OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Banaketa hipergeometriko

Probabilitate teorian eta estatistikan, banaketa hipergeometrikoa N elementuko multzo edo populazio batean, elementu guztiak bai eta ez (emakume/gizon, akastun/akasgabe, ...) motakoak direlarik kontuan hartutako ezaugarria zein den, x elementu zoriz erauzten badira itzulerarik gabe, x elementu laginean dauden bai motako elementu kopuruaren probabilitate banaketa da. Itzulerarik gabeko laginketa ebazkizunetan erabiltzen da.
Elementuak hartzen diren multzoko osaketa taula honetan azaltzen da, x lagineko baiezkoak izanik banaketa hipergeometrikoak aztertzen duen kopurua:
Banakuntza hipergeometrikoaren probabilitate funtzioa hau da, koefiziente binomialak erabiliz eta Laplaceren erregelan oinarrituz:
$P(X=x;N,m,n)={{{m \choose x}{{N-m} \choose {n-x}}} \over {N \choose n}}\ ;\ x=\max {(0,\,n+m-N)},\,\ldots ,\,\min {(m,\,n)}.$
Labur, X zorizko aldagai batek banaketa hipergeometrikoari jarraitzen diola, N,m,n parametroak izanik, honela adierazten da:
    $X\sim H{\bigN,m,n{\big )}$
Adibidez, 200 unitateko ontzi batean (N=200) 30 unitate akastun (m=30)eta 170 unitate akasgabe (N-m=170) daude. Zoriz 10 unitate aukeratzen dira itzulerarik gabe.
10 unitatetan dauden akastunen kopurua honela banatzen da:
    $X\sim H{\bigN=200,m=30,n=10{\big )}$
2 akastun izateko probabilitatea hau da:
    $P(X=2;N=200,m=30,n=10)={{{30 \choose 2}{{170} \choose {8}}} \over {200 \choose 10}}=0.284$
Akastun kopuru posibleak 0tik 10era bitartekoak dira.

## Propietateak

H(N,m,n) banaketa hipergeometriko baten itxaropen matematikoa, batez bestekoa alegia, hau da:
    $\mu =E[X]={\frac {nm}{M}}.$
Bariantza berriz, hau da:
    $\sigma ^{2}=var[X]={\frac {nm}{M}}{\Big1-{\frac {m}{M}}{\Big )}{\Big{\frac {M-n}{M-1}}{\Big )}.$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q730600
* Multimedia: Hypergeometric distribution / Q730600
# Banaketa-kanal

Merkataritzan, banaketa-kanala ekoizle batek bere produktu edo zerbitzuak kontsumitzailearen esku jartzeko erabiltzen dituen bitarteko eragileen multzoa da, bitartekari izenekoak. Banaketa-kanala zuzena ere izan daiteke, ekoizleak produktua kontsumitzaileari zuzenean eskaintzen dionean. Bitartekariak erabiltzen direnean, banaketa-kanala luzea izan daiteke, bitartekari anitz erabiltzen denean, edo motza, bitartekari bakarra edo gutxi erabiltzen direnean.

## Ikus, gainera

* Banakuntza (enpresa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14888394
* Multimedia: Marketing channels and institutions / Q14888394
# Banaketa binomial negatibo

Probabilitate teorian eta estatistikan, banaketa binomial negatiboa Bernoulliren prozesu batean r-garren baiezko edo arrakasta izan arte, r finko baterako, suertaturiko ezezko edo porroten kopuruaren probabilitate banaketa da. Banakuntza binomial negatiboaren probabilitate-funtzioa hau da:
    $P(X=x;p,r)=p^{r}(1-p)^{x}{x+r-1 \choose x}=p^{x}(1-p)^{r}{\frac {(x+r-1)!}{x!(r-1)!}}\ ;\ \ x=0,1,2,\ldots$
Labur, zorizko aldagai batek banaketa binomial negatiboari jarraitzen diola honela adierazten da, r eta p parametroak zehaztuz:
    $X\sim BN{\bigr,p{\big )}$

