OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Estrategia

Estrategiak helburuak lortzeko erak aztertzen ditu. Adibidez, erakunde batek zenbait helburu lortu nahi badu, ez da nahikoa lanari gogor ekitea, baita estrategia ondo aukeratzea ere. Estrategia ez da ideia estatikoa; prozesua da, bideak bilatzeko prozesua.
Prozesu honen zatiak hauek dira:
Erakundearen egitekoa argitu, etorkizunerako helburuak zehaztu, ingurunea ezagutu, erakundearen indarrak neurtu, beste erakundeekin posible diren erlazioak (norgehiagoka, kolaborazioa) azaldu, eta aukeragai dauden hautabide guztiak arakatu.
Soluzio bide guziak arakatu ondoren, beharrezkoa da nahi dugun helburuarekiko zein bide dagoen gertuago erabaki, kontuan harturik inguruneak etorkizunean jasango dituen eraginak ezin direla zehazki aurre-ezagutu.
Ingurunearen eszenario bakoitzean aztertu behar da hautabide bakoitzak zeintzuk ondorio ekar litzakeen.
Litekeenak diren eszenario gehienetan gure helburuekiko gertu diren ondorioak erakarriko dituen hautabidea izango da aukeratuko dugun estrategia.
Estrategia bukatzeko beharrezkoa da aukeratutako bidean aurrera egiteko beharrezkoak diren ekintza guztiak ondo zehaztea; eta ekintza bakoitzean nor den erantzulea, zeintzuk errekurtso beharko dituen, eta noizko egingo den argi uztea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185451
* Multimedia: Strategy / Q185451
# Estrategia joko abstrakto

Estrategia joko abstraktoa giroturik ez dagoen estrategia joko bat da. Estrategia terminoak jokoaren azken emaitza (nork irabazten duen eta, balitz, zenbat) batik bat jokalariek hartutako erabakien mendean dagoela adierazten du, zoriaren eragin nabarmenik gabe. Abstrakto terminoak, berriz, jokoa gai baten inguruan giroturik ez dagoela adierazten du. Gainera, erregela sinpleak izaten dituzte, baina aldi berean konplexutasun handiko jokoak dira, trebetasunez jokatzeko jokalariei adimen handia eskatzen diena. Abstraktoak izanda jokatu ahal izateko elementu gehigarririk gaineratzen ez dutenez, jokoen azterketa matematikorako aukeratzen diren jokoak dira, joko-teoriaren baitan hain zuzen. Joko hauen azterketa matematikoan, gainera, konbinatoria erabili ohi da, jokalarien estrategiak konbinatuz sor daitezkeen aukera kopuru handia aztertzeko.
Horrela, xakea, go eta hex jokoak estrategia joko abstraktoen adibideak dira. Dadoekin jolasten diren jokoak eta partxisa, adibidez, joko abstraktoak dira, baina ez dira estrategikoak, zoriak eragin handia duelako. Bi edo lagun gehiagoren artean jokatzen diren bideo-joko gehienak, berriz, estrategia dute osagai nagusi, baina ez dira abstraktoak, gehienetan giro batean murgildurik (gerra, fantasiazko munduak eta abar) jokatzen baitute jokalariek.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q573573
* Multimedia: Abstract strategy games / Q573573
* ↑ (Ingelesez) Abstract strategy games and other genres out of scope of IAGO, International Abstract Games Organization, 2012-01-05ean kontsultatua.
# Estrasburgoko Unibertsitatea

Estrasburgoko Unibertsitatea (frantsesez: université de Strasbourg) Alsaziako hiriburuaren goi hezkuntza eta ikerkuntzaren zentroa da, 50.000 ikasle baino gehiago dituena. 1538an Johannes Sturm pedagogo protestantearen eraginari esker sortua, 1968ko Maiatzaren ondorioz banatu zuten baina 2009an berriro birbateratu zuten.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Unibertsitatearen webgunea
* Datuak: Q157575
* Multimedia: Université de Strasbourg / Q157575
# Estrasburgoko Zina

