# Medikuntza intentsiboa

Medikuntza intentsiboa egoera larrian dauden paziente akutuetaz arduratzen den espezialitate medikoa da, bizkortze eta suspertze teknikataz baliatuz.
Zainketa intentsiboak behar dituzten pazienteek, oro har, ezegonkortasun hemodinamikoei (hipotentsioa edo hipertentsioa), aireko bideei edo arnasketa-sistemaren arazoei edo giltzurrunetako porrotari (eta, askotan, hirurei) aurre egin behar diote. Zainketa intentsiboetako unitateetan (ZIU) ospitaleratutako pazienteak, aurreko arazoren bat ez badute, ebakuntza intentsibo edo inbaditzaile baten ondorioz zainketa egiteko egon ohi dira.
Mediku zainketa intentsiboetako espezialistak intentsibistak dira. Espezialitatean sartzeko oinarrizko bi eredu daude. Herrialde batzuetan, anestesiologoek, kardiologoek, pneumologoek edo zirujauek hartzen dute beren gain espezialitate hori, eta, oro har, Medikuntza Intentsiboaren ezagutza eta trebetasunei buruzko prestakuntza osagarria ematen dute. Beste herrialde batzuetan, esaterako, Medikuntza Intentsiboaren espezialitatea dago, eta berariazko prestakuntza espezifikoa du, paziente kritikoaren alderdi guztiak estaltzen dituena.
Zainketa intentsiboak, oro har, itzulgarriak diren eta zainketa intentsiboen laguntzarekin bizirik irauteko aukera duten pazienteei bakarrik eskaintzen zaizkie. Gaixo kritikoak heriotzatik gertu daudelako, esku-hartze horren emaitza aurreikustea zaila da. Ondorioz, Zainketa Intentsiboetako Unitatean paziente asko hiltzen dira. Zainketa intentsiboetako unitatean onartu aurretik, sartzeko baldintzak gainditzeko aukera izatea da. Beraz, tratamendu intentsiboa denbora irabazteko bakarrik erabiltzen da, arazo akutua konpon dadin.
Mediku-azterketa batzuek Zainketa Intentsiboetako Unitatearen (IU) bolumenaren eta gaixoari zaintzaren kalitatearen arteko erlazioa iradokitzen diote, eta, horrez gain, pazientearen zaintzaren kalitatea, faktoreen arabera: gaixotasunaren larritasuna, aldagai demografikoak, eta Zainketa Berezien Unitatearen (pazienteak), faktoreen larritasuna: pazientearen larritasuna, faktore demografikoak, eta zainketa intentsiboetako unitateen ezaugarriak.

## Lotutako gaixotasunak

* Shock egoerak orokorrean.
* Infekzio konplikatuak orokorrean.
* Arnas gutxiegitasun larriak.
* Kardiopatia iskemikoa.