## Propietateak

* B(r,p) banaketaren itxaropen matematikoa edo batez bestekoa hau da:
    $\mu =E[X]={\frac {rq}{p}}={\frac {r(1-p)}{p}}$
* Banakuntzaren bariantza hau da:
    $\sigma ^{2}=var[X]={\frac {rq}{p^{2}}}$
* Banaketa geometrikoa BN(r=1,p) banaketa binomial negatiboa besterik ez da.
* r banaketa geometrikoaren batura egiten bada, guztiak G(p) izanik, hau da, p parametro berdinarekin, baturak banaketa binomial negatiboari jarraitzen dio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q743364
* Multimedia: Negative binomial distribution / Q743364
# Banaketa esponentzial

Probabilitate teorian, banaketa esponentziala Poissonen prozesu bati jarraitzen dioten (hau da, erabat zorizkoak eta elkarrekiko independenteak) ondoz ondoko gertakizunen arteko denbora azaltzen duen probabilitate banaketa da. Hau da bere dentsitate-funtzioa:
    $f(x;\lambda )=\left\{{\begin{matrix}\lambda e^{-\lambda x},&\;x\geq 0,\\0,&\;x<0.\end{matrix}}\right.$
Ohikoa da dentsitate-funtzioa era honetan ere adieraztea, beste parametrizazio bati jarraiki:
    $f(x;\beta )=\left\{{\begin{matrix}{\frac {1}{\theta }}e^{-x/\theta },&\;x\geq 0,\\0,&\;x<0.\end{matrix}}\right.$
Laburrago honela adierazten da X zorizko aldagaiak banaketa esponentzialari jarraitzen diola, erabilitako parametrizazioa zein den:
    $X\sim Exp(\lambda )\,$
edo,
    $X\sim Exp(\theta )\,$

## Ezaugarriak

Itxaropena eta bariantza hauek dira, erabilitako parametrizazioa zein den:
    $E[X]={\frac {1}{\lambda }}=\theta \ ;\ \sigma _{X}^{2}={\frac {1}{\lambda ^{2}}}=\theta ^{2}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q237193
* Multimedia: Exponential distribution / Q237193
# Banaketa kosmopolita

Biogeografian, espezie bat kosmopolitatzat jotzen da, populazio naturaletan gutxienez hiru kontinente desberdinetan banatuta dagoena.
Adibidez, etxeko sagua edo (Mus musculus) espezie kosmopolitatzat hartzen da, kontinente guztietan aurki baitaiteke Antartikan izan ezik.
Taxon batek banaketa kosmopolita duela esaten da, baldin eta bere banTxantiloi:Imatge múltipleaketa, bestela barrutia ere deitzen dena, mundu osoko habitat egokietan biltzen bada. Adibidez, balea hiltzaileak banaketa kosmopolita du eta munduko ozeano gehienetan hedatzen da. Beste adibide batzuk gizakiak, Parmelia sulcata liken espeziea eta Mytilus moluskuen generoa dira. Banaketa hori ingurumenarekiko tolerantzia zabalaren, edo dispertsio biologiko azkar baten emaitza izan daiteke eboluziorako behar den denborarekin alderatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Spellerberg, Ian F.; Sawyer, John W. D.. (1999-02-28). An Introduction to Applied Biogeography. Cambridge University Press ISBN 978-0-521-45712-5. (Noiz kontsultatua: 2021-03-28).
* ↑ (Katalanez) Cosmopolitisme (biologia). 2020-11-01 (Noiz kontsultatua: 2021-03-28).
* ↑ (Ingelesez) Research, International Council of Scientific Unions Scientific Committee on Oceanic. (1971-06-02). The Micropalaeontology of Oceans: Proceedings of the Symposium Held in Cambridge from 10 to 17 September 1967 Under the Title 'Micropalaeontology of Marine Bottom Sediments'. Cambridge University Press ISBN 978-0-521-07642-5. (Noiz kontsultatua: 2021-03-28).
* ↑ (Ingelesez) O'Sullivan, Patrick; Reynolds, C. S.. (2008-04-15). The Lakes Handbook: Limnology and Limnetic Ecology. Wiley ISBN 978-0-470-99926-4. (Noiz kontsultatua: 2021-03-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q215402
# Banaketa prozesu

