OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arkhimedes (aldizkaria)

Arkhimedes (Fisika eta Matematika aldizkaria) 1948tik argitaratua, Finlandiako Fisika Elkarteak eta Finlandiako Matematika Elkarteak argitaratua da.
Aldizkariak egungo ikerketa gaiei buruzko artikuluak, liburuen iritziak, albisteak eta gaurkotasuneko gaiei eta kideei buruzko ekitaldiei buruzko eztabaidak biltzen ditu.

## Historia

Arkimedes 1948an sortutako fisika eta matematika aldizkaria da. Aldizkariaren ideia nagusietako bat gaiari buruzko artikuluak hizkuntza nazionaletan argitaratzea da eta horregatik hiztegiaren garapenari ere arreta jartzen dio. Aldizkariaren helburua klubeko kideentzat eta beste industria zaleentzat fisikako eta matematikako albisteen aldizkaria izatea da, eta artikulu zientifikoak zentzu arruntean argitaratzea, adibidez, ikastetxeko matematika eta fisikako irakasleen beharretarako.

## Erreferentziak

* ↑ «Arkhimedes – Journal of Physics and Mathematics Welcome!» www.arkhimedes.fi (Noiz kontsultatua: 2022-11-20).
* ↑ (Ingelesez) «Arkhimedes (Journal)» University of Helsinki (Noiz kontsultatua: 2022-11-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11852596
# Arkijas

Arkijas edo Arquijas Zuñigako ekialdean dagoen eremua da, Nafarroa Garaian. Gasteizerako trenbidek zeharkatuta, bertan Egak egindako arroilean Lehen Karlistaldian bi gudu (1834an eta 1835ean) egin zituzten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16010775
# Arkhip Kuindzhi

Arkhip Ivanovitx Kuindzhi (errusieraz: Архи́п Ива́нович Куи́нджи; grezieraz: Αρχίπ Κουίντζι; Mariupol, Errusiar Inperioa, 1841ko urtarrilaren 27a/urtarrilaren 15a - San Petersburgo, 1910eko uztailaren 24a/uztailaren 11) errusiar margolaria izan zen.
Pontoko greziar familia batean jaio zen. Umezurtz geratu zen sei urterekin eta greziar familiako lagun batek hezi zuen. Taganrogen bizi izan zen eta margotzen ikasi zuen eta argazkigintza estudio batean lan egin zuen.
1868an San Petersburgoko Arte Akademian ikasle sartu zen eta Peredvizhniki taldean parte hartu zuen. 1873an Akademia utzi zuen eta Pavel Tretiakovek bere margolanetako bat erosi zuen.
Paisaien margolaria izan zen eta gai sozialekin lotu zituen. Bere heldutasunean argi efektuak eta kolore biziak erabili zituen argiztapenaren ilusioa sortzeko.
Errusiarrek Kuindzhi Arte Museoa suntsitu zuten 2022ko martxoan Mariupolgo setioan.

## Iruditegia

* Ladoga aintzira (1873)
* Urkien basoa (1879)
* Dnieper ibaia goizean (1881)
* Ilargi argia Dnieperren (1880)
* Olatuak eta hodeiak (1882)
* Elbrus (1890–1895)
* Arrtsalde Ukrainan (1878–1901)
* Ilargi argia basoan, negua (1898–1908)
* Arrats gorria Dnieperren (1905)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q353628
* Multimedia: Arkhip Kuindzhi / Q353628
# Arkias Korintokoa

Arkias (grekeraz: Ἀρχίας Ἀναξιδότου Πελλαῖος) Korintoko pertsonaia sasimitologikoa zen, Siziliako Sirakusa kolonia fundatu zuena.

