OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zangoza Hiribildua

Zangoza Hiribildua Zangozako Alde Zaharreko hiru burgu historikoen bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

## Burgua

Hasierako Erdi Aroko hiriguneak Iruñeko San Zerningo pentagonoa gogorarazten duen plano bat du, eta, beraz, Karrika Nagusia, kasu honetan ibaiaren gaineko zubi batean amaitzen dena, eta hiriko merkatari-ardatz, tertziario eta soziala izaten jarraitzen duena. Burgu honi (Zangoza Berria deitua) beste txikiago bat (Zangoza Hiribildua) gehitu zitzaion, ardatza Hiribildu karrika duena. Lehen kasuan, batez ere, Erdi Aroko herentzia ez da elizetan eta jauregietan bakarrik ikusten, baita etxadien barruan ere, baratzeak, etxetxoak eta etxe isolatuak, eta partzela-sare konplexu eta atomizatua.
Laster harresiz kanpo sortu ziren bi burgu edo auzo, 1150 inguruan Oltrakoa, ibaiaren eskuinaldean, San Andres elizako zubitik gertu, eta Castillon burgua 1171ean, Antso VI.a Jakituna zubiaren aurreko muinoaren gainean, Done Eztebe elizarekin.
Azken burgu hau, Castillon, XIV. menderako desagertu zen. Oltraz gain, etxe batzuk baino ez dira geratzen Tafallako errepidean.

## Hirigintza
### Plazak

* Salbatore enparantza
* Peñaltako Portaleko enparantza

### Kaleak

* Henrike Albretekoa karrika
* Ikasguko karrika
* Balate karrika
* Zalduen karrika

## Oharrak

* ↑ /s̻anɣ̞ós̻a iɾiβ̞iʎð̞ú.a/ ahoskatua (laguntza)

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ZANGOZA. (Noiz kontsultatua: 2022-03-17).

## Ikus, gainera

* Zangoza
* Zangozerria
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Zangozako Udalako webgune ofiziala
* Datuak: Q111278362
# Zangoza Berria

Zangoza Berria Zangozako Alde Zaharreko hiru burgu historikoen eta zaharrena bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

## Burgua

Hasierako Erdi Aroko hiriguneak Iruñeko San Zerningo pentagonoa gogorarazten duen plano bat du, eta, beraz, Karrika Nagusia, kasu honetan ibaiaren gaineko zubi batean amaitzen dena, eta hiriko merkatari-ardatz, tertziario eta soziala izaten jarraitzen duena. Burgu honi (Zangoza Berria deitua) beste txikiago bat (Zangoza Hiribildua) gehitu zitzaion, ardatza Hiribildu karrika duena. Lehen kasuan, batez ere, Erdi Aroko herentzia ez da elizetan eta jauregietan bakarrik ikusten, baita etxadien barruan ere, baratzeak, etxetxoak eta etxe isolatuak, eta partzela-sare konplexu eta atomizatua.
Laster harresiz kanpo sortu ziren bi burgu edo auzo, 1150 inguruan Oltrakoa, ibaiaren eskuinaldean, San Andres elizako zubitik gertu, eta Castillon burgua 1171ean, Antso VI.a Jakituna zubiaren aurreko muinoaren gainean, Done Eztebe elizarekin.
Azken burgu hau, Castillon, XIV. menderako desagertu zen. Oltraz gain, etxe batzuk baino ez dira geratzen Tafallako errepidean.

## Hirigintza
### Plazak

* Los Arcos jenerala enparantza
* San Domingo enparantza
* Santa Katalina plazatxoa

### Kaleak

* Karrika Nagusia
* Done Mikel karrika
* Isidoro Gil de Jaz karrika
* Amadores karrika
* Fermina Erripalda karrika
* Juan Berrueta karrika
* Alfontso Borrokalaria karrika
* Donejakue karrika
* Jenaro Vallejos karrika
* Merkatu karrika

## Oharrak

* ↑ /s̻anɣ̞ós̻a berí.a/ ahoskatua (laguntza)

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ZANGOZA. (Noiz kontsultatua: 2022-03-17).

