OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Apolo Patroosen tenplua

Apolo Patroosen tenplua (Patroosek "aitarena" esan nahi du, arbasoei dagokiena zentzuan), hondakinetan dagoen joniar ordenan eginiko tenplu bat da, K.a. 340 eta K.a. 320 bitartean eraikia. 16,5 metroko luzera eta 10eko zabalera du, eta Atenasko agoraren ipar-mendebaldean dago, Zeusen estoatik gertu. Joniar arrazaren sortzailetzat hartua eta familien babeslea, tenpluaren barnean, Apolo jainkoari eskainitako estatua bat zuen, Eufranor eskulturagileak egina.
Patroos ezizena, jainkoari emango zioten atenastarrek Ion iritsi ondoren, Atenasen ezarri zenean, bertako erregeak, gerrarako ezgaiak zirelarik.
Haitzurdinezko gorputz aurrealde bat, kitoi luze batekin jantzia, tenplutik gertu aurkitua eta Atenasko agoraren museoan erakusten dena, Apolo Patroosen estatua bezala ezagutua izan zen. Tenpluko sekosa, iparraldetik, gela txiki batekin lotuta zegoen, beharbada adytona edo barne santutegi bat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3142437
* Multimedia: Temple of Apollo Patroos / Q3142437
# Apolo eta Dafne (Berniniren eskultura)
## Deskripzio formala

Oinarri harritsu baten gainean, Apolo eta Dafne gazteen gorputzak altxatzen dira. Maitalea ukitzen duen une berean ageri da mutila, eta neska, ereinotz bilakatzen ari den une berean. Multzoak konposizio dinamiko eta helikoidala du, Dafneren anatomiak transformazioaren unean hartzen duen kurbaduran antzematen dena gehienbat.
Artistaren berebiziko trebezia da piezaren balio nagusia, marmolezko bloke hotz eta estatikoa tentsio eta mugimendu handiko irudi bilakatzeko gauza izan baizen.
Izan ere, egileak lortu egiten du ikusleak istorioaren gertaera-segida antzematea. Argi eta garbi islatzen da hori ninfaren figuran, zeinaren oinak, hankak eta eskuak landare morfologia hartzen ari baitira. Kalitate handiko eskultura lana da, ikuspegi pribilegiatu bakar batetik ikusteko diseinatu bazen ere.
Berninik zehaztasun handiz landu zuen xehetasunik ñimiñoenak ere. Horrela, aurpegia adierazkortasun handikoak dira. Testurak ere baliatzen ditu helburu horrekin: latzak, haitza eta hasten ari den ereinotza irudikatzeko; eta izugarri leunak eta finak, bi pertsonaien anatomien sentsualitatea areagotzeko.
Berninik argiaren potentzial dramatikoa ere landu zuen, argilunen gune asko sortu baitzituen; horretarako, ebakidurak egiten ditu toki estrategikoan, hala nola, begi zuloetan. Zentsu honetan, marmolaren testuren tratamendua ere nabarmentzen da, finduago landu baita pertsonaien anatomian.

## Gaia

Ovidiok, metamorfosiak lanean azaltzen duenaren arabera, Eros Apolorekin haserretu zen, hark iseka egin baitzion arkuarekin erakutsitako trebezia eskasaren kontura. Orduan, maitasunaren gezia(urrezko puntaduna) jaurti zion Apolori eta ukoaren gezia (berunezkoa), Dafne ninfari. Ondorioz, itxuragabe maitemindu zen Apolo Dafnez. Jainkoak ninfari besoetatik jarraitu eta, bere burua ihes biderik gabe ikusita, aitari, hots, Peneo ibaiari deitu zion Dafnek. Peneok ereinotz (Daphne grekoz) bilakatu zuen alaba. Apolok amore emanda, ereinotz koroa bat egin zuen zuhaitzaren hostoekin, eta, geroztik, beti eramango zuen gainean poetak eta militar garaileak koroatzeko.
Erdi Aroan, kastitate ikur giza interpretatu zen mito paganoa, harik eta XIV. mendean sinbologia horrek indarra galdu zuen arte. Horregatik, beharbada,l zegoen estua hori Borghese kardinalaren jauregian.