## Elezaharra

Arkias Melisoren semearekin, Akteonekin maitemindu zen -haren adinako hiriko mutil dotoreena eta apalena- eta gorteatzen hasi zitzaion. Gaztearen ezetzaz nabarituta, erabaki zuen hau bahitzea. Arkiasek bere burua inbitatu zuen Melisoren etxean ospatzen zen jai batera. Arkiasek eta haren gaizkideak mutila hartu zuten baina honen familiak aurre egin zioten. Borroka horretan Akteon triskaturik atera zen. Melisok korintiarren justizia eskatu zuen baina hauek ez entzunarena egin zioten. Gauzak honela, Poseidon tenpluraino igo zen eta ahuspez arkaitzen gainean, jainkoaren mendekua eskatu zuen. Lehorte eta gosete handiak etorri ziren. Orakuluak kontsultaturik izatean, esan zuen Akteonen heriotzaz mendeku hartu beharko zela. Arkias erbesteratua izan zen eta beste lagunekin Sirakusa kolonia fundatu zuen. Arkiasek bi alaba izan zituen. Telefok Arkias hil zuen, umea zelarik, hartaz aprobetxatu zelako.

## Erreferentziak

* ↑ Ez nahastu beste Akteonekin, Aristeosen semearekin.

## Kanpo estekak

* PLUTARKO: Moralia, Five Tragical Histories of Love II
* Apolonio Rodaskoa, Argonautika (italieraz).
* Diodoro Sikulo, Biblioteka Historikoa(italieraz).
* Estrabon: Geografia(italieraz).
* Datuak: Q633041
# Arkhe

Arkhe greziera zaharreko terminoa da, euskaraz literalki jatorri edo printzipio esan nahi duena, eta antzinako filosofo grekoek, bereziki presokratikoak, physis edo naturaren oinarriko printzipioa adierazteko baliatzen zutena. Horrela, Talesentzat ura zen arkhe, Anaximenesentzat haizea eta Anaximandrorentzat apeiron delakoa.

## Ikus, gainera

* Filosofo presokratikoak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q196638
# Arkhangelsk oblasta

Arkhangelsk oblasta (errusieraz: Архангельская область, translit.: Arkhangelskaia oblast) Errusiako subjektu federal bat da, Erdialdeko Barruti Federalean dagoena. Haren barnean Frantzisko Josefen Lurraldea eta Zembla Berria daude, baita Nenetsia barruti autonomoa ere. 587.400 kilometro koadroko hedadura du, eta 2010ean 1.185.536 biztanle zituen.
Arkhangelsk hiria (350.000 biztanle inguru) oblasteko gune administratiboa eta hiriburua da.

## Banaketa administratiboak
### Barrutiak

Oblasta honako barruti hauetaz osatuta dago:
* Kargopolski Barrutia (Каргопольский)
* Kholmogorski Barrutia (Холмогорский)
* Konoshski Barrutia (Коношский)
* Kotlasski Barrutia (Котласский)
* Krasnoborski Barrutia (Красноборский)
* Lenski Barrutia (Ленский)
* Leshukonski Barrutia (Лешуконский)
* Mezenski Barrutia (Мезенский)
* Niandomski Barrutia (Няндомский)
* Onezhski Barrutia (Онежский)
* Pinezhski Barrutia (Пинежский)
* Plesetski Barrutia (Плесецкий)
* Primorski Barrutia (Приморский)
* Shenkurski Barrutia (Шенкурский)
* Solovetski Barrutia (Соловецкий)
* Ustyanovski Barrutia (Устьяновский)
* Velski Barrutia (Вельский)
* Verkhnetoyemski Barrutia (Верхнетоемский)
* Vilegodski Barrutia (Вилегодский)
* Vinogradovski Barrutia (Виноградовский)

### Uhartediak (ez dira barruti bakar baten ere zati)

* Frantzisko Josefen Lurraldea
* Zembla Berria

### Herri eta hiri garrantzitsuak

* Arkhangelsk
* Koriazhma
* Kotlas
* Novodvinsk
* Severodvinsk

## Erreferentziak

* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1875
* Multimedia: Arkhangelsk Oblast / Q1875
# Avdoninita

Avdoninita haluro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Avdoninita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {K2Cu5(OH)4Cl8 * H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Avdoninite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19799771
* Multimedia: Avdoninite / Q19799771
# AveLina Pérez

AveLina Pérez (Oia, Galizia, 1969) sortzaile eszenikoa da.

