OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Whiteoak udalerria, Highland konderria

Whiteoak udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Highland konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.305 biztanle zituen, 30.3 milia karratu (78 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Whiteoak udalerriak 443 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 27.759 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q964209
* Multimedia: Whiteoak Township, Highland County, Ohio / Q964209
# Zarratón

Zarratón Errioxako udalerria da, 2005ean 252 biztanle zituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q945801
* Multimedia: Zarratón / Q945801
# Zarrapo

Zarrapo Koldo Villareal (gitarra eta ahotsa), J. Huarte (baxua) eta Luis Miguel Hernándezek (bateria) osatutako rock talde iruindarra zen. Bere estiloa Barricada herrikideen hiriko rockaren eta hard rockaren eta Euskadin egiten zen kaleko punk-rockaren artean eztabaidatzen zen.
Diska bakarra atera zuen, 1987ko ekainean Delirium Tremensekin batera Elkar Estudioetan (Lasarte, Euskadi) grabatu zituzten B aurpegiko sei kantuak Aquí Todos Son Iguales taldean sartu zituzten.

## Diskografia

* Hemen Denak Berdinak Dira / Aquí Todos Son Iguales (1987, Oihuka)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Delirium Tremens / Zarrapo - Hemen Denak Berdinak Dira / Aquí Todos Son Iguales» Discogs (Noiz kontsultatua: 2018-02-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56697343
# Zarrastelkeria (argipena)

Zarrastelkeria, baliabideak gehiegi xahutu edo era desegokian erabiltzea adierazten duen gaitzesgarria, hainbat inguruabarretan erabil daiteke:
* zarrastelkeria edo gehiegizko xahutzea, norberak bere dirua neurrigabe xahutu edo bere ondasunak modu desegokian baliatu eta gutxitzeko jokabide pertsonala;
* gainkontsumoaren inguruan,
** handikeriazko kontsumoa,
** elikagaien zarrastelkeria,
** uraren zarrastelkeria,
** energiaren gainkontsumoa, energia modu inefizientean xahutzea;
* baliabideen gainustiapena, baliabide naturalak gehiegi ustiatzea, horien iraupena kolokan jarrita nahiz ingurumen kalteak eraginda,
** arrantza-baliabideen gainustiapena.

## Ikus, gainera

* Eraginkortasun (ekonomia)
# Zarszyn udalerria

Zarszyn Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Sanok barrutian kokatuta. 105,4 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9371 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q639406
ieaBehe Karpatoetako voivoderriko udalerriak :
# Zartagin

Zartagina, halaber padera (Heg.), elikagaiak frijitu eta salteatzeko ontzi ireki eta zabala da, ertz baxuak dituena eta maneiatzeko kirten bat edo bi dituena. Teknika berezietarako zartaginak daude, hala nola wok egiteko hondo esferikoko zartaginak eta grill egiteko azaleran izurrak dituzten zartagin lauak.

## Erabilera bereziak

Baliarraintarrek zartagi ezizena dute. Herrian bada jatetxe/aterpetxe bat izen horrekin eta guraso elkarte bat ere bai.
Bestalde, zeruko izarretan Hartz Handia konstelazioan zartagin bat omen dago. Zartagineko zazpi izarretatik bost Hartz Handiaren Talde Higikarian daude, haren nukleoan zehazki. Muturretako bi izarrak, Dubhe eta Alkaid, ez dira talde horretako kide eta aurkako noranzkoan mugitzen dabiltza. Taldea osatzen duten bost izarrak mapan behe-eskuinaldera mugitzen dabiltza. Horrenbestez, poliki-poliki Hartz Handiaren itxura aldatu egingo da eta bere kirtena gero eta makurtuagoa izango den bitartean, kazoa gero eta zabalagoa izango da. Hemendik berrogeita hamar mila urtera Idi-ohoina ez da ezagutzen dugun bezala existituko, alabaina, beste zartagin bat eratuko da kontrako noranzkora begiratuko duena. Hori gertatzean Alkaid eta Phecda izarrek Idi-ohoinaren gorputza osatuko dute eta Phecda, Merak eta Dubhe izarrek kirtena.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Zartagi» Baliarrain (Noiz kontsultatua: 2022-12-28).
* ↑ «Baliarraingo Zartagi Guraso Elkartea - Cif G75072173» www.axesor.es (Noiz kontsultatua: 2022-12-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q127666
* Multimedia: Frying pans / Q127666
# Zarraren agurra

