OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hartzaile (biokimika)

Hartzailea zelula baten gainazaleko edo barrualdeko proteina da, bere eragina egin ahal izateko substantzia biologiko bati (hormona edo hazkunde-faktore bati, esaterako) espezifikoki lotzen zaiona. Substantzia espezifiko horrek eraginda, zelula-funtzioa aldatzeko gaitasuna du. Zelula ostalarian sartu ahal izateko, GIBa haren hartzaileei estekatzen zaie.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Onkologia Hiztegia] [2015]
* ↑ Euskalterm: [Hiesa Hiztegia] [2016]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208467
* Multimedia: Receptors / Q208467
# Hartzaile (erdieroaleak)

Erdieroaleen fisikan, hartzaile edo elektroi-hartzaile ezpurutasun atomo bat da zeinak p motako eskualdea osa bait dezake erdieroale puru bati gehitzen zaionean.
Adibidez, silizioa (Si), balentziako lau elektroi dituela, p motako erdieroale gisa dopatu behar denean, boroa (B) edo aluminioa (Al) bezalako III taldekoelementuak erabil daitezke, balentziako hiru elektroi dituztelako. Hiru balentzia elektroi atomo bati ezpurutasun tribalentea ere deitzen zaio. Beste ezpurutasun tribalenteak indioa (In) eta galioa (Ga) dira.
Kristal sarean Si atomo bat ordezkatzean, boroaren balentziako hiru elektroiek lotura kobalenteak osatzen dituzte inguruko Si hiru atomoekin; baina laugarren bizilagunarekiko lotura ez da asebetzen. Bete ez den loturak ondoko loturetatik elektroiak erakartzen ditu. Giro tenperaturan, aldameneko lotura bateko elektroi batek salto egingo du ase gabeko lotura betetzeko. Horrela hasieran neutroa zen boro atomo hartzailea negatiboki kargatuta ( ionizatua ) gelditzen da. Salto egin duen elektroiak hutsune bat utziko du (elektroi bat falta den lekua). Hutsune honek berriro erakarriko du beste elektroi bat ondoko lotura batetik. Kate moduko prozesu honi esker, sortutako hutsunea Si kristalaren zehar mugi daiteke eta korronte bati erakarpena eman diezaioke, horrela karga eramaile gisa jokatuz.

## Ikus, gainera

* Emaile (erdieroaleak)
* Elektroien hartzailea
* Erdieroaleak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q912138
# Hartzaile metabotropiko

Hartzaile metabotropikoa zelula mintzeko hartzaileen azpimota bat da, zelula eukariotoen azalean edo xixkuetan dagoena.
Ez da kanal ioikoa. Hartzaile metabotropikoaren eragina ez da kanalen portaera aldatzea, baizik eta entzimak aktibatu/inhibitzea, hainbat helbururekin (beste kanal batzuk irekitzea/ixtea, eta abar). Hau da, hartzaileak entzimak aktibatzen edo inhibitzen ditu, eta horrela hainbat ondorio sortzen ditu zelula postsinaptikoan. Hauetariko bat izan daiteke kanal ioikoren bat erregulatzea.
Hartzaile metabotropikoaren mekanismoaren esplikazioa:
1- Neurotransmisorea (noradrenalina) hartzailearekin lotzen da
2- G proteinak aktibatu egiten dira
3- Hauen a azpiunitateak banandu eta entzimak aktibatzen dira (adeninaziklasa)
4- ATP gastuaz AMP ziklikoa aktibatzen da.
5- Horrek, berriz, proteina kinasa (inaktibo zegoena) aktibatu egingo du, azken horrek proteinak fosforilatu ditzan.
6- ERANTZUN ELEKTRIKO LOKALAK (puntu zehatzetan).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q901988
# Inozentzio V.a

