OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Frantzisko II.a Frantziakoa

Frantzisko II.a Frantziakoa (Fontainebleauko jauregia, 1544ko urtarrilaren 19a - Orleans, 1560ko abenduaren 5a) Frantziako erregea (1559-1560) izan zen.
Hamalau urte zituela Jakue V.a Eskoziakoaren alaba Maria ezkondu zuen. Horrela Eskoziako errege ezkontide bilakatu zen. Baina, belarrian zuen infekzio batek hil eta ez zuten seme-alabarik izan.
* Datuak: Q132548
* Multimedia: Francis II of France / Q132548
# Marie-Claire Chevalier

Marie-Claire Chevalier (Meung-sur-Loire (Loiret), 1955eko uztailaren 12a - Orléans, 2022ko urtarrilaren 23a) Frantzian abortoa legalizatzeko aldeko borrokan benetako ikurra izan zen.

## Bortxaketa

Istorio honetako bi protagonistak legez adingabeak ziren (legezko gehiengoaren adina 21 urterekin ezarrita zegoen 1971an). Berak 16 urte zituen, 1971ko abuztuan 18 urteko beste adingabe batek bortxatu zuenean, Daniel P., bigarren hezkuntzako eskola bereko ikaslea. Bortxaketarekin zerikusirik ez zuen auto baten lapurretagatik atxilotua, bortxatzaileak Marie-Claire Chevalier salatzea erabaki zuen, horrela bere askapena lortzeko. Haurdunaldia borondatez etetea legez kanpokoa zen Frantzian, eta sei hilabetetik bi urte arteko espetxe zigorra ezartzen zitzaion.

## Epaiketa

1972ko urriaren 11n, Abortatzea egotzita 16 urteko neska baten aurkako epaiketa hasi zen Frantzian, Bobignyko haurren auzitegian. Marie-Claire Chevalier gazteaz gain, bere ama eta abortuan lagundu zion emakumea ere epaitu zituzten. Bortxaketa baten ondorioz geratu zen haurdun Chevalier, eta abortatu ostean bere bortxatzaileak berak salatu zuen. Gisèle Halimi abokatu eta ekintzaile feministak defendatu zituen Bobignyko aferan, eta epaituentzat askatasuna lortzeaz gain, kasua abortu eskubidearen aldeko borrokari bultzada emateko baliatu zuen mugimendu feministak. Abortua Veil Legearen bitartez legeztatu zen Frantzian eta afera hau horren aldeko pausua izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.idref.fr/133189384
* ↑ https://www.lefigaro.fr/actualite-france/2018/07/20/01016-20180720ARTFIG00040-aux-origines-de-la-loi-veil-l-avortement-clandestin-de-marie-claire-chevalier.php
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/abortatzea-egotzita-16-urteko-neska-baten-aurkako-epaiketa-hasi-zen-frantzian-bobignyko-haurren-auzitegian
* ↑ https://www.closermag.fr/vecu/faits-divers/affaire-oubliees.-l-affaire-marie-claire-chevalier-une-icone-effacee-de-l-avant-loi-veil-1349074

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97765953
* Multimedia: Marie-Claire Chevalier / Q97765953
# Acton (Cheshire)

Acton, Ingalaterrako mendebaldean dagoen herri bat da, Cheshire konderrian.
2011n 404 biztanle zituen.
# (20000) Varuna

   Artikulu hau Kuiper gerrikoko argizagiari buruzkoa da, mitologia hinduko pertsonaiari buruzkoa hurrena: Varuna.
(20000) Varuna edo Varuna Kuiper gerrikoko cubewano bat da, 2000 WR$_{106}$ behin-behineko izendapena jaso zuena. 2000ko azaroaren 28an aurkitu zen Spacewatch taldeak Kitt Peak Behatoki Nazionaletik (Arizona) eginiko lanari esker.
Gaur arte, Varunak ez du planeta nano gisa hartzeko Nazioarteko Astronomia Elkartearen (IAU) onespena jaso, haatik, planeta nano izateko hautagai direnen zerrendan dago.

## Izena

Mrinalini Sarabhaik proposatu zuen izena, mitologia hinduan itsasoaren jainko dugu Varuna, greziar mitologiara joango bagina, haren baliokide gisa Poseidon aurkituko genuke eta erromatar mitologian Neptuno.

