OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Apuanita

Apuanita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Apuanita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Fe^{2+}Fe^{3+}4Sb3+4O12S}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Apuanite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3621071
* Multimedia: Apuanite / Q3621071
# Apuiarés

Apuiarés Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. 12.893 biztanle ditu 545,156 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Ceará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2028851
* Multimedia: Apuiarés / Q2028851
# Apuaniar Alpeak

Apuaniar Alpeak, italieraz: Alpi Apuane, Italiako Toskana eskualdearen iparraldean dagoen mendikate bat da, Liguriako itsasoa eta Versilia parean. Massa-Carrarako probintzia, Lucca eta Pisa probintzietan hedatzen da.
Erdi Triasikoan sortuak, Apeninoak baina antzinagogoak dira eta itsas sedimentuzko jatorria dute. Bere punturik garaiena Pisanino mendia da (1.946 m.).
* Datuak: Q622309
* Multimedia: Alpi Apuane / Q622309
# Apuarema

Apuarema Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 6.913 biztanle ditu 150,83 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1772630
* Multimedia: Apuarema / Q1772630
# Apuecla

Apuecla Lycaenidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thecla upupa da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Apuecla maeonis | daturik gabe |
| Apuecla picus | daturik gabe |
| Apuecla upupa | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1762200
* Multimedia: Apuecla / Q1762200
* Espezieak: Apuecla
# Apucarana

Apucarana Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 130.134 biztanle ditu 558,389 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1638385
* Multimedia: Apucarana / Q1638385
# Alleyn-et-Cawood (Quebec)

Alleyn-et-Cawood Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Outaouais eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Pontiac konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 193[4] biztanle zituen 316.03 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2837959
* Multimedia: Alleyn-et-Cawood / Q2837959
# Allerton (Iowa)

Allerton Iowako hiri bat da. Wayne konderrian kokatua dago. 2010ean 501 biztanle zituen, 2,95 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wayne konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1922646
* Multimedia: Allerton, Iowa / Q1922646
# Alleshausen

Alleshausen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Biberach (barrutia)|Biberach]] barrutian. 2014an 478 biztanle zituen 11,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q518825
* Multimedia: Alleshausen / Q518825
# Allerton (Liverpool)

Allerton, Ingalaterrako Liverpool hirian dagoen auzo bat da, Merseyside konderrian.
2011n 14.853 biztanle zituen.
* Datuak: Q4732138
* Multimedia: Allerton, Liverpool / Q4732138
# Allerton Bywater

Allerton Bywater, Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Yorkshire konderrian.
2011n 4.717 biztanle zituen.
* Datuak: Q2130880
* Multimedia: Allerton Bywater / Q2130880
# Allgood (Alabama)

Allgood Alabamako herri bat da. Blount konderrian kokatua dago. 2010ean 622 biztanle zituen, 230,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Blount konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68430
# Amonal (musika taldea)

Amonal 1987. urtean Oñatin sortutako musika taldea da.
Taldekideak Mikel Atxa (bateria), Bull Biain (bajua eta ahotsa) eta Koki Irizar (gitarra) ziren hasiera batean. Beranduago Jimmy sartu zen (bateria eta ahotsa), eta urte batzuk pasata, baita Marti (gitarra) ere.

## Historia

1988ko urrian egin zuten zuzenean debuta, eta abenduan izan zen bigarren kontzertua, ordurako Jimmy sartu zutelarik abeslari bezala (Kokiren anaia). Hurrengo urtean hainbat kontzertu eman zituzten toki ezberdinetan. 1990ean Mikel Atxak taldea utzi zuen, Jimmy baterian hasiz, eta urtebete berenduago taldea lozorro luze batean sartzen da. Bakoitzak bere bidea hartzen du (Jimmyk eta Kokik Argi Ibili eta Hor Konpon taldeekin kolaboratuz, Bull-ek Latzenekin, etab.), baina musika bigarren mailara pasatuko da euren bizitzetan.
Hamar urte berenduago, 2002. urtean, Bull eta Jimmyk 1989 hasierako grabaketa bat berreskuratu eta kontzertu bat antolatzeari ekingo diote, Martiren laguntzarekin (Latzen, Klorofila, Potemkin).
2004ko uztailean izan zen itzulerako kontzertua, Oñatiko musikari ugariren laguntzarekin, urtebete beranduago DVD formatuan kaleratu zena. Ordutik hainbat kontzertu eman dituzte, talde ezagunen ondoan: Soziedad Alkoholika, Gatillazo, Angelic Upstarts, Los Gramones, Potemkin, Los Cretinos, etab.
2007an Jimmyk eta Bullek Latzen taldearen itzulerako egitasmoarekin bat egiten dute, lehena roadie bezala, eta bigarrena Hellmuga DVDan agertuko diren bi dokumentalen egile bezala.

