OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zotz (argipena)

Zotz, adiera arruntean, adar zati txiki bat da. Erabilera zenbait ditu:
* zotza, hortzetatik janari-hondarrak kentzeko ziri txikia;
* txotx, sagardotegietako ohitura;
* zotzak, bereziki txinatarrek jateko darabilzkiten mahai-tresnak;
* zotz egin, zotzak bota edo zotzetara jokatu, zozketa egitea;
* musika, zotz edo makilak, perkusio-instrumentu batzuk jotzeko tresnak.

## Ikus, gainera

* Txotx
# Zotin

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
    Artikulu hau espasmoari buruzkoa da; bolumen-unitatea gaitzat duena beste hau da: «txopin (unitatea)»
Zotina edo txopina diafragmak borondatearen kontra sortzen duen espasmoari deritzo. Normalean zenbait alditan ematen da minutuko. Biriketara sartzen den itsumustuko aire-jarioak glotisa itxiarazten du.

## Sailkapen medikoa

* Akutua, onbera edo iragankorra: 48 ordu baino gutxiago irauten duena.
* Iraunkorra: 48 ordu baino gehiagokoa.
* Trataezina: hilabete bat baino gehiago irauten duena.

## Kausak

* Bizkorregi jan edota edatea.
* Edari alkoholdun gehiegi edatea.
* Edari gasdunak edatea.
* Eztula egin edota barre egitea.
* Estresa
* Kirurgia ondoren.
* Entzefalitis epidemiko baten ondorioz.

## Munduko errekorra

Zotinka denbora gehien eman duen pertsona Charles Osborne (1894-†1991) da, 1922tik 1990ra iraun zuen eta.

## Kanpo estekak

* Zotinari buruzko artikulua (zientzia.net)
* Datuak: Q58952
* Multimedia: Hiccup / Q58952
# Zou

Zou Beningo hegoaldeko departamendua da. Mendebaldean Togorekin du muga, iparraldean Collines departamenduarekin, ekialdean Plateaurekin, hegoaldean Ouémé eta Atlantiquerekin, eta hego-mendebaldean Koufforekin. 5.243 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2013an 851.580 biztanle zituen. Abomey da hiriburua.

## Erreferentziak

* ↑ Benin: Departments, Major Cities & Towns - Population. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2020-1-9).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29172
* Multimedia: Zou Department / Q29172
# Zotzenheim

Zotzenheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Mainz-Bingen (barrutia)|Mainz-Bingen]] barrutian. 2014an 619 biztanle zituen 3,18 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q226999
* Multimedia: Zotzenheim / Q226999
# Zotz (hortzetako higienea)

Zotza zurezko edo plastikozko ziri txikia da, hortzen artean geratzen diren janari hondarrak ateratzeko erabiltzen dena. Ohikoa da taberna eta jatetxeetako mahaietan, bezeroen eskuragarri. Zotzen erabilera desegokiak hortzak nahiz hortzoiak kaltetu ditzake.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41331
* Multimedia: Toothpicks / Q41331
# Zotz (mahai-tresna)

Zotzak sukalde tresneria gisa erabiltzen diren luzera berdineko makil pare batzuk dira. Ekialdeko Asiako herrialde gehienetan hiru milurtekoz erabili dira. Esku nagusiz eusten zaie, atzamarrez bermaturik eta eskuaren luzapen gisa, janari zati txikiak jasotzeko.
Txinatarrek erabili zuten lehen aldiz, geroago, zotzak Ekialdeko Asiako euren esfera kulturaleko beste herrialde batzuetara zabaldu ziren, Japonia, Korea, Vietnam eta Taiwanera, besteak beste. Txinatar etnikoak emigratu ahala, zotzak zenbait elikagai etnikotarako tresna gisa erabiltzen hasi zen Hego eta Hego-ekialdeko asiar herrialdeetan, hala nola Kanbodia, Laos, Nepal, Malaysia, Myanmar, Singapur eta Thailandian. Laos-en, Myanmarren, Thailandian eta Nepalen, oro har, zotzak fideoak kontsumitzeko baino ez dira erabiltzen. Era berean, zotzak lotuak izan dira Hawaiiko asiar janariarekin, Ipar Amerikako mendebaldeko kostarekin, eta mundu osoko asiar komunitateekin.
Zotzak leunduta daude, eta sarritan grabatuak izaten dituzte. Normalean egurrez, banbuz, metalez, boliz eta zeramikaz eginak daude. Baina gaur egun, gero eta eskuragarriagoak dira material ez-tradizionaletan, hala nola plastikoan, altzairuan eta titanioan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81980
* Multimedia: Chopsticks / Q81980
# Zotz egiteko formula

Zotz egiteko formulak haur jolas batzuetan taldekideak aukeratu edo jolaseko pertsonaiaren bat edo bestea nor izango den zotz egiteko erabiltzen diren kanta, hitz-joko edo bestelako formulak dira.

