OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alioth

Alioth, Hartz Handia izeneko konstelazioaren izar distiratsuena da. Gutxi gorabehera Alioth 81 argi-urteko distantzian dago (25 parsecs).
Hartz Handia bezala ezagutzen den konstelazioa, gurdi baten itxura ere badauka batzuen begietara. Konstelazio horretan bertan Alioth izarra dago.

## Historia

Arabiarrentzako, Hartz Handian agertzen diren hiru izarrak ume errugabeen hileta bat adierazten dute. Bertan irudizko hilketa kutxa bat dago eta atzetik emakume negartiak omen daude.
Lurretik txiki-txiki ikusten bada ere, Alioth, berez, gure eguzkia baino 106 aldiz distiratsuagoa da. Izarraren erradioa gure eguzkiarena baino lau bider handiagoa da eta bere masa gure eguzkiaren hirukoitza da. Bere tenperatura, 9.400º Kekoa da.
Hartzaren 'buztana', hiru izarrez osatuta dago eta gorputzetik hurbilena dagoen izarra Alioth da.
Nautikan, itsas gizonek, itsasoan dauden 57 izarrak erabiltzen dituzte kokalekua, posizioa, jakiteko. Alioth da asko ikusten den eta erreferentzia legez asko erabiltzen den horietako bat.
Bere distira handiagatik, goizeko lehen orduetan eta gaueko ilunabarrean ikus daiteke. Horregatik, izar hau eta beste asko ikusteko, behaketak eta ikustaldiak egiteko, momenturik egokienak hauek izan daitezke, meteorologiako baldintzak lagun.
Izar hauen koordenadak urtean behin Itsas “almanaka” liburuetan agertzen dira eta oraindik ere, derrigorrez, itsasontzietan eramaten dira, bertan dagoen informaziorekin eta triangelu esferikoaren bidez Itsasontziaren posizioa jakiteko. Taulak eta logaritmoekin kokapenak eta norabideen kalkuluak atera daitezke.

## Distantzia

Lurretik hurbilen dagoen izarra, Alpha Centauri da. Izar hau guregandik lau argi-urtera aurkitzen da. Alioth Izarra, lurretik laurogeita bat argi-urtera dago.
Saia gaitezen argiaren abiaduraz, ilargira joateko espazio-ontzia imajinatzen. Lurretik ilargira joateko denbora, segundo bateko izango litzateke. Lurretik eguzkira, zortzi minutukoa izango litzateke. Jupiterrera joateko, hogeita hamar minutu eta eguzki sistematik ateratzeko ordu gutxi batzuk.
Gure Eguzki sistema , Esne Bidea deritzon gure galaxian dago. Galaxia honek milaka milioi izar dauzkala kalkulatzen da. 200.000.000.000 kopurua izaten da, biribilduz, aipatu ohi dan zenbakia. Gure eguzkia eta Alioth milaka milioi horietatik izar arrunt pare bat besterik ez dira, elkarrengandik "hurbil" dauden bi izar arrunt. Argiaren abiadurara joanez gero, ehun mila urte baino gehiago beharko genuke gure galaxiaren diametroa zeharkatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13091
# Andoni Goikoetxea Gabirondo

    Artikulu hau etakide eta segalariari buruzkoa da; futbolaria gaitzat duena beste hau da: «Andoni Goikoetxea»
Andoni Goikoetxea Gabirondo (Tolosa, 1971ko urriaren 2a - ) gazteluar etakidea eta segalaria da. 2006 urtean Euskadiko segalarien txapelketa irabazi zuen. 2011 urtean ihes egitea lortu zuen ETAko Erreka komandoaren aurka Guardia Zibilak burutu zuen operazioan. 2013ko maiatzaren 7an, Frantzian atxilotu zuten beste etakide batekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16516155
# Andoni Imaz

Andoni Imaz Garmendia (Donostia, Gipuzkoa, 1971ko irailaren 5a - ) euskal herritar futbolari ohia da, erdilari lanetan aritzen zena. Donostian jaioa bazen ere, umetan Billabonan bizi zen. Gaur egun Athleticeko lehen futbol-taldearen ordezkaria da.
Euskal Herriko futbol selekzioarekin lau partida jokatu zituen. Futbola utzi eta gero, politikari ekin zion eta EAJ alderdiaren Kirol Zinegotzia izan zen Tolosan 2003 eta 2007 artean. Harrezkero politikatik at dago.

