OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Akçe

Akçe 2,9 g-ko turkiar zilarrezko txanpon bat zen. Osman I.a sultan otomandarraren aginduz egin zen lehen aldiz, Trebizondako enperadoreen txanpon batean eredua izanik, Asper izenekoa, eta zerga pertsonal bat jasotzeko xedea zuen. Zerga hori berrikuntza gaitzesgarri bat izan zen ortodoxia musulmanaren ikuspuntutik, pertsona guztiei aplikatzeagatik. Mende bat baino gehiago izan zen Otomandar Inperioko zilarrezko txanpon bakarra.
Suleiman I.aren meskitak 1550 akçes balio omen zituen 1550ean .
1454an, Mehmed II.ak unitate berria jaulki zuen, altun-a 60 akçe-ko balioa zuena. 1700. urtearen inguruan, 300 eta 400 akçe artean balio zuen. Ahmed III-ren diru-erreformarekin (1703 - 1730), akçe batek 3 para balio zuen, eta 1800. urtean, 0,1 para besterik ez. Akçeak balioa galtzen jarraitu zuen, 0,1 g zilar bakarrik eduki arte. Zirkulaziotik erretiratu zuten Mahmud II.aren sultangoan zehar (1808 - 1839).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q424754
* Multimedia: Akçe / Q424754
# Al-Anbar probintzia

Al-Anbar probintzia (arabieraz: محافظة الأنبار‎; muḥāfaẓat al-’Anbār), Anbar probintzia ere deitua, Irakeko mendebaldeko muhafazah edo probintzia da, azaleraz herrialdeko handiena. 138.501 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.483.359 biztanle zituen 2009an. Hiriburua Ramadi da. Al-Anbar Hiruki sunita deritzon eremuaren barruan dago.

## Geografia

Iparraldean Ninive probintzia dauka, ipar-ekialdean Saladin, ekialdean Bagdad, Babilonia eta Kerbala, hego-ekialdean Najaf, hegoaldean Saudi Arabia, mendebaldean Jordania (181 kilometro, baina ez da muga garbia), eta ipar-mendebaldean Siria. Eufrates ibaiak zeharkatzen du lurraldea.

## Hiri nagusiak

* Abu Ghurayb
* Akashat
* Al-Qaim
* Al-Jazira
* An Nukhayb
* Ramadi
* Arab Husain
* As Salmaniyat
* Hadithah edo Hadiza
* Hatim as-Sultan
* Khais as-Shahin
* Falluja
* Rummana
* Shayk abd al-Jabbar

## Erreferentziak

* ↑ «Iraq: Governorates» citypopulation.de http://www.citypopulation.de/Iraq-Cities.html(Noiz kontsultatua: 2018-6-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187334
* Multimedia: Al Anbar Governorate / Q187334
# Aké

Aké Mexikoko Yucatángo maia zibilizazioaren leku arkeologikoa da. Aké Yucatango maia hizkuntzaz zera esan nahi du: "lianen tokia". Hiria Yucatángo Tixkokob herrian dago kokatuta, estatuko hiriburutik 36 kilometrotara.

## Arkeologia

Aké hiria mendetan bizirik egon da eta horrek modu batez bere garrantziaz informatzen gaitu. Maia zibilizazioaren beste aztarnategi askotan bezala, Aké ez dago erabat ikertuta eta hiriaren zonalde handiak oraindik argitara atera gabe daude. Aurkitu direnak Klasiko ondorengo garaietakoak dira, 800-1000 urtetakoak.
Hona hemen hiri honen ezagutzen diren ezaugarriak:
* Harresiak: hiria bi harresi konzentrikoaz inguratuta dago.
* Jauregia: egitura hau plaza handi abtean kokatuta dago. Eskailera batek zutabe asko erakusten dituen plataforma batera eramaten du.
* Sacbe sarea. Sacbe edo bide batez Izamal hiriarekin lotzen zuen Akék.
Akéren lehenengo deskribapenak John Lloyd Stephens-ek eta Frederick Catherwoodek egin zuten XIX. mendeko 40. hamarkadan.

## Heneken industria

Landare horren industriarekin lotura zuzena izan zuen Akék XIX.mendean. Oraindik industri horren aztarnak eta instalazioak ikus daitezke inguruan.

