OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Duopolio

Ekonomian, duopolioa bi enpresa ekoizle soilik dituen merkatu egoera oligopolistikoa da. Adibidez, Visa eta Mastercard enpresek duopolio bat osatzen dute ordainketa elektronikoaren merkatuan, de facto bi enpresa hauek dira nagusi baitira sektore horretan. Duopolio batean jarduten bi enpresek bi funtsezko aukera dituzte euren estrategiak erabakitzerakoan: norbere etekinak maximotzearen aldera lehian aritzea, alde batetik, eta itun baten bitartez, kolusio egoera batera heltzea, bestetik, kontsumitzailearen kaltetan ekoizpena mugatuz eta prezioak gehituz, karteletan bezala. Fusioaren aukera ere aztertu da duopolioa aztertzen duten ereduetan.
Duopolioa aztertzeko Cournoten duopolioa, Bertranden duopolioa, Stackelbergen duopolioa, Hotelling eredua eta beste zenbait eredu mikroekonomiko garatu dira, enpresei eta merkatuari buruzko konjetura multzo desberdinetatik abiatuz eta oligopolioaren eredu sinple moduan. Konjetura eta hipotesi hauek enpresek erabakitzeko oinarritzat hartzen dituzten aldagaietan (prezioa Bertrand duopolioan eta ekoizpena Cournoten duopolioan, esaterako), lehiakideen erabakien sekuentzian eta erabakien errepikapenean datzate. Ekonomiaz gainera, duopolioa joko-teoriaren baitan aztertzen diren egoerak dira, erabateko lehiazko nahiz lankidetzazko joko moduan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q750207
# Duo

Duo edo Dueto bat (bi hitzak italieratik datoz) musikaren esparruan bi instrumentista edo ahots-interpretez osatutako taldea da. Duo eta dueto terminoak ezaugarri horietako multzo batek interpretatzeko idatzitako musika-pieza bati ere aplikatzen zaizkio.

## Musika klasikoaren esparruan
### Musika tresnak

Duoak oso konbinaketa desberdinetan eman daitezke. Ohikoenak hauek dira: Los dúos pueden tener combinaciones instrumentales muy variadas, aunque las más difundidas son:
* Hari duo: biolin eta biola; biola eta biolontxelo.

### Abeslariak

Duo bat honako konbinazioekin antola daiteke:
* Tenor eta soprano
* Tenor eta mezzosoprano
* Tenor eta baritono
* Tenor eta baxu
* Bi tenor
* Bi soprano
* Soprano eta mezzosoprano
* Soprano eta baritono

## Duoak egungo musikan
### Musikalak

Broadwayn Hollywooden ospetsuak egin ziren horrelako bikoteak:
* Nelson Eddy eta Jeanette MacDonald
* Fred Astaire eta Ginger Rogers

### Country musikan

* Porter Wagoner eta Dolly Parton
* George Jones eta Tammy Wynette
* Loretta Lynn eta Conway Twitty.

### Pop-rock

* The Carpenters
* Roxette
* Simon & Garfunkel
* Soft Cell
* The Communards

### Rhythm and blues

* Mickey & Sylvia
* Inez & Charlie Foxx
* Ike & Tina Turner

### Duoak euskal musikan

* Xabier Lete eta Lurdes Iriondo
* Pantxoa eta Peio
* Hibai Rekondo eta Mackfarland
* Txomin Artola eta Amaia Zubiria
* Gontzal Mendibil eta Xeberri

## Erreferentziak

* ↑ https://dle.rae.es/dúo

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Gizonezko eta emakumezko duo onenak.
* Datuak: Q109940
* Multimedia: Duets / Q109940
# Duodeno

Digestio-aparatuaren anatomian, duodenoa heste meharraren lehen atala da, urdaila eta jejunoa lotzen dituena.
Gizaki helduengan 25-30 zentimetro luze izaten da, eta zaldi ferraren itxura izaten du. Egituraz, duodenoak ez du hesteekin ezberdintasun garrantzizkorik, eta digestio prozesuan ere oso antzeko eginkizunak dituzte duodenoak eta hesteek. Bi atal bereiz daitezke duodenoan: duodeno erraboila, goikoa, duodeno hormonak biltzen dituena; eta behekoa, duodenoaren digestio atala, gibelari darion behazun urinak eta areari darizkionak biltzen dituena. Atal honetan aretik datozen urinek azidoak neutralizatzen dituzte, eta behazunaren eraginez gantzak xurgatzen dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134955
* Multimedia: Duodenum / Q134955
# Duomo