## Ereduak eta eraginak

Berninik ikuspegi bakarra eta gai mitologikoen erabilera jaso zituen errenazimendutik. Horiek erabilera mainieristarekin konbinatu, GIAMBOLOGNAK egin zuen bezala, eta dinamismo handiagoa eman zien figurei.
Horretarako, marmol bloke bakarra erabiltzeari utzi eta marmola eta brontzea konbinatu zituen eskultura berean. Guido Reniren Errugabeen sarraskia lanaren figura etsiak hartu zituen Berninik iturri Dafne irudikatzeko eta Apolo Balverede estatua, Apolo irudikatzeko.
Berninik mendebaldeko eskulturaren bilakaeraren zati handi bat markatu zuen XVIII. mende guztian zehar, neoklasizismo iritsi arte, zehazki.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q945850
* Multimedia: Apollo and Daphne (Bernini) / Q945850
# Aumont-Aubrac kantonamendua

Aumont-Aubrac kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Lozère departamenduan dago, Okzitania (eskualdea) eskualdean. Guztira 31 udalerri ditu eta Peyre en Aubrac da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q567844
# Aumategi (mendia)

Aumategi edo Saiturri Araba eta Gipuzkoa artean dagoen mendia da. Debagoieneko eta Elgeako mendilerroko mendirik garaiena da. Eskoriatza eta Oñatiko udalerrien lurretan dago, tontorra bera Oñatin badago ere, Barrundia udalerri arabarrarekin duen mugan. Ez da, Debagoienean ohikoa den bezala, kareharrizko mendia. Hau belartsua da. Bertan, Elgeako haize-errota ospetsuen parkea dago.

## Nola heldu

Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Araotz, Larrea, Elgea, Ozeta. (G.)

### Arabatik

Elgeako Elizalde auzotik abiatzen da ibilbiderik laburrena.

### Gipuzkoatik

Inguruko beste mendi askorekin gertatzen den lez, Urizar edo Uxarko bidegurutzetik Lizargarate mendatera heltzea da lehenengo pausua. Haatik, Aumategi ez dagoenez Degurian, ez da gas hodiaren ibilbidea hartu behar, Urbiara doana baizik. Bide hori hartu eta laster, eskuinetarantz, Mugarriluzerantz doan bidexka bat dago. Mugarriluze mendiaren tontorrera iritsi ondoren, denbora guztian ekialderantz joan behar da, handik gutxira, Aumategiko tontorrera iritsi arte.

## Ikus, gainera

* Arabako mendien zerrenda
* Gipuzkoako mendien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) (mendia) Aumategi (mendia) (Mendikat)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Mendikat webgunean
* Aumategi / Saiturri, http://www.euskal-herria.org/.
* Datuak: Q12254492
# Aumond (Quebec)

Aumond Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Outaouais eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen La Vallée-de-la-Gatineau konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 725 biztanle zituen 214.57 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2871803
* Multimedia: Aumond / Q2871803
# Augustenborg jauregia

Augustenborg gaztelua (danieraz Augustenborg Slot, alemanieraz Schloss Augustenburg) Danimarkako Sønderborg herrian dagoen gaztelua da, Als uhartean hain zuzen ere. Gaur egun ospitalea da.

## Izena

Auguste dukesaren (1633-1701) omenez dauka Augustenborg izena. Ondoren izan ziren hainbat dukek ere Auguste izena hartu zuten, besteak beste bertako azken dukea izan zen Kristian Augusto II.a Dukea (1798-1869).

## Historia

1660 eta 1664 artean eraiki zuen Ernest Günther Augustenborgeko lehen dukeak. 1770 eta 1776 artean zabalkundeak egin zitzaizkion, hiruhegotako eraikin barroko simetrikoa eraiki zelarik. Michel Angelo Taddei italiar arkitektuak diseinatu zuen eta kapera rokoko bat gehitu zion eraikinari.
Danimarkak uhartea 1920an eskuratzerakoan jauregia ere hartu zuen eta 1927an ospitale bihurtu zuen.