Banaketa prozesua kimika eta ingeniaritza kimikoan substantzia desberdinen nahasketa bi produktu edo gehiagotan banatzean datzan prozesua da. Banaketaren ondoren lortutako produktuak hasierakikoarekiko propietate fisiko edota kimiko desberdinak izan ditzake.
Salbuespen gutxi batzuk kenduta, ia konposatu kimiko guztiek ezpurutasunak dituzte naturan. Hori dela eta, konposatu hauek modu indibidualean banatzeko beharra dago batzuetan. Ingeniaritza kimikoak arlo honetan dituen aplikazioak ugariak dira. Honen adibide garbi bat petrolioarena da. Petroleo gordina hidrokarburo desberdinen nahasketa da eta egoera honetan baliotsua da. Hala ere, hidrokarburo purifikatu batzuen eskaera handiagoa da, hala nola, gas naturala, gasolina...
Banaketa prozesuak masa transferentziaren prozesu gisa sailka daitezke. Sailkapen honen barruan banaketa prozesu mekanikoak eta kimikoak daude. Erabiliko den banaketa prozesua aukeratzeko bere abantailak eta eragozpenak hartu behar dira kontuan. Banaketa mekanikoak kimikoak baino merkeagoak dira eta posible bada, hauek erabili ohi dira. Banaketa mekanikoa eraginkorra ez den kasuetan, kimikoa erabiltzen da, lehen aipaturiko petrolioaren kasuan bezala.
Nahasketaren arabera, prozesu bat baino gehiago erabiltzea beharrezkoa izan daiteke nahi den emaitza lortu ahal izateko.

## Banaketa prozesu motak

* Adsortzioa: atomo, ioi edo molekulak material baten gainazalean harrapatuz.
* Zentrifugazioa: indar errotatiboa erabiliz dentsitatearen araberako banaketa.
* Kromatografia: polaritatearen araberako banaketa.
* Kristalizazioa: kristalen sorrera purifikatzeko.
* Dekantazioa: disolbagarritasunean eta sedimentazioan oinarritutakoa.
* Distilazioa: iraki-puntu desberdinetan oinarritutakoa.
* Lehorketa
* Lurrunketa
* Elektroforesia: eremu elektrikoan molekulek duten jarraren araberakoa.
* Erauzketa: disolbagarritasunean oinarrituta.
* Iragazketa: material porotsu baten erabilerarekin banaketa.
* Hauspeatzea: gainsaturazioan oinarrituta.
* Sedimentazioa
* Elutriazioa: tamaina eta dentsitatearen arabera.
* Bahetzea: sare bat erabiliz tamainaren araberako banaketa.
* Sublimazioa
* Flokulazioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q898987
* Multimedia: Separation techniques / Q898987
# Backaland

Backaland, Eskoziako Orkadak uharteetan dagoen etxalde bat da, Eday uhartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4839551
* Multimedia: Backaland / Q4839551
# Back to the Future Part III

Back to the Future Part III (euskaraz Etorkizunerako Itzulera III. Zatia) 1990eko Robert Zemeckis estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikzioko eta umorezko western filma bat da. Michael J. Fox, Christopher Lloyd, Mary Steenburgen, Thomas F. Wilson eta Lea Thompson aktoreek antzeztu zuten.
1985eko Back to the Future eta 1989ko Back to the Future Part II (1989) filmeen jarraipena da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Docek denboraren makina matxuratua du eta Mendebalde Urrunean atera ezinik gelditu da. Bestaldea, Marty McFly 1955ean dago eta Docek 1885ean idatzitako gutun bat jaso berri du. Hartan, Docek McFlyri autoa martxan jarri eta iraganera bera erreskatatzera joateko eskatuko dio. Hortaz, Marty haren bila doan unean hilobi zahar bat topatuko du, bertan bere adiskidea 1885eko datan hil zela jartzen duelarik, hain zuzen ere jaso berri duen gutuna idatzi eta aste bete eskazera, hortaz autoa martxan jarri eta laguna lehen bai lehen erreskatzera iraganera joango da.

