OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alkohol-graduazio

Alkohol-graduazioa edo graduazio alkoholikoa edari alkoholiko baten 100 bolumen-unitatetan dagoen alkohol-bolumenaren (etanol) kopurua da, 20 °C-ko tenperaturan neurtuta. Bolumenaren kontzentrazio-neurri portzentual bat da.
Bolumen osoan dagoen alkohol-ehunekoaren unitate bakoitzari alkohol-graduazio maila bat dagokio. Horrela, 13,5°ko graduazioa duen ardo batek %13,5 alkohol du, hau da, 135 ml etanol litroko.
Hartzidura eragiten duten legamiek azukrea alkohol transformatzzen dute prozesu horretan. Frutak eta beste landare askok (mahats, sagar, gariak) berezko azukre naturala eguzkiak irradiaturiko energiari esker erdiesten dute. Ardoaren kasuan, adibidez, lurralde eguzkitsuetan gradu handiko ardoa dute eta eguzki ordu gutxiko lurraldeetan, aldiz, gradu apalekoa.
Edari desberdinak alkohol-graduazioaren arabera bereizten dira, ez alkohol-motaren arabera, hori beti berdina baita; elaborazio-motaren arabera, honako hauek bereizten dira:
* Edari hartzituak: 3,5° eta 15° artean graduatzen dira.
* Edari destilatuak: graduazioa 15° eta 45° bitartekoa izaten da.
Alkohol gradua aldatzen da bai edari mota batetik bestera, bai mota bereko edarietan ere:
* sagardoak, 1º - 7º (sagardoa, udarardoa);
* garagardoak, 0º - 60º (lager, lambic, ale, cervoise, zythogale, dolo…);
* ardoak, 8º - 20º (beltz, gorri, zuri, apartsu, ondu, oparo, izotz-ardoak…);
* pattar edo edari biziak, 15º-tik aurrera; zaletu batzuek, eskola zaharreanbezala, zuriak eta gorriak bereizten dituzte;
* landarezko elixirrak, 70º inguru; bestelako alkoholdunak: hidromiel, hypocras, kir, ratafia, etab.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Sagardogintza Hiztegia] [2015]
* ↑ Agirre, Edorta. (2022). Amantala ta mantela. , 29 or. ISBN 978 84 9172 259 5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q721237
# Alkolea (hondartza)

Alkolea Gipuzkoako hondartza bat da, Mutrikuko udalerrian kokatua, Alkolea lurmuturraren ekialdean. 920 metro luze eta 50 metro zabal da. Eskuarki, ez da jende asko izaten han. Surfean edo urpekaritzan aritzera joaten dira zenbait.

## Ikus, gainera

* Mutrikuko hondartzak

## Kanpo estekak

* Alkolea hondartza, satelitetik ikusita, Google Maps webgunean.
* Arbe hotelaren webkama: Alkolea hondartzaren zuzeneko irudia.
* Datuak: Q11699683
# Alkoxido

Kimika organikoan alkoxido edo alkoholato esaten zaio alkohol batek hidroxilo taldearen hidrogenoa metal batez ordezkatzean eratzen den konposatuari (RO$^−$M$^+$): adibidez, CH$_3$ONa, sodio metoxidoa. Halaber, RO$^−$ anioiari ere alkoxido deritzo eta dagokien alkoholaren base konjugatuak dira. Alkohola fenolikoa bada, fenoxidoak edo fenolatoak eratzen dira.
Alkoxidoak base sendoak dira eta R oso handia ez bada, baita nukleozale eta estekatzaile onak ere. Fenoxidoak, ordea, base eta nukleozale ahul samarrak dira.

## Nomenklatura

Alkohoxidoak izendatzeko erradikalaren izenaren erroari 'oxido' atzizkia eransten zaio, etsenplurako, metoxido, etoxido edo isopropoxido.

