OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Antiope

Antiope (antzinako grezieraz: Ἀντιόπη) greziar mitologian, Nikteo de Tebasko erregearen eta Polixoren alaba izan zen. Hain zen ederra ezen Zeus berak maitemindu zen. Honek satiro itxura hartu eta haurdundu zuen. Baina, aitak ez zuen Antiope jainkoen erregearen alabaren maitalea zela sinetsi eta arneguren akusaziopean ihes egin behar izan zuen.

## Kondaira
### Jaiotza

Batzuen arabera (Homero, Pausanias eta Apolonio Rodaskoa) Antiope Asoporen alaba zen, Beoziako errekaren jainkoa. Beste batzuen arabera (geroagoko iturriak) Nikteo Tebaskoaren eta Polixoren alaba zen. Hesiodoren arabera Hirian jaio zen, Euripedesen arabera, Hisiasen eta beste batzuen arabera, bi izenak hiri berdinari egiten diote erreferentzia.

### Zeto eta Anfionen ama

Bere edertasuna hain zen handia, Zeus jainkoak haurdun utzi zuela. Haurdun geratzean, ihes egin beharra izan zuen bere aitaren hasarreagantik, ez baitzuen sinesten bere alabaren maitalea jainkoen erregea zenik.
Epopeorekin ezkontzen bukatu zuen, honek aitagandik ihes egiten lagundu baitzion. Bertsio batzuek, bi seme (Maraton eta Enope) izan zituztela diote.
Gerran Nikteo erregea hil egin zen, baina bere anaia Likori agindu zion bere alaba zigortzea. Honek Antiope atxilotzea lortu zuen eta Beoziara zeramala Zeto eta Anfion haurrak mundura ekarri zituen.
Antiope hainbat urtetan zehar torturatua izan zen Dirzeren, Likoren emaztea, eskuetan. Honek bere edertasunagatik jeloskor baitzegoen. Atiopek ihes egitea lortu zuen eta Ziteron mendira joan zen, bere semeak han bizi baitziren. Bi semeek Liko tronutik bota zuten eta Dirze hil egin zuten.
Fokorekin ezkondu zen eta biak hilobi berdinean lurperatuak izan ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q461439
* Multimedia: Antiope of Thebes / Q461439
# Antioquiako Unibertsitatea

Antioquiako Unibertsitatea (gaztelaniaz: Universidad de Antioquia), UdeA ere deitzen dena, batez ere Medellínen (Antioquia, Kolonbia) hirian kokatua, Amalfi, Andes, Caucasia, Carmen de Viboral, Envigado, Puerto Berrio eta Santa Fe de Antioquia, Segovia, Sonsón, Turbo eta Yarumal eskualdeetan campusak dituen ikerketa unibertsitate publikoa da. Kolonbiako departamenduko unibertsitaterik zaharrena da, 1803an sortua, Karlos IV.a Espainiako erregeak emandako Errege Dekretu baten bidez Frantziskotarren Ikastetxea izenarekin (gaztelaniaz: Colegio de Franciscanos). Kolonbiako unibertsitate onenetariko bat da, Hezkuntza Ministerioaren kalitate handiko akreditazioa jasoz 9 urtez. Andeetako Unibertsitatearekin batera, bi unibertsitateek bigarren epe luzeena dute, Kolonbiako Unibertsitate Nazionalaren atzetik. UdeA eta Tecnológico de Antioquia erakundeak dituzte eserleku gehien Antioquia departamenduan. Gainera, bere Medikuntza Fakultate ospetsuagatik ere ezaguna da, Kolonbiako medikuntza-eskola onenetariko bat dela aitortua.
Unibertsitatea Kolonbiako Unibertsitateen Elkarteko (ASCUN), Graduondoko Unibertsitateen Iberoamerikako Elkarteko (AUIP) eta Universia sareko kidea da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Universidad de Antioquia - Sedes. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Universidad de Antioquia - Historia. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Universidad de Antioquia, dos siglos de historia. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Universidades Asociadas - Asociación Colombiana de Universidades ASCUN. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Relación de Instituciones Asociadas a la AUIP por países. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Universidades iberoamericanas socias de Universia. .

