OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Yves Salaberri

Yves Salaberri, pilota arloan Xala izenaz ezaguna (Lekuine, Lapurdi, 1979ko azaroaren 14a) esku huskako pilotari profesionala ohia da. Aurrelari jokatzen zuen. 1,80 metro luze da, eta 80 kg pisatzen du. Profesionaletako lehendabiziko partida 2000ko ekainaren 25ean jokatu zuen, Eibarko Astelena pilotalekuan, eta 2016ko otsaileraino Aspe enpresarekin aritu zen. Ezkerra da, eta trinketean trebatu zen. Lehiaketa nagusietako lau txapel ditu: 2011ko buruz burukoa, eta 2002, 2007 eta 2010eko binakakoak. Urte askoz aritu zen ezker paretako pilotari hoberenen artean, oso jokalari teknikoa baita, tantoa erraz bukatzen duena, eta eskuin bolea bikainekoa.

## Kirol lorpenak

* Buruz buruko txapelduna: 2011.
** txapeldunordea: 2004, 2010
* Binakako txapelduna: 2002, 2007, 2010.
** txapeldunordea: 2011
* Lau eta erdiko txapelduna: ez
** txapeldunordea: 2005.

## Finalak
### Buruz burukoak

| Urtea | Txapelduna | Txapeldunordea | Markagailua | Pilotalekua |
| 2004 | Martinez de Irujo | Xala | 22-12 | Atano III.a |
| 2010 | Martinez de Irujo | Xala | 22-13 | Ogeta |
| 2011 | Xala | Olaizola II.a | 22-19 | Bizkaia |

### Binakakoak

| Urtea | Txapeldunak | Txapeldunordeak | Markagailua | Pilotalekua |
| 2002 | Xala - Lasa III.a | Olaizola I.a - Patxi Ruiz | 22-19 | Atano III.a |
| 2007 | Xala - Peio Martinez de Eulate | Olaizola I.a - Ruben Beloki | 22-18 | Ogeta |
| 2010 | Xala - Zubieta | Gonzalez - Aritz Laskurain | 22-14 | Ogeta |
| 2011 | Olaizola II.a - Aritz Begino | Xala - Mikel Beroitz | 22-14 | Bizkaia |

### Lau eta erdikoak

| Urtea | Txapelduna | Txapeldunordea | Markagailua | Pilotalekua |
| 2005 | Olaizola II.a | Xala | 22-05 | Atano III.a |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Igor G. Vico: «Recuerdos de grandeza», Deia, 2016-04-16.

## Kanpo loturak

* Enpresako fitxa
* Mikel Garcia Idiakez: «Yves Sallaberry ‘Xala’: "Lehenengo mailan ezinezkoa da pertsona hotz-hotza izatea"», Argia, 2324. zenbakia, 2012-05-27.
* Datuak: Q6745534
* Multimedia: Yves Sallaberri / Q6745534
# Yves Thériault

Yves Thériault (Quebec Hiria, 1915eko azaroaren 27a - Montreal, 1983ko urriaren 20a) kanadar idazlea izan zen. Kanadako idazle oparoenetakoa, irrati-telebistetarako 1.300 lanetik gora eta 50 liburutik gora idatzi zituen frantsesez.
Hamabost urte zituenean eskola utzi eta hainbat lanbidetan jardun zuen harik eta 1944an irratirako idazten hasi zen arte. Bere lanak Kanadan lekutuak dira, eta pertsonaiak etnia gutxituetakoak dira, indiarrak eta eskimalak, besteak beste. Thériaulten lan nagusia Agaguk (1958) izan zen, maisulantzat hartua. Beste zenbait lan aipagarri: Aaron (1954), Ashini (1960), N´Tsuk (1968).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2400807
# Yves Pouliquen

Yves Pouliquen (Mortain, 1931ko otsailaren 17a - Paris, 2020ko otsailaren 5a) frantziar oftalmologoa izan zen, kornearen patologian espezialitatua. 2001ean Frantses Akademiako kide hautatu zuten.