## Estatistikak

2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Sanse | 2.B | 1990/91 | 37 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 37 | 0 |
| Sanse | Denera | Denera | 37 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 37 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 1991/92 | 28 | 2 | 6 | 0 | - | - | - | - | - | - | 34 | 2 |
| Real Sociedad | 1. | 1992/93 | 27 | 3 | 3 | 0 | - | - | 2 | 0 | - | - | 32 | 3 |
| Real Sociedad | 1. | 1993/94 | 26 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | 30 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 1994/95 | 33 | 2 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 35 | 2 |
| Real Sociedad | 1. | 1995/96 | 29 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 30 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 1996/97 | 26 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 27 | 0 |
| Real Sociedad | 1. | 1997/98 | 28 | 0 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | 33 | 0 |
| Real Sociedad | Denera | Denera | 197 | 7 | 22 | 0 | - | - | 2 | 0 | - | - | 221 | 7 |
| Athletic | 1. | 1998/99 | 13 | 1 | 0 | 0 | 7 | 1 | - | - | - | - | 20 | 2 |
| Athletic | 1. | 1999/00 | 13 | 0 | 3 | 0 | - | - | - | - | - | - | 16 | 0 |
| Athletic | 1. | 2000/01 | 2 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Athletic | 1. | 2001/02 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Athletic | Denera | Denera | 28 | 1 | 4 | 0 | 7 | 1 | - | - | - | - | 39 | 2 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 262 | 8 | 26 | 0 | 7 | 1 | 2 | 0 | - | - | 297 | 9 |

## Erreferentziak

* ↑ Abizena Imaz idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, Imatz onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ Imaz Athleticeko ordezkari berria. 2013ko uztaila

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q2606449
# Andoni Goikoetxea (argipena)

Andoni Goikoetxea izenak adiera zenbait ditu:
* Andoni Goikoetxea Bilboko Athletic Klubeko futbolaria.
* Andoni Goikoetxea Gabirondo, gazteluar etakidea eta segalaria.
# Andoni Gerrikaetxebarria

Joseba Andoni Gerrikaetxebarria Goirizelaia, edo Andoni Gerrikaetxebarria, (Uribarri, Bilbo 1934ko urtarrilaren 18a) euskal apaiza da.
Montañon jaio zen, 1934an Begoñako Uribarri auzoan. Oso txikia zelarik gerrako bonbardaketa batean ama hil zitzaionez haurtzaroko hamar urtez Fruizen bizi izan zen eta ondoren Bilbora itzuli zen, eta Eskolapioen ikastetxean ikasi zuen.
Bilboko Goi Mailako Merkataritza Ikasketen Eskolan ikasi zuen, eta han lortu zuen Merkataritza-Irakasle titulua 1955ean. Ondoren, Derioko Apaiztegian hasi zituen eliz ikasketak, eta 1964an apaiztu zen. Apaiztegi horretan errektoreorde eta errektore (1966-1978) izan zen. Urte batzuk geroago, Bilboko IV. Lurraldeko Bikarioa (1985-1989) eta Bilboko Elizbarruti osoko Bikario Nagusia (1989-2006) karguak izan zituen.
Bizkaiko elizbarrutian euskararen erabileraz arduratzen den batzordearen buru ere izan zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) fgorrotxategi. (2019-01-18). «La Diócesis publica un vídeo en el 85 cumpleaños de Andoni Gerrikaetxebarria» Bilboko Elizbarrutia - Diócesis de Bilbao (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).
* ↑ Diócesis Bilbao. (2019-01-17). Andoni Gerrikaetxebarria_Isileko zerbitzua. (Noiz kontsultatua: 2024-08-24).
* ↑ Martínez Martín, María Ascensión. «GUERRICAECHEBARRIA GOIRICELAYA, Joseba Andoni - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).
* ↑ Etxenagusia, Karmelo; Etxebarria, Igone. (2003). Euskerea nire bizitzan. LABAYRU IKASTEGIA.

