# Ugao

    Artikulu hau Bizkaiko udalerriari buruzkoa da; Nafarroa Garaiko herri hustua gaitzat duena beste hau da: «Ugao (Zirauki)»
Ugao (ofizialki Ugao-Miraballes) Bizkaiko hegoaldeko udalerri bat da, Arratia-Nerbioi eskualdekoa. Bilbotik 15 kilometro hegoaldera dago, Nerbioi ibaiaren arroan. Herrigunea itsas mailatik 81 metro gorago dago; udalerriak 4,54 km$^2$ ditu guztira, eta 2016. urtean 4.088 biztanle zituen.

## Geografia

Ugaoko orografia malkartsua da. Ez du tontor garairik, baina zaila da bertan toki laurik aurkitzea. Mendiz inguratutako haran batean dago. Mendebaldean udalerriko punturik altuena Artanda mendia da (547 m), eta ekialdean Pagasarri mendiaren magalek osatutako zenbait muinotxo daude. Nerbioi ibaiak hegoaldetik iparraldera zeharkatzen du udalerria. Haran estuan kokatua dago ibaia, eta ekialdetik Zeberio erreka jasotzen du ibaiadar nagusi. Udalerrian badaude Nerbioira isurtzen diren beste errekasto batzuk ere.

### Udalerri mugakideak

Inguruan dituen udalerriak hauek dira: Arrigorriaga, iparraldean; Arrankudiaga, mendebalde eta hegoaldean; eta Zeberio, ekialde eta hegoaldean.

### Auzoak

Herrigunea txikia da: alde zaharra kale bakarrak osatzen du, kale nagusiak alegia, eta inguruetan azken urteotan eraikitako auzo berriak daude.
Horrez gain, landa-auzo txikiak ditu Ugaok: Udiarraga, Arandia, Markio, Basakoetxe, Elosu, Astibi, Beretxa, Iturrigorrialde, Ondategui, Urkemendi, Usila, Lupardo, Leitoki eta Dimutio-Etxebarri

## Demografia

* Ugaoko biztanleria

## Politika

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, EAJko Ekaitz Mentxaka hautatu zuten alkate. EAJk zazpi zinegotzi lortu zituen, eta Bilduk lau.
2015eko udal hauteskundeen emaitzen ondorioz, Ekaitz Mentxakak alkate postua berretsi zuen. EAJk zortzi zinegotzi lortu zituen, eta Bilduren ondorengoa zen Euskal Herria Bilduk hiru.

### Alkateen zerrenda
## Kultura
### Monumentuak

* San Bartolome eliza
* Udiarragako Gure Amaren ermita

### Euskara

Herriko hizkera mendebaldeko euskararen —bizkaieraren— sartaldeko multzoan sailkatu du Koldo Zuazo hizkuntzalari ezagunak.
Euskaldun kopurua handituz joan da Ugaon azken 20 urtean.
Hala ere, kale erabileraren neurketek erakusten dute euskararen erabilera jaitsi egin dela Arratia-Nerbioi eskualdean.

### Jaiak eta ospakizunak

Jai nagusia Udiarragako Ama Birjinaren omenezkoa da, irailaren 8an ospatua.

## Ugaotar ospetsuak

* Jose Ramon Egia Madariaga (1823-1879), arkitektoa.
* Luis Maria Larrea (1918-2009), apezpikua.
* Jose Maria Maguregi (1934-), futbolaria eta futbol entrenatzailea.
* Pedro Maria Onaindia Borde (1935-), futbolaria.
* Maite Idirin Solatxi (1943-), euskal abeslaria
* Josu Abrisketa (1948-) etakide historikoa.
* Josu Urrutikoetxea (1950-), etakidea eta politikaria.
* Izaskun Landaida (1969-), politikaria eta enpresa administratzailea. Emakunde Emakumearen Euskal Erakundeko zuzendaria.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ Euskaltzaindia: 145. araua: Bizkaiko herri izendegia.

## Ikus, gainera

* Bizkaiko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Ugaoko Udalaren webgunea
* Datuak: Q1228035
* Multimedia: Ugao-Miraballes / Q1228035
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ugao