OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Darlington (Indiana)

Darlington Indianako herri bat da. Montgomery konderrian kokatua dago. 2010ean 843 biztanle zituen, 0,86 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Montgomery konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2592998
* Multimedia: Darlington, Indiana / Q2592998
# Darlington (Missouri)

Darlington Missourieko herrixka bat da. Gentry konderrian kokatua dago. 2010ean 121 biztanle zituen, 1,07 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Gentry konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1824749
* Multimedia: Darlington, Missouri / Q1824749
# Darmstadt (Illinois)

Darmstadt Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. St. Clair konderrian dago, Illinois estatuan. 49 biztanle ditu, 0,1862 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* St. Clair konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5224067
# Darlington (Wisconsin)

Darlington Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Lafayette konderrian dago, Wisconsin estatuan. 2.462 biztanle ditu. Hiriaren inguruan izen bereko herria dago.

## Ikus, gainera

* Lafayette konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1013696
* Multimedia: Darlington, Wisconsin / Q1013696
# EUMETSAT

Satelite Meteorologikoak Ustiatzeko Europako Erakundea edo EUMETSAT (ingelesez: European Organisation for the Exploitation of Meteorological Satellites) satelite meteorologikoen europar misioak kudeatzeko 1986an sortu zen erakundea da. Sateliteen operatibitateaz gain, plangintza-sistemen, hegaldi konputazio-sistema dinamikoen eta ikuskatze eta kontrol-sistemen mantentzeaz arduratzen da. Gainera, jasotako informazio zientifikoa banatzeaz arduratzen da, hau azken erabiltzaileei helarazteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q692163
* Multimedia: EUMETSAT / Q692163
# EUDEL

EUDEL edo Euskadiko Udalen Elkartea, kide dituen udalen interesak beste erakunde batzuen aurrean politikoki ordezkatzen dituen elkarte bat da, 1982. urtean sortua. Ia Euskal Autonomia Erkidegoko udal guztiak kide izateaz gain, Nafarroako Foru Erkidegoko eta Trebiñuko Konderriko udalerri batzuk ere biltzen ditu bere barnean.
Elkarteak Gasteizen dauka egoitza, Manuel Iradier kaleko 7. zenbakiko 2. solairuan. Halere, bilkurak Euskal Herriko edozein tokitan egin ditzake.

## Ordezkapena

Udal bakoitzak elkartearen barruan duen ordezkapena biztanle kopuruaren arabera ezartzen da:
* 2.500 biztanle baino gutxiagoko udalek, boto bat.
* 2.501 biztanletik 5.000ra bitarteko udalek, 3 boto.
* 5.001 biztanletik 10.000ra bitarteko udalek, 5 boto.
* 10.001 biztanletik 20.000ra bitarteko udalek, 10 boto.
* 20.001 biztanletik 50.000ra bitarteko udalek, 15 boto.
* 50.001 biztanletik 100.000ra bitarteko udalek, 20 boto.
* 100.001 biztanletik 200.000ra bitarteko udalek, 25 boto.
* 200.000 biztanle baino gehiagoko udalek, 30 boto.

## Zuzendaritza

* Elkarteburua: Imanol Landa Jauregi (Getxoko alkatea)
* 1. elkarteburuordea: José Antonio Santano Clavero (Irungo alkatea)
* 2. elkarteburuordea: Josune Irabien Marigorta (Amurrioko alkatea)
* Batzordekideak:
       Ibon Uribe Elorrieta (Galdakaoko alkatea)
       Ager Izagirre Loroño (Mungiako alkatea)
       Josu Bergara López (Sestaoko alkatea)
       Mª Carmen Urbieta González (Leioako alkatea)
       Mª Natividad López de Munain Alzola (Burgeluko alkatea)
       Mikel Pagola Tolosa (Urnietako alkatea)
       Ane Beitia Arriola (Elgoibarko alkatea)
       Aitor Aldasoro Iturbe (Beasaingo alkatea)
       Mikel Torres Lorenzo (Portugaleteko alkatea)
       José Javier Martínez García (Iruña Okako alkatea)
       José Luis Navarro Donaire (Abadiñoko alkatea)
       Borja Monje Frías (Mañuetako alkatea)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) (Ingelesez) EUDELen webgunea
* Datuak: Q12256449
# EUROACE Euroeskualdea

EUROACE Euroeskualdea 2009an sortutako euroeskualdea da.