## Ibilbidea

Santiagoko Santart Eskolan ikasi zuen interpretazioa, eta Galiziako Arte Dramatikoko Goi Eskolan eszenaren eta dramaturgiaren zuzendaritza. Teatro del Fuego antzerki-konpainiaren zuzendaria da.

## Aitortza

* Ribadaviako MITen XIII. Abrente Saria irabazi zuen, testu honekin: O día no que bicar a terra2018an
* Álvaro Cunqueiro XXIV. Saria antzerki-testuetarako, Ás oito da tarde, cando morren as nais, ambos os dous, lanagatik, 2018an.

## Lanak

* Vaquedás, 2006
* A que non podes dicir cocacola?, 2011
* Gañaremos o pan coa suor da túa fronte, 2013
* Silencio, 2014
* El arte de vivir, 2014
* Non teño espello no baño, 2015
* Eu controlo, 2015
* Punto de vista, 2016
* Os cans non comprenden a Kandinsky, 2016
* Os arroaces son animais sucios e desesperados, 2017
* Honey rose, 2017
* Ás oito da tarde, cando morren as nais (2019). Xerais, teatro, Biblioteca Dramática Galega. 56 páxs. ISBN 978-84-9121-530-1.
* Ese silencio (2021). Edicións Positivas. 46 páxs. ISBN 978-84-123257-4-4

## Erreferentziak

* ↑ Avelina Pérez, en Contexto Teatral (Gaztelaniaz).
* ↑ 15 de novembro de 2018.
* ↑ 20 de xullo de 2018.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58675582
* Multimedia: AveLina Pérez / Q58675582
# Ave (ibaia)

    Artikulu hau ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ave (argipena)».
Ave Portugalgo ibaia da, herrialdeko nagusienetariko bat dena. Cabreira mendizerran, Vieira do Minho herrian, iturria du. Bere ibilbidean Vieira do Minho, Póvoa de Lanhoso, Guimarães, Vila Nova de Famalicão, Santo Tirso, Trofa eta Vila do Conde zeharkatzen ditu. 94 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Ozeano Atlantikora isurtzen ditu bere urak. Bere arroak 1.390 km²-ko azalera du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14591
* Multimedia: Rio Ave / Q14591
# Ave Satani

Ave Satani (euskaraz Agur Satan) The Omen film saileko soinu bandaren doinu nagusia da. Latinez abestua dago. 1976an Jerry Goldsmith musikagileak The Omen beldurrezko filmaren doinua izugarria izateko konposatu zuen, filma ikusten ari ziren ikusleak giro desatseginean barneratu eta doinu beldurgarri hau entzutean deseroso senti zitezen. Beldurrezko zinemazaleen artean oso ezaguna eta ospetsua den doinua da. Filmak Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria irabazi eta doinuak Jatorrizko abesti onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.
Izenburua Ave Christi (Agur Kristo) izenburuari kontrajarria dago, Goldsmithek doinua konposatzean meza beltz baten doinuaren hitzak gehitzeko ideia bururatu baizitzaion, alegia, Kristoren apaimen guztiak Satanera igarotzea. Gainera, horri, mezetako kantu gregorianoaren estiloa gehitu zion.

## Hitzak

| Latinez (soinu banda) | Latin egokian | Euskaraz |
| sanguis bebimus | sanguinem bibimus | odola edaten dugu |
| corpus edimus | corpus edimus | gorputza jaten dugu |
| tolle corpus Satani | tolle corpus Satanae | altxa bedi Satanen gorpua |
| ave, ave Versus Christus! | avē, avē Antichriste! | agur, agur Antikristoa! |
| ave Satani! | avē Satana! | agur Satan! |

## Kanpo estekak

* Ave Satani doinua entzungai. Yotube.com (Latinez)
* Datuak: Q2873398
# Avebrevicauda