## Sintesia

Alkoxidoak hainbat bideri segika presta daitezke alkoholetatik abiatuta. Metal oso erreduktoreek zuzenean erreakzionatzen dute alkoholarekin metal alkoxidoa emanez. Sodioak damaigu adibide tipiko bat, metanolari metala zuzenean eransten zaionean.
${\ce {2CH3OH + 2Na -> 2CH3ONa + H2 ^}}$
Metal hidruroak usatuz, NaH adibidez, emaitza bera erdiesten da.
${\ce {CH3CH2OH + NaH -> 2CH3CH2ONa + H2 ^}}$

## Erreferentziak

* ↑ Alkoxido. https://zthiztegia.elhuyar.eus/terminoa/eu/alkoxido.
* ↑ The chemistry of metal alkoxides. Kluwer Academic Publishers 2002 ISBN 0-306-47657-6. PMC 53033402. (Noiz kontsultatua: 2022-12-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q278540
* Multimedia: Alkoxides / Q278540
# Aguaviva

Aguaviva Teruelgo udalerria da, Bajo Aragón eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 713 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Teruelgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1770476
* Multimedia: Aguaviva / Q1770476
# Aguazil (argipena)

Alguazil izenak adiera zenbait ditu:
* aguazila, herrietan alkate eta beste udal agintarien esanetara zegoen langilea, egungo udaltzainaren parekoa, bereziki zaintza lanetaz arduratzen zena;
* tauromakian, aguazila, zezenketetan zenzenketaren presidentearen esanetara dagoen pertsonaia, toreroari emateko zezenari belarriak moztu egiten dituena;
* errege-aguazila, garai batean Espainian gobernadore aritzen zen agintaria.
# Aguaí

Aguaí Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 34.863 biztanle ditu 474,554 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1760037
* Multimedia: Aguaí / Q1760037
# Aguascalientes (udalerria)

Aguascalientes Mexikoko udalerri bat da. Aguascalientes estatuan kokatua dago. 2010ean 797.010 biztanle zituen 1.178,85 km²ko azaleran. Herriburua [[Aguascalientes (Aguascalientes)|Aguascalientes]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q391149
* Multimedia: Aguascalientes Municipality / Q391149
# Aguatón

Aguatón Teruelgo udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 21 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Teruelgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1657152
* Multimedia: Aguatón / Q1657152
# Aguasvivas

Aguasvivas edo Aguas Vivas (aragoieraz: río Aguas) Ebroren eskuinaldeko ibaiadarra da. Pelarda eta Cucalón mendizerretan sortua, Almonacid de la Cuba, Muniesa eta Blesa zeharkatzen ditu. La Zaida parean, Ebron amaitzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23134
# Agudo (Ciudad Real)

Agudo Ciudad Realgo udalerria da, Montes Sur eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.871 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ciudad Realgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) udalaren webgunea.
* Datuak: Q1632598
* Multimedia: Agudo (Ciudad Real) / Q1632598
# Agudos

Agudos Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 37.401 biztanle ditu 966,708 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1750166
* Multimedia: Agudos / Q1750166
# Agudo

Agudo Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 16.039 biztanle ditu 536,114 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q398173
* Multimedia: Agudo / Q398173
# Air Force Academy (Colorado)

Air Force Academy Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. El Paso konderrian kokatuta dago, Colorado estatuan. 6.608 biztanle ditu, 10 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* El Paso konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2190340
# Air France Hop

Air France Hop (NAZE: A5, NAGE: HOP eta Callsign AIR HOP), lehen HOP! deitua, frantziar airelinea erregionala da. 2013an sortu zuten Air Franceren airelinea txikiak- Airlinair, Brit Air eta Régional- bilduz. Bere basea Nantes Atlantiko aireportuan du.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Webgune ofiziala
* Datuak: Q3951786
* Multimedia: Air France Hop / Q3951786
# Air Francen 447 hegaldia

Air Francen 447 hegaldiaren istripua 2009ko ekainaren 1ean Rio de Janeirotik Parisko Charles de Gaulle aireportura zihoan hegaldiak jasandako istripu larria izan zen. Hegazkina ekainaren 1ean desagertu zen Atlantiar Ozeanoan, 216 bidaiariekin.
Brasildar armadak Atlantiar Ozeanoan bilaketa lanak hasi ditu, gutxi gorabehera hegazkina ustez eroritako lekuan.

## Bidaiariak

Hegazkinean 228 bidaiari zeuden. Bidaiarien artean jaioberri 1, 7 ume, 82 emakume eta 126 gizonezko zeuden.