Inozentzio V.a (Champagny-en-Vanoise, 1225 inguru - † Erroma, 1276ko ekainaren 22a) Eliza Katolikoaren 185. Aita Santua izan zen 1276ko zenbait egunen bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170871
* Multimedia: Innocentius V / Q170871
# Inozentzio XIII.a

Inozentzio XIII.a, Michelangelo Conti, (Poli, 1655eko maiatzaren 13a - †Erroma, 1724ko martxoaren 7a) Eliza Katolikoaren 244. Aita Santua izan zen 1721 eta 1724 urteen bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q133100
* Multimedia: Innocentius XIII / Q133100
# Inozibe hiltzaile

Inozibe hiltzailea (Inocybe patouillardii edo Inocybe erubescens) Inozibe generoko onddo espezie bat da. Oso toxikoa. Sindrome muskarinikoa.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 8 cm arteko diametrokoa, kanpai itxurakotik koniko-kanpai itxurakora doana, gero izurtu-zabaldua, titi kamuts zabalarekin. Ertza inkurbatutik dekurbatu-laura, sinuoso-lobulatua, eta askotan lazeradotua. Azal zurixka, gero zuri-horixka, esfumatura arrosa-okre arin batekin. Zuntz txiki erradialekin, arrosa gorrixkatik arre-bermiloi kolorekora doazenak, eta itxura zikina ematen dioten okre-bermiloi koloreko eremu batzuekin.
Orriak: Estu, meheak, bihurgunetsuak, sinuadotatik adnatatara; zurixkak, gero horixka-lasto kolorekoak, azkenik arre-gorrixkak, orban okre-gorrixkekin, eta esporak heltzen direnean, oliba esfumaturarekin eta gorrixkara biratzen duten ertz izurtu zurbilagoekin.
Hanka: 3 - 8 x 1 - 1,5 ( 2 ) cm-koa, lodia, zilindrikoa, pixka bat uhindu-kurbatua, goialdean errezel hondarrekin, oinarri erraboilduna du eta luzetara haritsua; zuria, gero zuri horixka eta, azkenik, esfumatura okre-gorrixkarekin. Gortina iheskorra eta iragankorra du.
Haragia: Zuria esfumatura arrozarekin, ia usaingabea, zapore gozo leuna du eta zertxobait mina zahartzean.
Etimologia: Inocybe terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen"is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. Erubescens epitetoa latinetik dator, gorritu egiten dela esan nahi duen "erubescens" hitzetik.

## Toxikotasuna

Espezie toxikoa da.

### Nahasketa arriskua

Espezie hau nahastezina da bere kolore eta tamainagatik.

## Sasoia eta lekua

Udaberritik uda erdialdera arte hazten da, hostozabalen basoetan eta parke eta lorategietako belarretan.

### Banaketa eremua

Europa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 354 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 236 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 236 or. ISBN 84-505-1806-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107805287
* Multimedia: Inosperma erubescens / Q107805287
# Inozentzio VI.a

Inozentzio VI.a (Beyssac, ? - † Avignon, 1362ko irailaren 12a) Eliza Katolikoaren 199. Aita Santua izan zen 1352 eta 1362 urteen bitartean. Avignongo Aitsantutza izeneko aroaren bostgarren Aita Santua izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q169288
* Multimedia: Innocentius VI / Q169288
# Inozentzio VII.a

Inozentzio VII.a (Sulmona, 1339 inguru - † Erroma, 1406ko azaroaren 6a) Eliza Katolikoaren 204. Aita Santua izan zen 1404 eta 1406 urteen bitartean. Mendebaldeko Zisma dela eta, bere agintaldian Frantziako erregeak antipapa bat ezarri zuen Avignonen, Benedikto XIII.a hain zuzen ere.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Mendebaldeko Zismako aita santuak
* Datuak: Q227713
* Multimedia: Innocentius VII / Q227713
# Inozentzio VIII.a

