OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mein liebster Feind - Klaus Kinski

Mein liebster Feind - Klaus Kinski (alemanez, Nire etsai maitea, Klaus Kinski) 1999an egindako film dokumentala da, Werner Herzog alemaniar zuzendariak egina Klaus Kinski aktorearekin eduki zuen harreman trumoitsuaren ingurukoa.
Klaus Kinski aktoreak eta Werner Herzog zuzendariak bost filmetan egin zuten lan elkarrekin. Amazoniako trilogia deitu izan dena, "Agirre edo Jainkoaren haserrea", "Fitzcarraldo" eta "Cobra Verde", bien arteko elkarlanetik ateratako perlak dira. "Nere etsai maitea" honetan Herzogek harekin egindako ibilbidearen errepasoa egiten du Kinski hil eta 8 urtera, aktore eta pertsona ero bezain harrigarri baten biografia bere erara osatuz. Trilogiaz kanpoko beste bi filmak izan ziren Nosferatu: Phantom der Nacht (1978) eta Woyzeck (1978).
Etsaigoa, haserreak eta egoera zailak erakusteaz gain, Herzogek Kinskiren talentuari zion errespetu handia ere ikusi daiteke dokumentalean. Horretarako elkarrizketatu zituen Eva Mattes (Woyzeck) eta Claudia Cardinale (Fitzcarraldo) . Emakumezko bi aktore hauekin egindako elkarrizketak iradokitzen dute Kinskik alde lasaiago bat ere bazuela. Pelikularen azken sekuentzian, Kinski tximeleta batekin jolasten ikusten dugu Peruko oihanean.

## Erreferentziak

* ↑ zangutano. «Mein liebster Feind - Klaus Kinski» AZpiTituluak.eus (Noiz kontsultatua: 2019-05-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q592300
# Mein Gott, hilf mir, diese tödliche Liebe zu überleben

Mein Gott hilf mir, diese tödliche Liebe zu überleben (euskaraz: «Jainko maitea, lagun iezadazu maitasun hilkor hau gainditzen»; errusieraz: Го́споди! Помоги́ мне вы́жить среди́ э́той сме́ртной любви́, translit.: Góspodi! Pomogí mne výzhit' sredí étoy smértnoy lyubví) 1990ean, Gerra Hotza amaitzen ari zenean, margotutako horma-irudi ospetsua da. Dmitri Vrubel errusiar artistak Berlingo Harresiaren atal batean margotu zuen. 1990ean, East Side Gallery, Berlingo Harresiaren hondarren gainean zegoen aire zabaleko arte-galeria bat zen, ordurako ia eraitsita zegoena.
Lanak bi gizon musukatzen erakusten ditu: Leonid Brezhnev (Sobietar Batasuneko buruzagi komunista) eta Erich Honecker (Alemaniako Errepublika Demokratikoko buruzagi komunista). Berlingo harresian obra asko egon ziren, gehienak graffitiz eginak, baina lan hau berehala bihurtu zen ezagunenetako eta ospetsuenetako bat; obra bera parodia kontaezinen objektu izan zen, nahiz eta berez parodia bat izan, obra deribatibo askoren inspirazioa izateaz gain.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) García, Fernando. (2021-4-16). «¿Qué líderes lograron esquivar el temible beso de Brézhnev, y cómo?» La Vanguardia ISSN 1133-4835. OCLC .1068171171.
* ↑ (Gaztelaniaz) Froufe, Ana Lorenzo. (2019-11-8). «Un beso de tornillo, el selfi más buscado del muro de Berlín» NIUS Diario.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2410932
* Multimedia: Mein Gott, hilf mir, diese tödliche Liebe zu überleben / Q2410932
# Meillon

Meillon (okzitanieraz Melhon) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

## Ikus, gainera

* Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q195111
* Multimedia: Meillon / Q195111
# Meillonnas

Meillonnas Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q782569
* Multimedia: Meillonnas / Q782569
# María Kutz