## Lanak

* 1967 La Transparence de la cornée (Masson)
* 1969 Atlas d'histologie et d'ultrastructure de l'œil (Masson)
* 1973 Les Homogreffes de la cornée (Masson)
* 1974 Les Lentilles souples (Masson)
* 1983 L'Herpès de la cornée, précis d'ophtalmologie (Masson)
* 1990 La Cataracte (Hermann)
* 1992 La Transparence de l'œil (Odile Jacob)
* 1995 Les Yeux de l'autre (Odile Jacob)
* 1999 Un oculiste au temps des lumières (Odile Jacob)
* 2003 Le Geste et l'esprit (Odile Jacob)
* 2006 Mme de Sévigné et la médecine du grand siècle (Odile Jacob)
* Datuak: Q1215771
* Multimedia: Yves Pouliquen / Q1215771
# Yves Simoneau

Yves Simoneau (Quebec, 1955eko urriaren 28a) kanadar zinema-zuzendaria da.
Zinematografiako ikasketak egin zituen Laval Unibertsitatean, eta 17 urte zituela kamera gisa hasi zen lanean Quebeceko Kanada irratian. Simoneauk hainbat genero landu zituen, baina film luzeei dagokienez thrillerrean nabarmendu da batez ere. 1978 eta 1979. urteetan bost dokumental egin zituen Frantzian eta 1983an Pourquoi l'étrange Monsieur Zolock s'intéressait-il tant à la bande dessinée? dokumentala egin zuen. 1982an egin zuen suspenseko bere lehenengo film luzea, Les Yeux rouges ou les vérités accidentelles. 1986an, berriz, Anne Héberten Les Fous de Bassan eleberri gotikoan oinarrituriko film bat egin zuen, eta handik hiru urtera thriller futurista bat aurkeztu zuen, Dans le ventre du dragon, zeinetan agertu baitzuen herensuge gisa gizarte modernoa eta haren eder gisa, berriz, zientzia modernoa. 1991n ingelesezko bere lehen filma estreinatu zen, Perfectly Normal. Simoneauk kezka handia erakutsi zuen zineman lirismoa ikertzeko, eta zinemak eskaintzen dituen aukera fantastikoak eta errealitateaz kanpokoak lantzeko. Bere lanean azpimarratzekoa da kameraren mugimendu arina eta estilo aberats eta sentsuala lortu izana; bere filmetan sena eta bat-batekotasuna nabarmentzen dira. Filmak egiteko moduan aipagarria da estatubatuar egileen eragina, baina Europako zinemagintzaren kutsua nabari zaie bere pertsonaiei oro har.

## Filmografia
### Filmak

* Les célébrations (1979)
* Dernier voyage (1981)
* Le génie de l'instant (1982)
* Les yeux rouges (1982)
* Pourquoi l'étrange Monsieur Zolock s'intéressait-il tant à la bande dessinée (1983)
* Trouble (1985)
* Pouvoir intime (1986)
* Les fous de bassan (1987)
* Dans le ventre du dragon (1989)
* Perfectly Normal (1990)
* Mother's Boys (1994)
* Free Money (1998)
* Ignition (2001)
* L'appât (2010)

### Telebista

* Memphis (1992)
* Till Death Do Us Part (1992)
* Cruel Doubt (1992)
* Amelia Earhart: The Final Flight (1994)
* Dead Man's Walk (1996)
* Intensity (1997)
* 36 Hours to Die (1999)
* Nuremberg (2000)
* Night Visions (2001)
* Napoléon (2002)
* 44 Minutes: The North Hollywood Shoot-Out (2003)
* The 4400 (2004)
* Marie-Antoinette (2006)TV movie, 2007)
* Bury My Heart at Wounded Knee (2007)
* V (2009)
* America (2009)
* Assassin's Creed: Lineage (2009)
* Matadors (2010)
* Partners (2011)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1381419
# Yves Tanguy