## Ikus, gainera

* Zangoza
* Zangozerria
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Zangozako Udalako webgune ofiziala
* Datuak: Q111278212
# Zangozako aerodromoa

Zangozako aerodromoa Nafarroa Garaiko ekialdean dago, izen berdineko merindadean.
Itsasoaren mailatik 400 metrora dago, Zangoza udalerrian, Aragoi ibaiaren ondoan. Pista belarrezkoa da eta izaera pribatua du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5659367
# Zangozako udaletxea

Zangozako udaletxea Zangoza nafar udalerriko udaletxea da.
Zangozako Udalaren egoitza da eta Karrika Nagusian kokatuta da, Alde Zaharreko Zangoza Berrian.

## Eraikina

Udaletxea XVI. mende amaierako harri eta adreiluzko eraikina da. Behealdean, atari zabala eta arkudun egitura dauka. Eraikina Oibarko Domingo Aiak diseinatu zuen eta Zangozako Kale Nagusian dago. Atzealdeko fatxada Gazteluko armen plazara begira dago eta, horrekin batera, multzo arkitektonikoa osatzen du. Urte askotan, udaletxeak Vianako printzearen jauregian (XII. mendeko eraikina) izan zuen egoitza. 1929ko Bartzelonako erakusketa unibertsalean, Zangozako udaletxearen kopia bat eraiki zen.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ZANGOZA. (Noiz kontsultatua: 2021-10-29).

## Ikus, gainera

* Zangoza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66058304
* Multimedia: Town hall of Sangüesa / Q66058304
# Zangozako herri matxinada (1513)

Zangozako herri matxinada Gaztelako okupazioaren aurka sortu zen 1513an. Hasieran arrakasta izan bazuen, gaztelarrek laster berreskuratu zuten herriaren kontrola.

## Gertakariak

Gaztelak Nafarroa inbaditu zuenetik, Zangoza hiriak okupazio larri eta deserosoa jasan behar izan zuen, goarnizioak ezarri baitziren gazteluan, Errege Jauregian eta eliza eta etxe nagusi batzuetan. Goarnizioak biztanleria zibilaren aurkako abusuak eta erasoak ugariak izan ziren, baita gazteen mobilizazioak eta bahiketa ere, hainbat lekutan zerbitzatzeko.
1513ko ekainaren 1an, Zangozan herri matxinada piztu zen Gaztelako inbasoreen aurka, soldadu batzuek herritar bat jipoitu ostean. Soldaduen eta Zangozako herritarren arteko harremana oso txarra zen, gaztelarrek gazte zangotzarrak beren zerbitzura jartzeko bahitzen baitzituzten. Jipoiak tarteko, zangozarrak, suminduta, kalera atera ziren soldaduei aurre egitera. Gaztelar okupatzaileek alde egin behar izan zuten. Istiluetan bi zangozar eta bi soldadu hil ziren. Aste batzuen buruan tropa gaztelarrak indarrez sartu ziren berriro.
Mendekuak aste batzuk beharko zituen iristeko. 1513ko ekainaren 24an, Comaresko markesaren tropak gauez iritsi ziren hirira eta bertako kaleak okupatu zituzten. Ondoren, soldaduek etxeetako ateak bortxatu eta matxinadako buruak atxilotu zituzten, gazteluko ziegetan giltzapetzeko. Beste hogei bat bizilagun erbesteratuak izan ziren. Ondorengo zangotzarrek ihes egin zuten herritik ikerketak hasi aurretik: Martín Gónzalez, Juan de Anués, Martín de Mendívil, Juan de Ardanaz, Juan de Sarasa, Martín Echalarte eta Juan de Olloki.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.noticiasdenavarra.com/cultura/2012/06/24/represion-motin-sangueesa-3224167.html
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/zangozan-herri-matxinada-piztu-zen-gaztelako-inbasoreen-aurka-soldadu-batzuek-herritar-bat-jipoitu-ostean