Maria Kutz Peironcely (Donostia, Gipuzkoa, 1954ko uztailaren 13a) UPNko politikaria da.
Zaragozako Unibertsitatean medikuntzan lizentziatuta eta mikrobiologian espezialista, 1979tik Nafarroako Ospitalean aritu zen lanean. 1995 eta 1999 bitartean ospitale horretako zuzendaria izan zen. 1999-2003ko legegintzaldian, Ekonomia eta Funtzio Publikoko zinegotzia izan zen Iruñeko udalean, baita alkateordea eta UPNko bozeramailea ere. 2003ko uztailean Nafarroako Gobernuko Osasun sailburua izendatu zuten. Egun Nafarroako Parlamentuko kidea da.
# María Juncal Labandibar

María Juncal Labandibar (Behobia, Irun, 1924 - Behobia, 1951ko martxoaren 5a) gipuzkoar olerkaria izan zen. Oso gazterik hil zen, eta haren lanetako batzuk baino ez dira argitaratu, El Bidasoa aldizkarian eta beste argitalpenen batean. Emilio Navasen erranetan, "giza lore sentibera" zen, "poema garbia estalki fisiko hauskorrean". Irungo Udalak haren izena jarri zion hiriko kale bati.

## Erreferentziak

* ↑ María Juncal Labandibar. mugazabaldu.eu (Noiz kontsultatua: 2021-11-14).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Labandibar, María del Juncal Corona de estrofas siemprevivas, hil osteko poesia bilduma, mugazabaldu.eu
* Datuak: Q32023866
# Manuel Aguirre de Tejada

Manuel Aguirre de Tejada O'Neal Eulate (Ferrol, 1827ko abenduaren 28a - Madril, 1911ko apirilaren 9a) galiziar abokatu eta politikaria izan zen. 1876ko Espainiako Konstituzioaren erredakzioan parte hartu zuen.
Madrilgo Unibertsitatean zuzenbidea ikasi eta Kubara joan zen. 1857an diputatu hautatu zuten Unión Liberalen zerrendetan. 1868an Alderdi Liberal-Kontserbadorera pasa zen eta 1884an ministro izendatu zuten.
* Datuak: Q3327989
* Multimedia: Manuel Aguirre de Tejada / Q3327989
# Manuel Aldai

Manuel Aldai Martikorena (Donostia, 1917ko irailaren 5a - 1976ko abenduaren 28a) gipuzkoar mediku eta futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea(k) |
| Imperio FC | 1939 |
| Real Madrid | 1939 – 1944 |
* Datuak: Q5648212
# Manuel Agüero

Manuel Agüero Ereño, (Bilbo, 1910eko abenduaren 31 - ibidem, 1990eko urtarrilaren 25a), bizkaitar toreatzailea izan zen, banderillero ibilitakoa.

## Biografia

Aita errioxarra eta ama bilbotarra zituen, Martín eta José bere anaiak nobilleroak izan ziren. 1927an debutatu zuen nobillero munduan eta 1943ra arte aritu zen. Gero, banderillero bilakatu eta 1962ra arte mantendu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Toreros de hierro. (1. argitaraldia) Bilbo: Bilbao Bizkaia Kutxa, 54–57 or. ISBN 84-8056-016-9..
* Datuak: Q5992064
# Manuel

Manuel Valentziako Erkidegoko udalerria da, Ribera Alta eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.670 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q2264689
* Multimedia: Manuel / Q2264689
# Manuel Agud Querol egoitza

Manuel Agud Querol egoitza Manuel Agud Querol filologoaren izen-abizenak izenez duen ikasle-egoitza da, Euskal Herriko Unibertsitatearen (UPV-EHU) Gipuzkoako Campusean.
2005eko urtarrilaren 28an eraikitzen hasi ziren eta 2006ko Urriaren 6an inauguratu zuten, 300 ikasleentzako lekua zuelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262964
# Manuel Aguirre

Manuel Ernesto Aguirre (Buenos Aires, 1959ko uztailaren 28a) Argentinako errugbi jokalari ohia da. Atrezzo gisa jokatu zuen.
Agirrek Asociación Alumni taldean jokatu zuen Nacional de Clubesen .
3 txapela lortu zituen Argentinarekin, golik egin gabe. Bere lehen partida Ingalaterraren aurka 15-13 galdu zuen, 1990eko abuztuaren 4an, Buenos Airesen, 31 urterekin, lagunarteko batean. 1991ko Errugbiko Munduko Koparako deitu zuten, non "Pumas-ekin" bere azken partida izan zuen Samoaren aurka 35-12 galdu zuenean, Pontypridd-en.