Yves Tanguy (Paris, 1900eko urtarrilaren 5a - Woodbury, Connecticut, 1955eko urtarrilaren 15a) frantziar jatorriko Ipar Amerikeko pintorea izan zen.
Giorgio De Chiricoren eraginez, 1925ean surrealisten taldean sartu zen, eta harrezkero surrealismoaren artista nagusietako bat izan zen. Irudimenean eta ametsetan inspiratu zen koadroak pintatzeko, eta oso zehatz eta xehetasun handiz pintatu zituen bere amets eta fantasiak. Parisko eta New Yorkeko arte modernoko museoetan daude Tanguyren obrak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q66809948
# Yves Rocard

Yves Rocard (Vannes, Morbihan, 1903ko maiatzaren 22a - Paris, 1992ko martxoaren 16a) frantses fisikaria izan zen.
Bere lehenengo ikerketa-lana argiak isurkarietan duen difusioari buruzkoa izan zen. Bestalde, automobilei eta gurpilei buruz azterketa ugari egin zituen, eta ospe handiko zientzialaria izan zen, alor horretan. 1928an Radiotechnique enpresak haririk gabeko lanparak hobetzeko kontratatu zuen. Rocardek berotze ez zuzeneko lanpara bat egitea proposatu zuen. Hegazkinen hegoen dardarak eragiten duen triodoen burrunbaz ere arduratu zen, eta orobat, gaur egungo hegazkinen industriako beste zenbait arazoz. 1943an Aliatuen alde jarri zituen bere ezagutzak, irratiko ingeniari gisa lan eginez haientzat. Ondoren, Frantziako itsas gudarostean sartu zen. Gerra ondoren, goi-mailako eskolara itzuli zen, eta han, fisikaren alorra indartu zuen. Jakintza-arlo berri bat sortu zuen Frantzian, irrati-astronomia, hain zuzen ere. Beste hainbat alor lantzeaz gainera, Yves Rocardek energia atomikoko erakundean ere lan egin zuen, eta 1952. urtetik aurrera, Frantziako arma nuklearrak definitzeko goi-mailako lanak egin zituen. Rocarden ekarpena oinarrizkoa izan zen eztanden ahalmena neurtzeko. Dynamique des vibrations (Dardaren dinamika) lanean, uhin akustikoen transmisioa azaldu zuen. Bere lanak aurrera eramateko, geofisikaren alorrean ere ikerketak egin behar izan zituen. Berak asmatutako sismografoak jarri zituen Frantzian, eta bulkanologoek bere izena jarri zioten itsaspeko sumendi bati. Yves Rocardek, bestalde, beti erakutsi zuen mundu bizigabearen eta mundu bizidunaren arteko harremanen inguruko kezka.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q325711
# Élisabeth Jacquet de La Guerre

Elisabeth Jacquet de la Guerre (Paris, 1665ko martxoaren 17a - 1729ko ekainaren 27a) frantziar musikagile eta klabezin jole handia izan zen.

## Biografia

Elisabeth Jacquet de la Guerre 1665ean jaio zen. Parisko Ile-Saint Louis elizako organo-jole zen Claude Jacqueten alaba zen. Hiru anaia-arreba zituen: Nicolas, Anne eta Pierre, guztiak musikariak. Elisabeth oso txikia zela hasi zen tekladun musika tresnak jotzen eta aitak Luis XIV.a Frantziakoari aurkeztea lortu zuen bost urterekin eta haren gortean jo zuen, errege hura hil arte.
1684an Marin de la Guerre organo-jolearekin ezkondu zen eta Parisera joan zen. Bertan kontzertuak ematen jarraitu zuen eta partikularrei irakasten. Parisko musikari handi guztiak joaten ziren klabea nola jotzen zuen entzutera.
1700ean senarrarengandik banatu zen eta hamar urteko seme bakarra ere galdu zuen (klabea jotzen ere oso trebea zena).

