OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Khersongo oblasta

Khersongo oblasta (ukraineraz: Херсонська область, translit. Khersons’ka oblast’) Ukrainako hegoaldeko oblast bat da. Mugakide ditu Dnipropetrovskeko oblasta iparraldean, Itsaso Beltza eta Krimea hegoaldean, Mykolaiveko oblasta mendebaldean eta Azoveko itsasoa eta Zaporizhiako oblasta ekialdean. 28.461 km²ko azalera du eta 2008an 1.109.117 biztanle zituen. Hiriburua Kherson da.

## Hiri nagusiak

Khersongo oblasteko hiri handienak hauek dira (2005eko populazioa):
* Kherson: 319.278 biztanle
* Nova Kakhovka: 50.240 biztanle
* Kakhovka: 38.001 biztanle
* Tsiurupynsk: 24.524 biztanle
* Henitxesk: 21.071 biztanle

## Erreferentziak

* 1 2 Khersongo oblasteko populazioa World-gazetteer.com
* ↑ Khersongo oblasteko hiriak World-gazetteer.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q163271
* Multimedia: Kherson Oblast / Q163271
# Khesinita

Khesinita mineral bat da eta sapphirine supertaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Khesinita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca4(Mg3Fe^{3+}9)O4(Fe^{3+}9Si3)O36}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Khesinite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Khertvisi gaztelua

Khertvisi gaztelua (georgieraz: ხერთვისის ციხე) gaur egun erortzeko zorian dagoen Georgiako gotorlekurik zaharrenetako bat da, georgiar feudalismo garai osoan indarrean egon zena. Georgia hegoaldean dago, Meskhetiko eskualde historikoan, gaur egun Samtskhe-Javakhetiko eskualdean. Lehen gotorlekua K.a. II. mendean eraiki zen. Eliza 985. urtean eraiki zuten eta egungo harresiak 1354koak dira. Elezaharraren arabera, Khertvisi gaztelua Alexandro Handiak suntsitu zuen. X. eta XI. mendeetan Meskhetiko eskualdearen erdigunea zen.

## Irudi galeria

* Gaztelua
* Inguruko paisaia
* Harresia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2478899
* Multimedia: Khertvisi fortress / Q2478899
# Kiriku

Kiriku, Kirikou frantsesez, Michel Ocelot animazio zinemagileak sortutako pertsonaia da. Kiriku lehenengo aldiz Kirikou et la Sorcière animazio filman agertu zen, 1998an. Kiriku Afrikako asmatutako herrixka batean bizi den haur beltz bat da. Txikia eta azkarra, beti dabil biluzik. Hari esker herrixkaren jendea hobeto eta seguruago bizi da. Michel Ocelotek Kirikuren bitartez gizarte ekintza desberdinetan hartu du parte.

## Kiriku agertzen den lanak
### Luzemetraiak

* Kirikou et la Sorcière, euskaraz Kiriku eta sorgina (1998)
* Kirikou et les Bêtes sauvages, euskaraz Kiriku eta animalia basatiak (2005)
* Kirikou et les Hommes et les Femmes (2012).

### Dokumentala

Kirikou découvre les animaux d'Afrique (2007). DVD formatoz kaleratu zen.

#### Liburuak

* Kirikou et la Sorcière
* Kirikou et les bêtes sauvages
* Kirikou et la hyène noire
* Kirikou et le Buffle aux cornes d'or
* Kirikou et la girafe, ISBN 2-7459-1961-X
* Kirikou et le fétiche égaré, ISBN 2-7459-1962-8

#### Bideo-jokoak

* Kirikou
* Kirikou et les bêtes sauvages

#### Komedia musikala

* Kirikou et Karaba

#### Youssou N'Dour kantariak sortutako kanta

* Kirikou

## Ikus, baita ere

* Michel Ocelot
* Kiriku eta sorgina
* Kiriku eta animalia basatiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3215584
# Kiril Metkov

Kiril Metkov (1965eko otsailaren 1a - ) Bulgariako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Bulgariako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1989 | 1 | 0 |
| 1990 | 0 | 0 |
| 1991 | 3 | 0 |
| 1992 | 2 | 0 |
| 1993 | 3 | 0 |
| Guztira | 9 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q47765
# Kirikiñausi

Kirikiñausi edo gaztain hespilak gaztainak bildu eta egoera onean kontserbatzeko erabiltzen ziren harrizko gordailuak dira.