## Aktoreak

* Michael J. Fox: Marty McFly, ("Clint Eastwood" izenpean) eta Seamus McFly
* Christopher Lloyd: Emmett "Doc" Brown doktorea
* Mary Steenburgen: Clara Clayton
* Thomas F. Wilson:o Buford "Mad Dog" Tannen eta Biff Tannen
* Lea Thompson: Maggie McFly eta Lorraine Baines McFly
* Elisabeth Shue: Jennifer Parker
* James Tolkan: Strickland jauna eta James Strickland sheriffa
* Jeffrey Weissman: George McFly
* Michael Balzary: Needles
* ZZ Top: dantzaldian joatzen duen musika taldea

## Kanpo estekak

* Back to the Future Part III filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Filmaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q230552
* Multimedia: Back to the Future Part III / Q230552
# Backbarrow

Backbarrow, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko dagoen udalerri bat da, Cumbria konderrian.
2016an 546 biztanle zituen.
* Datuak: Q4839557
* Multimedia: Backbarrow / Q4839557
# Back in Black

Back in Black AC/DC australiar musika taldearen zazpigarren albuma izan zen. Albert Productionsek eta Atlantic Recordsek 1980ko uztailaren 25ean argitaratu zuten eta 1979ko Highway to Hell albumaren ondorengoa izan zen. Back in Black inoiz ateratako bigarren albumik salduena da, 50 milioi ale baino gehiago. Bertan lehendabizikoz Brian Johnson abeslariak parte hartu zuen, izan ere, Bon Scott lehendabiziko abeslaria urte hartako otsailean hil zen.
Robert John "Mutt" Lange ekoizlea izanda, Bahametan grabatu zuten eta ekaitzek askotan grabazioa eten zuten.

## Abestiak

* Hells Bells – 5:10
* Shoot to Thrill – 5:17
* What Do You Do for Money Honey – 3:33
* Givin the Dog a Bone – 3:30
* Let Me Put My Love into You – 4:16
* Back in Black – 4:14
* You Shook Me All Night Long – 3:30
* Have a Drink on Me – 3:57
* Shake a Leg – 4:06
* Rock and Roll Ain't Noise Pollution – 4:15

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Gitlin, Martin. (2011-3-1). The Baby Boomer Encyclopedia. ABC-CLIO, 196 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155715
# Back in Black (abestia)

Back in Black (euskaraz Beltze Itzulia) 1980ean AC/DC australiar musika taldeak izen bereko Back in Black diskoaren barnean kaleratutako abesti bat da.

## Kanpo estekak

* Back in Black abestia entzungai (Ingelesez)
* Datuak: Q2466691
# Back to the Future

Back to the Future (euskaraz "Etorkizunerako Itzulera") Robert Zemeckisek 1985ean zuzendutako estatubatuar zientzia-fikziozko filma da. Steven Spielbergek ekoiztua, Marty McFly, 1985etik 1955ra istripuz bidaia egiten duen nerabea, du pertsonai nagusia. Dr. Emmett "Doc" Brown zientzialariaren laguntzari esker, etxerako bidea bilatu behar du.
Nolabaiteko antzekotasuna duten Real Genius, My Science Project eta Weird Science zientzia-fikziozko nerabe komedia filmeekin batera urte berean estreinatu zen.
Filmak frankizia bat sortu zuen: Back to the Future Part II eta Back to the Future Part III filmak, telesailak eta zenbait bideo-joko egin zituena.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Marty McFly nerabea (Michael J. Fox) eta denek erotzat duten Doc zientzialaria (Christopher Lloyd) adiskideak dira. Docek denboran barna bidaiatzeko makina sortu (DeLorean auto egokitua) eta martxan jarri du, ezusteko akats batek Marty 1955an ipiniko du, hain zuzen ere, bere gurasoak izango direnak (Crispin Glover eta Lea Thompson) elkar ezagutu zuten urtea. Heuren lehen topaketa ezeztatarazi ostean, McFlyek bere gurasoak izango direnak elkar ezagutu eta ezkon daitezen lortu beharko du, bestelakoan bere jaiotza eta izatea bera ere ezinezkoa izango baita.