## Lanak
### Antzerkirako

* Les jeux à l’honneur de la victoire balleta (1691)
* Céphale et Procris opera edo tragedia lirikoa (1694)

### Abesteko musika

* Cantates françoises sur des sujets tirez de l'Ecriture, livre I (1708)
* Cantates françoises, livre II (1711)
* La musette, ou Les bergers de Suresne (1713)
* Cantates françoises (1715)
* Te Deum (1721)
* Recueil d'airs sérieux et à boire aldizkarian argitaratutako zenbait abesti (1710–24)

### Lan instrumentalak

* Pièces de clavessin (1687)
* Pièces de clavecin qui peuvent se jouer sur le viollon (1707)
* 6 sonates biolin eta basso continuo-rako (1707)
* Eskuizkribuan: lau sonata biolin, biola da gamba eta basso continuo-rako, cuatro sonata hirukoan bi biolin, biola da gamba eta basso continuo-rako
* Datuak: Q57704
* Multimedia: Élisabeth Jacquet de La Guerre / Q57704
# Élie Lambert

Élie Lambert (Baiona, 1888ko apirilaren 10a - Paris, 1961eko apirilaren 24a) lapurtar arte-historialaria izan zen.
Artearen Historia ikasi zuen Parisko Sorbonan, eta Madrilen osatu zituen ikasketak, Espainiako historiografia goreneko mailan zegoen garaian. Arteko irakasle izan zen gero Madrilen, Caenen eta Sorbonan. Espainiako Erdi Aroko arte kristaua nahiz musulmana ikertu zituen, eta ikerketa horien ondorioz El arte gótico en España en los siglos XII y XIII (1931, Arte gotikoa Espainian XII eta XIII. mendeetan) liburua argitaratu zuen, Espainiako garai horretako artearen historiari buruzko lanik garrantzitsuenetako bat. Lamberten lan ugariren artean aipagarrienak dira: Le style gotique (1943, Estilo gotikoa); L´art en Espagne en au Portugal (1945, Artea Espainian eta Portugalen); La catedral de Pamplona (1951, Iruñeko katedrala); Art musulman et art chrétien dans la Peninsule Ibérique (1958, Arte musulmana eta arte kristaua Iberiar Penintsulan); Le pèlegrinage de Compostelle: études d´histoire médiévale (1959, Compostelako erromesaldia: Erdi Aroko historiari buruzko ikerketak); L´art musulman d´Occident des origines a la fin du XVe siécle (1966, Mendebaldeko arte musulmana hastapenetatik XV. mendearen amaiera arte).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3587752
# Élisabeth Borne

Élisabeth Borne (Paris, Frantzia, 1961eko apirilaren 18a) frantziar goi-funtzionarioa eta politikaria da. Frantziako lehen ministroa izan zen 2022ko maiatzaren 16tik 2024ko urtarrilaren 9ra.
Zubigintza, Urak eta Basogintzan ingeniaria da.
2017ko maiatzaren 17a eta 2019ko uztailaren 16a bitartean Frantziako Garraio ministroa izan zen, Édouard Philippe lehen ministroaren gobernuan, Emmanuel Macron presidentea zela. Ondoren, 2019ko uztailaren 16tik 2020ko uztailaren 16ra Trantsizio Ekologiko eta Solidarioaren ministroa izan zen. 2020ko uztailaren 6az geroztik Lan, Enplegu eta Laneratze ministroa da Jean Castex lehen ministroaren gobernuan, Emmanuel Macron presidentea izanik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20020731
* Multimedia: Élisabeth Borne / Q20020731
# Élisabeth Chéron

Élisabeth-Sophie Chéron (Paris, 1648ko urriaren 3a - Paris, 1711ko irailaren 3a) jakintza alor anitzeko emakumea izan zen. Nahiz eta margolaria izateagatik ezagunagoa izan, beste diziplinetan ere nabarmendu zen grabatzaile, olerkari eta akademiko.
* Datuak: Q93692
* Multimedia: Élisabeth Sophie Chéron / Q93692
# Élie Metchnikoff