## Bibliografia

* "Los mayas. Rutas arqueológicas". Arqueología Mexicana aldizkariaren argitalpen berezia. 21. zk. Mexiko, 2006.

## Erreferentziak

* ↑ Alfredo Barrera Vásquez: Diccionario Maya - Español.
* ↑ Joyce Kelly: An Archaeological Guide to Mexico's Yucatán Peninsula. University of Oklahoma Press, 1993, 43.or.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Andreés Solis-es komentarioa.
* (Gaztelaniaz) Hiriari buruzko informazioa.
* Datuak: Q30610
* Multimedia: Aké / Q30610
# Al-Ahly SC

Al-Ahly SC (izen osoa, Al Ahly Sporting Club), Egiptoko futbol talde bat da, Kairo hiriburukoa. Egiptoko talde loriatsuena izateaz gain Afrikako Txapeldunen Liga gehien eskuratu dituen taldea da.

## Palmaresa
### Egipton: 120

* Egiptoko Liga (44): 1949, 1950, 1951, 1953, 1954, 1956, 1957, 1958, 1959, 1961, 1962, 1975, 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1982, 1985, 1986, 1987, 1989, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024.
* Egiptoko Kopa (38): 1924, 1925, 1927, 1928, 1930, 1931, 1937, 1940, 1942, 1943, 1945, 1946, 1947, 1949, 1950, 1951, 1953, 1956, 1958, 1961, 1966, 1978, 1981, 1983, 1984, 1985, 1989, 1991, 1992, 1993, 1996, 2001, 2003, 2006, 2007, 2017, 2020, 2022.
* Egiptoko Superkopa (13): 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2014, 2015, 2017, 2018, 2021, 2022.
* Hussein Sultanaren Kopa (7): 1923, 1925, 1926, 1927, 1929, 1931, 1938.
* Arabia Batuko Errepublikako Kopa (1): 1941.
* Kairoko Liga (17): 1925, 1927, 1928, 1929, 1931, 1932, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938, 1939, 1942, 1943, 1948, 1950, 1958

### Nazioartean: 29

* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa (0): hirugarrena 2006, 2020, 2021 eta 2023an.
* Afrikako Txapeldunen Liga (11): 1982, 1987, 2001, 2005, 2006, 2008, 2012, 2013, 2020, 2021, 2022.
* Afrikako Futbol Errekopa (4): 1984, 1985, 1986, 1993.
* Afrikako Futbol Superkopa (8): 2002, 2006, 2007, 2009, 2013, 2014, 2021 (maiatza), 2021 (abendua).
* Afrikako Konfederazio Kopa (1): 2014.
* Afrika-Asiako Kopa (1): 1988.
* Arabiar Txapeldunen Kopa (1): 1996.
* Arabiarren Errekopa (1): 1994.
* Arabiarren Superkopa (2): 1997, 1998.

## Kanpo estekak

* (Arabieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q223566
* Multimedia: Al Ahly SC / Q223566
# Alfordsville (Indiana)

Alfordsville Indianako herri bat da. Daviess konderrian kokatua dago. 2010ean 101 biztanle zituen, 0,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Daviess konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q952004
* Multimedia: Alfordsville, Indiana / Q952004
# Alford (Florida)

Alford Floridako herri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 476 biztanle zituen, 3,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jackson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1002845
# Alford (Lincolnshire)

Alford, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Lincolnshire konderrian.
2021ean 3.830 biztanle zituen.
* Datuak: Q1876378
* Multimedia: Alford, Lincolnshire / Q1876378
# Alforque

Alforque (Alforc aragoieraz) Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin. 2008an 69 biztanle zituen 10,68 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1644856
* Multimedia: Alforque / Q1644856
# Alfontsotar Taulak