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124054599
# Zangozaldea

    Ez nahasi Zangozerriarekin, Nafarroa Garaiko 12 eskualderik 1.
Zangozaldea Nafarroako eremu geografikoa da, Zangozerriko erdialdean kokatua. Zangoza inguruko eremua da, tradizioz hiribildu independenteetan banatuta egon dena, Oibar ibarra bezalako lekuetan ez bezala, non herri guztiak jurisdikzio komun baten menpe zeuden. Lurralde hauek hartzen ditu: Zangoza, Xabier, Kaseda, Galipentzu, Peña eta Ledeako Korredua (Ledea eta Esa). Egungo udal-banaketaren ondorioz, Kaseda, Galipentzu eta Xabier udalerriek Peñako mendilerroaren hegoaldean dituzte lurraldeak, baina eremu hori ez dago Zangozaldean tradizioki.
Batzuetan, Zangozaldea Zangozerriaren sinonimo gisa erabiltzen da, baina ez dira nahastu behar, ez baitute lurralde bera aipatzen. Zangozaldea osoa Zangozerriaren barruan dago, baina Zangozerriko lurralde batzuk ez daude Zangozaldean.
Zangozako merindadearen barruan dago kokatuta.

## Geografia
### Ingurune naturala

Iparraldetik hegoaldera lau unitate morfologiko bereiz daitezke: Leireko mendilerroaren hegoaldeko eta mendebaldeko malkartsua, hemen hurrengo unitatearen gainean dagoen tolestura-faila zamalkatzailea dena; Berdungo kanalaren mendebaldeko muturra, non Eozenoko tuparri grisurdinduak azaleratzen diren, bardeetan erauzita edo hainbat glaziar-mailatako tolestura okreekin estaliak, eta fazies maila luzeetako tolesturak;

### Klima eta landaredia

Iparraldeko zatia eta Peñako mendilerroko gailurrak izan ezik, lurralde osoa Mediterraneoko eskualdeari dagokio botanikoki. Urteko batez besteko tenperatura 12-13 °C-koa da –mendizerretan izan ezik–, prezipitazioak 500 eta 1000 mm artekoak dira, eta 650 eta 750 mm arteko ebapotranspirazio potentziala arte- eta pinu-unada batzuk geratzen dira, batez ere zati altuenetan, non hosto txikiko eta markeszenteko haritz submediterraneoak ere badauden. Baso-berritzea garrantzitsua izan da (Austriako larizio eta beltz pinuak eta karrasko pinua), batez ere Kasedan, Galipentzun eta Xabierren

## Ekonomia

Abeltzaintza eta, neurri txikiagoan, industria eskualdean dauden arren, zereal-nekazaritza nabarmentzen da eremu osoan, eta garagarra lantzen da batez ere. Bestalde, bertan dauden botanika- eta baso-espezieak Mediterraneoko eremuetakoak dira.

## Oharrak

* ↑ /s̻anɣ̞os̻alð̞é.a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza laugarren silaban

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ZANGOZALDEA. (Noiz kontsultatua: 2022-04-19).
* «ZANGOZALDEA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-19).

## Ikus, gainera

* Zangozerria
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111658757
# Ziklox Garaialde

Ziklox Garaialde 1980ko hamarkadan Alegian (Gipuzkoa) sortutako musika taldea izan zen.

## Historia

Ziklox Garaialde 1986an sortu zen, Alegiako Bulebarrean zegoen matadero zaharrean eta beste gazte talde bati eskatutako tresnekin. Ideia gorpuztu, Ciclos Garaialde bizikleta lantegia —taldeari izena emango zion lokala— atondu, eta horrela hasi ziren Paulo Garaialde (baxua eta koroak), Joxe Manual Garmendia "Piti" (ahotsa eta turuta), Iñaki Navarro (gitarra eta koroak) eta Xabi Navarro (bateria eta koroak).
1986ko Alegiako festetan barra bat muntatu zuten herriko Bulebarrean, tresnak erosteko dirua lortzeko asmoz. Festa programazio propioa antolatu zuten. 1987ko festetan ere errepikatu zuten, eta 1988an, taldea "desegin" ta gero, sortu berria zen Alegiako gaztetxearen esku geratu zen Bulebarreko "jaien" antolakuntza. Festa alternatiboak esaten diete.
1995ean hil zen Ziklox Garaialde, kide sortzailea zen Paulito joan zenean. Ordutik, zenbait berragerpen izan ditu, betiere une jakin bateko ekitaldi berezitzat, taldea berpizteko inongo asmorik gabe.
2010 eta 2011 urteen artean diskoa grabatu zuten, eta 2011ko ekainean argitaratu. 25 urte eta gero, lehen diskoa kaleratu dute, Urteak ez dira alferrik pasatzen izenarekin.