Estrasburgoko Zina (egungo frantsesez les serments de Strasbourg, egungo alemanez die Straßburger Eide, latinez: Sacramenta Argentariae) 842an Estrasburgo hirian Luis II.a Germaniarra ekialdeko erresuma frankoen buruak eta Karlos Burusoila mendebaldeko erresuma frankoen buruak Lotario anaiaren kontra egindako aliantzari ematen zaion izena da.
Nitardoren Ludoviko Pioren bizitza gure iturri nagusiaren arabera, armaden aurrean erregeek zina tokian tokiko hizkuntzetan egin zuten, eta ez latinez. Geroago, armadek zina errepikatu zuten, nork bere hizkuntzan. Bertsio bat galo-erromantzez (antzinako frantsesaren aurrekarian) dago, eta bestea antzinako goi alemanieraz. Latinetik garbi bereizitutako erromantzez idatzitako lehenengo testua da.
Hizkuntzalariek hizkuntzak ikergai dituzten bitartean, historialariek luze gertaera hori erabili dute 842rako jadanik gizarte karolingiarra hizkuntza eta ohitura desberdinak zituzten proto-herrialdeetan bananduta zegoela frogatzeko. Hala ere, azken urteotan, beste teoria bat sortu da: erresuma frankoa ohiturak eta hizkuntzak gorde zituzten beste zonalde txikiagotan zegoen bananduta. Horren alde, Karlos Handiak eta Ludoviko Piok semeak zonalde desberdinetara bidali zituzen semeak, ohitura horietan haz zitezen. Honela, zonalde horretako jendearen babesa errazago lortu ahalko zuten.

## Testu erromantzea

| « | Pro Deo amur et pro christian poblo et nostro commun salvament, d'ist di en avant, in quant Deus savir et podir me dunat, si salvarai eo, cist meon fradre Karlo, et in aiudha, et in cadhuna cosa, si cum om per dreit son fradra salvar dift, in o quid il mi altresi fazet, et ab Ludher nul plaid nunquam prindrai, qui meon vol cist meon fradre Karle in damno sit. | » |

## Kanpo estekak

* Estrasburgoko Zinak Frantziako Liburutegi Nazionalaren webgunean
* Datuak: Q157082
* Multimedia: Serments de Strasbourg / Q157082
# Estrasburgoko barrutia

Estrasburgoko barrutia Rhin Beherea departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 528.539 biztanle ditu 762 kilometro koadrotan. Guztira 33 udalerri ditu. Bere hiriburua Estrasburgo da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19243038
* Multimedia: Arrondissement Strasbourg / Q19243038
# Espainiako Alderdi Komunista (berrosatua)

Espainiako Alderdi Komunista (berrosatua) —gaztelaniaz Partido Comunista de España-reconstituido, PCE (r)— Espainiako alderdi politiko marxista-leninista bat da. Bere buruzagi historikoa egun Espainian espetxeraturik dagoen Manuel Pérez Martínez Camarada Arenas da. Gaur egun alderdi ilegala da Espainian, eta hainbat kide ditu espetxean. Hego Euskal Herrian ere egiturak ditu (Gasteizen eta Bizkaiko Ezkerraldean izan du historikoki presentzia); 1981ean Kepa Crespo PCE (r)-ko euskal presoak bizia galdu zuen gose greban.
Bere adierazpen organoak Resistencia eta Antorcha dira.

## Historia

1968an Espainiako Alderdi Komunistatik (PCE) ateratako militante batzuek OMLE erakundea (Espainiako Marxista-Leninisten Erakundea) sortu zuten, PCEren nazio adiskidetze politikarekin bat ez zetozelako. Era berean, garai hartan Sobietar Batasuneko ildoa errebisionistatzat jo zuten. 1975ean PCE (r)-ren Sortze Kongresua burutu zuten.
PCE (r) alderdiak ez du inoiz bere burua legeztatu, Espainiako erregimena "faxista" bezala definitzen duelako. PCE(r)-ko 3.000 bat kide atxilotu dituzte 1975etik, askotan GRAPOrekin zerikusia izatearen akusaziopean. Bere militante batzuk, era berean, indar polizialek hil zituzten, Juan Carlos Delgado de Codes eta Francisco Javier Eizagirre, esaterako. 2003ko apirilean Espainiako Auzitegi Nazionalak PCE(r)-ren jarduera bertan behera utzi zuen. Alderdien Legea erabiliz, GRAPOrekin batera erakunde terrorista bera osatzen zuela baieztatu zuen (GRAPO-PCE(r) delakoa).