## Ezaugarriak

Duero-Douro euroeskualdea Espainiako Zamora eta Salamanca probintziek eta Portugalgo Bragança eta A Guardak eratzen dute. 2006an sortu zen egitura. 188 entitate publiko biltzen ditu, tartean, 107 udalak. Helburu nagusia udalen arteko lankidetza da, politika publikoetan oinarrituta.
Arlo hauek lantzen dituzte:
* Aukera berdintasuna.
* Garapen ekonomikoa
* Ikerketa
* Berrikuntza eta garapena
* Tokiko garapena
* Teknologia berriak
* Hezkuntza, ikastaroak eta lana
* Ingurumena
* Garapen iraunkorra
* Nekazaritza
* Abereen osasuna
* Zerbitzu eta ekintza sozialak.

## Erreferentziak

* 1 2 «BESTE EREDU BATZUK», Berria, 2014-12-20

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492456
# ETE Ligako 2023ko denboraldia

ETE Ligako 2023ko denboraldia ETE Ligaren seigarren denboraldia izan zen eta Kaiku izan zen txapelduna, lehen traineru bizkaitarra izan zen ETE Liga irabazten.

## Historia

Zortzi taldek eman zuten izena Ligan parte hartzeko. Astillerok debuta egin zuen Castreñaren tokia hartuta eta lau urteren ondoren Kaiku itzuli zen. Klubaren ehungarren urteurrena zen eta Liga irabazi zuen.

### Estropadak
## Sailkapena

| Postua | Elkartea | Trainerua | Patroia | Puntuak | Banderak |
| 1 | Kaiku | Bikaitarra | Jone Garcia de Andoin | 95 | 6: Hernani, Mundaka, Zumaia, Portugalete, Ondarroa, Pasaia |
| 2 | Zumaia | Telmo Deun | Amane Jimenez Naroa Goikoetxea | 91 | 3: Donibane-Ziburu, San Juan ETE, Zarautz |
| 3 | Zarautz | Enbata | Amaia Apezetxea Ane Carrera | 77 | 4: Sestao, Astillero, Bilbo, Erandio |
| 4 | Deustu | Tomatera | Denise Perez | 62 | |
| 5 | Astillero | San José | Lara Fernandez | 61 | |
| 6 | Ondarroa | Antiguako Ama | Eneritz Diez | 39 | |
| 7 | Hernani | Maialen | Eider Goikoetxea Naia Peñagarikano | 30 | |
| 8 | Portugalete | Jarrillera | Ane Varela | 13 | |

### Play-offak

Euskotren Ligako seigarrenak eta ETE Ligako lehenengo biek jokatu zuten play-offa. Segundutan oso lehiatua izan bazen ere Hibaika nagusitu zen estropada bietan. Zumaiak eta Kaikuk puntutan berdindu zuten baina zumaiarrek bi segundu eskasetan garaitu zituzten sestaotarrak.

## Erreferentziak

* ↑ «Kaiku, ETE Liga irabazi duen lehen talde bizkaitarra» EITB 2023-08-27 (Noiz kontsultatua: 2023-09-17).

## Kanpo estekak

* Webgune ofizialean 2023ko datuak
* Datuak: Q119982760
# ETS

ETS siglak adiera zenbait ditu:
* Euskal Trenbide Sarea Euskal Autonomia Erkidegoaren esku dauden burdinbide-azpiegiturak eraiki, mantendu eta kudeatzen dituen erakunde publikoa;
* En Tol Sarmiento, Euskal Herriko ska-rock musikako talde bat.
# ETE Ligako 2022ko denboraldia

ETE Ligako 2022ko denboraldia ETE Ligaren bosgarren denboraldia izan zen. Hondarribia izan zen txapelduna.

