OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bethlehem (Carmarthenshire)

Bethlehem, Galesko baserri giroko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Llandeilo udalerriaren ipar-ekialdean eta Llangadog udalerriaren hego-mendebaldean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4898006
* Multimedia: Bethlehem, Carmarthenshire / Q4898006
# Bethlehem (Connecticut)

Bethlehem Connecticuteko herri bat da. Litchfield konderrian kokatua dago. 2010ean 3.607 biztanle zituen, 50,14 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Litchfield konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q755397
* Multimedia: Bethlehem, Connecticut / Q755397
# Bethlehem (Georgia)

Bethlehem Georgiako estatuko herri bat da. Pierce konderrian kokatua dago. 2010ean 601 biztanle zituen, 6,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pierce konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3261160
* Multimedia: Bethlehem, Georgia / Q3261160
# Bethlehem (New York)

Bethlehem Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Albany konderrian dago, New York estatuan. 35.034 biztanle ditu, 49,86 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Albany konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708873
* Multimedia: Bethlehem, New York / Q3708873
# Bethlehem udalerria, Clark konderria (Indiana)

Bethlehem udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Clark konderrian. Azken zentsuaren arabera 383 biztanle zituen, 18.59 milia karratu (48.1 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Bethlehem udalerriak 94 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 21.808 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q586806
* Multimedia: Bethlehem Township, Clark County, Indiana / Q586806
# Bhatoo

Bhatoo 2000an Berriozarren sortutako rock musika taldea da.
Disko bakarra dute, 2003an autoekoiztua.

## Taldekideak
### Egungoak

* Diego (ahotsa)
* Pabloko (baxua)
* Jorgito (gitarra)
* Txibo (gitarra)
* Brómez (bateria)
* "El Roturas" (DJ)

### Antzinakoak

* Martín Romero (ahotsa), Kutxi Romeroren anaia
* Iosu (ahotsa)
* Luis (baxua)

## Diskografia

Gente de la calle (2003)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2900665
# Bhaskara 2

Bhaskara 2 Indiako Espazio Agentziak (ISRO) jaurtitutako satelite artifizial bat da. Kosmos 3 suziri batek jaurti zuen Kapustin Yar kosmodromotik 1981ko azaroaren 20an. Bere izena Bhaskara I.a eta Bhaskara II.a bi indiar matematikariengatik jaso zuen. Misioa, 1991ko azaroaren 30an amaitutzat eman zen.

## Helburuak

Bhaskara 2-ren helburua lurraren behaketari lotua izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25264
# Bhaskara I.a

Bhaskara (600 – 680) (Bhaskara I.a ere deituta, XII. mendeko Bhaskara II.a indiar matematikariarekin nahasketa saihesteko) VII. mendeko indiar matematikaria izan zen, lehenengoa izan bide zen zenbakiak indiar-arabiar zenbaki-sistema hamartarrean idazten zero biribil batez adieraziz eta, lehenengoa ere ematen sinu funtzioaren hurbilketa arrazional berebizikoa eta bakarra, bere iruzkinean, Aryabhataren lanaren gainean.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Bhaskara I, Britannica
* Datuak: Q470902
# Bhavnagar barrutia

Bhavnagar barrutia Indiako barruti bat da, Gujarat estatuan. 2.880.365 biztanle ditu 10.034 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Ahmedabad barrutia Botad barrutia Amreli barrutia

## Ikus, gainera

* Gujarat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q854963
* Multimedia: Bhavnagar district / Q854963
# Bhaskara II.a

Bhaskara (1114-1185), Bhaskara II.a eta Bhaskara Achārya ("Bhaskara irakaslea") izenez ere ezaguna, matematikari eta astronomo indiar bat izan zen. Bijjada Bidatik hurbil jaio izan zen (egungo Bijapurreko barrutia, Karnatakako estatua, Hegoaldeko India) eta Ujjaingo astronomia behatokiaren burua izan zen, Varahamihiraren eta Brahmaguptaren matematika tradizioa jarraituz.
XII. mendean, Bhaskara matematika eta astronomia ezagueren gailurra izan zen. Kalkuluan, astronomian, zenbaki-sistemetan eta ekuazioen ebazpenean lortutako ezagutza, beste inork ez zuen lehenago lortu hainbat mendetan. Bere zientzia lan garrantzitsuak hauek dira: Lilavati (aritmetikari buruz), Bijaganita (Aljebra) eta Siddhanta Shiromani (1150ean idatzia eta bi atal dituena: Goladhyaya (esfera) eta Grahaganita (planeten matematika)).