## Ideologia

Bere helburua Espainian herri errepublika bat ezartzea da, bertan kapitalismoa gainditu, sozialismoari bideak ireki eta gizarte komunista eraiki ahal izateko. Honekin batera, Kanariar irlen independentzia eta Zeuta nahiz Melillak Marokorekin bat egitea (koloniatzat jotzen dituelako), eta Katalunia, Galizia eta Euskal Herriaren autodeterminazio eskubidea aldarrikatzen du.

## Kanpo estekak

* PCE (r)-ren webgunea (itxita)
* PCE (r)-ko presoei buruzko albisteak
* Datuak: Q3175770
* Multimedia: Partido Comunista de España (reconstituido) / Q3175770
# Espainiako Alderdi Komunista

    Artikulu hau PCEri buruzkoa da; PCE(r)- gaitzat duena beste hau da: «Espainiako Alderdi Komunista (berreraikia)»
Espainiako Alderdi Komunista (gaztelaniaz: Partido Comunista de España, PCE) espainiar alderdi komunista bat da, PSOEtik sortua 1921eko azaroaren 14an. Haren sorrera PSOEk Leninen III. Internazionalari batu ez izatean datza. Buruzagi komunista nagusiak José Díaz, Dolores Ibarruri eta Vicente Uribe ziren.
Hego Euskal Herrian, Euskadiko Partidu Komunista (EPK-PCE) da haren ordezkaria, Ezker Anitza alderdiaren parte hartzaile dena gaur egun.

## Historia

Alderdiak Asturiasko matxinadan (1934), eta 1933 eta 1936ko hauteskundeetan parte hartu zuen, azken horretan Fronte Popularra koalizioaren baitan. Espainiako Gerra Zibilean errepublikaren alde jokatu zuen; gerrak nazioartean izan zuen oihartzuna zela eta, PCEren garrantzi politiko-militarra areagotu zen. Krustxeven garaiko Stalinen kontrako salaketak zirela eta, PCEren jarrera aldatu eta bigundu zen (borroka armatua baztertzea, Langile Komisioen bidez Francoren erregimeneko sindikatuetan sartzea). Santiago Carrillok, idazkari orokor aukeratu berriak (1960), bultzatu zuen aldaketa hori.
Franco hil zenean (1975), buruzagi komunista gehienak erbestetik Espainiara itzuli ziren; Carrillorren ideien alde agertu ziren gehienak. Alderdia 1977an legeztatu zuten; leninismoa baztertu ondoren, urte hartako, 1979ko eta 1982ko hauteskundeetan parte hartu zuen. 1979an emaitza onak izan zituen, batez ere hiri handietan, baina 1982an behera egin zuen. 1983an Gerardo Iglesias aukeratu zuten, Carrilloren ordez, idazkari orokorra. Hurrengo urtean, I. Gallego buruzagi historikoak beste alderdi bat sortu zuen, ortodoxoa eta Sobietar Batasunaren aldekoa; hartan sartu ziren ezker aldetik PCEren kontrako zirenak. 1985ean Carrillok alderdia utzi zuen, eta 1987ean beste bat sortu zuen (Partido de los trabajadores de España-Unidad Comunista, Espainiako Langileen Alderdia-Batasun Komunista) 1986ko hauteskunde orokorretan, PCEk Izquierda Unida izeneko koalizioa bultzatu zuen. Alderdiaren XII. biltzarrean (1988) Julio Anguita izendatu zuten PCEko idazkari orokorra. PCE alderdia eta haren idazkaria izan ziren Izquierda Unida-ren gidari nagusiak, baina alderdi bakarra osatzera heldu gabe; Anguita izan zen koalizioaren koordinatzailea 1991 arte.

## Hauteskundeetan izandako emaitzak

(Iturria: Barne Ministerioa)
* 1986tik aurrera, PCE alderdia Ezker Batuaren hauteskunde zerrendetan hartu du parte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Komunismoa
* Ezker Anitza
* Julio Anguita
* Felipe Alcaraz

## Kanpo estekak

* Datuak: Q478811
* Multimedia: Communist Party of Spain / Q478811
# Espainiako Alderdi Feminista

Espainiako Alderdi Feminista (gaztelaniaz: Partido Feminista de España edo PFE) Espainiako alderdi politiko marxista-feminista bat da. Lidia Falcónek sustatuko alderdia 1979ko maiatzean sortu zen Bartzelonan, baina 1981eko martxoaren 8ra ez zen legezkoa izan. Alderdiaren egungo buruzagia Lidia Falcón da.
2015 eta 2020 bitartean Ezker Batua mugimendu politikoaren baitan egon zen.
# Espainiako Aireko Armada

Espainiako Aireko Armada, Espainiako Indar Armatuak osatzen dutenaren armadetako bat da. Honen helburuak, espainiar aire-espazioa zaintzea, estatu-segurtasuna eta nazioarteko misioetan bakea mantentzea dira. Armada hau, gerra zibilean sortu zen 1939. urtean.