## Kanpo estekak

* Antioquiako Unibertsitatea - Webgune ofiziala
* Gune ofiziala Facebook-en
* Youtubeko kanal ofiziala
* Argazki galeria ofiziala Flickr-en
* Twitter kontu ofiziala
* Unibertsitatearen jabetzako argitaletxearen webgune ofiziala
* Datuak: Q1258413
* Multimedia: Universidad de Antioquia / Q1258413
# Antioquiako azpieskualdeak

Antioquiako azpieskualdeak Kolonbiako Antioquia departamendua osatzen duten lurralde-azpibanaketak ezagutzen diren izena da. Guztira 9 azpieskualde daude gobernuari dagokionez garrantzirik ez dutenak, eta departamenduaren administrazioa errazteko sortu direnak, eta horietan 125 udalerriak biltzen dira, Valle de Aburrá Metropoli Eremua barne.
Azpieskualde terminoak hainbat eztabaida akademiko eragin ditu, kasu batzuetan Aburrá Harana ez den eskualdeetarako kontzeptu gutxiespen gisa erabili baitzen. Era berean, kontzeptuak balio kultural eta soziala du, Antioquia ez baita nazio gisa identifikatzen eta, beraz, osatzen duten zonaldeen atributu nominalak azpieskualde batena izan behar du eta ez eskualde batena.

## Azpieskualdeak

| Bajo Cauca | Magdalena Medio | Ipar-ekialdea |
| Caucasia • Cáceres • El Bagre • Nechí • Tarazá • Zaragoza | Caracolí • Maceo • Puerto Berrío • Puerto Nare • Puerto Triunfo • Yondó | Amalfi • Anorí • Cisneros • Remedios • San Roque • Santo Domingo • Segovia • Vegachí • Yalí • Yolombó |
| Iparraldea | Mendebaldea | Ekialdea |
| Angostura • Belmira • Briceño • Campamento • Carolina del Príncipe • Donmatías • Entrerríos • Gómez Plata • Guadalupe • Ituango • San Andrés de Cuerquia • San José de la Montaña • San Pedro de los Milagros • Santa Rosa de Osos • Toledo • Valdivia • Yarumal | Abriaquí • Anzá • Armenia • Buriticá • Caicedo • Cañasgordas • Dabeiba • Ebéjico • Frontino • Giraldo • Heliconia • Liborina • Olaya • Peque • Sabanalarga • San Jerónimo • Santa Fe de Antioquia • Sopetrán • Uramita | Abejorral • Alejandría • Argelia • El Carmen de Viboral • Cocorná • Concepción • El Peñol • El Retiro • El Santuario • Granada • Guarne • Guatapé • La Ceja • La Unión • Marinilla • Nariño • Rionegro • San Carlos • San Francisco • San Luis • San Rafael • San Vicente • Sonsón |
| Hego-mendebaldea | Urabá | Valle de Aburrá |
| Amagá • Andes • Angelópolis • Betania • Betulia • Caramanta • Ciudad Bolívar • Concordia • Fredonia • Hispania • Jardín • Jericó • La Pintada • Montebello • Pueblorrico • Salgar • Santa Bárbara • Támesis • Tarso • Titiribí • Urrao • Valparaíso • Venecia | Apartadó • Arboletes • Carepa • Chigorodó • Murindó • Mutatá • Necoclí • San Juan de Urabá • San Pedro de Urabá • Turbo • Vigía del Fuerte | Barbosa • Bello • Caldas • Copacabana • Envigado • Girardota • Itagüí • La Estrella • Medellín • Sabaneta |

## Erreferentziak

* ↑ Perfiles Subregionales. Departamento Administrativo de Planeación del departamento de Antioquia.
* ↑ Subregiones de Antioquia. DANE.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15701038
# Antioquia (departamendua)

Antioquia Kolonbiako 32 departamenduetako bat da, herrialdearen iparraldean dagoena, Andeetako eskualdean. Iparraldean Karibe itsasoarekin du muga, Bolívar, Santander eta Boyacá departamenduekin ekialdean, Caldas eta Risaraldarekin hegoaldean eta Chocórekin mendebaldean. 63.612 kilometro koadroko eremua dauka eta 2016an 6.065.846 biztanle zituen. Hiriburua Medellin da (2.343.049 biztanle 2010ean).
125 udalerri ditu, 9 azpieskualdetan banatutakoak.