Duomo hitzak elizbarruti bakoitzeko eliza nagusia adierazten du italieraz, gotzainaren egoitza nagusia, katedrala, alegia. Duomo hitza latinezko domus hitzatik dator eta Antzinako Erroman etxea esan nahi zuen.
Barbaroen Inbasioen ondorioz ematen den aldaketa linguistikorekin etxea adierazteko casa hitza erabiltzen hasiko da. Honela domus hitza Jainkoaren etxea izendatzeko gelditu zen.
Erdi Aroko eliza gehienak basilika izenez ezagutzen ziren. Erromatar garaiko justizi jauregien forma hartu zutelako. 1000. urte inguruan ordea duomo hitza erabiltzen hasiko da basilika berri batzuk izendatzeko, hauek kupulekin eraikitzen ziren. Badakigu kupula Erromatar garaiean ere eraikitzen zirela, baina Erdi aroan galdu egin ziren hauek egiteko teknikak, eta 1000 urte inguruan berreskuratu ziren.

## Iruditegia

* Amalfiko duomoa
* Ankonako duomoa
* Astiko duomoa
* Atessako duomoa
* Bariko duomoa
* Cataniako katedrala, Duomo di Sant'Agata
* Kremonako duomoa
* Ferrarako duomoa
* Massa Marittimako duomoa
* Materako duomoa
* Mantovako duomoa
* Monrealeko duomoa
* Orvietoko duomoa
* Pisako duomoa
* Sassariko duomoa

## Ikus, gainera

* Basilika
* Arkitektura
* Katedrala
* Domus ecclesiae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16966
# Duoji Qiuyun

Duoji Qiuyun (1962ko abenduaren 15a) arkularia da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Duoji Qiuyun

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1266424
# Eleanor (Mendebaldeko Virginia)

Eleanor Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Putnam konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. 1.542 biztanle ditu, 5,50799 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Putnam konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2054726
* Multimedia: Eleanor, West Virginia / Q2054726
# Eleanor McEvoy

Eleanor McEvoy (1967ko urtarrilaren 22a, Dublin) irlandar kantautorea da. Pianoa, gitarra, biolina eta beste hainbat musika-tresna jotzeaz gain, abestu eta abestiak konposatzen ditu. Ziurrenik bere abesti ospetsuena Only a Woman's Heart da, bai eta 1996ko Some Mother's Son filmaren soinu banda osatu zuen The Seabird abestia ere.

## Diskografia

* Alone – Moscodisc (MOSCD409) 2011ko iraila.
* I'd Rather Go Blonde – Moscodisc (MOSCD408) 2010ko iraila.
* Singled Out – Moscodisc (MOSCD406) 2009ko iraila.
* Love Must Be Tough – Moscodisc (MOSCD404) 2008ko otsaila.
* Out There – Moscodisc (MOSACD 303) 2006ko iraila.
* Early Hours – Moscodisc / Market Square (MSM1SACD128) 2004.
* Eleanor McEvoy 'Special Edition' – Market Square (MSMCD127) 2003.
* Yola – Mosco (EMSACD1) 2001.
* Snapshots – Columbia Records (CK494598.2) 1999.
* What's Following Me? – Columbia Records (484233.2) 1996.
* Eleanor McEvoy – Geffen Records (GEFC/GEFD24606) 1993.

## Iruditegia

* Eleanor MvEvoy 2008an biolina joaz.

## Kanpo loturak

* Eleanor McEvoy kantautorearen webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q3752918
* Multimedia: Eleanor McEvoy / Q3752918
# Eleaniztun

    Artikulu hau bi hizkuntza edo gehiago dakizkien pertsonari buruzkoa da; soziolinguistikan aztertzen den gizarte fenomenoa gaitzat duena beste hau da: «Eleaniztasun»
Hiztun eleaniztuna edo poliglota hizkuntza bat baino gehiago dakizkien eta erabiltzen dituen pertsona da. Erabiltzen dituen hizkuntzak bi direnean, gizabanako horri elebidun deritzo; eta hiru hizkuntza erabiltzen baditu, hirueledun.