## Izenak

Erakuntza hauek izen desberdin ugari hartzen dituzte euskaraz: kirikiñausie, kirikiñosie, kirikiñausia, kirikiñotokie, kirikiño-ezie, gaztaine-ezie (Gorbeialdea), kirikiñusie (Zeberio), kortina (Aiaraldea), izkiñue (Malerreka), gaztaindegie, gaztandeie, espille (Baztan), gaztain espil (Sara), kurtsila (Lapurdi) eta eskorta.

## Deskripzioa

Gaztain hespilak harrizko hesi biribil edo eliptikoak dira. Gorbeialdean biribilek 2 eta 8,6 metro arteko diametroa dute, eta eliptikoek 1,55 - 4,1 mko luzera eta 1,15 - 4,8 mko zabalera. Hesia 1,1 - 2,15 metro gora izaten da. Gehienek ate-zuloa dute, baina badira irekigunerik gabekoak ere.
Guregana harrizkoak iritsi diren arren, behinola hesola eta adarrekin ere egiten zituzten.

## Erabilpena

Gaztainak morkots eta guzti pilatzen ziren kirikiñausiaren barnean. Ondoren, iratze, belar, gaztainondo-adar, elorri edota zakuekin estaltzen ziren. Era horretan, gaztainak egoera onean kontserbatzeaz gain, zerri edo basurdeek jatea eragozten zen. Gehienean, abenduan hasten ziren kirikiñausietan gordetako gaztainak jaten. Morkotsak arrasteluekin ateratzen ziren biltegitik eta, aletu ondoren, baserrira eramaten ziren. Aldi bakoitzean aste bateko behar zirenak ateratzen ziren.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Enrike IBABE, Mª Juana LUJANBIO: Ericeras en el Macizo del Gorbeia Euskomedia.org
* 1 2 Jose Angel Aramendi: Gaztaina pobreen ogia lez ezagutua izan da, dirudunek edo etxagunek, gari ogia izango eben Aiaraldea.com
* ↑ Mariano IZETA: Baztango Hiztegia. 1996, Gobierno de Navarra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261480
# Kirikiño ikastola

Kirikiño ikastola, 1977an sortutako irabazi asmorik gabeko Txurdinagako (Bilbo) irakaskuntza kooperatiba da, guraso eta ikasleena. Irakaskuntza 2 urtetik 18ra artekoa da.
Bilboko ikastolarik handiena da, eta azalera gehien hartzen duena. Bi sarrera ditu, bata Gabriel Aresti hiribidean 22 zenbakian, eta beste Zuhatzu kalean 1 zenbakian.
2006an eraberritu zuten ikastolako ekialdeko gunea.
* Zuhatzu kaleko sarrera
* Gabriel Aresti kaleko atea.

## Historia

Kirikiño Ikastola 1977ko udaberrian hasi zen. Guraso talde batek ordu arte Karmelo Ikastolaren partaidea izandakoak, kooperatiba bat sortzea erabaki zuten eta haien asmoa izan zen Santutxun, Bilboko auzorik jendetsuenetakoan, beste ikastola bat abian jartzea.). Urte hartako apirilaren 18an, kooperatiba sortu zen 190 kideekin eta irailaren 13an erakunde hura modu ofizialean onartzen zen. Beraz, bazen bazkiderik, bazen ikaslerik, bazen irakaslerik, baina hezkuntza jarduerak ekipamendua behar zuen, orduko aurrendarien indar mugagabea gauzatu ahal izateko. Ordea, zori onaren apur bat falta zen eta handik pertsona eskuzabal bat agertu zen, María Concepción Azaola, "Doña Kontxa", zeinek lokal bat, Santutxuko Torre Gorostiagan zegoena, eskaini zion Kirikiño Ikastolaren proiektuari. Hori dela eta, 1977/78 ikasturtean, 336 ikasle ikasten hasi ziren ikastola berrian.
Kirikiño Ikastolak zabaldu behar izan zuen Oinarrizko Hezkuntza Orokorrako (OHO) eskaintza eta modu honetara, jarraipena izan zuen OHO-ren amaieran zeuden ikasleak; hori dela eta, beste ikastetxe bat topatu behar zen, ikasle haiek beren hezkuntza prozesuan aurrera egin ahal zezaten. Ondorioz, Txurdinaga auzora mugitu ziren.
1981n Batxiller Bateratua Balioaniztuna (BBB) emango zela erabaki zen nahiz eta orduan baimenik ez izan, ezta diru ituntzerik ere. Horretara, 1982ko apirilean, baimena lortu zen behin betirako eta esan dezakegu, une hartan, Kirikiño Ikastolak itxi zuela bere hezkuntza jardueraren aldi burokratikoa.