Alfontsotar Taulak Alfontso X.a Jakitunaren ekimenez eginiko taula astronomiko batzuk dituen liburu bat da. Toledoko zeruan 1263ko urtarrilak 1etik 1272 arte eginiko behaketak erakusten dituzte taula horiek, eta ekliptikaren gainean gorputz ezberdinek duten mugimendua zehazten dute, kokapen zehatzak.
Taula hauen helburua Klaudios Ptolemaiosen sistemaren arabera eguzkia, ilargia eta planeten kokapena kalkulatzeko erabilgarritasun praktikoko eskema bat ematea zen. Erreferentziazko teoriak epizikloen eta hauen deferenteen araberako mugimenduak aurreikusten zituen, horien parametroak zeruko gorputz bakoitzarentzako epizikloen dimentsio erlatiboak, epiziklo baten gaineko erreboluzio periodoa, epizikloarena deferentearen gainean eta hala segidan ziren. Oso erabilgarria izan zen geografiarentzat, lurreko koordenatuak zerukoeta oinarrituz aurkitzen lagunduz, baita nabigazioarentzat ere, orientatzea errazten baitzuten konstelazioen eta planeten kokapenaren ezagutzan oinarrituz.
Jatorrizko behaketak, XI. mendeko Azarkiel edo al-Zarkali Kordobako arabiar astronomoagandik datoz, eta honen berrikuspena, Toledon Yehuda Ben Moshe eta Isaac Ben Sid alfontsotar judu zientzialariek egin zuten.
Taula hauen eragina Europa osora iritsi zen XIV. mendean eginiko frantziar berrikuspen baten bidez, honen erabilera Pizkunderaino ere iritsi zelarik. Alfontsotar taulak zenbait alditan editatu dira, horietatik preziatuena Paschasius Hameliusek, Parisko Errege Eskolako irakasleak 1545ean eta 1553an argitaratu zuena baldin bada ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q622577
* Multimedia: Tablas Alfonsíes / Q622577
# Alford (Aberdeenshire)

Alford (Aberdeenshire) (Eskoziako gaeleraz Athfort eta Eskozieraz Aaford edota Awfort) Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2014ko erroldaren arabera 2.290 biztanle ditu.

## Leku interesgarriak

* Craigievar gaztelua: 1626an eraikia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2638187
* Multimedia: Alford, Aberdeenshire / Q2638187
# Alforja

Alforja Kataluniako udalerria da, Baix Camp eskualdean eta Tarragonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.851 biztanle zituen. 38,24 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 1.911 | 1.847 | 1.804 | 1.781 | 1.615 | 1.418 | 1.374 | 1.304 | 1.136 | 1.088 | 1.344 | 1.851 |

## Ikus, gainera

* Tarragonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Alforjako udalaren webgunea.
* Datuak: Q771036
* Multimedia: Alforja / Q771036
# Alford (Massachusetts)

Alford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Berkshire konderrian dago, Massachusetts estatuan. 486 biztanle ditu, 29,9 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Berkshire konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2431901
* Multimedia: Alford, Massachusetts / Q2431901
# Alfter

Alfter Alemaniako udalerria da. Ipar Renania-Westfalia estatuan kokatuta dago, [[Rhein-Sieg barrutia|Rhein-Sieg]] barrutian. 2014an 23.003 biztanle zituen 34,78 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q254774
* Multimedia: Alfter / Q254774
* Webgune ofiziala
# Alfândega da Fé

Alfândega da Fé Portugalgo Bragantzako barrutiko herri eta udalerri portugaldarra da. Tras-os-Montes eskualde historikoan (iparraldean) eta Tras-os-Montes herriarteko komunitatean dago. 2.000 biztanle inguru ditu.

## Geografia

Udalerriak mugakide hauek ditu: iparraldean Macedo de Cavaleiros udalerria, ekialdean Mogadouro, hegoaldean Torre de Moncorvo eta mendebaldean Vila Flor.