## Antolaketa

Espainiar indar armatuak osatzen dituzten hiru armadek, antolaketa basiko berbera partekatzen dute:
* Aireko Armadaren Aginte Gorena (JEMA)
** Aire-Indarra
*** Aireko Borroka Agintea (MACOM)
*** Kanarietako Aireko Agintea (MACAN)
*** Aireko Aginte Nagusia (MAGEN)
** Laguntza-Indarra
*** Langileria Agintea
*** Laguntza Logistiko Agintea
*** Ekonomia Arloetako Zuzendaritza
** Koartel Nagusia
*** Kabinetea
*** Airearen Aginte Gorena
*** Zerbitzu Tekniko, Informatiko eta Telekomunikabideetako Buruzagitza
*** Koartel Nagusi Elkartzea
*** Lege-aholkularitza
*** Histori-Kultural Zerbitzua

## Aireko Armadaren mailak
### Ofizialak

| NATO kodea | OF-10 | OF-9 | OF-8 | OF-7 | OF-6 | OF-5 | OF-4 | OF-3 | OF-2 | OF-1 | OF-1 |
| Espainia | | | | | | | | | | | |
| Espainia | Kapitain Jenerala$^1$ | Aireko Jenerala | Teniente Jenerala | Dibisio Jenerala | Brigada Jenerala | Koronela | Teniente Koronela | Komandantea | Kapitaina | Tenientea | Alfereza |
| * $^1$ Espainiako Erregeak du kargu hau. ||||||||||

### Ofizialordeak eta tropa

| NATO kodea | OR-9 | OR-9 | OR-9 | OR-9 | OR-9 | OR-9 | OR-8 | OR-8 | OR-7 | OR-7 | OR-6 | OR-6 | OR-6 | OR-6 | OR-6 | OR-6 | OR-5 | OR-5 | OR-5 | OR-5 | OR-5 | OR-5 | OR-4 | OR-4 | OR-3 | OR-3 | OR-2 | OR-2 | OR-2 | OR-2 | OR-2 | OR-2 | OR-1 |
| Espainia | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Espainia | Ofizialorde Maiorra | Ofizialorde Maiorra | Ofizialorde Maiorra | Tenienteordea | Tenienteordea | Tenienteordea | Brigada | Brigada | Sarjentu Lehena | Sarjentu Lehena | Sarjentua | Sarjentua | Sarjentua | Sarjentua | Sarjentua | Sarjentua | Kaporal Maiorra | Kaporal Maiorra | Kaporal Maiorra | Kaporal Maiorra | Kaporal Maiorra | Kaporal Maiorra | Kaporal Lehena | Kaporal Lehena | Kaporala | Kaporala | Lehen Mailako Soldadua | Lehen Mailako Soldadua | Lehen Mailako Soldadua | Lehen Mailako Soldadua | Lehen Mailako Soldadua | Lehen Mailako Soldadua | Soldadua |

## Ikus, gainera

* Espainiako Indar Armatuak
* Espainia

## Kanpo estekak

* Aireko Armadaren webgunea (Gaztelaniaz)
* Espainiar Defentsa Ministerioaren webgunea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q833218
* Multimedia: Spanish Air and Space Force / Q833218
# Espainiako Akademia Erroman

