OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gia Long

Gia Long, bere jatorrizko izena Phuc Anh izan zena (Hue, 1762ko otsailaren 8a - Ibidem, 1820ko otsailaren 3a), Nguyễn dinastiaren sortzaile eta lehen enperadorea izan zen; hau Vietnamgo Inperioko azken dinastia independentea izan zen. 1802an bildu zen egungo Vietnamgo lurraldea bateratzearen egiletzat jotzen da. Inperioa Frantziako eragin kultural eta ekonomikoari ireki zion.

## Izena

Bere izena Vietnamgo bi hiri garrantzitsuenen izenen elkartzetik hartzen du, alde batetik, Saigon hiria, garai hartan Gia Dinh deitzen zena, bestetik, Hanoi hiria, garai hartan Thang Long deitzen zena.Herrialdearen izena aldatu zuen baita ere: lehen “Dai Viet Quoc” zen, eta, ondoren, “Vietnam Quoc”.

## Biografia

Vietnam Hegoladea gobernatu zuen azken Nguyễn Jaunaren hiloba zen. Hamabost urte zituelarik, Tây Sơn matxinaden ondorioz, ezkutatu behar izan zuen. Pierre Pigneau de Behaine apaiz frantziarraren laguna egin zen; apaiz horrek bere laguntza eskaini zion eta Gia Longi tronua eskuratzeko Frantziako Gobernuaren kolaborazioa ere lortu zuen. Gia Longik Tây Sơn dinastia garaitu zuen eta, feudalismoaren gatazkak gaindituz, Vietnam osoa batu egin zuen.
Gia Long 1802tik 1822ra izan zen enperadorea. Bere erregimenaren ezaugarri nagusia konfuzionismo ortodoxoa izan zen. Frantziarrek emandako laguntza eskertzeko, misiolari katolikoei sartzen utzi zien. Hiriburua Hanoitik Huera aldatu zuen, non gotorlekuak zituen jauregi bat eraiki zuen. Frantziarren laguntzarekin, Vietnamgo defentsa-sistema sendotu zuen eta herrialdea Indotxinan erreferente gisa finkatzea lortu zuen. Siamdarrak Kanputxeatik kanporatu zituen eta lurralde hura hartu zuen lurralde basailutzat.
Hiru emazte izan zituen eta haiekin 18 seme eta 18 alaba. Hil zenean Minh Mạngek hartu zuen boterea.

## Erreferentziak

* ↑ https://viaf.org/viaf/162630835/
* ↑ http://www.viajeuniversal.com/vietnam/historia/gialong.htm
* ↑ https://www.biografiasyvidas.com/biografia/g/gia_long.htm

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210417
* Multimedia: Emperor Gia Long / Q210417
# Giacinto Facchetti

Giacinto Facchetti (Treviglio (Bergamo), 1942ko uztailaren 18a - Milan, 2006ko irailaren 4a) italiar futbolaria izan zen.
1960ko eta 1970eko hamarkadetan Interreko jokalaria izan zen; tartean, Europako Kopa birritan irabazi zuen (1964an eta 1965ean), Italiako Liga 4 aldiz (1963, '65, '66 eta '71) eta Kopa (1978) behin. Horrez gain, 2004ko urtarriletik eta hil arte, Interreko presidente izan zen.

## Ikus, gainera

* FIFA 100
* Datuak: Q219390
* Multimedia: Giacinto Facchetti / Q219390
# Giacobinida

Giacobinidak edo Drakonidak 21P/Giacobini-Zinner aldikako kometa sorleku duten ozar-izarrak dira. Giacobinida ozar-izarrak urrian gertatzen dira, hilabete honetako 8 eta 10 egunetan. Giacobinidak, hobekien, egunsentiaren aurreko orduetan ikus daitezke zeru oskarbiak dauden tokietan. 1933 eta 1946an orduko milaka meteoro Giacobinida erori ziren ekaitzak gertatu ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q740319
# Giacciano con Baruchella

Giacciano con Baruchella Italiako udalerri bat da. Rovigoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 2.027 biztanle ditu, 18,42 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Giacciano con Baruchellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castagnaro Ceneselli Villa Bartolomea Badia Polesine Castelnovo Bariano Trecenta

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34560
* Multimedia: Giacciano con Baruchella / Q34560
# Giacomo Agostini

Giacomo Agostini (Brescia, Italia, 1942ko ekainaren 16a) italiar moto-gidaria da.

