OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Taxi

Taxia ibilbide bat egiteko pertsona edo talde txiki batek hartzen duen alokairuko ibilgailu gidariduna (AIG) da, taxista izeneko beste pertsona batek gidatua. Abiapuntua nahiz helmuga bezeroak finkatzen ditu eta taxiz egindako ibilbidea edo ibilbidea egiteko behar izan den denbora kontuan harturik finkatzen du prezioa taxistak.

## Etimologia

«Taxi» hitza, Gaztelaniaren Hiztegiaren arabera, «taximetroa» hitzaren forma laburtua da, eta, aldi berean, grekotik eratortzen da «tasa», «tasa» eta «neurria» esan nahi duena.

## Historia

Erdi Arotik bazen mandoen errentamendua, eta garraiolariak ere gremio espezializatu batzuk; gainera, XVII. mendean, Londresen eta Parisen, alokairurako zaldi eta mando hazkuntzan espezializatutako enpresariak zeuden.

## Tarifa

Tarifa emandako zerbitzuaren ordainetan ordaintzen den balio monetarioa da. Tarifa beti arautzen da, zonen eta prezio finkoen arabera, eta hala ez denean, ibilgailuak neurgailua (taximetroa) izan behar du, egindako distantziaren arabera ordaindu beharreko balioa zehazteko. Tarifak hainbat parametro har ditzake kontuan kalkulua egiteko:
* Distantziagatiko zenbatekoa
* Zenbatekoak edo errekarguak egunaren arabera (igandeak edo jaiegunak)
* Zerbitzua ematen den ordutegiaren arabera aldatzen dira (eguneko, gaueko)
* Maskotak garraiatzen dituen ekipaje-pieza bakoitzeko ere konpentsazio gehigarria

## Taxímetro

Taximetroa egindako distantziaren, igarotako denboraren eta bat baino gehiago egonez gero aplikatu beharreko tarifaren arabera ordaindu beharreko zenbatekoa adierazten duen aparatua da. Azken kasu horretan, zenbait hiritan taxiek gailu bat eramaten dute kanpoaldean, eta bertan adierazten da zer tarifa aplikatzen ari den, udaltzaingoak egiaztatu ahal izan dezan, taxia gelditu beharrik gabe.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) ASALE, RAE-; RAE. «taxímetro | Diccionario de la lengua española» «Diccionario de la lengua española» - Edición del Tricentenario (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).
* ↑ web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Funcionamiento de un taxímetro - ¿Cómo calcula sus tarifas?» Examen Taxi te ayuda a aprobar el examen de la cartilla del taxi 2016-09-22 (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).

## Ikus gainera

* Txofer

## Kanpo estekak

* Datuak: Q82650
* Multimedia: Taxi vehicles / Q82650
# Taxi (1998ko filma)

Taxi 1993ko Gérard Pirès frantziar zinema zuzendariaren umorezko filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Daniel Marseillan bizi den pizza-banatzaileak bere bizitzako asmo bat lortzen du: taxi bat izateko baimena izatea. Baina, Emilien ezagutzean arazo bat izango du, baimena mantentzeko polizia lagundu behar du banku-atrakatzaile talde bat harrapatzera.

## Aktoreak

* Samy Naceri : Daniel Morales
* Frédéric Diefenthal : Émilien Coutant-Kerbalec
* Marion Cotillard : Lilly Bertineau
* Manuela Gourary : Camille Coutant-Kerbalec
* Emma Sjöberg : Petra
* Bernard Farcy : Gérard Gibert
* Georges Neri : Joe
* Guy Quang : pizzagilea
* Sabine Bail : prefekturaren langilea
* Dan Herzberg : Paulo
* Sébastien Thiéry : baimena irakaslea
* Philippe du Janerand : bezeria
* Édouard Montoute : Alain Trésor
* Tara Römer : polizia
* Christian Mazucchini : txoferra
* Gérard Dubouche : txoferra
* Richard Sammel : taldearen buruzagia
* Sébastien Pons : Akim
* Malek Béchar : Marco
* Kassem Tarek : Rachid
* Niels Dubost eta Frank Libert : alemanak
* Dominique Noé : Jacques Chirac
* Grégory Knop : Kruger
* Stephane Algoud : Jimmy
* Jérôme Leuleu : Jean Bat