## Erreferentziak

* ↑ Manuel Aguirre International Statistics

## Kanpo estekak

* Manuel Aguirre Nazioarteko Estatistika
* Datuak: Q3286735
# Manuel Agirrezabala

Manuel Agirrezabala, Matxin II.a, (Azpeitia, 1961eko ekainaren 20a) gipuzkoar erremonte pilotari profesional ohia da. Buruz buruko erremonte txapelketa lau aldiz irabazi du. Inoizko erremontari onenen artekoa da.
1989ko uztailaren 25ean Galarreta pilotalekuan jokatu zuen estreinakoz profesionaletan. 2003ko martxoaren 29an pilotaleku berean hartu zuen erretiroa, Iriarterekin batera bikote osatuz, Elizalderen eta Aizpururen aurka: 22-40 galdu zuten.

## Buruz buruko txapelketan jokatutako finalak

| Urtea | Txapelduna | Txapeldunordea | Tantoak | Pilotalekua |
| 1989 | Matxin II.a | Intxauspe | | Galarreta |
| 1990 | Matxin II.a | Mujika I.a | | Galarreta |
| 1992 | Matxin II.a | Mujika I.a | | Galarreta |
| 1994 | Matxin II.a | Aizpuru | 30-20 | Galarreta |
* Datuak: Q30150022
# Manuel Agud Querol

Manuel Agud Querol (Rosario, 1914 - †2004ko irailaren 26a) euskal hizkuntzalaria izan zen. Ana Agud bere alaba hizkuntzalaria ere bada.
Greziera-katedraduna zen Donostiako Usandizaga eta Peñaflorida ikastetxeetan, eta greziera-irakaslea Euskal Herriko Unibertsitatean; azken horren sorreran parte hartu zuen.
Horrez gain, euskaltzalea eta euskal gramatikaren ikertzailea zen —nahiz eta euskara ez zekien—, eta horri buruzko hainbat lan argitaratu zuen, haien artean Koldo Mitxelenarekin eta Antonio Tovarrekin batera idatzitako Euskal hiztegi etimologikoa.
2005eko urtarrilaren 28an, Manuel Agud Querol izena daraman ikasle-egoitza eraikitzen hasi ziren, haren oroitzapenez.
# Manuel Akanji

Manuel Obafemi Akanji (Neftenbach, Suitza, 1995eko uztailaren 19a -) Manchester City F. C. Premier Leagueko jokalari suitzarra da.

## Selekzio nazionala

Suitzako 20 urtez azpiko futbol selekzioarekin bi partida eta Suitzako 21 urtez azpiko futbol selekzioarekin sei jokatu ondoren, 2017ko ekainaren 9an egin zuen debuta selekzio absolutuarekin, Faroe Uharteen aurkako partida batean. Partida hori 0-2 emaitzarekin amaitu zen, Suitzako taldearen alde, Granit Xhaka eta Xherdan Shaqiriren golen ondoren. Gainera, UEFAk antolatutako 2018ko Munduko Futbol Koparako sailkapenaren lau partida jokatu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Premier League Football News, Fixtures, Scores & Results» www.premierleague.com (Noiz kontsultatua: 2024-06-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) UEFA.com. «La página web oficial del fútbol europeo» UEFA.com (Noiz kontsultatua: 2024-06-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19938984
* Multimedia: Manuel Akanji / Q19938984
# Mas de Barberans