## Ikus, gainera

* Juan Maria Uriarte

## Kanpo estekak

* Andoni Gerrikaetxebarria. Ixileko zerbitzua. Bilboko Elizbarrutia. Youtube
* Datuak: Q129675879
# Andoni Gracia

Andoni Gracia de los Muros (Bilbo, 1971ko urtarrilaren 31 - ) bizkaitar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. Italian eta Espainian lan egin du.

## Filmografia

* L'Amor cortese (2008)
* Futuro: 48 horas (2008)
* Dos rivales casi iguales (2007)
* Quale amore (2006)
* The Deal (2006)
* Sinfín (2005)
* El habitante incierto (2005)
* Alla rivoluzione sulla due cavalli (2001)
* Datuak: Q8198785
# Andoni Gaskue

Andoni Gaskue (Larraintzar, Nafarroa Garaia, 1999ko maiatzaren 20a) nafar esku pilotari bat da. 2021eko urritik Aspe enpresarentzat jokatzen du.
2021eko azaroaren 5ean Larraintzarko Toki Alai pilotalekuan debutatu zuen, Iker Irribarria bikote zuela eta Danel Elezkano eta Xabier Tolosaren aurka,

## Kanpo estekak

* Andoni Gaskue Aspeko pilotari berria, 2021eko urriaren 28a, Noticiasdenavarra.com (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q120979072
# Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Arnuero)

Andre Mariaren Jasokundearen eliza (gaztelaniaz: Nuestra Señora de la Asunción) Kantabriako Arnuero udalerrian dagoen eliza bat da. XVI. mendearen hasieran eraikitzen hasi zuten tenplua gotiko berantiar estiloan. 1993an Kultura ondasun izendatua izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5909401
* Multimedia: Church of Nuestra Señora de la Asunción, Arnuero / Q5909401
# Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Artziniega)

Igokundeko Ama Birjinaren eliza Arabako Artziniega herriko eliza nagusia da. XVII. mendean eraikia Barroko estiloan eraiki zen. Egun, 1996tik, Artziniegako Hirigune Historikoaren multzoan sartuta, Kultura Ondasunaren izendapena du.

## Deskribapena

Eliza herriaren harresiek osatutako barrutian kokatuta dago.
Ataria eta atxikitako bi solairuko eraikin bat ditu. 1887an, gurutzaduraren besoetako kaperak gehituta, oinplanoa aldatu egin zen eta gaur egun gurutze latindarraren eskema eta arku tertzeleteek itxitako burualde zuzena dauka. Eliz portada gustu errenazentistaren arabera dago eraikia, eta halaber dorreko jaunak ziren fundatzaileen armak ageri dira atarian.
Elementurik garrantzitsuenak ataria eta dorrea dira. Atariak hiru tarte eta dekoratu gabeko zutabe gaineko hiru arku ditu. Erdikoak frontoi triangeluarrean horma konkarekin errematatzen du. Erdiko arkuan hiru armarri ikus daitezke: gotzaiari dagokion bat, laurdenetan zatikatutako bat eta herriarena. Elizaren aurrean kanpai horma dago, isurbide poligonalarekin. Harri hormazko almenadun dorrea da, oina harlanduzkoa duena. Erdi puntuko arkua duen sarrera eta ia karratuak diren molduradun leihoak gorde ditu, XVI. mendeko estilokoak. Kanpaialdeak zortzi bao dauzka eta lau isurkirekin errematatzen da. Baorik garrantzitsuena burualdean zabaltzen den hutsunea da, erretaula kokatzean barnealdetik ezkutuan geratu zena.
Eliz atarian ikus daitezkeen margolanak berriak dira, Artziniegako bertako margolariek eginak. Txantxa moduan gaur egungo objektu anakronikoak ikus daitezke.

