OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Allegheny (ibaia)

Allegheny (ingelesez ˌælɪˈɡeɪni ahoskatua) Ohio ibaiaren ur iturri handiena da, Estatu Batuetako ekialdean kokatua. Allegheny ibaiak Monongahela ibaiarekin bat egiten du Ohio ibaia eratuz Point State Park deritzon lekuan, Pittsburgh hiriaren erdialdean hain zuzen ere.
Ibaiak 523 kilometro (325 milia) luze da, New York eta Pennsylvania Ipar Ameriketako estatuak zeharkatzen dituelarik.
30.000 km2-ko arroa du, Allegheny goi-ordokitik ura jaso eta Mississippi ibaiari jasotzen duen ipar-ekialdeko ur kantitate handiena emanez.
Ibaiaren ibarra Estatu Batuetako inguru produktiboenetakoa izan da historian zehar; ikatz, petrolio eta gas natural depositu handiekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q686021
* Multimedia: Allegheny River / Q686021
# Alleghany (Kalifornia)

Alleghany Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sierra konderrian dago, Kalifornia estatuan. 30 biztanle ditu, 0,903782 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sierra konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4731258
# Alleghe

Alleghe Italiako udalerri bat da. Bellunoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 1.100 biztanle ditu, 29,72 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Alleghek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Colle Santa Lucia San Tomaso Agordino Taibon Agordino Rocca Pietore Selva di Cadore Val di Zoldo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39854
* Multimedia: Alleghe / Q39854
# Allegany konderria (New York)

Allegany konderria (ingelesez: Allegany County) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Belmont da. 2010eko zentsuaren arabera 48.946 biztanle zituen, Allegany kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Allegany konderriak 2.679,05 kilometro koadro ditu. Horietatik 13,15 ura dira. Beste 2.665,89 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,27 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 48.946 pertsonetatik 47.371 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 670 dira. 494 beltzak edo afroamerikarrak. 97 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 451 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 30 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 496 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q47944
* Multimedia: Allegany County, New York / Q47944
# Alleghany konderria

Alleghany konderria edo Allegany konderria izenarekin honakoak aurki daitezke:
* Allegany konderria (Maryland)
* Allegany konderria (New York)
* Alleghany konderria (Ipar Carolina)
* Alleghany konderria (Virginia)
* Allegheny konderria (Pennsylvania)
# Alleghany konderria (Ipar Carolina)

Alleghany konderria (ingelesez: Alleghany County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sparta da. 2010eko zentsuaren arabera 11.155 biztanle zituen, Alleghany kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Alleghany konderriak 612,66 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,85 ura dira. Beste 608,8 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,21 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 11.155 pertsonetatik 10.866 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.004 dira. 133 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 53 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 82 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q497899
* Multimedia: Alleghany County, North Carolina / Q497899
# Alleghany konderria (Virginia)

Alleghany konderria (ingelesez: Alleghany County) Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Covington da. 2010eko zentsuaren arabera 16.250 biztanle zituen, Alleghany kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Alleghany konderriak 1.162,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 8,54 ura dira. Beste 1.153,73 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,98 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 16.250 pertsonetatik 15.216 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 176 dira. 751 beltzak edo afroamerikarrak. 25 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 37 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 204 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q488675
* Multimedia: Alleghany County, Virginia / Q488675
# Anglo-espainiar Gerra (1585-1604)