Mas de Barberans Kataluniako udalerria da, Montsià eskualdean eta Tarragonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 663 biztanle zituen. 78,8 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 1.602 | 1.593 | 1.433 | 1.312 | 1.296 | 1.152 | 1.028 | 906 | 784 | 753 | 682 | 663 |

## Ikus, gainera

* Tarragonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q659333
* Multimedia: Mas de Barberans / Q659333
# Mas-des-Cours

Mas-des-Cours ( frantsesez eta ofizialki: Mas-des-Cours) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q685387
* Multimedia: Mas-des-Cours / Q685387
# Mas Blauko geltokia

Mas Blau Bartzelonako metroaren geltoki bat da, El Prat de Llobregat udalerrian dago.
Geltokia 2016n inauguratu zen.
* Datuak: Q3824631
* Multimedia: Mas Blau metrostation / Q3824631
# Mas de las Matas

Mas de las Matas Teruelgo udalerria da, Bajo Aragón eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.436 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Teruelgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1651220
* Multimedia: Mas de las Matas / Q1651220
# Mas y Praten Glorieta (Sevilla)

Mas y Praten Glorieta, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua, Benito Más y Prat olerkari, antzerkigile, idazle kostunbrista eta kazetari ecijarrari eskainitako txoko bat da. Herri harpidetza bidez ordaindua izan zen, Enrique Real Magdalenoren ekimenaren ondoren, Anibal Gonzalezek proiektatua eta 1924ko maiatzak 2an inauguratua. Zirkuluerdi forma du, burdinazko bizkarraldea duten eserlekuekin, eta, behean, aurpegietako batean, liburuentzako zapaldak dituzten pinakuluekin amaituak daude. Beste aurpegi batzuetan, sevillar eszena kostunbristak irudikatzen dituzten azulejuak ikus daitezke.
Zirkuluerdiaren erdialdea, omendutako Mas y Praten soingain batek presiditzen du, Antonio Castillo Latruccik egina. Soingainpean eta Enrique Orcek eginiko azulejuetan, bi puttok eutsita, Ecija eta Sevillako enblemak irudikatzen dira.
Glorietaren inguruan dagoen landaretza, gogortxuz (Viburnum tunis), kolore zuri edo arrosaxkako loreak dituen zuhaixka; japoniar soforaz (Sophora japonica), jatorria Txinan eta Japonian duena, eta, fruitu bezala arrosario erako lekaleak direnak, oso ohikoak hiribideetan, akantoz (Acanthus mollis), fotiniaz (Photinia glabra), heriotzorriz (Nerium oleander), udan loratzen den mediterraniar espeziea, ohikoa da errepideetako erdibitzaileetan eta mozketarik gabeko heskai eta ertzetan ikustea, donbeia bat (Dombeya x cayeuxii), altuera nahiko handia har dezakeen zuhaixka bat dena, bola handi formako loreak dituena, eta japoniar arbustu batek (Ligustrum japonicum) osatzen dute. Bertan ikus daitezkeen beste landare batzuk, basaerramu japoniarra (Euonymus japonicus), heskai bezala oso erabiliak direnak, indimitreak (Lagerstroemia indica), gerezi-aranondoak (Prunus cerasifera, Pisardii barietatea), nandinak (Nandina domestica), onbu bat (Phytolacca dioica) eta japoniar irasagarrondo bat (Chaenomeles japonica) dira, azken hau ere Japonia eta Txinatik heldutakoa eta arrosa koloreko lore handiak dituena. Urrutixeago, robinak eta pitosporoak (Pittosporum tobira) ikus daitezke.
2002-2003 bitartean zaharberritu zen, bere jatorrizko diseinua aldatuz, eserlekuetako pitxer zeramiko zahar eta hondatuak eta azulejuak, zeramika eta azulejudi berriagatik aldatu zaizkiolarik
Conchako Glorietatik eta Doña Solen Glorietatik gertu dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8964318
* Multimedia: Glorieta de Mas y Prat / Q8964318
# Masa-histeria