## Taldekideak
### Hasierako formazioa (1986)

* "Piti" Garmendia: ahotsa eta turuta.
* Iñaki Navarro: gitarra
* Xabi Navarro: bateria
* Paulo Garaialde: baxua

### Bigarren formazioa (1995)

* Aitor Irazustabarrena: ahotsa
* Iñaki Navarro: gitarra
* Txarli Gesteira: gitarra
* Xabi Navarro: bateria
* Mikel Navarro: baxua
* Iñigo Balerdi: tronpeta

### Hirugarren formazioa (2010-11)

* Xabi Navarro: ahotsa
* Aitor Irazustabarrena: ahotsa
* Iñaki Navarro: gitarra eta baxua
* Txarli Gesteira: gitarra
* Manex Elola: gitarra
* Gari Zubillaga: bateria
* Julen Goikoetxea: bateria
* Unai Iraola: baxua
* Iñigo Balerdi: tronpeta
* Kolaborazioak (Eñaut Zabala, gitarra; Martzel Navarro, bateria; Ibon Azpilikueta, alboka; eta Iker Iriarte, koplak)

## Kanpo estekak

* Taldearen argazki eta bideo bilduma.
* Datuak: Q12269343
# Zikoina

Zikoinak, zinkunak edo burioak, inoiz amiamoko ere deituak, Ciconiiformes ordeneko Ciconiidae familiako kideentzat erabili izan den izen generikoa da, batez ere Ciconia generokoentzat.
Hegazti zangaluzeak dira, oro har, eta lepoa eta mokoa ere luzeak dituzte.

## Taxonomia

Ciconiidae familiak 19 espezie ditu, sei generotan banaturik:
* Ciconiidae
** Mycteria generoa
*** Mycteria cinerea
*** Mycteria ibis
*** Mycteria leucocephala
*** Mycteria americana
** Anastomus generoa
*** Anastomus oscitans
*** Anastomus lamelligerus
** Ciconia generoa
*** Ciconia abdimii
*** Ciconia episcopus
*** Ciconia stormi
*** Ciconia maguari
*** Ciconia boyciana
*** Ciconia ciconia
*** Ciconia nigra
** Ephippiorhynchus generoa
*** Ephippiorhynchus asiaticus
*** Ephippiorhynchus senegalensis
** Jabiru generoa
*** Jabiru mycteria
** Leptoptilus generoa
*** Leptoptilos javanicus
*** Leptoptilos dubius
*** Leptoptilos crumeniferus
19 espezie horietatik, bi baino ez dira Euskal Herrian ikusten, zikoina beltza eta zikoina zuria, hain zuzen ere.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 'Hiztegi Batua:: zikoina sarrera. .
* ↑ Labayru. Labayru hiztegia: burio sarrera. .
* ↑ Euskaltzaindia. Hiztegi Batua: amiamoko sarrera. .
* ↑ Ibon Sarasola Zehazki hiztegiak zikoina hitza hobesten du; amiamoko hitzari beh. marka esleitzen dio.. Zehazki: cigüeña sarrera. .
* ↑ «Zikoina zuria» txoriak.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-12).
* ↑ (Ingelesez) Zoonomen. Birds of the World: current valid scientific avian names.. .
* ↑ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, eta C. L. Wood. (2010). The Clements checklist of birds of the world: Version 6.5.. Cornell University Press.
* Datuak: Q28507
* Multimedia: Ciconiidae / Q28507
* Espezieak: Ciconiidae
# Zikoizkeria

Zikoizkeria edo zekenkeria aberastasunak, ondareak, jabetzak edo edozer gauza baliotsu norberarentzat bereganatzeko gehiegizko irrikia da, irriki hau biziraupen beharretatik eta norberaren erostasun nahitik askoz ere haratago dago. Izendapen hau aberastasun, estatus eta botere nahiari ere lotu izan zaio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193543
# Zikuñagako paper-fabrika

