OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gautieria graveolens

Gautieria graveolens Gomphaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoa: Gautieria graveolens var. graveolens.

## Deskribapena

Karpoforoa: Zalantzarik gabe forma irregularrak hartzen ditu, askotan azpiglobosoa da, baina beste batzuetan forma zehatzik gabeko konkorrak. Bere tamaina aldatu egiten da, eta bere eremu zabalenean 5 cm-ko diametroa lortzen duten helduak eta 2 edo 3 cm-ra nekez iristen diren beste batzuk aurki ditzakegu. Kolore okre ferruginosoa du orokorrean, eta oinarrian mizelio-korda zuriak bilduta ditu, eta kolore bera duen mizelioarekin berarekin lotzeko balio dutenak.
Peridioa: Kolore argiko esferozitoz osatuta dago, bere osotasunean zurixkak, oso ale gazteei itxura argiagoa ematen dietenak. Esferozito hauek oso laster hasten dira desagertzen, gleba erdi agerian utziz, baina ez dute modu uniformean egiten garapen ertaineko peridio eremuak eta gleba agerikoagoa den beste batzuetan.
Hanka: Ez du, mizelio-kordeen bidez zuzenean bat egiten dute.
Gleba: Itxura labirintikoa du, trinkoa eta ez hauts-itxurakoa, okre-burdin koloreko barrunbeek osatzen dute, kolore zuri edo grisaxkakoak adar gelatinakara batzuek bereizita, oinarrirantz bat egiten dute eta kolumela osatzen dute.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Gautieria otthii antzekoa da, autore batzuk sinonimotzat ere jotzen dute. Gautieria morchelliformis delakoak gaztetatik ez du peridiorik.

## Sasoia eta lekua

Nabarmen udaberriko espeziea da, lurperatuta edo erdi-hipogeoa da, azpi-menditar koniferoen baso hezeetan. Zaila da aurkitzea, urria.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Europa, Kaukasia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Calvo Pérez Javi. (2006). El mundo de las setas. Asociacion Micológica Fungipedia.
* ↑ Gautieria graveolens: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5527932
# Gautieria mexicana

Gautieria mexicana Gomphaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

## Deskribapena

Karpoforoa: 1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, globo-itxurakoa, hasieran, denbora gehiago edo gutxiago irauten duen peridio batek estaltzen du, ondoren, substratu arre argi kolorekoa agerian utziz, lupa baten laguntzaz, kanpoko gleba kontaktuan jartzen duten gelaxka estuak ikusten dira. Oinarrian errizomorfo ugari izaten ditu, zuriak, oin baten itxura ematen diotenak.
Gleba: Hori-arre kolorekoa, koral-formakoa, gelatinakara-kartilaginosoa, globo formako gelaxka edo luzangaz osatua, zain zuriekin (columela). Usain desatsegina.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria

### Nahasketa arriskua

Gautieria morchellaeformis delakoarekin nahas daiteke, hau handiagoa da, eta gelaxka handiak ditu, oso nabariak, eta normalean hostozabalen azpian ateratzen da. Urria.

## Sasoia eta lekua

Udan. 8-10 aleko taldetan erdi lurperatuta hasten da, pinuen azpian. Urria.

### Banaketa eremua

Mexiko, Ameriketako Estatu Batuak, Euskal Herriak, Alpeak, Pirinioak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 710 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ Gautieria mexicana: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5527935
# Gauthier Boccard

Gauthier Boccard,, (Uccle, Belgika, 1991ko abuztuaren 26a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari belgikarra da.
Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezkoa eskuratu zuen, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezkoa, bietan belar-hockeyan eta Belgikako taldearekin, azkena Australia eta Indiaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Gauthier Boccard, Tom Boon, Thomas Briels, Cédric Charlier, Félix Denayer, Nicolas De Kerpel, Arthur De Sloover, Sébastien Dockier, John-John Dohmen, Simon Gougnard, Alexander Hendrickx, Antoine Kina, Loïck Luypaert, Augustin Meurmans, Victor Wegnez, Vincent Vanasch, Florent Van Aubel eta Arthur Van Doren-ek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 02 ! | Gizonezkoa. |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Gauthier Boccard» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Gauthier Boccard" FIH (Ingelesez)
* ↑ "Gauthier Boccard" Sports Reference Artxibatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5527919
* Multimedia: Gauthier Boccard / Q5527919
# Gautartasun

