OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cortazzone

Cortazzone Italiako udalerri bat da. Astiko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 583 biztanle ditu, 10,33 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Cortazzonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Camerano Casasco Cortandone Maretto Montafia Roatto Viale Soglio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q492454
* Multimedia: Cortazzone / Q492454
# Corte Brugnatella

Corte Brugnatella Italiako udalerri bat da. Piacenzako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 517 biztanle ditu, 46,31 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Corte Brugnatellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brallo di Pregola Bobbio Cerignale Coli Ferriere

## Kanpo estekak

* Datuak: Q102647
* Multimedia: Corte Brugnatella / Q102647
# Corte Franca

Corte Franca Italiako udalerri bat da. Bresciako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 7.139 biztanle ditu, 13,97 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Corte Francak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Adro Cazzago San Martino Iseo Passirano Provaglio d'Iseo Capriolo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104090
* Multimedia: Corte Franca / Q104090
# De Kalb (Mississippi)

De Kalb Mississippiko herri bat da. Kemper konderrian kokatua dago. 2010ean 1.164 biztanle zituen, 8,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Kemper konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2256329
# De Leon (Texas)

De Leon Texasko hiri bat da. Comanche konderrian kokatua dago. 2010ean 2.246 biztanle zituen, 5,81 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Comanche konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q981458
* Multimedia: De Leon, Texas / Q981458
# De Humani Corporis Fabrica (filma)

De Humani Corporis Fabrica 2022ko Lucien Castaing-Taylor ingeles eta Véréna Paravel suitzar zinema zuzendarien film dokumentala da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Duela bost mende, Andres Vesalio anatomistak giza gorputza zientziara zabaldu zuen historian lehen aldiz. De humani corporis fabrica-k giza gorputza zinera zabalduko du. Giza haragia paisaia aparta dela erakutsiko du, besteen begiradaren eta arretaren bidez soilik existitzen dena. Zaintzarako, sufrimendurako eta itxaropenerako leku gisa, ospitaleak munduko gorputz guztiak konektatzen dituzten laborategiak dira.

## Erreferentziak

* ↑ «De humani corporis fabrica» Berria 2023-05-06 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113614019
# De Kalb (Missouri)

De Kalb Missourieko herri bat da. Buchanan konderrian kokatua dago. 2010ean 220 biztanle zituen, 0,65 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Buchanan konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q924680
# De Kalb (New York)

De Kalb Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. St. Lawrence konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 2.375 biztanle ditu, 83,21 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Maryland

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708242
# De Kalb (Texas)

De Kalb Texasko hiri bat da. Bowie konderrian kokatua dago. 2010ean 1.699 biztanle zituen, 3,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bowie konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q976929
* Multimedia: De Kalb, Texas / Q976929
# De Lamere (Ipar Dakota)

De Lamere Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sargent konderrian dago, Ipar Dakota estatuan. 25 biztanle ditu, 0,682132 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sargent konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4138200
# De Land (Illinois)

De Land Illinoiseko herri bat da. Piatt konderrian kokatua dago. 2010ean 446 biztanle zituen, 1,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Piatt konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2672422
* Multimedia: De Land, Illinois / Q2672422
# De Lift

De Lift, ingelesez The Lift (euskaraz Igogailua), 1983ko Dick Maas herbeheerear zinema zuzendari eta gidoilariaren zientzia-fikzio eta beldurrezko film bat da. Huub Stapel, Willeke van Ammelrooy eta Josine van Dalsum aktoreek antzeztu zuten.
Estreinatu eta berehala beldurrezko zinemazaleen artean kultuzko film estatusa bereganatu zuen, eta Herbehereetako zinemaren nazioarteko film ezagunenetako bat da.
Down (2001) izeneko estatubatuar berregokitzapena izan zuen, hura ere Dick Maasek zuzendua.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Herbehereak, Amsterdam. Gau batez, ekaitz bortitz batetan zehar, lau pertsona bulego eraikin bateko igogailu batean harrapaturik geldituko dira. Mantentze konpainiak igogailua konpontzeko mekanikari bat bidali baina hark ez du ezer arrarorik ikusiko. Halere, une horretatik aurrera, igogailuaren funtzionamendua geroz eta nahasiagoa eta arriskutsuagoa izango da.

