OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Txani Rodríguez

Txani Rodríguez Hernández (Laudio, Araba, 1977ko martxoaren 23a) arabar kazetaria, idazlea, gidoilaria eta ohiko kolaboratzailea da hainbat komunikabidetan, gaztelaniaz eta euskaraz aritzen dena.

### Biografia

Arabako idazle eta kazetaria, komunikabide eta gehigarri kultural ugarirekin aritzen da lanean. Ipuina, eleberria eta komikiak argitaratu ditu. Sormenezko idazketa-eskolak ematen ditu Deustuko Unibertsitatean, eta narratiba- eta idazketa-eskolak Bilboko ALEA Literatur Elkartean. 2016. urtean narrazio-ikastaroa eman zuen Bartzelonako Idazketa Eskolan. Radio Euskadin ematen den Pompas de papel saioaren parte da. Los últimos románticoseleberriarekin, 2021ean, Euskadi Literatura Saria irabazi zuen Los últimos románticos (Seix Barral, 2020) lanari esker, gaztelaniazko literaturaren kategorian.

## Lanak
#### Ipuinak

* El corazón de los aviones (2005).
Rodriguezen kontakizunak Salamandrian (El Gaviero, 2007) eta beste zenbait gehigarri kulturaletan argitaratu dira.

#### Eleberriak

* Lo que será de nosotros (2012).
* Agosto (2013).
* Si quieres, puedes quedarte aquí (2016).
* Los últimos románticos (2020)
* La seca (Seix Barral, 2024)

#### Komiki-gidoiak

* Iparraldeko basamortuak (2007), gaztelaniaz Los desiertos del norte (Saure, 2007)
* Eguzkiaren lasterketa (Saure 2008). Nacho Fernándezekin
* Txanoa 4: Abentura olinpikoa (Saure 2009). Nacho Fernándezekin
* Pequeño Manuel, gran corazón 1 (Saure 2016).
* Pequeño Manuel, gran corazón 2 (Saure 2016).

#### Haur-literatura

* Artzaina naiz eta zer? (2013).

## Erreferentziak

* ↑ «Txani Rodríguez | Erein» www.erein.eus (Noiz kontsultatua: 2020-06-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) Noticias, Alea. Txani Rodríguez – Alea Bilbao. (Noiz kontsultatua: 2020-06-03).
* ↑ Marta Peciña, EL CORREO. La maestría literaria de Txani Rodríguez. .
* ↑ Berria. «Alex Gurrutxagak Euskadi Saria irabazi du, Xabier Leteri buruzko saiakeragatik» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-10-20).
* ↑ Alava, Noticias de. «La autora alavesa Txani Rodríguez gana el Premio Euskadi con ‘Los últimos románticos’» www.noticiasdealava.eus.
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Rodríguez, Txani» Lengua de Trapo (Noiz kontsultatua: 2020-06-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) Noticias, Alea. Presentación de «Si quieres, puedes quedarte aquí», de Txani Rodríguez – Alea Bilbao. (Noiz kontsultatua: 2020-06-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Txani Rodríguez: Cambiamos todo demasiado de sitio» Euskal Irrati Telebista 2020-05-31 (Noiz kontsultatua: 2020-06-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Los últimos románticos» Librotea (Noiz kontsultatua: 2020-06-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ezkerra, Iñaki. (2024-02-17). «Txani Rodríguez y el cambio anímico» El Correo (Noiz kontsultatua: 2024-02-18).

## Kanpo estekak

* Txani Rodriguez. Facebook
* Elkarrizketa El Correon2021.06.22
* Datuak: Q27537779
# Txangurru betea donostiar erara

Txangurru donostiar erara Donostiako gastronomiaren plater ezagunetariko bat da.