## Biografia

Hamabost aldiz irabazi zuen eta maila batean baino gehiagotan Munduko Lastertasun Txapelketa. Txapelketa horretako sari nagusien errekorra du gainera, 122 irabazi baitzituen.
1961ean parte hartu zuen lehen aldiz norgehiagoka garrantzitsu batean. Lehendabizi, Morini taldearekin korritu zuen, eta, 1964an, Italiako 250 Zentimetro Kubikoko Txapelketa irabazi zuen. 1965etik 1973ra, MV Augusta markarekin korritu zuen, eta Yamahara pasa zen gero.
Munduko zortzi txapelketa irabazi zituen 500 cm$^3$-ko motorrarekin; zazpi, gainera, elkarren jarraian (1966-1974 eta 1975), eta beste zazpi jarraian 350 cm$^3$-koan (1968-1974). Irabazi zituen 122 sari garrantzitsuei dagokienez, 1965-1977 bitartean irabazi zituen (1970 izan zuen urterik onena 19rekin); 54 sari, 350 cm$^3$-ko lehiaketetan eta 68 sari, 500 cm$^3$-ko lehiaketetan irabazi zituen. Gainera, Tourist Trophy ospetsuaren 10 sari ere baditu garaipenen artean (1966-1972 bitartean irabaziak).
1977an lehiaketetatik erretiratu zenez geroztik, Yamaha taldearen zuzendaria izan zen, eta, 1992tik aurrera, Cagiva taldearena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q253450
* Multimedia: Giacomo Agostini / Q253450
# Giacomo Albanese

Giacomo Albanese (Geraci Siculo, 1890eko uztailaren 11 – Sao Paulo, Brasil, 1947ko ekainaren 8a) italiar matematikaria izan zen.

## Bizitza

Palermoko fisika institutuan ikasi zuen eta 1903an graduatu zen. Doktoregoa Scola Normale Superioren bukatu zuen 1913an, eta tesiari 'Ulisse Dini' saria eman zioten. Hurrengo urteetan Pisan ibili zen irakasle; 1920. urtean Paduara joan zen Severiren laguntzaile izateko. Urte horretan bertan analisi eta aljebra-irakasle postu bat onartu zuen Livornoko Ontzigintza Akademian. Cataniako Unibertsitatean ere aritu zen Palermora itzuli baino lehen. 1929tik aurrera katedra bat bete zuen Pisan, 1936an Sao Paulora joan zen arte; hantxe geratu zen hil arte. Albanesek gainazal aljebraikoetako kurbak eta barietate aljebraiko baten generoa landu zituen, besteak beste. Singulartasunen problemaren ebazpena, geometria aljebraikoan oso garrantzitsua, ikertu zuen eta, alor horretan, ekarpen ugari egin zuen. Riemann-Roch problema ere aztertu zuen. Albanese barietateak, geometria aljebraikoan oso tresna baliagarria direnak, sortzeagatik da ezaguna.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Albanese, Giacomo // Treccani
* Datuak: Q1522060
# Gia Gunn

Gia Ketaro Ichikawa (Carpentersville, Illinois, 1990eko maiatzaren 10a), ezagunagoa Gia Gunn ezizen artistikoaz, estatubatuar drag-antzezle eta abeslari transgeneroa da. Hainbat telebista-lehiaketatan parte hartzeagatik ezaguna da, besteak beste, RuPaul's Drag Race-n seigarren denboraldian, The Switch Drag Race-n bigarren denboraldian eta RuPaul's Drag Race All Stars-en laugarren denboraldian.

## Bizitza

Ichikawa 1990eko maiatzaren 10ean jaio zen Carpentersvillen, japoniar-estatubatuar familia batean. Gizonezko generoa esleitu zioten jaiotzean.
Gunnek drag ikuskizunak egiten ditu. 2017ko martxoaren 31n, Transgeneroen Ikusgaitasunaren Nazioarteko Egunarekin batera, bere burua emakume transgenerotzat aitortu zuen Instagram sare-sozialean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Besanvalle, James. (2017ko apirilaren 1a). «Rupaul's Drag Race star Gia Gunn comes out as transgender» Gay Star News (Noiz kontsultatua: 2019ko otsailaren 2a).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Gia Gunnen webgune ofiziala
* Datuak: Q54994240
* Multimedia: Gia Gunn / Q54994240
# Giacinto Morera

Giacinto Morera (Novara, Italia, 1856ko uztailaren 18a - Turin, Id., 1909ko otsailaren 8a) italiar matematikaria eta fisikaria izan zen, analisi konplexuan lan garrantzitsua egin zuena.