Masa-histeria, taldeko histeria, taldeko psikosia edo taldeko portaera obsesiboa gizarte psikologiaren fenomenoa da; horren arabera, pertsona multzo batek histeriaren sintoma berdinak edo antzekoak erakusten ditu. Histeria horren adibideak dira, adibidez, jende talde batek gaixotasun edo min bera duela pentsatzen duenean Taldeak, bestetik, antzeko portaerak eta obsesioak erakusten ditu. Kasu historikoak dira, esaterako, Salemgo sorginkeria prozesuarena edo Tanganikako barre-izurritea, 1962an gertatutakoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Soziologia Hiztegia] [2018]
* ↑ http://bjp.rcpsych.org/content/180/4/300.full
* ↑ http://www.csicop.org/si/show/mass_delusions_and_hysterias_highlights_from_the_past_millennium

## Kanpo estekak

* Datuak: Q847836
* Multimedia: Collective obsessional behavior / Q847836
# Marta Larraechea

Marta Larraechea Bolívar (Constitución, Talca probintzia, 1944ko abuztuaren 30a) gizarte orientatzailea, politikaria eta Eduardo Frei Ruiz-Tagle Txileko presidentearen emaztea da. Santiago udalerriko zinegotzia (2000-2004) eta Txileko Lehen Dama (1994-2000) izan zen. Euskal jatorrikoa da. Vasco de Larraechea Herrera eta Victoria Bolívar Le Fort-en alaba da.
"Inmaculada Concepción" eskolan ikasi zuen Concepción-en, Idazkaritza eta Gizarte Orientazioa Instituto Carlos Casanueva-n. Bera eta Eduardo Frei Ruiz-Tagle 1967ko azaroaren 30ean ezkondu ziren eta lau seme-alaba dituzte, Verónica, Cecilia, Magdalena eta Catalina. Hillary Clinton-en eta Carlos Menem-en lagun mina da, eta bere burua erromatar katoliko gisa identifikatzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6774139
* Multimedia: Marta Larraechea / Q6774139
# Marta Huerta de Aza

Marta Huerta de Aza (Palentzia, 1990eko martxoaren 31) espainiar futbol arbitroa da, Espainian gizonezkoen futbol profesionalean epailea izan den lehenengo emakumezkoa. Tenerifeko arbitroen kidegoari dagokio.

## Ibilbidea

2017an Emakumezkoen Lehen Mailan egin zuen debuta Levante-Madril CFF partidan, 1-1 emaitzaz amaitu zen. Urte horretan erabaki zen Emakumezkoen Ligako arbrito guztiak emakumezkoak izango zirela. 2018ko ekainaren 2an Erreginaren Kopako arbritoa izan zen. Bartzelonak 1-0 irabazi zion Atletico Madrili eta txapelduna izan zen. 2020ko otsailaren 9an Superkopako finaleko epailea izan zen, Bartzelonak 10-1 irabazi zion Errealari. 2023ko Superkopako arbritoa ere izan zen.
2023an Munduko Txapelketan hartu zuen parte.
2024ko ekainean iragarri zen gizonezkoen Bigarren Mailako arbitroa izango dela, Espainian gizonezkoen futbol profesionaleko lehen emakumezko arbitroa bihurtuko da horrela.

## Erreferentziak

* ↑ «Comité Técnico de Árbitros» www.rfef-cta.com (Noiz kontsultatua: 2024-07-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) Roldán, Isabel. (2016-07-11). «La Liga femenina será arbitrada de forma íntegra por mujeres» Diario AS (Noiz kontsultatua: 2024-07-02).
* ↑ «DESIGNACIONES | Marta Huerta de Aza dirigirá la final de la Supercopa de España | rfef.es» web.archive.org 2022-04-15 (Noiz kontsultatua: 2024-07-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Marta Huerta de Aza será la primera árbitra principal en la historia de Segunda división» MARCA 2024-06-24 (Noiz kontsultatua: 2024-07-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30543858
* Multimedia: Marta Huerta de Aza / Q30543858
# Meigs udalerria, Muskingum konderria (Ohio)