## Erreferentziak

* ↑ Olea, Pedro. (1985). «Bihotzez (Pedro Olea, 1985)» filmoteka.eus: 14'21-15'15. (Noiz kontsultatua: 2023-01-02).
* ↑ «BIZKAIKO AHALDUN NAGUSIAK ETA EUSKARA ETA KULTURA DIPUTATUAK LAUAXETA 2015 SARIAK EMAN DITUZTE - Komunikazioa - Bizkaia.eus» www.bizkaia.eus (Noiz kontsultatua: 2024-05-22).
* ↑ «Josu Meabe eta Joseba Arrieta | Ikastolen Elkartea» ikastola.eus (Noiz kontsultatua: 2024-05-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) Porras, Susana. (2004). «Bilbainos ilustres. El Ayuntamiento de Bilbao reconoció a Emma Jiménez, Vicente Larrea, Josu Meabe, Carmen Orueta y Antonio Foraster por su trayectoria profesional y su entrega a la Villa.» Bilbao.eus.
* ↑ (Gaztelaniaz) Eguskitza, L.. (2015). «Meabe, Arrieta, Zubiri y Zearra, pioneros en el ámbito de la enseñanza / La Diputación de Bizkaia reconoce con el Lauaxeta honorífico a los pioneros en la educación en lengua vasca en el territorio.» Deia.
* ↑ https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/kirikino-ikastola/ar-153955/

## Ikus, gainera

* Txurdinaga
* Josune Bañales
* Josu Meabe
* Joseba Arrieta

## Kanpo estekak

* Kirikiño ikastolaren webgunea
* Datuak: Q12261483
# Kiriko Arraun Kirol Elkartea

Kiriko Arraun Kirol Elkartea Donostiako arraun taldea da, 1997an sortua.

## Historia

Kiriko arraun-taldearen sorrera Fortuna Kirol Elkarteari hertsiki lotua dago. Jatorrian, Fortunak txapelketetara bi tripulazio eman nahi zituelako sortu zen Kiriko AKE 1997an. Jakina denez, txapelketetara klub bakoitzak tripulazio bakarra aurkeztu dezake, eta, horregatik, Kiriko kluba sortu zen Fortunak bigarren tripulazio bat eman ahal izan zezan (ohikoa izan da mekanismo hau arraun-talde askotan).
2010. urtean, Fortunako arraun sekzioarekin arazoak izan zituen arraunlari talde batek, eta Fortuna utzi eta Kirikon arraun egitea erabaki zuten, Fortunarekiko lotura hautsiz. Senior kategoriako guztiak pasatu ziren Kirikora, eta beteranoak besterik ez ziren geratu Fortunan.
Ordutik aurrera, kategoria senior, jubenil eta beteranoak eratu ziren Kirikon. Tostako arraunketan, batel eta trainerilletan ibiltzen dira. Traineru propiorik ez dute, hiriko Donostiarra traineru bateratuan aritzen baitira Kirikoko arraunlariak, Donostiako gainerako klubetako arraunlariak bezala.
Aulki mugikorreko modalitateak ere lantzen ditu.

## Kanpo estekak

* Kiriko AKE Facebook kontua
* Datuak: Q12016379
# Kirikiño (argipena)

Kirikiño hitzak zenbait adiera ditu:
* Kirikiño: animalia, triku edo sagarroi gisa ere ezagutua.
* Kirikiño: Ebaristo Bustintza idazlearen ezizena.
** Kirikiño ikastola: idazlearen omenez hala deitutako Txurdinagako ikastola.
# Kirikiño eta Zuberoa kaleetako eraikinak (Bilbo)

Kirikiño eta Zuberoa kaleetako eraikinak, Ingelesen etxeak ezizenez ezagunak, Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen etxebizitza multzo bat da.

## Kokalekua

Errekalde barrutiko Iralabarri auzoan daude, Kirikiño etorbidea eta Zuberoa kalean.