## Aktoreak

* Huub Stapel: Felix Adelaar
* Willeke van Ammelrooy: Mieke de Beer
* Josine van Dalsum: Saskia Adelaar
* Siem Vroom: Inspektorea
* Hans Veerman: Kroon zientzialaria

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q116426
# Daniel Owen

Daniel Owen (Mold/Yr Wyddgrug, Flintshire/Sir y Fflint, 1836ko urriaren 20a – Mold, 1895eko urriaren 22a), galesezko lehenengo eleberrigile ezaguna izan zen, narratzaile bikaina eta batzuen ustez "Charles Dickens galestarra" izan zena.
Aita eta bi anaia hil ziren meategi batean jazotako istripuan, Daniel jaioberria zenean. Gaztetan Yr Amserau ("Denbora") izeneko kazetan kolaborazioak egin zituen, bai eta jostun moduan ibili ere. Idazle moduan, XIX. mendeko gizartea islatu zuen haren liburuetan, Galesko iparraldean industrializazioak ekarritako aldaketa sozialak eta ekonomikoak deskribatuz. Halaber, apaiz metodista moduan ibili zen.

## Bibliografia

* Offrymau Neilltuaeth ("Bakardadearen eskaintza", 1879)
* Y Dreflan (1881)
* Hunangofiant Rhys Lewis, Gweinidog Bethel edo Rhys Lewis ("Rhys Lewisen autobiografia, Bethelgo ministroa", 1885). Telebistarako egokitu zuten.
* Y siswrn ("Artaziak", 1888)
* Enoc Huws (1891). Telebistarako egokituta.
* Gwen Tomos (1894)
* Straeon y Pentan (1895)

## Ikus, gainera

* Galestar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Egileaz BBCren webgunean
* Datuak: Q3395446
* Multimedia: Daniel Owen / Q3395446
# Daniel Pollen

Daniel Pollen (Ringsend, Dublin, 1813ko ekainaren 2a - 1896ko maiatzaren 18a) zeelandaberritar sendagile eta politikaria izan zen. Zeelanda Berriko lehen ministroa izan zen 1875eko uztailetik 1876ko otsailera.
Irlandan jaio zen eta gutxi ezagutzen da bere bizitzako lehen zatiaz, nahiz eta badirudi Irlandan eta Estatu Batuetan hazi zela. Medikuntzan graduatua zela esan zuen, baina ez dago konstantziarik. 1830eko hamarkadaren amaieran joan zen Hegoaldeko Gales Berrira, eta 1840ko urtarrilean iritsi zen Ipar Aucklandera. Han hasi zen mediku lanetan eta 1844tik 1848ra auzitegiko medikua izan zen. 1846an ezkondu ondoren, kobrezko meatze-konpainia bateko medikua izan zen Kawau uhartean. 1852an zeramikaren industrian aritu zen.
1852tik aurrera politikan parte hartzen hasi zen, lehenik Aucklandeko Kontseilu Probintzialean eta 1861ean Zeelanda Berriko Kontseilu Legegileko kide hautatu zuten.
1873an idazkari kolonial izendatu zuten Julius Vogelen gobernuan, eta 1875eko uztailetik 1876ko otsailera lehen ministro izan zen.
* Datuak: Q640543
* Multimedia: Daniel Pollen / Q640543
# Daniel Pacheco

Daniel Pacheco Lobato (Pizarra, Malaga, Espainia, 1991ko urtarrilaren 5a) espainiar futbolaria da. Aurrelari bezala jolasten du eta gaur egun (2016) Deportivo Alavésen ari da, Real Betisek mailegatuta.

