

## Uniformea

* 2010 ||
* 2014 ||
* 2016 ||

## Jokalari aipagarrienak

2018ko ekainaren 3an eguneratua.
| Parte hartzeak JokalariaParte hartzeakUrteak 1 Ildefons Lima1061997-2015 2 Óscar Sonejee1121997- 3 Josep Ayala842002-2017 4 Marc Pujol802000- Márcio Vieira802005- 6 Manolo Jiménez791998–2012 7 Koldo Alvarez de Eulate781998–2009 8 Txema Garcia711997–2009 8 Juli Sánchez701996- 10 Justo Ruiz671998–2008 | Goleatzaileak JokalariaGolak 1 Ildefons Lima11 2 Óscar Sonejee4 3 Emiliano González3 4 Jesús Lucendo3 5 Justo Ruiz2 Marc Pujol2 Fernando Silva2 Marc Pujol2 Juli Sánchez2 Cristian Martínez2 Marc Rebés2 |

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q180798
* Multimedia: Andorra national association football team / Q180798
# Andosillako Pasio Biziduna

Andosillako Pasio Biziduna Nafarroa Garaiko hego-mendebaldeko Andosilla herrian Aste Santuan egiten den Jesusen pasioaren antzezpena da. Ostiral Santuaren goizeko hamarretan egiten da, aktoreak herriko pertsonak izanik. Antzezpenaren lekuak Alde Zaharreko kaleak dira. Antzezpenak 75 minutu irauten du eta gaztelaniaz egiten da. Emankizunaren prestaketan ehun pertsonak inguru hartzen dute parte. Herriko kaleak, kristo ondorengo 33. urteko Jerusalem antzera apaintzen dira.

## Historia

Andosillako gurutze-bide bizidunaren jatorria garai hartan Andosillako parroko Javier Leoz Venturak eta egungo eszena-zuzendari José Ramón Gurpeguik egin zuten San Joanen Ebanjelioaren egokitzapen batean dago. Hortik sortu zen "Marcha Joven" elkartea, ordutik eszenaratzeaz arduratzen dena. Lehen teatralizazioa 1991n egin zen. 2022an antzezpenaren 30. urtemuga ospatu zen.

## Antzezpena

Lanean ohiko pertsonaiak agertzen dira: Jesus, Andre Maria, Pontzio Pilatos, Barrabas, Josef Arimateakoa, Petri, Maria Magdalena, lapurrak, Jerusalemgo herritarrak. Gurutzeak 100 kilo inguru ditu. Jantziak herrian bertan prestatzen dira.

## Egonaldiak

Ibilbidean, 700 metrotan, 14 egonaldi egiten dira:
| Lekua | Egonaldi |
| Foruen plaza | Jesusek heriotza zigorra jasotzen du |
| Felipe Arin kalea | Jesusek gurutzearekin Jesus lehenengo aldiz erori da |
| Plaza Berria | Jesusen eta bere Amaren arteko topaketa |
| Bakearen kalea | Jesus zirineo batek laguntzen du Veronikak Jesusen aurpegia xukatzen du |
| Berdura kalea | Jesus bigarren aldiz erori da |
| Kale Nagusia | Jesusek Jerusalemgo alabei hitz egiten die Jesus hirugarren aldiz erori da |
| Lope Del Val jeneralaren plaza | Jesus biluztua Jesus gurutzatua Jesusen heriotza Gurutzetik jaistea Jesus hilobiratua |

## Antzezpena bukatu ondoren

Egun horretan bertan, arratsaldez, Hileta Santuaren prozesioa egiten da, herritarrek gainean eramaten dituzten hainbat irudi erlijioso kalera ateraz. Irudi hauetako batzuk, gurutzefinkatzearena esaterako XVI. mendekoak dira. Azkenik, Berpizkundeko igandean, Topaketaren prozesioa antolatzen da, Jesusen piztuera ospatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.diariodenavarra.es/noticias/navarra/tierra-estella/2022/04/12/andosilla-recupera-pasion-viviente-cumple-treinta-anos-523832-1006.html
* ↑ https://www.navarratelevision.es/amp/noticia/z4c882764-ad7b-c2e7-0aa5ef03f66113c5/andosilla-y-su-pasion-protagonistas-del-viernes-santo

## Kanpo estekak

* 2017ko antzezpenaren bideoa You Tuben.
* Datuak: Q111635401
* Multimedia: Passion plays in Andosilla / Q111635401