## Zotz egiteko kantak

Zotz egiteko kantetan, jolasean aritu behar diren haurrak biribilean jartzen dira eta haur batek kanta abesten hasten da silabaz silaba, aldi berean biribileko haurrak banan banan seinalatuz erlojuko orratzen zentzuan edo alderantziz. Kantako azken silaba egokitzen zaion haurra izango da aukeratua.
Euskaraz, zotz egiteko hainbat kanta dago. Horietako bat hau da:
    Dona dona katona
    sutondoan aitona
    lepotik behera kuttuna
    atera hadi kanpora
    neska edo mutil tuntuna.
Aldaerak ere baditu arestiko kantak. Oiartzunen esaterako hau jaso da:
    Dona-dona, katona,
    kaka zaharra mantzona.
    Kukulumera-kukulumera,
    atsua goitik behera.
    Nongo atsua?
    Tarrapateko atsua;
    eskaileran beheti eroita
    hautsi du kaskua.

## Zotz egiteko beste formula batzuk

Kantak alde batera, badira bestelako formulak jolasetan zotz egiteko. Esaterako, haur adina txotx biltzen dira, tartean motzagoa den bat. Batek esku batean gordeko ditu, txotxen zati bat erakutsiz. Bakoitzak txotx bat aukeratuko du. Motza aukeratzen duena hasiko da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q336822
# Zou Jingyuan

Zou Jingyuan, txineraz, 邹•敬园, Yibin, Txina, 1998ko urtarrilaren 3a), gimnastikan aritzen den kirolari txinatarra da.

## Kirol ibilbidea

Lehenengo dominak 2017an irabazi zituen, Asiako txapelketan urrezko hiru eta zilarrezko bat eta ondoren Montrealen jokaturiko Munduko txapelketan urrezkoa barra paralelotan. 2018an Dohan urrezko bi barra paralelotan eta taldeka, eta 2019an Stuttgarten zilarrezkoa taldeka.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta bi domina eskuratu zituen. Urrezkoa Barra paraleloak gizonezko kategorian, eta brontzezkoa, Taldeka gizonezko kategorian, biak Txina ordezkatuz; Taldeka gizonezko kategorian, ROCeko taldearen (urrezko domina) eta Japoniako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Txinako taldea, eta honako hauek osatzen zuten gimnasta taldea: Lin Chaopan, Sun Wei, Xiao Ruoteng eta Zou Jingyuanek.
2022ko Munduko Txapelketan urrezko bi domina eta zilarrezko bat eskuratu zituen.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan (Paris) hiru domina lortu zituen, urrezkoa barra paralelotan eta zilarrezkoak eraztunetan eta taldeka.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Barra paraleloak |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Taldeka |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | Barra paraleloak |
| 2024 | Paris Frantzia | 02 ! | Eraztunak |
| 2024 | Paris Frantzia | 02 ! | Taldeka |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2017 | Montreal Kanada | 01 ! | Barra paraleloak |
| 2018 | Doha Qatar | 01 ! | Barra paraleloak |
| 2018 | Doha Qatar | 01 ! | Taldeka |
| 2019 | Stuttgart Alemania | 02 ! | Taldeka |
| 2022 | Liverpool Erresuma Batua | 01 ! | Barra paraleloak |
| 2022 | Liverpool Erresuma Batua | 01 ! | Taldeka |
| 2022 | Liverpool Erresuma Batua | 02 ! | Eraztunak |
| Asiako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2017 | Bangkok Thailandia | 01 ! | Barra paraleloak |
| 2017 | Bangkok Thailandia | 01 ! | Eraztunak |
| 2017 | Bangkok Thailandia | 01 ! | Taldeka |
| 2017 | Bangkok Thailandia | 02 ! | Zaldi arkuduna |

## Erreferentziak

* ↑ «Zou Jingyuan» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Zou Jingyuan» olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41756973
* Multimedia: Zou Jingyuan / Q41756973
# Zingira-dontzeila

Zingira-dontzeila (Euphydryas aurinia) Euskal Herrian aurki daitekeen tximeleta bat da, Nymphalidae familiakoa. Europatik hasi eta Txinaraino zabaldurik dago zingira-dontzeila.