## Aktore nagusiak

* Michael J. Fox: Marty McFly
* Christopher Lloyd: Emmett 'Doc' Brown
* Crispin Glover: George McFly
* Lea Thompson: Lorraine Baines McFly
* Thomas F. Wilson: Biff Tannen
* Michael J. Fox
* Christopher Lloyd
* Crispin Glover
* Lea Thompson
* DeLorean autoa.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Filmaren IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q91540
* Multimedia: Back to the Future / Q91540
# Back of Keppoch

Back of Keppoch, Eskoziako gaeleraz: Cùl na Ceapaich, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Lochaber barrutian. Fort William udalerritik 60 kilometro mendebaldera dago, Mallaig udalerrira doan A830 errepidetik hurbil.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q636061
* Multimedia: Back of Keppoch / Q636061
# Back to the Future Part II

Back to the Future Part II (euskaraz Etorkizunerako Itzulera II. Zatia) 1989ko Robert Zemeckis estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko komedia filma bat da. Michael J. Fox, Christopher Lloyd, Lea Thompson eta Thomas F. Wilson aktoreek antzeztu zuten.
1985eko Back to the Future filmaren jarraipena da, era berean, filma honi 1990eko Back to the Future Part III filmak jarraitu zion.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Marty McFly-ri oraindik oraindik denbora-bidaiari esker familia perfektuan bizi dela onartzea kostatu ohi zaio, bere adiskide Doc (Christopher Lloyd) denbora-makinarekin agertu (oraingoan askoz ere garatuagoa) eta bera eta Jennifer (Elisabeth Shue) neskalagunak denboran barna bidaiatu eta heuren semeek legearekin izango duten arazoak konpotzera bultzaraziko ditu. 2015eko Hill Valley udalerrian denbora-bidsiaren iritsierak uste baina eragin handiagoa izango du. Biff Tannen (Thomas F. Wilson) zitalak kirol-almanake bat eta denbora-makinaren izatearen sekretuaren jakitun izanik, iraganean kausa-efetu zuzen bat izango du, ondorioz Marty eta Docek hondamendia ekiditeko gogor lan egin beharko dute.

## Aktoreak

* Michael J. Fox: Marty McFly, Marty McFly Jr. eta Marlene McFly
* Christopher Lloyd: Emmett Brown doktorea
* Thomas F. Wilson: Biff Tannen eta Griff Tannen
* Lea Thompson: Lorraine Baines McFly
* Elisabeth Shue: Jennifer Parker
* James Tolkan: Strickland jauna
* Jeffrey Weissman: George McFly
* Flea: Douglas J. Needles
* Jason Scott Lee: etorkizuneko kankailua
* Crispin Glover: George McFly (artxiboko irudia)

## Kanpo estekak

* Back to the Future Part II filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Filmaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q109331
* Multimedia: Back to the Future Part II / Q109331
# Back Home in Derry

Back Home in Derry (euskaraz Derry sorlekura itzuli), Irlandako musika matxinoaren generoko abesti bat da. Bobby Sands IRAkide eta gose grebalariaren olerki ien berdineko olerki batean oinarritua dago.
Gaitzat XIX. mendearen hasieran britainiarrek beste hainbat irlandar matxinoekin batera Australiara itsasontziz preso eraman zuten Derryko biztanle baten bizipenak ditu.
Irlandako folk musika talde eta abeslari ugarik jo eta abestu ohi dute, tartean Christy Moore kantautorea eta Derek Warfield The Young Wolfe Tones taldeak.

## Kanpo estekak

* Derek Warfield The Young Wolfe Tones musika taldearen Back Home in Derry abestiaren bertsioa entungai (Ingelesez)
* Christy Moore abeslariaren Back Home in Derry abestiaren bertsioa entungai (Ingelesez)
* Back Home in Derry abestiaren hitzak irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q25474727
# Backburn

Backburn, Eskoziako baserri giroko etxalde bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4839582
* Multimedia: Backburn / Q4839582
# Barbazan Apezpikuaren ingurubidea

Barbazan Apezpikuaren ingurubidea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Alde Zaharreko kale bat da. Iruñeko harresiaren ipar-ekialdeko zatian dago.

