OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Escualdoniscus coiffaiti

Escualdoniscus coiffaiti Albert Vandelek 1948an Sarako leizeetan deskribatutako krustazeo-espezie bat da. Escualdoniscus generoan eta Trichoniscidae familian sartzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Schotte, M., B.F. Kensley, and S. Shilling. (1995) nwards). World list of Marine, Freshwater and Terrestrial Crustacea Isopoda. National Museum of Natural History Smithsonian Institution: Washington D.C., USA.,
* ↑ Vandel, A. (1948) Especes nouvelles d'isopodes terrestres cavernicoles et endoges. Especes francaises nouvelles ou peu connues. Publications du Museum National d'Histoire Naturelle, Paris 10:7-27.,
* ↑ Escolá, Oleguer. Crustacea (Contribución al conocimiento de la fauna cavernícola del País Vasco). Kobie 10, II tomoa, 1980, p. 540.
* ↑ WoRMS Isopoda: World List of Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans. Schotte M., Boyko C. B, Bruce N. L., Poore G.C.B., Taiti S., Wilson G.D.F. (eds), 2010-10-05
# Escucha

Escucha Teruelgo udalerria da, Cuencas Mineras eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.003 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Teruelgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1651616
* Multimedia: Escucha / Q1651616
# Escudier Orratza

Escudier Orratza, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.315 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.
Daviu Orratzaren alboan dago.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17584171
* Multimedia: Agulla Escudier / Q17584171
# Escualdoniscus triocellatus

Escualdoniscus triocellatus Albert Vandel bioespeleologoak 1948an deskribatutako krustazeo-espezie bat da, lurpeko barrunbeetan bizi dena. Escualdoniscus generoan eta Trichoniscidae familian sartzen da.

## Iturriak

* ↑ Schotte, M., B.F. Kensley, and S. Shilling. (1995) nwards). World list of Marine, Freshwater and Terrestrial Crustacea Isopoda. National Museum of Natural History Smithsonian Institution: Washington D.C., USA.,
* ↑ Vandel, A. (1948) Especes nouvelles d'isopodes terrestres cavernicoles et endoges. Especes francaises nouvelles ou peu connues. Publications du Museum National d'Histoire Naturelle, Paris 10:7-27.,
* ↑ WoRMS Isopoda: World List of Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans. Schotte M., Boyko C. B, Bruce N. L., Poore G.C.B., Taiti S., Wilson G.D.F. (eds), 2010-10-05
# Escudella

Escudella Kataluniako salda tipikoa da. Mota askotako haragia (“carn d’olla” edo eltzeko haragia), txitxirioak, patatak eta aza irakitean sortutako salda da. Tipula, porrua, apioa, azenarioa eta baratxuri-ale bat edo bi gehitu ohi zaizkio saldari. Plater beroa denez, neguan kontsumitu ohi da. Zapore bizi eta gazia du, osagaien aniztasunak baldintzatua. Ez du errezeta zehatzik, plater tradizionala izanik familia bakoitzak bere erara prestatzen baitu.

## Osagaiak

Eltzeko haragia (“Carn d’olla” ), odolki beltza eta zuria, haragi-bola (“pilota” katalanaz), txahalkia, arkumea, oilo edo oilasko bularra, txerri belarria eta urdaia izaten ditu. Eltzeko haragia barazkiekin eta saldarekin batera zerbitzatzen da edo dena bereizita.
“Pilota” eltzeko haragiaren oso zati berezia da, haragi txikitua arrautzarekin, baratxuriarekin, perrexilarekin, piperbeltzarekin eta gatzarekin nahastuta saldarekin egosten da, ondoren , albondiga handi eta obalatua osatzeko.