## Erreferentziak

* ↑ Hegazkinean zihoazten bidaiaren zerrenda
* ↑ (Ingelesez) BBC News. (2009-06-01). French plane lost over Atlantic. (Noiz kontsultatua: 2009-06-01).
* 1 2 L'Airbus Rio - Paris, vol AF 447, s'abime entre Brésil et Afrique, vraisemblablement foudroyé sur Estrepublicain.fr. Consultado el 2 de junio de 2009
* ↑ French Plane Lost in Ocean Storm. BBC News 2009-06-01 (Noiz kontsultatua: 2009-06-01).
* ↑ (Danieraz) Frygter at tre danskere var med i flystyrt (Fear that three Danes were in planecrash). DR (Denmark's Radio) 2009-06-01 (Noiz kontsultatua: 2009-06-01).
* ↑ (Norvegieraz [bokmål]) Tre nordmenn savnet. Dagbladet 2009-06-01 (Noiz kontsultatua: 2009-06-01).
* ↑ (Suedieraz) UD: Två till fyra svenskar kan ha varit ombord. Expressen 2009-06-01 (Noiz kontsultatua: 2009-06-01).
* 1 2 (Nederlanderaz) Zeisterse in verdwenen Air France vlucht. rtvutrecht.nl 2 juni 2009.
* ↑ Airbus-Absturz: Jetzt 28 Tote. (Noiz kontsultatua: 5 June 2009).
* 1 2 (Norvegieraz [bokmål]) Alexander kommer aldri tilbake på skolen. Dagbladet 2009-06-03 (Noiz kontsultatua: 2009-06-03).
* 1 2 (Gaztelaniaz) En el avión desaparecido de Air France iba una azafata argentina. Clarín 2009-06-02 (Noiz kontsultatua: 2009-06-02).
* ↑ Flygplan försvann över Atlanten. Dagens Nyheter 2009-06-01.
* ↑ The Last Resital in Rio de Janerio. Korhan Bircan 2009-06-06.

## Ikus, gainera

* Hegazkin zibilen istripuen zerrenda

## Kanpo estekak

* Albistea EiTB webgunean.
* Datuak: Q185380
* Multimedia: Air France Flight 447 / Q185380
# Air India

Air India (NAZE: AI, NAGE: AIC, eta Callsign: AIR INDIA) Indiako airelinea internazionala da. 1932an sortua, egoitza nagusia Indira Gandhi Nazioarteko Aireportuan dauka. Herrialdeko nazioarteko airelinearik handiena da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69906
* Multimedia: Air India / Q69906
# Air India Express

Air India Express (NAZE: IX, NAGE: AXB, eta Callsign: EXPRESS INDIA) Indiako airelinea internazionala da. 2004ko maiatzean sortu zuen bere akziodun nagusia den Air India airelineak, eta bereziki hegaldi merkeak egiten ditu.
Egoitza nagusia Indiako Mumbai hirian dauka.

## Ikus, gainera

* Air India

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Airelinearen webgune ofiziala.
* Datuak: Q407343
* Multimedia: Air India Express / Q407343
# Air Force One

Air Force One Ameriketako Estatu Batuetako presidentea barruan daraman Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadako edozein hegazkini aireko trafiko-kontrolak ezartzen dion izena. Presidentea barruan ez badago, hegazkin hori zibiltzat hartzen da. Ez da zuzena Air Force One izenak hegazkin espezifiko bakarra adierazten duela pentsatzea.
1990tik, presidentearen flota espezifikoki prestatutako Boeing 747 serieko bi hegazkinek osatu dute, isatsean VC-25A izendatzea eta 28000 eta 29000 zenbakiak ipinita. Bi hegazkin hauek, nahiz eta presidentea barruan ez izan, arrunki Air Force One bezala ezagutu eta izendatzen dira.
VC-25A hegazkinak 70 bidaiarirentzat du tokia, eta munduan bakarra da 4 tripulatzaile eraman ditzakeena.
Air Force One hegazkina Estatu Batuetako lehendakaritzaren eta bere boterearen ikur ospetsua da.