## Udalerri nagusiak

Hauek dira deparamenduko udalerririk populatuenak, beti ere 100.000 biztanletik gorakoak:
* Medellín: 2.457.680 biztanle 2014an; 1675ean sortua.
* Bello: 464.560 biz.; 1676.
* Itagüí: 270.920 biz.; 1743.
* Envigado: 227.599 biz.; 1775.
* Apartadó: 183.716 biz.; 1907.
* Turbo: 163.525 biz.; 1840.
* Rionegro: 122.231 biz.; 1663.
* Caucasia: 114.902 biz.; 1886.

## Pertsona ezagunak

* Héctor Abad Gómez (1921-1987), medikua eta giza eskubideen aldeko aktibista.
* Fernando Botero (1932), eskultorea.
* Pablo Escobar (1949-1993), Kolonbiako narkotrafikatzaile nagusi izandakoa. Operazio batean erail zuten.
* Sergio Cabrera (1950), zinema zuzendaria.
* Alvaro Uribe (1952), politikaria eta herrialdeko presidentea (2002-).
* Victor Gaviria (1955), zinema zuzendaria.
* Rene Higuita (1966), futbolaria.
* Andres Escobar (1967-1994), futbolaria. Selekzioarekin bere atean gola sartu izatearren erail zuten.
* Victor Hugo Aristizabal (1971), futbolaria. Kolonbiako Ligako goleatzaile nagusia.
* Santiago Botero (1972), txirrindularia.
* Juanes (1972), abeslaria.
* Farly Yovany Gil Betancur (1974), apezpikua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Departments of Colombia, statoids.com
* ↑ «Censo General 2005 - Proyecciones nacionales y departamentales de población 2005-2020», dane.gov.co
* ↑ Medellin: Proyección población 2010, dane.gov.co

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Departamenduaren webgune ofiziala
* (Gaztelaniaz) Todacolombia: Antioquia
* (Gaztelaniaz) Antioquiako Euskal Ikaskuntzen Zentrua Centroestudiovascoantioquia.blogspot.com
* Datuak: Q123304
* Multimedia: Antioquia Department / Q123304
# Antioko VIII.a Grifo

Antioko VIII.a Grifo, Seleuzidar dinastiakoa, Siriako erregea izan zen K.a. 125etik K.a. 96 arte.

## Bizitza

Demetrio II.a Nikatorren semea, bere anaia Seleuko V.a Filometorren oinordekoa izan zen nerabe bat baino ez zenean, hau, bien amak hil ondoren, Kleopatra Teak. Ptolomeo VIII.a Egiptoko faraoiaren laguntzarekin, honen alaba zen Kleopatra VI.a Trifenarekin ezkondu zelarik, Alexandro II.a Zabinas gainetik kendu zuen, eta, berehala, baita bere ama ere, Kleopatra, hau, bere semea pozoitzen saiatu zena, baina Antiokok, bere pozoia edatera behartu zuen K.a. 123an.
Zenbait urtez, Sirian bakea eta lasaitasuna nagusitu zen, K.a. 116an, bere anaiorde eta lehengusua zen Antioko IX.a Eusebio, Zizikoko bere erbestetik itzuli eta tronua aldarrikatu zuen arte, Antioko Grifok, bere etsaia, kostaldeko gune batzuetan harrapatzea lortu zuen gerra zibil berri bat hasiz K.a. 108an. Antioko IX.aren emaztea, Kleopatra izenekoa, Kleopatra VI.a Trifenaren ahizpaorde bat zen, Dafneren tenpluan hiltzea agindu zuena, Antiokiaren kanpoaldean. Antioko IX.ak, mendeku bezala, beste hainbeste egin zuen Trifenarekin. Azkenik, bi Antiokoak geratu ziren, eta elkarren artean banatu eta gobernatu zuten inperioa, Grifo, bere ministro Herakleonek K.a. 96an hil eta Antioko IX.a errege bakar bezala geratu zen arte.
Hala ere, bere semeetako bost, handik garai batera errege izan ziren: Seleuko VI.a Epifanes, Antioko XI.a Epifanes, Filipo I.a Filadelfo, Demetrio III.a Eukarios eta Antioko XII.a Dioniso.
Abilezia politikorik sekula izan ez zuen arren, Antioko VIII.a Grifo errege ospetsu bat izan zen. Txanponetan duen lerdotutako itxurak (ohikoa azken seleuziden artean) eta bere luxuzko oturuntzei buruzko istorioen ondorioz, beranduagoko garaiek, bere dinastia, gainbehera zihoana bezala epaitu izana eragin zuen. Baina, nahita jarritako arrazoi propagandistiko bat zela aipatu behar da, azken seleuzidek, euren irudiarekin lotu nahi zuten Trife edo bizitza onaren ideia, euren erregealdiak markatu zituzten gerra zibil eta etengabeko gatazkak gora-behera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q311112
* Multimedia: Antiochus VIII / Q311112
# Antioko XII.a Dioniso