Gautartasunak animalia eta organismo zenbaitek gauez izaten duten jardun aktiboagoari egiten dio erreferentzia. Animalia eta organismo horiek gautarrak direla esaten da. Hainbat arrazoi izan daitezke gautarra izateko, hala nola harrapariengandik babestea, harrapatzeko aukera handiagoak izatea eta eguneko berotik babestea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q309179
* Multimedia: Nocturnality / Q309179
# Gautena

Gautena, Gipuzkoako Autismo Elkartea, autismoa duten pertsonen familien Gipuzkoako elkartea da. Espainiako Confederación Autismo España sarean dago integratua.
1978 urtean sortu zen eta geroztik familia horiei berariazko zerbitzuak eskaini eta ikerketan eta gizartean gaiarekiko sentsibilizazioa sortzeko komunikazioan jarduten du. Haien aktibitateen artean gela iraunkorren proiektua dago. Gela iraunkorrak eskola arruntetan kokatuta dauden ikasgelak dira non autismoa duten haurrek haientzat egokitutako irakaskuntza jasotzen duten.
Gizartera begira, kontzientzia eta sentsibilizazioa ekimen bezala Gautenaren baitatik Marea Urdina ekimena sortu zen 2018an. Mugimendu honen helburua da autismoa duten pertsonen inklusioa.

## Erreferentziak

* ↑ «Historia» Gautena (Noiz kontsultatua: 2024-04-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Mareaurdina.org | Marea Urdina | País Vasco» Marea Urdina (Noiz kontsultatua: 2024-04-22).

## Kanpoko estekak

* Datuak: Q12258284
* Multimedia: Gautena / Q12258284
# Gauthierita

Gauthierita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Gauthierita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {KPb[(UO2)7O5(OH)7]*8H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Gauthierite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Gautier (Mississippi)

Gautier Mississippiko hiri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 18.572 biztanle zituen, 78,3 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jackson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1778760
* Multimedia: Gautier, Mississippi / Q1778760
# Herbeheretar Inperioa

Herbeheretar Inperioa itsasoz bestaldean herrialde horrek kontrolatutako lurraldeek osatu zuten XVII. mendetik XX.era. Oso lotuta egon zen merkataritzaren helburuekin eta itsasoan herbeheretarrek azaldutako trebeziarekin. Halaber, Willem Barents eta Abel Tasman moduko esploratzaileek bide berriak zabaldu zituzten.
XVI. eta XVII. mendeak Urrezko Garaia izan ziren, baina boterea galdu zuten Britainiar Inperioaren mesedeetan Frantziako armadak Herbehereak okupatu zituenetik XVIII. mendearen amaieran.
Gaur egun, Holandarren Antillak eta Aruba diren kolonien hondarrak metropoliarekin batuta daudeHerbehereetako Erresumaren izenarekin.

## Historia
### Aurrekariak

Espainiar Inperioaren menpe, Hamazazpi Probintzien barruan egon zen lurraldea 1581 arte, askapen prozesua hasi zutenean eta hamarkada batzuk geroago espainiarrengandik azkenik indepentzia 1648an lortu arte.
Herbehereetako Errepublika sortu aurretik merkataritzan eta nabigazioan tradizio handia erakutsi zuten bertako biztanleek historikoki Europa mailan, baina XVI. mendearen amaieran euren jarduera Amerikarantz zabaldu zen alde batetik, eta bestetik Afrika eta Asiarantz, espezien negozioen bila. Norabide horretan Portugaldar Inperioa aurkari topatu zuten eta bien arteko gerra piztu zen.