Zarraren agurra (Zaharraren agurra) Jose Manuel Lujanbio "Txirrita" bertsolariak 1936an jarritako bertsoak dira.

## Hitzak

| Ontzat artzen det zenbait bromako esate, eta bestiak ere oi egiñ bezate. Aita banitz bezela maitatu nazute, ta nola nagon zarra ikusten dezute, ontaz aurrera zuek segi zaiozute. Gaztiak jardun dira bertsuetan bapo, ixildu gabetandik zipla eta tako; oriyek ez daukate memoriya flako, bakoitzak biar ditu bi ni bezelako, errespetatu naute zarra naizelako. | Talentu asko ditu zenbaiten buruak, oietatikan datoz gauza seguruak; guretzat izan dira gizon onraduak, zar-gaztiak dotatu ginduzen Murua'k, ixtimatutzen ditut zure bost duruak. Zubimendi ta Ariztimuño ez dira izdun itsusiyak, eskolaz ondo jantziyak daude, gauza asko ikusiyak; juradu eta sekretariyo gizon abillak guziyak; Basarri zuten laguntzallia, merezi ditu graziyak, nola maiteko ez du euskera Zarautz'en jaio ta aziyak? | Arrokeriyan ez naiz asiko irrintzi eta algara, umildadian itzegitia gustatutzen zait, al bada, danak alkarri lagunduta're bizitzen naiko lan bada; salan ez daukat ezer askorik, iya ustu zait ganbara, nere bertsuak aituxe dira, orain gaztien txanda da. |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269233
# Zarrendorf

Zarrendorf Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 1.121 biztanle zituen, 4,67 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q148078
* Multimedia: Zarrendorf / Q148078
# Victor Hope

Victor Alexander John Hope, Linlithgoweko 2. Markesa (1887ko irailaren 24-1952ko urtarrilaren 5) politikari unionista, nekazal-ingeniaria eta administratzaile kolonial britainiarra izan zen. Indiako Gobernadore Nagusi eta Erregeorde gisa aritu zen 1936-1943 bitartean. Normalean, Linlithlow esaten zitzaion.
Edinburgoko Royal Societyko lehendakariordea, Edinburgoko Unibertsitateko Kantzilerra eta Eskoziako Elizaren Batzar Nagusiaren Lord Goi Komisarioa izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2914941
* Multimedia: Victor Hope, 2nd Marquess of Linlithgow / Q2914941
# Victor Loret

Victor Loret (1859ko irailak 1-1946ko otsailak 3) frantziar egiptologo eta naturalista bat izan zen.

## Biografia

Egiptologia Parisko École pratique des hautes étudesen ikasi zuen Gaston Masperorekin. 1881ean Egiptora bidaiatu zuen, Kairorako Frantziar Arkeologia Misioko lehen ikertzaileetako bat izan zelarik.
1883an Tebasn Eugène Leféburerekin lan egin zuen zenbait hilobiren apaindura eta idazkunen azterketan, itxuraz, hau izan zelarik Erregeen Haranarekin izan zuen lehen kontaktua. 1897an Antigoalekotasunen Zerbitzuko nagusi bihurtu zen, eta 1898an Amenofis II.aren hilobia aurkitu zuen, KV35a.
Gainera, Loretek aurkitu edo industu zituen Erregeen Haraneko honako hilobi hauek: KV32, KV33, KV34, KV35, KV36, KV38, KV40, KV41 eta KV42.
Bere ikasleak Pierre Montet, Charles Kuentz, Henri Gauthier, Eugene Devaud eta Alexandre Varille izan ziren, ondoren egiptologo ospetsuak izango zirenak.
Hil ondoren, bere liburutegia eta argazkiak Lyongo Unibertsitatean utzi ziren, eta bere ohar filologikoak gaur egun Institute de Francen dago, Parisen, alabaina, bere fitxategi gehienak bere ikaslerik gogokoenetako bat zen Alexandre Varillen eskuetan amaitu zuten. Honen heriotzaren ondoren, 1951n gertatu zena, bere familiak saldu zituen, eta 2002an Milango Unibertsitateak erostea lortu zituen.