## Iruditegia

* Elizaren dorrea.
* Arkupetako margolanak.
* Sarrera nagusia.
* Barruko ikuspegia, aldare nagusia.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/eu/bopv2/datos/1996/05/9602246a.pdf
* ↑ https://www.euskadi.eus/app/ondarea/eraikita-ondarea/igokundeko-ama-birjinaren-eliza-/eliza-/artziniega/-casco-historico/fichaconsulta/26686
* ↑ https://web.archive.org/web/20201014215058/https://www.artziniegakoudala.eus/index.php/es/turismo/que-ver/casco-medieval

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65934680
* Multimedia: Church of Nuestra Señora de la Asunción, Arceniega / Q65934680
# Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Azkoitia)

Andre Mariaren Jasokundearen eliza Pizkunde estiloko tenplu katolikoa da, Gipuzkoako Azkoitia herrian dagoena. Azkoitiko Alde Zaharrean dago, Jesusen Bihotza Agurgarriaren plazan eta Idiakez dorrea edo Etxe Beltz jauregia eta Barriken iturriaren alboan. Balio handiko multzo monumentala osatzen dute hiru elementuek.

## Eraikina

Hiru habearte ditu, eta erdikoa alboetakoak baino zabalagoa da, alboetako horiek, ordea, kaperak dauzkate. Zortzi zutabe ditu euskarri nagusi, eta zortziek kapitel korintiarra dute. Kupulak petxina gainean daude.
Kanpotik eta barrutik, kontrahormak ditu, eta argia sartzeko, habearteen zati guztiek beirateak dituzte. Harlanduz egina dago, eta hormarik gehienak igeltsuztatuak ditu, manposteriaz eginak.
Kanpo aldean, arkupea gehien nabarmentzen da: zirkuluerdiko sei arku ditu, eta horiei eusteko, zutabe toskanarrak (lore handiak dituzte gorengo aldean).
* Eliza, Idiakez dorrea edo Etxe Beltz jauregia eta Barriken iturria, Urola ibaiaren ertzean.
* Ataria.
* Erretaula.
* Organoa.
Ataria ere nabarmentzeko modukoa da (Jose Lizardik egina da); horma-konka baten itxura du, eta triangelu formako frontoia du gainean. Eguna geri den dorrea ez da jatorrizkoa, eta 2007an berritu egin zuten.
Ama Birjinaren erretaula ere aski interesgarria da (barrokoa da, XVII. mendekoa). Alboetako kaperak XVIII. mendekoak dira. Parrokia honek duen elementurik garrantzizkoena organoa da, Aristide Cavaillé-Coll handiak eraiki zuen azkena (1898koa). Egiazko artelana da, eta soinu bikaina du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20646305
* Multimedia: Church of Santa María la Real, Azkoitia / Q20646305
# Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Bidarrai)

Jasokundeko Andre Mariaren eliza Nafarroa Behereko Bidarrai herriko eliza nagusia da. 1925etik Monumentu Historiko gisa sailkatuta dago. Jatorriz XII. mendekoa bada, XVII. eta XIX. mendeetan aldaketa handiak jaso zituen. Batez ere, 1625ean erabat zaharberritu zuten.

## Deskribapena

Eliza herriko altueran dago kokatuta. Kokapen paregabea du hainbat mendiguneren magalean. Ondoan, interes handiko hilerria du non estela diskoideak ikus daitezke. Bere kanpai-horma gorri ikaragarriak izaera handia ematen dio eraikinari.