## Iruditegia

* Jauregiaren aurrealdea.
* Jauregiko eliza.
* Jauregi inguruko parkea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q552920
* Multimedia: Augustenborg Slot / Q552920
# Augusteum

Augusteum bat (pluralean, Augustea) antzinako erlijio erromatarrean kultu inperialarentzako tenplu bat zen jatorriz, Augusto tituluagatik horrela deitua.
Sebasteion deitzen zioten Erromatar Inperioko Ekialde Grekoan. Adibideak Sebastia / Samaria, Konstantinopla, Afrodisias, Antiokia, Cartagena, Fano eta, ezagunena, Ankara (Augusto eta Erromaren tenplua).
XVIII. mendetik aurrera, Augusteum terminoa zenbait eraikin akademiko eta kulturaletan ere erabili izan da, hala nola Leipzig, Oldenburg edo Wittenbergeko Augustea.

## Erreferentzia kulturalak

2010eko Eat Pray Love filmean, pertsonaia nagusiak, Julia Robertsek interpretatutako Liz Gilbertek, Augusteuma aipatzen du bere mutil-lagunarentzako gutun batean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2871500
* Multimedia: Augustea / Q2871500
# Auguste de Marmont

Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont, Ragusako dukea (Châtillon-sur-Seine, 1774ko uztailaren 20a - Venezia, 1852ko martxoaren 22a) frantziar mariskala izan zen.
Dijonen ezagutu zuen Napoleon. Bonapartek landa-laguntza izendatu zuen eta elkarrekin egon ziren Italia eta Egiptoko kanpainetan. Brumaireko estatu-kolpean egon zen eta artilleriaren buru izan zen Marengoko guduan.
1805ean Ragusako Errepublika okupatu zuen eta bost urtez Dalmaziako gobernaria izan zen. 1809an Wagramgo guduan borrokatu zuen. 1810ean Frantziako armadaren Espainiako iparraldean agintea jaso zuen. André Masséna ordezkatu zuen karguan. Wellingtonek garaitu zuen Arapilesko guduan. 1813an Lützen, Bautzen eta Dresdengo guduetan parte hartu zuen.
Berrezarkuntza ondoren, Borboien zerbitzura egon zen eta Michel Ney mariskalaren exekuzioaren alde bozkatu zuen. 1830ean Uztaileko Iraultza zanpatzeaz arduratu zen. Errege familiari erbestera lagundu eta Venezian hil zen.

## Lanak

* Voyage en Hongrie, etc. (4 liburuki, 1837)
* Voyage en Sicile (1838)
* Esprit des institutions militaires (1845)
* Cesar; Xenophon; eta Mémoires (8 liburuki, 1856)
* Datuak: Q312676
* Multimedia: Auguste de Marmont / Q312676
# Auguste de Villiers de L'Isle-Adam

Jean-Marie-Mathias-Philippe-Auguste de Villiers de L'Isle-Adam (Saint-Brieuc, 1838ko azaroaren 7a - Paris, 1889ko abuztuaren 19a). XIX. mendearen bigarren erdiko Frantziako literatura abangoardiako idazle nagusietakoa, sinbolismoaren aitzindaria izan zen.
Izen luzearekin bataiatu zuten baina 1846. urtetik aurrera Villiers de L'Isle-Adam markesa tituluarekin izendatu izan zuten, edo gehienetan, Auguste Villiers de L´Isle-Adam izenarekin eta batzuetan Mathias izena erabiliz.
Villiers de L'Isle-Adam markesak olerkiak, antzerki-lanak eta kontakizun laburrak idatzi zituen. Bere lanetan naturalisten kontrako jarrera, idealismo erromantikoa eta sentsualitate ankerra dira nagusi; nabarmena da Baudelairen, Hegelen eta Poeren eragina. Lan aipagarri batzuk: Premières poésies (1859), Contens cruels (1883), Tribulat Bonhomet (1887) eta azkenik Axël (1890; idazlearen maisu-lana, hura hil ondoren argitaratua).