## Lanak

* L'Égypte aux temps des pharaons, 1898
* Le tombeau d'Aménophis II et la cachette royale de Biban el-Molouk, n°3, pp.98-112, BIE, Kairo, 1899
* Le tombeau de Thoutmès III à Biban el-Molouk, n°3, pp.91-97, BIE, Kairo, 1899
* L'oryx dans l'ancienne Égypte, étude sur le nom égyptien de l'oryx (A. Bonnetekin), H. Georg, Lyon, 1908

## Ohoreak
### Eponimoak

* (Alstroemeriaceae) Bomarea loretii Kraenzl.
* (Amaryllidaceae) Narcissus loretii Rouy
* (Apiaceae) Anthrichaerophyllum × loretii (Rouy & E.G.Camus) P.Fourn.

## Laburdura

V. Loret laburdura Victor Loret landareen sailkapen zientifikoan autoritate bezala adierazteko erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Bot. Jahrb. Syst. 50(2-3, Beibl. 111): 4. 1913 (IK)
* ↑ Fl. France [Rouy & Foucaud] 13: 52. 1912 (IK)
* ↑ Quatre Fl. France 663 1937 (IK)
* Datuak: Q552436
* Multimedia: Victor Loret / Q552436
# Victor Luis Gaminde

Victor Luis Gaminde Mazarredo (Bilbo, 1801 – ?, 1870eko ekainaren 23a) Bizkaiko politikari liberala izan zen. Ingalaterran egin zituen ikasketak. 1820-1823 urteetako saio liberaletan parte hartu zuen. Absolutismoaren garaian, erbestera jo, eta atzerrian egon behar izan zuen, 1831. urtea arte. Karlistek atxilotu zuten Lehen Karlistada hasi zenean (1833), baina ihes egitea lortu zuen. Gerra amaitu ondoren (1841), Vizcaíno Originario egunkaria sortu zuen, Vascongado egunkari foruzaleari aurre egitearren. Garai hartan erdaratu zuen John Francis Bacon merkatari ingelesaren Six years in Biscay liburua. Bilbo Esparteroren aurka altxatu zenean, Zurbano jeneralak gogor zapaldu zituen matxinatuak, eta Diputazioko idazkari egin zuten Gaminde, Zurbano jeneralaren uste oneko gizona baitzen. Hiru urte geroago, moderatuek aginpidea lortu zutenean (1844), atzerrira joan behar izan zuen. Amnistia baten ondorioz itzuli zenean, Begoñako udaleko idazkari izan zen. Harena da Impugnación al proyecto llamado Arreglo de los fueros de las provincias vascongadas, presentado por la Comisión del Gobierno a los de las mismas provincias obra (1852).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ www.eusko-ikaskuntza.org
* Datuak: Q29021238
# Victor Grignard

François Auguste Victor Grignard (1871ko maiatzaren 6a, Cherbourg, Normandia, Frantzia – 1935eko abenduaren 13, Lyon, Frantzia) kimikari frantsesa, 1912an Paul Sabatierrekin batera Kimikako Nobel saria jaso zuena.