## Deskribapena

Tamaina ertaineko tximeleta da, 30-42 mm arteko hego zabalera dute arrek eta emeak handiagoak dira, 40-50 mm. Azpiespezieen arabera koloreztapen desbedina izan dezakete, baina orokorrean kolore arrea, laranja eta horia nahasten dute gelaxkak sortuz. Gainaldean kolore marroia agertzen den tokian azpialdean zuria agertzen da.
Arrautzak horiak dira eta beldarra beltza.

## Bizi zikloa

Maiatza eta ekaina artean hostoen azpietan jartzen dituzte arrautzak. Handik hiru astetara beldarrak jaiotzen dira. Udazkenean sarea eratzen dute inguruan eta hibernatzeko prestatzen dira. Udaberrian lozorrotik atera eta martxoaren amaieran pupa sortzen dute. Maiatzean agertzen dira tximeleta helduak. Tximeleta helduak gehienez ere bi aste bizi dira.

## Iruditegia

* Tximeleta goitik begiratuta
* Tximeleta behetik begiratuta
* Arra eta emea elkarrekin.
* Arrautza
* Beldarrak

## Erreferentziak

* ↑ «Euphydryas» www.nic.funet.fi (Noiz kontsultatua: 2022-04-26).
* ↑ «Marsh fritillary - Euphydryas aurinia» web.archive.org 2018-05-27 (Noiz kontsultatua: 2022-04-26).
* ↑ «UK Butterflies - Marsh Fritillary - Euphydryas aurinia» www.ukbutterflies.co.uk (Noiz kontsultatua: 2022-04-26).
* ↑ (Ingelesez) Wahlberg, Niklas; Klemetti, Teemu; Hanski, Ilkka. (2002-04). «Dynamic populations in a dynamic landscape: the metapopulation structure of the marsh fritillary butterfly» Ecography 25 (2): 224–232. doi:10.1034/j.1600-0587.2002.250210.x. (Noiz kontsultatua: 2022-04-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q951377
* Multimedia: Euphydryas aurinia / Q951377
* Espezieak: Euphydryas aurinia
# Zingibereno

Zingiberenoa Jengibrearen (Zingiber officinale) oliotan agertzen den molekula nagusia da. Egitura kimiko aldetik seskiterpeno bat da.
Jengibrearen errizomako olio usaintsuaren %30a inguru osatzen du eta jengibreari usain eta zaporea ematen dion molekula da.

## Erreferentziak

* ↑ «Chemical Analysis of Essential Oil of Ginger (Zingiber officinale)» scialert.net (Noiz kontsultatua: 2018-12-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4117486
Lipidoak :
OsagaiakGantz azidoakAseak: butirikoa (4:0) • kaprikoa (10:0) • laurikoa (12:0) • miristikoa (14:0) • palmitikoa (16:0) • estearikoa (18:0) • arakidikoa (20:0) Asegabeak: miristoleikoa (14:1) • palmitoleikoa (16:1) • oleikoa (18:1) • linoleikoa (18:2) • linolenikoa (18:3), (α eta γ) • punizikoa (18:3) • arakidonikoa (20:4)Beste batzukaminoalkohola • azido fosfatidikoa • esfingosina • esteranoa • glizerina • isoprenoa • zeramidaLipido saponifikagarriakGlizeridoakMonoglizeridoak: Glizeril hidroxiestearatoa • Glizerol monoestearatoa • Monolaurina Diglizeridoak: - Triglizeridoak: Triheptanoina • Trimiristina • Tripalmitina • Triestearina • Trilinoleina • TrioleinaArgizariakLanolinaFosfolipidoakFosfoglizeridoak: Fosfatidiletanolamina • Fosfatidilkolina • Fosfatidilserina Esfingolipidoak: EsfingomielinaGlukolipidoakGangliosidoak • Globosidoak • Lipopolisakaridoak • ZerebrosidoakLipido saponifikaezinakEsteroideakEsterolak: Ergosterola • Estigmasterola • Kolesterola • Lanosterola Kortikosteroideak: Budesonida • Flutikasona • Kortisola • Kortisona • Prednisona Estrogenoak: Aldosterona • Androsterona • Estradiola • Progesterona • Testosterona Bitaminak: D bitaminaTerpenoak (+ terpenoideak)Monoterpenoak: Eukaliptola • Geraniola • Kanforra • Limonenoa • Linaloola • Mirzenoa • Pinenoa Seskiterpenoak: Azido abszisikoa • Farnesola • Humulenoa • Ionona • Zingiberenoa Diterpenoak: Azido abietikoa • Erretinola (A bitamina) • Fitola • Giberelina • Labdanoa • Kafestola Triterpenoak: Eskualenoa Tetraterpenoak: Karotenoideak (Karotenoak • Xantofilak) Politerpenoak: Plastokinona • UbikinonaEikosanoideakLeukotrienoak • Prostaglandinak • Prostaziklinak • Tronboxanoak :
# Zingira