## Prestaketa

Hau da David de Jorgek proposatzen duen errezeta: Grilla piztu. Erregosi 45 minututan. tipula + gurina + gatza. Bitartean, txangurruetako oskolak eskuilaz, harraskan. Errailatu tomateak bol batean. Gehitu sueztitzeari brandya eta flambear + tomatea + tomate saltsa + arrain zopa, gisatu 10 minutu. Gehitu arrain-zopa eta irakin. Gehitu txangurruko haragi zuria eta berotu gutxi lehortu ez dadin. Arteztu garaia + piperratu. Sartu betegarria oskoletan + ogi birrindua + gurinezko dadotxoak. Gratinatu kostra gustagarri bat egin arte.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.robinfoodtv.com/es/receta/txangurro-a-la-donostiarra

## Kanpo estekak

* Txoriene saioaren errezeta.
* (Gaztelaniaz):Karlos Argiñanoren errezeta bideoaz.
* Datuak: Q110112870
# Txango

    Artikulu hau ibilaldiari buruzkoa da; txistularia gaitzat duena beste hau da: «Francisco Arzuaga»
    Artikulu hau ibilaldiari buruzkoa da; mendia gaitzat duena beste hau da: «Txangoa»
Txango bat bidaia hurbil eta laburra da, atsegin hartzeko edo tokiak bisitatzeko. Oinez edo ibilgailuz egin daiteke, egunean bertan edo egun gutxiren buruan itzuliz. Egun batekoa bada, egunpasa dei dakioke.

## Eskola txangoak

Eskola txangoa ikasle talde batek irakasleek lagunduta egiten duten txango edo bidaia laburra da, ikasteko helburuarekin (museoak bisitatuz), toki berriak ezagutu edo besterik gabe olgetarako. Balio didaktiko berezia izateaz gainera, ikasleen arteko harremanak sendotzeko balio dute. Maiz, eskolako arduradunek baimen idatzia eskatzen diete gurasoei haurrak txangoan parte har dezan.

## Erreferentziak

* ↑ «Txango». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2023-02-28.)
* ↑ «Egunpasa». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2023-02-28.)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1156976
# Txankroide

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Txankroidea edo txankro biguna sexu-transmisiozko gaixotasuna da, Haemophilus ducreyi izeneko bakterio gram-negatibo batek eragiten duena. Askotan, ultzera genital gisa agertzen da, izaera sifilitikoko txankro bat simulatuz. Mingarria, antigenikoa eta desatsegina izateagatik bereizten da.
Gaixotasuna garapen bidean dagoen herrialdeetan eta Hirugarren Munduko herrialdeetan dago nagusiki.
Erdaindu gabeko gizonek arrisku handiagoa dute infektatutako bikote baten txankroidea hartzeko. Bestalde, txankroidea giza immunoeskasiaren birusa (GIB) hartzeko arrisku-faktore bat da, HIESa eragiten duena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31798
* Multimedia: Chancroid / Q31798
# Txanel

    Ez nahasi Chanel moda-etxearekin.
Txanela hondo laua duen arraunontzi txikia da; Oso zingo txikia duen ontzia da, karga garraiatzeko erabiltzen dena (bereziki, ontzi handiagoak kargatzeko edo deskargatzeko).

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Txanel. in: Euskaltzaindiaren Hiztegia..
* ↑ Euskalterm: [Nautika Hiztegia ] [2021]

## Ikus, gainera

* Batel
* Txintxorro

## Kanpo estekak

* Datuak: Q572738
* Multimedia: Punts / Q572738
# Txangoa

    Artikulu hau mendiari buruzkoa da; ibilaldia gaitzat duena beste hau da: «Txango»
Txangoa Nafarroako erdialdeko Pirinioetako mendi bat da, Urkulu mendilerroa osatzen duten bost mendietako bat eta mendilerro honetako garaiena, 1.471 metroko garaierarekin.