## Euskal literaturan izan duen oihartzuna

Ezaguna da Bernardo Atxagak Obabakoak, liburuan omenalditxoa egiten ziola Villiers de L'Isle-Adam idazleari. "Ondo plajiatzeko metodoaren azalpen laburra eta adibide bat" ipuin edo atalean, plagioaren gorazarrea egin zuen idazle asteasuarrak eta adibidean, hau da hurrengo ipuinean, "Pitzadura bat elur izoztuan" ipuinean, Villiers izena hortik agertuko da ipuinean ondo txertaturik. (Pertsonaia nagusiak Auguste eta Mathias izenak dauzkate, aipatzen den laku baten izena: Villiers).
"Pitzadura bat elur izoztuan" ipuina, Contens cruels (1883) liburuko ipuin baten plagioa da. Frantziar idazlearen liburuan ziegetan gertatzen zen istorio baten plagioa egingo du Atxagak ziegetatik istorioa urrunduz eta bere paraleloa mendialde zabalean kokatuz. Atxagak ez zuen plagioa ezkutatu, alderantziz, plagioa aldarrikatu zuen. "Dena, dagoeneko, idatzita dago"...

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Augustin

Augustin Errumaniako udalerri bat da, Brașov konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q423645
# Auguste de Forbin

Auguste de Forbin, izen osoa Louis Nicolas Philippe Auguste de Forbin (La Roque-d'Anthéron, 1777 - Paris, 1841), noble frantziarra, margolaria, 1816tik aurrera Louvre museoaren zuzendaria izan zen.

## Margolan ezagunenak

Margolari trebea, beste lanen artean hauek aipatzea merezi dute:
* Procession des Pénitents noirs, 1806.
* Vision d’Ossian, 1806.
* Mort de Pline, Juillet 1816.
* l’Éruption du Vésuve 1817. Lan honek Frantziako Académie des beaux-arts instituzioaren ateak ireki zizkion.
* Religion au tribunal de l’Inquisition, 1817.
* Inès de Castro couronnée après sa mort, 1819.
* Vue de Jérusalem près de la vallée de Josaphat, 1825.
* Camposanto monumentale, 1827.
* Cloître de Santa Maria Novella à Florence.

## Idazlanak

* Sterne à Paris, ou le voyageur sentimental, komedia, 1800.
* Charles Barimore, roman sentimental, 1810.
* Voyage dans le Levant sur, 1819.
* Souvenirs de La Sicile disponible sur Gallica, 1823.
* Mois à Venise, 1824.

## Erreferentziak

* Datuak: Q867584
* Multimedia: Louis Nicolas Philippe Auguste de Forbin / Q867584
# Auguste Van de Verre

Auguste Van de Verre arkularia zen. Belgika ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Auguste Van De Verre
* ↑ Auguste VAN DE VERRE

## Kanpo estekak

* Datuak: Q767299
# Auguste Verdijck

Auguste Verdijck (Schoten, 1902ko otsailaren 8a - Merksem, 1988ko otsailaren 14a) txirrindulari belgikarra izan zen, 1924tik 1936ra profesionala.
Bere ibilbideko urterik onena 1925koa izen zen, non Euskal Herriko Itzulia irabazi zuen eta Frantziako Tourrean 8. amaitu zen. Anaia Lucien Verdijck ere txirrindularia izan zen.