## Biografia

Cherburgoko ontzioletako langile baten semea zen. 1882an sartu zen Clunyko Bigarren Hezkuntza Bereziko Eskola Normalean. Ikasketak bukatu gabe eskola itxi zutenean Lyongo Unibertsitateko Zientzia Fakultatera joan zen estudioak amaitzera. Bertan 'Elkarketa organomagnesiano nahasiak' izeneko
tesia egin zuen Philippe Barbierren zuzendaritzapean eta 1901 doktore bilakatu zen.
Tesia bukatu ostean, tarte batez Besançongo unibertsitatera joan zen irakasle. Laster, Lyonerakora itzuli zen.1909an Nancyko unibertsitatera joan zen irakasle eta ikerlari moduan. Aldi berean Industria Kimikoaren Goi-eskola Nazionaleko irakasle izan zen.
1912an Paul Sabatierrekin batera Kimikako Nobel saria jaso zuen 'Grignarden erreaktibo delakoak aukitzeagatik, kimika organikoa aurrerakuntza asko posible egin dutenak'.
Lehen Mundu Gerran mobilizatua izan zen eta hasiera batean trenbideen zaintzan jarri zuten. Gero, leherkariak eta gerra-gasak prestatzen bukatu zuen gerra.
Gerra bukatu ostean Nancyra itzuli zen. 1919n Lyonera joan zen eta Philippe Barbier ordezkatu zuen Industria Kimikoaren Goi-eskola Nazionalean. 1929an Lyongo unibertsitateko Zientzia Fakultateko dekano izendatu zuten.
Victorrek 1910eko abuztuaren 22an Augustine Marie Boulant esposatu zuen. Bikoteak alaba eta semea izan zituen.

## Ohoreak

* 1912. Kimikako Nobel Saria, Paul Sabatierrekin batera
* 1912. Frantziako Kimika Elkartearen Lavoisier domina
* 1933. Ohorezko Legioa
* Ilargiko Grignard kraterrak bere izena darama.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The Nobel Prize in Chemistry 1912» NobelPrize.org (Noiz kontsultatua: 2021-03-07).
* ↑ Poirier, Jean-Pierre. (DL 2017). La science en France : dictionnaire biographique des scientifiques français de l'an mille à nos jours. ISBN 978-2-86553-293-3. PMC 1010744740. (Noiz kontsultatua: 2021-03-07).
* ↑ (Ingelesez) «The Nobel Prize in Chemistry 1912» NobelPrize.org (Noiz kontsultatua: 2021-03-07).
* ↑ «Victor Grignard Ancestor of Organic Synthesis: Victor Grignard was a brilliant French chemist who became famous at age 29 for the discovery of the organomagnesium halides and their versatility in chemical synthesis. (Feature/Chronique). - Free Online Library» www.thefreelibrary.com (Noiz kontsultatua: 2021-03-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104582
* Multimedia: Victor Grignard / Q104582
# Victor Horta arkitektoaren eraikin nagusiak

Victor Horta arkitektoaren eraikin nagusiak$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | i, ii, iv |
| Erreferentzia | 1005 |
| Kokalekua | Belgika |
| Eskualdea$^2$ | Europa/Ipar Amerika |
| Izen ematea | 2000 (XXIV. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Victor Horta arkitektoaren eraikin nagusiak (frantsesez: Habitations majeures de l'architecte Victor Horta, nederlanderaz: Herenhuizen van de architect Victor Horta) Victor Horta arkitektoak Bruselan egindako lau etxeak dira. UNESCOk 2000. urtean Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Hortaren lau eraikinak hauexek dira:
* Hôtel Tassel, P-A Janson kalea 6
* Hôtel Solvay, Louise etorbidea 224
* Hôtel van Eetvelde, Palmerston etorbidea 2-4, eta
* Maison & Atelier Horta, Américaine kalea 23-25

## Erreferentziak

* ↑ UNESCOren webgunea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1426014
* Multimedia: Major town houses of the architect Victor Horta (Brussels) / Q1426014
# Victor Koretzky