Inozentzio VIII.a (Genova, 1432 - † Erroma, 1492ko uztailaren 25a) Eliza Katolikoaren 213. Aita Santua izan zen 1484 eta 1492 urteen bitartean. Summis desiderantes affectibus bulda ezarri zuen, sorginkeria borrokatu zuena.
Bizimodu limuriko gizona izan zen. Beldevere delakoa eraikiarazi zuen Vatikanon, bera bertan bizitzeko. Bere ahaideak jarri zituen bere gorteko kargu guztietan, eta eliza-karguen salmenta bultzatu zuen. Politika horrek Erroman Orsinitarren matxinada eragin zuenean, gogor ekin zien matxinatuei. Heretikoen eta sorginen kontra jardun zuen. Errege-erregina Katolikoek Granada hartu zutenean, ospakizun handia antolatu zuen (1492).

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q161351
* Multimedia: Innocentius VIII / Q161351
# Iturburua (Ingres)

Iturburua (frantsesez: La Source) Jean Auguste Dominique Ingres margolari frantsesak 1856an bukatu zuen margolan ezaguna da; lan horretan 50 urte egon zen. Lan hau orientalismo joeran kokatu behar dugu, neoklasizismo barruan. Olio-pinturaz egina, 183ko zentimetrokoa luze eta 80 zentimetro zabal da. Egun, Frantziako Orsay museoan erakusten da.

## Historia

Ingres behin eta berriz margolan hau hobetzen 50 urte ibili zen. Lanean bi ikaslek lagundu zioten Ingresi: Paul Balze eta Alexandre Desgoffe; margolari hauen lana margolanaren elementu osagarriak egitea izan zen. Hasiera batean Louvren egon zen, azkenik Orsay museoan gelditzeko.. Irudiaren elementu askok Ingresen beste margolanarekin antza handia dute, Vénus Anadyomène margolanarekin alegia.

## Ezaugarriak

Odaliskak Otomandar Inperioan hareneko emakume esklaboak ziren. XIX. mendean horrelako irudi erotikoak oso boladan jarri ziren, eta horrelakoetan Ingres benetako espezialista izan zen. Emakumea oso gaztea da. Lepo gainean pitxer handi bat darama eta handik ur-jauzi bat sortzen da. Ura neskaren eskuan jotzerakoan lau zurrustatan banatzen da. Lurrean, uretan, neskaren oinak islatzen dira. Neskaren inguruan begetazioa ikus daiteke, bereziki haren eskuinean non lore bat ikus daiteke. Nahiz eta neskaren biluztasuna garaian ez zuen inongo eskandalurik sortu. Emakumearen begirada galdua dago, aurrera begira, bere baitan erabat bildua. Ezkerrean, behean, harri baten gainean «J. Ingres, 1856» irakur daiteke.

## Esanahia

Iturburua margolan sinbolikoa da, ibaien sortzea erakutsiz.

## Erreferentziak

* ↑ Notice du tableau, musée d'Orsay

## Kanpo-estekak

* (Frantsesez):Informazioa Joconde webgunean.
* Datuak: Q1215604
* Multimedia: La Source by Ingres / Q1215604
# Iturburu

Iturburua lur azpiko ura azalera isurtzen den aterabidea da. Euria edota elurraren iragazpenetik sortzen da eta aldi baterako edo iraunkorra izan daiteke. Askotan urmaela edo erreka sortzen du, eta erreka hori ibai izatera pasatzen da. Horregatik ibaia jaiotzen den tokiari iturburua deitzen zaio.