Espainiako Errege Akademia Erroman, Espainiako Atzerri Arloetako Ministerioaren Harreman Kultural eta Zientifikoen Zuzendaritzaren ardurapean dagoen instituzio bat da, egoitza bezala, San Pietro in Montorioko antzinako monasterioko klaustroak dituena, Errege Katolikoek eraikitzea agindua 1481 eta 1500 bitartean Janikulo muinoan (italieraz Gianicolo). Trastevere auzo ospetsuan dago. Inongo zalantzarik gabe, monasterioaren multzoko eraikinik ezagunena, Bramantek eginiko San Pietro in Montorioko Tenplutxoa da.
1873an sortu zenetik, Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiarekin lotua egon da. Emilio Castelar politikari eta idazleak sortu zuen, eta San Pietro in Montorioko antzinako monasterioko egoitzan inauguratu zen 1881ean Alfontso XII.a Espainiakoaren erregealdian, zuzendaria, José Casado del Alisal zelarik, nor lehenengo zuzendaria izan zen Eduardo Rosales margolari ospetsuaren oinordeko izan zen karguan. Artista, historialari edo idazle ospetsuek ere zuzendu dute, horien artean, Vicente Palmaroli, Mariano Benlliure, Ramón María Valle-Inclán, Lozoyako Markesa eta Antonio Blanco Feijeiro
Gainera, bertako estudioetatik, espainiar kulturako arlo ezberdinetako pertsona azpimarragarri ugari pasa dira. Adibidez, Joaquin Sorolla, Antón García Abril, Pritzker Saria lortuta duen Rafael Moneo nafarra, Luis Moreno Mansilla, Juan Francisco Casas, Daniel Canogar, Sergio Belinchón, Germán Gómez González, Naia del Castillo, Juan Olivares, Guillermo Pérez Villalta, Juan Navarro Baldeweg, Mariano Benlliure, Ignacio Pinazo, Francisco Pradilla, Carmelo Pastor eta José Moreno Carbonero.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Academia de España en Roma
* Datuak: Q531779
* Multimedia: Real Academia de España en Roma / Q531779
# Ephippiger

Ephippiger intsektu bat da matxinsalto adarluzeen generokoa. Berthold-ek deskribatu zuen 1827an, Tettigoniidae familiakoa da, Bradyporinae subfamiliakoa.

## Deskribapena

Genero honetako matxinsaltoek oso hego txikiak dituzte, eta bizkareko pronotum-aren antza zela batena da (latinezko ephippium izenaren esannahia 'zaldi baten gainean esertzeko zela' da).
Ephippiger espezieen hegal atrofiatuak ez dira hegan egiteko egokiak eta soinuak igortzeko soilik erabiltzen dira (estridulazioa).

## Banaketa

Genero honetako espezieak Euskal Herriaz gain, Austria, Belgika, Kroazia, Txekiar Errepublika, Frantzia, Alemania, Italia, Errumania, Espainia, Iran eta Suitzan daude .

## Espezieen zerrenda

* Ephippiger apulus (Ramme, 1933)
* Ephippiger bormansi Brunner von Wattenwyl, 1882
* Ephippiger camillae Fontana & Massa, 2000
* Ephippiger carlottae Fontana & Odé, 2003
* Ephippiger cavannai Targioni-Tozzetti, 1881
* Ephippiger cruciger ( Fiebig, 1784)
* Ephippiger discoidalis Fieber, 1853
* Ephippiger diurnus Dufour, 1841
* Ephippiger ephippiger ( Fiebig, 1784)
* Ephippiger mischtschenkoi Harz, 1966
* Ephippiger perforatus (Rossius, 1790)
* Ephippiger persicarius Fruhstorfer, 1921
* Ephippiger provincialis Yersin, 1854
* Ephippiger rugosicollis Serville
* Ephippiger ruffoi Galvagni, 1955
* Ephippiger terrestris Yersin, 1854
* Ephippiger tropicalis Baccetti, 1985
* Ephippiger zelleri Fischer, 1853

## Galeria

* Ephippiger discoidalis
* Ephippiger efiplea
* Ephippiger provincialis
* Ephippiger terrestris terrestris

## Erreferentziak

* ↑ Paz Leiza, Leire. «GIPUZKOAKO IBAIEN KALITATEAREN URTEROKO AZTERLANETAN JASOTAKO ODONATOEN LARBEN IDENTIFIKAZIOA.» (PDF) Ekolur (Noiz kontsultatua: 2019-08-31).
* ↑ Gazteizko udala. (2011). Hemianax ephippiger, Afrikatik etorritako burruntzia Salburuko hezeguneetan. (Noiz kontsultatua: 2019-08-31).