## Ezaugarri nagusiak

Bere batez besteko diametroa 900 eta 1060 kilometro artekoa dela uste da. Neptunorekiko kanpo-orbita bat du eta Kuiper gerrikoaren barneko gorputz gisa hartzen da. 2010ko hamarkadan Lurretik 6000 milioi kilometrora zegoen eta bere orbita, erabateko zehaztasunez ezagutzen ez den arren, gure planetarekiko 20º-ko makurduran dago.

## Ikus, gainera

* Neptunoz haraindiko objektu
* Eguzki-sistema
* Astronomia eta haren historia
* Kuiper gerrikoa eta Oorten hodeia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15609
* Multimedia: 20000 Varuna / Q15609
# 1312
## Heriotzak

* Apirilaren 7a – Fernando IV.a Gaztelakoa, Gaztela eta Leongo erregea (j. 1285).
* Azaroaren 13a – Eduardo III.a Ingalaterrakoa, Ingalaterrako erregea (h. 1377).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5734
* Multimedia: 1312 / Q5734
# 1314
## Jaiotzak

* Valdemar III.a Danimarkakoa, Danimarkako erregea (h. 1364).

## Heriotzak

* Apirilaren 20a – Klemente V.a, Aita santua (j. c. 1264).
* Azaroaren 29a – Filipe I.a Nafarroakoa, Frantziako erregea, Nafarroako erregea eta Champagneko kondea (j. 1268).
* Ermengol X.a Urgellgoa, Urgellgo kondea (j. 1274).
* Jacques de Molay, Tenpluko Ordenako 23. eta azken maisu nagusia (j. c. 1243).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5740
* Multimedia: 1314 / Q5740
# 1312 Vassar

1312 Vassar asteroide gerrikoan aurkitutako 1312. asteroidearen izena da. 1933ko uztailak 27an aurkitu zuen George van Biesbroeckek AEBetako Wisconsin estatuko Williams Bay herritik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 OT zen. Bere izena Vassar Unibertsitateagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137903
# 1314 Paula

1314 Paula asteroide gerrikoan aurkitutako 1314. asteroidearen izena da. 1933ko irailak 16an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 SC zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137915
# 1313 Berna

1313 Berna asteroide gerrikoan aurkitutako 1313. asteroidearen izena da. 1933ko abuztuak 24an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 QG zen. Bere izena Suitzako hiriburua den Bernagatik jasotzen du. Badu ilargi bat, S/2004 (1313) 1 izenekoa, 2004ko otsailak 6 eta 12 bitartean aurkitu zutena René Roy, Stefano Sposetti, Nicolas Waelchli, Donald P. Pray, Nathanaël Berger, Christophe Demeautis, Daniel Matter, Russell I. Durkee, Alain Klotz, Donn R. Starkey, Vincent Cotrez eta Raoul Behrendek argi kurbaren behaketetan oinarrituta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137908
# 1314–16ko konklabea

1314–16ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Carpentrasko katedrala izan zen eta Joan XXII.a hautatu zuten aita santu gisa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1516721
# 1315
## Gertaerak

* Udaberri hotza eta euritsuak 1315-1317ko gosete handia sortu zuen.

## Jaiotzak

* Apirilaren 15a – Jakue III.a Mallorcakoa, Mallorcako erregea (h. 1349).

## Heriotzak

* Abuztuaren 14a – Margarita Borgoinakoa, Nafarroako eta Frantziako erregina ezkontidea.
* Abenduaren 13a – Gaston I.a Foix-Biarnokoa, Foixko konde eta Bearnoko bizkondea (j. 1287).
* Joanes II.a Nuñez Larakoa, Lara leinuaren buruzagia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5742
* Multimedia: 1315 / Q5742
# 1315-1317ko gosete handia