## Historia

1917an Fernando Ugalde, Enrique Epalza eta Pedro Peláez arkitektoek eraiki zituzten.

## Eraikinak

Maila apaleko jendearentzat eraiki ziren etxebizitzak dira, eraiki ziren garaian aitzindaria izan zen ekimena. Auzoak Ingalaterrako etxebizitza multzoez osatutako auzoen antza du, baina honakoak kolore argi eta alaiez apainduak daude. Garai bateko auzo guztian zeuden zerbitzu amankomunak galdu dituzte.
* Kirikiño etorbidea.
* Kirikiño etorbidea.
* Kirikiño etorbidea.
* Zuberoa kalea.

## Kanpo estekak

* Kirikiño eta Zuberoa kaleetako eraikinak. Bilbaoarquitectura.com (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q25479967
# Kiriko (Toledoko gotzaina)

Kiriko (latinez: Quiricus; katalanez: Quirze). Antzinako iturrietan agertzen ez den arren, Kiriko Bartzelonako gotzaina (640 eta 666 artean postu horretan egon zena) Kiriko Toledoko gotzain metropoliarrarekin identifikatzen da (postu horretan 667 eta 680an egon zena).
# Kirikoketa

Kirikoketa musika tresna da, txalapartaren antzekoa, lan jarduerei estuki loturik dagoena. Idiofono motako musika tresna gisa sailkatuta dago. Euskal Herriko musika eta kultura giroan berandu samar ezagutarazi da.

## Jatorria

Euskal musika tresna eta kirol askoren antzera lan jarduerekin loturik jaio zen. Musika tresna hau zehazki sagardoa ekoizteko garaian sagarrak jotzeko prozesuan erabilitako lanabesetatik dator. Askaren tamainaren arabera, bi, hiru, edota gizon gehiago aritzen ziren prakak belaunetaraino bilduta, oinutsik, sagarra jo eta jo, «ordun» hitza entzun arte. Hitz hau joaldia gelditzeko seinalea zen eta taldeko buruak esaten zuen. Jotako sagarra baztertu, geldialdi labur bat egin eta ostera sagar aldi berri bat jotzen hasten ziren. Pisoiekin, txandaka jotzen aritzen zirela, erritmo batzuk sortu zituzten.
Lan horretan astebete edo gehiago aritzen ziren, gau eta egun. Amaitzean, baserriko larrainean, atarian biltzeko ohitura zuten garai bateko sagardogileek. Patsola bat jartzen omen zuten eta bertan pisoiekin erritmo ezberdinak jotzen omen zituzten, irrintzi luzeak botaz. Nafarroako Arizkun herrian, esate baterako, hiruko erritmoa atxiki dute, hiru pisoiez osatutako soinua, alegia. Kantu hau abesten zuten pisoien erritmo honekin batera: «Kirikoketa, kirikoketa,/ kirikoketa, koketa, koketa. /Sagarra jo dela, /sagarra jo dela, /sagarra jo dela, /jo dela, jo dela». Aldapeko sagarraren abestia ere doinu honekin lotzen da.
Nafarroako iparraldeko Bortziriak eta Baztan eskualdeetako biztanleek mendez-mende musika tresna hau jo izan zuten, baina 1920ko hamarkadan galtzorian zegoen. Hala ere, euskal kulturak izandako pizkudeari esker, eta 1960ko hamarkadatik aurrera gai honen inguruan euskalzale eta kulturazaleek egindako lanaren bitartez, musika tresna hau berreskuratu ahal izan da, nahiz eta oraindik txalaparta baino maila apalagoan izan.

## Jaialdiak eta elkarteak

Gaur egun eta 2001. urtetik aurrera Baztango Arizkun herrian Kirikoketa Besta ospatu ohi da, bertako Gamioxarrea dolarean. Horren antolatzailea Jo Ala Jo Elkartea da.

## Ikus gainera

* Gamioxarrea dolarea
* Aldapeko (abestia)

## Erreferentziak

* 1 2 2001eko sagardoa: txiki txiki egin arte. argia.eus, Creative-Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0) (Noiz kontsultatua: 2016-10-22).
* 1 2 Olagarai, Joseba. Kirikoketa Eguna ospatuko da azaroaren 1ean Elizondon. in: Tipi-ttapa, 361. zenbakia, 2010-10-30. erran.tok-md.com (Noiz kontsultatua: 2016-10-22).
* ↑ Orzaiz, Ion. «Sagar jotzearen erritmoan» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-02-02).