## Iruditegia

* Eliza barrutik.
* Estela bat hilerrian.
* Sarrerako arkua.
* Aldare nagusia.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20221012144505/http://www.bidarray-paysbasque.fr/il_etait_une_fois/eglise-bidarray

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22920598
* Multimedia: Notre-Dame-de-l'Assomption, Bidarray / Q22920598
# Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Bidarte)

Andre Mariaren Jasokundearen eliza Bidarte herrian dagoen eraikin erlijiosoa da. 2001eko abuztuaren 3an, Frantziako Kultura Ministerioak monumentu historiko izendatu zuen.

## Kokalekua

Herrigunean dago, Sauveur Atxoarena plazan, Bidarteko herriko etxea eta Bidarteko pilotalekuaren alboan.

## Eraikina

Egungo eraikina XVI. mendean eraiki edo berreraiki zuten, babes-estilo batean. Bataio-harria 1902koa da, Natalija Obrenović Serbiako erreginak emanda.
* Iparraldeko ikuspegia.
* Aldarea eta erretaula.
* Korua eta organoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3580270
* Multimedia: Église Notre-Dame-de-l'Assomption de Bidart / Q3580270
# Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Argantzon)

Andre Mariaren Jasokundearen eliza (gaztelaniaz: Iglesia de Nuetra Señora de la Asunción) Argantzonen dagoen eliza nagusia da.

## Historia

XIV eta XV mendeen artean eraiki zuten eta hurrengo mendeetan hainbat aldiz berriztu. Koroa eta erretaula XVI. mendekoak ditu eta Gordejuela familiaren panteoia ere XVI. mendekoa da.

## Ezaugarriak

Gotiko berantiarreko eliza da eta dorrea barrokoa du. Bi atari ditu, bata plazatik sartzekoa, XV. mendekoa, eta bestea, dorrearen ondoan dagoena, askoz berriagoa.
Barnealdean habearte bakarra du, lau zatitan banaturik eta bobeda dotoreak gainean. Albo banatan hainbat kapera daude. Erretaula handia eta ederra da, 1535 urtean ezarritakoa eta Pizkundeko estiloan egina: Gaspar de Tordesillasen eskolakoa dirudi.
* Plazako ataria
* Kaleko ataria

## Erreferentziak

* ↑ «IGLESIA DE LA ASUNCIÓN DE LA PUEBLA DE ARGANZÓN» (PDF) www.turismoburgos.org.

## Kanpo estekak

* Bisita birtuala
* Datuak: Q38814119
* Multimedia: Church of Nuestra Señora de la Asunción, La Puebla de Arganzón / Q38814119
# Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Arraioz)

Andre Mariaren Jasokundearen eliza Arraiozko eliza da, Nafarroa Garaiko Baztan udalerrian dagoena.

## Kokalekua

Herrigunearen goialdean dago, Urrutia kalean, eta Bikuña jauregitik oso hurbil.

## Eraikina

Eraikin barrokoa da. Barnealdean, erretaula neoklasikoa du, eta hilobi-harlauzak atari arkupetuan. Lorategian elementu bitxiak ikus daitezke: disko-formako hilarriak. Aldamenean laxoa pilota jokoan jokatu ohi den pilotalekua dago.

## Kanpo estekak

* Arraiozko argibidea Baztango webgunean
* Datuak: Q12260201
* Multimedia: Arraioz / Q12260201
# Altice Arena

Altice Arena, lehenago MEO Arena, eta Pavilhão Atlântico jatorrizko izenez ere ezaguna, Lisboako erabilera anitzeko pabilioia da. 20.000 pertsona har ditzake, Portugalgo estalitako estadio handiena delarik. Expo '98 mundu erakusketarako eraiki zen, eta Parque das Nações barrutian kokatzen da.

## Iruditegia

* Kanpoaldea.
* Barnealdea.