## Ibilbidea

Pachecok bere debuta Liverpool Erreserbak taldean egin zuen 2008eko otsailaren 5ean Bolton Wanderers taldearen aurkako partidaa. Bere debuta biribiltzeko, partidu horren lehenengo gola berak sartu zuen, Ian Walker, Boltonen atezainaren errebote bat aprobetxatuz. 2008ko apirilean, Pacheco 50 metroko pase bat bidali zion Krisztián Németh taldekideari, eta honek Blackburn Rovers Erreserbak taldearen aurkako partidako gol bakarra sartu zuen. Gol honek, Premier Reserve League North txapelketaren irabazle bihurtu zuen Pachecoren taldea. 2008ko maiatzaren 7an, Pacheco, bigarren zatian ordezko gisa zelairatu zena, Lucas Leiva bere taldekideari pase zoragarria eman zion, eta honek Aston Villa Erreserbak taldeari hirugarren gola sartu zion , Anfielden jokatutako partidan.
2009ko abenduaren 9an, Daniel Pachecok Liverpoolen lehenengo taldearekin egin zuen debuta, bigarren zatian, Alberto Aquilani ordezkatuz, Champions League UEFA-ren Fiorentina taldearen aurkako partidan. Bere debuta ligan, bi aste beranduago gertatu zen, Boxing Day delako egunean, Aquilaniren ordez zelairatu zen berriro eta taldeak 2-0-ko garaipenean lortu zuen Wolverhampton Wanderers-en aurka.
2010eko uztailean, Espainiako 19 urte azpiko taldearekin europarra jokatu zuen. Danielek goleatzaile nagusiaren saria jaso zuen eta Espainia azpitxapeldun geratu zen, finala Frantziaren aurka 2-1 galdu baitzuen.
2011ko uztailean Atletico Madrilek maileguan hartu zuen Daniel Liverpooletik, eta Rayo Vallecano-ri eman zion, jokalaria erosteko aukera mantenduz.

## Selekzio nazionala

Ez da inoiz selekziora deitua izan.

## Tituluak

* Liverpool Erreserbak
** Dallas Txapelketa: Irabazleak 2008an
** Liga Erreserbak Iparraldean: Irabazlea 2007-08an
** Liga Erreserba nazionalaren Txapeldun 2007-08an
* Espainiako futbol u-19
** Euro 19 azpikoa, 2010: txapeldunordea.
** Euro 19 azpikoa 2010: goleatzaile nagusiaren saria.

## Klubak

| Kluba | Herrialdea | Urtea | Partiduak | Tituluak |
| Liverpool FC | Ingalaterra | 2009 – 2012 | 14 | 0 |
| Norwich City FC (Mailegua) | Ingalaterra | 2011 | 6 | 2 |
| Rayo Vallecano de Madrid (Mailegu Club Atlético de Madrid) | Espainia | 2011 – 2012 | 12 | 0 |
| AD Alcorcón | Espainia | 2013 – 2014 | 12 | 3 |
| Real Betis Balompié | Espainia | 2014-2015 | 10 | 0 |
| Deportivo Alavés(Mailegua) | Espainia | 2015 |

## Erreferentziak

* ↑ Liverpool Echo - Dani boy’s dazzling glimpse of the future
* ↑ Liverpool Daily Post
* ↑ The Press Association - Reds sign off with defeat
* ↑ (Gaztelaniaz) Una cesión a tres bandas acaba con Pacheco en el Rayo, marca.com
* Datuak: Q311947
* Multimedia: Daniel Pacheco / Q311947
# Daniel Pennac

Daniel Pennac (jaiotza-izena: Daniel Pennacchioni; Casablanca, 1944ko abenduaren 1a) frantses idazlea da, jatorriz marokoarra. Literaturaren kritikan eta haur-literaturaren alorrean nabarmendu da, batez ere. Haurrentzako liburu-sail bat idatzi zuen, Kamo pertsonaia protagonista duena: Kamo : L'agence Babel, L'Évasion de Kamo, Kamo et moi eta Kamo : l'idée du siècle. Haurrentzako literaturari dagokionez, aipagarria da, bestalde, L'Œil du loup (1984). Berehalako ospea lortu zuen Au bonheur des ogres (1985) eleberriarekin. Eleberri horretako protagonistak Benjamin Malaussène du izena, eta errudun izatea du lanbide. Malaussène sagako eleberrietan, Malaussène familia handiaren, haien lagunen eta Parisko Belleville auzoko bizilagunen abenturak kontatzen dira, eta surrealismoa eta ustekabea izaten dira nagusi: La Fée Carabine (1987), La Petite Marchande de prose (1989), Monsieur Malaussène (1995), Des chrétiens et des maures (1996), Aux fruits de la passion (1999) eta Monsieur Malaussène au théâtre (1996). Arrakasta handia izan du mundu guztian lan horiekin. Eskola-giroaz ere mintzo da Comme un roman (1992) eta Chagrin d'école (2007) lanetan; lehenak eztabaida sutsua piztu zuen irakurketak eskolan duen garrantziaren inguruan; bigarrenari esker, berriz, Renaudot saria eman zioten 2007an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q332689
* Multimedia: Daniel Pennac / Q332689
# Daniel Plaza