## Matematika

Besteak beste, hauek dira Bhaskarak matematikari egindako hainbat ekarpen:
* Pitagorasen teoremaren froga azalera bera kalkulatuz bi modu desberdinetan eta gero gaiak ezeztatuz honako formula hau lortzeko: $a^{2}+b^{2}=c^{2}$.
* Lilavati liburuan, bigarren mailako, hirugarren mailako eta laugarren mailako ekuazio indeterminatuen ebazpenak.
* ax$^2$ + b = y$^2$ motako bigarren mailako ekuazio indeterminatuen ebazpenak.
* Ekuazio lineal eta koadratiko (Kuttaka) indeterminatuen ebazpen osoak. Bhaskara II.ak lortutako arauak XVII. mendeko Berpizkundearen matematikari europarrek lortutako berberak dira.
* Bhaskara II.a honako ondoriora iritsi zen: "1 zati zero = infinitu".
* Datuak: Q213385
* Multimedia: Bhaskara II / Q213385
# Bheri Gunea

Bheri Gunea (nepaleraz: भेरी अञ्चल) Nepalgo Erdi-mendebaldeko eskualdeko gunerik populatuena da, eta bertan dago eskualdeko hiriburua den Birendranagar. Terai lautadan kokaturik dago eta Indiarekin muga egiten du.
10.545 km²-ko azalera du eta bertan 1.397.085 nepaldar bizi dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9060
* Multimedia: Bheri Zone / Q9060
# Bhimaites

Bhimaites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko goiko estratuetan eman zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3727966
# Battigny

Battigny Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 105 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Battigny udalerrian erroldatutako biztanleak 105 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 48 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 47 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 42 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 4 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Battigny udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 8 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 8 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 8 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 4 | 45-49 | 4 |
| 4 | 40-44 | 4 |
| 8 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 8 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 4 | 20-24 | 4 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 0 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 47 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 47 pertsona aktiboetatik 46 lanean zeuden (23 gizon eta 23 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 15 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 eraikuntza enpresa.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q338742
* Multimedia: Battigny / Q338742
# Battista Ugo eta Antonio Ugo

Battista Ugo (Vinadio, 1876ko ekainaren 21a – New York, 1916ko apirilaren 23a) eta Paolo Antonio Ugo (Vinadio, 1887ko ekainaren 28a – Maisons-Alfort, 1914ko otsailaren 16a), ezagunagoa alpetar erraldoiak ezizenarekin oso gizaseme garaiak izan ziren; akromegalia deritzon gaixotasunaren ondorioz, hurrenez hurren, 2,30 eta 2,25 metro garai izatera heldu ziren.
Baptiste anaia zaharrena 1900eko Parisko Nazioarteko Erakusketan egin zen ezagun. Paris zaharreko erraldoi edo Gargantua gisa aurkeztu zuten, eta mundu guztian bidaiatu zuen gero Barnum & Bailey zirkuarekin. 15 urterekin hasi zen Antoine anaia harekin bidaiatzen, biki gisa.
Alpeetako erraldoiak deitzen zieten, eta Frantziako bikiak ere bai. XIX. mende amaierako erraldoi pare ezagunena izan zen, baina ez ziren ez Frantziako Alpeetan jaioak eta ezta bikiak ere. Gerora jakin zenez, Italiako Alpeetan jaio ziren.

## Erreferentziak

* 1 2 Telleria Sarriegi, Enekoitz. (2020-11-05). «Migel Joakinen garaikideak» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30901897
# Battipaglia

Battipaglia Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 49.415 biztanle ditu, 56,85 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Battipagliak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bellizzi Eboli Montecorvino Rovella Olevano sul Tusciano Pontecagnano Faiano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80652
* Multimedia: Battipaglia / Q80652
# Battifollo

Battifollo Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 225 biztanle ditu, 11,12 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Battifollok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bagnasco Ceva Lisio Nucetto Scagnello

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18358
* Multimedia: Battifollo / Q18358
# Battery Park City