## Historia

Escudella eta carn d’olla Europako zopa dokumentatuetan platerik zaharrena da. XIV. mendean, katalan guztiek egunero jaten zuten platera zen. Nekazari-familietan uztaren hondakinak eta despentsatik jasotzen zituzten beste elikagai batzuen eltzekoan du jatorria. Osagai zehatzak norbanako ekonomiaren eta sasoi bakoitzean baratzean zuenaren araberakoak ziren, alegia.
Eltzeko haragia sobratzen bazen, zartaginetik pasatzen zen, edo hotz zerbitzatzen zen. Leku batzuetan, patatekin eta haragiarekin zerbitza zitekeen. Patata gehitzearena nahiko berria da, osagai hori ez baitzen sartu Amerikarekin harremanetan jarri eta mende bat edo bi pasa arte.

## Gabonetako escudella

Plater honen aldaera bat Eguberri eguneko bazkariaren ohiko lehen platera da. “Galet” izeneko orea gehitzen zaio saldari. Galet horietaz gain, hona hemen beste osagaiak: “pilota”, lau haragi mota: txerrikia, txahalkia, arkumea eta oilaskoa eta zazpi barazki mota: txitxirioak edo babarrunak, patatak, arbia, azenarioa, apioa, aza berdea eta txiribia. Errezetan lau haragi horiei erreferentzia egiteko lau ebanjelistak aipatzen dira eta zazpi sakramentuak barazkiei dagokienez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3497851
* Multimedia: Escudella i carn d'olla / Q3497851
# Escuderako putzua

Badina Escudera hamabi hektareako naturgunea da, Nafarroaren hegoaldean dagoena, Alesbes herritik eta Aragoi ibaitik gertu, Navas de Agua Salada eta Corraliza de la Escudera izeneko guneen artean kokaturik.
Hazitako sakonune endorreiko batean eraikitako dike baten ondorioz sortu zen eta inguruko lurren ureztatzearen ondorioz sortu zen sakonera gutxiko hezegune estu hau, non egun hegazti eta landare asko ikus daitezkeen. Begetazio aldetik garrantzi berezia dute lezkadiak, urmaelen inguruan zabalduak. Inguru lehorretan salikorniak aurki daitezke. Hegaztien artean txilinporta txikia (Podiceps ruficollis), amiltxori txiki (Ixobrychus minutus), zingira-mirotz (C. aeruginosus) eta lertxun gorria aurki ditzakegu. Narraztien artean apoarmatu istilzale (Emys orbicularis) dugu.
Natura 2000 sarean Batasunaren Garrantziko Lekua bezala onartua dago.

## Mehatxuak

* Landa eremuen zabaltzea.
* Inguruan zabaltzen diren nekazaritza-ongarrien metaketaren ondorioz uren eutrofizazioa.
* Pestizidak.
* Dikeak eta zonen zatiketa.
* Espezie exotikoen presentzia.
* Gizakiak sartzeko erraztasuna.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Inguru honen ezaugarriak.
* (Gaztelaniaz) Apoarmatu istilzaleak pairatzen dituen arazoak Badina Escuderan.
* (Gaztelaniaz) Abiadura Handiko Trenaren eragina Badina Escuderan.
* Datuak: Q12254651
# Escudo ibaia

Escudo ibaia Espainia iparraldeko kostaldeko ibai laburra da, Kantauriar erlaitzean, Kantabria igarotzen dena eta Kantauri Itsasoan itsasoratzen dena.
Bere egoera ekologikoa ona da, ibilbidearen bukaera Oyambre Natura Parkean izanik.
* Iturria: Escudo de Cabuérniga mendilerroko iparraldeko isurialdea, 516 metrotara
* Bokalea: Bizkaiko golkoa
* Luzera: 20 km
* Arroa: 72 km²
* Urteko emaria: 1.232 L/s

## Erreferentziak

* ↑ Kantabriako Gobernua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11703413
# Fort Meade (Florida)

Fort Meade Floridako hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 5.802 biztanle zituen, 13,0 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Polk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2153424
* Multimedia: Fort Meade, Florida / Q2153424
# Fort Lee (New Jersey)