## Kanpo estekak

Webgunea
* Datuak: Q12253374
Argazkiak
# Amonet

Amonet "Ezkutua", ezkutuan dagoenaren jainkosa babesle eta jatorrizkoetako bat da egiptoar mitologian, iparraldeko haizearen pertsonifikazioa da, bizitza dakarrena.

## Ikonografia

Suge bezala, edo suge burudun emakume bezala irudikatua izan zen, Behe Egiptoko koroa zeramala Tebasen eta igel burudun emakume bezala Hermopolisen. Baita behi bezala ere.

## Mitologia

Faraoiaren jainko nagusia da, tronuratze zeremonian bertan dagoena, batzuetan Min ondoan duela. Amonet, Amonen bikotea da, baina garrantzia galtzen hasi zen Mut jainkosaren mesedetan, Amonen emaztetzat hartuko dena, Osirisen gurtza hazten zihoan heinean. Ondoren, Isis jainkosak bere bertute guztiak hartuko ditu. Behe Garaian, Amon eta Amonet Hermopoliseko Ogdoadaren zati izan ziren.

## Epitetoak

"Ezkutua" eta "aita den ama" deitua da.

## Gurtza

Bere gurtza hazten joan zen Egiptoko Inperio Ertainaren garaian, eta sendotu egin zen Egiptoko Inperio Berrian. Hermopolisen gurtua izan zen, baita Karnaken ere, Amon eta Mutekin batera, eta Luxorreko tenpluan, Opet forman, Deir el-Hagarren Amonen bikote bezala. Bere gurtza berezirako apaizak izan zituen jada XVIII. dinastian, Amoneten profetak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208735
* Multimedia: Amunet / Q208735
# Amona (argipena)

Amona terminoak hainbat adiera du:
Aurrekoarekin lotuak:
* Amona mantangorri, amona gonagorri, edo marigorringoa, Coccinellidae familiako intsektua.
* Amona Armiarma, AEBetako amerindiar batzuen mitologiako pertsonaia.
Bestetik:
* Amona, Muxikako auzoa, Bizkaian.
* Amona, Goa estatuko herria, Indian.
* Amona, Israelek Zisjordania okupatuan ezarritako kolonia bat.
Ikus, halaber:
# Amonal (lehergailua)

    Artikulu hau lehergailuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Amonal».
Amonal, lehergai bat da, 67/22/11 erlazioan amonio nitratoa, TNT eta aluminio hautsa nahasten dituena. Gainera, lehergai horiek itsaspeko armak kargatzeko erabiltzen badira (torpedoak, minak, etab.), aluminioak leherketa-efektua indartzen du urarekin erreakzionatzean.
Amonio nitratoa oxidatzailea da eta aluminioa leherketaren indartzailea. Bigarren mailako efektu gisa, aluminioak lehergaia detonazioarekiko hain sentikorra ez izatea eragiten du. Nitrato amonikoa eta aluminioa bezalako osagai merke samarrak erabiltzeak TNT puruaren ordez erabiltzea eragiten du.
Nahasketa hezetasuna dagoenean kaltetu daiteke, amonio nitratoa oso higroskopikoa baita. Su hartzen du airean jartzen denean, eta detonatu egiten da konfinatuta dagoenean. Bere detonazio abiadura 4400 m/s-koa da.