Antioko XII.a Dioniso Epifanes Filopator Kaliniko (antzinako grezieraz: Ἀντίοχος Διόνυσος Ἐπιφανής Φιλοπάτωρ Καλλίνικος), Siriako errege bat izan zen, seleukotar dinastiakoa, Demetrio III.aren anaia, honen ondorengoa izan zelarik, hau, partiarrek harrapatua izan ondoren. K.a. 87 eta K.a. 84 bitartean iraun zuen bere erregealdiak. Errege diadema hartu zuen Antioko VIII.a Griforen bosgarren semea izan zen. Seleuzidar Inperioren azken hondarren hegoaldeko zatiak gobernatu zituen, oinarrian, Damasko eta bere inguruak.
Siria hegoaldean gobernatu zuen azken errege seleukotarra izan zen, erresuma helenistikoen gainbehera geldiezinaren ondorioz, alde guztietan arazoak baitzeuden, bere anaiak, euren arteko gerretan murgilduta zeudelako edo Tigranes II.a Armeniakoak garaituak izan eta benetako botererik gabeko mazedoniar erregetxo dinastia bat baino ez askoz gehiagoan bihurtu zirelako.
Antiokok, hasieran, Ptolomeotarren armadaren laguntza izan zuen, eta ospe militarreko azken seleukotar gobernaria izan zen, eremu txikian bazen ere. Zenbait razia egin zituen errege judu asmonearren lurraldeetan, eta arabiar nabatearren gorakada eteten saiatu zen. Merkataritza ibilbideak kontrolatzeko zuten grinagatik, arabiar nabatearrak, ahuldutako seleukotar erresumetako bat erasotzen ausartu ziren, eta, ondorioz, Antioko XII.ak, greko-mazedoniar armada bat eta siriar mertzenarioak bildu behar izan zituen, arabiarrak kanporatzeko itxaropenarekin joan zirenak, eta, honela, seleukotar lurralde erasoak hedatzeko.
Ondorioz, nabatearren aurkako borrokara, behar bezala hornitu gabeko armada batekin joan zen, seleukotar handien garaian botererik gabeko tribu baten aurkako garrantzi handirik gabeko eraso batetara joango bailitzan. Ibilaldiko hirugarren egunean, bi armadak aurrez aurre zeuden: Antioko XII.aren gaizki hornitutako eta nekatutako greko-siriarrak eta ondo hornitutako eta atseden hartutako arabiarrak.
Espero zen bezala, borrokan, seleukotarrak garaituak izan ziren, hasieran, arrakastatsua izan zena, errege gaztea, borrokaren erdian harrapatua eta arabiar soldadu batek hila izan zen arte. Handik gutxira, nabatearrek Damasko hartu zuten, ondorioz, lurraldea arabiarren mende geratuz, sekula gehiago handik irtengo ez zena. Greziar biztanleria, erabat disolbatu zen inbaditzaileen artean, Antiokoren iloba eta honen anaia Filipo I.a Filadelforen semea zen Filipo II.a Filorromano, Damasko birkonkistatzen saiatu zen arren, baina, handik gutxira, Filipo II.a, erromatarren aginduz hila izan zen, seleukotarren amaiera eta Siria erromatar probintziaren hasiera suposatu zuena.
Antiokoren tituluek, Dionisoz gain, lehenengoak, Epifanesek, Jainkoaren Manifestazioa esan nahi du, bigarrenak, Filopatorrek, Bere aita maite duena, eta, azkenak, Kalinikok, Garaile ederra. Azken seleukotar erregeek, sarri, euren txanponetan zenbait epiteto erabili zituzten.
* Datuak: Q311107
* Multimedia: Antiochus XII / Q311107
# Antioko XIII.a Asiarra