## Historia

Franklin D. Roosevelt izan zen lehenengo presidentea bidaia ofizialak egiteko hegazkinak erabili zituena. Roosvelt, Bigarren Mundu Gerran hegazkinez joan zen Casablancako Konferentziara (Maroko, 1943). Ozeano Atlantikoa itsasontzian zeharkatzea baztertu zen, urpeko alemaniarren mehatxuagatik.

## Liburuak

* Albertazzie, Ralph, and Jerald F. Terhorst. Flying White House: The Story of Air Force One. Book Sales: 1979. ISBN 0-698-10930-9.
* Braun, David. Q&A: U.S. Presidential Jet Air Force One. National Geographic News, May 29, 2003
* Dorr, Robert F. Air Force One. Motorbooks International: 2002. ISBN 0-7603-1055-6.
* Hardesty, Von. Air Force One: The Aircraft that Shaped the Modern Presidency. Northword Press: 2003. ISBN 1-55971-894-3.
* Harris, Tom. How Air Force One Works. HowStuffWorks.com Accessed October 10, 2006.
* Technical Order 00-105E-9, Segment 9, Chapter 7
* United States Air Force. Air Force One Fact Sheet. July 2003.
* Walsh, Kenneth T. Air Force One: A History of the Presidents and Their Planes. Hyperion: 2003. ISBN 1-4013-0004-9.

## Ikus, gainera

* Etxe Zuria
* Bulego obala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q179969
* Multimedia: Air Force One / Q179969
# Air Force One (filma)

Air Force One 1997ko Wolfgang Petersen alemaniar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko thriller filma bat da. Harrison Ford, Gary Oldman, Glenn Close, Dean Stockwell, Xander Berkeley, William H. Macy eta Paul Guilfoyle aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Moskurako hegaldi batean zehar terrorista talde batek Air Force One hegazkina bahitu du, James Marshall (Harrison Ford) AEBetako presidenta bertan dagoela, baina salbamendu kapsula bidez ihes egin duelako itxura egin eta hegazkinaren kargamendu artean ezkutatu da. Terroristen eta AEBetako Gobernuaren arteko negozioazioei ekiten zaien bitartean, presidenteak bere kaxaz bere burua eta bahitutako bidaiariak salbatu eta AEBetako segurtasuna ziurtarazi beharko du.

## Aktoreak

* Harrison Ford: James Marshall, AEBtako presidentea
* Liesel Matthews: Alice Marshall
* Wendy Crewson: Grace Marshall
* Gary Oldman: Egor Korshunov
* Glenn Close: Kathryn Bennett (AEBtako presidente ordea)
* Paul Guilfoyle: Lloyd Shepard
* Xander Berkeley: Gibbs
* William H. Macy: Caldwell maiorra
* Dean Stockwell: Walter Dean (Defentsa idazkaria)
* Willard E. Pugh: Etxe Zuriko komunikazioen ofiziala
* Jürgen Prochnow: Ivan Radek jenerala

## Kanpo estekak

* Air Force One filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q407184
# Air France–KLM

Air France–KLM S.A franko-herbeheretar airelinea-holding bat da. 2004an sortu zuten Air France eta KLM bilduz. Frantziar zuzenbidepean dago eta Paris-Charles de Gaulle aireportuan du bere egoitza.
Air France-KLM SkyTeam aliantzaren kidea da, Aeroflot, Aerolíneas Argentinas, Aeroméxico, Air Europa, Air France, Alitalia, CSA Czech Airlines, Delta Air Lines eta Korean Air bezala.

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz)(Ingelesez)webgune ofiziala
* Datuak: Q407237
* Multimedia: Air France-KLM / Q407237
# Air France

Air France (NAZE: AF, NAGE: AFR eta Callsign AIRFRANS) Frantziako nazioarteko airelinea da, mundu osoko handienetarikoa.
1933an sortu zuten, eta 2004an bat egin zuen KLM enpresa holandarrarekin.

## Ikus, gainera

* Concorde
* Air Francen 447 hegaldiaren istripua

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)(Ingelesez)Air Franceko webgunea
* Datuak: Q131005
* Multimedia: Air France / Q131005
# Ameriketako zirkuitua

Ameriketako zirkuitua, AEBko Texas estatuko Austin hirian dagoen motor lasterketa zirkuitu bat izan da. Bertan, 2012tik 1 Formulako Ameriketako Estatu Batuetako Sari Nagusia eta MotoGPko Ameriketako Motoziklismo Sari Nagusia ospatzen dira.