### Freguesiak

Alfãndega da Fék freguesia hauek ditu:
* Agrobom, Saldonha e Vale Pereiro
* Alfândega da Fé
* Cerejais
* Eucisia, Gouveia e Valverde
* Ferradosa e Sendim da Serra
* Gebelim e Soeima
* Parada e Sendim da Ribeira
* Pombal e Vales
* Sambade
* Vilar Chão
* Vilarelhos
* Vilares de Vilariça

## Erreferentziak

* ↑ (Portugesez) Lei n.º 11-A/2013 de 28 de janeiro. Reorganização administrativa do território das freguesias. 2013-01-28.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q551059
* Multimedia: Alfândega da Fé / Q551059
# Alga berde

Alga berdeak lur lehorreko landareekin estuki erlazionatzen diren algek osatzen duten talde parafiletiko da. Oraindik iturri batzuek Cholorophyta terminoa erabiltzen dute, eta honen aurretik Chlorophyceae ere, baina gerora termino hauek azpitaldeak izendatzeko baliatu dira. Horrenebstez, alga berdeen taldea taxoi gisa informala izatera pasa da, taxonomikoki Chlorophyta eta Charophyta algak biltzen dituela kontuan hartuta. Alga berdeak eta enbriofitoak biltzen dituen kladoa monofiletikoa da eta Viridiplantae kladoa deitzen zaio, Plantae erreinuan sailkatzen dena.
Alga berdeen barruan alga zelulabakar flagelatuak zein alga kolonial flagelatuak, normalean 2 flagelo zelulako dituztenak, sailkatzen dira; baita beste forma kolonial, kokoide eta zuntzakarak eta alga makroskopiko zelulanitzak. Espezie askok zelula bakar gisa bizi dute bizitzaren zatirik handiena, eta beste espezie batzuek koenobioak (koloniak), harizpi luzeak edo oso ezberdindutako alga makroskopikoak osatzen dituzte. 22.000 alga berde espezie inguru daude.

## Erreferentziak

* ↑ «The plant tree of life: an overview and some points of view -- Palmer et al. 91 (10): 1437 -- American Journal of Botany» web.archive.org 2010-10-09 (Noiz kontsultatua: 2023-04-22).
* ↑ (Ingelesez) Hoek, Christiaan; Mann, David; Jahns, H. M.. (1995). Algae: An Introduction to Phycology. Cambridge University Press ISBN 978-0-521-31687-3. (Noiz kontsultatua: 2023-04-22).
* ↑ (Ingelesez) Guiry, Michael D.. (2012-10). «HOW MANY SPECIES OF ALGAE ARE THERE?» Journal of Phycology 48 (5): 1057–1063. doi:10.1111/j.1529-8817.2012.01222.x. (Noiz kontsultatua: 2023-03-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q271844
# Alfresco (softwarea)

Alfresco kode irekiko edukiak administratzeko pakete informatiko bat da, Javan garatua, Windows, Unix eta Linuxen banaketa batzuetarako estandar irekietan eta enpresa-eskalan oinarritua.
Hiru aldaeratan banatzen da:
Alfrescoren hainbat bertsiok onartu izan dute OpenOffice eta LibreOffice erabiliz online editatzea.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Editar LibreOffice online en Alfresco 6?» Alfresco Hub 2019-07-26 (Noiz kontsultatua: 2020-02-27).

## Ikus, gainera

* Drupal.
* Liferay Social Office.
* NextCloud.
* OwnCloud.

## Kanpo estekak

* Alfresco Community Editions
* Alfresco. Deskargatu eta instalatu.
* Alfresco euskaratzen laguntzeko.
* Datuak: Q946976
* Multimedia: Alfresco (software) / Q946976
# Alfrick

Alfrick, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Worcestershire konderrian.
2021ean 528 biztanle zituen.
* Datuak: Q2480323
* Multimedia: Alfrick / Q2480323
# Alfés

Alfés Kataluniako udalerria da, Segrià eskualdean eta Lleidako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 318 biztanle zituen. 31,9 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 647 | 659 | 637 | 654 | 585 | 531 | 503 | 415 | 355 | 337 | 328 | 318 |

## Ikus, gainera

* Lleidako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Alfésko udalaren webgunea.
* Datuak: Q1772312
* Multimedia: Alfés / Q1772312
# Alfreton

Alfreton, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Derbyshire konderrian.
2021ean 8.799 biztanle zituen.
* Datuak: Q2462661
* Multimedia: Alfreton / Q2462661
# Alfreð Finnbogason

    Hau islandiar izen bat da: azken izena ez da abizena, patronimikoa baizik. Pertsona hau deitzeko bataio-izena erabiltzen dute.
Alfreð Finnbogason (Grindavík, Islandia, 1989ko otsailaren 1a-) futbolari islandiarra da, Real Sociedadean aurrelari gisa jokatu zuena.