Fort Lee New Jerseyko borough bat da. Bergen konderrian kokatua dago. 2010ean 35.345 biztanle zituen, 6,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bergen konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1013261
* Multimedia: Fort Lee, New Jersey / Q1013261
# Fort Madison (Iowa)

Fort Madison Iowako hiri bat da. Lee konderrian kokatua dago. 2010ean 11.051 biztanle zituen, 24,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lee konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q986316
* Multimedia: Fort Madison, Iowa / Q986316
# Fort McHenry

Fort McHenry, ofizialki Fort McHenry National Monument and Historic Shrine, euskaraz McHenry Gotorlekuaren Monumentu Nazionala eta Santutegi Historikoa, AEBetako Baltimore hirian dagoen kostaldeko pentagono oinplanodun gotorleku bat da, Locust Point lurmuturra, eta Maryland estatuan.
XVIII. mendean eraikia izan zen, aurrez bertan zegoen Fort Whetstone gotorlekuaren lekuan. 1776-1797 artean Baltimore defendatzeko erabilia izan zen.
1812ko angloamerikar gerran zehar izandako paper garrantzitsuarengatike zaguna da, irailaren 13-14 artean Britainiar Itsas Armadak Chesapeake badiari egindako erasoan defendatu baitzuen. Ordutik aurrera AEBetako Armada modu jarraiean bertan kokatu zen, eta Lehen Mundu Gerra eta Bigarren Mundu Gerran zehar herrialdearen kostaldea zaindu zuen AEBetako Kostaldeko Goardiaren egoitzetako bat izan zen.
1939an AEBetako Monumentu Nazionala izendatua izan zen.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q1438634
* Multimedia: Fort McHenry National Monument and Historic Shrine / Q1438634
# Fort Meade (Maryland)

Fort Meade Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Anne Arundel konderrian dago, Maryland estatuan. 9.324 biztanle ditu, 21,004957 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Anne Arundel konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q755026
* Multimedia: Fort Meade, Maryland / Q755026
# Fort Loudon (Pennsylvania)

Fort Loudon Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Franklin konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 895 biztanle ditu, 11 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Franklin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5471544
* Multimedia: Fort Loudon, Pennsylvania / Q5471544
# Fort Mitchell (Kentucky)

Fort Mitchell Kentuckyko hiri bat da. Kenton konderrian kokatua dago. 2010ean 8.207 biztanle zituen, 8,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Kenton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1965144
* Multimedia: Fort Mitchell, Kentucky / Q1965144
# Fort Loramie (Ohio)

Fort Loramie Ohioko herri bat da. Shelby konderrian kokatua dago. 2010ean 1.478 biztanle zituen, 2,48 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Shelby konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2668736
* Multimedia: Fort Loramie, Ohio / Q2668736
# Fort Lupton (Colorado)

Fort Lupton Coloradoko hiri bat da. Weld konderrian kokatua dago. 2010ean 7.377 biztanle zituen, 19,9833 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Weld konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2272364
* Multimedia: Fort Lupton, Colorado / Q2272364
# Fort Mill (Hego Carolina)

Fort Mill Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. York konderrian dago, Hego Carolina estatuan. 24.521 biztanle ditu, 47,599392 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* York konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2291273
# Forbidden Stories