## Historia

1916ko hasieratik, Lehen Mundu Gerran, britainiarrek amonala erabili zuten minetarako. Erabili zuten konposizioa ondokoa izan zen: amonio nitratoa %65, TNT nitratoa %15, aluminio purua %17 eta egur ikatza %3.
Espainian, Antonio Blanco artilleriako koronelak 1937an erregistratutako patente bat dago.
ETAk bi atentatutan erabili zuen 1987an: Hipercorreko atentatuan eta Zaragozako kuartel-etxearen aurkako atentatuan hain zuzen ere.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Tweedie, N.. (2004-01-12). «Farmer who is sitting on a bomb» The Daily Telegraph.
* ↑ (Gaztelaniaz) García, Gema. (2017-12-11). «32 años del atentado de la casa cuartel de Zaragoza» El País.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q473367
# Amondans

Amondans Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an 95 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Amondans udalerrian erroldatutako biztanleak 95 ziren. Familiak 35 ziren, horien artean 9 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren gizonak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 13 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 50 etxebizitza zeuden, 37 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 40 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 37 etxebizitza nagusietatik 27 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Amondans udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 4 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 4 | 65-69 | 4 |
| 0 | 60-64 | 8 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 4 |
| 4 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 8 | 35-39 | 4 |
| 4 | 30-34 | 0 |
| 4 | 25-29 | 8 |
| 0 | 20-24 | 4 |
| 4 | 15-19 | 0 |
| 4 | 10-14 | 4 |
| 4 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 59 ziren, horien artean 44 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 44 pertsona aktiboetatik 40 lanean zeuden (27 gizon eta 13 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Amondans udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 303 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q473971
* Multimedia: Amondans / Q473971
# Amona Armiarma

Amona Armiarma (ingelesez: Spider Grandmother) Pueblo herriaren erlijioaren arabera, baita ere navajoen eta hopien mitologietan, munduaren sortzailea da.

## Kondaira

Tradizioaren arabera Amona Armiarma zeruko izerren arduraduna da. Behin sare bat josi zuen, ihintzaz josita, eta zerura bota zuen. Ihintza izarrez bihurtu zen. Navajo herriaren ustez Amona Armiarmak Chellyko arroilan dagoen Spider Rock monolitoan (Arizonan) du bere egoitza.

## Erreferentziak

* ↑ Spider Woman Stories, University of Arizona Press, 1979. ISBN 0-8165-0621-3

## Ikus, gainera

* Chellyko arroila

## Kanpo loturak

* (Ingelesez):Spider woman
* Datuak: Q2889131
# Amonal

Amonal hurrengo gauzak izan daitezke:
* Lehergailua: Amonal izena duen lehergailua.
* Musika: Amonal musika talde euskalduna.
# Armada baten azken hondarrak

Armada baten azken hondarrak (ingelesez: The remnants of an army, Jellalabad January 13, 1842 ) Elizabeth Thompson Lady Butle emakume margolariak 1879an eginiko maisulana da. Olioa mihise gaineko teknika erabili zuen. Neurriak 62,2 zm. x 74,9 zm. dira. 132,1 zentimetro eta 233,7 zentimetro neurtzen du. Londresko Tate galerietan erakusten da. Oihalean Lehen gerra anglo-afganiarraren gertaera bat erakusten da: William Brydon zirujaua, Afganistango Armada britianiarraren hondamendia ondoren, Jalalabad hirira ailegatzen, 1842ko urtarrilan.

## Historia

Hasiera batean, Brydon 1842an Kabuleko erretiroaren 16.000 soldadu eta jarraitzaileen bizirik atera zen bakarra zela uste zen, Lehen Anglo-Afganistango Gerran. Zaldiko bat ahituta eta hilzorian dagoen zaldi baten gainean segurtasunez azken kilometroetan zihoala erakusten da. Armadako beste zenbait iheslari iritsi ziren geroago, eta kopuru handiagoa askatu edo erreskatatu zuten azkenean Afganistango indarrek gatibu egon ostean.
Margolana Bigarren Anglo-Afganistango Gerraren garaian egin zen. Thompson bere margolan militarrengatik ospe bat garatzen ari zen. 1879an Royal Academyren udako erakusketan erakutsi zen pintura, eta Sir Henry Tatek erosi zuen eta 1897an aurkeztutako Tate Galleryan erakutsi zuen. Tate Galleryrena da oraindik baina epe luzerako maileguan dago Somerseteko Museo Militarreko erakusketa iraunkorrean.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.tate.org.uk/art/artworks/butler-the-remnants-of-an-army-n01553
* ↑ https://www.britishempire.me.uk/the-remnants-of-an-army.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10726986
# Armadale (Mendebaldeko Lothian)