    Artikulu hau 1585-1604ko gerrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Anglo-espainiar Gerra».
Anglo-espainiar Gerra (1585-1604) isabeldar Ingalaterrako Erresuma eta Filipe II.aren Espainia arteko aldizkako gatazka izan zen.
Hasieran, ingelesek zenbait garaipen izan zituzten, tartean Cádizen (1587) eta Itsas Armada Garaiezinaren galearen (1588), baina gero porrot egin zuten, tartean Ingeles Armada (1589), San Juango guduan eta Essex–Raleigh espedizioan (1595 eta 1597). Espainiarrek Ingalaterra inbaditzeko beste bi saiakera (1596 eta 1597an) egin bazuten ere, ezin izan zuten ezer lortu.
XVII. mendearen hasieran gerra itopuntuan zegoen Herbehereetan, Frantzian eta Irlandan. Hori zela eta, 1604an Londresko ituna sinatu zuten: Ingalaterrak eta Espainiak beren esku-hartze militarrak eten zituzten Herbehereetan eta Irlandan eta ingelesek bere kortsarioak eten zituzten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q430726
* ↑ Bicheno, Hugh. (2012). Elizabeth's Sea Dogs: How England's Mariners Became the Scourge of the Seas. Conway ISBN 978-1844861743..
* ↑ Wernham, R.B.. (1994). The Return of the Armadas: The Last Years of the Elizabethan Wars Against Spain 1595–1603. Oxford: Clarendon Press ISBN 978-0-19-820443-5..
# Anglo-Vasco

    Artikulu hau Gasteizko auzoari buruzkoa da; burdinbidea gaitzat duena beste hau da: «Anglo-Vasco-Navarro trenbidea»
Anglo-Vasco Gasteizko (Araba) auzoa da. Bere izena aspaldi Gasteiz zeharkatzen zuen bide estuko trenbideari zor dio. Tren-linea honek, Anglo-Vasco-Navarro deiturikoak, 1888tik 1968ra jardun zuen Bergara eta Lizarra arteko bidean. Auzoa Gasteizko Alde Zaharraren ekialdean dago (alde horretarantz egin zen lehen hiri hedapena izan zen), eta bere mendebaldean Obispo Ballester kalea eta Herrandarren kalea dira muga, hain zuzen trenaren igarobidean sortu ziren kaleak trenbidea desagertu ondoren.
Auzoaren zati bati, San Anton plazaren ekialdera 70ko hamarkadan eraikitako etxebizitza-poligonoari, Aranbide esaten zaio. Lantegi batzuk ordezkatu zituen.
2005ean 4.923 biztanle zituen El Anglo auzo osoak. Gasteizko auzo berrien eraikuntza dela-eta, El Anglo-ren biztanleria zertxobait jaisten ari da azken urteotan, eta, 2008an, 4.707 biztanle zituen.

## Ondasun nabarmenak

* Artium
* Gasteizko autobus geltokia

## Kanpo estekak

* Anglo-Vascoren 2001eko ortoargazkia www.alava.net webgunean
* Datuak: Q574265
# Anglo-espainiar Gerra

Anglo-espainiar Gerra izan daiteke:
* Anglo-espainiar Gerra (1585–1604)
* Anglo-espainiar Gerra (1625–30), Hogeita Hamar Urteko Gerraren barnean
* Anglo-espainiar Gerra (1654–60)
* Espainiako Ondorengotza Gerra (1701–13)
* Aliantza Laukoitzaren Gerra (1718–20)
* Anglo-espainiar Gerra (1727–29)
* Jenkinsen belarriaren Gerra, gero Austriako Ondorengotza Gerra bilakatu zena
* Anglo-espainiar Gerra (1762–63), Zazpi Urteko Gerraren barnean
* Anglo-espainiar Gerra (1779–83)
* Anglo-espainiar Gerra (1796–1808), Frantziako Iraultzako Gerren eta Napoleondar Gerren barnean
* Lehen Karlistaldia (1833-39), Erresuma Batuak isabeldarren alde egin baitzuen
# Anglo-Persian Oil Company

Anglo-Persian Oil Company (APOC) Britainiar enpresa izan zen, 1909an sortua, Masjed Soleimanen (Persia, gaur egungo Iran) petrolio eremu handia aurkitu ondoren. Erresuma Batuko gobernuak konpainiaren %51 erosi zuen 1914an, eta gero eta akzio gehiago kontrolatu zituen, konpainia nazionalizatuz. Iranen petrolioa ustiatu zuen lehen enpresa izan zen. 1935ean APOCek izena aldatu zuen, Anglo-Iranian Oil Company (AIOC) izen berrira, Reza Shahk formalki eskatu zuenean Persiaren ordez Iran izena erabiltzea herrialdeari buruz hitz egiterakoan.
1954ean "British Petroleum Company" izena hartu zuen, gaur egungo BPren ernamuina izango zena. Mohammad Mosaddeghen gobernuak konpainiaren azpiegitura nazionalizatu zuen, eta enpresa berriari National Iranian Oil Company izena eman zion.