## Kanpo estekak

* Altice Arena webgune ofiziala
* Datuak: Q1463929
* Multimedia: Altice Arena / Q1463929
# Anil

    Artikulu hau koloreari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Anil (argipena)».
Anil (arabieraz: an-ni, ‘indigoren landarea’) edo indigo (latinez: indicus, ‘Indiakoa’) anil tindagaiaren kolorea da, indigofera tinctoria antzeko landareetatik aterata. Anil moduan espektro elektromagnetikoaren barnean uhin-luzera 420-450 nanometrokoa duen kolore multzoari dagokio, urdinaren eta morearen artekoa. Batzuetan ostadarraren seigarren koloretzat hartua, adituek egun kolore hori morea dela diote.

## Erreferentziak

* ↑ Hunt, J. W. G.. (1980). Measuring Color. Ellis Horwood Ltd ISBN 0-7458-0125-0..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5967009
* Multimedia: Indigo / Q5967009
# Anikó Gyöngyössy

Anikó Gyöngyössy (Budapest, Hungaria, 1990eko maiatzaren 21a), waterpolo jokalari hungariarra da, Olinpiar eta Europako Txapelketan brontzezko domina duena.

## Bere ibilbidea

Zentral gisa hasi zen; gero, atezain bihurtuko zen. 2006an, junior mailako Europako Txapelketan, brontzezko domina, eta, 2008an, zilarrezkoa irabazi zituen. Atezain gisa, hogeita sei aldiz helduen selekzio nazionaleko izan da. 2009ko Munduko Kopan eta 2010eko Europako Txapelketan, parte hartu zuen. Alemanian, ziurtagiria lortu zuen 2011n Hanburgorekin. Handik aurrera, kantxan jokatu zuen. 2013an, etxera itzuli zen, eta BVSCko jokalari bihurtu zen. 2017tik aurrera, berriz ere, kantxa-jokalari gisa jarri zuten. 2018ko Europako Txapelketan eta 2019ko Munduko Txapelketan, laugarren postua lortu zuen. 2021era atzeratutako Tokioko Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina lortuko zuen taldeko kide izan zen.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Hungariako taldearekin, AEBkoaren (urrezkoa) eta Espainiakoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Hungariako taldea: Edina Gangl, Krisztina Garda, Gréta Gurisatti, Anikó Gyöngyössy, Anna Illés, Rita Keszthelyi, Dóra Leimeter, Alda Magyari, Rebecca Parkes, Natasa Rybanska, Dorottya Szilágyi, Gabriella Szűcs eta Vanda Vályi-k.

## Emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Waterpoloa emakumezkoa. |

## Gainerako emaitzak

Europako Txapelketa
* brontzezko domina: 2020
U19 Europako Txapelketa
* brontzeko domina: 2006
* zilarrezko domina: 2008
Hungariako txapelketa
* zilarrezko domina: 2011, 2017
* brontzezko domina: 2016, 2018, 2019

## Sariak

* Hungariako Merezimenduko Urrezko Gurutzea (2021)

## Erreferentziak

* ↑ (Hungarieraz) «Magyar Nemzet | Sport archívum» Magyar Nemzet (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* ↑ (Hungarieraz) percre), SZŰCS ANDRÁS (összefoglaló), HARMATH ÁKOS (percről. (2021-08-07). «Tokió 2020: két góllal legyőzte a női válogatott az oroszokat, megv» NSO.hu (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* ↑ «Anikó Gyöngyössy» olympedia.org 2022-01-28an. begiratua(Ingelesez)
* ↑ «Anikó Gyöngyössy» Olympics.com 2022-01-28an begiratua (Gaztelaniaz)
* ↑ "Waterpoloa, emakumezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ https://web.archive.org/web/20211016103332/https://www.origo.hu/sport/egyeni/20211015-allami-kitunteteseket-kaptak-olimpiai-es-paralimpiai-jatekokon-sikeres-sportolok.html

## Kanpo estekak

* Gyöngyössy Anikó adatlapja az MVLSZ oldalán. www.waterpolo.hu (2019-07-20an begiratua)
* Olimpiai reménységünk a női vízipólós center. www.helyihirek.hu (2018-09-19.) (2019-07-20an begiratua.)
* Datuak: Q27898957
# Anilingus