Chelsea, AEBetako New York hirian dagoen auzo bat da, Manhattan barrutiaren hegoaldeko muturrean. South Manhattan eremuan dago.
2011n 9.242 biztanle zituen.
Izena Battery parkeari zor dio.
* Datuak: Q810961
* Multimedia: Battery Park City / Q810961
# Battexey

Battexey Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 29 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Battexey udalerrian erroldatutako biztanleak 29 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak

### Etxebizitza

2007an 18 etxebizitza zeuden, 12 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 17 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 12 Etxebizitza nagusi guztiak euren jabeen bizileku ziren;1ek hiru gela zituen, 2 etxek lau zituzten eta 9 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Battexey udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 4 | 70-74 | 0 |
| 4 | 65-69 | 8 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 4 | 30-34 | 4 |
| 0 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 16 ziren, horien artean 12 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 12 pertsona aktiboetatik 10 lanean zeuden (5 gizon eta 5 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 4 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden eta 2 ikasten zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Battexey udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q200536
* Multimedia: Battexey / Q200536
# Battitta Ducassou

Battitta Ducassou (1991ko martxoaren 8a, Itsasu, Lapurdi) euskal trinketa pilotari bat da. Lanbidez ingeniaria da.
Trinketeko Txapelketa birritan irabazi du.

## Kirol lorpenak

* Buruz buruko txapelduna: 2015, 2017, 2019, 2020.
** txapeldunordea: 2016.
* Binakako txapelduna: ez.
** txapeldunordea: 2014, 2015, 2016.

## Kanpo loturak

* Peio Larralde, Battitta Ducassou eta Bixintxo Bilbao pilotariei elkarrizketa irakurgai. 2016ko otsailaren 12a. Iparraldekohitza.eus
* Datuak: Q35987899
# Battery Park

Battery Park, informalki The Battery, AEBetako New York hiriko Manhattan uhartearen hegoaldeko muturrean dagoen parke publiko bat da. 10 hektareatako azalera du.
1823an aisialdileku bezala sortua izan zen, aurrez, XVII. mendearen amaieraldetik bertan artilleria baterien kokalekua zegoen, hortik bere izena.

## Kanpo estekak

* NYC Parks
* The Battery Conservancy
* Datuak: Q13689
* Multimedia: The Battery (Manhattan) / Q13689
# Bindura

Bindura Zimbabweko Erdialdeko Mashonaland probintziako hiriburua da. Mazowe bailaran kokatzen da, Hararetik 88km ipar-ekialdera. 1982ko datuen arabera 18.243 pertsona bizi ziren bertan. 1992an biztanleria 21.167raino igo zen. "Bindura Nickel", "Mwana Africa plc"ren parte dena, nikel, kobre eta kobalto mehatzeak ditu zonalde honetan. Kotoi eta artoaren produkzioak gorakada handia izan du zonaldean.
Bindura "Kimberley Reefs" deitua izan zen hasiera batean bertan mehatze bat zabaldu zenean 1901ean. 1913an Bindura izena hartu zuen trenbidea heldu zenean. Lehen eskola 1912an zabaldu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q863727
# Binetto

Binetto Italiako udalerri bat da. Bariko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. 2.128 biztanle ditu, 17,65 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Binettok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bitetto Bitonto Grumo Appula Palo del Colle Sannicandro di Bari Toritto

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51813
* Multimedia: Binetto / Q51813
# Bineta

Bineta bat komunikazio helburu duen irudi bat da. Liburu, egunkari, aldizkari eta kidekoetan, hasieran edo kapitulu amaieretan, jartzen den irudi apaingarria izan daiteke, edo komikietako edozein irudi, bere bakardadean hartuta.
Bineta liburu edo kideko argitalpen batean ezartzen den irudia da, askotan lauki baten barruan sarturik agertzen dena, eta batzuetan testua ere izaten duena.
# Binford (Ipar Dakota)

Binford Ipar Dakotako hiri bat da. Griggs konderrian kokatua dago. 2010ean 183 biztanle zituen, 0,90 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Griggs konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2445945
* Multimedia: Binford, North Dakota / Q2445945
# Bindlach

Bindlach Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Bayreuth (barrutia)|Bayreuth]] barrutian. 2014an 7.233 biztanle zituen 37,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q505002
* Multimedia: Bindlach / Q505002
# Bing Loyzaga

Carla Cuerva Loyzaga-Gibbs, jendeak Miss Bing Loyzaga-Gibbs edo, besterik gabe Miss Bing Loyzaga (1970eko apirilaren 9a) izenarekin ezaguna, Filipinar aktorea eta abeslaria da. Babaeng Hampaslupa (Katarina), Sinasamba Kita (Isabellita) eta Kay Tagal Kang Hinintay (Brigita) bezalako rol antagonikoengatik da ezaguna.