## Eleaniztun ospetsuak

* John Milton (1608-1674), ingeles poeta, Paradisu galdua (ingelesez: Paradise Lost) poema epikoa idazteagatik ezaguna. Ingelesez, latinez, frantsesez, alemanez, grekoz, hebreeraz, italieraz, gaztelaniaz, arameraa eta asirieraz zekien.
* Guiseppe Caspar Mezzofanti (1774-1849), italiar kardinala. Hogeita hemeretzi hizkuntza zekizkien, besteak beste persiera, latina, greziera, italiera, gaztelania, alemana eta frantsesa.
* John Bowring (1792-1892), ingeles politikari eta ekonomialaria eta Hong Kong hiriko laugarren gobernadorea. Ehun bat hizkuntza hitz egiten omen zituen.
* Heinrich Schliemann (1822-1890), enpresaburu eta arkeologo alemaniarra. Troiako aurriak aurkitu zituen. Alemanez, nederlanderaz, frantsesez, ingelesez, italieraz, portugesez, gaztelaniaz, polonieraz, suedieraz, grekoz, latinez, errusieraz, arabieraz eta turkieraz zekien.
* Ernesto de la Peña (1927-2012). Itzultzailea eta akademikoa. Hogeita hamahiru bat hizkuntza hitz egiten zituen. Besteak beste, latina, grekoa klasikoa, ingelesa, frantsesa, italiera, errusiera, hebreera, txinera eta sanskritoa.
* Georges Dumézil (1898-1986). Filologoa eta historialaria. Indoeuropar gizarte eta erlijioak ikertu zituen. Hogeita hamar bat hizkuntza zekizkien.
* Kenneth Locke Hale (1934-2001). Massachusettseko Teknologia Institutuko hizkuntzalaria. Ipar Amerikako eta Australiako hizkuntzak ikertu zituen. Hogeita hamar bat hizkuntza ikasi zituen. Haien artean hopia eta navajoa (Ipar Amerikakoak), eta warlpiri (Australiakoa).
* Guillermo Gomez Rivera (1936). Idazle, poeta, hizkuntzalari, kazetari eta historialaria. Tagaloz, gaztdelaniaz, hiligainonaz, ingelesez, italieraz, kinarayaz, cebueraz eta portugesez daki.
* Ziad Fazah (1954), liberiae eleaniztuna. Brasilen bizi da. Berrogeita hemezortzi hizkuntza inguru hitz egiten ditu.
* Ghil'ad Zuckermann (1971), israeldar hizkuntzalaria, Adelaideko Unibertsitatean hizkuntzalaritza irakasle dena.

## Erreferentziak

* ↑ Meet Ghil'ad Zuckermann, master of 11 languages, Pedestrian TV, Noiz kontsultatua: 2.8.2018.
* ↑ Starting from scratch: Aboriginal group reclaims lost language, With the help of a linguistics professor, Barngarla, which has not been spoken for 60 years, is being pieced together, Al Jazeera, John Power, 29.6.2018, Noiz kontsultatua: 2.8.2018.
* ↑ Voices of the land, In Port Augusta, an Israeli linguist is helping the Barngarla people reclaim their language / Anna Goldsworthy, The Monthly, September 2014, Noiz kontsultatua: 2.8.2018.

## Ikus, gainera

* Espainiako Errealitate Eleaniztunaren Sustapen Saria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q323081
* Multimedia: Polyglots / Q323081
# Eleak mugimendua

Eleak mugimendua 2011ko ekainaren 19an eskubide zibil eta politikoen aldeko mugimendua da. Helburua normalizazio politiko eta demokratikoa ditu eta lanerako eremuak berriz, kalea eta herritarren kontzientziak ditu.
Euren lehen lana "prozesu demokratikoa deuseztea helburu duen saiakera oro geratzea" zen. Horretarako, Auzitegi Nazionaleko epaiketak jarri zituzten helburutzat.

## Aurrekaria

Aurore Martin Batasunako kidearen atxiloketa eragozteko Baionan egon zen desobedientzia zibileko ekintza izan zen aurrekaria.