## Izena

Izena Arnaldo Barbazangoa (12??-1355) okzitaniar elizgizonaren omenez darama, 1319-1355 artean Iruñeko Apezpikua izan zena.

## Kokalekua

Redin pasealekuaren eta Zaldi Zuriaren izkinan hasten da, Redingo bastioiaren parean, eta Iruñeko katedralaren atzealdetik eta Iruñeko Gotzain Jauregiaren albotik igaroz Santa Maria Erreala plazan amaitzen da, Labrit pilotalekutik hurbil.

## Ondarea

* Zaldi Zuria
* Redingo bastioia
* Iruñeko katedrala
* Iruñeko Gotzain Jauregia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25475275
# Barbelroth

Barbelroth Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Südliche Weinstraße (barrutia)|Südliche Weinstraße]] barrutian. 2014an 601 biztanle zituen 4,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q564584
* Multimedia: Barbelroth / Q564584
# Barbenheimer

Barbenheimer Interneteko fenomeno eta memea izan zen 2023an, Barbie eta Oppenheimer filmak aldi berean estreinatzean gertatu baitzen: terminoa bien arteko portmanteaua da.
Bi ekoizpenen arteko kontraprogramazio asmoak egon ziren ekoiztetxeen artean, baina azkenean, lehia posiblearen gainetik, bi filmen arteko lotura kulturalak asmatu zituzten zinezaleek modu ludikoan.
Ustez gai eta publiko antagonikoak dituzte Greta Gerwigek zuzendutako Barbie komedia fantastikoak (modako panpina homonimoari buruzkoa) eta Christopher Nolanek idatzi eta zuzendutako Oppenheimer thriller biografikoak (J. Robert Oppenheimer fisikariari buruzkoa da: Manhattan proiektuaren zuzendaria izan zen, lehen bonba atomikoa sortzeko ahaleginean).
Hala ere, umore beltzak eta memeen logikak loturak erraz aurkitu zizkien: "Bi filmotako batek begirada zorrotza zuzentzen dio mundua betiko aldatu zuen asmakizun polemiko bati. Beste filma Oppenheimer da", idatzi zuten Mashable agerkarian, eta meme askotan ere antzekoak errepikatu ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Jaworski, Michelle. (2023-06-29). «Barbenheimer is the cinematic meme of the summer» The Daily Dot.
* ↑ (Ingelesez) Puchko, Kristy. (2023-07-21). «Barbenheimer shocker: What 'Barbie' and 'Oppenheimer' have in common» Mashable (Noiz kontsultatua: 2023-09-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q120188610
* Multimedia: Barbenheimer / Q120188610
# Barbatuques

Barbatuques gorputz perkusioko Brasilgo talde bat da, 13 kidek osatua (André Hosoi, André Venegas, Bruno Buarque, Dani Zulu, Flávia Maia, Giba Alves, Helô Ribeiro, João Simão, Lu Horta, Mairah Rocha, Marcelo Pretto, Maurício Maas eta Renato Epstein). Haien lanaren oinarria instrumentutzat gehienbat gorputza soilik erabiltzea da. Eskuekin, bularra kolpatuz, behatz eta ahoarekin «klik» eginez, txistu eta takoiz jotzearekin sambatik hasi eta raperainoko doinuak ateratzen dituzte. Horrez gain, kolektibotasuna eta brasildartasuna ere baditu lehengaitzat.
Organiko eta korporal bezalako hitzek irudi proiekzioz eta koreografiaz eginiko hizkuntza eszeniko eta bisualaren trebezia erakusten dute.

## Sariak

Beren lana herrialde desberdinetan aurkeztu ondoren, MPB talde onenari Musikaren TIM Saria jaso zuen.

## Historia

Barbatuques taldea 1996an sortu zen São Pauloko hirian, Fernando Barbaren musikaz inspiratua.
* 2002: Corpo do Som, lehen diskpa.
* 2005: Seguinte É Esse, bigarren diskoa.
* 2008: Keith Terryk antolaturiko International Body Music Festivalen parte hartu zuen, gorputz perkusioko lehen taldea.
* 2010: Corpo do Som ao Vivo, lehen DVDa.
* 2010: 2010eko Munduko Futbol Kopan, 2014ko Munduko Kopako abestiaren aurkezpena egin zuen.