Zingira edo istinga berritzen ez den sakonera gutxiko ur eremua da, non landareak hazten diren. Hezegune eta eremu lehorren arteko transiziotzat jotzen dira. Sarritan zingiretan zohikatza sortu ohi da.
Landaredia da zingiren ezaugarri bereizgarria, urteroko uholdeek bustiriko lurrean haz daitezkeen zuhaitz espezieez osaturiko oihanak ageri baitira bertan. Paduretan ez bezala, zingiretako flora nagusia ez dira landare belarkarak, enbor zurkaradun zuhaitzak baizik.

## Ikus, gainera

* Zohikaztegi
* Aintzira
* Urmaela
* Padura

## Kanpo estekak

* Zingira kontzeptua eta aldaerak Ahotsa.eus webgunean.
* Datuak: Q166735
* Multimedia: Swamps / Q166735
# Zingira-enara

Zingira-enara (Riparia paludicola) Riparia generoko animalia da. Hegaztien barruko Hirundinidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Riparia
* Hirundinidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q675850
* Multimedia: Riparia paludicola / Q675850
* Espezieak: Riparia paludicola
# Zingira-hontz

Zingira-hontza (Asio flammeus) strigidae familiako hegazti harraparia da.
Zingira-hontza kontinente guztietan bizi da, Antartika eta Australia izan ezik.

## Taxonomia

Egun badaude zingira-hontzaren hamar azpiespezie:
* Asio flammeus bogotensis (Chapman, 1915)
* Asio flammeus domingensis (Statius Müller, 1776)
* Asio flammeus flammeus (Pontoppidan, 1763)
* Asio flammeus galapagoensis (Gould, 1837)
* Asio flammeus pallidicaudus (Friedmann, 1949)
* Asio flammeus ponapensis (Mayr, 1933)
* Asio flammeus portoricensis (Ridgway, 1882)
* Asio flammeus sandwichensis (A. Bloxam, 1827)
* Asio flammeus sanfordi (Bangs, 1919)
* Asio flammeus suinda (Vieillot, 1817)

## Erreferentziak

* ↑ Davis, A. H. and R. J. Prytherch (1976) Field identification of Long-eared and Short-eared Owls British Birds 69: 281-7
* ↑ Integrated Taxonomic Information System. Asio flammeus. in: ITIS Report..
* Datuak: Q25769
* Multimedia: Asio flammeus / Q25769
* Espezieak: Asio flammeus
# Yamaguchi (prefektura)

Yamaguchi prefetura (japonieraz: 山口県, Yamaguchi-ken) Japoniako Honshu uharteko prefetura bat da Chūgoku eskualdean dagoena. Hiriburua Yamaguchi hiria da, hiri handiena Shimonoseki da hala ere.

## Geografia

Honshu uhartearen hego mendebaldeko muturra hartzen du. Hiri handiak baditu ere azalera guztiaren %7a Parke Nazional izendaturik dago.