## Ikus gainera

* 1 Formulako zirkuituak
* MotoGPko zirkuituak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q59626
* Multimedia: Circuit of the Americas / Q59626
# Ameriketako poney

Ameriketako ponia, (ingelesez pony of the Americas), "POA" akronimoz ere ezaguna, Ameriketako Estatu Batuetako bertako zaldi arraza bat da. Arraza nahiko sortu berria da eta egun bereziki umeak zaldiz ibiltzeko erabiltzen dute. Ameriketako Estatu Batuetan ospetsua egin da zaldi zaleen artean. Euskal Herrian ere azken urtetan arraza honetako zaldiak zabaltzen ari dira zaldi zaleen artean.
Zaldi arraza hau bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean dago. Appalosa miniatura bat ematen du.

## Arrazaren historia

Arraza honen jatorria Ameriketako Estatu Batuetan dago.1954. urtean Iowako Leslie Boomhower izeneko Shetland ponien hazle batek, kasualitate hutsez, shetland poni zaldi bat arabiar zaldi eta appalosaren arteko nahasketa zen behor batekin gurutzatu zuen poni appalosaren antzeko bat lortzeko, eta horrela Ameriketako ponia sortu zen. Geroztik arraza finkatzeko zaldi zaleak arabiar zaldiak, appalosak, Galesdar poniak zein Ameriketako Quarter zaldiak erabili zituen.

## Ezaugarriak

* Kolore: Oro har arraza honen zaldiek appalosen ohiko orbain beltz txikiak dauzkate. Baita marradun apatxak eta begi inguru zuriak. Bere kolorean erdoi koloreak ere agertzen omen dira.
* Burua: Buru luzea dauka. Begi biziak. Batzuetan zaldi hauen buruak arabiar zaldien burua ekartzen du gogora.
* Tamaina: 117tik 142 cm artean soingurutzera dago. Hasieran arraza honetako zaldiak apur bat txikiagoak ziren, 112-132 cm. artean.
* Gorputzera: Zaldi hauek mardul samarrak dira eta itxuran Ameriketako Quarter zaldiekiko antza handia daukate.
* Izaera: Zaldi indartsua da, azkarra eta esanekoa. Jauzilari ona zela zaldia bezala.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Official website Pony of the Americas Club
* (Ingelesez) POAs in Germany
* (Ingelesez) Pony of the Americas Iowa
* Ameriketako ponien bideoa
* Datuak: Q1149746
* Multimedia: Pony of the Americas / Q1149746
# Ameriketako miniaturazko zaldi

Ameriketako miniaturazko zaldia, (ingelesez: American miniature horse), Ameriketako Estatu Batuetako bertako zaldi arraza bat da. Arraza joan den mendeko azken hamarkadetan sortu zuten Ameriketako Estatu Batuetan beste hainbat poni arrazak elkarrekin nahastuz. Bere tamaina txikia dela eta, ponien sailaken taldean sartzen da. Gainere bere tamaina txikienetarikoa da ponien artean, 78 eat 86 cm artean soingurutzera. Tamaina medioa 86,36 cm da.
Bere jatorrizko lurraldean bi erregistro daude arrazarako; American Miniature Horse Association (AMHA)-rena eta American Miniature Horse Registry (AMHR)-rena. AMHA elkartea 1978.en urtean sortu zuten ondo bereiztutako poni miniatura arraza zehazteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q463466
* Multimedia: Miniature horses / Q463466
# Ameriketako Walking Pony

Ameriketako walking poni, ingelesez American Walking Pony, Laburpena POA, Ameriketako Estatu Batuetako bertako zaldi arraza bat da. Nahiko arraza berria da, zaldi erakusketetan lehiatzeko sortuta. Galesdar poniaren odol asko dute.
Bere tamainagatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

## Arrazaren historia

Ameriketako walking poniaren jatorrian Tennessee Walking zaldiaren eta galesdar ponien arteko nahasketak daude. Joan Hudson Brownek sortu zuen 1968. urtean.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20101229084957/http://www.ansi.okstate.edu/breeds/horses/americanwalkingpony/index.htm