Victor Koretzky (1994ko abuztuaren 26a) mendiko txirrindulari eta errepideko txirrindulari frantziarra da, UCI WorldTeam Bora–Hansgrohetik joan zena. Junior mailako munduko txapelketa irabazi zuen 2011n. Frantziako taldearekin lehiatuta, nazioarteko taldekako munduko txapelketa irabazi zuen 2011n, 2015ean eta 2016an.
Koretzkyk Frantzia ordezkatu zuen mendiko txirrindularitzan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio de Janeiron (Brasil).
Haren anaia Clément Koretzky ere txirrindularia da.
2024ko Udako Olinpiare Jokoetan zilarrezko domina lotu zuen mendiko bizikleta proban.

## Udako Olinpiar Jokoak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Mendiko bizikleta |

## Erreferentziak

* ↑ Bora–Hansgrohe. UCI.
# Victor Leemans

Victor Leemans (Stekene, 1901eko uztailaren 21a - Lovaina, 1971ko martxoaren 3a) flandriar politikaria izan zen. Europako Parlamentuko lehendakaria izan zen 1965etik 1966ra.
Gizarte Zientzietan lizentziatua, mugimendu erradikal flandriarrean parte hartu zuen 1930eko hamarkadan. Verdinaso erakundeko eta Arbeidsorde sindikatu faxista flandriarreko kidea izan zen. Alemaniak Belgika okupatu zuenean hainbat kargu politiko izan zituen eta gerra amaitzean kolaborazionismoagatik epaitu zuten, baina absolbitu egin zuten.
Alderdi Sozial Kristauko kidea eta senataria izan zen. 1958tik 1971era Europako Parlamentuko kide izan zen eta 1965etik 1966ra lehendakari.
* Datuak: Q129273
* Multimedia: Victor Leemans / Q129273
# Victor Hugo (Parisko metroa)

Victor Hugo Parisko metroaren geltokia da, Parisko 16. barrutian kokatuta dagoena.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Aurkezpena» Île-de-France Mobilités (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 2. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q1459231
* Multimedia: Victor Hugo (Paris Metro) / Q1459231
# Zona Especial Norte (diskoa)

    Artikulu hau Diskoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zona Especial Norte».
Zona Especial Norte RIP eta Eskorbuto musika taldeen disko elkarbanatua da, 1984. urtean Spansuls diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa. Bi taldeentzat lehen diskoa izan zen, aurretik maketak bakarrik kaleratu zituzten.

## Partaideak
### Eskorbuto

* Iosu Exposito (gitarra eta ahotsa).
* Jualma Suárez (baxua eta ahotsa).
* Paco Galan (bateria).

### RIP

* Karlos Agirreurreta, "Mahoma" (ahotsa).
* Jul Bolinaga (gitarra).
* Eduardo Mancebo, "Portu" (baxua).
* Txerra Bolinaga (bateria).

## Kantuen zerrenda

Zerrenda hau berrargitaratutako diskoen kantuen zerrenda da. Jatorriz Eskorbutok abesti gutxiago zituen.

### Eskorbuto

* Ratas de Bizkaia
* Dios, patria y rey
* A la mierda el País Vasco
* Soldados
* Mi degeneracion
* Enterrado vivo
* Mucha policía, poca diversión
* Ohh! NO! NO! NO!

### RIP

* Kaos
* Brigada criminal
* No hay futuro
* Antimilitar

## Argitalpenak

* Zona Especial Norte (LP) (1984ko urtarrila, Spansuls)
* Zona Especial Norte (LP) (1991ko apirila, Discos Suicidas) (oraingoan Eskorbutok abesti gehiago ditu)
(Eskorbuto cuenta con más canciones, Rip las mismas que el original)
* No te muevas + Zona Especial Norte (LP) (1993ko azaroa, Basati Diskak) (Eskorbutoren abestirik gabe)
* No te muevas + Zona Especial Norte (CD) (1995eko azaroa, Discos Suicidas) (Eskorbutoren abestirik gabe)
* Zona Especial Norte (CD) (1996ko ekaina, Discos Suicidas) (oraingoan ere Eskorbutok abesti gehiago ditu)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Discos Suicidasen webgunea
* Datuak: Q17633144
# Zona Franca-Port

Zona Franca-Port Kataluniako Bartzelona hiriburuko Sants-Montjuïc barrutian dagoen eremu bat da. Industria eta logistika gune garrantzitsu bat da, bi eremutan banaturik dago: Zona Franca industrialdea eta Bartzelonako portua.