## Kanpo estekak

* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q726215
* Multimedia: Taxi (1998 film) / Q726215
# Taxco de Alarcón (udalerria)

Taxco de Alarcón Mexikoko udalerri bat da. Guerrero estatuan kokatua dago. 2010ean 104.053 biztanle zituen 650,79 km²ko azaleran. Herriburua [[Taxco de Alarcón (Taxco de Alarcón)|Taxco de Alarcón]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7689585
* Multimedia: Taxco Municipality / Q7689585
# Taxenne

Taxenne Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 95 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Taxenne udalerrian erroldatutako biztanleak 95 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 60 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 57 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 45 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Taxenne udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 4 |
| 4 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 8 | 60-64 | 4 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 8 | 50-54 | 8 |
| 4 | 45-49 | 4 |
| 4 | 40-44 | 8 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 4 | 30-34 | 8 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 4 | 20-24 | 0 |
| 8 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 4 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 4 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 69 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 49 lanean zeuden (30 gizon eta 19 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q579586
* Multimedia: Taxenne / Q579586
# Taxi 5

Taxi 5 2018ko Franck Gastambide frantziar zinema zuzendariaren akziozko filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Sylvain Marot Parisko polizia bat da. Gogoz kontra, Marseillako Udaltzaingora bidaliko dute. Hango alkateak aurka ditu herritar gehienak, galdeketen arabera, eta krimenaren kontrako operazio ikusgarri bat antolatu nahi du: bitxi dendetan, Ferrari autoen bidez, lapurretak egiten dituen Italiarren Taldea harrapatzeko misioa emango dio Maroti.

## Aktoreak

* Franck Gastambide : Sylvain Marot
* Malik Bentalha : Eddy Maklouf
* Bernard Farcy : Gérard Gibert
* Édouard Montoute : Alain Trésor
* Salvatore Esposito : Italiarren Taldeko buruzagia
* Anouar Toubali : Michel
* Sabrina Ouazani : Samia Maklouf
* Ramzy Bédia : Rachid
* Romain Lancry : alkatearen idazkaria
* Moussa Maaskri : polizia
* Éric Fraticelli : polizia
* Saïd Bogota : polizia
* Sissi Duparc : Sandrine
* Monsieur Poulpe : polizia
* Soprano : Baba
* Bengous : Eddy Makloufen bidaiaria
* François Levantal : Parisko polizia-burua
* René Malleville : tabernaren jabea
* Lelolesque
* Gregory Fromentin : helikopteroren pilotua
* David Salles : gaizkilea
* Charlotte Gabris : aurkezlea
* Antus Pavol : Italiarren Taldeko kidea
* Sand Van Roy : Eddyren neska-laguna

## Erreferentziak

* ↑ «Film Sinopsia» Berria 2018-04-11 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30726990
# Teinoptila

Teinoptila Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Yponomeuta interruptella da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Teinoptila clavata | daturik gabe |
| Teinoptila guttella | daturik gabe |
| Teinoptila ingens | daturik gabe |
| Teinoptila interruptella | daturik gabe |
| Teinoptila puncticornis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7695082
* Espezieak: Teinoptila
# Teising

Teising Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Altötting (barrutia)|Altötting]] barrutian. 2014an 1.904 biztanle zituen 5,38 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q765374
* Multimedia: Teising / Q765374
# Teisnach

Teisnach Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Regen (barrutia)|Regen]] barrutian. 2014an 2.824 biztanle zituen 25,77 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q488612
* Multimedia: Teisnach / Q488612
# Teisserenc (kraterra)

Teisserenc kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ02 lau-angelukoan dago, Ilargiaren alde ezkutuaren ipar-hemisferioan. 62,3 kilometroko diametroa du. Izena Léon Teisserenc de Bortren omenez darama.

## Krater sateliteak

Krater sateliteak krater nagusitik hurbil dauden krater txikiak dira, eta krater horren izen bera hartzen dute letra larri osagarri batekin (baita horien eraketa krater nagusiaren eraketatik independentea bada ere). Konbentzioz, egitura horiek ilargi-mapetan identifikatzen dira, eta dagokien letra krater nagusitik hurbilen dagoen ertzaren erdian kokatzen da.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7695118
* Multimedia: Teisserenc (crater) / Q7695118
# Teisendorf

Teisendorf Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, Berchtesgadener Land barrutian. 2014an 9.189 biztanle zituen 86,77 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q681864
* Multimedia: Teisendorf / Q681864
# Teismo

Teismoa filosofian, gauza mugatu edo finitu guztiak printzipio oinarrizko edo Jainko batek sortuak direla eta sortu ondoren ere printzipio horrek mugatzen dituela dioen filosofia dotrina da.