## Ibilbidea

Finnbogason Grindavíken jaio zen baina haurtzaroko bi urte Eskozian pasa zituen. Hainbat klubetako gazte mailetan aritu zen 2008an Breiðablik UBKrekin debut profesionala egin arte. 2009 denboraldian gazte hoberena bozkatu zuten islandiar ligako jokalariak. Urte berean Islandiako futbol kopa irabazi zuen Breiðablikin. 2010ean jokalari hoberena bozkatu zuten islandiar ligako jokalariak.

### Islandiatik kanpo

2010ean Lokerenek sinatu zuen Finnbogason. Belgikako ligan ez zuen minutu asko jokatu eta 2012an Helsingborgs IF klub suediarrera lagatu zuten. 2012ko udan SC Heerenveenek sinatu zuen. Herbehereetako futbol txapelketan Finnbogason goi-mailako aurrelari gisa ezarri zen. 2014ko udan Real Sociedadek Finnbogason sinatzeko aurreakordioa lortu zuen.

## Selekzio nazionalean

2009 eta 2011 artean 21 urte azpiko selekzio islandiarrarekin jokatu zuen. 2010ean selekzio nazionalarekin debuta egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Aurreakordioa SC Heerenveen-ekin Alfred Finnbogason fitxatzeko Realsociedad.com 2014ko ekainaren 2a

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40771
* Multimedia: Alfreð Finnbogason / Q40771
# Alfstedt

Alfstedt Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Rotenburg barrutia|Wümmeko Rotenburg]] barrutian. 2014an 852 biztanle zituen 16,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q515065
* Multimedia: Alfstedt / Q515065
# Aethioprocris

Aethioprocris Zygaenidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Aethioprocris togoensis da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Aethioprocris congoensis | | daturik gabe |
| Aethioprocris togoensis | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4688707
# Alicia Boole Stott

Alicia Boole Stott (Cork, Irlanda, 1860ko ekainaren 8a - Ingalaterra, 1940ko abenduaren 17a) anglo-irlandar matematikaria zen. Nahiz eta inoiz lanpostu akademikorik ez izan, oso ekarpen baliagarriak egin zizkion matematikari eta Groningengo Unibertsitateak ohorezko doktore izendatu zuen. Ezaguna da politopo terminoa sortzeagatik lau dimentsio edo gehiago dituen solido ganbila izendatzeko.
Alicia George Boole matematikari eta logikariaren eta Mary Everest Boole matematikari autodidaktaren hirugarren alaba zen. Bere ahizpa Lucy Everest Boole kimikaria zen eta farmazeutikoa zen. Bere ahizpa Ethel Lilian Voynich, aldiz, eleberrigilea zen. Aita hil zitzaionean, 1864an, familia Londresera joan zen, non ama Londresko Queen's College-ko liburuzain hasi zen. Queen's College-ko aldameneko eskolan egin zituen ikasketak, baina ez zuen inoiz unibertsitate-ikasketarik egin.
* Datuak: Q441991
* Multimedia: Alicia Boole Stott / Q441991
# Alicia Borrachero

Alicia Borrachero Bonilla (Madril, 1968ko otsailaren 14a - ) espainiar aktorea da.

## Filmografia

* Ochenta y siete cartas de amor (1992)
* Shooting Elizabeth (1992)
* Tres palabras (1993)
* Sangre ciega (1994)
* Náufragos (1996)
* La fabulosa historia de Diego Marín (1996)
* La lengua asesina (1996)
* The Disappearance of García Lorca (1996)
* Cosas que olvidé recordar (1999)
* Don Quixote (2000)
* Las hijas de Mohamed (2004)
* Dentro del paraíso (2005)
* El amor en los tiempos del cólera (2007)
* The Chronicles of Narnia: Prince Caspian (2008)
* Vidas pequeñas (2009)
* La promesa (2016)
* Terminator: Dark Fate (2019)

