OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Parnaso

Parnaso (grezieraz Παρνασσός, Parnassós) kareharrizko mendia da, Grezia erdialdean dagoena, eta, 2.457 metroko garaierarekin, Delfos herriaren gainean altxatzen dena, Korintoko golkoaaren iparraldean. Bere inguruetan, sekulako ikuspen panoramikoa eskaintzen du, olibondoz beteak, Stereá Elláda edo Grezia Solidoa izeneko lurraldean nagusi delarik. Magalak, izei zefaloniarrez estalirik daude, eta, hauen azpian, udan, kolorez betetzen dira larre basatiak. Saiak eta arrano beltzak oso arruntak dira, baita ere neguan Pindo menditik jaisten diren otsoak ere.
Hurbilen aurkitzen diren herriak, Delfos eta Arakhova dira, azken hau, ospetsua bere ardo, gazta eta ardi larruzko tapizengatik. Tontorrik garaiena Liákoura izenekoa da, mendizaleen artean elkargune tokia. Arakhovatik 26 kilometrotara Fterólaka izeneko eski estazio bat dago.
Parnaso izenak, itxuraz, bere etimologia aurregrezierazko substratuan du (pelasgo ere deitua), -ssos atzizki bezala duenez, oso ohikoa toponimoetan (Knossos, Korinthos, Zakinthos...). Beste alde batetik, Parna-rentzako hititar hizkuntzan etxe esan nahi duen hitzaren erro berbera proposatu da.

## Parnaso mitologian

Greziar mitologian, Parnaso Poseidon jainkoa eta Kleodora lamiaren semea izan zen, doriar eta foziarren lurraldeen artean hedatzen den mendikatearen heroi eponimoa.
Delfoseko orakuluaren sorreraren arduradun bezala jotzen da, gero Apolok hartuko zuena, mendi honen magalean, Musak bizi ziren tokia, Apolok deituta joan zirenak Helikon menditik.
Greziarren artean Musen eta Apoloren bizitokitzat joa, literaturan zein olerkaritzan, Parnaso, olerkarien aberri sinbolikotzat hartzen da.
Parnasoren hegoaldeko magalean daude Kastaliaren iturria eta Delfoseko Apoloren Tenplua, non Delfoseko orakulua zegoen

## Parnaso mendia literaturan

* Deukalion eta Pirraren mitoa
* Apolo eta Dafne

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105261
* Multimedia: Mount Parnassus / Q105261
# Parnay (Cher)

Parnay Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 53 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Parnay udalerrian erroldatutako biztanleak 62 ziren. Familiak 17 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak) eta 13 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 25 etxebizitza zeuden, 19 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 25etxeak ziren. 19 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek hitu gela zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 12 etxek bost zituzten. 14 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Parnay udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 4 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 8 |
| 0 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 4 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 4 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 4 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 4 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 8 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 39 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 26 lanean zeuden (12 gizon eta 14 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 2 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa batena zen.
2000. urtean Parnay udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q592736
* Multimedia: Parnay (Cher) / Q592736
# Parnaguá

Parnaguá Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 10.103 biztanle ditu 3.429,283 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2089339
* Multimedia: Parnaguá / Q2089339
# Osmometro

Osmometroa presio osmotikoa neurtzeko tresna da.
Osmometrorik xinpleenak (Henri Dutrochet-ek asmatua 1828an) zati hauek ditu: 1) kanpai txiki batez bukatzen den hodi bertikal bat; kanpaiaren mutur zabala mintz erdiiragazkor batez estaltzen da, eta kanpai horren barruan presio osmotikoa neurtu nahi zaion disoluzioa jartzen da; 2) disolbatzailea duen ontzia. Bere barnean disoluzioa duen kanpaia disolbatzailearen ontzian sartzen bada hodi bertikala gora begira dagoela —mintz erdiiragazkorrak alde batean disoluzioa eta beste aldean disolbatzailea dituela— , ikusten da kanpai barneko likidoa pixkanaka-pixkanaka hodi bertikalean gora igotzen dela eta garaiera jakin batean gelditu egiten dela. Disolbatzailearen gainazalarekin lortutako garaiera da disoluzioaren presio osmotikoa. Presio horrek, edo manometroaren irakurketak ematen dute disoluzioaren presio osmotikoaren balioa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q905105
* Multimedia: Osmometers / Q905105
# Osmond (Nebraska)

Osmond Nebraskako hiri bat da. Pierce konderrian kokatua dago. 2010ean 783 biztanle zituen, 2,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pierce konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q966232
* Multimedia: Osmond, Nebraska / Q966232
# Osmia uncinata

Osmia uncinata erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia uncinata» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2414567
* Multimedia: Osmia uncinata / Q2414567
# Osmiini

Osmiini Hymenoptera barruan sailkatzen den intsektu leinu bat da. Apoidea goifamiliaren barruko erleak dira.