Zikuñagako paper-fabrika 1941ean Hernanin, Urumea ibaiaren ertzean, Papelera Guipuzcoana de Zicuñaga (1935) elkarteak sortutako fabrika da.
Hasieran zelofana egiten bazuen ere 1978an idazteko eta inpresiorako papera egiten hasi zen. XXI. mendean zelulosa eta papera dira ekoizpen nagusiak.
1997an elkartearen aldaketa eman zen, Iberpapel sortuz eta Burtsara ateraz. Enpresa honek Hernaniko fabrika berritu eta handitzeko zenbait inbertsio egin ditu; 2003an zelulosa instalazioa % 90 handitu zuten, 2008an 45 milioi euro energia sortzeko instalaziora zuzendu zituzten eta 2017an 180 milioi inbertituko dituzte makina berri eta hobekuntza teknologikoen bidez ekoizpena handitzeko.

## Emakumearen lana

XX. mendeko lehen erdian ohikoa zen emakumeek isilpeko lana egitea. Hauetako lan bat zelofanezko poltsatxoak etxean egitea zen, pintzel bat eta lekeda erabiliz goxoki, garrapiñatuak eta abar biltzeko prestatzen zituzten. Honen diru ordaina isilpekoa zen ere. Hala ere baziren fabrikan lan egiten zuten emakumeak, 1962 arte legeak hala aginduta ezkongabeak eta alargunak, beti ere kualifikazio eta estima gutxiko lanetan.
1967an emakume talde batek greba hasi zuen lan baldintzak bapatean aldatu eta soldata jeitsi zietelako. Manipulazio sektorean egiten zuten lan eta naiz eta kopuruz gutxi ziren (48 emakume) kalte handia egin zezaketen katean lan egiten zuten fabrikan. Greba debekaturik zegoen garai hartan, piskanaka kaleratu zituzten eta urteak behar izan zituzten kotizazio eta indemnizazio txiki batzu jasotzeko.

## Erreferentziak

* 1 2 Ganbarako ahotsak. Hernaniko historian emakumeek eginiko ekarpenak (1936-1970) Industrializazioa Hernanin, 65-72 o.
* 1 2 Alterinver (Gaztelaniaz)
* ↑ Diario Vasco Iberpapel garantiza el futuro de Zikuñaga con una inversión millonaria Pilar Araanguren (Gaztelaniaz)
* ↑ El blog del búho Recuerdos del celofán Juan J. Iruin (Gaztelaniaz)
* ↑ Argia Zikuñagako paper lantegiko emakume langileen borrokak 50 urte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41833038
# Ziklotimia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Ziklotimia aldartearen nahaste maniako edo malenkoniatsua da. Bi aldi desberdin txandaka izaten dituen psikosi zikliko arina; aldi batean gaixoa urduri egoten da, eta hurrengoan depresioa izaten du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q245590
# Ziklotroi

Ziklotroia partikula-azeleragailu mota bat da. Ernest O. Lawrence fisikari estatubatuarrak asmatu zuen 1932an, eta Fisikako Nobel Saria jaso zuen horregatik (hala ere, 1929an Leó Szilárd hungariarrak ziklotroiaren diseinu bat egina zuen jada).
Ziklotroian elektrikoki kargatutako partikulak zentrotik kanporanzko ibilbide espirala egiten du. Ziklotroia bi zirkuluerdiz osatua dago; zirkuluerdian sartzean, partikulek ibilbide espirala egiten dute eremu magnetiko estatiko baten pean (elektrikoki kargatutako edozein partikulak bere norabidearekiko perpendikularra den Lorentzen indarra jasaten du eremu magnetiko batean perpendikularki sartzen bada), eta, zirkuluerdien arteko erdiko gunean, maiztasun handiko eremu elektriko aldakor baten pean azeleratzen dira. Partikula kargatuen ibilbidearen erradioa, daramaten abiadurari proportzionala da.
Ziklotroia partikula-azeleragailu ahaltsuena izan zen 1950eko hamarkadan sinkrotroiak gainditu zuen arte, baina oraindik ere fisikan eta medikuntzan erabiltzen dira, eta energia handiko partikula-azeleragailu moderno gehienak ziklotroiaren ondorengoak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q204469
* Multimedia: Cyclotrons / Q204469
# Zarra (Valle de Cofrentes)

Zarra Valentziako Erkidegoko udalerria da, Valle de Cofrentes/Vall de Cofrents eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 566 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2302191
* Multimedia: Zarra (Valencia) / Q2302191
# Zarrabete

