# Aleksei Nikolaievitx Tolstoi

Aleksei Nikolaievitx Tolstoi (errusieraz: Алексе́й Никола́евич Толсто́й; Pugatxiov, 1883ko urtarrilaren 10a/1882ko abenduaren 29a - Mosku, 1945 otsailaren 23a) errusiar idazlea izan zen. Eleberriak eta ipuinak idatzi zituen, batez ere. Konde baten semea zen, eta Leon Tolstoi XIX. mendeko eleberrigilearen familiakoa. Ingeniaritza-ikasketak egin zituen San Petersburgoko Unibertsitatean. Boltxebikeen Urriko Iraultzaren garaian, Zurien aldekoa izan zen, eta Gerra Zibila amaitzean, Europako mendebaldera atzerriratu zen (1919-1923). 1923an, Errusiara itzuli, eta hantxe geratu zen. Ipuin-kontalari trebea zen eta era askotako lanak idatzi zituen, denbora pasakoak asko. Lan ezagunenak hauek dira: Detstvo Nikity (1921, Nikitaren haurtzaroa), beste bi libururekin batera bere haurtzaroko eta gaztaroko autobiografia biltzen duena; Siostry (1920-1921, Ahizpak), Vosemnadtsaty god (1927-1928, 1918. urtea), eta Khmuroie utro (1940-1941, Goiz iluna) trilogia; Piotr I (1929-1945, Petri Lehena) historia-eleberri amaitu gabea, eta Ivan Izugarria (1943) antzerkia.

## Lanak
### Eleberriak

* Txudaki (1911)
* Khromoi barin (1912)
* Aelita (1923)
* Pokhozhdenia Nevzorova, ili Ibikus (1924)
* Giperboloid inzhenera Garina (1927)
* Emigranty (1931)
* Khozhdenie po mukam (hiru liburukitan):
** Siostry (1922)
** 18-i god (1928)
** Khmuroie utro (1941)
* Piotr Pervy (1934)

### Eleberri laburrak eta ipuinak

* Staraia baxnia (1908)
* Arkhip (1909)
* Petuxok (Nedelia v Turgeneve) (1910)
* Svatovstvo (1910)
* Mixuka Nalymov (Zavolzhie) (1910)
* Aktrisa (Dva druga) (1910)
* Metxtatel (Aggei Korovin) (1910)
* Neverny xag (Povest o sovestlivom muzhike) (1911)
* Kharitonovskoie zoloto (1911)
* Prikliutxenia Rasstiogina (1913)
* Liubov (1916)
* Prekrasnaia dama (1916)
* Obyknovenny txelovek (1917)
* Den Petra (1918)
* Prostaia duxa (1919)
* Txetyre veka (1920)
* V Parizhe (1921)
* Graf Kaliostro (1921)
* Detstvo Nikity (1922)
* Povest Smutnogo vremeni (1922)
* Sem dnei, v kotorye byl ograblen mir (Soiuz piati) (1924)
* Txornaia piatnitsa (1924)
* Golubye goroda (1925)
* Vasili Sutxkov (1927)
* Byvaly txelovek (1927)
* Velikosvetskie bandity (1927)
* Moroznaia notx (1928)
* Gadiuka (1928)
* Khleb (Oborona Tsaritsyna) (1937)
* Ivan Grozny (Oriol i orlitsa, 1942; Trudnye gody, 1943)
* Russki kharakter (1944)
* Strannaia istoria (1944)
* Drevni put
* Na ostrove Khalki
* Rukopis, naidennaia pod krovatiu
* V snegakh
* Mirazh
* Ubistvo Antuana Rivo
* Na rybnoi lovle