### Urrezko Garaia

Herbeheretar Indiako Ekialdearen Konpainia (Verenigde Oost-Indische Compagnie) 1602an abiatu zuten, eta han egindako jarduera ekonomiko handiak Herberetar Ekialdeko Indiak izeneko lurraldea sortzera eraman zuen (1800–1942), gaur egungo Indonesia dagoen tokian.
Asiarako bidean, gaurko Hegoafrikako hegoaldean kolonoak hasi ziren finkatzen, boer izenekoak, afrikaans hizkuntza garatu zutena, nederlanderaren aldaera hain zuzen ere.
Bitartean, Hego Amerikako iparraldeko kostaldean ("Mendebaldeko Indiak") hainbat kolonia ezarri zituzten XVII. mendean gaurko Brasilen eta Antilletan, gaurko Surinam gune nagusia izanda.
Ipar Amerikan azkenik Hudson ibaiaren inguruan ibili ziren, "Amsterdam Berria" 1625ean sortuz gaur egungo New York hirian.

### XIX. mendea

Napoleon Bonaparteren osteko urteetan gainbehera etorri zen, Ekialdeko Indietan zabalkuntza garai oparoa gertatzen ari zen bitartean, Asiako hego-ekialdean.
Bitartean, Boerren Gerrak piztu ziren herbeheretar eta ondorengoak britainiarrekin aurka, bigarrenek irabazi zituztenak, XIX. mendearen amaieran.

### XX. mendea

Deskolonizazio prozesua 1942an hasi zen, Bigarren Mundu Gerrarekin batera, eta azkenean Indonesiak (1949) eta Surinamek (1975)independentzia eskuratu zuten.

## Menpean izandako lurraldeak

* Lurmuturreko Kolonia
* Arguin
* Maputo Bay
* Herbeheretar Urrezko Kosta
* Senegambia
* Maurizio
* Herbeheretar Angola
* Herbeheretar Brasil
* Herbeheretar Guyana ( Suriname · Berbice · Essequibo · Demerara · Pomeroon · Cayenne )
* Curaçao eta Dependentziak
* Tobago
* Herbehere Berriak
* Birjina uharteak
* Herbeheretar Zeilan
* Herbeheretar India
* Dejima
* Herbeheretar Ekialdeko Indiak
* Kharg
* Herbeheretar Malaka
* Herbeheretar Ginea Berria
* Herbeheretar Formosa
* Suratte
* Smeerenburg

## Ikus, gainera

* Herbehereetako historia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130654
* Multimedia: Dutch Empire / Q130654
# Herbers

Herbers (valentzieraz; ofizialki espainieraz Herbés) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Ports eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 554 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1769760
* Multimedia: Herbés / Q1769760
# Herbert Achternbusch

Herbert Achternbusch (Munich, Alemania, 1938ko azaroaren 23a - ibidem, 2022ko urtarrilaren 10a) alemanezko idazlea, aktorea eta zinema-zuzendaria izan zen.

## Bizitza

Haurtzaroa eta gaztaroa Bavarian eman zituen, eta Alemaniako eskualde hori da oraindik ere bere inspirazio-iturri nagusia. Era askotako esparruak landu zituen: antzerkiak eta irratirako gidoiak idatzi zituen, itzultzaile, pintore eta eskultorea zen; ekoizpena ere oso zabala zuen, eta sailkatzen oso zaila. Lehen narrazioetan (Die Alexanderschlacht, 1971, Alejandroren gatazka; L´État c´est moi, 1972, Ni naiz estatua) genero batzuk eta besteak nahasten zituen, esate baterako nobela, kontakizuna, zinema-gidoia eta bakarrizketa, besteak beste.
1970eko hamarkadaren erdialdera, Das Kind ist tot (1971, Haurra hilda dago) film laburra egin ondoren, zinema bilakatu zen Achternbuschen esparru gogokoena. 1993. urtean Municheko Zinema Jaialdiko saria jaso zuen. Bere filmen testuak zinema-gidoi modura nahiz prosan argitaratu dira. Zinema independentea eta oso pertsonala egin zuen, erlijioa, gizartea eta abar zorrotz kritikatzen duena; abangoardismoa, kontzeptualtasuna eta probokazioa dira Achternbuschen ezaugarri nabarienak.