Anilingus (latineko anus + lingus, "ipurtzuloa mihazkatzea") aho sexu eta uzki sexu ekintza bat da, non pertsona batek beste norbaitek uzkia estimulatzen duen bere ahoa erabilita. Estimulazio horretan ezpainak, mihia edo haginak erabili daitezke. Sexu anal-oral gisa ere sailkatzen da. Edozein sexu joerako pertsonek egin dezakete eta plazerra lortzeko zein umiliazio erotikoaren parte izan daiteke.
Hainbat gaixotasunen transmisiorako bide potentziala da, ahoa giza kakarekin harremanetan jartzen delako. Shigellosia, A hepatitisa, B hepatitisa, C hepatitisa, poliomelitisa, giza papilomaren birusa eta herpes simplex birusa transmititzen dira horrela. Klamidia, gastroenteritis, konjuntibitis, gonorrea, linfogranuloma beneroa eta beste gaixotasun sexual batzuk ere har daitezke. Komenigarria da, beraz, uzkia ondo garbitzea, kanpotik zein barrutik, ekintza hau egin aurretik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210749
* Multimedia: Anilingus / Q210749
# Anil (argipena)

Anil izan daiteke:
* Anil, kolorea.
* Anil, Rio de Janeiroko auzoa.
* Anil (Indigofera tinctoria), landarea. Landare hauetatik tindagaia ateratzen dute.
* Anil (tindagaia), C$_{16}$H$_{10}$O$_2$N$_2$ formula duen tindagaia.
# Anilita

Anilita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Anilita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Cu₇S₄. Sistema ortorronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Anilit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3617482
* Multimedia: Anilite / Q3617482
# Anil (tindagaia)

    Artikulu hau tindagaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Anil (argipena)».
Anil izen bereko kolorea sortzen duen konposatu organikoa da (C$_{16}$H$_{10}$O$_2$N$_2$), indigo izenez ere ezaguna. Historikoki, tindagaia landareetatik lortzen zuten baina egun sintesiz lortzen dute. Jeansen kolorea da.
Hasieran Indian ekoiztua, handik mundu zabalera hedatu zuten. 1865ean Adolf von Baeyer alemaniar kimikariak sintesi lortzeko lanak hasi eta 1897an, BASFek sintesi komertziala lortu zuen.
Sodio hidrosulfitoa disoluzio alkalino batean jarriz gero, anil edo indigoa urtu egiten da, eta indigo zuriko disoluzio kolorgea sortzen da; gero, airearen edo beste konposatu oxidatzaileen eraginez, oxidatu, eta anila prezipitatu egiten da. Hauts kristalino urdin ilunak eratzen ditu. 1900. urtea arte, Indigofera generoko landare batzuetatik (Indigofera tinctoria eta Indigofera suffruticosa) ateratzen zen anila.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus halaber:

* Indigo (argipena)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q422662
* Multimedia: Indigo dye / Q422662
# Anilina

Anilina bentzenotik sortutako amina primarioa da; hidrogenoa amino ordezkatuz sortzen da. 189 °C-an irakiten du, eta solido bihurtzen da -20 °C-an. Ez du kolorerik, baina argiaren eraginarekin kolore grisa hartzen du. Sufrea eta fosforoa urtzen ditu. Usain txarrekoa da, eta guztiz pozoitsua. Tindagaiak, plastikoak eta sendagaiak egiteko oinarri gisa erabiltzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q186414
* Multimedia: Aniline / Q186414
# Altube (argipena)

Altube izenak hainbat adiera dituː
* Altube, Arabako herria.
* Altubeko mendatea, Araba eta Bizkaia lotzen dituena.
* Altube ibaia, Gorbeian jaiotzen dena.
* Altube abizenaː
** Seber Altube (1879–1963), euskal idazlea, filologoa eta musikaria.
** Xabier Altube (Gasteiz, 1971), irakasle eta idazlea.