## Kanpo estekak

* Kirikoketa, youtube.com
* Txalaparta eta beste aldaera zaharrak. Lan erritmoetatik musikara. Juan Mari Beltran Argiñena, Herri Musikaren Txokoa. Ergoien. Oiartzun, euskonews.com
* Kirikoketa emanaldia Hendaian, dailymotion.com
* Kirikoketa emanaldia Hernanin, dailymotion.com
* Kirikoketa igartubeitin. Ezkio Itsaso, youtube.com
* Kirikoketa Arizkunen, youtube.com
* Datuak: Q6415165
* Multimedia: Kirikoketa / Q6415165
# Kiriku eta sorgina

Kiriku eta sorgina (frantsesez: Kirikou et la sorcière) marrazki bizidunetako film luzea da. Michel Ocelotek 1998an zuzendu zuen. 71 minutu ditu eta Frantzia, Belgika eta Luxenburgo arteko kolaborazioaren fruitua da. Protagonista, haur beltz bat, ospetsua egin zen. Euskarazko bertsioa 2002an agertu zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Karaba sorginak Afrikako bihotzean dagoen herrixka haren menpe du. Herri osoak sorginari beldur dion bitartean, Kiriku haurtxoa da sorginari aurre egiten ausartzen den bakarra. Haurrak sorginaren mendi debekaturaino bidaiari ekingo dio eta bidean sorgina garaitzeko modua ezagutuko du. Bide horretan oihaneko animaliekin oso harreman bereziak izango ditu.

## Sariak

* Annecy 1999
* Castellinaria 1999
* Chicago Children’s FF 1999
* Cinekid 1999
* Oulu Children’s IFF 1999
* Le Kino! 2000
* Cartagena 2000
* Montréal Children’s FF 2000
* British Animation Awards 2002

## Beste filmak

* Kirikou et les Bêtes sauvages (2005)
* Kirikou et les Hommes et les Femmes (2012).

## Liburuak

* Kirikou et la Sorcière
* Kirikou et les bêtes sauvages
* Kirikou et la hyène noire
* Kirikou et le Buffle aux cornes d'or
* Kirikou et la girafe, ISBN 2-7459-1961-X
* Kirikou et le fétiche égaré, ISBN 2-7459-1962-8

## Komedia musikala

* Kirikou et Karaba

## Bibliografia

* Sébastien Denis, Le Cinéma d'animation, Paris, Armand Colin, 2007, 231 p. (ISBN 2200346301 eta 978-2200346300)
* Michel Ocelot, Tout sur Kirikou, Paris, Seuil, 2003, 160 p. (ISBN 2020628279 eta 978-2020628273)

## Erreferentziak

* ↑ Barruso, Arritxu. (2007-12-14). Domekan 'Kiriku eta Sorgina' filma ikusgai kultura etxean. goiena.net.

## Kanpo estekak

* Kiriku eta sorgina Internet Movie Databasean
* Datuak: Q605620
# Kintal

Kintal (arabieraz: qinṭār edo ehunen) antzinako masa-unitatea da, ehun libraren baliokidea dena, eta baita sistema metriko hamartarreko pisu-unitatea ere, 100 kg balio dituena.

## Sistema metriko hamartarra

Hona hemen bere baliokideak:
* 100.000 gramo
* 10.000 dekagramo
* 1.000 hektogramo
* 100 kilogramo
* 10 miriagramo
* 0,1 tona

## Sistema anglosaxoia

Estatubatuarrak edo kintal motzak (45,359237 kg) baliokide hauek ditu:
* 700.000 grano
* 25.600 avoirdupois drakma
* 1.600 avoirdupois ontza
* 100 avoirdupois libra
* 4 arroa
* 0,2 laurden motz
* 0,05 tona motz
Britainiarrak edo kintal luzeak (50,80234544 kg) baliokide hauek ditu:
* 784.000 grano
* 28.672 avoirdupois drakma
* 1.792 avoirdupois ontza
* 112 avoirdupois libra
* 8 stone
* 0,2 laurden luze
* 0,05 tona luze

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Kintal. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25472853
# Kintambo