## Filmak

* Das Andechser Gefühl (1974);
* Die Atlantikschwimmer (1975);
* Bierkampf (1976);
* Servus Bayern (1977);
* Der junge Monch (1978); Der komantsche (1979);
* Der Neger Erwin (1980);
* Das Letze Loch (1981);
* Der depp; Das gespenst (1982);
* Die Olympiasiegerin;
* Rita Ritter (1983);
* Balue Blumen;
* Der Wanderkrebs;
* Die Föhnforscher (1984);
* Heil Hitler (1985);
* Pumch Druck (1986);
* Wohin (1988).
* Mix Wix (1989)
* Hick's Last Stand (1990)
* Niemandsland (1991)
* I Know The Way To The Hofbrauhaus
* Ich bin da, ich bin da (1992)
* Ab nach Tibet! (1994)
* Hades (1995)
* Picasso in München (1997)
* Neue Freiheit – keine Jobs Schönes München: Stillstand (1998)
* Das Klatschen der einen Hand (2002)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q45221
* Multimedia: Herbert Achternbusch / Q45221
# Herbert Blumer

Herbert Blumer (Saint Louis, Missouri, 1900ko martxoaren 7a - Danville, Kalifornia, 1987ko apirilaren 13a), soziologo estatubatuarra izan zen. George Herbert Mead-en ikasle, psikologia sozialaren ikaskuntzan hezi zen. Soziologiara jo zuen eta eragin garrantzitsua izan zuen Chicagoko Eskolako bigarren belaunaldiaren baitan.
# Herbert A. Hauptman

Herbert Aaron Hauptman (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1917ko otsailaren 14a - Buffalo, Ameriketako Estatu Batuak, 2011ko urriaren 23a) kimikaria izan zen.
1985ean Kimikako Nobel saria jaso zuen, kristal-egitura zehazteko metodo zuzenak prestatzen egindako lanarengatik. Jerome Karle estatubatuar kimikariarekin batera eskuratu zuen saria. Kimika-adituen arabera, Hauptmanek kimikari egin dion ekarpena oso garrantzitsua da ikerkuntzarako, haren metodoak ezinbesteko tresna bilakatu baitira molekulen egitura zehazteko.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107422
* Multimedia: Herbert A. Hauptman / Q107422
# Herbert Biberman

Herbert J. Biberman (1900eko martxoaren 4a – 1971ko ekainaren 30a) Ameriketako Estatu Batuetako gidoilaria eta zinema-zuzendaria izan zen. Hollywoodeko Hamarretako bat izan zen. Meatzarien bizimoduaren eta langintzaren berri ematen duen Salt Of The Earth (1954) filma zuzendu zuen.
Biberman Filadelfian, Pennsylvanian, jaio zen, Joseph and Eva Bibermanen seme. Haren anaia Edward Biberman margolari modernista izan zen. Biberman zerrenda beltzetan sartu aurretik film hauetarako gidoiak landu zituen: King of Chinatown (1939), When Tomorrow Comes (1939), Action in Arabia (1944), The Master Race (1944; berau zuzendu ere egin zuen), eta New Orleans (1947). 1930ean Gale Sondergaard aktorearekin ezkondu zen. 1971n, hezurretako minbiziak jota hil zen New Yorken.