## Palmaresa

1924
* Paris-Nantes
* Belgikako Itzulia (independienteentzako)
* 2. Schaal Selsen
1925
* Belgikako Itzuliko etapa 1
* Paris-Nantes
* Critérium des Aiglonseko etapa 1
* Euskal Herriko Itzulia eta etapa 1
* 2. Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 3. Belgikako Itzulian
* 8. Frantziako Tourrean
1926
* 8. Flandriako Tourrean
1928
* 2. Belgikako ziklo-kros txapelketan
1929
* 7. Flandriako Tourrean
* 7. Paris-Toursean
1932
* 2. Nationale Sluitingsprijsen
* 3. Scheldeprijsen
* 5. Liege-Bastogne-Liegen

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1925 | 1926 | 1927 | 1928 | 1929 |
| Frantziako Tourra | 8. | — | — | — | UT |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1968497
* Multimedia: Auguste Verdyck / Q1968497
# Australiako eta Zeelanda Berriko Armada Gorputzak

Australiako eta Zeelanda Berriko Armada Gorputzak (ingelesez: Australian and New Zealand Army Corps, laburtuta ANZAC) Lehen Mundu Gerran zehar, Australia eta Zeelanda Berriko soldaduz osatutako armada gopurtza izan zen. Britainiar Inperioaren alde eta Otomandar Inperioaren aurka borrokatu ziren.
1914ko abenduan Egipton sortu eta Gallipoliko guduan borrokatu zen: bertan hildako eta zauritu ugari izan zituzten. Soldadu kementsu eta sakrifikatuen ospea bereganatu zuten, tamalez beren agintariek alferrikako heriotzera bidaliak, ongi antolatutako otomandar soldaduek sarraskitu eta garaitu baizituzten.
Bigarren Mundu Gerran ere, denbora laburrez, 1941eko Greziako guduan borrokatu zen.
Urtero, apirilaren 25ean, Armada honetako hildako eta zaurituen omenez ANZAC Eguna ospatzen da: Australia eta Zeelanda Berrian, jai-egun nazionala da.

## Zinema

* Gallipoli (1981, Peter Weir)

## Ikus gainera

* Anzac Eguna

## Kanpo estekak

* Datuak: Q433119
* Multimedia: Australian and New Zealand Army Corps / Q433119
# Australiako aborigen

Australiako aborigenak Ozeaniako herrialde hartako jatorrizko jendea da, gaur egun gutxiengoa osatzen duena kanpoaldetik etorritako beste komunitate etniko batzuekin batera.

## Historia

Lehenengo biztanleak uhartera iritsi ziren orain dela 40.000-70.000 urte.
1788an britainiarrak lurraldea kolonizatzen hasi ziren, eta urte hori baino lehen 315.000-750.000 pertsona han bizi zirela uste dute adituek. Europarrek eramandako gaixotasunek eta indarkeriazko ekintzek populazio hori murriztu zuten urteekin. XX. mendeko hasieran, adibidez, 150.000 aborigen baino ez ziren bizi.
2008ko otsailaren 13an Kevin Rudd lehen ministroak Legebiltzarraren izenean ofizialki barkamena eskatu zien aborigenei "Stolen Generations" direlakoengatik. "Belaunaldi galduak" 1869tik 1969 arte Gobernuak eta Elizak euren gurasoei lapurtutako ume aborigen edo mestizoak dira, ez argitutako arrazoiengatik egindakoa.

## Bizilekuak

2006ko erroldaren arabera, Australian 455.031 aborigen bizi ziren, biztanle guztien % 2-3 izanda. Gehienak, Hegoaldeko Gales Berrian (138.505) eta Queenslanden (127.578) bizi dira.
Beste lurralde batzuetan hauxe da urte hartako populazioa: Mendebaldeko Australia (58.711), Iparraldeko Lurraldea (53.662), Victoria (30.141), Hegoaldeko Australia (25.557), Tasmania (16.767) eta Australiako Hiriburuaren Lurraldea (3.873).
Bestela, Darwin da populazio aborigenik handiena duen hiriburua.

## Hizkuntzak

Aborigenek ehunka hizkuntza erabiltzen dituzte, horietako asko desagertu badira ere.
Hauek, bi multzo handitan sailkatzen dituzte, alde batetik Pama-Nyungan hizkuntzak (gehienak) eta bestetik Pama-Nyungan ez direnak.

## Musika

Didgeridoo ziur aski jatorrizko musika tresnarik ezagunena da munduan zehar, egurrezko haize instrumentua dena.