Armadale, Eskoziako gaeleraz: Armadal eta eskozieraz: Airmadale, Eskoziako udalerri bat da, Mendebaldeko Lothian konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2706897
* Multimedia: Armadale, West Lothian / Q2706897
# Armadale (Skye)

Armadale, Eskoziako gaeleraz: Armadal, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartearen hegoaldean dago, Sleat penintsulan. Sound of Sleat itsasartea, eta Morar eta Mallaig udalerrien gain dago.
Bertan, ferryen kaia dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q957272
* Multimedia: Armadale, Isle of Skye / Q957272
# Armada etorbidea (Iruñea)

Armada etorbidea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Lehen Zabalguneko kale bat da.

## Kokapena

Donibane auzoaren mugan hasten da, Joan XIII.aren plazan, Antoniutti parkearen parean dagoen biribilgunean, bertan Erreginaren aldapa kalea, Baiona etorbidea eta Gazteluko Ingurunea kalearekin elkartzen da, ondoren Eraikin Singularra, Iruñeko zitadela eta Baluarte jauregiaren albotik igaro eta Bakearen plazan amaitzen da, Nafarroako Rural Kutxaren eraikinaren parean, han Yanguas Miranda kalea eta Oliveto kondearen etorbidearekin bat egiten du.

## Ondarea

Kale honen bi alboetan hainbat leku nabarmen daude:
* Antoniutti parkea
* Eraikin Singularra
* Iruñeko zitadela
* Baluarte jauregia
* Baluarte plaza
* Nafarroako Rural Kutxaren eraikina
* Bakearen plaza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479338
# Armada talde

Armada taldea bi armada gorputz edo gehiagok osatzen duten unitate militar bat da. Armada gorputz horiek, elkarrekin eta agintari bakarraren agintepean lan egiten dute.

## Ezaugarriak

Armada talde bat, armada batean era daitekeen unitaterik handiena da. Armada talde bat osatzen duten soldaduen kopurua, 40.000 eta 200.000 artean dago, infanteria, uretako infanteria, hegazkinetakoak eta gainontzeko gorputz laguntzaileen artean.
Armada taldea, existitzen direnean, teniente jeneral, kanpo mariskaledo baita dibisioko jeneral baten agintepean egoten dira. Ez dago ondo definiturik, ez baita batere erraza armada talde bat eratzea. Kontuan hartu behar da, Espainiako Indar Armatuak bezalako tamaina ertaineko armada batean, ezta hiru armadetako soldadu guztiak eta euren Estatu Gorenak batuta ere, ez liraketela nahikoa izango tamaina ertaineko armada talde bat osatzeko. Arrazoi honegatik, unitate teorikoa da, benetakoa baino gehiago, akademia militarretan, aurrekontuetan eta indar zabalkuntzan baino gehiago kontuan harturik.
XXI. mendearen hasieran, joera, unitate handiak desagertaraztea izaki, armada taldeak desagertzen doaz, baita horren azpitik dauden beste batzuk ere, dibisioa, adibidez. Joera, orain, armada brigadatan antolatzea da
BBC britainiar irrati-telebistaren arabera, ez dago beste lanbideetako beste karguetan beste aginterik, bizi edo hil ardura handiagoa duenik, armada talde baten agintea duen ofiziala baino.