1315-1317ko gosete handia (batzuetan 1315 eta 1322 artean datatua) garai haietan iparraldeko Europa jasan zuen gosete orokorraren izen historiografikoa izan zen, Behe Erdi Aroko krisialdia piztu zuena. Goseteak XI. eta XIII. mendeen artean izandako hedapen ekonomiko eta demografikoaren- Erdi Aroko optimoa deitua- amaiera suposatu zuen. Uzten galera 1315eko udaberriko eguraldi txarrak sortu zuen, 1315-1316ko neguan larri bilakatu eta 1317ko udaraino iraun zuen, Hala ere, jada 1314an egoera txarra zen eta Ingalaterran nekazal-ekoizpenaren berreskuratzea ez zen 1320 edo 1322raino ailegatu.
1317-1318ko neguak abere-taldeentzat suntsitzailea izan zen: hainbat abelburu galdu ziren eta 1318an behi-izurri bat hasi zen, 1320raino iraun zuena. 1319ko uzta ona izan bazen, 1320 eta 1322 artean egoera klimatikoa berriro kaxkarra izan zen. Hala eta guztiz ere, 1320ko hamarkadako uztak aurreko hamarkadakoak baino hobeak izan ziren.
Erdi Aroan zehar, sarri izan ziren tokiko goseteak baina hauxe larriena izan zen, hedapen, iraupen eta hildakoen kopurua kontuan hartuta. Ezurteek garestitze eragin zuten eta ondorio demografikoak ez ezik (erikortasun eta hilkortasun katastrofikoa -milioika hildako-), gatazka sozialak eta krimen-kopuruaren handitzea ere eragin zituen. Kanibalismo eta infantizidio kasuak ere gertatu ziren. Laster, Izurri Beltzaren ailegatzeak erabat aldatu zuen orduko gizartea.

## Erreferentziak

* ↑ Bois, Guy & Pau Viciano. (2013). La gran depresión medieval, siglos XIV-XV: el precedente de una crisis sistémica. Valentzia: Universitat de Valencia, 73 or. ISBN 978-8-47030-853-6..
* ↑ Jordan, William Chester. (1997). The Great Famine: Northern Europe in the Early Fourteenth Century. Princeton: Princeton University Press, 68 or. ISBN 978-1-40082-213-3..
* ↑ Contamine, Philippe; Marc Bompaire; Stéphane Lebecq & Jean-Luc Sarrazin. (2000). La economía medieval. Madril: Ediciones AKAL, 274 or. ISBN 978-8-44601-268-9..
* ↑ Comellas García-Llera, José Luis. (2011). Historia de los cambios climáticos. Madril: Ediciones Rialp, 184 or. ISBN 978-8-43213-925-3..
* ↑ Conklin, Alfred R. & Thomas Stilwell. (2007). World Food: Production and Use. Hoboken: John Wiley & Sons, 385 or. ISBN 978-0-47016-871-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1988505
# 1313
## Jaiotzak

* Cola di Rienzo, italiar politikaria (h. 1354).
* Guy de Boulogne, frantziar kardinala eta Lyongo artzapezpikua (h. 1373).
* Giovanni Boccaccio, italiar idazle eta humanista (h. 1375).

## Heriotzak

* Apirilaren 11 – Gilen Nogaretekoa, frantses legegizon eta politikaria.
* Abuztuaren 24a – Henrike VII.a, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5735
* Multimedia: 1313 / Q5735
# 1315 Bronislawa

1315 Bronislawa asteroide gerrikoan aurkitutako 1315. asteroidearen izena da. 1933ko irailak 16an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 SF1 zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137922
# .gr

.gr Greziari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Grezierako karaktereak dituzten domeinuak ere erregistratu daitezke.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) .gr whois informazioa IANAren webgunean
* Datuak: Q37893
* Multimedia: .gr / Q37893
# .gu

.gu Guami dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.
Erregistroak doakoak dira, baina Guamekin zerikusia duten gizabanako eta enpresentzako dago mugatuta. .com.gu bezalako domeinuak erabiliz lortu daitezkeen hirugarren mailako domeinuak bakarrik eskuratu daitezke. Orain arte erabilera urria izan dute domeinu hauek.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) .gu whois informazioa IANAren webgunean
* Datuak: Q43141
* Multimedia: .gu / Q43141
# .gy

.gy Guianari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) .gy whois informazioa IANAren webgunean
* Datuak: Q41448
* Multimedia: .gy / Q41448
# .hr

.hr Kroaziari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. CARNetek (Croatian Academic and Research Network) kudeatzen du. HR letrak kroazierako Hrvatska izenean oinarrituta daude.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) .hr whois informazioa IANAren webgunean
* Datuak: Q41008
* Multimedia: .hr / Q41008
# .gs

.gs Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwich Uharteei dagokien herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) .gs whois informazioa IANAren webgunean
* Datuak: Q43155
* Multimedia: .gs / Q43155
# .gt

.gt Guatemalari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) .gt whois informazioa IANAren webgunean
* Datuak: Q41781
* Multimedia: .gt / Q41781
# .hk