## Erreferentziak

* ↑ Kuiken, Jonathan. (2014). «Caught in Transition: Britain's Oil Policy in the Face of Impending Crisis, 1967-1973» Historical Social Research / Historische Sozialforschung 39 (4 (150)): 272–290. ISSN 0172-6404. (Noiz kontsultatua: 2024-04-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q267380
* Multimedia: Anglo-Persian Oil Company / Q267380
# Anglo-errusiar ituna

Anglo-errusiar ituna 1907ko akordio bat izan zen, non Britainia Handiak eta Errusiar Inperioak Pertsia, Afganistan eta Tibeti buruzko euren norgehiagoka kolonialak baretu zituzten. Anglo-errusiar hitzarmenean sinatu zen.
Persiako eraginguneak zehaztu zituen, herrialde bakar batek ere Tibeteko barne arazoetan muturrik sartu behar ez zuela ezarriz eta britainiarren Afganistanen gaineko kontrola onartuz. Akordio honek Entente Hirukoitza deritzona sorrarazi zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1129893
# Anglo

Angloak edo angliarrak (alemanez: Angeln; antzinako ingelesez Englas; latinez: anglus, singularra, anglii, plurala) germaniar herri bat izan zen. Jatorria gaur egungo Alemaniako Schleswig-Holstein estatuko Angeln eskualdean zuten (Danimarkako mugatik hurbil).
V. eta V. mendeetan zehar saxoi eta jutoekin batera gaur egungo Ingalaterrako ekialdean kokatu ziren, hiru erreinu sortuz: East Anglia, Mercia eta Northumbria. Anglo eta saxoein arteko batasunak anglosaxoi herriaren sorkuntza ekarri zuen.
Euren izendapena Engla-lond, gerora Engeland, hots, "Angloen Lurraldea", gaur egungo Ingalaterra izenen jatorria da.

## Iruditegia

* Angeln eskualdea edo penintsula.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2015-1-30). 174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak. , 4 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104238
* Multimedia: Angles (people) / Q104238
# Anglo-Errusiar Gerra (1807–1812)

Napoleondar Gerretan, Anglo-Errusiar Gerra (1807ko irailaren 2a - 1812ko uztailaren 18a) Britainia Handiaren eta Errusiaren arteko etsaitasunen fasea izan zen, azken horrek Frantziarekin zuen gerra amaitu zuen Tilsiteko Hitzarmena sinatu ondoren. Anglo-errusiako etsaitasunak itsaso Baltikoko eta Barents itsasoko itsas ekintza txikietara mugatu ziren batez ere.

## Tilsiteko Hitzarmena

Napoleon Bonapartek Friedland-eko guduan (1807ko ekainaren 14an) errusiarrak garaitu ondoren, Alexandro I.a Errusiakoa tsarrak bake-ituna sinatu zuen, Tilsiteko Hitzarmena deritzona. Nahiz eta ituna nahiko ezezaguna izan Errusiako gortean, Errusiak ez zuen alternatibarik Napoleonek Neman ibaia (orduan Errusiako muga) erraz gurutzatu eta Errusia inbaditu zezakeen.
Itunaren baldintzek Errusia Britainia Handiarekin zuen itsas merkataritza uztera behartu zuten. Itxiera hau Napoleonek Sistema Kontinentala ezartzeko etengabeko ahaleginaren parte izan zen, Frantziaren menpeko Europako hainbat herrialderen arteko harreman ekonomikoak sendotuz. Napoleonen helburua Britainia Handiko merkatu garrantzitsuenetako bat ixtea zen eta, horrela, ekonomikoki men egitera behartzea.