## Historia

Suō eta Nagato probintzien bat egitetik sortu zen Yamaguchi 1872an. Ordura arte, lurraldea nekazaritzaren inguruan antolatuta egon zen, baina Meiji enperadorearen gobernuak industria modernoaren sarbidea erraztu zuen. 1912tik 1926ra bitartean, Yamaguchiren portuetan ontziolak, metalgintza, makinagintza eta industria kimikorako industria-instalazioak eraiki ziren.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Yamaguchi Japoniako prefeturarik industrializatuneetakoa bilakatu zen, konplexu petrokimikoak ezarri baitziren lurraldean.

## Banaketa administratiboa
### Hiriak

* Hiri handienak:
* Shimonoseki (286.073 biztanle)
* Yamaguchi (hiriburua, 192.008 bizt.)
* Ube (176.370 bizt.)
* Shūnan (150.299 bizt.)
* Iwakuni (146.885 bizt.)
* Hōfu (116.393 bizt.)
* Hiri guztiak:
| Hagi Hikari Hōfu Iwakuni Kudamatsu | Mine Nagato San'yō-Onoda Shimonoseki Shūnan | Ube Yamaguchi (hiriburua) Yanai |

### Herriak barrutika sailkatuta

* Abu barrutia
** Abu
* Kuga barrutia
** Waki
* Kumage barrutia
** Hirao
** Kaminoseki
** Tabuse
* Ōshima barrutia
** Suō-Ōshima

## Ondasun nabarmenak

* Shimonoseki
** Buzenda auzoa
** Kaikyō Yume Tower
** Akama santutegia
** Kanmon itsasartea
** Kanmonkyo zubia
* Kintai zubia
* Iwakuniko gaztelua
* Hōfu Tenman-gū santutegia
* Akiyoshidai Parke Kuasi-Nazionala

## Iruditegia

* Rurikō-ji pagoda (Yamaguchi).
* Frantzisko Xabierkoaren eliza (Yamaguchi).
* Buzenda auzoa (Shimonoseki).
* Kaikyō Yume Tower (Shimonoseki).
* Akama santutegia (Shimonoseki).
* Kanmon itsasartea.
* Kanmonkyo zubia.
* Kintai zubia (Iwakuni).
* Iwakuniko gaztelua.
* Ube.
* Hōfu Tenman-gū santutegia.
* Akiyoshidai Parke Kuasi-Nazionala.

## Kanpo estekak

* Yamaguchi prefeturako webgune ofiziala
* Datuak: Q127264
* Multimedia: Yamaguchi prefecture / Q127264
# Yamaha Motor Company

Yamaha Motor Company Limited (japonieraz: ヤマハ発動機株式会社, Yamahahatsudōki kabushikigaisha) , japoniar enpresa da, Yamaha korporazioan parte dena. Bere egoitza nagusia Iwatan dago eta quadak, motozikletak, elur-motoak, karelez kanpoko motorrak, ur-motoak eta ibilgailuentzako motorrak ekoizten ditu.

## Historia

Genichi Kawakami bere lehen presidenteak gidatuta, 1955ean hasi zen ekoizpenean 2 aldiko YA-1 modeloarekin (DKW RT 125 alemaniarraren kopia), Fuji mendira igotzeko lehian hirugarren postua lortu zuena.
1970eko hamarkadatik, Yamaha garai hartarako motor indartsu eta arinengatik nabarmentzen zen. Beste markek, berriz, paseatzeko motorrak bakarrik egiten zituzten; Yamahak, berriz, lehiaketa-motorrak egiten zituen kaleko erabiltzaileentzat, eta horiek oroitzapen garbiak utzi zituzten, hala nola RD350 edo RD400 (Daytona), gaur egun ere gure artean daudenak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158888
* Multimedia: Yamaha Motor Company / Q158888
# Yamaha

Yamaha korporazioa (japonieraz: ヤマハ株式会社, Yamaha Kabushiki Gaisha) , japoniar konpainia ezagun bat da, produktu eta zerbitzu gama handia du, besteak beste, motozikletak, quadak, elurretako motorrak, uretako motorrak, bizpahiru gurpiletako ibilgailu-motorrak; musika tresnak, zirkuitu integratuak, hainbat produktu elektroniko, audio- eta bideo-gailuak, ordenagailuak eta periferikoak ekoizten dituzte. Bereziki famatuak dira Yamaha giltzadiak.