### Haurrentzako ipuinak

* Zolotoi kliutxik, ili Prikliutxenia Buratino (1936)
* Rusalotxi skazki
** Polevik (1909)
** Khoziain (1909)
** Rusalka (Neugomonnoie serdse) (1910)
** Ivan da Maria (1910)
** Vedmak (1910)
** Vodianoi (1910)
** Kikimora (1910)
** Diki kur (1910)
** Ivan-tsarevitx i Alaia-Alitsa (1910)
** Solomenny zhenikh (1910)
** Strannik i zmei (1910)
** Prokliataia desiatina (1910)
** Zveriny tsar (1910)
** Sinitsa (1918)
* Sorotxi skazki
** Soroka (1909)
** Myxka (1909)
** Koziol (1909)
** Jozh (Jozh-bogatyr) (1909)
** Zaiats (1909)
** Mudrets (1909)
** Verbliud (1909)
** Gorxok (Malenki felieton) (1909)
** Kartina (1909)
** Lisa (1910)
** Kot Vaska (1910)
** Sova i kot (1910)
** Gusak (1910)
** Ratxia svadba (1910)
** Portotxki (1910)
** Muravei (1910)
** Petuxki (1910)
** Merin (1910)
** Kuriny bog (1910)
** Maxa i myxki (1910)
** Rys, muzhik i medved (1910)
** Velikan (1910)
** Mixka i lexi (1910)
** Baxkirii (1910)
** Serebrianaia dudotxka (1910)
** Smirny muzh (1910)
** Bogatyr Sidor (1910)
* Polkan (1909)
* Topor (1909)
* Vorobei (1911)
* Zhar-ptitsa (1911)
* Prozhorlivy baxmak (1911)
* Snezhny dom (1911)
* Fofka (1918)
* Kot smetanny rot (1924)
* Kak ni v txiom ne byvalo (1925)
* Rasskaz o kapitane Gatterase, o Mite Strelnikove, o khuligane Vaske Taburetkine i o zlom kote Khame (1928)

### Antzezlanak

* Putexestvie na Severny polius (1900)
* O jezhe, ili Nakazannoie liubopytstvo (1900eko hamarkada)
* Diavolski maskarad, ili Kovarstvo Apollona (1900eko hamarkada)
* Mukha v kofeie (Spletni, kotorye kontxaiutsia plokho) (1900eko hamarkada)
* Duel (1900eko hamarkada)
* Opasny put, ili Gekata (1900eko hamarkada)
* Spasatelny krug estetizmu (1900eko hamarkada)
* Dotx kolduna i zakoldovanny korolevitx (1908)
* Netxaiannaia udatxa (1911)
* Den Riapolovskogo (1912)
* Nasilniki (Lentiai) (1912)
* Molodoi pisatel (1913)
* Kukuxkiny sliozy (1913)
* Den bitvy (1914)
* Netxistaia sila (1916)
* Kasatka (1916)
* Raketa (1916)
* Mrakobesy (Gorki tsvet, Akila) (1917-1940)
* Liubov – kniga zolotaia (1918)
* Smert Dantona (1919)
* Bunt maxin (1924)
* Zagovor imperatritsy (P. Stxiogolevekin batera, 1925)
* Azef (P. Stxiogolevekin batera, 1925)
* Polina Gebl (P. Stxiogolevekin batera, 1925)
* Txudesa v rexete (1926)
* Na dybe (1929)
* Eto budet (P. Sukhotinekin batera, 1931)
* Orango (A. Startxakovekin batera, 1932)
* Patent № 117 (A. Startxakovekin batera, 1933)
* Piotr I (1935-1938)
* Put k pobede (1938)
* Txortov most (1938)
* Zolotoi kliutxik (1938)
* Fiurer (1941)
* Ivan Grozny
** Oriol i orlitsa (1942)
** Trudnye gody (1943)