Antioko XIII.a Asiarra (K.a. 64an hila) Seleukotar erregea izan zen K.a. 69tik K.a. 64 arte. Antioko X.a Eusebioren semea, Tigranes II.a Handiaren porrotaren ondoren, Luzio Lizinio Lukulok errege izendatu zuen Antiokian. Hala ere, handik gutxira, Ponpeiok kargutik eraitsi zuen, Siria erromatar probintzia bihurtuz. Azken errege seleukotartzat hartzen da, haren ondoren Filipo II.a Filorromanok Siriako zati batean gobernatu zuen arren.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q313733
* Multimedia: Antiochus XIII Asiaticus / Q313733
# Antioko X.a Eusebio

Antioko X.a Eusebio (antzinako grezieraz: Ἀντίοχος Εὐσεβής Φιλοπάτωρ), Seleukotar dinastiakoa, Siriako errege izan zen K.a. 95 eta K.a. 90 bitartean. Antioko IX.a Eusebioren semea zen. Bere erregealdia, K.a. 95ean hasi zuen, eta, bere lehen lorpena, bere erdi lehengusu/lehengusu bigarrena zen Seleuko VI.a Epifanes garaitzea izan zen, honela, zuela gutxi gertatu zen bere aitaren heriotza mendekatuz. Hartu zituen ezizenek, bere historiaren zati handi bat kontatzen dute: Eusebio (bere aitaren titulua zena) eta Filopator (bere aita maite duena), biek ohoratzen zuten bere aita. Bere domeinua, ez zen Antiokia baino haratago hedatzen. Behin eta berriz borrokatu zuen Seleukoren lau anaien, nabateo eta partiarren aurka. Seleuko VI.aren anaietako batek, Filipo I.a Filadelfok, hiritik kanporatu zuen. K.a. 90. urtearen ondorengo bere ekintzak, ez dira ongi ezagutzen.
Beraz, bere erorketaren data zehatza, ez da ezagutzen. Flavio Josefok, K.a. 90 inguruan eraila izan zela dio, partiarren aurka borrokan ari zela, eta bere Antiokiako jabetza, jada galdua zuen Filipo I.aren mesedetan, Apianok, Tigranes II.a Handiak Siria K.a. 83an inbaditu zuenean garaitua izan zela dioen bitartean, baina, kasu horretan, bi daten artean gertatutko bere ekintzak, ez dira ezagutzen. Antioko X.aren seme bat, Antioko XIII.a Asiarra izenekoa, errege bezeroa izan zen Sirian, Ponpeiok Tigranes garaitu ondoren.
* Datuak: Q310808
* Multimedia: Antiochus X / Q310808
# Antioquiako hego-mendebaldea

Antioquiako hego-mendebaldea Kolonbiako Antioquia departamendua banatzen den 9 azpieskualdeetako bat da. Azpieskualde honek Paisa kulturaren tradizio handiko lekua osatzen du, eta Kolonbiako kafearen ardatzaren parte da.

## Hego-mendebaldeko Geografia

Antioquiako hego-mendebaldea Mendebaldeko mendikatearen ekialdeko isurialdearen eta Erdialdeko mendikatearen mendebaldeko isurialdearen artean dago, Cauca ibaiaren arroila eta San Juan ibaiaren arroa osatzen dutenak, Antioquia departamenduaren hego-mendebaldean.