Avebrevicauda (latinez "hegaztiak buztan motzekin") hegaztien eboluzioaren oinarrian dagoen talde zabala da. Bere barruan isatsan hamar orno baino gutxiago dituzten Avialae guztiak daude. Taldea 2002an izendatu zuen Gregory S. Paulek, Archaeopteryx arbasotik bereizteko, honek narrastien isatsa luzeak baitzuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2200094
* Espezieak: Avebrevicauda
# Avdotia Istomina

Jevdokia (Avdotia) Ilinitxna Istomina (errusieraz: Евдокия (Авдотья) Ильинична Истомина; San Petersburgo, 1799ko urtarrilaren 17a/urtarrilaren 6a – ibidem, 1848ko uztailaren 8a/ekainaren 26a) errusiar ballet dantzaria izan zen.

## Bizitza

Avdotia Istomina San Petersburgon jaio zen 1799an. Umezurtz geratu zenean, Antzerki Inperialeko Eskolan onartu zuten, non haurrak segurtasun osoz bizi zitezkeen. Charles-Louis Dideloten ikaslea, 1815ean egin zuen debuta San Petersburgoko Antzoki Inperialean. Arrakasta handiena Flore eta Zefiro, Afrikako lehoia (1818), Bagdadeko kalifa, Eutimio eta Eucharis, Roland eta Morgana, Lise eta Colin (1820) eta Narbonako Laelia balletetan izan zuen. Dideloten balletetan ia rol nagusi guztiak lortu zituen. Oin-puntetan dantzatu zuen lehen errusiar dantzaria izan zen. Horrez gain, edertasunagatik ezaguna egin zen, eta Aleksandr Puxkinek Eujenio Onegin eleberrian aipatu zuen.
1836ko urtarrilaren 30ean azken aldiz igo zen eszenatokira eta dantza errusiar txiki bat dantzatu zuen. 1840ko hamarkadan Pavel Ekunin aktorearekin ezkondu zen.
1848an hil zen San Petersburgon, kolerak jota.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-07-13).
* ↑ (Ingelesez) Pushkareva, Natalia. (1997). Women in Russian History: From the Tenth to the Twentieth Century. M.E. Sharpe, 300 or. ISBN 978-1563247972..
* 1 2 3 4 (Errusieraz) «Авдотья Истомина» Записки Дикой Хозяйки (Noiz kontsultatua: 2024-07-13).
* ↑ (Ingelesez) Homans, Jennifer. (2013). Apollo's Angels: A History Of Ballet. Granta Books, 672 or. ISBN 9781847084545..
* 1 2 3 (Errusieraz) «Истомина, Евдокия Ильинична» Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона XIII: 476. (Noiz kontsultatua: 2024-07-13).
* ↑ (Ingelesez) Kisselgoff, Anna. «Dance» The New York Times 1971-08-22 (Noiz kontsultatua: 2024-07-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2650296
* Multimedia: Avdotya Istomina / Q2650296
# Ave (argipena)

Ave izan daiteke:
* Ave, erromatar agurra.
* Ave, Portugalgo ibaia.
* Ave, Portugalgo azpieskualdea.
* Alta Velocidad Española edo AVE, Renfe Operadora eragilearen marka.
* Ave Maria, latinezko esaldia, euskaraz Agur Maria otoitza dena.
# Ave, Caesar, morituri te salutant

Ave, Caesar, morituri te salutant (literalki Agur, Zesar, hiltzera doazenak agurtzen zaituzte) usadioz gladiadoreek enperadoreari borroka hasi aurretik zuzentzen zioten latinezko esaldia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q930415
# Ave (azpieskualdea)

    Artikulu hau azpieskualdeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ave (argipena)».
Ave Portugalgo azpieskualdea da, Iparraldeko eskualdean kokatuta dagoena.