## Kanpo estekak

(Ingelesez) Arrazari buruzko WEB orrialdea
* Datuak: Q467218
(Ingelesez) arrazaren deskribapena
# Ameriketako europar kolonizazioa

Ameriketako kolonizazio europarra Kolonen aurkikuntzarekin (1492) kontinente horien gainean europarrek burutu zuten konkista eta menderatze prozesua da. Honen ondorioz, gutxienez Kristobal Kolonen aurreko milioika indioen kulturak eta zibilizazioak, XVIII., XIX. eta XX. menderako, Europako botereetatik independentzia lortu orduko, europar gisako gizarteek ordezkatu zituzten, non jatorrizko populazio indiarrak murriztuta eta baztertuta suertatu ziren.
Nahiz eta Amerikara iritsi ziren lehen europarrak bikingoak izan (XI. mendean), Ameriketako kolonizazioa 1492an hasi zen, Indiara ailegatu nahi zuen Gaztelako espedizioa Karibera heldu zenean. Horrez geroztik europarren bidaiak ugaldu ziren, hasieran Karibean eta XVI. mendean Ipar zein Hego Amerikako kontinenteetan. Gaztelari, Portugalek, Frantziak, Ingalaterrak eta Herbehereek jarraitu zioten, eta urte gutxiren bururan, botere militarrean zeukaten nagusitasuna eta beraiekin eramandako gaixotasunak zirela medio, Amerikako zibilizazio nagusiak europarren esku geratu ziren. Haien mendean, paisaian, populazioan eta ekonomian aldaketa ugari gertatu ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184716
* Multimedia: Colonization of the Americas / Q184716
# Ameriketarako Bolibartar Aliantza

Ameriketarako Bolibartar Aliantza edo ALBA (gaztelaniaz: Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América-Tratado de Comercio de los Pueblos) gobernu arteko erakunde bat da, Latinoamerikako eta Karibeko herrialdeen gizarte, politika eta ekonomia integrazioa helburu duena. Hugo Chávezek eta Fidel Castrok 2004ko abenduaren 14an sinatutako itunaren bidez sortu zen. ALCAren (gaztelaniaz: Area de Libre Comercio para las Americas, Ameriketarako Merkataritzako Askeko Eskualdea) itun alternatibotzat sinatu zuten, azken hori neoliberalismo gogorrago baten bultzatzaile baino ez delakoan, herrien menpekotasunaren eragile. Honen kontra, herrien garapen independentean eta osagarritasun ekonomikoan oinarritutako ituna da.

## Kideak

* Antigua eta Barbuda
* Bolivia
* Dominika
* Ekuador
* Kuba
* Nikaragua
* Saint Vincent eta Grenadinak
* Venezuela

## Oharrak

* ↑ EIMAk bere zerrendetan argitaratu duenez, bolibartar hitzaren jatorri den pertsonaren (Simón Bolívar) deituraren euskarazko idazkera egokiena Bolívar da, v-z. Hala ere, Euskaltzaindiak, 38. arauan, Venezuelako Bolibartar Errepublika izena arautu du, b-z. Hortaz, hitz eratorria b-z idaztea dirudi egokiena.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 38. arauaː Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. .

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q8874
* Multimedia: Bolivarian Alliance for the Americas / Q8874
# Amanita flavescens

Amanita flavescens Amanitaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Amanitopsis vaginata var. flavescens, Amanita contui.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, kanpai itxurakoa, gero ganbila, hori-laranja kolorekoa eta ertza oso ildaskatua.
Orriak: Estu, sabeldunak, libreak, zuriak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Oso liraina, zilindrikoa, goialdean mehetua, zuria, pixka bat jaspeztatua. Bolba zuria ertz markatuekin, garaia.
Haragia: Zuria, hauskorra.
Etimologia: Flavescens epitetoa latinetik dator, horia esan nahi duen “flavus” hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna

Amanita vaginata guztiak bezala jangarria. Ondo egosi behar dira.

### Nahasketa arriskua

Amanita fulva eta Amanita crocea aldaerekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Hostozabalen basoetan. Ez oso ohikoa.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 25 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Amanita flavescens: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3613604
* Multimedia: Amanita flavescens / Q3613604