## Biografia

Bing Janno Gibbsekin ezkonduta dago, Filipinetako entretenimenduko abeslaria eta aktorea ere bada. Alyssa eta Gabby bi seme dituzte. Bere aita Carlos Loyzaga da, bere garaian saskibaloi jokalari ezaguna. Bing-ek 3 anai-arreba ditu Loyzaga klanean, hots, Chito Loyzaga, Joey Loyzaga eta Teresa Loyzaga.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12962180
# Binfield

Binfield, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Berkshire konderrian.
2001ean 7.475 biztanle zituen.
* Datuak: Q1828823
* Multimedia: Binfield / Q1828823
# Bingen (Baden-Württemberg)

Bingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, [[Sigmaringen (barrutia)|Sigmaringen]] barrutian. 2014an 2.693 biztanle zituen 37,01 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q83107
* Multimedia: Bingen (Landkreis Sigmaringen) / Q83107
# Belatxikieta

Belatxikieta mendia Aramozko mendilerroaren tontorrik garrantzitsuenetakoa da. 661 metroko altuera du. Belatxikietan mendiaren tontorrean mugarri handi bat dago.
Belatxikieta mendira Zornotzatik (ordu eta erdi) edo Lemoatik (bi ordu) igo daiteke.

## Ikus, gainera

* Bizkaiko mendiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8245714
# Belastegiko mendilerroa

Belastegi Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro eta mendi bat da, 790 metrorekin.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Belastegiko mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62514366
# Belateko Ama Birjiñaren ermita

Belateko Ama Birjiñaren ermita edo Belateko Santa Maria Monasterio-Ospitalea, Belate mendatean dagoen baseliza da. Garai batean Belate komunikazio pasabide garrantzitsua zen ipar eta hego isurialdeen artean eta bertatik Done Jakue bideko adar bat ere pasatzen zen. Horren lekuko oraindik ikusgai dagoen erromesen galtzada eta Belateko Santa Maria Monasterio-Ospitale hau dago.
1160. urtea baino zerbait lehenago eraiki zen Done Jakue bideko erromesei babesa eta jatekoa emateko. Loraldi garai baten ondoren, gerrateen eta suteen eraginez, gainbehera izan zuen eta egun hutsik dago. Ama Birginaren egurrezko taila txiki bat ere bazuen baina, Konbentzio Gerraren ondoren Monasterioa birrinduta geratu ondoren, Alkotzera eramatea erabaki zuten eta egun herri horretan dago.

## Erreferentziak

* ↑ Belateko Ama Birjiñaren ermita, Euskaltzaindia

## Kanpo estekak

* Euskomedia Monasterio Hospital de Santa María de Velate. Miren Koro Campos Santacana
* (Gaztelaniaz) Turismo Románico
* Datuak: Q18821746
* Multimedia: Monastery of Belateko Santa Maria / Q18821746
# Belate

Belate Nafarroa Garaiko mendatea da. Almandoz (Baztan) eta Arraitz (Ultzama) herriak lotzen dituena. 847 metroko garaiera du. Bertatik pasatzen da NA-1210 errepidea (lehengo N-121).

## Historia

Belate aspalditik izan da igarobide garrantzitsua. Bertatik Nafarroa Garaiko barnealdea, Lapurdirekin eta Gipuzkoako kostaldearekin lotzen zituen erromatar galtzada pasatzen zen. Ikertzaile batzuen arabera, II. edo III. mendekoa da. Galtzada honetatik igarotzen ziren ere Erdi Aroan, Done Jakuera bidean, Urdazubitik barrena zetozen erromesak. Horrela, Belateko Santa Maria Monasterio-Ospitalea eraiki zuten bertan, gaur egungo aterpe baten modukoa.
1512an, nafarren eta gaztelarren arteko Belateko gudua gertatu zen, Joanes III.ak Nafarroako Erresuma berreskuratu nahi izan zuelarik, baina gaztelarrek garaitu zuten.
1840ko hamarkadan, Nafarroako Foru Aldundiak Iruñearen eta Dantxarinearen arteko errepidea (N-121) eraiki zuen, Belateko mendatetik igarotzen zena. Errepide berria eraiki eta gutxira Belate mendatearen alde banatako udalek, hots, Ultzamak eta Baztanek, benta bana zabaldu zuten: Ultzamako benta eta Benterrea. 1997an, mendatea saihesten duen Belateko tunela zabaldu zen.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendateak
* Belateko Santa Maria Monasterio-Ospitalea
* Belateko mendilerroa