## Historia

2023an Emakumezkoen Traineru Liga lau trainerutako liga izatetik zortzi trainerutako Ligara pasatu behar zela iragarri zen. Horren ondorioz 2022ko ETE Ligako lehenengo bi postuetan geldituko ziren traineruak zuzenean igoko ziren Euskotren Ligara eta hirugarrenak play-offak jokatuko zituen.
Bederatzi arraun taldek eman zuten izena. Aipatzekoa da San Juanek ezin izan zuela trainerua osatu, eta Lapurdi eta Isuntza ere baja izan ziren. Alderantziz Hernani itzuli zen eta Portugaletek debuta egin zuen. Hauei Euskotren Ligatik jeitsitako Hondarribia gehitu zitzaien.
Hondarribiak eta Hibaikak lortu zuten zuzenean igotzea. Hondarribia erraz nagusitu zen ligan.

### Estropadak
## Sailkapena

| Postua | Elkartea | Trainerua | Patroia | Puntuak | Banderak |
| 1 | Hondarribia | Ama Guadalupekoa | Miren Garmendia | 126 | 9: Hernani, Zumaia, Portugalete, Pedreña, Camargo, Ondarroa, Txingudi, Castro, Zarautz, Castro |
| 2 | Hibaika | Madalen | Zuriñe Alberdi Inge Ugarte | 119 | 2: Challenge Castro, Portugalete (1j), Errenteria |
| 3 | Deustu | Tomatera | Denise Perez Marta Barquin | 98 | 1: Bilbo |
| 4 | Zumaia | Telmo Deun | Amane Jimenez | 86 | 1: Donibane-Ziburu |
| 5 | Ondarroa | Antiguako Ama | Naroa Goikoetxea | 70 | |
| 6 | Zarautz | Enbata | Ane Carrera | 68 | |
| 7 | Hernani | Maialen | Amaia Apezetxea Naia Peñagarikano | 62 | |
| 8 | Castreña | La Marinera | Eneritz Diez | 28 | |
| 9 | Portugalete | Jarrillera | Ziortza Urberuaga | 18 | |

### Play-offak

Euskotren Ligako azkenak eta ETE Ligako hirugarrenak hartu zuten parte. Bien arteko aldea oso handia zen..

## Erreferentziak

* ↑ «Hondarribia eta Hibaika Euskotren Ligara itzuli dira» EITB 2022-08-20 (Noiz kontsultatua: 2023-06-26).
* ↑ adibide. (2022-10-06). ««Azken estropadara arte erakutsi dugu borrokatu dugula mailari eusteko»» Goierriko Hitza (Noiz kontsultatua: 2023-06-19).

## Kanpo estekak

* Webgune ofizialean 2022ko datuak
* Datuak: Q119982745
# ETH Zürich

ETH Zürich (alemanez: Eidgenössische Technische Hochschule Zürich; euskaraz: «Züricheko Eskola Politekniko Federala») Züricheko unibertsitate publikoa da. 1855ean sortua, munduko rankinetan, goiko postuetan dago eta bertatik 21 Nobel Saridun- tartean Albert Einstein- pasa dira.

## Irismen akademikoa

Munduko unibertsitate entzutetsuenetako bat da eta aldizka unibertsitateko rankingetan goiko postuak hartzen ditu.
ETHk 16 sail edo fakultate dauzka. Arlo tekniko, matematiko eta zientifikoetan doktoretzarako ikasketa ugari egin daitezke. 2023. urteko datuetan 23.000 ikasle eta doktorego ikasle inguru matrikulatuta daude. ETH Zurichek 11.000 pertsona baino gehiago enplegatzen ditu. 565 katedradun eta 114 irakasle laguntzaile barne, 103 (%18,2) emakumeak dira. 2023 bitartean 22 Nobel saridun ETHrekin lotuta daude.