## Kontzejuak

* Fafe
* Guimarães
* Póvoa de Lanhoso
* Santo Tirso
* Trofa
* Vieira do Minho
* Vila Nova de Famalicão
* Vizela

## Ikus, gainera

* Vinho verde

## Kanpo estekak

* Datuak: Q634735
# Avebury

Stonehenge, Avebury eta lotutako lekuak$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Aveburyko aireko ikuspegia. ||
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | i, ii, iii |
| Erreferentzia | 373 |
| Kokalekua | Erresuma Batua |
| Eskualdea$^2$ | Europa/Ipar Amerika |
| Izen ematea | 1986 (X. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Avebury, Ingalaterrako hegoaldean dagoen Avebury udalerrian dagoen Neolito aroko henge monumentu bat da, Wiltshire konderrian. Stonehenge, Avebury eta lotutako lekuak multzoaren barnean dago.
K.a III. mendean zehar eraikia izan zen eta Ingalaterrako historiaurreko monumentu ezagunenetakoa da.
1986an UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen.
* Datuak: Q661855
* Multimedia: Avebury Stone Circles / Q661855
# B eraztuna (Saturno)

Saturnoren B eraztuna A eraztunaren barnean dagoen eraztun bat da. Saturno planetaren erdialdetik 92.000 eta 117.500 kilometro artean hedatzen da, 25.500 kilometroko zabalera duelarik. Eraztun honetan nabaritzen da egitura antolaketa handiago bat. Eraztunetan dagoen partikula dentsitaterik handiena ere badu. Opakotasun aldaketak daude B eraztunean gehienez ere 10 eta 50 kilometro bitarteko distantzia erradialetan zehar, arreta biziki pizten duena 25.500 kilometroko zabalera duela kontutan hartuz gero. B eraztun honen erdialdeko gunean, eta, beraz, opakoenean, agertzen dira ziri erradialak.

## Ikus, gainera

* Eraztun planetario
* Saturnoren eraztunak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2738054
# BZK Pro Basic

BZK Pro Basic :
| Taldearen informazioa ||
| UCI kodea | BZK |
| Herrialdea | Euskal Herria |
| Sorrera | 2004 |
| Modalitatea(k) | Errepidea |
| Maila | Emakumezkoen UCI (2015) Amateur (2016) |
| Organigrama ||
| Manager nagusia | Agustín Ruiz Larringan |
| Kirol zuzendariak | Eneritz Iturriaga |
| Taldearen izenaren historiala ||
| 2015 2016 | BZK Emakumeen Bira BZK Emakumeen Bira-Smurfit Kappa |
| Maillot-a ||
BZK Emakumeen Bira-Smurfit Kappa (UCI kodea: BPD) euskal txirrindulari-taldea da, Iurretan egoitza duena. Iurretako Emakumeen Bira Ziklismo Kirol Elkarteak, Emakumeen Biraren antolatzailea, sortu zuen eta Iurretako Udala, Smurfit Kappa eta Carletti babesleak ditu.
2014ko irailaren 30ean, Olatz Agorria, Aiala Amesti, Maria del Mar Bonnin, Ziortza Isasi, Gloria Rodriguez, Maria San Jose eta Eider Unanue txirrindulariak zituen. Azaroaren 20an Naia Alzola sinatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Vídeo: El BZK Pro Basic se presentó en sociedad (Fotos)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18703897
# B (argipena)

B latindar alfabetoko 2. letra da. Horrez gain, beste esanahi batzuk izan ditzake:
* B Boroaren ikur kimikoa da.
* B programazio lengoaia bat da.
Ikus halaber:
# B eredua

B eredua Euskal Herrian ematen den hezkuntza eredu bat da. Hezkuntza elebiduna ematen du. Ipar Euskal Herrian Ikas-Bi (eskola publikoa) eta Euskal Haziak-en (ikastetxe giristinoak) bitartez ematen den eredua ere honen antzekoa da. Biak batuz gero ikasleriaren % 16,7k horrelako eredu batean ikasten zuen 2005ean. Eredu honetan askotan ikasgai gehiago euskaraz ematen badira ere ikasgai komunak direnak (matematika, filosofia, historia...) gazteleraz eman ohi dira. Askota D ereduan ere ikasgai horietako batzuk gazteleraz ere sartzen diren arren legalki ez da B eredua. Eusko Jaurlaritzak eginiko azterketa baten arabera ikasle hauetarik % 67k ez zuen euskara menperatzea lortzen.
A eta D ereduekin alderatuta ikasle gutxien dituen eredua da.