## Erreferentziak

* ↑ Aleksandr A. Orlov, Russia and the Napoleonic Wars (Palgrave Macmillan, London, 2015) pp. 84-96.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2441248
# Anfauglith

Anfauglith edo Ard Galen, Tolkienen legendariumean, Dorthonion eta Lothlannetik iparraldera, Ered Wethrinetik ekialdera eta Mendi Urdinetatik mendebaldera dagoen ordoki zabal eta berde bat da. Ered Wethrinen duen bere mendebaldeko muturrean du bere sorrera Sirion ibaiak.
Melkor eta Fingolfin eta Maedhrosen arteko leihan dagoen tokia da. Erdialdeko Lurraldearen hasieran, Melkor, lurralde horren jaun eta jabe zen, baina, Valarrek preso hartu eta kateatu zutenean, ordoki hotz eta idorra berriz berdetu zen eta zaldi basatien lurraldea izan zen. "Eta Fingolfinen zalditeriak, ordoki horretatik zamaltzen zuen, baita Thangorodrimen itzaleraino ere, zaldiak, oso bizkor ugaldu baitziren, eta Ard-Galeneko belarra, ona eta berdea baitzen." Zaldi horien gurasoetako asko, Valinorretik zetozen eta eraginkortasunez zerbitzatu zituzten Elfoak.
Eguzkiaren Lehen Aroaren 450. urtean, Melkorrek, ordokia, Thangorodrimen suarekin suntsitu zuen Dagor Bragollach izeneko guduan, eta, ondorioz, lurralde hori, inongo bizirik gabe geratu zen, idorra, horregatik, Anfauglith (Hauts Itotzailea) deitu izan zelarik.

## Hauth-en-Ndengin

"Hildakoen Muinoa", Hauth-en-Ndengin edo Malkoen Muinoa ere deitua, Nirnaeth Arnoediad izeneko guduan eroritakoen gorpuekin altxatutako muino bat da, Angbandeko biziraule edo preso oro izutzeko asmoarekin. Esaten denez, hori gora-behera, han belarra hazi zela, eta orko bakar bat bera ere ez zela tokia zulatzen ausartu, "non Eldar eta Edainen lurperatutako ezpatak herdoiltzen ziren".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3241398
# Anfibologia

Anfibologia hitzaren eta esapidearen zentzu bikoitza da, ulerkera bat baino gehiago izan lezakeena. Zentzu bat baino gehiago duten hitzak edo esapideak berariaz erabiliz osatzen den irudi literarioa ere bada.
Bi esanahi dituenean disemia eta bi baino gehiago dituenean polisemia, nahiz eta, zentzu hertsian polisemia ez da beti anfibologia izaten. Txisteak egiteko ohiko baliabidea da.

## Ikus, gainera

* Anbiguotasun lexiko

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1983173
# Anfiarao

Greziar mitologian Anfiarao (antzinako grezieraz Ἀμφιάραος, Amphiáraos), Ekles, Argoseko erregearen eta Hipermnestra (Testioren alaba) semea zen. Argosen errege izan zen eta Zazpiak Tebasen aurka espedizioan parte hartu zuen. Gainera, Atikaren iparrekialdean, orakulu bat izatera ere iritsi zen.
Hasiera batean, zazpiak tebasen aurkako espedizioan parte hartzeari uko egin zion, baina bere emazte Eurifilek, Polinizesek Harmonia jainkosaren lepokoarekin erosia, erabakia aldarazi zion. Gerrara joan zen, nahiz eta bertan hilko zela jakin, eta bere seme Alkmeon eta Anfilokori, bere heriotza mendekatzeko eskatu zien. Borrokan, Poriklimenok jazarria zenean, Zeusek, lurrean pitzadura bat ireki zuen tximista bat bidali zuen, eta bertatik desagertu ziren Anfiarao eta bere gurdia. Honen ondoren, bere seme Alkmeonek Anfiaraoren heriotza, Hipermnestra hilez mendekatu zuen. Honela, Eriniek jazarri zuten, bere gurasoa hiltzeagatik.
Oropo hirian, Atikako iparrekialdeko kostaldean, heroi sendagile bezala gurtua zen, eta orakulu bat zuen. Pertsonaiaren izaera magikoa, bere aurrekari Melanpogatik da. Orakuluan, incubatio delakoa praktikatzen zen: diru kopuru bat ordaindu ondoren, jarraitzaileak santutegiaren barnean lo egiten zuen, eta, ustez, amets batek sendapena lortzeko modua iradokitzen edo etorkizuna igartzen zion.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q330584
* Multimedia: Amphiaraus / Q330584
# Anfibol