## Banaketa Zurichen eta beste

Zurich hiriari dagokionez, bere eraikinak bi campusetan daude: bata Zuricheko erdigunean Zürichberg mendiaren magalean, bestea kanpoan Hönggerberg auzoan.
Lausanan hala er baita beste lau ikerketa institutu ere barne hartzen ditu erakundeak: Paul Scherrer Institutua (PSI), Baso, Elur eta Paisaiarako Ikerketa Institutu Federala (Eidgenössische Forschungsanstalt für Wald, Schnee und Landschaft, WSL), Materialen Saiakuntza eta Ikerketa Institutua (Eidgenössische Materialprüfungs- und Forschungsanstalt, Empa) eta Ur Hornikuntzarako, Hondakin-uren Tratamendurako eta Uraren Babeserako Institutu Federala (Eawag).
ETH Zurichek 2010az geroztik badu egoitza Singapurren ere. SEC Global Environmental Sustainability Center delakoa ETH Zurich-en eta Singapurreko National Research Foundation (NRF) erakundearen arteko ekimen bateratu gisa sortu zen. Diziplina arteko ikerketa institutu honek hirien eta haien azpiegituren garapen iraunkorra lantzen du bere bi programetan: Future Cities Laboratory (FCL) eta Future Resilient Systems FRS.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11942
* Multimedia: ETH Zurich / Q11942
* Espezieak: ETHZ
# EUREGIO Euroeskualdea

EUREGIO Euroeskualdea 1958an sortutako euroeskualdea da eta, beraz, lehena.

## Ezaugarriak

Herbehereetako Gelderland, Overijssel eta Drenthe probintziek, eta Alemaniako Ipar Renania-Westfalia eta Saxonia Behereko eremu batzuek osatzen dute; guztira, 129 udalerrik.
Mugaz haraindiko lankidetza erakundea dute eratua, eta tokiko autoantolaketa du xedetzat. Elkarte baten itxura juridikoa dauka eta biltzar bat ere badu eztabaidak egiteko. Europako estatuen trabak gainditzeko aukera dute, mota horretako euroeskualdeak egotea Europako Batasunaren alde egiten baitu, bere integraziorako lagungarri eginez.
Helburu bakarra ez da tokiko garapena, Europa osoko xedea du. Arlo ugari garatzen dituzte euroeskualde honetan, eta lurraldearen garapena bultzatzen dute; bereziki, ekonomia eta gizarte mailan. Tokiko egitura ekonomikoen iraunkortasuna sustatzeko proiektuak dituzte martxan eta inguruko eragile sozialak egitasmoan ari dira lanean; kiroleko, hezkuntzako, gazteriako, zahartzaroko edo musikako ekintzak egiten dituzte.

## Erreferentziak

* 1 2 3 «BESTE EREDU BATZUK», Berria, 2014-12-20

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1374337
* Multimedia: Gronau-Enschede Euroregion / Q1374337
# Crump (Tennessee)

Crump Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Hardin konderrian dago, Tennessee estatuan. 1.594 biztanle ditu, 34,597101 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Hardin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2184894
* Multimedia: Crump, Tennessee / Q2184894
# Crumlin (Dublin)

Crumlin, irlanderaz: Cromghlinn, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan hegoaldeko auzune bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4237564
* Multimedia: Crumlin, Dublin / Q4237564
# Crumplehorn

Crumplehorn, kornubieraz: Tremalhorn, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Looe udalerritik 6,4 kilometro mendebaldera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5190074
* Multimedia: Crumplehorn / Q5190074
# Crumpsall

Crumpsall, Ingalaterrako Manchester hirian dagoen auzo bat da, Manchester Handian.
2011n 15.959 biztanle zituen.
* Datuak: Q2341373
* Multimedia: Crumpsall / Q2341373
# Desnaturalizazio (biokimika)

Biokimikan, desnaturalizazioa proteina eta azido nukleikoen egitura tridimentsionalaren desegiteari deritzo. Desnaturalizazioak molekula horien ezaugarri fisiko-kimikoak nabarmen aldatzen ditu.
Proteina baten egitura sekundarioa, tertziarioa eta kuaternarioa elkarrekintza eta lotura molekular ahulei esker mantentzen dira (hidrogeno zubiak, disulfuro loturak: S-S, lotura hidrofoboak, etab). Hainbat eragile fisiko-kimikok (beroa, pHa, gatzen kontzentrazioa...) lotura ahul horiek apurtzen dituzte, proteinaren egitura sekundarioa eta tertziarioa desegiten. Proteinaren egitura primarioari (lotura peptidikoen bidez aminoazidoak elkartzen dituenari) desnaturalizazioak ez dio eragiten, hots, ez ditu lotura peptidikoak suntsitzen.
Proteinak tolesten direnean egitura tridimentsional konplexuak eratzen dituzte. Desnaturalizazioak tolestura horiek deusestatzen ditu, proteinaren jatorrizko konfigurazioa aldatuz. Horren ondorioz proteinek haien funtzio biologikoa galtzen dute (entzimek, esaterako, ez dute jarduera katalitikorik).
Kasu gehienetan desnaturalizazioa itzuliezina da. Zenbait kasutan, baina, desnaturalizazio prozesua arina bada leheneratu daiteke, eta proteina berriro tolesten da (birnaturalizazioa); jatorrizko konformazioa berreskuratzen du, eta baita bere funtzio biologikoa ere.
Desnaturalizazioak, askotan, proteinen disolbagarritasuna aldatzen du: haien jatorrizko arkitektura molekularra galtzerakoan proteinek sarri hauspeatzen dute.
Azido nukleikoei dagokionez, desnaturalizazioak helize bikoitza mantentzen duten hidrogeno zubien suntsiketa eragiten du, ADNaren molekula deseginez.
Tenperatura da eragile desnaturalizatzaile nagusia. Proteina eta azido nukleiko gehienak desnaturalizatzen dira tenperatura altuetan (>60 °C-etan)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q273186
# Desnazifikatzea