## Biografia

Novarako merkatari aberats baten semea, Morera ingeniaritza eta matematika puruan lizentziatu zen Turingo unibertsitatean. Pavia, Pisa eta Leipzigeko unibertsitateetan egin zituen ikasketak. 1886an Genovako Unibertsitateko mekanika katedradun izendatu zuten, eta errektore izan zen. 1900ean Turingo Unibertsitatera joan zen mekanika irakasle gisa, eta bederatzi urte geroago hil zen arte izan zuen kargua.
Morera bere izena daraman analisi konplexuari buruzko teoremagatik eta elastikotasun linealaren teoriari buruzko lanagatik gogoratzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Somigliana 1909.
* ↑ Zill & Shanahan 2009.
* ↑ Santiago Zaragoza & Santiago Puertas 2013.

## Bibliografia

* Santiago Zaragoza, Antonio Cipriano; Santiago Puertas, María José (2013). El análisis complejo y su historia. Liber Factory. ISBN 978-84-9949-383-1.
* Somigliana, C.. (1909). «Giacinto Morera» Il Nuovo Cimento Vol. 17: 191-194. doi:10.1007/BF02709438. ISSN 1827-6121..
* Zill, Dennis G.; Shanahan, Patrick (2009). A First Course in Complex Analysis with Applications (en inglés). Jones and Barttlet Publishers. ISBN 0763757721.

## Kanpo estekak

* O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F.. MacTutor History of Mathematics archive. University of St Andrews.. (Ingelesez)
* Roero, Clara Silvia. (2005). Giacinto Morera (1856-1909). . (Ingelesez)
* Datuak: Q1522040
* Multimedia: Giacinto Morera / Q1522040
# Grandyle Village (New York)

Grandyle Village Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Erie konderrian dago, New York estatuan. 4.805 biztanle ditu, 5,827109 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Erie konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5884902
# Granera

Granera Kataluniako udalerria da, Moianès eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 77 biztanle zituen. 23,7 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 296 | 269 | 237 | 173 | 147 | 143 | 124 | 92 | 54 | 58 | 67 | 77 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Granerako udalari buruzko informazioa Kataluniako Generalitatearen webgunean.
* Datuak: Q15418
* Multimedia: Granera / Q15418
# Grandvilliers kantonamendua

Grandvilliers kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Oise departamenduan dago, Frantzia Garaia eskualdean. Guztira 101 udalerri ditu eta Grandvilliers da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q176732
# Grane

Grane Norvegiako udalerria da. Nordland konderrian kokatua dago. 2008.52 km² ditu eta 1.537 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q344390
# Granemore

Granemore (irlanderaz Grainseach Mhór) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 498 biztanle zituen.
Keady udalerritik 3 milia ekialdera dago.

## Iruditegia

* Santa Maria Lehen Hezkuntzako ikastetxea.
* Pairc Mhuire.
* Landa paisaia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2223159
* Multimedia: Granemore / Q2223159
# Gironako probintzia

Girona Espainiako probintzia bat da, Kataluniako autonomia erkidegoan kokatuta dagoena.
2005. urtean, probintziak 663.793 biztanle zituen. Hiriburua Girona hiria da.

## Geografia

Iparraldean Ekialdeko Pirinioak, ipar-mendebaldean Andorra eta Lleida, hego-mendebaldean Bartzelona eta ekialdean Mediterraneo itsasoa ditu mugakide.
Iparraldea eta mendebaldea menditsuak dira, baina Ampurdan eta La Selva aldea lauak. Itsasertza amiltsua da. Ter ibaia eta haren adarrak (Fresser, Oñar), Muga, Fluviá eta beste ibai batzuk igarotzen dira Gironatik. Gironako kostaldea Kataluniako ezagunena da, Costa Brava izena alegia, Portboutik Blanesera zabaltzen dena.
Bestela, Ekialdeko Piriniotako hainbat mendi, ibar eta bazter interesgarri daude probintziaren iparraldean. Tontorrik garaienak Puig Pedros (2.914 m), Puigmal (2.910 m) eta Pic de Bastiments (2.875 m) dira.
Kliman alde nabarmenak daude mendialdearen eta itsasaldearen artean.