## Ezaugarriak

Jainkoa giza adimenaz haraindikoa, perfektua eta askea da teismoaren arabera, baina, era berean, munduarekin eta hango gertakariekin lotura du eta eragina du haietan; teismoak beraz Jainkoaren eta munduaren arteko harreman mota bat azaltzen du, panteismotik (Jainkoa munduarekin identifikatzen duena) eta deismotik (Jainkoak mundua sortu zuela baina mundua sortu ondoren harekiko lotura hautsi zela dioena) berezia.
Teismoak historian zehar lau argumentu eman ditu Jainkoaren existentzia frogatzeko: teleologikoa, frogarik zaharrena, unibertsoaren ordenatik eta antolamendutik abiaturik ordena horren jatorri edo iturritzat hartzen duena; kosmologikoa, Jainkoa lehen arrazoitzat edo printzipio infinitutzat, gauza finituen edo bigarren arrazoien sortzailetzat hartzen duena (Aristoteles, San Tomas Akinokoa); ontologikoa, berez perfektua den eta existitzen den zerbait badela dioen pentsamenduan oinarritzen dena (San Anselmo, Descartes); eta morala, froga modernoena, Kantek aurreko hirurak baztertu ondoren finkatua, gizonaren lege moralak gizonaz haraindiko norbaitek ezarriak izan behar dutela dioena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-12-29 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q620805
* Multimedia: Theism / Q620805
# Teineita

Teineita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Teineita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Cu2+(Te4+O3) * 2H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Teineite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Teispes

Teispes (antzinako persieraz: 𐎨𐎡𐏁𐎱𐎡𐏁‎, Cišpiš; antzinako grezieraz: Τεΐσπης) Persia gobernatu zuen akemenestar leinuaren kidea izan zen, K.a. 675 eta 640 artean bizi zena. Akemenesen semea, Ziro I.a eta Ariaramnes bere semeak izan ziren. Bere erresuma Neo-asiriar inperioaren basailua izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2014-03-28). (PDF) 175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia. Bilbo, 5 or..
* ↑ Akbarzadeh, D.; Yahyanezhad, A.. (2006). The Behistun Inscriptions (Old Persian Texts). Khaneye-Farhikhtagan-e Honarhaye Sonati, 56 or. ISBN 964-8499-05-5..
# Tell (argipena)

Tell izan daiteke:
* Tell (arkeologia), Ekialde Hurbilean, antzinako hirietako aurriek eratutako muinoa.
* Gilen Tell, suitzar independentziaren heroi mitikoa.
* Tell-eko Atlasa, iparraldeko Afrikako mendilerroa, Atlasetan dagoena.

## Toponimoak

* Tel Aviv, Israel
* Tell (Zisjordania), Palestina
* Tell (Siria)
* Tell (Texas)
* Tell (Wisconsin)
* Tell City (Indiana)
* Tell Township (Ipar Dakota)
# Telisai

Telisai Bruneiko Tutong barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da. Barrutiaren mendebaldeko muturrean dago.

## Mugak

Iparraldean, Hegoaldeko Txinako Itsasoa du, iparrekialdean, Pekan Tutong mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du, ekialdean, Tanjong Maya mukim edo azpibarrutiarekin, hegoekialdean, Ukong mukim edo azpibarrutiarekin, hegoaldean, Belait barrutiko Bukit Sawat mukim edo azpibarrutiarekin, eta, azkenik, hegomendebaldean, Belait barrutiko Liang mukim edo azpibarrutiarekin.