## Pertsonaia ezagunak

* David Gulpilil (1953-), aktore eta dantzaria
* Cathy Freeman (1973-), atleta.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) "National Indigenous Times" egunkaria
* (Ingelesez) Aborigenen artea
* Kontaktua 1964: Australiako azken «basatien» galera Erreportajea Argia astekarian (2011-05-29)
* Datuak: Q12060728
* Multimedia: Aboriginal Australians / Q12060728
# Australiako bandera

Australiako bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 1:2 |
| Erabakia | 1901 |
| Koloreak | Urdina Zuria Gorria |
Australiako bandera 1901eko irailaren 3an erabakitakoa da. Atzealdea urdina da eta Erresuma Batuko bandera dauka goi ezkerraldeko ertzean. Honen azpian, zazpi puntadun izar zuri bat dauka, Federazioaren Izarra bezala ezagutzen dena. Zazpi punta horietako seik Australiako sei estatu orijinalak adierazten dituzte, eta azkenak lurraldeak eta etorkizuneko estatuak. Banderaren eskuinaldean beste bost izar daude: lau, zazpi puntakoak eta neurri berekoak, eta bosgarren bat bost puntakoa eta txikiagoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81676
* Multimedia: Flags of Australia / Q81676
# Australiako emakumezkoen errugbi selekzioa

Australiako emakumezkoen errugbi selekzioa Australiaren ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. 1994an jokatu zuen lehenbiziko partida. 1998tik aurrera, Munduko Errugbi Kopa guztietan parte hartu du. 2010ean lortu zuen posturik hoberena: 3.a.

## Palmaresa

* Munduko Kopa:
** Parte hartzeak (7): 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2017, 2021
** 3.a 2010ean

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3589772
* Multimedia: Australia women's national rugby union team / Q3589772
# Australiako aingeru guardako

Australiako aingeru guardakoa (Squatina australis) aingeru guardako marrazoaren espezie bat da, Squatinidae familiakoa. Ur subtropikaletan bizi da, Australiaren hegoaldean, Mendebaldeko Australiatik Hegoaldeko Gales Berriraino, 18ºS eta 41ºS latitudeen artean. 255 metroko sakoneraraino iristen da. Gutxi gorabehera 1,52 metroko luzeera da. Ugalketaren aldetik bizierrulea da, eta 20 bat kume izaten ditu harean.

## Deskripzioa

Australiako aingeru guardakoak gorputz zabal eta bertikalki estua du. Bere muturrean lihazkiak eta bi perikulu ditu, sudur-zuloen azpian.

## Banaketa geografikoa, habitata eta klima

Squatina australis, Australiaren hegoaldearen plataforma kontinentalean du jatorria. Tasmanian, Victorian, Austriaren-hegoaldean, Australiaren-mendebaldean eta Galesen-hegoaldean sakonean 130metrotara (430 ft) egon ahal dira. Normalean, zelai-hondo edo hareatsu eta itsas-larreetean , eta sarritan arrezife-harritsuetan aurkitu ahal ditugu. Australiako aingeru guardakoa ur epeletan egotea da ohikoena.

## Egoera

Australiako aingeru guardakoa IUCN-arengatik IUCNren Zerrenda Gorrian , "Least Concern" atalean katalogatuta dago. Hau honela da, haren populazioa oso handia delako eta egonkorra dirudielako. Marrazoa janari bezala saltzen da, arrain zuri bezala, baina ez da erraza animalia hau harrapatzea.

## Erreferentziak

* Compagno, Dando, & Fowler, Sharks of the World, Princeton University Press, New Jersey 2005 ISBN 0-691-12072-2

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29323
* Multimedia: Squatina australis / Q29323
* Espezieak: Squatina australis
# Apomys brownorum

Apomys brownorum Apomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Muridae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Apomys
* Muridae
# Apomys camiguinensis

Apomys camiguinensis Apomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae subfamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Filipinetako Camiguin uhartean baino ez da bizi.