## Armada talde ospetsuak

* Wehrmachteko Iparraldeko Armada Taldea, Hegoaldeko Armada Taldea eta Erdialdeko Armada Taldea. Hauek, 1941. urtean, Bizargorri Operazioaren ardura eraman zuten, historiako inbasiorik handiena, Alemaniako eta beste nazio batzuetako 3.000.000 soldadu batu baitzituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208109
# Armada Zuria

Mugimendu Zuria, talde armatu gisa Armada Zuria (errusieraz: Белая Армия, irakurrita Belaya Armiya) zutenak, Zuriak bezala deituak izan ziren eta Errusiako Gerra Zibilean iraultzaren aurkakoak bildu zituen mugimenduari deritzo. Mugimendu honen gehiengoa Errusiako Tsarren alde agertu zen eta Urriko Iraultzan Armada Gorriaren aurka borrokatu ziren 1918tik 1921ra.
Atzerriko potentziek lagundutako Armada Zuriak sarritan kinka larrian ipini zuten Armada Gorriko gudarostea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3851355
* Multimedia: White Army / Q3851355
# Armada abertzaleak (Hispanoamerikako independentzia gerrak)

Armada abertzaleak alderdi iraultzaile edo independentistaren alde Latinoamerikako independentzia-gerretan borrokatu zuten eta espainiar monarkiaren kausari eusten zioten armada erregezaleei aurre egin zieten armadak dira. Ameriketako estatuetako soldadu eta ofizialek osatu eta gidatu zituzten batez ere, baina britainiar tropak eta Europako eta penintsulako espainiar ofizial nabarmenak ere izan zituzten.
Bere izaera iraultzaileagatik, armada abertzaleek, euren nazio mugetatik haratago hedatu zituzten euren enpresa askatzaileak. Oraindik onartu gabeko estatu hauek, askatuko ziren herrialde eta herrialde guztien arteko borroka bateratu eta solidario baten zatitzat hartzen ziren, eta ez bereizita batzen diren aliatuak. Horrek azaltzen du, besteak beste, ofizialen, tropen, graduen eta banderen joan-etorri arrunta, gatazkaren lekuetako beharren arabera.
Besteak beste, bere herorien artean ziren Francisco de Miranda, Simón Bolivar, Antonio José de Sucre, José de San Martín, Manuel Belgrano, Antonio Nariño, Francisco de Paula Santander, José Antonio Páez, José María Obando, Antonio Villavicencio, José de La Mar, José Hilario López, Juan José Flores, Andrés de Santa Cruz, Tomás Cipriano de Mosquera. Testuinguru ezberdin batean, buruzagi horietako batzuek independentzia amerikarraren "aitzindari" papera egin zuten, Francisco de Miranda venezuelarraren eta Antonio Nariñoren kasua Kolonbian.
Armada hauek, herrialde bolivartarretako lehen indar militar bezala hartzen dira, baita herrialde hauetako egungo armaden ama gorputz bezala ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7147979
# Altaiera

Altaiera (Алтай тили, Altay tili) altaien hizkuntza da, turkiar hizkuntzen familiakoa. Aldaerak bi multzotan banaturik ditu: iparraldekoak eta hegoaldekoak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2007-03-30). 38. araua - Munduko estatu-izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28176
# Altaiko Errepublika

Altaiko Errepublika (errusieraz: Респу́блика Алта́й, translit.: Respublika Altai; altaieraz: Алтай Республика, Altay Respublika) Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat, Siberiako Barruti Federalean kokaturik dagoena. 92.600 km²-ko azalera du eta 2010ean 206.168 biztanle zituen. Hiriburua Gorno-Altaisk da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2008-05-30). 154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5971
* Multimedia: Altai Republic / Q5971
# Altai mendi urrekarak