## Historia

Torakusu Yamaha izan zen sortzailea: 1890. urtean Hamamatsun Nippon Gakki Company, Limited (japonieraz: 日本楽器製造株式会社, Nippon Gakki Seizō Kabushiki Gaisha)

## Arrakasta urteak

Musika tresna ekoizpena dibertsifikatzen hasi zen eta kalitatea handitzen. 1930 Yamahak ikerketa akustikoko munduko lehen aretoa sortu zuen, eta 1931ean ingeniariek Japoniako Kabishiki eraikin berriaren akustikaz arduratzen hasi ziren.

## Logoaren eratorria

Konpainia honen eratorria, hasieratik musika tresnetan oinarritzen zenez, logoak ondo adierazten digu, hiru diapasoi gurutzatuez osatuta dagoela.

## Izenaren eratorria

Konpainiaren sortzailearen abizena da Yamaha.

## Aldaketa garrantzitsuak

Bigarren Mundu Gerraren ondoren konpainiaren lehendakaria, Genichi Kawakami-k gerran zehar lortutako makineriari erabilera berria ematea erabaki zuen, eta motozikletak egiten hasteko metalekiko konpainiaren trebetasuna erabili zuen.

## Erakundeak

Yamaha musika erakundea 1966an sortutako fundazioa da, musika-heziketa bultzatzeko ezarritako japoniar antolaketa garrantzitsua. Honen segidan, 1945ko Yamaha Korporazioak musika-klaseetako programak ezarri zituen herrialde osotik.

## Yamaha taldearen beste konpainia batzuk

* Bösendorfer Klavierfabrik GmbH, Viena, Austria.
* Yamaha Motor Company‎.
* Yamaha Fine Technologies Co., Ltd..
* Yamaha Livingtec Corporation.
* Yamaha Metanix Corporation.
* Yamaha Pro Audio.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q188454
* Multimedia: Yamaha Corporation / Q188454
# Yamagata (prefektura)

Yamagata prefektura (japonieraz: 山形県, Yamagata-ken) Japoniako Honshu uharteko prefektura bat da, Tohoku eskualdean dagoena. Hiriburua Yamagata hiria da.

## Historia

Meiji berrezarkuntza arte, Yamagata eta Akita prefekturak Dewa probintzia osatu zuten.

## Geografia

Yamagata prefektura Tōhoku eskualdeko hego-mendebaldeko izkinan dago, Japoniako itsasoari begira. Mugakide hauek ditu: Niigata prefektura and Fukushima prefektura hegoaldean, Miyagi prefektura ekialdean, eta Akita prefektura iparraldean. Prefeturaren muga-inguru osoa mendiz osatuta dago, eta biztanle gehienak erdialdeko lautada mugatu batean bizi dira.

## Banaketa administratiboak
### Hiriak

Hiri handienak:
* Yamagata (hiriburua, 255.370 biztanle)
* Tsuruoka (140.097 bizt.)
* Sakata (114.964 bizt.)
* Yonezawa (91.704 bizt.)
* Tendō (63.470 bizt.)
Hiri guztiak:
* Higashine
* Kaminoyama
* Murayama
* Nagai
* Nan'yō
* Obanazawa
* Sagae
* Sakata
* Shinjō
* Tendō
* Tsuruoka
* Yamagata (hiriburua)
* Yonezawa

### Herriak barrutika sailkatuta

| Akumi barrutia Yuza Higashimurayama barrutia Nakayama Yamanobe Higashiokitama barrutia Kawanishi Takahata Higashitagawa barrutia Mikawa Shōnai | Kitamurayama barrutia Ōishida Mogami barrutia Funagata Kaneyama Mamurogawa Mogami Ōkura Sakegawa Tozawa | Nishimurayama barrutia Asahi Kahoku Nishikawa Ōe Nishiokitama barrutia Iide Oguni Shirataka |

## Ondasun nabarmenak

* Yama-dera tenplua.
* Kaminoyamako gaztelua.
* Gojū-tō pagoda Haguro mendian.
* Ginzan Onsena.
* Domon Ken Argazki Museoa.
* Bandai-Asahi Parke Nazionala.
* Zaō mendia.
* Hakuryuu aintzira.
* Chōkai mendia.
* Mogami ibaia.