## Kultura

Historikoki eta kulturalki garrantzi bereziko natur eremuak izan dira, inguruko biztanleentzat ur garbia lortzeko baliabidea izan baita edo, ur termalen edo mineralen kasuan, osasun iturri. Erromatarrek euren akueduktuak eraikitzen zituzten iturburuetatik ura hirietara eramateko, edo termak egiten zituzten ur osasungarriak aprobetxatzeko.
Mitologian, kondaira askoren sorlekua izan dira, normalean, emakumezko numen baten edo batzuen bizitokia edo haiek babestua.
Euskal mitologian, ohikoa da laminak iturrietan aurkitzea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124714
* Multimedia: Springs / Q124714
# Iturbide (udalerria)

Iturbide Mexikoko udalerri bat da. Nuevo León estatuan kokatua dago. 2010ean 3.558 biztanle zituen 561,88 km²ko azaleran. Herriburua [[Iturbide (Iturbide)|Iturbide]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116918876
# Iturburu eseki

Iturburu esekiak paisaia karstikoetan zorua baino altuera gehiagora sortzen diren iturburuak dira. Kareharri mazizoen edozein puntutan sortzen ahal da, eta litologia-aldaketei dago lotuta.
Iturburu hauen berezitasuna, maila freatikotik gorago dagoen konduktu baten irtengunea direla da. Konduktu hauek, baina, maila freatikotik beherago kokatuta daudenekin kontakturik ez edukitzean, ura ezin da beherago joan eta horizontalki atera behar da kanpora: iturburu esekietatik behera, hain zuzen ere.

## Ikus, gainera

* Kareharri
* Karbonatazio
* Haitzulo
* Karstiko

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259889
# Iturburu kode

Iturburu kodea programa bat ordenagailu bati zerbait egin dezan ematen zaion agindu multzo bat da. Programa garatzeko programazio hizkuntza bat erabiltzen da; hala ere, ordenagailuak hizkuntza bakarra ulertzen du: berea. Horrenbestez, hizkuntza horretan baino ezin zaio “hitz egin”. Hikzuntza horri makina-hizkuntza izena ere esaten zaio, edo kode bitarra, eta 1 eta 0-z osaturiko segida da.
Hori, ordea, ulertzeko oso zaila denez, lana errazteko programazio hizkuntzak asmatu ziren. Hizkuntza horiek hizkuntza naturalarekiko antza handia daukate, baina egitura berezidun hitz berezi batzuk darabiltzate.
Programazio hizkuntza batean idatzita dauden ordenagailuetarako agindu horiek guztiek osatzen dute iturburu kodea. Behin programa baten iturburu kodea idatzita, konpilazioa izeneko prozesua pasa behar izaten du: prozesu horretan, iturburu kodea idatzita dagoen programazio-hizkuntzatik makina hizkuntzara itzultzen da.
Makina hizkuntzaz idatzitako fitxategi berri hori fitxategi bitarra edo exekutagarria izenaz ezagutzen da, hau da, programa bera da. Behin programaren exekutagarria (edo fitxategi bitarra) sortuta, programa hori erabilgarria izango da, baina ezingo da exekutagarritik abiatuta berriro iturburu kodea eskuratu esaterako beste programatzaile batek programa nola eginda dagoen ikusteko.

## Ikus, gainera

* Programazio-lengoaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q128751
* Multimedia: Source code / Q128751
# Ituren eta Zubietako inauteriak

Ituren eta Zubietako inauteriak urtarrilaren azken asteburuaren osteko astelehenean eta asteartean ospatzen dira. Euskal Herriko inauteri tradizional ospetsuenetakoak dira, bereziki Malerrekako bi herri mugakide horietako joaldun izenekoek egiten dituzten segizio ikusgarri eta zaratatsuengatik, joaldunen janzkera bitxiarekin eta bizkarrean daramaten joare parea erritmo binarioaz jotzen dutenean.
Astelehenean Zubietako joaldunak bere herritik segizioan abiatu eta Iturenerantz doaz hango joaldunekin elkartzeko.
Asteartean, aldiz, Iturengo joaldunak dira Zubietarako segizioa egiten dutenak.
Ituren eta Zubietako joaldunen segizioa antzinatik ospatzen da, lehen ospakizunaren urtea edo garaia zehaztu ezin izan den arren, eta frankismoaren garaian izandako urte batzuetako etenaldi baten ondorioz, 1950eko hamarkadan hasi ziren berriz ere ospatzen.
Nafarroako Interes Kulturaleko Ondasun eta Interes Turistikoko Festa izendapena dute Nafarroako Gobernuaren eskutik.