## Ekonomia

Bere jarduera ekonomiko nagusiak kafe-hazkuntza, ikatz meatzaritza, turismoa, platanoen ekoizpena, panela-kanabera, fruta-arbolak, babarrunak, barazkiak, mandioka, patata eta artoa dira; era berean, abeltzaintzak, zuraren industriak eta merkataritzak ekonomiaren beste ildo batzuk osatzen dituzte.
Azken urteotan turismo-jarduera sustatu da, kafe-ustiategiak hotel bihurtuz, edo El Jardín bezalako udalerrietan, hiriguneko etxeak, enplegua sortu duena.

## Kanpo estekak

* Cotelco Antioquia, Antioquiako hego-mendebaldea
* Datuak: Q1451925
# Anna Kolbrún Árnadóttir

Anna Kolbrún Árnadottir (Akureyri, Islandia, 1970 - 2023ko apirilaren 16a) paramediku, pedagogo eta politikari islandiarra izan zen.

## Biografia

Gerour Jónsdtir eta Árni Frioriksson-en alaba. 1991n paramediku ziurtagiria lortu zuen. Haur hezkuntzako irakaslea izan zen 2002an. Diploma bat lortu zuen hezkuntza ikasketetan, hezkuntza nutrizioaren espezialitatean, pedagogia bereziaren ikuspegitik, 2008an, eta Akureyriko Unibertsitateko pedagogiako maisutza titulua eskuratu zuen.
Iparraldeko Barrutiko Parlamentuko kidea (2017-2021), Zentroko Alderdikoa, eta Iparraldeko Barrutiko kidea, 2022tik 2023ko martxora.

## Bizitza pertsonala

Jón Bragi Gunnarsson ekonomialariarekin ezkondu zen. Lau seme-alabaren ama izan zen: Jón Braga eta hiru Ingi, Gunnar Björn eta Magnús Pálmar.
2023ko maiatzaren 9an hil zen, 53 urte zituela, bularreko minbiziak jota, Akureyriko ospitalean.

## Erreferentziak

* ↑ althingi. Anna Kolbrún Árnadóttir. Islandia.
* ↑ RUV. Anna Kolbrún Árnadóttir látin (Falleció Anna Kolbrún Árnadóttir). Islandia.
* ↑ frettin. (10 de mayo de 2023). Anna Kolbrún Árnadóttir er látin. Islandia.
* ↑ mbl. Andlát: Anna Kolbrún Árnadóttir. Islandia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51846354
* Multimedia: Anna Kolbrún Árnadóttir / Q51846354
# Anna Kárász

Anna Kárász (Dunaújváros (Hungaria), 1991ko irailaren 20a) piraguismoan lehiatzen den kirolari hungariarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina lortu zuen Hungariako taldearekin K-4 500 m modalitatean, 1.35,463ko denboraz, Bielorrusiako (zilarrezkoa) eta Poloniako taldeen (brontzezkoa) aurretik. Hauek osatzen zuten Hungariako taldea: Anna Kárász, Danuta Kozák, Tamara Csipes eta Dóra Bodonyi-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | K-4 500 m, emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ «Anna Kárász» ICF, 2021-11-05ean begiratua
* ↑ «Anna Kárász» olympedia.org 2021-11-05ean begiratua(Ingelesez)
* ↑ «Anna Kárász» Olympics.com 2021-11-05ean begiratua (Gaztelaniaz)
* ↑ "Piraguismoa, K-4 500 m, emaitzak 2020" olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17478097
* Multimedia: Anna Kárász / Q17478097
# Anna Karenina (2012ko filma)

Anna Karenina 2012ko film erromantikoa da, Joe Wright zinemagileak zuzendutakoa. Lev Tolstoik 1877an idatzitako Anna Karenina eleberriaren egokitzapena da, Tom Stoppardek egindakoa. Keira Knightleyk antzeztu zuen Anna Kareninaren rola, eta Matthew Macfadyen, Kelly Macdonald, Domhnall Gleeson eta Alicia Vikander izan ziren gainerako aktore nagusiak.