Anfibolak silikatoen taldeko mineral multzo bat dira, inosilikatoen azpitaldekoak. Kaltzio, magnesio eta burdinadun metasilikatoak dira.
Anfibolen funtsezko egitura unitatea, silizio eta oxigenozko tetraedroa da (SiO$_4$), kate bikoitz luze eran lotua. Anfibol mineral bakoitzaren formula kimikoa, kate bikoitzean eginiko aldaketa metalikoen emaitza da: RSi$_4$O$_{11}$.
Anfibol izena grezieratik dator, αμφιβολος - amphibolos, anbiguoa esan nahi duena, mineral hauek aurkezten dituzten barietate aldagarriengatik, itxura eta konposaketari dagokionez.
Oinarrizko arroka metamorfiko eta plutonikoetako mineralik ohikoenak, hornblendak eta aktinolita dira. magmatikoetako funtsezko mineralak dira eta anfibolitaren ezinbesteko osagai bat. Euren kolorea beltza edo berde iluna da eta itxura beirakara edo esnetsua dute.

## Anfibol mineralak

Espezie eta barietati anitz ezberdintzen dira. Garrantzitsuenetako batzuk, honako hauek dira:
* Antofilita (Mg,Fe)$_7$Si$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Tremolita Ca$_2$Mg$_5$Si$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Aktinolita Ca$_2$(Mg,Fe)$_5$Si$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Kummingtonita Fe$_2$Mg$_5$Si$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Grunerita Fe$_7$Si$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Hornblenda Ca$_2$(Mg,Fe,Al)$_5$(Al,Si)$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Glaukofana Na$_2$(Mg,Fe)$_3$Al$_2$Si$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Riebeckita Na$_2$Fe$^{2+}$$_3$Fe$^{3+}$$_2$Si$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Arfvedsonita Na$_3$Fe$^{2+}$$_4$Fe$^{3+}$Si$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Krozidolita Na$_2$Fe$^{2+}$$_3$Fe$^{3+}$$_2$Si$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Richterita Na$_2$Ca(Mg,Fe)$_5$Si$_8$O$_{22}$(OH)$_2$
* Pargasita NaCa$_2$Mg$_3$Fe$^{2+}$Si$_6$Al$_3$O$_{22}$(OH)$_2$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17159
* Multimedia: Amphibole / Q17159
# Anfibolita

| Anfibolita | Anfibolita | Anfibolita |
| Arroka metamorfikoa ||||
| Mineral garrantzitsuak | Anfibolak Plagioklasa | Anfibolak Plagioklasa |
| Dentsitatea | ~3 g/cm$^3$ | ~3 g/cm$^3$ |
| Maximoa | 3,14 g/cm$^3$ | 3,14 g/cm$^3$ |
| Minimoa | 2,79 g/cm$^3$ | 2,79 g/cm$^3$ |
Anfibolita arroka metamorfiko eta igneo mota bat da, nagusiki anfibol mineralez osatua dagoena.
Hornblendita hitza, modu ohikoagoan erabiltzen da modu mugatuan arroka igneoentzako. Hornblenda anfibolentzako gehiago erabiltzen da. Anfibolita metamorfikoak, igneoak baino ugari eta aldagarriagoak dira, ohi testura latz edo ertainezkoak direlarik eta hornblenda eta plagioklasaz osatuak daude.
Basaltoa eta gabroa bezalako arroka igneo primarioak, anfibol arrokekin lotuta egon daitezke.