Élie Metchnikoff edo Ilia Ilitx Metxnikov (Kharkiv, Errusiar Inperioa -gaur egungo Ukraina- 1845eko maiatzaren 15a/maiatzaren 3a - Paris, 1916ko uztailaren 15a) mikrobiologoa izan zen. Errusiar Inperioan jaioa, Frantziako nazionalitatea hartu zuen geroago. Medikuntzako Nobel Saria eskuratu zuen 1908an.
Zoologia eta natur zientziak ikasi zituen bere jaioterriko unibertsitatean eta Würzburgen. Odesako unibertsitateko zoologia irakasle izendatu zuten 1867an, baina gero bere ikerketak mikrobiologiaren arlora zuzendu zituen. 1886an Odesako Institutu Bakteriologikoaren ardura bereganatu zuen.
Metchnikoffen ekarpen nagusia fagozitosiaren prozesuaren aurkikuntza izan zen. Berak immunitate-sistemaren makrofagoek duten funtsezko zeregina aipatu zuen, fagozitosiaren bidez mikrobio patogenoak eta partikula arrotzak suntsitzen baitituzte. Lehena izan zen azpimarratzen zelula horien garrantzia organismoaren immunitate prozesuetan.
Pasteurren bitartez 1888an Frantziara emigratu eta Parisko Pasteur Institutuan lanpostu bat lortu zuen. 1904an Institutu horren zuzendariorde izendatu zuten.
Zelulen fagozitosi prozesuak aurkitzeaz gain, jogurtaren bakterio laktikoen onurak ere aztertu zituen bere bizitzaren azken urteetan.
Iraultzaile eta ateoa, inoiz ez zuen Errusiako tsarren erregimenaren aurkako bere jarrera ezkutatu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172254
* Multimedia: Ilya Ilyich Mechnikov / Q172254
* Espezieak: Ilya Ilyich Mechnikov
# Zlatník

Zlatník Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 6,28 km²ko azalera du eta 75 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1478. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q775890
* Multimedia: Zlatník, Vranov nad Topľou / Q775890
# Zlatno (Zlaté Moravceko barrutia)

    Artikulu hau Eslovakiako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zlatno».
Zlatno (hungarieraz: Kisaranyos) Eslovakiako udalerri bat da, Zlaté Moravceko barrutian kokatuta. 15,37 km²ko azalera du eta 217 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1038. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q207200
* Multimedia: Zlatno, Zlaté Moravce District / Q207200
# Zlatno

Zlatno eslovakiar toponimoa izan daiteke:
* Zlatno (Poltárko barrutia)
* Zlatno (Zlaté Moravceko barrutia)
# Zlatníky

Zlatníky Eslovakiako udalerri bat da, Bánovce nad Bebravouko barrutian kokatuta. 50,44 km²ko azalera du eta 681 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1199. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q775795
* Multimedia: Zlatníky (Bánovce nad Bebravou District) / Q775795
Bánovce nad Bebravouko barrutiko udalerriak :
HiriakBánovce nad BebravouHerriakBorčany • Brezolupy • Chudá Lehota • Cimenná • Dežerice • Dolné Naštice • Dubnička • Dvorec • Haláčovce • Horné Naštice • Krásna Ves • Kšinná • Libichava • Malá Hradná • Malé Hoste • Miezgovce • Nedašovce • Omastiná • Otrhánky • Pečeňany • Pochabany • Podlužany • Pravotice • Prusy • Ruskovce • Rybany • Slatina nad Bebravou • Slatinka nad Bebravou • Timoradza • Trebichava • Uhrovec • Uhrovské Podhradie • Veľké Chlievany • Veľké Držkovce • Veľké Hoste • Vysočany • Zlatníky • Čierna Lehota • Ľutov • Šišov • Šípkov • Žitná-Radiša :
# Zlatogorita