## Generoak

Genero hauek daude barruan:
* Afroheriades Peters, 1970
* Ashmeadiella Cockerell, 1897
* Atoposmia Cockerell, 1935
* Bekilia Benoist, 1962
* Chelostoma Latreille, 1809
* Haetosmia Popov, 1952
* Heriades Spinola, 1808
* Hofferia Tkalcu, 1984
* Hoplitis Klug, 1807
* Hoplosmia Thomson, 1872
* Noteriades Cockerell, 1931
* Ochreriades Mavromoustakis, 1956
* Osmia Panzer, 1806
* Othinosmia Michener, 1943
* Protosmia Ducke, 1900
* Pseudoheriades Peters, 1970
* Stenoheriades Tkalcu, 1984
* Stenosmia Michener, 1941
* Wainia Tkalcu, 1980
* Xeroheriades Griswold, 1986

## Erreferentziak

* ↑ Osmiini BioLiben

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1947126
* Multimedia: Osmiini / Q1947126
* Espezieak: Osmiini
# Osminia

Osminia Sesiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Osminia ferruginea da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Osminia albipilosa | daturik gabe |
| Osminia bicornicolis | daturik gabe |
| Osminia colimaensis | daturik gabe |
| Osminia donahueorum | daturik gabe |
| Osminia exigua | daturik gabe |
| Osminia fenusaeformis | daturik gabe |
| Osminia ferruginea | daturik gabe |
| Osminia fisheri | daturik gabe |
| Osminia gorodinskii | daturik gabe |
| Osminia heitzmani | daturik gabe |
| Osminia namibiana | daturik gabe |
| Osminia phalarocera | daturik gabe |
| Osminia rubrialvus | daturik gabe |
| Osminia ruficornis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2879864
* Multimedia: Osminia / Q2879864
* Espezieak: Osminia
# Osmia texana

Osmia texana erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia texana» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1991345
* Multimedia: Osmia texana / Q1991345
# Osmia xanthomelana

Osmia xanthomelana erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia xanthomelana» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2110086
# Osmond (Wyoming)

Osmond Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Wyoming estatuan. 405 biztanle ditu, 8,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lincoln konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7107204
# Osmington Mills

Osmington Mills, Ingalaterrako hegoaldean dagoen kostaldeko herri bat da, Dorset konderrian.
* Datuak: Q7107168
* Multimedia: Osmington Mills / Q7107168
# Osmio

Osmioa elementu kimiko bat da, Os ikurra eta 76 zenbaki atomikoa dituena. Taula periodikoan 8. taldean eta 6. periodoan kokatzen da. Trantsizio-metal zuri grisaxka da, hauskorra eta gogorra. Naturako elementurik astunena da. Platinoarekin eta iridioarekin batera erabiltzen da aleazioak eratzeko. Gehienetan platino-meetan edo oxido moduan (OsO$_4$) dago.
Sintesi organikoetan erabiltzen da (oxidatzaile gisa) eta mikroskopio elektronikoz behatuko diren ehunen tindatze-prozesuan (koloreak finkatzeko). Osmioz egindako aleazioak kontaktu elektrikoetan, bolalumen muturretan eta gogortasuna eta iraunkortasuna behar duten beste hainbat aplikaziotan erabiltzen dira.

## Ezaugarri nagusiak

Forma metalikoan oso dentsoa da, hauskorra, gogora eta distiratsua. Haatik, zaila da forma horretan aurkitzea; normalean osmio-hauts moduan dago, nahiz eta airearekin kontaktuan osmio tetraoxidoa, OsO$_4$, eratzen duen. Konposatu hori toxikoa da (begientzako arriskutsua), oso oxidatzailea, usain sarkorrekoa eta hegazkorra. Osmioak iridioaren antzeko dentsitatea dauka, oso altua.
Bere oxidazio-egoerei dagokienez, +8raino iristen da, rutenioa bezala. Taula periodikoko talde honetako buru den burdina ez da egoera horretara iristen. Oxidazio-egoera anitz eduki ditzake. Azidoen bidezko korrosioa ondo erresistitzen du, eta hobeto disolbatzen da fusio alkalino bidez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q751
* Multimedia: Osmium / Q751
# Oudenaarde