## Bibliografia

* Berthold, 1827: Latreille's Naturliche Familien des Thierreichs / aus dem Franzosischen, mit Anmerkungen und Zusätzen, von Arnold Adolph Berthold (texte original).
* Michel Chinery, insectes de France 2005

## Kanpo estekak

* Ephippiger
* Biolib
* Fauna Europaea
* Datuak: Q2709883
* Multimedia: Ephippiger / Q2709883
* Espezieak: Ephippiger
# Ephel Duath

Ephel Duath, Tolkienen legendariumean eta Eraztunen Jauna eleberrian, Mordorren hegoaldeko eta mendebaldeko muga adierazten zuen mendilerro bat zen, 1500 kilometro baino gehiagoko luzera zuena. Mordorren defentsa nagusia ziren perra erako mendi multzoen bi alde hartzen zituen.
Bere izena, sindarinezkoa da eta Itzal Ilunaren Defentsa bezala itzul daiteke. Gizakiek, Itzalaren Mendiak bezala ezagutzen zituzten.
Dirudienez, Ephel Duath mendiak, ia zeharkaezinak ziren, eta bertan, bi sarbide baino ez zeuden: Cirith Gorgor eta Cirith Ungol. Lehenak, Mordorreko beste mendikatea zen Ered Lithui edo Errautsaren Mendietatik banatzen zuen.
Bere ekialdeko magalak, modu malkartsuan erortzen ziren mendi artean sartutako haran batetarantz, Morgai barne mendilerrotik banatzen zuena, eta Cirith Ungoleko dorrearen inguruan, mendiarte hori beheko kateko haran garaietara, eta handik, Sauronen bidetik, Orodruin eta Barad-Dûrrera zeharkatzen zuen harrizko zubi batetarantz jaisten zen. Mendebaldeko magaletan, berriz, altu eta malda handikoak zirenak, baso bat jaisten zen bertatik eta amildegiz jositako gune batekin elkartzen zen; Haradeko Bideak, mendien bidea jarraitzen zuen. Hegoaldeko adarrak, Nurn herrialdea, Harad Hurbiletik eta ondoko Khandetik banatzen zuen.
Zenbait ibaik zuten euren iturburua mendikate honetan, eta, ezagunenetako batzuk, Ilunabarreko Eguzkiaren Leihoko Ibaia, Morgulduin eta Poros ibaia ziren, mendebaldeko magaletan jaiotzen zirenen artean. Hegoaldekoetan, Harnen jaiotzen zen, eta Nurnen Itsasoan itsasoratzen ziren izen gabeko bi ibai jaiotzen ziren iparraldekoetan.
Minas Morgul eta Cirith Ungoleko dorreak, Hortzen Dorreetako dorrerik mendebaldekoenaz gain, mendilerroaren mendebaldeko adarrean aurkitzen ziren.
# Ephemeroptera

Ephemeroptera (antzinako grezieraz: εφημερος, ephemeros = "iraupen gutxiko" (hitzez hitz "egun batekoa"), πτερον, pteron = "hegoa", helduen bizi laburrari erreferentzia eginez), euskaraz efemeropteroak eta maiatz-euliak deituak, Pterygota azpiklasearen barneko intsektu ordena da. Gazte-formak (ninfak) ur gezatakoak dira, eta urte bat eta gehiago bizi daitezke. Imagoak, hegodunak eta gorputz hauskorrekoak, oso denbora laburrez bizi dira, ordu gutxi batzuk zenbaitetan. Antzina palaeoptera talde parafiletikoaren barnean sartzen ziren, burruntzi eta sorgin-orratzekin batera.

## Familiak

* Familia
* Acanthametropodidae
* Aenigmephemeridae
* Ameletidae
* Ameletopsidae
* Ametropodidae
* Arthropleidae
* Australiphemeridae
* Austremerellidae
* Babidae
* Baetidae
* Baetiscidae
* Behningiidae
* Bojophlebiidae
* Caenidae
* Chromarcyidae
* Coloburiscidae
* Coryphoridae
* Dicercomyzidae
* Dipteromimidae
* Epeoromimidae
* Ephemerellidae
* Ephemeridae
* Ephemerythidae
* Euthyplociidae
* Heptageniidae
* Hexagenitidae
* Ichthybotidae
* Isonychiidae
* Leptohyphidae
* Leptophlebiidae
* Machadorythidae
* Melanemerellidae
* Metretopodidae
* Neoephemeridae
* Nesameletidae
* Oligoneuriidae
* Oniscigastridae
* Palaeoanthidae
* Palingeniidae
* Philolimniidae
* Polymitarcyidae
* Potamanthidae
* Prosopistomatidae
* Pseudironidae
* Rallidentidae
* Sharephemeridae
* Siphlaenigmatidae
* Siphlonuridae
* Siphluriscidae
* Teloganellidae
* Teloganodidae
* Torephemeridae
* Tricorythidae
* Triplosobidae
* Vietnamellidae