## Abiapuntuak

1.057 metrora dagoen Ibañetako mendatetik, ibilbide on batek 1.506 metroko garaiera duen Astobizkar mendia inguratzen du eskuinetik 1.430 metrora dagoen Lepoeder izeneko leporaino, Ortzanzurietako errepikagailura igotzen den errepidetik, eta gailurretik jarraitzen du Menditxipi menditik tontorreraino. 1236 metroko garaieran dagoen Arnostegi lepotik, nora autoan Donibane Garazitik iristen den, ibilbidea oso erraza da.
Beste ibilbide bat Orbaizetako olan abiatzen da, 870 metroko garaieran, 1060 metrora dagoen Azpegi lepotik. Behin lepo honetara iritsi ondoren, gailurra igotzen da, 1220 metrora dagoen Soraluze izeneko magaleko lepotik, bidean, zortzi harrespileko talde bat ikusiz.

## Ikus, gainera

* Nafarroako mendien zerrenda
* Aezkoako mendiak
* Iratiko oihana

## Kanpo estekak

* euskal-herria.org webgunean
* Datuak: Q12268324
# Txangurru (gastronomia)

Txangurru euskal sukaldaritzako maja squinado edo txangurruren mamian oinarritutako zenbait plater dira.

## Prestaketa

Txangurruko errezeta nagusiak "Txangurrua Donostiako eran" edo "txangurruren terrinak" dira. Errezeta hauetan txangurruari ateratako mamia tipula, porru, tomate edo brandy bezalako osagaiekin nahasten dute
Askotan errezeta txangurruaren oskolean zerbitzatzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3542626
* Multimedia: Maja squinado / Q3542626
* ↑ Euskaltzaindiaren Hiztegi Batua
* ↑ Errezetak
* ↑ Txangurrua Donostiako eran
# Ukraineraren transliterazioa

Ukrainera zirilikoaren transliterazio sistema oso aldakorra izan daiteke, segun eta ukrainerazko alfabeto zirilikoa zein hizkuntzatara egokitu nahi den, eta normalean hizkuntza bakoitzak bere arauak izaten ditu alfabeto zirilikoa egokitzeko.
Errusieraren transliterazioaren antzekoa da letra gehienekin, baina bada ukraineraz errusieraz agertzen ez den letrarik, hala nola i latinoaren antza duten i eta ï letrak (и zirilikoaz gain, hau da gure i letraren hiru parekide).

## Transliterazio taula

Euskaltzaindiak 156. arauan alfabeto zirilikoaz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema eman zuen, eta taula honetan jasoa dago ukrainierari dagokion informazioa. Berezitasun bat baimentzen du Euskaltzaindiaren sistemak: Ukrainerazko ж, х, ц, ч eta ш kontsonanteak bikoiztuta daudenean, bakundu egin daitezke transliterazioa erraztearren. Adibidez: Запоріжжя →Zaporizhia translitera daiteke.
| Ukrainerazko alfabeto zirilikoa | Transliterazioa |
| LarriXeheital.izenasoinua (NAF) АааA/a/ Бббbe/b/ Вввve/v/ Гггhe/ɦ/ Ґґґge/g/ Дддde/d/ Еееe/ɛ/ Єєєje/jɛ/ Жжжzhe/ʒ/ Зззze/z/ Иииi (y)/ɪ/ Iiii/i/ Їїїï (ji)/ji/ Йййjot/j/ Кккka/k/ Лллel/l/ Мммem/m/ Нннen/n/ Оооo/o/ Пппpe/p/ Рррer/r/ Сссes/s/ Тттte/t/ Уууu/u/ Фффef/f/ Хххkha/x/ Цццtse/ʦ/ Чччtxe/ʨ/ Шшшxa/ʂ/ Щщщstxa/ɕː/ Ьььikur leuna/◌ʲ/ ’’’apostrof/◌ʲ/ Юююju/ju/ Яяяja/ja/ | euskaraISOingelesafrantsesagazt. aaaaa bbbbb vvvvv hhhhh ggggg ddddd e, je, ieee, yee, ie, ïe, éye, ie, e je, ieêye, ieieye, ie zhžzhjzh zzzzz yiyyy iii ii i, jiїi, yi ї, yii, yi, j, iji —, ïi kkkkk lllll mmmmm nnnn / -nen ooooo ppppp rrrrr ssss, sss ttttt uuuouu fffff khhkhkhj tsctststs txčchtchch xšshchsh stxšč / ŝshchchtchshch —’——— / ' —’——— iu, juju / ûyuou, ïou, iouyu, iu ia, jaja / âyaa, ia, ïa, yaya, iu |