## Kronologia
### 2011

Ekainaren 27an Hego Euskal Herriko hiriburu guztietan manifestazioak egin ziren "Euskal Herria libre eta legala. Eskubide guztiak guztientzat" lemapean.
Ekainaren 28tik uztailaren 2ra bitartean berriz, Donostiako Zuloaga plazan Aske Gunea jarri zuten, Euskal Herriko pertsona guztien eskubide zibilen aldeko bateragunea.

### 2013

2013ko azaroan, ‘tartalarien’ alde mobilizatzera deitu zuen Eleak mugimenduak.

### 2014

Eleak pozik agertu zen 40 euskal gazteren absoluzioagatik. «Urteetako espetxe zigorraren mehatxupean bizi ziren 40 gazte euskaldunek ez dute espetxea zapalduko», adierazi zuen.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.argia.com/albistea/eleak-jaio-da-eskubideen-aldeko-mugimendua-anitza Argia, 2011-06-20
* ↑ http://gara.naiz.info/paperezkoa/20110620/273729/es/El-movimiento-Eleak-nace-defensa-todos-derechos%5B%5D Naiz, 2011-06-20
* ↑ http://topatu.info/larunbatean-tartalarien-alde-mobilizatzera-deitu-du-eleak-mugimenduak/%5B%5D Topatu.info, 2013-11-14
* ↑ http://www.naiz.info/eu/actualidad/noticia/20140611/eleak-euskal-gizarteak-aspaldi-izendatu-zituen-errugabe Naiz, 2014-06-11

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492348
# Eleanor F. Helin

Eleanor Francis Glo Helin (Ameriketako Estatu Batuak, 1932ko azaroaren 19a - 2009ko urtarrilaren 25a) astronomoa izan zen. 1980ko hamarkadan, International Near-Earth Asteroid Survey delakoa antolatu eta zuzendu zuen. NASAren Jet Propulsion Laboratoryaren Near Earth Asteroid Tracking programako ikertzaile nagusia izan zen. Iturri batzuek Eleanor Kay Helin izen-deiturez aipatzen dute.
Planetoide ugari aurkitu zituen. Berak bakarrik edo besterekin elkarlanean, 903 asteroide aurkitu zituen, horien artean lehen bi Aton asteroide: 2062 Aton eta 2100 Ra-Shalom. 4660 Nereo eta 4769 Castalia Apolo asteroideak eta 3240 Laocoon eta 9969 Braille Amor asteroideak ere aurkitu zituen. Gainera, zenbait kometa ere aurkitu zituen, hala nola 111P/Helin–Roman–Crockett, 117P/Helin–Roman–Alu eta 132P/Helin–Roman–Alu kometa periodikoak.
76 urte zituela hil zen.

## Helinek aurkitutako asteroide nabarmenenak

Aurkitutako asteroideak: 903 Horien artetik nabarmenenak baizik ez dira hemen ageri :
| Asteroidea | Aurkikuntza data | Helinek bakarrik aurkitu ez bazuen, norekin batera aurkitu zuen | Asteroide multzoa |
| 2062 Aton | 1976ko urtarrilak 7 | | Aton asteroidea |
| 2100 Ra-Shalom | 1978ko irailak 10 | | Aton asteroidea |
| 2135 Aristaeus | 1977ko apirilak 17 | S. J. Busekin | Apolo asteroidea |
| 3360 Syrinx | 1981eko azaroak 4 | R. S. Dunbarrekin | Apolo asteroidea |
| 3752 Camillo | 1985eko abuztuak 15 | M. A. Baruccirekin | Apolo asteroidea |
| 3757 1982 XB | 1982ko abenduak 14 | | Amor asteroidea |
| 3988 1986 LA | 1986ko ekainak 4 | | Amor asteroidea |
| 4015 Wilson-Harrington | 1979ko azaroak 15 | | |
| 4034 1986 PA | 1986ko abuztuak 2 | | Apolo asteroidea |
| 4055 Magellan | 1985eko otsailak 24 | | Amor asteroidea |
| 4197 1982 TA | 1982ko urriak 11 | E. M. Shoemakerrekin | Apolo asteroidea |
| 4660 Nereus | 1982ko otsailak 28 | | Apolo asteroidea |
| 4769 Castalia | 1989ko abuztuak 9 | | Apolo asteroidea |
| 4957 Brucemurray | 1990eko abenduak 15 | | Amor asteroidea |
| 5653 Camarillo | 1992ko azaroak 21 | K. J. Lawrencerekin | Amor asteroidea |
| 6456 Golombek | 1992ko uztailak 27 | K. J. Lawrencerekin | Amor asteroidea |
| 6489 Golevka | 1991ko maiatzak 10 | | Apolo asteroidea |
| 7336 Saunders | 1989ko irailak 6 | | Amor asteroidea |
| 8013 Gordonmoore | 1990eko maiatzak 18 | | Amor asteroidea |
| 9969 Braille | 1992ko maiatzak 27 | K. J. Lawrencerekin | |
| 26858 Misterrogers | 1993ko martxoak 21 | | |