Forbidden Stories irabazi-asmorik gabeko erakunde bat da, eta bere helburua «mehatxu, espetxeratze edo erailketei aurre egin behar izaten dieten beste kazetari batzuen lana jarraitu eta argitaratzea» da. Hori lortzeko, beren lana Forbidden Stories-era bidaltzeko aukera ematen diete kazetariei, beste kazetari batzuek materiala eskura izan dezaten, jatorrizko ikertzaileak ezin badu jarraitu. Mugarik gabeko Kazetariak eta Freedom of the Press Foundation bezalako erakundeekin elkarlanean aritzen da.
Nazioartean honakoek goraipatu dute: Columbia Journalism Review,​ Daily Times,​ Deutschlandfunk,​ The Guardian,​ Le Monde eta RTBF.
2018ko martxoan, Urteko Kazetaritza Proiektuaren sari nagusia jaso zuen Frantziako Kazetaritzaren Urteko Gailurrean. Horrez gain, Prentsaren Europako Sariaren finalisten zerrendan egon zen, berrikuntzaren kategorian, 2019an.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «About us | Forbidden Stories» forbiddenstories.org (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
* ↑ (Ingelesez) «Launch of Forbidden Stories project | RSF» rsf.org 2017-10-30 (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
* ↑ (Ingelesez) Allsop, Jon. «A new project will keep stories alive when journalists are killed» Columbia Journalism Review (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
* ↑ (Ingelesez) «Investigation Keeps Work of Silenced Journalists Alive» Daily Times 2020-09-20 (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
* ↑ (Alemanez) deutschlandfunk.de. «Investigativjournalismus - Für die Pressefreiheit kämpfen» Deutschlandfunk (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
* ↑ (Ingelesez) Greenslade, Roy. (2017-11-05). «Boris Johnson's £1m for press freedom: a small response to a big threat» The Guardian ISSN 0261-3077. (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
* ↑ (Frantsesez) «Forbidden Stories, le site qui sauvegarde l’information des journalistes» Le Monde.fr 2017-11-09 (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
* ↑ (Frantsesez) «Un projet pour poursuivre les enquêtes de journalistes assassinés» RTBF (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
* ↑ (Ingelesez) «“Collaboration Is Really Our Best Protection”» Nieman Reports (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).
* ↑ «Forbidden Stories» European Press Prize (Noiz kontsultatua: 2023-06-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51951232
# Forbes (Aberdeenshire)

Forbes, Eskoziako etxalde bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5467219
# Forbes Burnham

Linden Forbes Sampson Burnham (Georgetown, 1923ko otsailaren 20a - ibidem, 1985eko abuztuaren 6a) guyanar politikaria izan zen. Guyanako presidentea izan zen 1980tik hil zen arte.
Unibertsitateko ikasketak Londresen egin eta abokatutzan sartu zen, eta 1948an Guyanara itzuli zen. Bi alderdi politiko sortu zituen, Herriaren Kongresu Nazionala eta Herriaren Alderdi Aurrerakoia, Guyanaren bizitza politikoan nagusi izan zirenak.
Forbesek Guyaneko politika zuzendu zuen kolonial garaitik hil zen arte. Guyana Britaniarreko premierra izan zen 1964tik 1966ra, eta urte horretan herrialdearen independentzia aldarrikatzea lortu zuen. 1966tik 1980ra lehen ministro izan zen eta 1980tik hil zen arte herrialdeko presidente. Politika sozialista partikularra egin zuen, atzerritarrenak ziren industriak nazionalizatu zituen, Guyana lerrokatu gabeko herrialdeen mugimenduko kide egin zuen eta barruan bere jarduera autoritarioa izan zen.
Afrozentrismoa, estatu-indarkeria, ustelkeria eta hauteskunde-iruzurra ere izan zituen bere agintaldiaren ezaugarri.
* Datuak: Q718256
* Multimedia: Forbes Burnham / Q718256
# Forbes (Ipar Dakota)

Forbes Ipar Dakotako hiri bat da. Dickey konderrian kokatua dago. 2010ean 53 biztanle zituen, 0,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dickey konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2153209
* Multimedia: Forbes, North Dakota / Q2153209
# Forbasy

Forbasy Eslovakiako udalerri bat da, Stará Ľubovňako barrutian kokatuta. 4,50 km²ko azalera du eta 423 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1311. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q367428
* Multimedia: Forbasy / Q367428
# Forbestown (Kalifornia)