Desnazifikatzea, Desnazifikazioa edo Nazigabetzea (alemanez: Entnazifizierung) Aliatuek Alemania nazia 1945eko maiatzaren 8an Bigarren Mundu Gerran garaitu ondoren abian jarri zuten ekimena izan zen. Potsdamgo Batzarrean berronetsia, ekimenak Alemaniako eta Austriako gizarteetan, kulturan, prentsan, justizian eta politikan edozein eragin nazionalsozialista deuseztatzea zuen helburu. Ekimenak botere eta eragin postuak izan zuten Alemaniako Langile Alderdi Nazionalsozialistako eta Schutzstaffeleko kide ohiengan jarri zuen arreta, bai elkarteak deuseztatuz, bai deseginez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27617
* Multimedia: Denazification / Q27617
# Desnibel

    Artikulu hau malda topografikoari buruzkoa da; gaztelaniazko aldizkaria gaitzat duena beste hau da: «Desnivel»
Desnibela altuera batetik bestera dagoen aldea da, bien artean dagoen malda kontuan hartu gabe. Horrela, 400mtako altueran dagoen puntu batetik 600mtako beste batera 200mko desnibela dago. Mendizaletasunean, desnibel metatu esamoldea erabiltzen da, ibilbide batean igotako desnibel guztien batura adierazteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5804317
# Desna (Txernihiv Oblasta)

    Artikulu hau hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Desna (argipena)».
Desna (ukraineraz: Десна) Ukrainako iparraldeko Txernihiv Oblasteko izen bereko raioneko hiri-motako kokagune bat da. Desna kokagune-hromadaren administrazioa hartzen du bere barne; Ukrainako hromadaetako bat dena. Kokaguneak 7,180 biztanle zituen 2001eko Ukrainako Erroldan. Egungo biztanleria, bestalde, 7,353koa da (2021 est.). Giza kokagunearen izena hau zeharkatzen duen Desna ibaiaren omenez jarri zioten.
2020ko uztailaren 18ra arte, Desna Kozelets Raionaren parte zen; hala ere, raiona 2020ko uztailean ezabatu zen, Ukrainaren erreforma administratiboaren baitan, zeinetan Txernihiv Oblasteko raion-kopurua bostera murriztu zen. Hala, Kozelets Raion-ohiaren eremua Txernihiv Raionarekin batu zen.
Herriak Ukrainako Lurreko Indarren prestakuntza militarraren zentro garrantzitsu bat dauka: 169. Entrenamendu Zentroa; zentro honek, 2022ko maiatzaren 17an, Errusiako Indarren aire-eraso bat jasan zuen, 2022ko Errusiako Ukrainaren inbasioaren testuinguruan.

## Erreferentziak

* 1 2 Txantiloi:Ukrainian «Desna, Khmelnytskyi Oblast, Kozelets Raion» Regions of Ukraine and their Structure (Verkhovna Rada of Ukraine).
* ↑ (Ukraineraz) Деснянська територіальна громада. decentralization.gov.ua.
* ↑ (Ukraineraz) «Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.» Голос України 2020-07-18.
* ↑ Txantiloi:Ukrainian Нові райони: карти + склад. Міністерство розвитку громад та територій України.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q587522
* Multimedia: Desna (Kozeletskyi Raion) / Q587522
# Desna (ibaia)

    Artikulu hau ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Desna (argipena)».
Desna (errusieraz: Десна; ukraineraz: Десна) Errusia eta Ukrainako ibaia da, Dnieperren ezkerraldeko adarra. 1.130 kmko luzera eta 88.900 km²ko arroa ditu.