## Herrixkak

* Kampong Telisai
* Perumahan Negara Telisai
* Kampong Telamba
* Kampong Lalit
* Kampong Tanah Jambu
* Kampong Sungai Paku
* Kampong Danau
* Kampong Penapar (Telisai)
* Kampong Keramut
* Kampong Tumpuan Ugas
* Kampong Bukit Beruang
* Perumahan Negara Bukit Beruang

## Beste toki batzuk
### Lurmuturra

* Tanjong Kuala Danau

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2742244
* Multimedia: Telisai / Q2742244
# Teliu

Teliu Errumaniako udalerri bat da, Brașov konderrian. 4.468 biztanle ditu, 40,26 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Teliu $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1059458
# Tell-eko Atlasa

Tell-eko Atlasa (amazigeraz: ⵟⵍⴰⵙ ⵓⴸⵔⴰⵔⴻⵏ, Aṭlas uḏraren edo ⴰⵟⵍⴰⵙ ⴰⵜⴻⵍⵍⵉ, Aṭlas atelli; arabieraz: الاطلس التلي‎) Maroko, Aljeria eta Tunisiako mendikatea da, Atlasen zati. 1.500 kilometro luze da, eta Mediterraneo itsasoaren parean hedatzen da. Mendikateko mendirik altuena Lalla Khedidja da (2.308 metro).

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1478180
* Multimedia: Tell Atlas / Q1478180
# Tell (arkeologia)

    Artikulu hau aztarnategi arkeologikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tell (argipena)».
Tell edo tel (hebreeraz: תֵּל‎, arabieraz: تَل‎, tall hitzetatik ekarria) Ekialde Hurbilean, antzinako hirietako aurriek eratutako muinoa da, Mesopotamia, Siria eta Palestinako toponimo askotako osagai dena.
Belaunaldiz belaunaldi hazi ziren, eraiki eta berreraikitako eraikinei esker. Hazkunde honi ekarpen handienak egiten dituztenak adobezko adreiluak dira.

## Tell ezagunenak

* Göbekli Tepe
* Gürcütepe
* Sultantepe
* Tall al-Ajjul
* Tall Jawa
* Tel Beer-Xeva
* Tel Bet Shean
* Tel Dan
* Tel Hazor
* Tel Lachish
* Tel Megiddo
* Tell Barri
* Tell Bazmusian
* Tell Beydar
* Tell Brak
* Tell Chuera
* Tell Leilan
* Tell Shemshara
* Arbilgo zitadela

## Erreferentziak

* ↑ Albright, William Foxwell. (1960). Archaeology of Palestine. in: Art of Excavating a Palestinian Mound., 16 or..
* ↑ Kirkpatrick, E. M.. (1983). Chambers 20th Century Dictionary. Edinburgh: W & R Chambers Ltd, 1330 or. ISBN 0-550-10234-5..
* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. tell (iz.). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q755017
* Multimedia: Tell (archaeology) / Q755017
# Telica sumendia

Leongo departamenduan, Nikaraguan, dagoen sumendia da Telica. Maribioen mendikatean dago, itsasoaren mailatik 1.060 metroko altueran. Izen bereko udalerritik gertu egoteagatik deitzen da horrela.
Kono zineritiko konplexua da, elkarren gainean jarritako zenbait kraterrez osatua. Berriena noizean behin harea-euriak botatzen aritu da aldizka. Sumendiaren magalak estaltzen dituzten piroklasto oxidatuek kolore herdoilgaitza ematen diote; landarerik gabeko hegalak karkaba sakonek zulatzen dituzte, erpe erraldoi batek sumendiaren maldak urratu izan balitu bezala; laba-kolada zaharrak ere ikusten dira, oso aldatuak, hego-ekialdeko maldatik jaisten direnak.

## Erreferentziak

* ↑ «Volcán Telica: Nicaragua» Nombres Geográficos.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1345487
* Multimedia: Telica (volcano) / Q1345487
# Telince

Telince Eslovakiako udalerri bat da, Nitrako barrutian kokatuta. 6,84 km²ko azalera du eta 419 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1297. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1071455
* Multimedia: Telince / Q1071455
# Tell Abu Hureyra

Tell Abu Hureyra (arabieraz: تل أبو هريرة‎) Eufrates Garaiko haraneko aztarnategi arkeologikoa da, egungo Siriako Ar-Raqqa eskualdean dagoena. Aztarnategi honek Ekialde Hurbileko zerealak etxekotzeko prozesuarekin lotura zuzena duten bi okupazio-garai ezberdinak ditu. Egun ezin da bertara ailegatu, tella Assad aintzirako uren azpian baitago.