## Udalerri nagusiak

* Girona: 77.475 biztanle (2002)
* Figueres: 35.174.
* Blanes: 32.926.
* Olot: 28.890.
* Lloret de Mar: 23.424.
* Salt: 23.214.
* Palafrugell: 19.115.
* Sant Feliu de Guixols: 18.994.
* Banyoles: 15.796.
* Palamos: 15.662.

## Eskualdeak

* Alt Empordà (Figueres).
* Baix Emporda (La Bisbal d'Emporda).
* Baixa Cerdanya (ekialdeko zatia, Puigcerda).
* Garrotxa (Olot).
* Girones (Girona).
* Pla de l'Estany (Banyoles).
* Ripolles (Ripoll).
* Selva (Santa Coloma de Farners).

## Historia

Antzinatik izan da ezaguna Girona, aztarnategi grekoek erakusten duten bezala, Empúriesen esaterako. Erdi Aroan Markerri Hispanikako parte izan zen, eta geroago Katalan-Aragoitar erreinukoa. Girona hiriburua lehen kolonia grekoen garaian sortua zen; erromatarren garaian Gerundia izena zuen. 409an bisigodoek hartu zuten, eta 713an arabiarrek. VIII. mende bukaeran Ludobiko Piok eskuratu zuen IX. mendean, Wilfrido Iletsuak Bartzelonarekin lotu zuen. Erdi Aroan Kataluniako hiri nagusia izan zen, Bartzelonaren ondoren. 1285ean Frantziako Filipe Ausartak setiatu zuen; Independentziarako Gerran bi setio jasan zituen (1808 eta 1809).

## Ekonomia

Nekazaritza da ekonomia jarduera nagusia (aleak, kotoia, tabakoa, barazkiak eta fruituak), baina abere hazkuntzak ere garrantzia handia du (zerria, ardia). Industrian jakien industria eta ehungintza dira nagusi. Turismoak garrantzi handia du itsasaldean.

## Pertsonaia ospetsuak

* Isaac Albeniz (1860-1909), musikagilea.
* Salvador Dali (1904-1989), artista.
* Salvador Espriu (1913-1985), idazlea.

## Kanpo estekak

* (Katalanez)Gironako Diputazioaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q7194
* Multimedia: Province of Girona / Q7194

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Girondar

Frantziako Iraultzan, girondarrak edo girondinoak talde federalista eta moderatua izan zen, jakobino zentralisten aurka agertu zirenak. Girondar gehienak Gironda departamenduko hautagaiak zirenez, izen hori eman zitzaien. Hasieran brissotendar zeritzen, Jacques-Pierre Brissoten jarraitzaile baitziren. Gehienak erdi mailako klaseko intelektual eta legegizon gazteak ziren, burgesiari lotuak, eta jarraitzaile ugari izan zuten salerosleen, merkatarien, industria gizonen eta finantzarien artean.
Girondarrek gerra eta bortxakeria erabiltzea bidezkotzat jotzen zuten, Iraultza Frantzian zein Europan garaile atera zedin. Hala, 1792. urteko apirilean Austriarekin gerran hastea lortu zuten. Hilabete bat lehenago taldeko bi kidek Luis XVI.a erregearen gobernuko finantza ministro eta barne ministro karguak erdietsi zituzten. Girondarrek ez zuten monarkia aginpidetik eraisteko (1792ko abuztuaren 10) laguntzarik eman, eta haiek baino talde erradikalagoak (Parisko Komunak, Parisko langileria eta Robespierre buruzagi zuten jakobinoak) jarri ziren Iraultzaren buru; orduan hasi zen girondarren gainbehera, Frantziako armadak 1793an izan zuen hondamendiaren eta Parisko langileen hobekuntza eskakizunei girondarrek uko egitearen ondorioz herriaren babesa galtzeraino areagotu zena. Bien bitartean, 1792ko irailean, Konbentzio Nazionala zabaldu zen; girondarrak eta “menditarrak” (Parisko biztanleek hautetsiak gehienak) aurrez aurre jarri ziren; zenbait girondar Luis XVI.a hiltzearen (1793ko urtarrilaren 21a) kontrako azaldu ziren eta erregezale izatea leporatu zieten. Herria girondarren kontra matxinatu zen 1793ko udaberrian; ekinaren 2an 29 diputatu girondar atxilotu, eta horietako 21 gillotinan hil zituzten urriaren 31n. Girondar askok alde egin zuten Konbentzioaren aurkako matxinada antolatzeko, baina huts egin zuten, saioak ez zuelako herriaren babesik jaso. “Menditarrek” aginpidea galdu ondoren (1794) Konbentziora itzuli ziren girondar batzuk.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-4-29 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
Kateogria:Frantziako desagertutako alderdi politikoak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207776
* Multimedia: Girondins / Q207776
# Gironda (estuarioa)