## Kanpo estekak

* "Zubieta, Aurtitz eta Iturengo inauteriak" dokumentala.
* Datuak: Q21001850
* Multimedia: Carnivals of Ituren and Zubieta / Q21001850
# Hof van Twente

Hof van Twente (entzun) Herbehereetako Overijssel probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 35.464 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Overijssel

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q9996
* Multimedia: Hof van Twente / Q9996
# Hoffman (Illinois)

Hoffman Illinoiseko herri bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 508 biztanle zituen, 1,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clinton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2313976
# Hoffa

Hoffa, 1992ko Danny DeVito estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta aktoreak zuzendu, ekoitzi eta antzeztutako biografia film bat da. DeVitoz gain, Jack Nicholson, Armand Assante, J. T. Walsh eta Robert Prosky aktoreek antzeztu zuten.
Jimmy Hoffa estatubatuar kamiolarien sindikalista ezagunaren bizitzan oinarritua dago.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bobby Ciaro (Danny DeVito), Jimmy Hoffa (Jack Nicholson) buruzagi sindikalista polemikoaren adiskideminak, Depresio Handiaren garaian Kamiolarien Sindikatu Batasuna sortzeko ahaleginak gogora ekartzen ditu, bai eta Kennedytarrekin izandako borroka eta bere desagerpen misteriotsua ere.

## Aktoreak

* Jack Nicholson: Jimmy Hoffa
* Danny DeVito: Robert Ciaro
* Armand Assante: Carol D'Allesandro
* J. T. Walsh: Frank Fitzsimmons
* John C. Reilly: Peter Connelly
* Kevin Anderson: Robert F. Kennedy
* John P. Ryan: Red Bennett
* Frank Whaley: Afariko kamiolari gaztea
* Natalia Nogulich: Josephine Hoffa
* Nicholas Pryor: Hoffaren abokatua
* Robert Prosky: Billy Flynn
* Paul Guilfoyle: Ted Harmon
* Karen Young: Emakume gaztea RTAn
* Cliff Gorman: Solly Stein

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q978974
# Hoffeld

Hoffeld Alemaniako udalerri hauetako bat izan daiteke:
* Hoffeld (Renania-Palatinatua)
* Hoffeld (Schleswig-Holstein)
# Hoffeld (Renania-Palatinatua)

    Artikulu hau Renania-Palatinatua estatuko udalerriari buruzkoa da; Schleswig-Holstein estatukoari buruzkoa beste hau da: «Hoffeld (Schleswig-Holstein)».
Hoffeld Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Ahrweiler (barrutia)|Ahrweiler]] barrutian. 2014an 287 biztanle zituen 5,15 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q563887
* Multimedia: Hoffeld (Eifel) / Q563887
# Hoffeld (Schleswig-Holstein)

    Artikulu hau Schleswig-Holstein estatuko udalerriari buruzkoa da; Renania-Palatinatua estatukoari buruzkoa beste hau da: «Hoffeld (Renania-Palatinatua)».
Hoffeld Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Rendsburg-Eckernförde (barrutia)|Rendsburg-Eckernförde]] barrutian. 2014an 152 biztanle zituen 6,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q590019
* Multimedia: Hoffeld (Holstein) / Q590019
# Hofbieber

Hofbieber Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, [[Fulda (barrutia)|Fulda]] barrutian. 2014an 5.955 biztanle zituen 87,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q621939
* Multimedia: Hofbieber / Q621939
# Hofbräuhaus am Platzl

Hofbräuhaus am Platzl, Hofbräuhaus edota HB Municheko garagardotegi ospetsuenetako bat da. Bavariako hiri horretako alde zaharrean dago, eta jatorria 1589. urtean du.