## Historia

Florence Nightingale erizain ingelesak ahaleginak egin zituen gune berezi bat erabiltzen zauritutako gaixoentzat. Krimeako gerran, 1850eko hamarkadan, gaixoenak sail bakoitzeko erizaindegiaren aurrez aurre zeuden oheetara lekualdatzeko praktika sartu zuen, hurbilagotik aztertu ahal izateko. 1923an, Walter Dandy neurokirurgian adituak Johns Hopkins ospitalean hiru oheko unitatea sortu zuen. Unitate hauetan, bereziki hezitako erizainek kirurgia osteko gaixoak zituzten.
Bjørn Aage Ibsen anestesiologo daniarra 1952ko poliomielitis epidemian hasi zen lanean Kopenhagen, non 2.722 gaixok garatu zuten gaixotasuna sei hilabeteko epean, horietako 316k arnasketa edo aire-bideko elbarritasun motaren bat pairatzen zutelarik. Paziente horietako batzuk presio negatiboko aireztagailu bakanak erabiliz tratatuak izan ziren, baina gailu hauek (lagungarriak) kopuru mugatuak ziren eta ez zuten pazientearen birikak isuriak nahi izatetik babesten. Ibsenek zuzenean aldatu zuen kudeaketa epe luzeko presio positiboko aireztapena ezarriz trakzio-intubazioa erabiliz, eta 200 mediku-ikasle sartu zituen oxigenoa eta airea eskuz ponpatzeko gaixoen biriketan. Garai honetan, Carl-Gunnar Engströmek lehenengo ponpagailu automatikoa sortu zuen eta honek, azkenean, medikuntzako ikasleak ordezkatu zituen. Zaintzaren aldaketarekin, epidemiaren hilkortasunak % 90etik % 25era egin zuen behera. Pazienteak 3x5 oheko hiru gune berezitan kudeatzen ziren, eta horiek medikamentuak eta beste kudeaketa batzuk kudeatzen zituzten.
1953an, Ibsenek munduko lehen zainketa intentsiboetako unitate bihurtu zen Kopenhageko ospitalea erizaintzako gela batean. Tetanoak kudeatzeko lehen kontuetako bat eman zion, neuromuskularrak blokeatzeko drogak eta aireztapen kontrolatua erabiliz. Hurrengo urtean, erakunde horretako anestesiologia saileko buru hautatu zuten Ibsen. Nordisk Medicin aldizkarian, Norvegiako Tone Dahl Kvittingenekin batera, ardura intentsiboen kudeaketaren lehen informazioa argitaratu zuen.
1960ko hamarkadaren hasieran, ez zegoen argi zainketa intentsiboetako unitate espezializatuak behar ote ziren. Beraz, arreta intentsiboko baliabideak eraman ziren pazientearen gelara, zaintza eta baliabide gehiago behar zituena. Berehala konturatu ziren, hala ere, zainketa intentsiboetarako baliabideak eta langile berezituak ospitale batean zehar zabaldutako arreta-zerbitzu intentsiboen ad hoc hornikuntza baino hobeto horniturik zeudela. 1962an, Pittsburgheko Unibertsitatean, lehen arreta zentro kritikoa ezarri zen Estatu Batuetan.

## Erreferentziak

* ↑ Vincent, Jean-Louis. (2013-03-12). «Critical care - where have we been and where are we going?» Critical Care 17 (1): S2. doi:10.1186/cc11500. ISSN 1364-8535. PMID 23514264. PMC PMC3603479. (Noiz kontsultatua: 2021-06-09).
* ↑ Miller's anesthesia. (Ninth edition. argitaraldia) 2020 ISBN 978-0-323-61264-7. PMC 1124935549. (Noiz kontsultatua: 2021-06-09).
* ↑ (Ingelesez) Woollam, C. H. M.. (1976). «The development of apparatus for intermittent negative pressure respiration (2) 1919–1976, with special reference to the development and uses of cuirass respirators» Anaesthesia 31 (5): 666–685. doi:10.1111/j.1365-2044.1976.tb11849.x. ISSN 1365-2044. (Noiz kontsultatua: 2021-06-09).
* ↑ (Ingelesez) Respirator. 1951-06-25 (Noiz kontsultatua: 2021-06-09).
* ↑ (Ingelesez) Engström, Carl-Gunnar. (1954-09-18). «Treatment of Severe Cases of Respiratory Paralysis by the Engström Universal Respirator» Br Med J 2 (4889): 666–669. doi:10.1136/bmj.2.4889.666. ISSN 0007-1447. PMID 13190223. PMC PMC2079443. (Noiz kontsultatua: 2021-06-09).
* ↑ Ibsen, B.; Kvittingen, T. D.. (1958-09-18). «[Work in an anesthesiological observation unit»] Nordisk Medicin 60 (38): 1349–1355. ISSN 0029-1420. PMID 13600704. (Noiz kontsultatua: 2021-06-09).

## Ikus, gainera

* Florence Nightingale

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Sociedad Española de Medicina Intensiva, Critica y Unidades Coronarias
* Datuak: Q679690
* Multimedia: Intensive-care medicine / Q679690