## Ekintza Antiamerikarren Batzordea, HUAC

Alemaniak Sobietar Batasuna inbaditu ostean, gerran sartzeko aldeko jarrera izan bazuen ere, ez zuen begiko Ameriketako Estatu Batuek Erresuma Batuari laguntza ematea "Lend-Lease" zeritzon legearen bitartez ("Mailegutza eta Errendamenduaren bitarteko legea"). Horrek FBIren susmoa piztu zuen, Biberman nazia ez ote zen errezeloa alegia. 1947an Ekintza Antiamerikarren Batzordeak (HUAC: House Un-American Activities Commnitee) deklaratzera deitu, erantzunik eman ez eta sei hilabetean espetxean izan zen. Gerora Bibermanen lanerako aukerak zapuztuak geratu ziren. 1954an, ordea, Salt Of The Earth filma zuzendu zuen, meatzari batzuen bizimodu eta egindako grebari buruzko lana.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Eginkizuna | Oharrak |
| 1935 | Eight Bells | Elkarrizketak | |
| 1935 | One-Way Ticket | Zuzendaria | |
| 1936 | Meet Nero Wolfe | Zuzendaria | |
| 1939 | King of Chinatown | Gidoilaria | |
| 1939 | When Tomorrow Comes | Gidoilaria | (Ez da ageri kredituetan) |
| 1944 | Action in Arabia | Gidoilaria | |
| 1944 | The Master Race | Gidoilaria, Zuzendaria | |
| 1944 | Together Again | Gidoilaria (story) | |
| 1946 | Abilene Town | Ekoizlea | |
| 1947 | New Orleans | Gidoilaria, ekoizlea | |
| 1950 | The Hollywood Ten | Biberman berori | (Ez da ageri kredituetan) |
| 1954 | Salt of the Earth | Zuzendaria | |
| 1969 | Slaves | Gidoilaria, Zuzendaria | |

## Irakurgai osagarria

* Caballero, Raymond. McCarthyism vs. Clinton Jencks. Norman: University of Oklahoma Press, 2019.

## Erreferentziak

* ↑ ISBN 0801890446..

## Kanpo loturak

* Herbert Biberman IBDM atarian].
* Herbert Biberman Internet Broadway Database atarian.
* , "One of the Hollywood Ten" artikulua.
* Datuak: Q254468
* Multimedia: Herbert Biberman / Q254468
# Herbert C. Brown

Herbert Charles Brown (Herbert Brovarnik jaioa; Londres, 1912ko maiatzaren 22a - Lafayette, Indiana, 2004ko abenduaren 19a) estatubatuar kimikaria izan zen.
Kimika organikoaren inguruko hainbat lan egin izan ditu, bereziki molekulen egiturari buruzkoak. 1979an Kimika Nobel saria jaso zuen, G. Wittigekin batera

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q102406
* Multimedia: Herbert C. Brown / Q102406
# Herbeheretar alderraia

Herbeheretar alderraia ala herbeheretar hegalaria, nederlanderaz: De Vliegende Hollander eta ingelesez: The Flying Dutchman, mamu ontzi bat da, mundu osoan aski ezaguna den kondaira batean agertzen dena, bereziki itsas giroan, itsasgizon, marinel eta arrantzaleen artean hedatua.
Usadioaren arabera, portura itzuli ezinik gelditu zen itsasontzi bat izan zen, betiko mundu osoko zazpi itsasoetan noraezean nabigatzera zigortua. Belanontzia betiere urrutira ikusi ohi da, batzutan mamu argi batez dirdira eginez. Beste ontzi batek agurtuz gero, bere eskifaiak beren mezuak lur lehorrera bidaltzen saiatuko da, jada duela mende asko hilik dagoen jendeari.