Kintambo Kinshasako udalerri bat da. Hitz egiten den hizkuntza Lingala da. 2004ean 106.772 biztanle zituen guztira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3197216
* Multimedia: Kintambo (Kinshasa) / Q3197216
# Kintbury

Kintbury, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Berkshire konderrian.
2011n 2.534 biztanle zituen.
* Datuak: Q2749964
* Multimedia: Kintbury / Q2749964
# Kintesentzia (fisika)

Kintesentzia (latinez quinta essentia), fisikan, eta zehazkiago kosmologian, energia ilunaren modu hipotetiko bat da. Bere bitartez Unibertsoaren hedapen azeleratuari azalpena eman nahi zaio. Kintesentzia energia-huts mota bat da eta ekuazio honen bitartez zehazten da:
$\ p=w\rho c^{2}$,
honetan:
    $p\,$presioa da,
    $\rho \,$dentsitatea.
$w<-1/3$ bada, kintesentziak eremu bultzagarri gisa eragiten du. Hain zuzen ere, energia ilunak efektu hori du, fenomenologikoki energia iluna kintesentzia mota bat da.
Orokorrean, $w$ parametroa denbora kosmologikoen arabera aldatu daiteke, nahiz eta teoriko batzuk kintesentzia $w$ aldagaiaz eta kineszentzia izendapenez deitu, $w$ konstantea ere baduten beste energia batzuetatik ezberdintzeko asmoz.

## Ikus gainera

* Energia ilun

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1777391
# Kintetsu

Kintetsu (japonieraz: 近鉄) Japoniako garraiobide publikoa da. 1910eko Irailaren 16an zabaldu zen eta gaur egun sareak 25 linea eta 501,1 kilometro dauzka.
2020an 420 milioi bidaiarik erabili zuten

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Kintetsu webgune ofiziala.
* Datuak: Q1531085
* Multimedia: Kintetsu Corporation / Q1531085
# Kintesentzia

Kintesentzia (latinezko quinta essentia, "bosgarren esentzia" esamoldetik) hitzak adiera zenbait ditu:
* kintesentzia edo eterra, lau elementuez haraindiko bosgarren elementua da, aurrekoak baino sotilagoa;
* kintesentzia, unibertsoaren ustezko energia iluneko forma bat.

## Ikus, gainera

* Quintessence
# Kintil

Estatistikan, kintilak 5-koantilak dira, eta beraz, datu multzoa edo banaketa 5 zati berdinetan banatzen dute. Beraz 4 kintil daude, K$_1$,K$_2$,K$_3$,K$_4$ (lehenengo, ..., laugarren kintila), bat etorriz hurrenez hurren 20., 40., 60. eta 80. pertzentilekin edo 2., 4., 6. eta 8. dezilekin. Adibidez, K$_2$ kintiletik behera datuen %40 dago eta gora datuen %60. Kintil jakin bat kalkulatzeko dagokion pertzentila kalkulatzen da.

## Ikus gainera

* Kalkulurako, koantil.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3176606
# Kintilo

Kintilo (latinez: Marcus Aurelius Claudius Quintillus; † 270), erromatar enperadorea izan zen 270ean. Klaudio Gotiko enperadorearen anaia ere bazen.
Ez dago garbi Kintilok boterea eskuratzeko era. Badirudi, anaia hil ostean, legioek enperadore aldarrikatu zutela, eta, ondoren, Senatuak onetsi zuela.
Klaudio Gotikok, hala ere, Aureliano hautatu omen zuen enperadore. Danubioko legioek Aurelianori Augusto titulua eman zioten.
Kintiloren agintaldiaren iraupena ere ez dago garbirik. Iturri batzuek diote 17 egunekoa izan zela. Beste batzuek, ordea, 6 hilabetekoa. Haren heriotzaren kausa ere zalantzan dago. Soldaduek hil omen zuten diziplina militar zorrotza zela eta. Beste batzuek suizidioa aipatzen dute, eta beste batzuek Aurelianoren kontrako borroka. Denak bat etortzen dira Aquileia hirian hil zela esaterakoan.
* Datuak: Q185844
* Multimedia: Quintillus / Q185844
# Kinto

