# Matilda Smith

Matilda Smith (Mumbai, Britainia Handia, 1854ko uztailaren 30a – Kew, Londres, 1926ko abenduaren 29a) Curtis's Botanical Magazinean berrogei urte baino gehiagoz agertu zen artista botaniko bat izan zen. Zeelanda Berriko flora sakonean irudikatu zuen lehen artista izan zen, Kew-ko Errege Lorategi Botanikoetako lehen artista ofiziala, eta Linnaean Elkarteko bazkide bihurtu zen bigarren emakumea. Egilearen laburdura estandarra M.Sm. pertsona hori autore gisa adierazteko erabiltzen da, izen botaniko bat aipatzean.

## Bizitza

Matilda Smith Mumbain jaio zen 1854ko uztailaren 30ean, baina bere familiak Ingalaterrara emigratu zuen haurra zenean. Botanikaren eta botanikaren arteari buruzko interesak bere bigarren lehengusu Joseph Dalton Hookerrek sustatu zituen, bere alaba Harriet ere ilustratzaile botanikoa izan zen. Hooker Kew Gardenen zuzendaria zen orduan, eta talentu handiko marrazkilaria. Smith lorategietara eraman zuen ilustratzaile gisa trebatzeko.

### Lan ibilbidea

Smithek bereziki miresten zuen Walter Hood Fitchen lana, garai hartan Curtis's Botanical Magazine-ko artista nagusia zena. Prestakuntza artistiko mugatua izan arren, Hookerrek aldizkariari bere lana erakustera bultzatu zuen, eta 1878an argitaratu zuen lehen aldiz bere marrazkietako bat. Fitch eta Hookerren artean soldatagatik izandako liskar baten ondorioz —Fitch zenbait liburutarako ilustrazioak prestatzen aritu zen haientzat—, Fitch aldizkaria 1877an uztera eraman zuen. Ondorio bat izan zen Smith berehala bihurtu zela ilustratzaile nagusi aldizkarian, hasieran Harriet Anne Thiselton-Dyerrekin batera lan eginez. 1879 eta 1881 bitartean, zenbaki bakoitzak 20 bat marrazki zituen, eta 1887rako aldizkariaren ilustratzaile ia bakarra zen. 1898an aldizkariaren artista ofizial bakarra izendatu zuten.
1878 eta 1923 artean igarotako berrogei urteetan zehar, Smithek 2.300 lamina baino gehiago marraztu zituen aldizkarirako, Fitchek baino 600 gutxiago baino ez, nahiz eta bere bizitzan bertan lorpen horrengatik askoz ere aitorpen gutxiago jaso. XX. mendearen erdialdean, Wilfrid Blunt arte-irakasleak, Ilustrazio botanikoaren artea liburuan, behe-mailako trebetasunen artista gisa baztertu zuen, eta ahul goraipatu zuen, bere xarmagatik, bere lan-etikagatik eta irudian bestela agertzen ez diren landareen erregistro bat sortzeko zuen erabilgarritasunagatik. Ildo horretan, Viktoriar garaiko eredu nabarmen bat jarraitu zuen: emakumeak esparru profesionalean sartzen ziren heinean, botanikari eta arte botanikoari balioa pixkanaka debaluatzea. Beste autore batzuek, ordea, bai orain, bai bere garaian, miretsi egin dute bere marrazkiaren argitasuna eta zehaztasuna, eta Britainia Handiko mundu botanikoaren erdigunean lau hamarkadatan erabili izanak agerian uzten du bere trebetasunen etengabeko balioa.
Smithek Kew Gardens-ekin izan zuen elkartze luzean, 1.500 lamina sortu zituen Icones Plantarum-en bolumenetarako, Kew-en landareen azterketa monumentala, gero Hooker-ek argitaratu zuena. 1354. laminatik aurrera, bera izan zen serie horretako artista bakarra, eta dirua eman zioten lan horretan iraun zezan, berak halaxe nahi izan zuen bitartean. Kewko liburutegian osatu gabeko bolumenen falta zuten laminen erreprodukzioak ere egin zituen, eta Zeelanda Berriko flora modu zabalean irudikatzen zuen lehen artista botanikoa bilakatu zen.
Bereziki miresten zuten ilustrazio sinesgarriak sortzeko zuen gaitasunagatik, ale lehor, zapal eta batzuetan inperfektuetatik abiatuta. Kew Gardensi egin zizkion ekarpen bikainengatik, Kew Gardens-en lehen artista botaniko ofiziala izendatu zuten 1898an. 1921ean, Kew erretiratu zenean, Linnean Societyko bazkide izendatu zuten, ohore hori lortu zuen bigarren emakumea izan zen. Silver Veitch Oroitzapenezko Domina (Silver Veitch Memorial Medal) ere eman zioten Royal Hortikultural Society-koek, oro har marrazki botanikoagatik eta, bereziki, Curtis 's Botanical Magazine-ri egindako ekarpenengatik.
Smithiantha (Gesneriaceae familian) eta Smithiella (Smithiella myriantha, Pilea myriantharen sinonimoa) landare generoak haren omenez izenak jarri zizkioten. Matilda Smith Memorial saria jaso zuen, Kew Guildek bere oroimenean babestua, praktiketako ikasle onenari emana.

## Heriotza

Smith 1926ko abenduaren 29an hil zen, Gloucester Roaden, (Kew), eta Richmondeko hilerrian dago lurperatuta.

## Smithek ilustratutako argitalpenak

* Cheeseman, T. F. (1914) Zeelanda Berriko floraren irudiak. Wellington, John Mackay.

## Sariak eta aintzatespenak

* Oroitzapenezko Domina (Silver Veitch Memorial Medal) Royal Hortikultural Society-koek emana, marrazki botanikoengatik eta Curtis 's Botanical Magazine-ri egindako ekarpenengatik.
* Landare generoei bere izena: Smithiantha (Gesneriaceae familiakoa) eta Smithiella (Smithiella myriantha, Pilea myriantharen sinonimoa)
* Matilda Smith Memorial saria.

## Iruditegia

* Amorphophallus titanum
* Passiflora sanguinolenta
* Iris kashmiriana
* Forstera tenella
* Sonchus grandifolius
* Pratia physaloides

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2023-11-15). «Matilda Smith, prestigiosa artista en un gran jardín botánico» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-08-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2024-07-30). «Matilda Smith, ilustradora botánica» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-08-01).
* ↑ International Plant Names Index. M.Sm.
* ↑ «Matilda Smith, A.L.S.» Journal of the Kew Guild. Annual Report, 1925-1926 1927: 527–528. 1927.
* ↑ «John Nugent Fitch (1843-1927)» nzetc.victoria.ac.nz (Victoria University of Wellington).
* 1 2 3 «Miss Matilda Smith» Journal of the Kew Guild. Annual Report, 1914-1915 1915: 265. 1915.
* ↑ «Find a will» GOV.UK.
* ↑ «Miscellaneous Notes. Miss Matilda Smith» Bulletin of Miscellaneous Information (Royal Botanic Gardens, Kew) 1927 (3): 135. 1927.

## Bibliografia osagarria

* Matilda Smith eta Tucson Cactus titan arumaren pintura eta Succulent Society Newsletter 2018ko urtarrila.

## Kanpo estekak

* Smithen 4663 landareen irudiz osatutako galeria
* Datuak: Q3299110
* Multimedia: Matilda Smith / Q3299110
* Espezieak: Matilda Smith