## Erreferentzia

* ↑ H.V. HOELL, J.T. DOYEN eta A.H. PURCELL: Introduction to Insect Biology and Diversity, 2nd ed. Oxford University Press
* ↑ Ephemeroptera Euskalterm. Euskara.euskadi.net
* ↑ Fernando Pedro PEREZ: Euskal Herriko intsektuak: kilkirrak, matxinsaltoak eta txitxiburduntziak Euskomedia.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q174273
* Multimedia: Ephemeroptera / Q174273
* Espezieak: Ephemeroptera
# Ephelictis

Ephelictis Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ephelictis neochalca da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Ephelictis megalarthra | | daturik gabe |
| Ephelictis neochalca | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5382157
* Espezieak: Ephelictis
# Epherre

Epherre edo Eppherre pertsona batzuen deitura da:
* Altzürüküko familia handi bateko seme batzuek euskararen bultzatze lanekin zerikusia izan dute:
** Gilen Epherre (1911 - 1974) idazle eta euskaltzain osoa.
** Ddiddue Epherre (1929 - 1974) euskaltzale eta euskaltzain urgazlea.
** Mixel Epherre (1932 - 1999) euskaltzale eta abertzalea.
* Johañe Epherre (1931 - 2004) euskaltzale altzaiarra; aurrekoen familia urruna.

## Erreferentziak

* ↑ Epherre da forma arautua (Euskaltzaindia). Eppherre idazten du euskaraz Davantek.
# Ephesus (Georgia)

Ephesus Georgiako estatuko hiri bat da. Liberty konderrian kokatua dago. 2010ean 427 biztanle zituen, 7,82 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Liberty konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2524072
# Euskal Herriko portuak

Euskal Herriko portuak arrantza, kirol edo merkataritzaren jarduerekin lotuta daude.
Bermeoko portua baxurako arrantza kairik garrantzitsuena da gaur egun euskal lurralde osoan. Alturakoari dagokionez, Ondarroakoa da nabarmenena.
Merkataritza kairik handienak, bestalde, Bilboko portua, Baionakoa eta Pasaiakoa dira. Mailago apalago batean Bermeokoa ere aurkitzen da.

## Arrantzakoak

Bizkaian eta Gipuzkoan hamazazpi kai nagusi ditugu, guztien artetik Bermeoko portua, Ondarroakoa, Hondarribikoa, Getarikoa, Donostikoa, Lekeitiokoa eta Pasaia garrantzitsuenak izanda.
2004an arrantza-flota horrela osatuta zegoen EAEn: Guztira 351 itsasontzi zeuden, lurraldeka 222 bizkaitarrak eta 129 gipuzkoarrak.

### Baxura

* Bermeo: 80 itsasontzi.
* Hondarribia: 35.
* Getaria: 34.
* Donostia: 19.
* Lekeitio: 17.
* Plentzia: 14.
* Pasaia: 13.
* Ondarroa: 12.
* Santurtzi: 9.
* Orio: 9.
* Zierbena: 8.
* Lemoiz (Armintza): 6.
* Elantxobe: 4.
* Mundaka: 4.
* Mutriku: 3.
* Portugalete: 2.
* Getxo: 1.

### Altura

* Ondarroa: 43 itsasontzi.
* Pasaia: 8 (eta bakailontzi).
* Donibane Lohizune: ? itsasontzi.

### Beste jarduera batzuk

* Bermeo: 21 atunontzi izoztaile.
* Bilbo: 1.

## Merkataritzakoak

* Bilboko portua: Urtean 40 milioi tona inguru mugitzen du.
* Baionako portua: 4 milioi tona baino gehiago.
* Pasaiako portua: 4 milioi tona inguru.
* Bermeoko portua: 400.000 tona.

## Kirolekoak

* Bermeo
* Deba
* Donostia
* Getaria
* Getxo
* Hondarribia
* Lekeitio
* Mutriku
* Ondarroa
* Orio
* Zumaia

## Ikus, gainera

* Pasaiako portuko kanpo ditxoa

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) EAEko portuen estatistika
* Datuak: Q12257542