## Erreferentziak

* ↑ Angelo, Joseph A.. (2006). Encyclopedia of space and astronomy. Facts On File ISBN 978-1-4381-1018-9. PMC 242983410. (Noiz kontsultatua: 2021-11-05).
* ↑ «Minor Planet Discoverers» www.minorplanetcenter.net (Noiz kontsultatua: 2021-11-05).
* ↑ (Ingelesez) «Eleanor Helin» The Planetary Society (Noiz kontsultatua: 2021-11-05).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Interview with Eleanor Helin, Web of Stories
* Datuak: Q58962
* Multimedia: Eleanor F. Helin / Q58962
# Eleanor H. Porter

Eleanor Hodgman Porter, jaiotzez Eleanor Emily Hodgman, (Littleton, Ameriketako Estatu Batuak, 1868ko abenduaren 19a – Cambridge, Ameriketako Estatu Batuak, 1920ko maiatzaren 21a) idazle estatubatuarra izan zen.

## Bizitza

Littletonen (New Hampshire) jaio zen 1868ko abenduaren 19an. Gurasoak Llewella French (jaiotzez Woolson) eta Francis Fletcher Hodgman izan ziren. Arbasoen antzera, Eliza kongregazionalekoa zen.
Abeslari gisa trebatu zen eta Ingalaterra Berriko Kontserbatorioan ikasi zuen hainbat urtez. 1892an John Lyman Porterrekin ezkondu zen eta Massachusettsera joan zen bizitzera. 1901ean, musika utzi eta ipuinak eta, geroago, eleberriak idazten eta argitaratzen hasi zen. Ez zuen seme-alabarik izan.
Cambridgen (Massachusetts) hil zen 1920ko maiatzaren 21ean, eta Mount Auburn hilerrian lurperatu zen.

## Lanak
### Ipuinak

* A Delayed Heritage
* A Four-Footed Faith and a Two
* A Matter of System
* A Mushroom of Collingsville
* A Patron of Art
* Angelus
* Crumbs
* Millionaire Mike's Thanksgiving
* That Angel Boy
* The Apple of Her Eye
* The Daltons and the Legacy
* The Elephant's Board and Keep
* The Folly of Wisdom
* The Glory and the Sacrifice
* The Indivisible Five
* The Lady in Black
* The Letter
* The Saving of Dad
* When Mother Fell Ill
* When Polly Ann Played Santa Claus
* Women in Black

### Eleberriak

* Cross Currents (1907)
* The Turn of the Tide (1908)
* The Story of Marco (1911)
* Miss Billy (1911)
* Miss Billy's Decision (1912)
* Pollyanna (1913)
* The Sunbridge Girls at Six Star Ranch (1913)
* Miss Billy Married (1914)
* Pollyanna Grows Up (1915)
* Just David (1916)
* The Road to Understanding (1917)
* Oh, Money! Money! (1918)
* The Tangled Threads (1919)
* Dawn (1919)
* Mary Marie (1920)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Seymour-Smith, Martin; Kimmens, Andrew C. (1996). World Authors 1900–1950. 2 H. W. Wilson Company, 2069 or..
* 1 2 (Ingelesez) James, Edward T; James, Janet Wilson; Boyer, Paul S. (1971). Notable American Women, 1607-1950: A Biographical Dictionary. 2 Harvard University Press, 85 or. ISBN 9780674627345..
* ↑ (Ingelesez) «Death of Eleanor H. Porter, author of "Pollyanna" stories» The Cambridge Chronicle (Cambridge): 13. 1920/05/29.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q235368
* Multimedia: Eleanor H. Porter / Q235368
# Elipsi (erretorika)

Elipsia, (grezieratik elleipsis, gabetasuna), hitzezko figura erretoriko orokorra da. Sintaxi mailan ohikoa den osagairen bat kentzean datzan baliabide erretoriko hau. Elipsia erretorikaren arloko hitzezko figura motatako bat izateaz gain, gramatikan prozedura arrunta ere bada, ahozko hizkuntzan nahiz idatzizkoan maiz ager daitekeena. Euskaraz batez ere aditzaren elipsia gertatu ohi da, aditz laguntzailearena, nahiz nagusiarena, nahiz aditz osoarena.