## Telesailak

| Urtea | Telesaila | Pertsonaia | Atal kopurua |
| 1998-2002 | Periodistas | Ana Ruiz | 120 atal |
| 2011 | Crematorio | Silvia Bertomeu | 8 atal |
| 2003-2011 | Hospital central | Cruz Gándara | 83 atal |
| 2012 | La conspiración | Elena | Telefilma |
| 2013 | Isabel | Aixa | 10 atal |
| 2014-2015 | Bajo sospecha | Carmen Castro | 8 atal |
| 2016 | La embajada | Olga | 6 atal |
| 2017 | Tiempos de guerra | Carmen Angoloti | 13 atal |
| 2019-2020 | La princesa de España | Queeen Isabella | 7 atal |
| 2020 | Los relojes del diablo | Carmen | 8 atal |

## Kanpo estekak

* ↑ «Alicia Borrachero - Garay Talent - Representante de actores y directores» www.garaytalent.com (Noiz kontsultatua: 2022-01-25).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La conspiración (La conspiración )» www.zineuskadi.eu (Noiz kontsultatua: 2022-01-25).
* Datuak: Q276393
* Multimedia: Alicia Borrachero / Q276393
# Alicia Cañas Zañartu

Alicia Cañas Zañartu (Paris, Frantzia, 1901eko abuztua - Santiago, Txile, 2002ko martxoaren 27a) txiletar politikaria zen. 1935ean Txileko historian hauteskundeen bitartez hautatutako lehen emakume alkatea bihurtu zen.
* Datuak: Q5668732
* Multimedia: Alicia Cañas Zañartu / Q5668732
# Alicia Asconeguy

Alicia Asconeguy Avegno (Montevideo, 1949ko azaroaren 19a - Montevideo, 2020ko ekainaren 22a ) uruguaiar margolari eta artista bisuala izan zen.

## Biografia

1975ean graduatu zen Artigasko Irakasleen Institutuko (IPA) Ikus-entzunezko Komunikazioko irakasle gisa. Instituto Nacional de Bellas Artes-en ere ikasi zuen (egungo Arte Ederren Eskola Nazionalean). Francisco Musetti, Fernando García Esteban eta Miguel Battegazzorerekin egin zituen ikasketak.
IPAko, Bigarren Hezkuntzako, eta Errepublikako Unibertsitateko Arkitektura Fakultateko Unibertsitate Eskolaren Diseinu Zentroko irakasle izan zen, eta Kolorearen Teoria, Artearen Historia, Ikusizko Komunikazioa eta Heuristika eskolak eman zituen.
Bere lanaren ezaugarria kolorea eta collagea erabiltzea izan zen. Bere lan gehienak mihise gaineko olioan egin zituen nagusitasun figuratiboan. Beste teknika batzuekin ere esperimentatu zuen: akuarelak, akrilikoak, batik, grabatua eta pastela.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2646983
# Alkotz

Alkotz Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 190 biztanle zituen.

## Biztanleria

Alkozko biztanleria :
| 1960 | 1970 | 1981 | 1990 | 2000 | 2010 | 2020 |
| 240 | | 232 | 234 | 220 | 204 | 190 |

## Erreferentziak

* 1 2 Evolución de la población de los municipios y concejos desde 1981, con su legislación asociada. administracionelectronica.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2022-1-7).
* ↑ Estornés Zubizarreta, Idoia; Asiron Suarez, Joseba. Alkotz. Auñamendi Eusko Entziklopedia, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2021-8-5).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2837365
* Multimedia: Alkotz / Q2837365
# Alkolea (diskoa)

Alkolea Itoiz musika taldearen hirugarren diskoa da, 1982an argitaratutakoa.
Hirugarren diskoa zuen Itoiz taldeak, Itoiz (1978) eta Ezekiel (1980) kontzeptualaren ondotik. Lan honek gabezia teknikoak gainditu zituen eta estilo sinfonikoa aurrera egin zuen. Guztiarekin, ‘Marilyn’ abestiarekin, etapa berrian batera ere egin zuen jauzi taldeak, poparen bidea irekiz.
Alkolea aurkezten zuen kontzertuetako bat berreskuratu zuen Eibarko Udalak bere ikus-entzunezkoetako artxiboetatik 2022an: 1982ko grabazio bat da.