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* 1 2 Tellabide, Muskilda. Belateko mendietan Marin errekan barrena. Argia astekaria, 2004ko martxoak 28, CC BY-SA 3.0, argia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-2-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110463421
* Multimedia: Puerto de Belate / Q110463421
# Belateko tunela

Belateko tunela Nafarroako Belate mendatean dagoen tunel bat da. Baztango Almandoz herria eta Ultzamaldea eskualdeko Ultzama udalerria elkarlotzen ditu. Bertatik N-121-A errepidea igarotzen da.

## Historia

1993an eraikitzen hasi eta 1997ko azaroaren 28an inauguratu zen, Almandozko tunela eta Belateko errepide berriarekin batera. Honek 21 kilometroko luzeera du, bide zaharrak baino 5 kilometro gutxiago eta kasik osotasunean berria, errepide zaharreko 4 kilometro besterik ez baitzituzten aprobetxatu. Obren ondorioz 18 minutuz arindu ziren Iruñea eta Baztan-Bidasoaren edo eta Ultzamaren arteko bidaiak.
Eraikuntza lanek 11.454 milioi pezetako gastua suposatu zuten. Horietatik 3.900 Europar Batasunak ordaindu zituen eta gainontzekoak Nafarroako Gobernuak.
Belateko tunelak 2.930 metroko luzera du eta antzinako Belateko mendateko errepidea baino garaiera txikiagotik pasatzen da, hain zuzen ere, 141 metro azpitik. Bere momentuan estatuko tuneletako luzeenetarikoa izan zen.

## Arazoak

Ireki zenetik maiz egin behar izan dira diru-inbertsioak itogin, luizi eta istripuen eraginez. Azkena 2018an, zazpi hilabeteko etenaldia Europako segurtasun eskakizunetara egokitzeko. Lanen ondorioz ibilgailu guztiak Belateko mendatetik desbideratu beharrak eraman ditu zonaldeko herriak egunero pasan diren 2.900 kamoiekin neurri bereziak hartzeko eskaera egitera. Egunean 10.000 ibilgailu inguruk zeharkatzen dituzte tunelak, eta horietatik %30 kamioiak dira. Etorkizunean noranzko bakoitzarentzat tunel bat eraikitzeko asmoa dago.

## Erreferentziak

* ↑ Joan Karlos Espainiakoak Belateko tunela eta Gerindako parke eolikoa inauguratu ditu. 2007ko azaroaren 29a. El Pais.com (Gaztelaniaz)
* ↑ [http://www.ikasbil.eus/c/document_library/get_file?uuid=40b98bf0-434b-4981-be61-ec18e03601b2&groupId=10138 «"Belateko tunelak zabalik" artikulua-(Mugairen hasten baita Belateko malda unitate didaktikoa. Ikasbil)»] (pdf) Egunkaria 1997ko azaroak 29.
* ↑ Vasca, EiTB Radio Televisión Pública. «Belateko tunela zabalik dago jada» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2018-08-20).
* ↑ Vasca, EiTB Radio Televisión Pública. «Belateko tunel barruko kamerek lur-jausiaren unea grabatu zuten» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2018-08-20).
* ↑ Berria.eus. «Argirik ez tunelaren amaieran» Berria (Noiz kontsultatua: 2018-08-20).
* ↑ Vasca, EiTB Radio Televisión Pública. «'Belateko mendate zaharrak ezin lezake nazioarteko zama garraioa jasan'» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2018-08-20).
* ↑ (Ingelesez) «Belateko tunelak bikoizteko ideia lehiaketa bat abiatu du gobernuak - Nafarroako Hitza» Nafarroako Hitza 2014-05-02 (Noiz kontsultatua: 2018-08-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48781697