## Erreferentziak

* ↑ «156 Araua - Euskaltzaindiaren Arauak» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-01).
* ↑ ahoskatzen da mendebaldeko bizkaieraz jakin bezala edo frantsesez jupe bezala
* ↑ Hitz hasieran J gehitu, bokal ondoren tokatzen bada I gehitu
* 1 2 3 Hitz hasieran J-rekin, gainerakoan I-rekin
* 1 2 3 4 5 Bikoiztua badago, bakundu daiteke, hala nola Запоріжжя →Zaporizhia, eta ez derrigor Zaporizhzhia
* ↑ Hitz hasieran ji, gainerakoan i
* ↑ ez da transkribatzen <ий> edo <ый> amaieretan; hitz hasieran J eta gainerakoan I (i)
* ↑ hitz amaieran -ne
* 1 2 Ez da transkribatzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2505327
# Ukronia

Ukronia historiako gertakari bat edo batzuk errealitatean ez bezala gertatu izana kontatzen duen fikzio historikoko literatura generoa da. XIX. mendean sortu zen terminoa da, utopia eta kronos (denbora, euskaraz) hitzak uztartuz.

## Euskal literaturako adibideak

* Harkaitz Cano: Belarraren ahoa. 2004. Eleberria.
* Hedoi Etxarte (gidoia) eta Alain M. Urrutia (irudiak) Ihes ederra, 2009, Alberdania. Nobela grafikoa.
* Iban Zaldua (gidoia) eta Julen Ribas (irudiak): Azken garaipena, Xabiroi-Ikastolen Federazioa, 2011. Komikia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2472893
# Ukrainar

Ukrainarrak (ukraineraz: українці, ukrayintsi, ukrɑˈjinʲtsʲi ahoskatua) ekialdeko eslaviarren etnia bat dira, batez ere Ukrainan eta inguruko herrialdeetan bizi direnak.
Ukrainako herritarra ere bada, nahiz eta bertan beste etnia asko ere bizi.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44806
* Multimedia: Ukrainians / Q44806
# Ukrainaren banaketa administratiboa

Ukraina 24 oblastetan, errepublika autonomo batean (Krimea), eta estatus bereziko bi hiritan (Kiev eta Sebastopol) banaturik dago. 2014ko martxoaren 18an, Krimeako Errepublika eta Sebastopol hiria Errusiara anexionatu ziren. De iure Ukrainaren parte izaten jarraitzen dute, baina de facto Errusiaren zati dira.