## Ikus, gainera

* Euskara hezkuntza sistemetan

## Erreferentziak

* 1 2 Bai eskolak euskalduntzeari!

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254617
# B eremua (Zisjordania)

B eremua ( hebreeraz: B שטח‎ ) Osloko Akordioek definitutako lurralde eremua da, Israelek Palestinako Aginte Nazionalaren kontrol zibilaren esku utzitako lurraldea deskribatzen eta aipatzen duena, baina estatu israeldarrak merkataritza eta pertsonen mugimendua kontrolatzen duena.

## Eremuaren antolaketa

B eremuak lurralde sakabanatu eta etanak dira (ikus mapan alde gorri ilunak), Palestinar Enklabeetako artxipelago modukoaren parte handi bat, eta Zisjordaniaren % 22 inguru hartzen du Osloko Akordioetan ezarritako lehen fasearen arabera. A eremua, hauxe delarik Palestinar Enklabeen muina, Zisjordaniako lurren %18 da. Israelen mendeko kontrol osoko C eremua Zisjordaniako lurraldearen %61 da gutxi gorabehera,
Eremu honek 440 herri palestinar eta haien inguruak hartzen ditu gutxi gorabehera, eta ez dago Israelgo asentamendu judurik. Palestinako Aginte Nazionalak arabiar bizilagunen gaineko eskumen politikoa, administratiboa eta poliziala du, baina Israelgo poliziak eta militarrek soilik egin ditzakete atxiloketak B eremua osatzen duten lurraldeetan
Arabiar bizilagunak Palestinako Aginte Nazionalaren legeen menpe daude, kuotak eta zergak ordaintzen dizkiote eta A Eremuko palestinarrei eskaintzen dizkien zerbitzu publiko berberez baliatzen dira.
A eta B eremuetako palestinarrek garapenerako, eraikuntzarako eta nekazaritzarako beharrezkoak diren lurren premia larria dute. Palestinako komunitate askorentzat erabilgarri izan daitekeen lur bakarra C eremuan dago eta Israelek arabiar egoiliarrei ezarritako murrizketa gogorrak garapen eta bizitza arrunterako traba latza dira.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, errumanierazko wikipediako «Zona B (Cisiordania)» artikulutik itzulia izan da, 2019-07-19 data duen 12974988 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2019-07-19 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ Palestine Introduction. Parlamentul European.
* 1 2 3 Knowing your ABC: A primer to understand the different areas of Judea and Samaria. Jerusalem Post.
* ↑ Planning Policy in the West Bank. B'Tselem.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85970828
* Multimedia: Area B (West Bank) / Q85970828
# B film

B filma (B movie ingelesez) aurrekontu txikiko film komertziala da.
Estatu Batuetan publizitate gutxiko banaketa zuena Hollywoodeko urrezko garaian erabilitako esamoldea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223770
* Multimedia: B movies / Q223770
# BYOB

BYOB (ingelesezko Bring Your Own Bombs hitzen laburdura, euskaraz Ekar Hitzak/Hitzan Herorren Bonbak) 2005eko otsailaren 2an System of a Down estatubatuar musika taldeak bere Mezmerize diskoaren barnean kaleratu zuen abesti bat da. Gaitzat Irakeko Gerra eta bertan Estatu Batuek jokatu zuten papera hartzen du.

## Kanpo estekak

* BYOB abestia entzungai (Ingelesez)
* Datuak: Q787039
# B banda

Fotometrian, B banda urdin koloreko B Johnson iragazkiak iragazitako espektro elektromagnetikoaren zatia da: gehiengo igortzea, 430 nanometrotan dago (urdin kolorea). Gutxi gora-behera, argazki plaka baten sentsibilitatearekin bat dator; fotometrikoki, argazki plaken argazki magnitudearen antzekoa da (mgp), askoz sentikorragoak uhin laburreko argiari (urdin eta morea), uhin erdi (berdea) edo uhin luzekoari (horia, gorria, laranja) baino.
UBV edo Johnsonena deritzon sistema fotometrikoaren barnean, B banda, jatorrizko hiruretatik, tarteko uhin luzera duena da: U (ultramorea), B (urdina) eta V (berdea edo begi hutsez ikusten dena); V iragazkikoa baino laburragoa da (V banda), baina U bandakoa baino luzeagoa.
B bandarekin lortutako magnitudea, V bandarekin lortutakoari kenduz lortutako emaitzak, B-V kolore indizea ematen du, astronomian, argizagien kolorea eta euren azaleko tenperatura zehazteko erabiltzen dena.