Daniel Plaza Montero (Bartzelona, 1966ko uztailaren 3a) Kataluniako atleta ohia da. Ibilketan espezializatua dago. Besteak beste, Espainiako txapeldun izan zen 1986an 20 km-ko ibilketan; Europako Txapelketan 1990ean eta Mediterraneoko Jokoetan 1991n, zilarrezko domina eskuratu zuen. 1992an, Atletismoko Katalan Federazioak urteko atleta hoberena izendatu zuen. Urte berean, Bartzelonako Olinpiar Jokoetan, urrezko domina lortu zuen. Atlantako Olinpiar Jokoetan, hamaikagarren geratu zen 20 km-ko ibilketan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q433810
# Daniel Ortega

José Daniel Ortega Saavedra (La Libertad, 1945eko azaroaren 11) Nikaraguako politikaria da. 1985-1990 bitartean Errepublikako presidentea izan zen, eta 2007an kargua berreskuratu zuen.

## Bizitza

Ikasle zela, Anastasio Somoza diktadorearen kontra borrokatzen zen FSLN (Askatasun Nazionalerako Fronte Sandinista) erakundean sartu zen. Kartzelan zazpi urte igaro ondoren (1967-1974), mugimendu sandinistaren buruzagi nagusi bihurtu zen.
Sandinistek Somoza diktadorea aginpidetik kentzea lortu zutenean, Gobernu-batzordeko kide (1979-1985) eta koordinatzaile (1981-1985) aukeratu zuten. FSLNk 1984ko azaroko hauteskundeak irabazi ondoren, 1985-1990 bitartean Errepublikako lehendakari izan zen. 1990eko hauteskundeetan gobernuaren kontrako talde guztiek osatutako koalizioa atera zen garaile eta Violeta Chamorrok hartu zuen Daniel Ortegaren lekua.
2006ko hauteskundeetan, berriz aukeratu zuten presidente.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ El sandinista Daniel Ortega gana las elecciones en Nicaragua y evita una segunda vuelta Internacional.elpais.com
* Datuak: Q57402
* Multimedia: Daniel Ortega / Q57402
# Daniel Pavlov

Daniel Pavlov (1967ko azaroaren 6a) arkularia da. Bulgaria ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Daniel Pavlov
* ↑ Daniel PAVLOV

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2603240
# Daniel Peña Sánchez de Rivera

Daniel Peña Sánchez de Rivera (Madril, 1948 - ) espainiar estatistikari ezagun bat da, egun Madrilgo Karlos III.a Unibertsitateko errektorea ere badena. Estatistika arloko katedraduna, Estadística Española aldizkariko zuzendari eta Sociedad Española de Estadística e Investigación Operativa elkarteko lehendakari postuak betetzeaz gainera, hainbat liburu eta artikulu idatzi ditu, kalitate arloan bereziki.

## Lanak

* (Gaztelaniaz) Estadística. Modelos y métodos.: unibertsitate mailako eskuliburua.
* Datuak: Q3756230
# Daniel Pineda

Daniel Pineda (1993ko azaroaren 5a) arkularia da. Kolonbia ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Daniel Piñeda
* ↑ Daniel PINEDA