## Iruditegia

* Bartzelonako portua.

## Kanpo estekak

* Zona Franca-Port eremua Bartzelonako udal webgunean (Katalanez) (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q3596974
# Zona Francako geltokia

Zona Franca Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Zona Franca-Port barrutian dago.
Geltokia 2020n inauguratu zen.
* Datuak: Q5395656
* Multimedia: Zona Franca metrostation / Q5395656
# Zona bentiko

Zona bentikoa itsasoaren edo bestelako ur-masa baten hondoan bizi den organismoa edo komunitatea da (azken honi bentos deritzo). Bertan bizi diren organismoak, tartean krustazeo eta poliketoak, lotura estua dute hondoaren substraktuarekin.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]
* ↑ (Ingelesez) Baybenthos.versar.com. (2006-01-23). What Are Benthos?. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q686881
* Multimedia: Benthic zones / Q686881
# Zona afotiko

Zona afotikoa (grezierazko α “gabe” + φοτος “argi" hitzen lotunea) argirik ez duen ur-gorputz bateko alderdi sakona da, eguzkiaren argia bertaraino iristen ez delako. Uraren uhertasun eta eguraldiaren arabera handiagoa edo txikiagoa izan daiteke, itsas zabalean 200 eta 1.000 metro artean dago. Tenperatura ere hotza da, 0-6 °C gradu artekoa. Bertoko egoera zailean animalia bitxiak bizi dira: saccopharyngiformes ordenakoak, txibia erraldoia, lophiiformes ordenakoak edo vampyroteuthis infernalis zefalopodo txikia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q618477
# Zona demertsal

Eremu demertsala itsasoaren partea da, itsas hondo inguruko eremua hartzen duena. Justi, eremu bentikoaren gainean dago eta bere sakonera aldakorra da.
Zaila da arrain demertsal eta pelagikoak bereiztea. Bakailaoa (Gadus morhua) arrain demertsal tipikoa bada ere, ur zutabe osoan bizi da. Sardinzar arrunta (Clupea harengus), berriz, berez pelagikoa dena, sardak osatzen ditu itsas hondo inguruan.

## Erreferentziak

* ↑ Steele, John H.. (2010). Marine Policy & Economics. Elsevier, 91 or. ISBN 978-0-12-378558-9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5255177
# Zona epel

Zona epel deritzo tropikoetatik zirkulu polarretaraino hedatzen diren Lurreko bi latitude-zona bakoitzari. Urtaroak ondo definituta daude, uda beroekin eta negu hotzekin, latitudea handitu ahala aldaketa handiagoekin.
Zona epela Lurreko zona termikoetako bat ere izan daiteke.

## Iparraldeko zona epela

Kantzer tropikotik ipar hemisferioko zirkulu polar artikoraino hedatzen da.

## Hegoaldeko zona epela

Kaprikornio tropikotik hego hemisferioko Zirkulu Antartikoraino hedatzen da. Zona hau ozeanoek estalitako eremuetan dago gehienetan, iparraldeko bere alderantzizkoa ez bezala, lurralde kontinental eta uhartearen proportzio handiagoa baitu.