Meigs udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Muskingum konderrian. Azken zentsuaren arabera 228 biztanle zituen, 37.5 milia karratu (97 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Meigs udalerriak 71 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 19.428 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5643608
* Multimedia: Meigs Township, Muskingum County, Ohio / Q5643608
# Meigsville udalerria, Morgan konderria (Ohio)

Meigsville udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Morgan konderrian. Azken zentsuaren arabera 921 biztanle zituen, 31.4 milia karratu (81 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Meigsville udalerriak 325 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 34.567 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6810024
# Meiji-mura

Meiji-mura (japonieraz: 博物館明治村, Hakubutsukan Meiji-mura) Inuyama hirian dagoen aire libreko arkitektura museo ezaguna da, Nagoia hiriaren iparraldean. Japoniako eraikin historikoak bertara mugitu eta berreraiki egin dira, hala Meiji (1867–1912), Taishō (1912–1926) nola Shōwa (1926–1989) Aroetakoak, guztiak Iruka aintziraren ertzean 1 km²-ko azalera daukan eremu baten barnean.
Guztien artean aipagarriena Tokioko Imperial hotelaren aurrealdea da, Frank Lloyd Wright arkitektuak diseinaturikoa eta 1967an eraitsi zena.

## Historia

Taniguchi Yoshirō (谷口 吉郎, 1904–79) eta Moto Tsuchikawa (土川元夫, 1903–74) arkitektuek abiatu zuten Meiji-mura museoaren proiektua 1962an fundazio bat sortu zuten eta 1965eko martxoaren 18an ireki zituen ateak Meiji-mura museoak 15 eraikinekin.

## Iruditegia

* Museoaren kale nagusia.
* Lurrin-makina, 9 zenbakiduna.
* Imawatari geltokia.
* Ogai Mori eta Söseki Natsume idazleen etxea.
* Mie prefeturako eskola.
* Shinagawako itsas-argia.
* Kureha-za Antzokia.
* Ujiyamadako postetxea.
* Lafcadio Hearnen etxea.
* Kikuyono garagardotegia.
* Frantzisko Xabierkoaren eliza (Kyoto).

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q985290
* Multimedia: Meiji-mura / Q985290
# Meiji enperadorea

Meiji enperadorea (japonieraz: 明治天皇, Meiji-tennō, Kyoto, 1852ko azaroaren 3a - Tokio, 1912ko uztailaren 30a) Japoniako 122. enperadorea izan zen. 1867-1912 bitartean erreinatu zuen.
Kōmei enperadorearen eta Nakayama Yoshikoren semea zen. Jaiotze izena Mutsuhito (japonieraz: 睦仁) zuen arren, Japonian, arbasoen antzera eta ohiturak agintzen duen bezala, hil ondoko izenez izendatzen da beti: Meiji.

## Biografia

Mutsuhito jaio zenean, 1852an, Japonia herri bakartua zen, industriaurrekoa eta feudala: bertan, Tokugawa shogunerriak eta daimyōek botere handia zuten. Mutsuhito hil zenerako (1912), Japonian iraultza politikoa, industriala eta soziala gauzatuak zituen eta, horren ondorioz, herrialdearen eraldatzea etorri eta munduko potentzia bilakatu qzen.
Monarkia parlamentarioa ezarri zuen, Japonia estatu moderno bihurtzeko asmotan. Inperioaren hedakuntzari hasiera eman zion, Txinan (Lehen Txina-Japonia Gerra, 1894-1895) eta Errusiako ekialdean (Errusia-Japonia Gerra, 1904-1905) garaipenak lortu eta Korea bereganatu (1910) ondoren.

### Meiji berrezarkuntza

Meiji enperadorea Meiji Berrezartzearen buru sinbolikoa izan zen. Boshin gerra izenaz ezagututako asaldaketan, Tokugawa shogunerria indar inperialek ezeztatu egin zuten. Horren ondoren, Meiji enperadoreak Japonia mendebaldar moldeko gobernu demokratiko bihurtu zuen. Horren ondorioz, Japon modernizatu egin zen, eta Pazifikoko beste herri batzuen gainetik jarri.
Enperadoreak hartutako neurrien artean, ezagunenak dira hiriburua Kyototik Tokiora mugitzea, hezkuntza-sistemaren berritzea, Senatuaren ezarpena, Korearen anexioa eta Biltzar Nazionala inauguratzea, besteak beste.
Meiji enperadorea urte askoan bizi izan zen, eta agintean 40 urte baino gehiago igaro zuen.