Kintoak ziren urtean derrigorrezko soldaduskara joan behar ziren herri baten gazteak. Tradizioa, berez, Espainiarra da. Espainian soldadutza desagertu den arren (benetako azken kintoak 1982an izan ziren), leku askotan kintoak jai-tradizio bihurtu dira, eta, horren ondorioz, gazteek, adin-nagusitasuna betetzean, antzinako kintoak gogoratzeko, festa moduko bat egiten dute. Euskal Herriko zenbait herritan ere tradizio hori gorde egin da.
Adin nagusitasunera heltzean kultura indigenetan ugaritzen den "iragate-ohikune" antzekotzat ere har daiteke kintoena. Kintoa izatea nagusi berri izatea zen, "gizona" garaiko hizkuntzan. Adin nagusitasun horrek kintoei zenbait pribilegio ematen zizkien: herriko festak antolatzen zituzten, erokeriak egiteko ahalbidea, errito batzuk beetetzea... Gazteentzat oso une garrantzitsua zen.
Urte bereko kintoek lotura berezia zuten haien artean eta, urtero, biltzen ziren bazkaria ospatzeko. Soldaduskara gizonezkoak bakarrik joaten ziren baina, gaur egun, festa ospatzen den tokietan, normalean, urte bereko emakumeek ere parte hartzen dute.

## Hitzaren jatorria

Izena kintetatik dator, lehenik Gaztelan eta gero Espainian, 1730 eta 1912 bitartean indarrean egon zen armadarako jendea errekrutatze sistema diskriminatzailea, Gaztelako Joan II.aren erregealdian (1406-1454) sortua zen, non bost gizonetik batek (hortik "kintoa") armadan zerbitzatu behar zuela ezarri zen; Filipe V.a Espainiakoak 1705ean berriz berritu zuen xedapen hori.

## Erreferentziak

* ↑ https://dle.rae.es/quinto
* ↑ https://web.archive.org/web/20230607231229/http://madridejos.net/tradiciones/los_quintos.htm
* ↑ https://www.elperiodicoextremadura.com/caceres/2019/12/15/tradicion-quintos-43941298.html
* ↑ José Canga Argüelles: Diccionario de hacienda, 190.or., (1827).

## Ikus, gainera

* Inutilaren eguna, Etxarri Aranatzen egiten den festa kritikoa.
* Iragate-ohikune

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9065393
* Multimedia: Quintos / Q9065393
# La Canonja

La Canonja Kataluniako udalerria da, Tarragonès eskualdean eta Tarragonako probintzian dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.184 biztanle zituen. 7,32 km²-ko azalera du.

## Historia

La Canonja Tarragonès eskualdeko udalerria izan zen 1964 urtera arte, orduan Tarragonako udalerriko zati izatera pasa zen. Udal entitate deszentralizatu izendatu zuen Kataluniako Generalitateak. 2010eko apirilaren 15ean Kataluniako Parlamentuak bere osotasunean La Canonjaren indepentziaren alde bozkatu zuen, honela udalerri bat osatuz eta Tarragona udalerritik bananduz.

## Erreferentziak

* ↑ El municipio de La Canonja se independiza de Tarragona. (Noiz kontsultatua: 2010-04-15).

## Ikus, gainera

* Tarragonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) La Canonjako Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1245507
* Multimedia: La Canonja / Q1245507
# La Cantabricako geltokia

La Cantabrica Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, El Astillero (herria) udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Bilbo — Santander

## Zerbitzuak
### Eskualdeko tren

Renfe Feve
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
R3aMarronLimpias • Treto • Cicero • Gama • Beranga • Hoz de Anero • Villaverde de Pontones • Puente Aguero • Orejo • Heras • San Salvador • la Cantabrica • Astillero • Maliaño • Valle Real • Nueva Montaña • ValdecillaSantander :

### Aldiriko tren

Santanderko Renfe Aldiriak
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
 C-3SantanderValdecilla–la Marga • Nueva Montaña • Valle Real • Maliaño • Astillero • la Cantabrica • San Salvador • Heras • Orejo • Solares • Ceceñas • la CavadaLierganes :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q82747707
* Multimedia: La Cantábrica train station / Q82747707
iea  Santanderko Renfe Aldiriak :
# La Canourgue kantonamendua

La Canourgue kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Lozère departamenduan dago, Okzitania (eskualdea) eskualdean. Guztira 14 udalerri ditu eta La Canourgue da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q514963
* Multimedia: Canton de la Canourgue / Q514963