Altai mendi urrekarak$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Belukha, Altai mendietan ||
| Mota | Naturala |
| Irizpideak | x |
| Erreferentzia | 768 |
| Kokalekua | Errusia |
| Eskualdea$^2$ | Asia eta Ozeania |
| Izen ematea | 1998 (XXII. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Altai mendi urrekarak UNESCOk Altai eta Katun natura-erreserbak, Teletskoje aintzira, Belukha mendia eta Ukok goi-lautada biltzen dituen multzoaren izendapena da. 1998an Gizateriaren Ondare izendatu zuen. UNESCOren esanetan, «mendiko floraren eta animalia-espezieen biodibertsitatearen gune garrantzitsu eta originala da Asia iparraldean; horietako batzuk arraroak eta endemikoak dira».
Hona hemen multzoren elementuak:
| Kodea | Izena | Tokia | Koordenatuak | Azalera |
| 768-001 | Altai Natura Erreserba eta Teletskoje aintzirako babes-gunea | Altaiko Errepublika | 51°29′50″N 87°42′40″E﻿ / ﻿51.49722°N 87.71111°E﻿ / 51.49722; 87.71111 | 965753 Ha |
| 768-002 | Katun Natura Erreserba eta Belukha mendiko babes-gunea | Altaiko Errepublika | 49°40′00″N 86°00′00″E﻿ / ﻿49.66667°N 86.00000°E﻿ / 49.66667; 86.00000 | 392800 Ha |
| 768-003 | Ukok goi-lautadako isil-eremua | Altaiko Errepublika | 49°22′00″N 87°30′00″E﻿ / ﻿49.36667°N 87.50000°E﻿ / 49.36667; 87.50000 | 252904 Ha |
Elur-lehoinabarra eta argalia babesteko ezinbesteko lekua da.
* Teletskoje aintzira
* Ukok goi-lautada
* Altaiko mendien ikuspegia

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) UNESCO. Golden Mountains of Altai. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155495
* Multimedia: Golden Mountains of Altai World Heritage Site / Q155495
# Altair

Altair (Alpha Aquilae, Alpha Aql, α Aquilae, α Aql, Atair) Aquila konstelazioko izarrik distiratsuena da, eta gaueko zeruko 12. izarrik distiratsuena. Gaur egun G-hodeian dago. Altair A-motako izar bat da, izarren sekuentzia nagusian. Bere itxurazko magnitudea 0,77 da, eta Udako Hirukiaren hiru erpinetako bat da, Deneb eta Vegarekin batera.
Altairrek errotazio abiadura handia du, ekuatorean gutxi gorabehera 286 km/s. Palomar Testbed Interferometroarekin eginiko neurketa batekin ikusi zen Altair ez dela esferikoa, baizik eta poloetatik laburragoa zela, abiadura azkar hori dela medio. Beste neurketa interferometriko batzuetan, infragorrielkin eginak, fenomeno honen irudiak agertu dira.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 van Leeuwen, F.. (2007). «Validation of the new Hipparcos reduction» Astronomy and Astrophysics (474): 653–664. doi:10.1051/0004-6361:20078357. Bibcode: 2007A&A...474..653V..
* 1 2 3 4 5 6 7 SIMBADeko sarrera
* 1 2 3 4 HR 7557, The Bright Star Catalogue, 5. Ed., D. Hoffleit eta W. H. Warren, Jr., CDS ID V/50.
* 1 2 3 4 5 6 7 Imaging the Surface of Altair, J. Monnier et al., Science 317, #5836 (2007ko uztailaren 20a), pp. 342–345, doi:10.1126/science.1143205, Bibcode: 2007Sci...317..342M, PubMed 17540860.
* 1 2 Resolving the Effects of Rotation in Altair with Long-Baseline Interferometry, D. M. Peterson et al., The Astrophysical Journal 636, #2 (2006ko urtarrila), pp. 1087–1097, doi:10.1086/497981, Bibcode: 2006ApJ...636.1087P.
* 1 2 Altair, sarrera, The Internet Encyclopedia of Science, David Darling.
* ↑ https://web.archive.org/web/20131121061128/http://interstellar.jpl.nasa.gov/interstellar/probe/introduction/neighborhood.html, Our Local Galactic Neighborhood, NASA
* ↑ http://www.centauri-dreams.org/?p=14203, Into the Interstellar Void, Centauri Dreams
* ↑ Udako Hirukia, The Internet Encyclopedia of Science, David Darling.
* ↑ Altair's Oblateness and Rotation Velocity from Long-Baseline Interferometry, Gerard T. van Belle, David R. Ciardi, Robert R. Thompson, Rachel L. Akeson, eta Elizabeth A. Lada, Astrophysical Journal 559 (2001eko urriak 1), pp. 1155–1164, doi:10.1086/322340, Bibcode: 2001ApJ...559.1155V.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12975
* Multimedia: Altair / Q12975