Oudenaarde (frantsesez: Audenarde) Belgikako hiri bat da, Ekialdeko Flandria eskualdean dagoena. 2012ko urtarrilaren 1ean 30.248 biztanle zituen. Udalerriak Oudenaarde hiria bera eta beste herri hauek hartzen ditu: Bevere, Edelare, Eine, Ename, Heurne, Leupegem, Mater, Melden, Mullem, Nederename, Welden, Volkegem eta Ooikeko zati bat.
Hasi XV. mendetik eta XVIII. mendera arte, baina batez ere XVI. mendean, Oudenaarde oso ospetsua zen mundu guztian bertako tapizgintzagatik.

## Historia

Hiria Germaniako Erromatar Inperio Santuko Oton II.a enperadore eta erregeak 974. urtean sortu zuen, gotorlekutzat. 1005. urterako eliza bi zeuden, eta Lotaringia dukerrian hiri handiena zen, merkataritza eta langintza hiria.

## Kirolak

2012. urtetik aurrera Flandriako Tourrak amaierako helmuga Oudenaarden izango du.

## Senidetutako hiriak

* Arras, Frantzia
* Bergen op Zoom, Herbehereak
* Buzău, Errumania
* Castel Madama, Italia
* Coburg, Alemania
* Hastings, Erresuma Batua

## Erreferentziak

* ↑ web.archive.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12992
* Multimedia: Oudenaarde / Q12992
# Oudenburg

Oudenburg (latinez: Aldenburgensis ) Belgikako Mendebaldeko Flandria probientzian dagoen udalerria da. Udalerriak, Oudenburg hiriaz gain, Ettelgem, Roksem eta Westkerke herriak ere hartzen ditu barnean.
Bezen hiri honetan erromatar gaztelu bat, IV. mendean eraikia, eta haren itxura oraindik ikusi daiteke horiko planoan. Antzinako harresien harriak eliza eraikitzeko erabili izan ziren. Oudenburgeko San Pedro lehengo eliza eraitsia izan Frantses Iraultzan zehar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q835128
* Multimedia: Oudenburg / Q835128
# Oud-Beijerland

Oud-Beijerland ("345_Oud-Beijerland.ogg" audio fitxategia ez da aurkitu) Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 23.564 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Hego Holanda

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q795623
* Multimedia: Oud-Beijerland / Q795623
# Oud-Heverlee

Oud-Heverlee (nederlanderazko ahoskera: ˌʌu̯tˈɦeːvərleː) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Blanden, Haasrode, Oud-Heverlee bera, Sint-Joris-Weert eta Vaalbeek. 2013ko urtarrilaren 1ean 11.046 biztanle zituen.
# Oud-Turnhout

Oud-Turnhout (nederlanderaz ahoskatua: ˌʌu̯t ˈtʏrnɦʌu̯t) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. 2013ko urtarrilaren 1ean 12.905 biztanle zituen.
Hiru auzo daude: Zwaneven ekialdean; St. Bavo erdialdean eta Oosthoven iparraldean. Zwaneven-en "De Lint" izeneko luxuzko bizitegi-gunea dago eta bertan holandar komunitate bat bizi da.

## Ingurumena

"The Liereman" izeneko herrixkaren iparraldean, Flandríako erreserba naturalik handiena dago.

## Herritar ospetsuak

* Karel Van Miert, politikaria, Europar komisarioa
* Margriet Hermans, politikaria eta kantaria

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q943555
* Multimedia: Oud-Turnhout / Q943555
# Oude IJsselstreek

Oude IJsselstreek (entzun) Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 39.895 biztanle zituen.

## Pertsonaia ezagunak

* Guus Hiddink (1946-), futbol entrenatzailea.

## Ikus, gainera

* Gelderland

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q932031
* Multimedia: Oude IJsselstreek / Q932031
# Oud

Oud (arabieraz: عود‎, ʿūd, ʕuːd ahoskatua; persieraz: بربط‎, barbat; somalieraz: kaban; turkieraz: ud edo ut; grezieraz: ούτι; armenieraz: ուդ) hari-instrumentu pultsatua da. 11 edo 12 hari ditu, 5 edo 6 agindu multzokatuta, eta bere erresonantzia-kaxa biribildua zurez egina dago eta madari forma du, masta laburragoa da eta ez du trasterik. Ouda hari pultsatuko instrumenturik hedatuena izan zen.
Arabiarrek Europan VII. mendean sartu zuten, eta Europako lauterako eredu izan zen. Europarrak tresna horrekin ohitu ziren Gurutzadetan, XI. mendean. Cantigas de Santa Marian ere agertzen da.