## Fikzioan

Pertsonaia historiko hori anitz filmetan ageri da:
* The Last Samurai (20003). Haren papera Shichinosuke Nakamura aktoreak egin zuen. Enperadorea gizon ahul eta erabilerraza gisan irudikatzen da, estatu-kolpearen arriskua aipatu gabe, Estatu Batuekiko interes ekonomikoak ikusten zituzten shogunerri errebeldeen presioa edukiz. Enperadorearen erabakia, azkenean, bere ideiak errespetarazten dituenean bakarrik agertzen da, estatubatuarrekin zuen ituna hautsiz, guduaren ondoren bere boterea sendotu ondoren.
* The Battle of Port Arthur. Haren papera Toshirō Mifune aktoreak egin zuen. Toshio Masudak zuzenduta, filmak Port Arthurren setioa irudikatzen du, Errusia-Japonia Gerran.

## Erreferentziak

* ↑ Keene, Donald (2002), Emperor of Japan: Meiji and His World, 1852–1912, Columbia University Press ISBN 023112340X/ISBN 9780231123402; OCLC 46731178.
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Meiji enperadorearen biografia.
* Datuak: Q174231
* Multimedia: Emperor Meiji / Q174231
# Meijiang barrutia

Meijiang barrutia (txinera tradizionalez: 梅江区) Txinako barruti bat da, Meizhou barruan. Azken zentsuaren arabera 423.600 biztanle zituen 570.62 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1342129
* Multimedia: Meijiang District / Q1342129
# Meigs udalerria, Adams konderria (Ohio)

Meigs udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Adams konderrian. Azken zentsuaren arabera 3.761 biztanle zituen, 163.4 milia karratu (423 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Meigs udalerriak 1406 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 19.175 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q921818
* Multimedia: Meigs Township, Adams County, Ohio / Q921818
# Meiji santutegia

Meiji santutegia (japonieraz: 明治神宮, Meiji Jingū) Tokioko santutegi xintoista garrantzitsuena da, Shibuya auzoan kokaturik dagoena. Meiji enperadorea eta bere emazte Shōken bertan hilobiraturik daude. Urte berri egunean hiru milioi fededun biltzen dira bertan errezatzera eta amuletak erostera.

## Historia

Enperadorea 1912an hil zen eta berak eta emazteak sarritan bisitatu ohi zuten parkean tenplua eraikitzea erabaki zuen Japoniako gobernuak. 1920 eta 1921 artean eraiki zuten. Bigarren Mundu Gerrako bonbardaketetan erabat suntsitua izan zen baina norbanakoen dirulaguntzei esker berriz eraiki ahal izan zen eta gaur egungo tenpluak 1958an ireki zituen ateak.

## Egitura

700.000 metro koadro dituen baso baten erdian dago Meiji santutegia. Bertan 365 espezie desberdinetako 120.000 zuhaitz daude, hauek ere jendeak borondatez emandakoak dira.
Santutegiak berak bi eremu bereizi ditu:
* Naien: Barneko eremua da eta altxorraren museoa dauka. Bertan daude enperadorearen eta emaztearen etxe-tresnak.
* Gaien: Santutegiaren kanpoaldea da. Margo galeriak Enperadorearen bizia kontatzen duten 80 mural ditu.
Honetaz gain santutegiaren hegoaldean dagoen Yoyogi parkean Tokioko Estadio olinpikoa dago besteak beste.

## Iruditegia

* Santutegiaren barnealdea.
* Santutegiaren torii (ataria).
* sake upelak.
* Jendea errezuak idazten.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q287165
* Multimedia: Meiji Shrine / Q287165