## Kondairaren jatorria

Kondairaren aldaerak zenbaezinak dira, baina jatorrizkoa Willem van der Decken herbeheretar kapitainaren agindupeko ontziarekin hasi zen, hark Jainkoak ontziaren ibilbidean itsasoan jartzen zizkion oztopo guztiak beti gainditu ahal izateko asmoz Deabruarekin ituna egin zuen. Baina Jainkoa, orojakintsua izanik, itunari buruz jakinaren gainean zegoenez, herbeheretarra, bere eskifaia eta ontzia bera betiko itsasoan noraezean eta lur lehorra inoiz ukitu ezinik ibiltzera zigortu zituen, horregatik ontzia «Herbeheretar alderraia» deitzen da.
Zenbait iturrien arabera, XVII. mendean, Bernard Fokke herbeheretar kapitaina mamu ontziko komandantearen eredu gisa erabilia izan zen. Fokke bere ontziak Herbehereak eta Java uhartearen arteko itsasbideak abiadura sinistezinean burutzeagatik ospetsua zen, horregatik Deabruarekin nolabaiteko ituna sinatu izanaren inguruko susmoa hedatu zen. Herbehereetako kondairaren zenbait aldaeretan, kapitaina Falkenburg deitzen da.
Frederick Marryatek, bere bertsioan, kapitainari van der Decken (herbehereraz «ontzi-bizkarran») izena ipini zion, eta Washington Irvingen bertsioan Ramhout van Dam deitzen da. Bai batzuk zein besteak, ontziari ala kapitainari «herbeheretar alderraia» deitzeaz ez dira ados jartzen.
Era berean, kapitainak enbata bati aurpegia emanez, Esperantza Oneko lurmuturra igaro arte ez zuela atzera egingo zin egin omen zuen, horretarako auzi-egunera arte etengabe saiatzen egon beharko balitz ere. Ontzian bertan jazotako hilketa izugarri bati edota eskifaia guztia hilarazi zuen izurrite beldurgarri bati buruzko aipamenak ere badaude, arrazoi horrexegatik ontziari inongo portuan ainguratzea debekatu zitzaion, bai ontzia nahiz bere eskifaia etengabe nabigatzera zigortuz, lur lehorra inoiz zapaldu ezinik.
Gertaera edo kondairaren datak bezala, 1641 eta 1680 aipatzen dira.
Maiz herbeheretar alderraia eta judu alderraiaren kondairen arteko parekotasun eta antzekotasunak adierazi izan dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39252
* Multimedia: Flying Dutchman (ship) / Q39252
# Herbert Bayer

Herbert Bayer (Haag, Austria-Hungaria, 1900eko apirilaren 5a – Montecito, Kalifornia, AEB, 1985eko irailaren 30a) Austriako pintore eta arkitektoa izan zen.
Linzen egin zituen lehen ikasketak, ondoren Weimarrera joan zen eta Kandinskyren ikaslea izan zen. AEBetara aldatu zen, ondoren. Bere lanetan pintura higikunde askoren eragina nabari da, superrealismoarena, abstrakzio geometrikoarena eta abarrena. Harvardeko unibertsitaterako eta Aspengo Giza Zientzien instituturako grafitiak eta muralak egin zituen; collageak eta argazkiko muntaketak ere egin izan zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-3-6 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q213637
* Multimedia: Herbert Bayer / Q213637
# Hood (Kalifornia)

Hood Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sacramento konderrian dago, Kalifornia estatuan. 244 biztanle ditu, 0,816263 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sacramento konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5897418
# Hontzaren Nebulosa

Hontzaren Nebulosa (Messier 97 edo NGC 3587 bezala ezaguna) Hartz Handia konstelazioan dagoen nebulosa da. Pierre Méchainek aurkitu zuen 1781ean. Hontzaren Nebulosa izena Lord Rossek sortu zuen, lehen aldiz 1848an erabili zuena. 1866an, William Hugginsek bere nebulosa gaseosa izaera ezagutu zuen bere espektroa behatuz. Lurretik 2.600 argi urte ingurura dago.
M97 nebulosa planetario konplexuenetako bat bezala hartzen da. Bere itxura, zeharka ikusitako estalki zilindriko toriko bezala interpretatu da, zilindroaren muturrak, kanporatutako materialetan txiroak diren guneekin lotzen direlarik, hontzaren begiei dagokiona. Estalki hau nebulosa ahulago eta ez hain ionizatu batez bildua dago.
Erdiko izarrak, 16 magnitudekoa, 0,7 eguzki masako masa du, nebulosaren beraren masa 0,15 eguzki masatan estimatzen den bitartean. Nebulosa duela 6.000 urte sortu zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Messier Object 97» web.archive.org 2008-02-26 (Noiz kontsultatua: 2021-01-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14359
* Multimedia: Owl Nebula / Q14359