## Afinazioa
### Arabiarra

* G A D G C F
* D G A D G C
* C F A D G C, ohikoena.
* C E A D G C
* F A D G C F
* B E A D G C F, zazpi harizko instrumentuarena.

### Turkiarra

* A D E A D G, antzinako klasikoa
* C# F# B E A D, aldaera
* E A B E A D, greko-armeniarra
* D E A D G C, cümbüş estandarra

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) The Arab World. .
* ↑ (Ingelesez) Arab Perspectives. .
* ↑ Güncel Türkçe Sözlük'te Söz Arama
* ↑ (Ingelesez) First Encyclopaedia of Islam: 1913-1936. Leiden: BRILL, 986 or. ISBN 978-90-04-09796-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191000
* Multimedia: Ouds / Q191000
# Oude Kerk (Amsterdam)

Oude Kerk (eusk. 'Eliza Zaharra') Amsterdamen dagoen eliza protestantea da. Amsterdameko auzo gorrian dago.
1213 inguruan eratua eta 1306an Utrechteko apezpikuak sagaratua, 1578an kalbinismora pasa zen.

## Erreferentziak

* ↑ Dunford, Martin. (2010). The Rough Guide to The Netherlands. Penguin, 67 or. ISBN 978-1-84836-882-8..

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q623558
* Multimedia: Oude Kerk (Amsterdam) / Q623558
# Oneida konderria (New York)

Oneida konderria (ingelesez: Oneida County) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Utica da. 2010eko zentsuaren arabera 234.878 biztanle zituen, Oneida kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Oneida konderriak 3.257,31 kilometro koadro ditu. Horietatik 117,14 ura dira. Beste 3.140,18 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 72,11 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 234.878 pertsonetatik 210.073 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 10.819 dira. 13.682 beltzak edo afroamerikarrak. 499 amerikar natiboak ziren eta 49 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6.522 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 244 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.809 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q115043
* Multimedia: Oneida County, New York / Q115043
# Oneida udalerria, Delaware konderria (Iowa)

Oneida udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Delaware konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.403 biztanle zituen, 36.63 milia karratu (94.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Oneida udalerriak 673 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 31.671 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1893356
# Oneillita

Oneillita silikato motako minerala da eta eudialyte taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Oneillita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na15Ca3Mn3Fe^{2+}3Zr3Nb(Si25O73)(O,OH,H2O)3(OH,Cl)2}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Oneillite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Oneida konderria

Oneida konderria honako konderrietako baten izena izan daiteke:
* Oneida konderria (Idaho)
* Oneida konderria (New York)
* Oneida konderria (Wisconsin)
# Oneida konderria (Wisconsin)

Oneida konderria (ingelesez: Oneida County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rhinelander da. 2010eko zentsuaren arabera 35.998 biztanle zituen, Oneida kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Oneida konderriak 3.201,2 kilometro koadro ditu. Horietatik 318,62 ura dira. Beste 2.882,58 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,25 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 35.998 pertsonetatik 34.945 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 385 dira. 150 beltzak edo afroamerikarrak. 295 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 188 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 413 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q497424
* Multimedia: Oneida County, Wisconsin / Q497424
# Oneida konderria (Idaho)

Oneida konderria (ingelesez: Oneida County) Idahoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Malad City da. 2010eko zentsuaren arabera 4.286 biztanle zituen, Oneida kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Oneida konderriak 3.112,14 kilometro koadro ditu. Horietatik 4 ura dira. Beste 3.108,14 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1,38 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 4.286 pertsonetatik 4.199 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 126 dira. 9 beltzak edo afroamerikarrak. 21 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 20 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 35 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q491331
* Multimedia: Oneida County, Idaho / Q491331
# Parathystas

Parathystas Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Parathystas porphyrantha da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Parathystas porphyrantha | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7136157
* Espezieak: Parathystas
# Paratico

Paratico Italiako udalerri bat da. Bresciako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 4.959 biztanle ditu, 6,18 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Paraticok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Capriolo Iseo Villongo Adro Credaro Sarnico

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111356
* Multimedia: Paratico / Q111356
# Paratioi

Paratioia konposatu organikoa da C$_{10}$H$_{14}$NO$_5$PS formula duena organofosfatoen familiakoa. Intsektizida eta akarizida gisa baliatu izan da. Bizidunontzat oso toxikoa denez estatu gehienetan erabiltzea debekatuta edo erabilera oso mugatuta dago. Solido zuria da, nahiz eta komertzialki ustel usaineko likido marroi gisa saldu ohi den.