## Ikus, gainera

* Apomys
* Muridae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1971209
* Multimedia: Apomys camiguinensis / Q1971209
* Espezieak: Apomys camiguinensis
# Apomys iridensis

Apomys iridensis Apomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Muridae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Apomys
* Muridae
# Apomys aurorae

Apomys aurorae Apomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Muridae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Apomys
* Muridae
# Apomys banahao

Apomys banahao Apomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Muridae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Apomys
* Muridae
# Azpidominante (musika)

Azpidominatzailea, musikaren teorian, eskala batetako laugarren notari deritzo. Adibez, Do nagusiaren eskalan (piano batetako tekla zuriek soilik osatzen dutena, germanierazko idazkeran C hizkiak ordezkatzen duen Do notatik hasia, azpidominatzailea, F hizkiak ordezkatzen duen Fa nota izango litzateke, eta, akorde azpidominatzailea, Fa, la eta do notek osatuko lukete.
Musikaren teorian, azpidominatzailearen akordea, IV erromatar zenbakiarekin irudikatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q536541
* Multimedia: Subdominant / Q536541
# Azpiegitura eta gainegitura

Azpiegitura eta gainegitura Marxek eta Engelsek euren teorietan garatutako kontzeptuak dira, sistema sozioekonomiko baten egitura aztertzeko erabiliak. Azpiegitura edo oinarri materiala ekoizpen-indarrak, ekoizpen-harremanak eta gizarte baten egitura ekonomikoa osatzen duten elementuak dira. Gainegitura gizartea arautzen duten erakunde juridiko-politikoek, zuzenbideak, kulturak eta ideologiak osatzen dute.

## Gainegitura

Materialismo historikoaren oinarrizko tesia, gainegiturak (alemanieraz Überbau) gizartearen egoera ekonomikoaren, medioen eta produkzio indarren (azpiegitura) araberakoa dela da. Gainegiturak ez dauka historia propioa, izan ere, gainegituren aldaketak, azpiegituren aldaketen ondorioak dira. Teoria honek ondorio esanguratsuak ditu:
* Alde batetik, gainegituraren elementu guztien ulermena soilik, egitura eta haren oinarrian dauden aldaketa ekonomikoak ulertuz gero lor daiteke.
* Beste alde batetik, gizakiaren adimenaren independentzia posible ez delaren ideia, kanpoko faktoreek heldutako determinismotik dator.

## Azpiegitura

Azpiegituraren tesi marxistak (alemanieraz Basis) honako hauek dira:
* Prozesu historikoaren oinarrizko faktorea da eta gizartearen garapena eta aldaketak determinatzen ditu. Hau ez da automatikoa, ez mekanikoa, ezta ere instantean gertatzen dena.
* Ekoizpen-bideek konposatzen dute (baliabide naturalak eta baliabide teknikoek) eta lan indarrak (langileek). Bien artean, ekoizpen indarra konposatuko lukete, ekoizpen erlazioengatik kontrolatuta daudenak.
* Badaude periodo historikoak, non ekoizpen erlazioek ekoizpen indarrak moteldu dituzten. Periodo hauen luzapenak ez du egonkortze edo geldialdi bat suposatzen gizartean, kontrakoa baizik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q335833
# Azpibitartekari (musika)

Musikaren teorian, azpibitartekari, nota eskala batetako seigarren notari deritzo. Adibidez, Do nagusiaren eskalan (piano batean, soilik tekla zuriek osatzen duten eskala, germanierazko idazkeran C bezala idazten den Do notatik hasia), azpibitartekaria, A edo la nota izango litzateke, eta, kasu horretan, azpibitartekariaren akordeak, A, C eta E edo la, do eta mi notak izango lituzke. Eskala nagusi batean, azpibitartekaria, tonikoaren tonalitate erlatiboa da. Beste teoriko batzuk, Superdominatzaile deitzen dute, supertonikoarekin egiten den bezala, dominatzailearen gainetik baitago (horregatik super aurrizkia).
Musikaren teorian, azpibitartekariaren akordea, VI erromatar zenbakiarekin irudikatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2482085
* Multimedia: Submediant / Q2482085