Gironda Frantziako hego-mendebaldean dagoen estuario bat da. Bere urek Akitania (Gironda eta Blayais eskualdeak eskuin ibarrean eta Médoc eskualdea ezker ibarrean) eta Poitou-Charentes (Itsas Charente, Haute-Saintonge eta Royannais eskualdean eskuin ibarrean) banatzen ditu.
75 kilometro luze dituen estuario honetan, Bordele hiritik estuarioan beherantz joanda, Garona eta Dordoina ibaiek euren urak itsasora isurtzen dituzte. Era berean estuario honek Gironda departamentuari izen ematen dio.

## Migrazio-ibilbide bat (mokozabal holandarrarena)

Mokozabal zuria negua Doñanako erretserba naturalean ematen du, eta uda Herbeheretan. Amsterdametik Doñanara joateko egin behar dituen 2.100 kilometro egiteko (gutxi-gora behera) hamabi egun beharko ditu. Egunero sei bat orduz egiten du hegan, batez beste 50 km/h-ko abiaduran, guztira 300km egin ditzake egun bakar batean. Egun guzti horietan jan eta atseden hartu ahal izateko toki egokiak bilatu beharko ditu bidean. Kasu gehienetan Amsterdametik Doñanarainoko bidea egiteko, hauek izaten dira bidaiako 12 pausalekuak:
Amsterdam - Sommeko badia - Senaren badia - Morbihango golkoa - Olonneko padurak - Girondako estuarioa - Arcachongo badia - Txingudi (Urdaibai, Mendixur edo Salburua ere izan daitezke) - Santoñako badia - La Navako aintzira - Villafáfilako Gatzaga - Peña del Aguilako aintzira - Doñana

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .
* ↑ Etxaniz, Aitor; Etxaniz, Mikel. Plaiaundiko Parke Ekologikoa. DBH Unitate didaktikoa. Eusko Jaurlaritza ISBN 84-457-1640-9..
* ↑ «Spoonbills. Mokozabalaren migrazioa egunean bertan zuzenean mapan jarraitzeko webgunea.» maps.nioz.nl (Noiz kontsultatua: 2023-04-12).

## Kanpo estekak

* «Spoonbills. Mokozabalaren migrazioa egunean bertan zuzenean mapan jarraitzeko webgunea.» maps.nioz.nl
* Datuak: Q213517
* Multimedia: Gironde estuary / Q213517
# Gironako katedrala

Gironako Santa Maria katedrala tenplu kristaua da, nagusiki gotikoa, beste estilo batzuen osagaiak dituen arren. hiri kataluniar horretako monumentuen artetik oso nabarmentzekoa eta Gironako probintzia osoaren elizarik handiena da, bai eta Katalunia osoko kultura ondarearen barruan aipatzekoa ere. Izan ere "Kataluniako zazpi mirariak" direlakoen artean dugu katedral hau.

## Historia

Lehendabiziko tenplu erromanikoa X. eta XI. mendeen artean eraiki zuten, VII. mendean meskita izandakoaren gainean, Islameko inbasioaren aurretik beste eraikin kristau zaharragoak egon baziren ere. Gaur egun arte zutik mantendu da sasoi hartako Carolus Handiaren kanpandorrea edo Torre de Carlemany.
Gaur egungo katedral gotikoa egiteari 1312an ekin zioten, eta garai horretako estilo gotikoarekin erdiko nabe erraldoia egin izan zuten, munduko handiena dena.
XVIII. mendean aurrealde nagusi barrokoa egin zuten, eta 1960an azkenean amaitutzat eman zuten eraikin osoa.

## Argazkiak

* Katedralaren erdiko nabearen irudi ederra.