## Oblastak

| Oblasta | Eremua (km$^2$) | Biztanleria (2010) | Dentsitatea | Hiriburua | Raionak | Eskualde-garrantziko hiriak |
| Dnipropetrovsk | 31.900,5 | 3.344.073 | 104,83 | Dnipro | 22 | 13 |
| Donetsk | 26.505,7 | 4.448.031 | 167,81 | Donetsk | 18 | 28 |
| Ivano-Frankivsk | 13.894 | 1.380.770 | 99,38 | Ivano-Frankivsk | 14 | 6 |
| Kharkiv | 31.401,6 | 2.755.177 | 87,74 | Kharkiv | 27 | 7 |
| Kherson | 28.449 | 1.091.151 | 38,35 | Kherson | 18 | 3 |
| Khmelnytsky | 20.636,2 | 1.331.534 | 64,52 | Khmelnytsky | 20 | 6 |
| Kiev | 28.118,9 | 1.719.602 | 61,15 | Kiev | 25 | 13 |
| Kirovohrad | 24.577,5 | 1.014.809 | 41,29 | Kropyvnytsky | 21 | 4 |
| Luhansk | 26.672,5 | 2.300.412 | 86,25 | Luhansk | 18 | 14 |
| Lviv | 21.823,7 | 2.545.634 | 116,65 | Lviv | 20 | 9 |
| Mykolaiv | 24.587,4 | 1.186.452 | 48,25 | Mykolaiv | 19 | 5 |
| Odesa | 33.295,9 | 2.387.636 | 71,71 | Odessa | 26 | 7 |
| Poltava | 28.735,8 | 1.493.668 | 51,98 | Poltava | 25 | 5 |
| Rivne | 20.038,5 | 1.152.576 | 57,52 | Rivne | 16 | 4 |
| Sumy | 23.823,9 | 1.166.765 | 48,97 | Sumy | 18 | 7 |
| Ternopil | 13.817,1 | 1.086.694 | 78,65 | Ternopil | 17 | 1 |
| Transkarpatia | 12.771,5 | 1.246.323 | 97,59 | Uzhhorod | 13 | 5 |
| Txerkasi | 20.891 | 1.291.135 | 61,80 | Txerkasy | 20 | 6 |
| Txernihiv | 31.851,3 | 1.104.241 | 34,67 | Txernihiv | 22 | 3 |
| Txernivtsi | 8.093,6 | 903.782 | 111,67 | Txernivtsi | 11 | 2 |
| Vinnytsia | 26.501,6 | 1.646.250 | 62,12 | Vinnytsia | 27 | 6 |
| Volinia | 20.135,3 | 1.038.223 | 51,56 | Lutsk | 16 | 4 |
| Zaporizhia | 27.168,5 | 1.805.431 | 66,45 | Zaporizhia | 20 | 5 |
| Zhytomyr | 29.819,2 | 1.283.201 | 43,03 | Zhytomyr | 23 | 5 |

## Estatus bereziko hiriak

| Hiria | Eremua | Biztanleria (2010) | Dentsitatea |
| Kiev | 839 | 2.782.016 | 3.315,9 |
| Sebastopol | 1.079 | 380.301 | 352,5 |
Sebastopol Errusiaren administraziopean dago 2014tik, Errusia Berriko Estatu Federalaren barnean, nazioarteko komunitatearen gehiengoak Ukrainako lurraldetzat hartzen badu ere.

## Errepublika autonomoa

| Izena | Eremua (km$^2$) | Biztanleria (2010) | Dentsitatea | Hiriburua | Raionak | Eskualde-garrantziko hiriak |
| Krimea | 26.100 | 1.966.801 | 75 | Simferopol | 14 | 11 |
Krimea Errusiaren administraziopean dago 2014tik, Errusia Berriko Estatu Federalaren barnean, nazioarteko komunitatearen gehiengoak Ukrainako lurraldetzat hartzen badu ere.

## Erreferentziak

* 1 2 Регіони України та їх склад, w1.c1.rada.gov.ua
* ↑ Khersonen behin-behinean

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203323
* Multimedia: Subdivisions of Ukraine / Q203323
# Ukrainar Nazionalisten Erakundea