## Iturriak

On the Color-Magnitude Diagram of the Pleiades, H. L. Johnson, W. W. Morgan, ApJ 114, 522 (1951).
Fundamental stellar photometry for standards of spectral type on the revised system of the Yerkes spectral atlas, Johnson, H. L.; Morgan, W. W., ApJ 117, 313 (1953).
Some Characteristics of Color Systems, Morgan, W. W.; Harris, D. L.; Johnson, H. L. ApJ 118, 92M (1953).
VRI standards in the E regions, Cousins, A. W. J., Mem. R. Astron. Soc, 81, 25 (1976).
VRI Photometry of E and F Region Stars, Cousins, A. W. J., M. N. Astr. Soc. South Africa, 3, 8 (1978).
Fotometría con Filtros, Francisco A. Violat Bordonau, Víctor Violat Martín (2003). Asociación de Variabilistas de España. Astronomía Digital (noviembre de 2003). Fotometría CCD con filtros de color

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)CCD fotometria kolorezko iragazkiekin
* Datuak: Q6746395
# B anfoterizina

B Anfoterizina onddo patogenoen aurkako botika da, Streptomyces nodosus bakterioak modu naturalean ekoizten duena. Bi anfoterizina mota daude: A anfoterizina, erabilera klinikoa ez duena, eta B anfoterizina, onddo-infekzioen aurka erabiltzen dena. Bere izenak molekula horren ezaugarri anfoterikoei aipamena egiten die.
Onddoen aukako antibiotikoek, bakterioen aurkakoen aldean, oztopo garrantzitsua dute: onddoak eukariotoak direnez, haien aurka erabiltzen diren antifungikoek sarritan kalte egiten diote ostalariaren zelula eukariotoei ere, eta horrek albo-ondorio kaltegarriak eragiten ditu gaixoengan. B anfoterizinak onddoen zelula mintza kaltetezen du, mintza horrek ergosterol asko baitu eta botikak ergosterolaren egitura deusestatzen du, mintza zulatuz. Ugaztunen zelula mintzek ez dute ergosterolik, kolesterola baizik: horri esker B anfoterizinak ez die hainbeste kaltetzen. Dena den, botika maila txikiagoan kolesterolera atxikitzen da ere, eta horrek azaltzen du bere toxikatosuna eta albo-ondorio kaltegarriak, giltzurrunetan batez ere.
Bere ekintza toxikoa dela-eta, B anfoterizina onddoek eragindako infekzio larriak eta sistemikoak tratatzeko besterik ez da erabiltzen. Sukarra, goragaleak eta hotzikarak eragiten ditu, eta gaixoen %80an giltzurrun-kalteak sortzen ditu.
Digestio-aparatuan gaizki xurgatzen denez, B anfoterizina ez da aho bidetik hartzen, zain barneko bidetik baizik.
Mikosi sakon, larri eta sistemikoen aurka erabili ohi da: kandidiasi inbaditzailea, aspergilosi, Cryptococcus eta Coccidioides onddoek eragindako meningitis, HIESdunek garatzen dituzten onddo-infekzioen aurka, etab.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q412223
# Banaketa disjuntu

Biologian, banaketa disjuntua duen taxoi bat geografikoki oso banatuta dauden populazioak dituena da. Banaketa mota horren arrazoiak askotarikoak izan daitezke, eta zenbaitetan espezieen hedadura geografikoaren handitzea edo txikitzea erakuts dezake.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1228546