## Kanpo estekak

* Yamagata prefekturako webgune ofiziala
* Datuak: Q125863
* Multimedia: Yamagata prefecture / Q125863
# Yamaguchi liburutegia (Iruñea)

Yamaguchi liburutegi publikoa Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen liburutegi bat da. Iruñeko Udalaren jabetzakoa da.

## Kokalekua

Mendebaldea auzoan dago, Yamaguchi plazaren 12. zenbakian, eta Yamaguchi parkearen alboan.

## Historia

2002. urtean inauguratu zen.

## Ordutegia

* Astelehenetik ostiralera 15:00tik 21:00etara
* Uda (ekainaren 15etik irailaren 14ra): Astelenetik ostiralera 08:30tik 14:30etara.

## Eraikina

630 metro karratuko azalera eta L itxurako oinplanoa ditu.

## Zerbitzuak

* Irakurgela.
* Haur-liburutegia.
* Bideoteka, fonoteka eta errepografia eremua.
* Internet eta ofimatika zerbitzua.
* Liburu eta ikusentzuneko materialaren kontsula eta mailegua eta hari buruzko informazioa.
* Frigo-trukea: liburuan elkartrukaketa (norberaren liburua hozgailuan utzi eta bertatik beste bat hartzea).
* Bibliografia ondare informatizatua (Yamaguchi liburutegian dauden liburuen nahiz beste liburutegietako liburuen izenburuak jakin eta liburutegien arteko mailegu bidez eskatu litezke).
* Etxez-etxeko mailegu berezia: Donibane, Mendebaldea edo Ermitagaña auzoetan bizi diren eta denboraldi baterako edota betiko mugikortasun mugatua duten pertsoneei zuzendua.

## Kanpo estekak

* Yamaguchi liburutegia. Iruñeko Udal webgunea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q25479774
# Yamaguchi parkea

Yamaguchi parkea Nafarroako Iruñea hiriburuko parkerik garrantzitsuenetako bat da.

## Izena

Izena Iruñearekin senidetua dagoen Japoniako Yamaguchiko hiriaren omenez darama.

## Kokalekua

Mendebaldea auzoan dago, Yamaguchi plazaren alboan.

## Historia

Parkearen eraikuntza 1988an Iruñea eta Yamaguchi hiriaren arteko senidetzetik dator, XVI. mendea Frantzisko Xabierkoa Japoniaren ebanjelizazioan bertaraino iritsi baitzen. 1997an japoniar paisaialariek diseinatu zuten eta ekialdeko estiloa da hainbat detailetan, gogoeta eta lasaitasunera gonbidatzen duen paisaia bat lortu zutelarik, lau urtaroei ere omendu nahi izan zitzaielarik.

## Parkea

Guztira 85.000 metro karratu dauzka. Parkearen erdialdean urmael bat dago, eta albo batean Iruñeko planetarioa.
Bertan aurki daitezkeen japoniar estiloko eraikuntzen artean suhana (hondartza), azumaya (lakuaren gaineko etxola), yatsubashi eta ishibasi (zubiak), taki (ur-jauzia) edo geiserra daude.

## Ondare nabarmena

Parke honetan nahiz inguruan honako eraikin eta eskultura nabarmen hauek daude:
* Iruñeko planetarioa
* Yamaguchi liburutegia
* Yamaguchi plaza
* Une espirituala (1997, Jorge Oteiza)
* Belardiak
* Urmaela
* Iruñeko planetarioa
* Une espirituala (1997, Jorge Oteiza)

## Ikus gainera

* Iruñeko Kultura Ondasun zerrenda
* Iruñeko parkeak

## Erreferentziak

* ↑ http://www.turismo.navarra.es/esp/organice-viaje/recurso/Patrimonio/3016/Parque-Yamaguchi.htm

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23652112
* Multimedia: Parque Yamaguchi / Q23652112
# Yamaguchi plaza (Iruñea)

Yamaguchi plaza Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen plaza bat da.

## Izena

Izena Iruñeareki senidetuak dagoen Japoniako Yamaguchi hiriaren omenez darama.

## Kokalekua

Mendebaldea auzoan dago, Yamaguchi parkearen alboan, iparraldeko aldean.

## Plaza

Ipar, mendebalde eta ekialdetik eraikin modernoez inguratutako giro atsegineko plaza dotorea da. Hegoaldea irekia du eta Yamaguchi parkera begira dago.
Plazan bertan, izen bereko Yamaguchi liburutegia dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479775