## Geografia

Errusiako Smolensk eta Briansk oblastak eta Ukrainako Txernihiv eta Sumyko oblastak zeharkatu ondoren, Kievetik hurbil, Dnieper ibaira isurtzen da. 1.130 kmko luzera du, eta 535 kilometroz nabigagarria da (Novhorod-Siverskitik aurrera).
Ibaiadar nagusiak Bolva, Seim, Oster, Sudost eta Snov dira. Ibai bazterreko hiri garrantzitsuenak, berriz, Errusiako Jelnia, Jukovka, Briansk, Desnogorsk, Trubtxevsk eta Ukrainako Novhorod-Siverski, Txernihiv eta Oster dira.

## Hidrometria

Desnaren emaria 1884-1995 bitartean neurtua izan da Txernihiven (ahoa baino 120 km lehenago). Gune horretan, drainatutako eremuak 81.400 km² ditu, arro osoaren % 91,6. Urteko batezbesteko emaria 321 m³/s da; emari handiena apirilean du (1.106 m³/s), elurra urtzen delarik, eta txikienak irail (144 m³/s) eta otsailean (153 m³/s). Abendu hasieratik apiril hasiera arte izozturik egoten da.
Desnaren batezbesteko emariak (m³/s), Txernihiven neurtuak Datuak: 1884 eta 1995 artean

## Erreferentziak

* ↑ Desna Txernihiven Webworld.unesco.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q202796
* Multimedia: Desna / Q202796
# Desnako kasernetako aire-erasoa

Desnako kasernetako aire-erasoak 2022ko maiatzaren 17an, Errusiako Aireko Indarraren aire-eraso bati egiten dio erreferentzia, zeinak Ukrainako Desna hirian –Txernihiv Oblastean– kokaturiko kuartel militarra jo zuen.
Ukrainako agintariek, hasieran, jakinarazi zuten zortzi pertsona hil zirela, bai eta beste hamabi zauritu zirela; astebete geroago, eguneratu zuten hildako-zenbaketa, Volodymyr Zelenskyk 87 gorpu berreskuratu zituztela esan zuenean. Errusiako funtzionarioek, bestalde, esan zuten militarrek "zehaztasun handiko eta irismen-luzeko misilak" erabili zituela erasoan. Ukrainako Armadak 2022ko Errusiaren Ukrainako inbasioan zehar bizitza-galerarik handiena suposatu zuen ebentu bakarra omen izan zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Bodies of 87 people found under rubble after Russian airstrike on Desna» www.ukrinform.net.
* 1 2 3 (Ingelesez) Reuters. (2022-05-23). «Ukraine says 87 were killed in Russian air strike last week» Reuters.
* 1 2 (Ingelesez) Reuters. (2022-05-17). «Russian air strike kills eight in northern Ukraine, emergency service says» Reuters.
* ↑ (Ingelesez) «Ukraine says 87 killed in Russian attack on military base» The Independent 2022-05-23.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112118328
iea2022ko Ukrainako inbasioa :
Errusia–Ukraina Gerraren parte :
ieaLaburpena :
ieaLiskar militarrak :
ieaJendartea :
ieaGerra-krimenak :
ieaErreakzioak :
ieaInpaktua :
ieaGako-jendea :
Kategoria
Commons :
# Desna (argipena)

Desna adierak hainbat esanahi ditu:
* Desna ibaia, Ukrainako ibaietako bat;
* Izen bereko Desna giza kokagunea, Desna ibaiaren ibaiertzean kokaturikoa.
# Desnaturalizazio

Desnaturalizazio honakoa izan daiteke:
* Desnaturalizazio (biokimika), proteinen edo azidonukleikoen desegite prozesua.
* Desnaturalizazio (gizartea), norbaitek bere nazionalitatea galtzeko prozesua.
# Desnitrifikazio