## Adibide bat

| « | "Gure aitajauna artzaina zen. Soldaduskara deitu baino lehenago, behar, eta ezkondu zen. Lanak eman zizkion amandreari..." | » |

## Ikus, gainera

* Elipsi (estilo-figura).

## Erreferentziak

* ↑ «elipsi - Literatura Terminoen Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-09-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10927865
# Elipsi (estilo-figura)

Elipsia perpaus baten termino bat ez erabiltzean edo saihestean datzan erretorikazko figura da, gramatikalki beharrezkoa den arren testuinguruari esker uler daitekeena.
Adibidea:
    Nik autoa gidatu nuen, eta beraiek motoa
Aurreko esaldian 'gidatu' aditzaren errepikapena saihesten da, esaldiaren bigarren zatian aipatu ez arren ulertu egiten dena.
    Nik autoa gidatu nuen, eta beraiek motoa [gidatu zuten]

## Ikus, gainera

* Elipsi (erretorika)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189743
* Multimedia: Ellipsis / Q189743
# Eliren liburua

The Book of Eli (El libro de Eli Espainian edo Le livre d'Eli Frantzian) 2010.ean Hughes anaiek zuzendutako film post-apokaliptiko bat da, Gary Whitta-k idatzia eta protagonista hauekin: Denzel Washington, Gary Oldman eta Mila Kunis. Filma Amerikako Estatu Batuetan estreinatu zen 2010eko urtarrilaren 15ean.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
30 urte azkeneko gerraren ondoren, gizon bakarti bat ibiltzen da Amerikako Estatu Batuak bihurtu den lur suntsituaren gainean. Hiri hutsak, errepide suntsituak, paisaia apokaliptikoak. Urte batzuk lehenago existitu zen zibilizazioaren aztarnarik ez da geratzen, legerik gabeko kaos bat da nagusi: dena erabat beteta dago edozein arrazoirengatik erailtzen duten koadrilez. Bakea bilatzen duen bidaiari den Eliren mailan ez dago inor (Denzel Washington), erronka egiten badio edozein etsairi garaitzeko gai da, di-da batean.
Gizon honek etorkizuneko esperantza defendatzen du. 30 urtean zehar landu duen esperantza bat. Bere konpromisoak eraginda eta goiko zerbaitengan duen fedeak gidatuta, Elik edozer egiten du luzeago bizi izateagatik eta bidean bere helburua betetzen jarraitzeagatik Bakarrik beste gizon batek ulertzen du Elik haren eskuetan duen boterea eta prest dago Eliri lapurtzeko: Carnegie (Gary Oldman), lapur eta gaiztaginezko herri batean nagusi gisa dabilen despota bat. Aldi berean, Carnegieren adopzio alaba, Solara (Mila Kunis), Elirekin liluratuta geratzen da, haren ugazaitaren domeinutik aurrera existitu ahal dena Elik eskaintzen duen ikuspegiarengatik.
Bere egitekoa betetzen jarraitu behar du Elik, eta gizateriari salbatzeko aukera eman behar dio.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) IMDB, The book of Eli
* (Ingelesez) Filmaffinity, The book of Eli
* Datuak: Q274529
# Elipsoide

Geometrian, elipsoidea gainazal edo solido itxi bat da, bere ebakidura lau guztiak elipseak edo zirkunferentziak dituena. Elipsoidea elipsearen antza duen hiru dimentsioko koadrika bat da.

## Ekuazio kartesiarra

Koordenatuen jatorrian zentratutako Elipsoide baten ekuazioa hau da:
       ${x^{2} \over a^{2}}+{y^{2} \over b^{2}}+{z^{2} \over c^{2}}=1$
non a, b eta c elipsoidearen ardatzerdien luzerak diren; zenbaki erreal positiboak dira eta elipsoidearen itxura mugatzen dute. Ardatzerdi horietako bi berdinak badira, esferoide bat da; hirurak berdinak badira, esfera bat da.