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1706645
# DNA txerto

DNA txertoa belaunaldi berriko txertoa da, mikroorganismo patogeno baten gene batzuez osaturik dagoena. DNA hori plasmido moduan dago, hau da molekula biribila da, eta txertoa hartzen duten ugaztunen zeluletan ez da bikoiztuko, eta ez da kromosometan integratuko. Aldiz, kodifikatzen dituen antigeno mikrobianoak adieraziko dira, eta erantzun inmune espezifikoa bultzatuko da. Albaitaritzan mota honetako txerto batzuk baliatzen diren arren, bat ere ez da onarturik giza erabilpenerako. 2016an, zika sukarrari aurrea hartzeko DNA txerto baten lehenbiziko proba klinikoak egin ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Sarasua Etxeberria, Arantxa; Umaran Sanchez, Adelaida. Biharko txertoak: ADN txertoak ote?. Elhuyar aldizkaria, 135. zenbakia, 1998ko irailak 1, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-5-23).
* ↑ Galarraga Aiestaran, Ana. Zikari aurre egiteko txertoa garatzeko ahaleginetan. Elhuyar aldizkaria, 323. zenbakia, 2016ko ekainak 23, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-5-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q578537
* Multimedia: DNA vaccination / Q578537
# DNAren konpontze

DNAren konpontzea, zelula batek genoma kodifikatzen duten DNAaren molekuletan kalteak identifikatzeko eta zuzentzeko dituen prozesu multzoa da. Gizakien zeluletan, bai metabolismoaren jardueretan, nahiz izpi ultramoreak edo erradiaktibitatea bezalako ingurumen faktoreetan, DNAk kalteak jasan ditzake, egunero zelula bakoitzeko milioika zauri eragitera irits daiteke. Zauri hauetako askok DNAren molekulen egituretan kalte larriak eragin ditzakete, eta kaltetutako DNA kodifikatzen duen genea transkribatzeko zelularen gaitasuna aldatu ala desegin dezake. Beste zauri batzuk zelularen genoman oso kaltegarriak diren mutazioak gauza ditzakete, horrek mitosiaren unean beren «zelula alaben» biziraupenean eragin dezake. Hortaz, DNAren banaketa prozesua konstanteki aktiboa da, DNAren egituraren kalteei erantzunez:
DNAren konpontze abiaduran baldintza ugarik eragin dezakete, tartean zelula mota, bere adina eta giro extrazelularra. DNAn kalte kopuru handia bereganatu duen edota bere DNAn eragindako kalteak mondu eraginkorrean konpontzeko gai ez den zelula honako hiru egoeretan sar daiteke:
* Gelditasun atzeraezineko egoera, seneszentzia deitua.
* Suizidio zelularra, apoptosia edota heriotz zelular programatua deitua.
* Kartzinogenesia, edota minbiziaren sorrera.
DNAren konpontze gaitasuna genomaren segurtasunerako ezinbestekoa da, eta hortaz, bere eta organismoaren funtzionamendu normalerako ere bai. Bizitzaren luzapenean eragiten dutela frogatutako gene askotako kasuan, gerora DNAren konpontzean eta mantentzean paper nabarmena duela ikusi ahal izan da. Gametoak osatzen dituzten zelulen molekuletako kalteak konpontzeko ez gaitasunak beren ondorengoen genoman mutazioak sar ditzake, eboluzioaren erritmoan eraginez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210538
* Multimedia: DNA repair / Q210538
# DOS

DOS PCrako sistema eragile talde bat da. Izenak Disk Operating System (diskoko sistema eragilea) esan nahi du. Hasieran IBM PC ordenagailuekin erabiltzeko sortu zuten, 16 biteko Intel 8086/8088 prozesagailudunak. Komando-lerro bidezkoa da bere interfazea.
DOS sistema eragileak bertsio ezberdinak ditu. Ezagunena Microsoften MS-DOS da. Honez gain, beste sistema ugari daude, hala nola PC-DOS, DR-DOS eta FreeDOS.
Windows bezalako sistema grafikoen agerpenarekin batera, DOS sistema eragileen erabilera gutxituz joan da.

## Kanpo estekak

* Zientzia.net atariko artikulua: "Ordenadoreen memoria hedatua" (1993/06/01)
* Zientzia.net atariko artikulua: "Ordenadoreen Memoria Zabaldua" (1993/05/01)
* Datuak: Q170434
* Multimedia: DOS / Q170434
# DN Tower 21

DN Tower 21 Japoniako Tokio hiriburuan kokatzen den bulegodun eraikina da. Dai-Ichi Seimei aseguru-etxearen eraikin zaharra barne hartzen du, bertan Bigarren Mundu Gerraren amaieran Douglas MacArthur Jeneralak bere kuartel nagusia ezarri zuen. Tokioki Hiri Gobernuak DN Tower 21 eraikina monumentu historiko izendatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3011415
* Multimedia: DN Tower 21 / Q3011415
# DOA (1950eko filma)

DOA 1950ean Rudolph Maték zuzendutako film beltza da, generoan klasikotzat hartutakoa. Egun domeinu publikokoa da, copyrighta berriztatu gabe geratu baitzen 1977an.