Zlatogorita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Zlatogorita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NiCuSb2}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Zlatogorite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zlatar Bistrica

Zlatar Bistrica Kroaziako udalerri bat da, Krapina-Zagorje eskualdean. Azken zentsuaren arabera 2.308 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1194688
* Multimedia: Zlatar–Bistrica / Q1194688
# Zlatná na Ostrove

Zlatná na Ostrove Eslovakiako udalerri bat da, Komárnoko barrutian kokatuta. 35,31 km²ko azalera du eta 2376 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1267. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q207202
* Multimedia: Zlatná na Ostrove / Q207202
# Zlatno (Poltárko barrutia)

    Artikulu hau Eslovakiako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zlatno».
Zlatno Eslovakiako udalerri bat da, Poltárko barrutian kokatuta. 0,36 km²ko azalera du eta 466 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1836. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q516339
* Multimedia: Zlatno, Poltár District / Q516339
# Zurmailu

Zurmailua kolpeak emateko esku-erreminta bat da, esku bakar batez erabiltzen dena, bi aldeko zurezko buru begidun batez eta bertan sartzen den gider batez osatua.

## Ikus, gainera

* Mailutzarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269506
# Zurow

Zurow Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 1.275 biztanle zituen, 40,81 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q230467
* Multimedia: Zurow / Q230467
# Zurriola

Zurriola :
| Ezaugarri orokorrak: ||
| - Kokalekua | Donostia |
| - Luzera | 800 m |
| - Batez besteko zabalera | 110 m |
| - Betetasun maila | Handia |
| - Urbanizatze maila | Handia |
| - Pasealekua | Bai |
| Hondartza mota: ||
| - Hondar mota | Fina |
| - Bainuaren egoera | {{{bainua}}} |
| - Hondartza nudista | Bai |
| Kirolak: |
| - Surfa egiteko | Egokia |
| - Urpekaritza | Bai |
| - Besterik | {{{beste kirolik}}} |
| Ingurumena: ||
| - Landaredia | Bai |
| - Eremu babestua | Bai ([[{{{babestua}}}]]) |
| - Bandera urdina | Bai |
| Segurtasuna: ||
| - Arrisku seinaleak | Bai |
| - Hondartzaina | Bai |
| - Udaltzaingoa | Bai |
| - Sorosle taldea | Bai |
| Sarbideak: |
| - Elbarrientzat | Bai |
| - Sarbide mota | Pasealekutik |
| - Sarbide seinaleztatua | Bai |
| Bestelako informazioa: |
| - Taberna kopurua | 1 |
| - Kanpina | Bai |
| - Herrigunerako distantzia | 0 m |
Zurriola Donostiako hiru hondartzetako bat da, Urumea ibaiaren bokalearen eta Ulia artean kokatua. 800 metro luze da. Gros auzoan dagoenez, Groseko hondartza ere esaten zaio.
Luzetara, hiru pasealeku ditu: Jesus Mari Leizaola pasealekua, Zurriola pasealekua eta Luis Pedro Peña Santiago pasealekua.
1994an hasitako lanek zabalkunde handia eragin zuten: Kursaala berreraiki eta Jesus Mari Leizaola pasealekuan olatu horma bat egin zuten, gaur egun 800 m luze den hondartza ur korronte zakarretatik babesteko.
Surfa egiteko Donostiako hondartzarik aproposena da, Sagueseko aldean batik bat. Nudismoa ere egiten da. Jazzaldian, kontzertuak egiten dituzte.

## Izena

Lehen, Zurriola hitza Urumearen bokaleko areatzak izendatzeko erabiltzen zen, batez ere ezker aldekoak. Adibidez, XX. mende hasieran bertan zegoen Zurriola pasealekua, egun Okendo plaza, Maria Cristina hotela eta Victoria Eugenia antzokia dauden lekuan.
Etimologia badazpadakoa bada ere, jatorria zur-ola esapidean du, hau da zura lantzen den ola, aspalditik bertako hondarretan ontziola ugari baitzegoen.
Bitxikeria gisa, aipatzekoa da Olentzeroren abesti batean agertzen dela Zurriola, Donostian kantatzen den bertsioa izanik, noski:
    Olentzero, begi gorri
    non harrapatu arrain hori?
    Zurriolako harkaitzetan
    bart arratseko hamaiketan!