## Anfibolita faziesa

Anfibolita faziesak, arroka metamorfikoen sailkapenari dagozkien faziesen banaketa nagusietako bat da, tenperatura eta presio altu edo ertainetan eratutako arrokak hartzen dituena (gehienez ere 510 °Cko tenperatura).
Intentsitate gutxiagoko tenperatura eta presioek epidota-anfibolita fazieseko arrokak sortu zituzten, eta intentstiate handiagokoek granulitako faziesekoak. Anfibolak, diopsidoak, epidotak, plagioklasak, wollastonitak eta granate mota batzuk, orokorrean anfibolitazko faziesetan aurkitzen diren mineralak dira.
Zabalki banatuak daude Aurrekanbrikoko gneisetan, eta, ziuraski, mendi tolesduren zatirik sakonenetan eratu ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q335239
* Multimedia: Amphibolite / Q335239
* 1 2 (Ingelesez) Arroken dentsitateak
# Anfetamina

Anfetamina eta bere familiako beste droga batzuk, hala nola metanfetamina, burmuinean norepinefrina, serotonina eta dopaminaren mailak igotzen dituzten drogak dira.
Anfetamina errumaniar kimikari Lazăr Edeleanuk sintetizatu zuen lehen aldiz Berlinen 1887an, eta fenilisopropilamina deitu zion. 1920an hasi zen erabiltzen medikuntzan, baina batez ere militarrentzat. Droga hartzearen helburua forma hobean egotea eta nekea arintzea zen. 1970. urtean erabiltzen hasi zen baita ere odol-presioa murrizteko.
Anfetaminaren eratorria den metanfetamina 1938an sortu zen, eta metilfenidatoa 1958an. Anfetamina oralki konsumitzen da eta 30 eta 60 minutu tartean egiten du eragin. 10 ordu pasa ondoren jatorrizko egoerara bueltatzen da, 6 eta 8 ordu bitartan egiten baitu efektu gehiena.
Droga hau, speed edo anfeta izenekin ere ezaguna da.

## Ikus, gainera

* Metanfetamina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q179452
* Multimedia: Amphetamine / Q179452
# Anfiartrosi

Anfiartrosia mugimendu txikiko giltzadura da, fibrokartilago batek elkarturiko bi giltzadura-gainazal lauk osatua. Ornoen gorputzen arteko giltzadurak, adibidez, anfiartrosiak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm. Traumatologia Hiztegia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q474663
# Anfield

Anfield estadioa, Ingalaterrako ipar-ekialdeko Liverpool hirian dagoen futbol estadio bat da, Anfield auzoan. Premier Leagueko Liverpool Football Club taldearen jokalekua da.

## Historia

Anfield futbol zelaia 1884 urtean eraiki zen, Stanley Parkearen (Stanley Park) aldamenean, eta lehenbizikoz Everton Football Club taldearen jokalekua zen (Liverpool hiriko beste talde nagusia). Halere Everton F.C.-ek 1892an arazo ekonomikoak medio futbol zelaia utzi beharrean aurkitu zen. Egoera honela zegoela, zelaiaren nagusia zen John Houlding-ek bere klub edo futbol elkartea sortzea erabaki zuen, hau da, Liverpool F.C. taldea izango zena.
1906an, Liverpool F.C.-ko zaleek futbol zelaiko harmailetako bat Spion Kop ("Egoera Etsia") izenaz bataiatu zuten, Bigarren Boer Gerrateko gudetan hil ziren Lancashire Errejimenduko 300 gizonen oroimenez. Gizon haietako gehiengoa Liverpool-ekoa baitziren.

## Harmailak

Anfield estadioa lau harmailetan banatzen da: Spion Kop ("Egoera Etsia"), Main Stand ("Armaila Nagusia"), Centenary Stand ("100. Urteurrenaren Armaila") eta Anfield Road ("Anfield Bidea").

## Iruditegia

* Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
* The Kop harmaila.
* Aldageletatik zelaietako sarbidea.
* Shankly Gates.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Bleacherreport. Ranking the Top 10 Most Iconic Stadiums in World Football. .

## Kanpo estekak

* Bira bistuala Anfield estadioan zehar
* Estadioari buruzko gida artikulua
* Datuak: Q45671
* Multimedia: Anfield (stadium) / Q45671
# Anna Missuna

Anna Boleslavovna Missuna (1868ko azaroaren 12a – 1922ko maiatzaren 2a) geologa, mineralogista eta paleontologa poloniarra izan zen, Errusian jaioa.