Desnitrifikazioa nitrogeno organikoaren (NO$_3$$^-$) erredukzioan datza, nitrogeno gasa (N$_2$) sortzeko. Bakterio batzuek (Pseudomonas, Thiobacillus...) besterik ez dute desnitrifikazio biologikoa burutzen: arnasketa anaerobioa egiten dutenean nitratoa elektroien azken hartzaile gisa erabiltzen dute.
Desnitrifikazioa honako ekuazio honetan labur daiteke:
    2NO$_3$$^-$ + 10e$^-$ + 12H$^+$ → N$_2$ + 6H$_2$O
Tarteko produktuak hauek izanik:
    NO$_3$$^-$ → NO$_2$$^-$ → NO → N$_2$O → N$_2$ gas
Nitratoa arnasketa anaerobioan erabiltzerakoan nitritoak (NO$_2$$^-$) agertzen dira lehen. Nitritoak erreduzitzerakoan nitrogeno gasa sortzen da gero. Nitritoak oso toxikoak dira, eta haien pilaketa arriskutsua da; hori dela eta, desnitrifikazioa osatu behar da nitrito-pilaketa hori ekiditeko.
Desnitrifikazioa kaltegarria da nekazaritzan, lurzoruen nitratoak galtzen direlako. Hala ere, zenbait kasutan onuragarria izan daiteke; esaterako, ur-hondakinen tratamenduan, urak dituen nitratoak ezabatzeko (nitrato horiek eutrofizazioa eta algen hazkuntza eragiten baitute)
Desnitrifikazioak nitrogenoa lurretik atmosferara eramaten du. Alderantzizko bidea nitrogenoaren finkapenaren bidez gertatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q742637
# Der Heizer

Der Heizer (euskaraz: Sugilea) Franz Kafkak idatzitako narrazioa da. 1913an argitaratu zen. Kafkaren asmoa zen bera hil ondoren argitaratutako Amerika edo Desagertutakoa eleberriaren lehen kapitulua izatea narrazio hau.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Karl Rossmann, hamasei urteko mutila, New Yorkeko portura heltzen ari da itsasontzi alemaniar batean. Bere gurasoek hara bidali dute neskame batek bera limurtu eta ume bat izan zuelako.
Lehorrera heltzear dagoenean, gogoratzen du euritakoa behean utzi duela eta gizon bati eskatzen dio bere maleta zaintzeko, euritakoaren bila doan bitartean. Mutila pasilloetan galtzen da eta ate bat jotzen du. Gizon batek sartzen uzten dio eta hitz egiten hasten dira. Gizonak adierazten dio ontziko sugilea dela, baina laster kanporatuko dutela, bere nagusiak —Schubal izeneko errumaniar batek— errumaniarrak lehenesten dituelako (bera alemaniarra da). Halaber, azaltzen dio hainbat itsasontzitan lan egin duela eta guztietan laudatu dutela bere lana.
Karlek sugilea laguntzea erabakitzen du eta elkarrekin doaz kapitainaren gelara. Sugileak era katramilatsuan adierazten du kasua eta Karlek eskatzen dio ideiak ordenatzeko. Une horretan Schubal sartzen da gelan eta bere portaera zuritzen du. Bere lekuko batzuek kanpoan itxaroten dute.
Bat-batean, Jakob izeneko gizon batek, senatariak, izena eskatzen dio Karli eta bere osaba del esaten dio. Gero guztiei jakinarazten die Karl limurtu zuen neskameak gaztigatu zuela hori Amerikara helduko zela. Karl bere osabaren ospea sugilearen alde erabiltzen saiatzen da, baina osabak kapitainaren eskuetan uzten du arazoaren konponbidea. Kapitainak osaba eta ilobarentzako txalupa bat prestatzeko agintzen du.
Txalupan daudenean kapitainaren gela ikusten du eta konturatzen da Schubalen lekukoak sartu direla eta berari agurtzen ari zaizkiola. Badirudi sugilea ez dela, jada, existitu ere egiten. Karlek bere buruari galdetzen dio ea bere osaba inoiz sugilea ordezkatzera iritsiko denik bere baitan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1194196
* Multimedia: Kafka - Der Heizer (1913) / Q1194196