## Sintesia

Paratioia azido dietil ditiofosforikoa kloratuz sintetizatzen da industrialki. Lehen urrats gisa dietitiofosforil kloruroa eratzen da.
${\ce {2 (C2H5O)2P(S)SH + 3 Cl2-> (C2H5O)2P(S)Cl + S2Cl2 + 2 HCl}}$
Ondoren kloruroa sodio 4-nitrofenolatoz tratatzen da palatioia lortzeko.${\ce {(C2H5O)2P(S)Cl + NaOC6H4NO2 -> (C2H5O)2P(S)OC6H4NO2 + NaCl}}$

## Toxikotasuna

Paratioia kolinesterasa inhibiltzailea da. Nerbio-sistemari eragin dio azetilkolinaesterasa inhibituz. Larruazalean edo mukosen zehar xurgatuz edo ahoratuz barneratzen da gorputzean. Xurgatutako paratioia oso azkar paraoxoira metabolizatzen da. Horrek buruko minak, konbultsioak, ikusmen-galerak, botagura, sabeleko minak, beherako larriak, dispneak, konorte-galera, birika-edemak eta arnasketa etetea eragin ditzake. Pozoitzea zenbait astez edo hilabetez luza daiteke. Atropina da antidotorik egokiena.
Paratioiak eta gainerako organofosfatoek pozoitze ugari eragiten dituzte laborarien artean mundu osoan.

## Erreferentziak

* ↑ «Parathion | Medical Management Guidelines | Toxic Substance Portal | ATSDR» wwwn.cdc.gov (Noiz kontsultatua: 2023-05-12).
* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Parathion» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2023-05-12).
* ↑ Litchfield, Melville H.. (2005). «Estimates of acute pesticide poisoning in agricultural workers in less developed countries» Toxicological Reviews 24 (4): 271–278. doi:10.2165/00139709-200524040-00006. ISSN 1176-2551. PMID 16499408. (Noiz kontsultatua: 2023-05-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q412556
* Multimedia: Parathion / Q412556
# Paratooita-(La)

Paratooita-(La) karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Paratooita-(La) karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(REE,Ca,Na,Sr)12Cu2(CO3)16}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Paratooite-(La): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Paratohormona

Paratohormona (PTH) paratiroide guruinak odoleko kaltzio eta fosfato kontzentrazioak erregulatzeko jariatzen duen hormona da. Bere jariaketarako oinarrizko estimulua odoleko kaltzio kontzentrazioa da.
Hormona honen ezinbestekoa funtzioa, odoleko kaltzioa igo eta fosfatoa jaistea da. Hori gertatuko ez balitz, beraien kontzentrazioak saturazio mailatik hurbil geratuko lirateke eta kaltzio-fosfato eran metatuko lirateke hezurretan, kristalak sortuz. Orduan ez kaltzioa eta ez fosfatoa ez lirateke odolera berreskuragarriak izango.
Odoleko kaltzio kontzentrazio jaitsierak paratiroidea estimulatzen du eta paratohormona jariatzen hasten da hau. Ondoko eraginak izango ditu hormonak:
* Giltzurrunean kaltzio birxurgapena areagotu eta fosfatoarena jaitsi egiten da. D$_3$ bitamina aktibatuaren sintesia ere eragiten du.
* Hezurretan osteoklastoak aktibatu eta osteoblastoak inhibitzen ditu, horrela kaltzioa eta fosfatoa odolera askatzen dira. Funtzio hau D$_3$ bitamina aktibatuak ere bultzatzen du.
* D$_3$ bitamina aktibatuaren eraginez hestean kaltzioaren xurgapena ematen da.

## Erreferentziak

* 1 2 3 GRCh38: Ensembl release 89: ENSG00000152266 - Ensembl, May 2017
* 1 2 3 GRCm38: Ensembl release 89: ENSMUSG00000059077 – Ensembl, May 2017
* ↑ Human PubMed Reference:. National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library of Medicine.
* ↑ Mouse PubMed Reference:. National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library of Medicine.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q202476
* Multimedia: Parathyroid hormone / Q202476