Zarrabetea hari instrumentu zaharra da, tekladuna eta eskuaz gurpil bati eragiten jotzen dena, "bibolin mekaniko" baten moduan.
Europako hainbat tokitan jo izan da tradizionalki, bai eta Euskal Herrian ere, gaur egun erabat desagerturik dagoen arren. Lehenengo aipamenak IX. mendekoak dira, Erdi Aroan, musika sakroarekin lotutakoak. Geurean, tresna agertzen den azkeneko testuak XVIII. eta XIX. mendekoak dira.
Gaur egun, musika tradizionalan erabiltzen da oraindik, gaitaren antzeko soinua sortuz.

## Ikus, gainera

* Euskal musika tradizionala

## Kanpo estekak

* Zarrabetearen web gunea
* Datuak: Q207821
* Multimedia: Hurdy-gurdies / Q207821

## Bibliografia

* "Soinutresnak euskal herri musikan" (Juan Mari Beltran, "Egin" biblioteka, 1996).
# Zarrantz

Zarrantz Nafarroa Garaiko kontzejua da, Imotz udalerrikoa. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, hamazazpi biztanle zituen.

## Demografia eta biztanleria

Zarranzko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 17 | 15 | 15 | 16 | 15 | 16 | 18 | 17 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q936065
* Multimedia: Zarrantz / Q936065
# Zarqa (ibaia)

Zarqa (arabieraz: نهر الزرقاء‎, Nahr az-Zarqā; euskaraz: «[hiri] urdinaren ibaia») Jordan ibaiaren bigarren ibaiadarrik handiena da. Eskualdeko hirugarren ibairik handiena da urteko emariagatik, eta bere arroak Jordan ibaiaren ekialdean populazio handiena duten eremuak hartzen ditu. Ammandik gertu dauden iturburuetan du iturria eta haran zabal eta sakon batean zehar doa Jordanerantz, 1090 metroko altueran.
Bere hasierako ibilbidean Ain Ghazal (arabieraz: عين غزال‎) dago, Neolito garaiko aztarnategi arkeologiko garrantzitsua. Ibaian zehar egindako arkeologia-aurkikuntzek erakusten dutenez, garai batean flora eta fauna ugari zegoen eremu horretan.
Ibaia oso kutsatuta dago eta bere garbitzea Jordaniako Ingurumen Ministerioaren lehentasun nagusietako bat da.
Geologikoki, Zarqa ibaiak 30 milioi urte inguru ditu. Oso ezaguna da anbar-biltegiengatik, Kretaziko Goiztiarreko Hauteriviar estaikoak baitira (135 mi). Anbar honetan flora eta fauna nabarmenak deskribatu dituzte, erretxina bota zen garaian nagusi ziren paleoingurumen baldintza tropikalak islatzen dituztenak.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IUCN. (2008-03-05). IUCN - Roadmap for Restoration of the Zarqa River Laid Out. .
* ↑ Kaddumi, 2005; 2007

## Kanpo estekak

* Datuak: Q798460
* Multimedia: Zarqa River / Q798460
# Zarqa (muhafazah)

Zarqa (arabieraz: محافظة الزرقاء‎, Muħāfazat az-Zarqā) Jordaniako 12 muhafazah edo probintzietako bat da. Erdialdeko eskualdean kokatua, 4.761 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.545.100 biztanle zituen 2020an. Hiriburua Zarqa da.

## Barrutiak

Probintzia 3 barrutitan (liwa) banaturik dago:
* Al-Azraq
* Az-Zarqa
* Birin

## Erreferentziak

* ↑ Jordan. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2022-3-7).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q721445
* Multimedia: Az Zarqa / Q721445
# Zarra (argipena)

Zarra hitzak ondorengo esanahiak eduki ditzake:
* Telmo Zarraonaindia euskal herritar futbolaria.
* Zarra saria: MARCA kirol-egunkariak ematen duen futbol-saria.
* Zarra: Valentziako probintziako udalerria.
# Zarracatin etxea

Zarracatin Etxea Getxo udalerriko, Neguriko lorategi-eremuan, La avanzada Etorbidearen ertzean kokatzen da. Gaur egun Belauste erresidentzia izenez ezagutzen dugu.