Forbestown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Butte konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. 396 biztanle ditu, 16,265807 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Butte konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5467292
* Multimedia: Forbestown, California / Q5467292
# Forbidden Colours

Forbidden Colours diskoetxeak 2014an kaleratu zuen bere lehen diskoa. Aitor Etxebarriak, Javier Fernandez "Willy" eta Iñigo Calzadarekin batera martxan jarri zuten proiektua. Irene Prieto eta Txufo Willson batu zitzaizkion gerora laguntzera, eta horrela eman dituzte urterik gehienak. Zigilua ez zuen ildo artistiko zehatz jarraitu, beti arriskuaren bila ibili baitzen: «Gure premisetako bat beti izan da katalogatzeko zaila den eta daukan arriskuagatik beste zigiluetan egon ezin diren taldeei aterpea ematea. Horiei eman diegu aterpea». Horrela zioen Aitor Etxebarriak: «Gu ez gara zigilu bat: gu arte galeria bat gara. Gauzak ateratzen ditugu, gustatzen zaizkigun gauzak dira, dirua irabazteko barik, geuk ikasteko».
Zigiluak 2024an amaitu zuen bere ibilbidea. Azken agurra emateko irailaren 13 an, Bilboko Kafe Antzokian ospakizuna antolatu zuten.

## Zigiluan argitaratu duten artistak

Katalogo osoak 40 lan inguru biltzen ditu, gehienak Euskal Herrikoak baina baita beste herrialdetakoak ere. Hauek dira artista batzuk:
* Eñaut Zubizarreta
* Sara Muñiz
* Mice
* Ke Lepo
* Ekhi Lambert
* Galder
* Moxal
* Xabier Zeberio
* Dual Split
* Joseba B. Lenoir
* Marco Paul
* Yamila
* Ander Unzaga
* Rüdiger
* Tetura
* Amaia Ibar

## Erreferentziak

* ↑ https://www.berria.eus/kultura/hamar-urteko-ibilbidearen-ostean-forbidden-colours-diskoetxeak-etenaldia-egingo-du_2126755_102.html
* ↑ https://www.facebook.com/forbiddencolours.net/

## Kanpo estekak

* Zigiluaren webgune ofiziala.
* Iñigo Astiz: «Hamar urteko ibilbidearen ostean, Forbidden Colours diskoetxeak etenaldia egingo du», Berria, 2024/06/19.
* Diskoetxearen Facebook kontua.
# Forbidden Paradise

Forbidden Paradise 1924ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Alexei ofizial gazteak erreinu txiki bateko tsarina azpikari iraultzaile batzuengandik salbatu du, eta neskak ordainetan, bere maitasuna eskainiko dio. Mutilak orduan maite zuen neska eta tsarinaren ohorezko dama den Anna utziko du.

## Aktoreak

* Pola Negri: Katalina II.a Errusiakoa (tsarina)
* Rod La Rocque: Alexei Czerny kapitaina
* Adolphe Menjou: kantzeilaria
* Pauline Starke: Anna
* Fred Malatesta: Frantziar enbaxadorea
* Nick De Ruiz: jenerala
* Carrie Daumery: Anna ohorezko dama
* Clark Gable: soldadua

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1996136
* Multimedia: Forbidden Paradise / Q1996136
# Fombellida

Fombellida Valladolideko udalerria da, Páramos del Esgueva eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 210 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valladolideko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Valladolideko udalerrei buruzko webgunea Valladolideko aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1922913
* Multimedia: Fombellida / Q1922913
# Fomite