## Kantuen zerrenda

* Beheko plaza
* Hire bideak
* Ixilik egon hadi...ixilik!
* Errotaberri
* Lanbrora
* Marilyn: sagardotegia eta jazzmana
* Herri neurak
* Eroa nazan
* Hemen gaur

## Erreferentzia

* 1 2 elkartea, IPARLA BAIGURA KOMUNIKAZIOA. (2020-11-23). «Itoiz taldearen 1982ko kontzertu bat sarean ikusgai» Kazeta.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-04).

## Kanpo estekak

* Itoizen 1982ko kontzertu bat, nagusiki Alkolea errepasatu zutenekoa.
* Alkolea osorik Youtuben.
* Datuak: Q8195669
# Alkohol bentziliko

Alkohol bentzilikoa alkohol aromatiko bat da C$_6$H$_5$CH$_2$OH formula duena. Likido kolorgea da usain ahula duena. Disolbatzaile oso egokia da bere polaritatea, toxizitate txikia eta lurrun-presio txikia medio. Uretan moderatuki disolbagarria da, baina oso disolbagarria alkoholetan eta dietil eterretan.
Landare askok produzitzen dute alkohol bentzilikoa naturalki eta fruituetan eta teetan arrunta da. Jasminaren edo hiazintoaren olioetan ere aurkitzen da.

## Prestakuntza

Sintesi indutriala toluenoa kloratuaz abiatzen da. Erreakzio horren emaitzan den bentzil kloruroa hidrolizatuz lortzen da alkohol bentzilikoa.
C$_6$H$_5$CH$_2$Cl + H$_2$O → C$_6$H$_5$CH$_2$OH + HCl
Bentzaildehidoaren hidrogenazioaz ere lortzen da.
Laborategian bi bide nagusi usatzen dira: Canizzaroren erreakzioaren bidez bentzaldehidotik edo fenilmagnesio bromuroaren (C$_6$H$_5$MgBr) eta formaldehidoaren arteko Grignarden erreakzioaren bidez

## Erabilera

Alkohol bentzilikoa ohiko disolbatzailea da tinduetan, pinturetan, laketan eta epoxi gainestalduretan.
Xaboigintzan, perfumerian eta gozagarri industrian baliatzen diren ester eta eter askoren aitzindaria da.
Osasungintzan kontzentrazio txikitan bakteriostatiko moduan baliatzen da zain barneko eta azaleko botiketan. Halaber, zorriak tratatzeko ere usatzen da.
Dena dela, kontuz ibili behar da alkohol bentzilikoarekin populazioaren zati adierazgarri bati ukimen-dermatitisa eragin baitiezaioke.

## Erreferentziak

* ↑ The Merck index : an encyclopedia of chemicals, drugs, and biologicals. (11th ed., centennial ed. argitaraldia) Merck 1989 ISBN 0-911910-28-X. PMC 21297020. (Noiz kontsultatua: 2021-02-13).
* ↑ (Ingelesez) Brühne, Friedrich; Wright, Elaine. (2000). «Benzyl Alcohol» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (American Cancer Society) doi:10.1002/14356007.a04_001. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2021-02-13).
* ↑ (Ingelesez) Curry; EJ &; Warshaw, EM. (2005). Benzyl alcohol allergy: importance of patch testing with personal products.. Dermatitis (16), 203-208 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52353
* Multimedia: Benzyl alcohol / Q52353
# Alkohola poemak

Alkohola poemak Joseba Sarrionandiak euskaraz idatzitako poesia liburua da, eta 1984an Pamielak argitaratu zuen. Beste hizkuntzetatik euskarara ekarritako poema klasikoen bilduma da liburua: Li Bai, Du Fu poeta txinatarrenak, François Villon frantziarrenak, etab.

## Ikus, gainera

* Joseba Sarrionandia

## Erreferentziak

* ↑ «NorDaNor | EIZIE» nordanor.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-09).

## Kanpo estekak

* Liburuari buruzko informazioa eta kritika Susa argitaletxearen webgunean.
* Datuak: Q12253195
# Alkolea (argipena)

Alkolea izenak, Mutrikuko toponimo bat izanik, hainbat adiera du:
* Alkolea, Mutrikuko hondartza bat.
* Alkolea, Itoiz taldearen diskoa.