## Argumentua

* Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Frank Bigelow (O'Brien) polizia-etxera joan da, hil dutelako salaketa egiteko: baten batek pozoitu egin du eta ordu gutxi batzuen buruan hil egingo da. Flashback teknikaren bidez istorioaren berri jasoko du ikusleak.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Filma IMDB atarian
* D.O.A. filma www.archive.org atarian, hainbat formatutan eskuratzeko moduan
* Datuak: Q585983
* Multimedia: D.O.A. (film) / Q585983
# DNA polimerasa

DNA polimerasa edo ADN polimerasa DNAren erreplikazioan parte hartzen duen funtsezko entzima da, DNAren kate berria sortzen duena kate zahar bat moldetzat hartuz. Zehatz esanda, DNA polimerasa entzima bakarra baino konplexu entzimatikoa da, eukariotoetan hainbat DNA polimerasak ezagutzen baitira.
DNA polimerasek DNAren nukleotidoen (desoxirribonukleotidoen) elkarketa katalizatzen du, beren polimerazioa eraginez. Nukleotidoen elkarketa horretan azido fosforikoen 2 molekula askatzen dira.
Prozesua ekuazio honekin laburbil daiteke:
   (DNA)$_n$ + dNTP ↔ (DNA)$_{n+1}$ + PP$_i$
DNA polimerasak 5' → 3' norabidean soilik katalizatzen du erreplikazioa. Abiadura handian lan egiten du: DNA berrian 1000 nukleotido/segunduko elkartzen ditu.
Bizidun guztiek, birusek, prokariotoek eta eukariotoek DNA polimerasa behar dute bere material genetikoa ugaldu ahal izateko.
DNA berriaren sintesia hasteko, DNA polimerasak talde 3'-OH askea behar du. Hots, kate berri bat hasteko, beharrezkoa da abierazle edo "primer" bat izatea: DNA polimerasak lehen nukleotidoa lot dezakeen gunea. Kasu gehienetan, RNA kate motz bat izaten da abiarazle hori.
Sintetizatzen ari den DNAren kate berrian nukleotidoak jartzeaz eta lotzeaz gain, DNA polimerasak beste zeregin garrantzitsua ere burutzen du: prozesu horretan gertatzen diren akatsak zuzentzen ditu. Kontuan hartu behar da milioka nukleotido sartzen direla sintetizatzen ari den DNA berrian eta, noizean behin, ereduko katearen osagarri ez den nukleotido bat sartzen dela katean. Hori gertatzen denean, DNA polimerasak segituan antzematen du akatsa eta nukleotido okerra kentzen du (atzera egiten du bere lanean akatsa zuzentzeko). Horri esker, mutazioak ekiditen dira eta DNAren erreplikazio prozesua oso zehatza da.

## Erabilera bioteknologian

Polimerasaren kate-erreakzioak (PCR deituak) bioteknologian erabiltzen den teknika da, DNAren zati batetik abiatuta DNA horren milioika kopia egiten dituena. Hasierako ADN kopurua oso txikia izan arren (molekula bakarra, esaterako), PCRaren bitartez molekulen kopurua izugarri ugaritzen da, gene jakinen baten kopia asko lortuz, klonatzeko edo sekuentziatzeko.
DNAren kopiak egiteko, PCRk DNA polimerasa entzima erabiltzen du. Baina tenperatura altuetan lan egiten duenez, PCRk entzima bereziak behar ditu, termoegonkorrak direnak. Horrenbestez, bioteknologiako laborategietan erabiltzen den DNA polimerasa bakterio termofilo batetik lortzen da (Thermus aquaticus-etik). Entzima honek (Taq pol) aurre egiten die DNA desnaturalizatzeko PCRn erabiltzen diren tenperatura altuei.

## Erreferentziak

* ↑ Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua:185 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q206286
* Multimedia: DNA polymerases / Q206286