## Historia

1589an William V.a Bavariakoak Wittelsbach familia garagardoz hornitzeko sortu zuen. 1828 arte ez zen jende guztiarentzat zabaldu. 1896an garagardo lantegia Haidhausenera eraman ondoren eraikina berriztu eta handitu egin zen. Max Littmannek diseinaturiko etxea 1897an inauguratu zen. Eraikinaren gela nagusian 1.500 pertsona sar daitezke eta beheko solairuan beste mila.
XX. mendearen hasieran Municheko bizitza politiko eta sozialaren erdigune bilakatu zen. 1919an Lenin bertan aritzen zen eta "Municheko errepublika sobietikoa" izenaz ezaguna zen eta 1920an Alemaniako Langile Alderdi Nazionalsozialista ere bertan sortu zen. Bonbaketek erabat suntsitu zuten 1944 eta 1945 artean. 1958an berreraiki zen hiriaren zortzigarren mendeurrena ospatzeko.
Kalkulatzen da 35.000 pertsonak bisitatzen dutela urtero. Oktoberfest jaialdiaren erdigunea da.

## Irudi galeria

* 1890 eta 1905 bitartean.
* Barnealdea.
* Barnealdea.
* Mahaia.

## Kanpo estekak

* Hofbräuhaus am Platzl garagardotegiaren webgunea (Alemanez) (Ingelesez)
* Datuak: Q152971
* Multimedia: Hofbräuhaus am Platzl / Q152971
# Hofburg jauregia

Hofburg Jauregi Inperiala (alemanez Hofburg) Austriako Viena hiriburuan dagoen jauregi bat da, hain zuzen ere Heldenplatz plazan kokatua dago.
Austria nahiz Austria-Hungariako errege-erregin nahiz enperadoreen egoitza izan zen, gaur agun Austriako Errepublikako presidentearen egoitza delarik.
Jauregi hau Vienako turismogune garrantzitsuenetako bat da, bertan Sissi museoa nahiz areto inperialak daudelarik. Bestalde, jauregiak 2.800 egongela ditu, 18 atal edo hegaletan banaturik. Hiriaren Alde Zaharrean dago, lehenbiziko barrutian eta Danubio ibaiaren altzoan.
Eraikinaren jatorria Rodolfo I.a Habsburgokoaren erregealdian kokatzen da, ordu ezkero handituz joan zen, XIX. mendean zehar zaharberritze ugari izan zituelarik.

## Iruditegia

* Ospakizunen Areto Nagusia.
* Ospakizunen Areto Nagusia, dantza emankizun batean zehar.
* 1900an.
* Austria-Hungariako Koroi Inperiala eta Bitxiak.

## Kanpo estekak

* Hofburg jauregiaren webgunea. Vienako Turismo Bulegoa. (Ingelesez) (eleanitza)
* Datuak: Q46242
* Multimedia: Hofburg / Q46242
# Iraultza zerga (ETA)

ETA erakundearen iraultza zerga bere jarduera finantzatzeko estortsio-sistema bat izan zen, hainbat urtetan baliatu zuena, lapurreta, bahiketa eta borondatezko ekarpenekin batera. Kasu gehienetan, enpresariak eta lanbide liberaletako langileak izan ziren zerga eskaeraren destinatzaileak, haiei bidalitako gutun baten bitartez.
Dirua ordaintzeko, estortsioaren biktimek zuzenean Ipar Euskal Herrira joaten ziren edo ETA erakundearekiko bitartekariengana jotzen zuten. Zerga iraultzailea jasotzen hasi aurretik, erakundeak lapurretak baliatu zituen, besteak beste, bere jarduerarako. Zerga iraultzailea kobratzeaz arduratzen ziren zenbait sare desegin zituen Ertzaintzak 1990eko hamarkadan. Bestalde, 2006 urtean ikertzen ari zen zergaren ordainketarako sare bat desegiteak polemika bizia sorrarazi zuen Espainian, espainiar poliziaren baitatik salaketa batek operazioa zapuztu baitzuen, Faisan auzia delakoa abiaraziz. 2011 urtean ETA erakundeak zerga iraultzailea bertan behera uzten zuela adierazten zuten gutunak bidali zizkien Hego Euskal Herriko enpresarien elkarteei, 2010 urtean aldarrikatutako su-etenaren ondorio moduan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259730
# Iraultza eta bizi!