Mikrobiologian, fomiteak mikroorganismoak dituzten objektuak dira, infekzioak hedatzen dituztenak gizabanakoen artean aipatutako mikroorganismoak garraiatzerakoan.
Fomitetzat jo daitezke mukizapiak, eskuoihalak, jostailuak, telefonoak, boligrafoak edo arkatzak, ordenagailuen teklatuak... Objektu horiek guztiek erabiltzaile gaixo batek askatzen dituen bakterioak eta birusak atxikitzen dituzte. Beste erabiltzaile osasuntsuak ikutzerakoan mikrobioen transmisioa suertatzen da.
Arizonako Unibertsitatean jarduten duen Charles Gerber irakaslearen arabera, bulego baten ordenagailuaren teklatuak komuna baten tapak edo estalkiak dituen adina birus eta bakterioak ditu. Beste ikerketa batek kafea hartzeko kikara batzuen kirtenen %41ek bakterio fekalak zituela frogatu zuen, eta telefonoen aurikularrek milaka bakterio/cm2-ko ukan ahal dituztela jakinarazi zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3075150
# Fomoré

Fomoré edo Fomoriarrak edo Fomoriatarrak (irlanderaz Fomóiri edo Fomóraig; ingelesez Fomorians). Aintzineko Irlandan bizi omen ziren erdi-jainkozko izaki erraldoien arraza, Greziar mitologiako Titaten antzekoak. Irlandar mitologiako Heriotz, Gaiztakeri eta Gauaren jainkoak ziren, itxura ezberdinetako inpernuko aberrazioak: batzuek begi, oin edo esku bakarra zuten; beste batzuek abere buruak, orokorrean ahuntzarena, beste batzuek aldiz ez, Elatha-k bezala, hau ilehoria eta ederra zen.

## Ezaugarriak

Ozeano ezezagunetik haruntzago zegoen lurralde ilun bat zuten bizilekutzat, eta haien etorrera beleek iragartzen zuten.
Balor-ek kopetean begi bat zuen eta beste bat garondoan, haien erregea zen. Emakumezko azti eder bat zen heriotzaren mezularia, honi hiltakoen arimak ematen zizkion. Bere bidaietan beirazko txalupa nat erabiltzen zuen eta gazteak bere edertasunaren xarmaz liluraturik gelditzen ziren, bere atzetik joaten ziren eta honek formoriatarren herrialdera eramaten zituen, han esklabu bilakatuz.

## Historia

Partholon eta bere herriaren aurka borrokatu ziren, eta Irlandako Uhartean bizi ziren Partholon-en ondorengoen biziei amaiera eman zien izurrite bubonikoaren ondoren, fomoriatarrek birpopulatu zuten uhartea berriz.
Baina borrokak sortu ziren berriz, oraingoan Nemed-tarrekin (hilen lurraldeetatik etorritakoak). Nemed-ek lau fomoretarrei batera borroka egiteko erronka luzatu zien eta lau borrokaldietan galdu egin zuen, bere biziari ere amaiera emanez, honenbestez fomoretarrek beren nagusigoa irlandar lurraldeetan zehar ezarri zuten.
Aldi honetan boterea lortu nahian bi errege zeuden liskarretan: Connan eta Morc. Biak ere agintekeri latza zuten ezarria Nemed-tarren gain, azken hauek altxatu egin zirelarik. Beren hiru buruzagien agintepean uhartean barneratu eta dorrea hartu zuten. Morc-en ekintza oldarkor batek Nemed-tarren biziekin amaitu zuen, haietako 30 izakien salbuespenarekin. Bizirik gelditu zirenen azken talde hau Irlandako itsasoen ondoan hil zirela esan ohi da.
Tuatha Dé Danann-tarrak izan ziren Fomoretarrak garaitu zituzten bakarrak, honen ondoren Fomoretarrak heuren aberrira itzuli ziren.

## Aipamenak

Donnelly, Ignatius L.. Atlantis: The Antediluvian World. Dover Publications. Page 406. ISBN 0-486-23371-5.