## Irudiak

* Zurriola eta Gros auzoa gauez.
* Zurriola hondartza Urgull aldetik.

## Erreferentziak

* 1 2 800 m luze San Sebastian Turismoa webgunean
* ↑ Antonio Arzak. (1901-01). «Etimologia de Zurriola» Euskal-Erria: 53-54..

## Ikus, gainera

* Zurriola ikastola
* Zurriola pasealekua eta Zurriola hiribidea
* Zurriolako zubia

## Kanpo estekak

* Donostiako Udalaren informazioa Zurriolari buruz
* Zurriola hondartza Done Jakue bidean
* Zurriola webcam. Ikusi nolakoak diren oraintxe Zurriolako olatuak (zuzenean eta ordu guztietan).
* Datuak: Q2111043
* Multimedia: Zurriola beach / Q2111043
# Zurkaitz (eraikuntza)

Zurkaitza eraikuntza bat edo honen zati eusteko jartzen den habea da, normalean zurezkoa.
Batez ere hondatzeko zorian dagoen eraikuntza eusteko erabiltzen da. Zurkaitzak eraikuntza pozesuan ere erabiltzen dira, hala nola eraikinak edo zubiak altxatzeko edo kofratzeko. Aldi baterakoak dira eta lanen amaieran kentzen dira.
Ekintzari zurkaizte deritzo. Batzuetan zurkaitzari apeo edo eskora ere esaten zaio.

## Motak

Zurkaitzek, funtzio edo kokapenaren arabera, izen desberdinak dituzte:
* zutiko: bertikala bada
* ostiko edo eskora: zeiarra bada, oro har, horma baten kontra badago
* etzana edo horizontala

### Eraikinetan

Eraikin edo bestelako eraikuntza bat eraistekotan edo erortzeko zorian bada, zurkaiztu egiten da, bai zutikoez baliatuz (solairuak eta baoak eusteko) bai zurkaitz inkinatuz (hormak eusteko). Zurkaitz edo habe inkinatu horiei “ostiko” edo “eskora” deritze. Zurkaitz bat edo gehiago inklinatzen dira hormaren eta lurraren artean, albo bultzadei aurre egiteko. Euskarririk eraginkorrena zurkaitz zeiarra (ostikoa) da, 60 eta 70 gradu arteko angeluan hormaren kontra.
Eraikitze prozesuan ere erabiltzen dira zurkaitzak, batez ere zimenduak ezartzen direnean. Zurkaizteak inguruko bultzadei eutsiko die eraikinaren lurpeko solairuak eraiki arte.
Zurkaitzak hormigoizko eta harrizko egiturak eraiktzeko erabiltzen dira, aldi baterako euskarria ematen baitute hormigoia gogortu eta kargei eusteko nahi den erresistentziara iritsi arte. Ohikoa da arkuak eta gangak eraikitzeko. Kasu honetan zinbria deritzo egiturari.

### Zangak

Zangak egiteko indusketa lenetan, zurkaitzek lurra eusten laguntzen dute, bertan lan egin ahal izateko eta langileen segurtasuna bermatzeko. Izan ere, lurra zulatzean (industean) alboetako lurra nahiko trinkoanez bada, alboetara erori daiteke. Horretarako kofratuak edo hormak ezartzen dira ostikoz edo Zurkaitz horizontalez eutsiak.

## Erreferentziak

* ↑ «Zurkaitz». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2022-10-06.)
* ↑ «zutiko». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2022-10-06.)

## Ikus, gainera

* Aldamio
* Kontrahorma

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2514054
* Multimedia: Shoring / Q2514054