## Eraikina

Lau aldeak agerian dituen eraikina da, eta hiru bolumen bereizten dira teila lauko teilatuekin, aldapa handiko isuriekin. Ezker alboko gorputzeko teilatuak hiru isuri ditu hormapikoan eta miru buztanean; erdiko gorputzak, dorre zilindrikoak, kono-itxurako teilatua du eta eskuin albokoak lau isuri ditu. Azken gorputz horretan dago sarrera, eta gainean teilatutxo eten bat du bolekin eta armarriarekin dekoraturik.
Bao dinteldunak nagusi dira, batzuk zurez inguraturik daude eta beste batzuk silarrizko xaflekin, giltzarria nabarmenduz. Baten bat ajimez-itxurakoa da edo arku triangeluarrari imitatzen dio. Silarrizko zokaloa sarreraraino heltzen da eta hura inguratzen du. Gainerakoa entokadurak eta itxurazko zurezko bilbadurak hartzen dute erretikulua osatzeko, eta azken horiek gorriz pintatuta ageri dira.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.euskadi.eus/web01-apintegr/eu/y47aIntegraWar/IBConsultaController/fichaConsultaSinMigas/29741

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65559887
* Multimedia: Buildings in Getxo / Q65559887
# Zarrantza

Zarrantza edo Sarrantze (okzitanieraz Sarrança; frantsesez Sarrance) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

## Ikus, gainera

* Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q845063
* Multimedia: Sarrance / Q845063
# Zarranzmendi

Zarranzmendi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Altzoan jasotzen duen herritik datorkio izena mendiari, baina ez dirudi inguruetan asko akordatzen direnik tontor honekin, ez da behintzat bide nabarmenik heltzen hara. Basoak estaltzen du gehiena, pagoa, haritza, elorria... baina eremu askotan sasia ere nagusituta dago eta halakoetan ibilbidea asko zailtzen da. Bidea ondo ikasita joatea komeni da. Tontorrean perretxiko baten itxurako buzoia luzatutako belar artean eta basoaz inguratuta: zer ikusi gutxi dago handik.

## Kanpo estekak

* Zarranzmendi, http://www.euskal-herria.org/.
* Datuak: Q112785552
* Multimedia: Zarrantzmendi / Q112785552
# Östergötlandeko konderria

Östergötland Suediako konderri bat da. 10.562 km$^2$ko azalera du eta 2011ko datuen arabera 429.852 biztanle zituen. Bere hiriburua Linköping da.

## Mugakideak

Jönköping, Kalmar, Västra Götaland, Örebro eta Södermanland konderriekin eta Itsaso Baltikoarekin egiten du muga.

## Ekonomia

Basogintza, industria (aluminioa, mekanika, tabakoa) eta meagintza (burdina, zink, berun eta kobrea) dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Udalerriak
### Hiri handienak

* Linköping (hiriburua, 104.232 biztanle)
* Norrköping (83.561 bizt.)
* Motala (29.823 bizt.)
* Finspång (12.400 bizt.)
* Mjölby (12.245 bizt.)

### Udalerri guztiak
## Ondasun nabarmenak

* Linköping.
* Norrköping.
* Vadstenako gaztelua.
* Ekenäs gaztelua.
* Bjärka-Säby gaztelua.
* Sturefors gaztelua.
* Linköpingeko katedrala.
* Vadstenako abadia.
* San Joan eliza (Norrköping).
* Norrköpingeko udaletxea.
* Tåkern aintzira.
* Kolmården Basabizitza Parkea.
* Himmelstalundparkeko petroglifoak.
* Göta ubidea.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104940
* Multimedia: Östergötland County / Q104940
# Österreichische Galerie Belvedere

Belvedere Galeria, Vienako pinakoteka nagusiena da eta izen berdineko XVIII. mendeko jauregian dago. Johann Lukas von Hildebrandt arkitekto barroko ospetsuak eraiki zuen jauregi hori Eugenio Savoiakoa printzearentzat (1663-1736).
Gaur egun, Austriako margolan museo nagusia da eta mundu mailako lanak gordetzen ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q303139
* Multimedia: Österreichische Galerie Belvedere / Q303139