## Lehen urteak

Anna Boleslavovna Missuna Vitebsk probintzian jaio zen (orduan Errusiar Inperioaren zatia zena, eta orain Bielorrusia dena). Haren gurasoak poloniarrak ziren. Bere heziketa hasieran Riga hirian izan zenez, alemanez hitz egiten ikasi zuen; eta ondoren Moskun, goi-mailako hezkuntzarako beka bat lortu zuen 1893tik 1896ra. Bere Mineralogiako ikasketak Vladimir Vernadskyrekin eta Evgraf Fedorov kristalografoarekin jarraitu zituen.

## Lan zientifikoa

Anna Missunaren lehen geologia idazkia 1898an agertu zen, amonio sulfatoaren forma kristalinoen azterketa batean. L. V. Yakovlevarekin batera idatzi zuen Amonio sulfatoari buruzko artikulua Moskuko Elkarte Naturalistaren aldizkarian argitaratu zen. Maiz lan egin zuen biltegi kuaternarioen azterketan V. D. Sokolov-ekin batera. Morrena finituari buruzko artikulu zientifikoak idatzi zituen Polonian, Lituanian eta Errusian, Bielorrusiako eta Letoniako ezaugarri glaziarrak eta Krimeako koral jurasikoak. Artikuluak eta monografiak argitaratu zituen, bai errusieraz bai alemanez.
1907tik 1922ra, Anna Boleslavovna Missuna kimika-irakaslea izan zen bere alma materrean, Moskuko Teknologia Kimikoen Estatuko Unibertsitatean (garai hartan, Moskuko Emakumeentzako Goi Mailako Ikastaroak), V. D. Sokolovi lagunduz. Petrografia, paleontologia, geologia historikoa eta geografia historikoa ere irakatsi zituen. Anna Missuna 1922an hil zen, 53 urte zituela.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Marilyn Bailey Ogilvie, Joy Dorothy Harvey, eds.. (2000). "Anna Boleslavovna Missuna". The Biographical Dictionary of Women in Science: L-Z, 899-900 or. ISBN 9780415920384..
* ↑ Boris Ye. Borudsky, "Geochemical Mineralogy by Vladimir Ivanovitc Vernadsky and the Present Times" New Data on Minerals 48(2013): 102.
* ↑ William Bourke White. (1914). The Quaternary Ice Age. Macmillan & Co., 116-117 or..
* ↑ "Notes". Nature, 110 or..
* ↑ Olga Valkova. (2008). "The Conquest of Science: Women and Science in Russia, 1860-1940". 23 Osiris, 154 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3920695
# Anna Miełżyńska

Anna Miełżyńska (c. 1600 - c. 1640) Nowina leinuko poloniar noblea izan zen, Remigian Zaleskiren emaztea, Łęczycako gazteluzaina eta Teresa Zaleskaren ama, Katalina Opalińskaren birramona izan zena, Estanislao Leszczyski Poloniako erregearen erregina kontsortea.
Bere aita Łukasz Miełżyński izan zen (c. 1560-1628), Gnieznoko gazteluzaina (batzuetan konte gisa agertzen da). Bere ama Elżbieta Czacka izan zen (c 1575-1612 eta gero).

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Wojciech Mielzynski
Łukasz Mielżyński
Anna Miełżyńska
Teresa Zaleska
Zofia Czarnkowska Opalińska :
Juan Carlos I.a Espainiakoaren arbaso matrilineala da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4767349
# Anna Moffo

Anna Moffo (Wayne, Pennsylvania, 1932ko ekainaren 27a - New York, 2006ko martxoaren 10a) estatubatuar koloratura sopranoa izan zen, 1960ko hamarkadan ospetsua. Gurasoak italiarrak zituen. Moffo bere ahotsaren garbitasunagatik eta bere edertasunagatik miretsia izan zen, eta horregatik "La Bellissima" ezizena eman zioten.
* Datuak: Q235105
* Multimedia: Anna Moffo / Q235105