## Aztarnategiaren ezaugarriak

Tell barruko herrixken aztarnak zeramika aurreko Epipaleolito eta Neolito garaiko 4.000 urte baino luzekoak dira. Bi herrixka zeuden: Abu Hureyra 1 eta Abu Hureyra 2. Abu Hureyra 1eko biztanleak aro epipaleolitokoak ziren eta ehiztari-biltzaile sedentarioak. Abu Hureyra 2 Neolito hasierakoa zen eta nekazariek osatzen zuten. Abu Hureyra 1 duela 13.000 eta 9.000 urte bitartean okupatu zuten, karbono-14 bidezko datazioaren arabera.

## Garrantzi arkeologikoa

Aztarnategi esanguratsua da, Abu Hureyrako biztanleak ehiztari-biltzaile gisa hasi zirelako, baina pixkanaka nekazaritzan hasi ziren eta munduko lehen nekazari ezagunak bihurtu ziren. Landaketa Dryas Gaztea garaiaren hasieran hasi zen Abu Hureyran. Abu Hureyrak zekalea zerealen lehen laborantza sistematikoa izan zela iradokitzen du. Abu Hureyra aztarnategian topaturiko frogek arkeologoen ideiak aldatu zituzten.
Orain uste da lehen labore sistematikoa duela 13.000 urte ingurukoa izan zela. Bølling–Allerød glaziazio artekoaren azken etaparen ondorioz, Abu Hureyrak aldaketa klimatikoa jasan zuen. Aintziraren mailan izandako aldaketek eta lurzoruaren idortasunak landaredia soroetako behealdeetara hedatzea eragin zuten. Abu Hureyrak landaretza metatu zuen: larreak, haritzak eta Pistacia atlantica espezieko zuhaitzak. Klima hilabete bero eta lehorretatik hilabete oso hotz eta lehorretara aldatu zen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Moore, Andrew M. T.; Hillman, Gordon C.; Legge, Anthony J.. (2000). Village on the Euphrates: From Foraging to Farming at Abu Hureyra. Oxford: Oxford University Press ISBN 0-19-510806-X..
* ↑ (Ingelesez) Becker, Jeffrey; Tiah, Clifflena. (2018-07-18). «Tell Abu Hureyra: a Pleiades place resource» Pleiades: a gazetteer of past places.
* 1 2 (Ingelesez) Hillman, Gordon; Hedges, Robert; Moore, Andrew; Colledge, Susan; Pettitt, Paul. (2001). «New evidence of Lateglacial cereal cultivation at Abu Hureyra on the Euphrates» The Holocene 11 (4): 383–393. doi:10.1191/095968301678302823. Bibcode: 2001Holoc..11..383H..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1754526
* Multimedia: Abu Hureyra / Q1754526
# Teliucu Inferior

Teliucu Inferior Errumaniako udalerri bat da, Hunedoara konderrian. 2.022 biztanle ditu, 251,74 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Teliucu Inferior $^{(en)}$ Cinciș-Cerna $^{(en)}$ Izvoarele $^{(en)}$ Teliucu Superior $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q679675
* Multimedia: Teliucu Inferior, Hunedoara / Q679675
# Telkis

Greziar mitologian, Telkis, Sizioneko errege bat zen, Europsen semea eta Hermionen anaia, azken hau, Hermione hiriaren sortzailea.
Telxionekin batera, Argoseko errege zen Apis garaitzeko estatu kolpe bat pentsatu zuen, historiako lehen legegilea bazen ere, modu tiranikoan gobernatzen ari zena. Apis hiltzeagatik mendeku bezala, Argos Panoptesek, ehun begiko erraldoi izugarriak, beste horrenbeste egin zuen Telkis berarekin.
Telkisen oinordekoa Sizioneko tronuan, bere semea izan zen, ironikoki, hau ere Apis deitzen zena, egileren batzuk nahastu zituena, biak pertsona bera zirela uste dutenak, eta, beraz, Telkisek bere semea hil zuela, herriarentzat oso arriskutsu bihurtzen ari zela ikusi zuenean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1601964
# Stângăceaua

Stângăceaua Errumaniako udalerri bat da, Mehedinți konderrian. 1.120 biztanle ditu, 40,24 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Stângăceaua $^{(en)}$ Bârlogeni $^{(en)}$ Breznicioara $^{(en)}$ Cerânganul $^{(en)}$ Fața Motrului $^{(en)}$ Poșta Veche $^{(en)}$ Satu Mare $^{(en)}$ Târsa $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1956235