## Ikus, gainera

* Tuatha Dé Danann
* Irlandar mitologia
* Zeltiar mitologia
* Gaelera
* Nazio zeltak
* Hizkuntza zeltak
* Zelta
* Irlandako historia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1160687
# Fombio

Fombio Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 2.254 biztanle ditu, 7,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Fombiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Guardamiglio San Fiorano San Rocco al Porto Somaglia Codogno Santo Stefano Lodigiano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42938
* Multimedia: Fombio / Q42938
# Fombuena

Fombuena (aragoieraz Fuen Buena edo Fuent Buena) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 45 biztanle zituen 19,5 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q672176
* Multimedia: Fombuena / Q672176
# Espainiar hiztegi biografikoa

Espainiar hiztegi biografikoa (gaztelaniaz: Diccionario biográfico español) Historiako Errege Akademiak argitaratutako lana da.

## Historia

1735eko maiatzaren 23an Filipe V.a Espainiakoak Historiako Errege Akademia sorrarazteko agindua eman zuen. Instituzioaren lehenengo zuzendaria Agustín de Montiano y Luyando izan zen eta honek Diccionario histórico-crítico de España egitea proposatu zuen. Dena dela, errekurtsoen gabeziak proiektua atzeratu zuen. XX. mendeko azken urteetan Akademiak proiektua berreskuratu zuen. Gonzalo Anes -orduko zuzendaria-, Jaime Olmedo eta Quintín Aldea Vaquero lanak koordinatu zituzten. Hamar urtez bost mila inguruko historialariek prestatu zuten lehenengo edizioa. Lehenengo 25 liburuki 2011an plazaratu ziren. Obra osoak berrogeita hamar liburuki ditu, 45.000 orri eta 40.000 biografia. Biografia horiek Espainiako kontzeptua oso modu zabalean hartu dute zeren eta K.a. VII. mendetik gaur egun arte baitoaz. Lana 2013an bukatutzat eman zen. Lehenengo paperezko edizio hori kritikatua izan zen batez ere frankismo eta Francoren sarreretan diktadura eta diktadorea izan zirela aipatzen ez zelako.
2018an, Carmen Iglesias zuzendaria izanik, edizio digitala aurkeztu zen. Edizio horretan biografia batzuk zuzendu ziren, Francorena horien artean, eta bakarrik hildako pertsonaienak jaso ziren.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20171008095653/http://www.rah.es/diccionario-biografico-espanol/
* ↑ https://elpais.com/cultura/2018/05/03/actualidad/1525342688_349008.html

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Hiztegiaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q41705771
# Espainiar pezeta

Artikulu hau Espainiako dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pezeta».
Espainiako pezeta Espainiako erabilera legaleko dirua izan zen, 1868ko urriaren 19an onartu zenetik 2002ko otsailaren 28an euroak ordezkatu zuen arte. 1868tik aurrera diru unitarioa izan zen eta, urte horretan jaulki zutenean, parekidetasuna zuen Frantziako frankoarekin. Pezetaren laburdura "pta." da euskaraz.

## Etimologia

Pezeta hitzerako bi jatorri eransten dira: gaztelaniazko ‘peso’ hitzeko txikigarria, eta katalanezko ‘peceta’ (pieza txikia). Edozein moduan Katalunian agertu zen hitza XV. mendean.

## Historia

Espainiako Independentzia Gerran peseta txanponak agertu ziren Kataluniako leku askotan; baina ofizialki 1868ko urriaren 19an moneta-unitate bihurtu zen Serrano jeneralaren Behin-behineko Gobernuaren dekretuaren bidez, ezkutua ordezkatuz. Frantziako frankoa modelo bezala hartu zuen, 100 zentimotan banatuta.
Pezeta bateko azken txanpona oso txikia zen, aluminiozkoa, 14 mm.etakoa eta 0,55 g.koa.
Eta ofizialez 1999ko urtarrilaren 1ean eurori lekua utzi zuen.

## Euroarekiko baliokidetasuna

* 1 euro = 166,386 pezeta

## Erreferentziak

* ↑ «Pezeta» Euskalterm.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189097
* Multimedia: Peseta / Q189097