## Ezaugarriak

Zona hauek honako ezugarri hauek dituzte:
* Tropikoen arteko zona ez bezala, Eguzkia ez da inoiz zenitera iristen.
* Eskualde polarretan ez bezala, egunek eta gauek ez dute inoiz 24 ordu baino gehiagoko iraupena.
* Klima ez da tropikoen arteko zonan bezain beroa edo eskualde polarretan bezain hotza. Hala ere, Lurreko tenperatura absoluturik baxuenak eta altuenak eskualde epeletan gertatzen dira, batez ere ipar hemisferioan.
Zona subtropikal deiturikoek, tropikoen ondoan dauden zona epeletako guneetan daudenek, presio altuko nukleo sorta dute, bi hemisferioetan, gutxi gorabehera 35°-ko latitudean lerrokatuta. Gerriko bakoitzaren ardatzek urteko desplazamendu txikia izaten dute paraleloen norabidean eta, neurri txikiagoan, meridianoenean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10395291
# Zona Universitàriako geltokia

Zona Universitària Bartzelonako metroa eta Bartzelonako tranbiaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Les Corts barrutian dago.
Geltokia 1975en inauguratu zen.
* Datuak: Q2072583
* Multimedia: Zona Universitària metrostation / Q2072583
# Zona degradatu

Zona degradatua kontzeptu ekologiko bat da, zeinaren arabera ingurune biofisikoaren kalitatea aldatzen da gizakiak lurrazalean esku hartzeko prozesuen bidez.

## Prozesu artifizialak

Garrantzitsua da argitzea "zona degradatuaren" kontzeptu ekologikoak ez dituela lurra degradatzeko prozesu naturalak barne hartzen, hala nola hondamendi naturalak.
Degradazio ekologikoaren kausa larrienak, garrantzitsuenak eta iraunkorrenak, kasu gehienetan, gizakiak lur edo eremuarekiko zuzeneko edo zeharkako esku-hartzeetatik datoz. Era berean, kontuan hartu behar da giza jarduera askok hondamendi naturalak erraztu ditzakeela, hala nola baso-suteak, elur-jausiak, luiziak eta uholdeak.
2007ko kalkuluen arabera, nekazaritza-lurzoruen % 40 degradazio-egoeran daudela uste da.
Ureztatzeko ura gehiegi erabiltzeak barnealdeko itsasoak hondatzea ekar dezake, Aral itsasoa esaterako, gaur egun egoera katastrofikoan dagoena.

## Arrazoiak

Lurzoruaren degradazioaren arrazoi garrantzitsuenak hauek dira:
* Lurra zaintzen ez duten eta higadura sustatzen duten nekazaritza praktika txarrak.
* Artaldearen gehiegizko artzaintza edo gehiegizko artzaintza.
* Baso-soiltzea
* Aire zabaleko harrobiak eta meategiak
* Gehiegizko ureztatzea (golf zelaiak eta lorategiak) eremu natural lehorretan
* Gehiegizko urbanizazioa eta merkataritza garapena.
* Lurzorua hondakin industrial, toxiko edo erradioaktiboekin zuzenean edo zeharka kutsatzea.
* Hondakin-zabortegiak edo inguruan botatako zabor ugari
* Lur orotako ibilgailuen gehiegizko pasabideak

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Sample, Ian. (2007-08-31). «Global food crisis looms as climate change and population growth strip fertile land» The Guardian ISSN 0261-3077. (Noiz kontsultatua: 2023-07-08).
* ↑ (Ingelesez) Klein, Naomi. (2014-10-02). The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism. Penguin Books Limited ISBN 978-0-14-198086-7. (Noiz kontsultatua: 2023-07-08).

## Bibliografia

* Eswaran, H.; R. Lal and P.F. Reich. (2001). "Land degradation: an overview". Responses to Land Degradation. Proc. 2nd. International Conference on Land Degradation and Desertification, New Delhi, India: Oxford Press Arxivat 2012-01-20 a Wayback Machine.
* D.L. Johnson and L.A. Lewis Land Degradation:Creation and Destruction, 2nd edition, Rowman and Littlefield, Lanham, Boulder, New York, Toronto, Oxford, 2007.

## Kanpo estekak

* USDA Baliabide Naturalak Kontserbatzeko Zerbitzua
* Lurzorua birgaitzea
* Datuak: Q3497778