## Kanpo estekak

Barbatuques taldearen webgunea
* Datuak: Q2884128
# Barbazana kapera

Barbazana kapera Iruñeko katedraleko klaustroan dagoen kapera bat da, Arnaldo Barbazan apezpikuak sustatu zuena. Egun (eta azken mendeetan), kapera gisa erabiltzen da, eta apezpiku sustatzailearen gorpuzkinak bertan dautza. Hala ere, kokapenagatik, apainduraren aberastasunagatik eta ate-leihoak klaustrora begira egoteagatik, irudi du hastapenean kapitulu-aretoa eta judizio-aretoa izan zela.

## Historia

Eraikuntzari buruzko lehendabiziko datu dokumentalak 1378koak badira ere, dagoen tokian egonda (klaustroko ekialdeko atalari lotuta) eta gainerakoaren apaindura bera edukita, pentsatzekoa da klaustro gotikoarekin batera edo geroxeago hasi zela eraikitzen (XIII. mendearen bukaeran).

## Eraikina

Kripta bat dauka azpian, egin zena lurraren desnibela berdintzeko. Oinplanoan, karratua da, eta erdian pilare oktogonal bat dauka, kapitel leunekoa. Hortik zortzi arku abiatzen dira, ganga lau tartetan banatzen dutenak. Lurretik 6 bat metrora dago ganga. Kripta, egun, ehorztegia da. Hormei atxikitako nitxoetan Iruñeko zenbait apezpiku dautza.
Kripta gaineko kaperara klaustrotik sartzen da, ate zabal batetik. Aldamenetan, trazeria finez apainduriko leiho bana dago. Apaindura mota hori oso ohikoa izan zen XIV. mendeko kapitulu-aretoetan. Barneko espazioa karratua da oinplanoan, baina altuera batetik goiti oktogonala da, bazterretako tronpei esker.
Zortzi puntako izar-ganga bat dauka estalki, tertzeleteen, loturen eta nerbioen nahasketa katramilatu bat duena. Zenbait puntutan giltzarriak daude, baina denetan erdiko giltzarria nabarmentzen da, Ama Birjinaren erliebe polikromatua baitu. Hormei atxikitako mentsulek eusten diote gangari, non animaliak baitaude irudikaturik.
Kanpoaldean lau aldeko dorre bat da, hamabi kontrahorma sendo dituena. Erremate gisa, piramideak ditu pinakulu. Horietako bat handiagoa eta garaiagoa da, eta haren barnean eskailera kiribila dago. Kontrahormen artean, arku puntadunen galeria bat dago, teilatu baten azpian.
Kaperaren barnealdean, erretaula manierista bat zegoen lehen, egun Madrilgo eliza batean dagoena. Aldamenetan zeuden bi erretaulak, aldiz, katedralaren barnean daude egun. Kaperan Kontsolamenduaren Andra Maria paratu zen, XIV. mendearen lehenbiziko hereneko irudi gotiko bat, jantokitik ekarria.

## Iruditegia

* Barbazana kapera
* Kaperaren estalkia
* Sarrera
* Arnaldo Barbazangoaren hilobia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66438676
* Multimedia: Chapel of Barbazana, Cathedral of Pamplona / Q66438676
# Betws Garmon

Betws Garmon Galesko Gwynedd eskualdeko udalerria da.

## Kanpo estekak

* www.geograph.co.uk : Betws Garmon eta inguruetako argazkiak (Ingelesez)
* Datuak: Q3396764
* Multimedia: Betws Garmon / Q3396764
# Betun

* Betun (hidrokarburo): Oso likatsua , beltza, itsaskorra eta karbono disulfuroan disolbagarriak diren likido organikoez osatutako nahastea da, hidrokarburo aromatiko poliziklikoz osatua batez ere.
* Betun (oinetakoak): Oinetakoetan larrua babesteko jartzen den ore edo isurkaria.
# Betws (Carmarthenshire)

Betws, Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Swansea hiritik 15 kilometro iparraldera dago.
2011ko erroldaren arabera 2.175 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q850566
* Multimedia: Betws / Q850566