## Argumentua

Kontakizuna 1874. urtean dago girotua, Errusia inperialean. Anna Karenina San Petersburgon bizi da, eta orduko goi gizartearen pertsonaia ezinbestekoak dira hura eta haren senarra. Ustez, zoriontasuna erabatekoa da, eta askok desiratzen duten bizimodua du Kareninak.
Moskura egin beharko du bidaia bat, haren anaiaren harremana salbatzeko ahaleginean. Bidaia horrek Kareninaren patua betirako aldatuko du, tren geltokian Vronsky kapitaina ezagutuko baitu. Bien artean berehalako txinparta piztuko da, baina itxurak gordetzen saiatu beharko dute. Senarrarekiko harremana salbatu nahian, Karenina San Petersburgora itzuliko da, baina ordurako beranduegi izanen da. Orduko gizarteak ezin du ezkontzaz kanpoko harremanik onartu, eta Kareninak erabaki zaila hartu beharko du: hipokrisian bizitzen jarraitu, edo bihotzak agintzen dionari jaramon egin.

## Ekoizpena

Ekoizpen handia da Anna Karenina. Pertsonaia askok hartzen dute parte filmean, eta filmaketaren atalik nagusia Errusian egin zen, gehienbat San Petersburgon. Ehun dekoratu inguru erabili zituzten, eta 80 baino gehiago dira esaldiren bat duten antzezleak. Hori gutxi balitz, dantza garrantzi handiko elementua da liburuan zein pelikulan; hortaz, 25 dantzarik ere hartu zuten parte.

## Aktoreak

* Keira Knightley: Anna Karenina
* Jude Law: Alexei Karenin, Annaren senarra
* Aaron Taylor-Johnson: Vronsky kapitaina, Annaren maitalea
* Matthew Macfadyen: Stepan Oblonsky, Annaren anaia
* Kelly Macdonald: Dolly Oblonsky, Stepanen emaztea
* Domhnall Gleeson: Konstantin Levin
* Alicia Vikander: Ekaterina, Dollyren ahizpa
* David Wilmot: Nikolai
* Ruth Wilson: Betsy printzesa
* Raphaël Personnaz: Alexander Vronsky
* Emily Watson: Lidia kondesa
* Alexandra Roach: Nordston kondesa
* Michelle Dockery: Myagkaya printzesa
* Susanne Lothar: Stxerbatski printzesa
* Olivia Williams: Vronskaya kondesa, Vronskyren ama
* Max Bennett: Petritsky
* Cara Delevingne: Sorokina printzesa
* Holliday Grainger: Baronesa
* Thomas Howes : Iatxvine
* Bill Skarsgård: Makhotin kapitaina
* Emerald Fennell: Merkalova printzesa

## Erreferentziak

* ↑ Anna Karenina (2012). allmovie.com (Noiz kontsultatua: 2018-10-2).
* 1 2 3 Agote, Gontzal. Literatura unibertsaleko klasikoaren beste bertsio bat. Berria egunkaria, 2013ko martxoak 13, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-2).

## Kanpo estekak

* Anna Karenina, IMDb, imdb.com
* Anna Karenina, AllMovie, allmovie.com
* Datuak: Q80204
# Anna Kiesenhofer

Anna Kiesenhofer (Niederkreuzstetten, Austria, 1991ko otsailaren 14a) Austriako triatleta, duatleta eta txirrindulari larterkaria da. 2017an Lotto Soudal taldean aritu zen. 2021eko uztailaren 25ean, 2020ko Udako Olinpiar jokoetako urrezko domina irabazi zuen emakumezkoen banakako errepideko txirrindularitzako lasterketan.
Kiesenhofer matematikan doktorea da Kataluniako Unibertsitate Politeknikoan, Integrable systems on b-symplectic manifolds tesiarekin. Egun doktorego osteko ikertzailea da École Polytechnique Fédérale de Lausanne-n (EPFL).

## Erreferentziak

* ↑ «Kiesenhofer austriarra, olinpiar txapeldun, Van Vleuten eta Elisa Longoren aurretik» EITB Euskal Irrati Telebista 2021-07-25 (Noiz kontsultatua: 2021-07-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Kiesenhofer, Anna. (2016). Integrable systems on b-symplectic manifolds. Universitat Politècnica de Catalunya (UPC) (Noiz kontsultatua: 2021-07-27).
* ↑ «Anna Kiesenhofer — People - EPFL» people.epfl.ch (Noiz kontsultatua: 2021-07-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26792853
* Multimedia: Anna Kiesenhofer / Q26792853