Ukrainar Nazionalisten Erakundea (ukraineraz: Організація українських націоналістів, translit.: Orhanizatsiya ukrayins'kykh natsionalistiv, OUN laburtua) muturreko ukrainar nazionalisten erakunde historiko bat da. Stepan Bandera izan zuen buruzagi nabarmenetako bat. 1929an sortu zen Vienan, Ukrainako Erakunde Militarrak, muturreko talde eskuindarrek eta ukrainar nazionalista eskuindarrek eta zenbait intelektualek osatua.
Italiako faxismoaren hurbileko ideologia zuen, eta Ekialdeko Galitzia zuen ekintzarako eremu, orduko Polonia estatu eratu berriaren mugen barruan. 1938an, Konovalets haien burua hil zen, eta Andriy Melnikek hartu zion errelebua, Foia Research webgunearan arabera. Dena den, Melnik belaunaldi zaharrekoa zen, eta Stepan Bandera gazteagoak aurre egin zion; Banderak, izan ere, erakundea militarizatu nahi zuen.
1940an bi erakundetan banatu zen, zein baino zein eskuin muturragora lerratua: OUN-B, Banderazaleak, eta OUN-M, Melnikzaleak. Biak, hala ere, alemaniarrekin aritu ziren lankidetzan, Polonia Bigarren Mundu Gerran inbaditu zutenetik (1939). 1943an, Volinian eta Ekialdeko Galitzian poloniarren sarraskietan parte hartu zuten, eta 100.000 herritarren heriotza eragin. Bigarren Mundu Gerra ostean, bi taldeak indarra galtzen joan ziren, eta diasporan sakabanatzen. Erakundea geroko muturreko ukrainar nazionalisten erreferente bihurtu da, bereziki 2014tik aurrera.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «Organization of Ukrainian Nationalists (OUN) | FOIA Research» www.foiaresearch.net (Noiz kontsultatua: 2022-03-23).
* ↑ (Ingelesez) Geopolitics101. (2022-03-15). «Why is the West Silent About Ukrainian Neo-Nazi Movements, Azov Battalion, & Bandera Legacy?» Covert Geopolitics (Noiz kontsultatua: 2022-03-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q844787
* Multimedia: Organization of Ukrainian Nationalists / Q844787
# Ukrainar oligarka

Ukrainar oligarkak dira, Sobiet Batasunaren desegitearekin eta 1991ko Ukrainaren independentzia-erreferendumaren ondoren, Ukrainan izugarri aberatsak bilakatu diren enpresaburuen elitea. Errusiako 1990ko aldaketa ekonomikoetan bertako aberats berriei aplikatu zitzaien lehen aldiz oligarka terminoa, baina gainerako errepublika sobietar ohietan ere erabiltzen da, Ukrainan bereziki.

## Oligarka aberatsenak

2021eko kalkuluen arabera, Ukrainako 10 enpresaburu aberatsenek 22.300 milioi dolar inguru kontrolatzen dituzte, Ukrainako BPGren %14 ia. Ehun aberatsenen kopurura hedatuz zerrenda, 44.500 milioi dolar dira, BPGren %27. Hamar aberatsenak hauexek lirateke:
| Maila | Oligarka | Balioa | Oharrak |
| 1. | Rinat Akhmetov | 7.600 milioi dolar | Energiaren, ikatzaren eta burdin mineralaren meatzaritza, metalurgia, hedabideak |
| 2. | Viktor Pintxuk | 2.500 milioi dolar | Altzairua, hedabideak |
| 3. | Kostiantyn Zhevago | 2.400 milioi dolar | Banka, ibilgailuen fabrikazioa, burdin mineralaren meatzaritza |
| 4. | Ihor Kolomoysky | 1.800 milioi dolar | Banka, petrolio gordina |
| 5. | Hennadi Boholiubov | 1.700 milioi dolar | Banka |
| 6. | Oleksandr eta Halyna Hereha | 1.700 milioi dolar | Txikizkako merkataritza |
| 7. | Petro Poroxenko | 1.600 milioi dolar | Ibilgailuak, jantziak (presidente izandakoa) |
| 8. | Vadym Novynsky | 1.400 milioi dolar | Metalurgia, ontzigintza |
| 9. | Oleksandr Jaroslavski | 820 milioi dolar | Lur jabetza eta eraikuntza, metalurgia |
| 10. | Juri Kosiuk | 780 milioi dolar | Nekazaritza, elikagaien industria |
Beste izen nabarmen batzuk: Serhi Tihipko, Mikola Jankovski, Serhi Taruta.