Burgosko Auzia. Iraultza eta bizi! 2020an argitaratutako Mikel Antzaren eta Adur Larrearen eleberri grafikoa da. Liburua Gara egunkariaren gehigarri bezala argitaratu zen lehenengoz 2020ko azaroaren 28ko eta 29ko asteburuan, baina 2020ko abenduan liburu-dendetan salgai jarri zen ere.
Eleberriak 1970eko Burgosko auzia eta auziaren inguruan gertatutakoak kontatzen ditu, egokitzapen batzuez baliatuz. Eleberri grafikoaz gain, liburuaren amaierako atalean Burgosko auziaren egiazko historia kontatzen du, datu zehatzen bitartez.

## Argumentua

1970eko abenduan, ETAko hamasei kideren aurkako epaiketa guztiz sumarioa egin zuten Burgosko komandantzia militarrean. Horietako seiren aurka heriotza-zigorra eskatzen zuen fiskalak, Meliton Manzanas Brigada Politiko-sozialaren Gipuzkoako buruaren heriotzaren arduradun zirelakoan. Euskal Herriko eta mundu osoko jendeak eta antolakundeak horien bizitza salbatzeko ahaleginetan aritu ziren. Ordurako ETA erakundea bitan zatituta zegoen (ETA V eta ETA VI), eta adar bakoitzak bere aldetik ekimenak abiarazi zituen: ETA V.ak Eugen Beihl Alemaniako Errepublika Federaleko kontsula bahitu, eta haren patua 16 auzipetuekin lotuko zutela zabaldu zuten; eta ETA VI.ak Burgosko penalean zeuden 16 auzipetuak askatzeko ihesaldi bat antolatu zuen.
Garai hartako etakideen aurkako epaiketek haustura estrategia bati jarraitzen zioten, eta auzipetuek zein abokatuek epaitegi militar frankisten zilegitasuna ukatzen zuten, epaiketa apurtuz. Hala ere, Burgosko auzipetuek ez zuten epaiketa hasieratik apurtu, baizik eta epaiketa bera baliatu zuten Euskal Herriaren egoera eta erregimen frankistaren izaera mundu osoari helarazteko.

## Bibliografia

* Albisu Iriarte, Mikel eta Larrea Eguren, Adur: Burgosko auzia. Iraultza eta bizi!. - Gara, 2020.

## Kanpo estekak

* Burgosko Auzia. Iraultza eta bizi! liburua Gara-ren online dendan
* Datuak: Q109331464
# Iraultzaileen Bilguneak

Ibil edo Iraultzaileen Bilguneak ezker abertzalearen baitan 2013ko maiatzean abiatutako joera minoritarioa da, ETAk borroka armatua utzi eta horrekin batera ezker abertzaleak ondorioz hartutako ildo politiko berriaren kritika egiten duena. Zehatzago, "estrategia iraultzaile politko-militarra" deuseztu zuen "praxis kontrairaultzailea" eta "desarme teoriko-ideologikoa" salatzen ditu, Euskal Errepublika Sozialista baten alde. Amnistia orokorra ere aldarrikatzen dute. Fermin Sanchez Agurruza da joera horren ustezko liderra. Euren logoa barruan lauburu bat duen izar gorri bat da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) EuropaPress. (2014-05-10). «El líder de Ibil acusa a Sortu de "liquidar la estrategia político-militar" y reivindica "los ideales de siempre"» diariodenavarra.es.

## Kanpo estekak

* Euskal Iraultza Sozialista, Iraultzaile Bilguneen bloga.
* Datuak: Q19947956