## Azalera

Elipsoidearen azalera ezin da adierazpen aljebraiko baten bidez eman, baina, gutxi gorabehera hau da:
       $A\;\approx 4\pi \!\left({\frac {a^{p}b^{p}+a^{p}c^{p}+b^{p}c^{p}}{3}}\right)^{1/p}\,\!$
Non p ≈ 1,6075. Adierazpen honekin errore maximoa % ±1,061 da, a, b eta c balioen arabera.

## Bolumena

       $B=\;{\frac {4}{3}}\pi a\ b\ c\,\!$

## Ikus, gainera

* Koadrika
* Esferoidea
* Esfera
* Elipsea

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W. Ellipsoid, MathWorld.
* Datuak: Q190046
* Multimedia: Ellipsoids / Q190046
# Elipsi (narratologia)

Narratologian, elipsia diskurtsoa kontakizunaren denbora-zatiak baztertzea da, irakurle inplizituak berak denbora horretako gertaerak irudika ditzan. Askotan "..." gisa adierazten da ere. Bere erabilera literarioaz gain, filmetan ere erabiltzen da, helburu berberarekin. Metodo honekin gertaera baten aurretik eta ondoren emandakoa bakarrik erakusten da, eta ez gertaera bera. Elipsiaren helburuetako bat narrazioan garrantzitsuak ez diren eremuak kentzea da, baita kontakizunean aurrera egiteko ere.
Askotan elipsi horien denbora ere aipatzen da, adibidez: "hurrengo goizean", "3 urte beranduago" edo "gau hartan".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3051510
# Elisa (argipena)

Elisa izenak hainbat adiera du:
* ELISA (ingelesetik, "Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay") ospitaleetako laborategietako teknika diagnostikoa da
* Elisa izen artistikoa darabil Elisa Toffoli pop kantari italiarrak.
* Élisa (filma), 1995eko film frantsesa.
* 956 Elisa, asteroide bat.
* Elissa, Kartagoko Dido erregina mitologikoaren beste izen bat.
# Elisa Agirre

Elisa Aguirre Robertson (Santiago, 1954ko azaroaren 19a) Txileko eskultorea da, eta hainbat lan artistikotan parte hartu du, bai Txilen bai atzerrian, bere lanak hainbat museotan daude eta baita bilduma pribatuetan ere.

## Ikasketak eta prestakuntza artistikoa.

Eskultore honen prestakuntza akademikoa arte ikasketekin hasi zituen. 1979 eta 1982 artean Arte Lizentzia ikasi zuen Txileko Unibertsitatean Eskulturako aipamenarekin. 1993 eta 1994 urteetan Ingalaterrako Londresko Royal College of Art- en Eskulturako Graduondokoa egin zuen eta 1995ean Txileko Unibertsitatean Arte Bisualetan Masterra egin zuen. Ikasketetan Juan Egenau, Gonzalo Díaz eta Federico Asslerrekin ere izan zituen eskolak.
1986tik 1993ra Santiagoko Arte Garaikideko Institutuko Eskultura irakaslea izan zen. Valparaísoko Playa Ancha Unibertsitateko Arteen Fakultatean Eskultura irakaslea ere izan zen eta 1995ean espezialitate bereko irakaslea ere izan zen, Arte lizentziaturako karreran, Santiagoko Finis Terrae Unibertsitatean.
1995, 2000 eta 2002 bitartean, FONDARTen laguntza jaso zuen hiru sorkuntza-proiektu egiteko, izenburupean:
* "Altzairua, oinarrizko materiala”
* "Hutsunearen inguruan"
* "Isiltasuna eta hutsunea"
2005ean Codelco metro Plaza de Armas eskultura lehiaketan lehen postua lortu zuen. 2005 eta 2006 urteetan kobrezko horma-irudi eskultural bat egin eta instalatu zuen Santiagoko Arma Plazako Metro Geltokian.

## Erreferentziak

* 1 2 «Elisa Aguirre - Artistas Visuales Chilenos, AVCh, MNBA» www.artistasvisualeschilenos.cl.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58980289