## Politika eta plutokrazia Ukrainan

Hamar aberatsenen artean nabarmentzekoa da Petro Poroxenko presidentea ere agertzea. Ez da kasu bakarra plutokrata ukrainiarrek zuzenean politikan parte hartzen dutena: Julia Tymoxenko lehen ministro izandakoari Gasaren Printzesa esan izan diote Ukrainan: 1990eko hamarkadan orduko Pavlo Lazarenko lehen ministroak ahalbidetu zion aberastea, Ukrainako enpresen akzioen trukean gas errusiarra saltzen zuen enpresa bat sortuz. Halyna Hereha Kieveko agintari nagusi izan da, denda kate handienaren jabe izatearekin batera.
Ukrainako zatiketa politikoan, pro-errusiar eta nazionalista/mendebaldetar zatiketak gertatu izan dira oligarka ukrainarren artean, nork bere aldeko politikoak babestu izan dituelarik. Hala ere, 2022ko krisi eta gerraren kontestuan, Ukraina independentearen alde azaldu dira, horien artean Rinat Akhmetov (aberatsena).

## Erreferentziak

* ↑ «100 богатейших украинцев 2021 — Forbes.ua» forbes.ua 2021-05-06.
* ↑ «Report for Selected Countries and Subjects» IMF.
* ↑ (Ingelesez) «Ukraine-Russia gas deal: Tymoshenko's biggest bet» Reuters 2011-10-11 (Noiz kontsultatua: 2022-03-01).
* ↑ (Ingelesez) Tognini, Giacomo. «Richest Ukrainians With Billions To Lose Close Ranks As Putin Unleashes War» Forbes (Noiz kontsultatua: 2022-03-01).

## Ikus, gainera

* Errusiar oligarka

## Kanpo estekak

* Datuak: Q618278
# Ukrainerazko Wikipedia

Ukrainerazko Wikipedia Wikipediaren ukrainerazko edizioa da. 2004ko urtarrilean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 163.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 16.a zen. [[{{{1}}}]] urriaren hasieran 600.000 artikulu

## Kanpo estekak

* Ukranierazko Wikipedia
* Datuak: Q199698
* Multimedia: Ukrainian Wikipedia / Q199698
* Koordinazioa: Category:Ukrainian Wikipedia
# Ur (argipena)

Ur izenak hainbat adiera ditu:
* Ura, bi hidrogeno atomoz eta oxigeno atomo batez osatutako molekula;
* Ur, Antzinaroko Mesopotamiako hiri bat;
* Ur, Antzinako runa bat;
* Ur, Ogam alfabetoko letra bat;
* Ur, ezagutzen den lehen kontinentea;
* Ur, Jainko gnostiko txiki bat;
* Ur, munduko lehen hizkuntza hipotetikoa;
* Ur, Frantziako Ekialdeko Pirinioen departamentuko herri bat;
* URA, Euskal Autonomia Erkidegoko Uraren Euskal Agentzia;
* UR, Azkoitiko musika taldea.

## Mundu zabaleko siglak

* UR, Uganda Airlines airelinearen IATA kodea;
* UR, hainbat unibertsitateren siglak:
** Universidad de La Rioja, Espainia;
** Université de La Réunion, Frantzia;
** Universität Regensburg, Alemania;
** University of Rwanda, Ruanda;
** University of Richmond, Ameriketako Estatu Batuak;
** University of Rochester, Ameriketako Estatu Batuak;
** University of Redlands, Ameriketako Estatu Batuak.
** University of Regina, Kanada;
** Universidad Regiomontana, Mexiko.