## Kanpo estekak

* (Katalanez)(Gaztelaniaz)(Frantsesez)(Ingelesez)Gironako katedralaren webgunea
* Datuak: Q2261322
* Multimedia: Cathedral of Girona / Q2261322
# Gironda

Gironda (okzitanieraz: Gironda, frantsesez: Gironde) Frantziako 33. departamendua da, Akitania Berria eskualdean.
Mugakideak hauek ditu: Landak, Lot eta Garona, Dordoina eta Itsas Charente departamenduak, eta Ozeano Atlantikoa. Frantzia kontinentaleko departamendurik handiena da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12526
* Multimedia: Gironde / Q12526
# Girondar hesi

Girondar hesia edo zuresi tolesgarria, halaber ganibela (frantsesez ganivelle) burdin-hariz lotutako zurkaitz txikiz osatutako zuresia da. Zurkaitzak gaztainondo edo hurritz zurezkoak izan ohi dira, 45 mm zabal eta 13 mm-ko lodi, mutur batean zorroztua. Zurkaitzen arteko tartea desberdina izan daiteke, hesiaren "iragazkortasuna" zehazte aldera. Tradizioz, gaztainondoa eskuz arrailtzen da, eta horrek ohol zerratuek baino iraunkortasun handiagoa bermatzen du. Diseinu aldetik, ondo egokitzen dira malda eta lurzoru nahiko irregularretara.

## Erabilera

% 50eko iragazkortasuna duen ganibela bat instalatzean, dunetan haize-babesgarri erabili ohi dena, nahikoa izaten da hura zeharkatzen duen haizearen abiadura nabarmen murrizteko eta, ondorioz, garraiatutako materialak erorarazteko (batez ere harea eta orbela). Horrek oso baliagarri egiten lehengoratze ekologikoa egiteko edo kostaldeko dunak fisikoki berrosatzeko edo babesteko.
Kasu honetan, ganibela hainbat lerro paralelotan erabiltzen da, edo lerro elkarzutak osatuz, batzuetan harenondoko (Ammophila arenaria) landaketekin elkartuta dunaren egonkortzea indartzeko eta bizkortzeko, edo ezpata-belar (Carex) edo arrauka (Festuca) landaketekin elkartuta ingurunea hezeegia edo ez hain hondartsua bada.
Sedimentuen akrezioa sustatzeko eta horrela sortutako harea-karga sendotzeko, zurkaitzen artean adarrak, sareak edo saretak ere gehitu daitezke.
Ganibela behin-behienko hesiak egiteko erabil daiteke, animalia edo gizakiengandik aldi baterako babestu behar diren eremuak mugatzeko (adibidez landatu berri diren eremuak, landareak hazi arte).

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Frantsesez) Hallégouët, Bernard; Bodéré, Jean-Claude. (1986). La gestion des dunes littorales dans le Finistère. , 517–535 or. doi:10.3406/noroi.1986.4350. ISSN 0029-182X. (Noiz kontsultatua: 2022-12-01)..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3095174
* Multimedia: Ganivelles / Q3095174
# Gutun-azal

Gutun-azal edo kartazala objektu meheak, gehienetan gutunak eta agiriak, gordetzeko paperezko zorro bat da. Bereziki postan erabiltzen da, gutunak beste inork irakurri gabe hartzailearengana hel daitezen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170124
# Gutun aitortu

Gutun aitortua monarka autoritario batek emandako lege gorena da, bere buruaren eginkizunak mugatzen dituena, eta herritarren eskubideak zehazten. Konstituzioek ez bezala, ez du onartzen herri-subiranotasuna.

## Erreferentziak

* ↑ Montagut, Eduardo. El régimen de Carta Otorgada. eduardomontagut.es (Noiz kontsultatua: 2023-12-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5753818
# Guttigera

Guttigera Gracillariidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Guttigera rhythmica da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Guttigera albicaput | daturik gabe |
| Guttigera rhythmica | daturik gabe |
| Guttigera schefflerella | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5621916
* Espezieak: Guttigera
# Gutun-irekitzeko

gutun-irekitzekoa labana itxurako objektu bat da, gutun-azalak irekitzeko edo liburuetatik moztu gabeko orrialdeak zatitzeko erabiltzen dena.
Bertsio elektrikoak ere eskuragarri daude, motorrak erabiliz gutun-azalak hortz batean zehar irristatuz funtzionatzen dutenak. Hauek gutun-azal bolumen handiagoa maneiatzeko abantaila dute, baina xaflak gutun-azalaren edukia moztu eta honda dezake.
Gutun-irekitzekoak egurrez, metalez, plastikoz egin daitezke, batzuetan bolizkoak edo material konbinatuz. Gutun-irekitzeko moderno batzuek bizar-xafla bat dute plastikozko helduleku baten barruan ezkutatuta. Nolanahi ere, papera etengabe mozteak ahoaren higadura ekarriko du, eta zorroztu edo ordeztu egin beharko da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q915110
* Multimedia: Letter openers / Q915110