## Zinema

* Khromoi barin: 1915ean estreinatutako filma.
* Khromoi barin: 1920an estreinatutako filma.
* Aelita: 1924an Jakov Protazanovek zuzendu eta Julia Solntseva, Igor Ilinski eta Nikolai Tsereteli aktoreek antzeztutako filma.
* Khromoi barin: 1928an Konstantin Eggertek zuzendu eta Konstantin Eggert, Vera Mailnovskaia eta Mikhail Klimov aktoreek antzeztutako filma.
* Piotr Pervy: 1937tik 1938ra Vladimir Petrovek zuzendu eta Nikolai Simonov, Nikolai Txerkasov eta Alla Tarasova aktoreek antzeztutako filma.
* Zolotoi kliutxik: 1939an Aleksandr Ptuxkok zuzendu eta Aleksandr Stxagin, Sergei Martinson eta Olga Xaganova-Obraztsova aktoreek antzeztutako filma.
* Khozhdenie po mukam: 1957tik 1959ra Grigori Roxalek zuzendu eta Rufina Nifontova, Nina Veselovskaia, Vadim Medvedev eta Nikolai Gritsenko aktoreek antzeztutako filma.
* Prikliutxenia Buratino: 1958an Ivan Ivanov-Vano eta Dmitri Babitxenkok zuzendutako marrazki biziduna.
* Giperboloid inzhenera Garina: 1965ean Aleksandr Ginzburgek zuzendu eta Jevgeni Jevstigneiev, Vsevolod Safonov eta Mikhail Astangov aktoreek antzeztutako filma.
* Gadiuka: 1965ean Viktor Ivtxenkok zuzendu eta Ninel Myxkova, Boris Zaidenberg eta Aleksandr Movtxan aktoreek antzeztutako filma.
* Krakh inzhenera Garina: 1973an Leonid Kvinikhidzek zuzendu eta Oleg Borisov, Nonna Terentieva eta Aleksandr Beliavski aktoreek antzeztutako filma.
* Prikliutxenia Buratino: 1975ean Leonid Netxaievek zuzendu eta Dmitri Iosifov, Tatiana Protsenko eta Roman Stolkarts aktoreek antzeztutako filma.
* Khozhdenie po mukam: 1977an Vasili Ordynskik zuzendu eta Juri Solomin, Irina Alfiorova eta Svetlana Penkina aktoreek antzeztutako telesaila.
* Junost Petra: 1980an Sergei Gerasimovek zuzendu eta Dmitri Zolotukhin, Tamara Makarova eta Aleksei Jemelianov aktoreek antzeztutako filma.
* V natxale slavnykh del: 1980an Sergei Gerasimovek zuzendu eta Dmitri Zolotukhin, Tamara Makarova eta Natalia Bondartxuk aktoreek antzeztutako filma.
* Pokhozhdenia grafa Nevzorova: 1982an Aleksandr Pankratov-Txornyk zuzendu eta Lev Borisov, Piotr Stxerbakov eta Vladimir Samoilov aktoreek antzeztutako filma.
* Formula liubvi: 1984an Mark Zakharovek zuzendu eta Nodar Mgaloblixvili, Jelena Valiuxkina eta Aleksandr Mikhailov aktoreek antzeztutako filma.
* Prodelki v starinnom dukhe: 1986an Aleksandr Pankratovek zuzendu eta Daria Mikhailova, Vladimir Samoilov eta Nikolai Trofimov aktoreek antzeztutako filma.
* Sapozhnik i Rusalka: 1989an Valeri Ugarovek zuzendutako marrazki biziduna.
* Detstvo Nikity: 1992ean estreinatutako filma.
* Piękna nieznajoma: 1992an Jerzy Hoffmanek zuzendu eta Grażyna Szapołowska, Wojciech Malajkat eta Beata Tyszkiewicz aktoreek antzeztutako filma.
* Mily drug davno zabytykh let: 1996an Samson Samsonovek zuzendu eta Aleksandr Mikhailov, Anna Tikhonova eta Viatxeslav Tikhonov aktoreek antzeztutako filma.
* Noveixie prikliutxenia Buratino: 1997an Din Makhamatdinovek zuzendu eta Kristina Orbakaitė, Nataxa Koroliova eta Aleksandr Kalianov aktoreek antzeztutako filma.
* Zheltukhin: 2002an estreinatutako marrazki biziduna.
* Khozhdenie po mukam: 2017an Konstantin Khudiakovek zuzendu eta Anna Txipovskaia, Julia Snigir eta Leonid Bitxevin aktoreek antzeztutako telesaila.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-05-13).
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192279
* Multimedia: Aleksey Nikolayevich Tolstoy / Q192279