## Ur izenarekin hasten diren beste izen batzuk

* Ur Apalategi, euskal idazlea;
* Ur Handia, Lapurdiko ibaia;
* Ur-jauzi, fenomeno geologikoa;
* Ur Joko, Donibane Lohizuneko arraun taldea;
* Ur-kefir, laktosarik gabeko kefirra;
* Ur-Kirolak, Donostiako arraun taldea;
* Uraren kutsadura, kutsadura mota;
* Ur lurrun, gas mota;
* Ur destilatu, substantzia.
# Ur Handia

Ur Handia Lapurdiko ibaia da, Ardanabiako ibaiadarra dena.

## Geografia

5,4 kilometroko bere ibilbidea Beskoitzen jaiotzen da eta Urketan isurtzen da Ardanabiara. Beraz Aturri arroko erreka da.

## Zeharkatutako udalerriak

* Beskoitze
* Hazparne
* Mugerre
* Urketa

## Erreferentziak

* ↑ Sandre datu-basea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11954078
# Ur Mara Museoa

Ur Mara Museoa Gipuzkoako Alkiza herrian sortutako arte-gune esperimentala da eta, aldi berean, Koldobika Jauregi eskultorearen eta Elena Cajaravlleren lanen erakustokia. Museoa 2010ean ireki zuten biek.

## Ezaugarriak

Museoa baso batean kokatuta dago. Bertan ere karobi zahar bat ikus daiteke, auditoria naturala berez. Negutegi batean mota askotako aktibitateak egiten dira: erakusketak, kontzertuak, tailerrak. Aktibitate horien artean "Grap Hik" jarduera azpimarratzekoa da, eskuz egindako paperari eskainitako gunea, alegia. Parkean Henry David Thoreau idazleari eskainitako espazioa dago, "Hitzaren babesa". Koldo Jauregiren eskulturak, bestetik, gune desberdinetan daude antolatuta: "Kantu ixila", "Barne Kanta", "Basa kanta-Altzurüku". Museoaren beste helburua inguruko balore etnografikoak babestea da.

## Eskolei zuzendutako tailerrak

Hauek dira planteatzen direnak:
* Papergintza tailerra
* Esku tailerra
* Beirate tailerra
* Eskultura tailerra
* Ehungintza tailerra
* Graffitiak basoan.
Halaber, bisita gidatuak antolatzen dira.

## Lankideak

Susana Cencillo. Musikaria da, akordeioaz gain beste hainbeste instrumentu jo eta zuzentzen ditu. Musika, ikusentzun edo antzerkiarekin zerikusia duten proiektuetan lankidea.
Juan Barbe. Artisau papergintzan maisu. Papera, landare papirifero eta inprimatze tekniketan jakituna. Tailerrak eta hitzaldiak noizbehinka eman izan ohi ditu Ur maran.
Juan Kruz Igerabide. Idazlea. Hainbat sari irabazitako sortzailea, literatura gaietan laguntzen du.
Antonio Casado da Rocha. Filosofian doktorea, Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea eta ikertzailea, Henry David Thoreau-ren pentsamenduan espezialista eta ohiko kolaboratzailea.
Felix Aizpurua (OBBTKN). Diseinatzaile eta ilustratzailea. Teknologia eta komikiarekin zerikusia duten gaietan laguntzen du, komunikazioan eta sareetan ere.
* Slow Art Day (2022-04-02)

## Erreferentziak

* ↑ "Ur mara museoa. Kultura mara mara", Hik Hasi aldizkaria, 267. zk., 2022ko apirila, 40or.
* ↑ https://web.archive.org/web/20160630071937/http://www.noticiasdegipuzkoa.com/2015/04/11/ocio-y-cultura/ur-mara-no-es-un-museo-al-uso-no-mostramos-arte-a-lo-bestia

## Ikus, gainera

* Arbolaren egia (oroitarria)

## Kanpo estekak

* Museoaren webgune ofiziala.
* (Gaztelaniaz):Berria EITBn.
* Datuak: Q25477196
* Multimedia: Ur Mara / Q25477196