.hk Hong Kongi dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. 1990ean sortu zen. 2004. urtera arte oso domeinu gutxi zeuden .hk erabiltzen zutenak. Honako hauek dira bigarren mailako domeinu nagusiak:
* .com.hk enpresa eta erakunde komertzialak
* .edu.hk hezkuntza
* .gov.hk gobernua
* .idv.hk gizabanakoak
* .net.hk Interneteko zerbitzu hornitzaileak
* .org.hk irabazi asmorik gabeko erakundeak
* .ust.hk Hong Kongeko Zientzia eta Teknologia Unibertsitatea
* .hku.hk Hong Kongeko Unibertsitatea,
* .cuhk.hk Hong Kongeko Txinatar Unibertsitatea (.cuhk.edu.hk domeinura aldatu zuten).
2004az geroztik, bigarren mailako domeinuak ere erregistratu daitezke, eta erabilera handitu egin zen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) .hk whois informazioa IANAren webgunean
* Datuak: Q41639
* Multimedia: .hk / Q41639
# .hm

.hm Heard eta McDonald Uharteei dagokien herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) .hm whois informazioa IANAren webgunean
* Datuak: Q43818
* Multimedia: .hm / Q43818
# .gw

.gw Ginea Bissauri dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Guine Telecomek kudeatzen du.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) .gw whois informazioa IANAren webgunean
* Datuak: Q41450
* Multimedia: .gw / Q41450
# .hn

.hn Hondurasi dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) .hn whois informazioa IANAren webgunean
* Datuak: Q41025
* Multimedia: .hn / Q41025
# 1990eko Araba-Bizkaiko Bertsolari Txapelketa

1990eko Araba-Bizkaiko Bertsolari Txapelketa Araba eta Bizkaian egindako bigarren edizio ofiziala izan zen eta Bertsozale Elkarteak antolatu zuen.
Finala Bilbon ospatu zuten eta garailea Jon Enbeita bertsolari muxikarra izan zen.

### Finala
## Ikus, gainera

* Bizkaiko Bertsolari Txapelketa
* Arabako Bertsolari Txapelketa

## Kanpo estekak

* Bizkaiko Txapelketaren historia Bertsozale Elkartearen webgunean
* Datuak: Q12252533
# 1990eko Bost Nazioen Txapelketa

1990eko Bost Nazioen Txapelketa Errugbi txapelketa honen 61. ekitaldia izan zen (guztira 96. ekitaldia). 1990eko urtarrilaren 20an hasi eta martxoaren 24an bukatu zen. Eskoziak 14. txapelketa eskuratu zuen partida guztiak irabaziz.

## Txapelketa
### Partehartzaileak

| Herrialdea | Estadioa | Estadioa | Estadioa | Entrenatzailea | Kapitaina |
| Herrialdea | Izena | Edukiera | Hiria | Entrenatzailea | Kapitaina |
| Eskozia | Murrayfield Stadium | 67.144 | Edinburgh | Ian McGeechan | David Sole |
| Frantzia | Parc des Princes | 47.929 | Paris | Jacques Fouroux | Pierre Berbizier Laurent Rodriguez |
| Gales | National Stadium | 12.500 | Cardiff | John Ryan Ron Waldron | Robert Jones |
| Ingalaterra | Twickenham Stadium | 82.000 | Londres | Geoff Cooke | Will Carling |
| Irlanda | Lansdowne Road | 48.000 | Dublin | Ciaran Fitzgerald | Willie Anderson Donal Lenihan |

### Puntuazio sistema

Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.
Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena

1990eko Bost Nazioen Txapelketa :
| | Taldea | Puntuak | Jokatuak | Irabaziak | Berdinduak | Galduak | Alde | Aurka | Diferentzia |
| 1 | Eskozia | 8 | 4 | 4 | 0 | 0 | 60 | 26 | +34 |
| 2 | Ingalaterra | 6 | 4 | 3 | 0 | 1 | 90 | 26 | +64 |
| 3 | Frantzia | 4 | 4 | 2 | 0 | 2 | 67 | 78 | -11 |
| 4 | Irlanda | 2 | 4 | 1 | 0 | 3 | 36 | 75 | -39 |
| 5 | Gales | 0 | 4 | 0 | 0 | 4 | 42 | 90 | -48 |

## Partidak

| Jard. | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 1 | Gales Ingalaterra | 19-29 23-0 | Frantzia Irlanda |
| 2 | Irlanda Frantzia | 10-13 7-26 | Eskozia Ingalaterra |
| 3 | Eskozia Ingalaterra | 21-0 34-6 | Frantzia Gales |
| 4 | Frantzia Gales | 31-12 9-13 | Irlanda Eskozia |
| 5 | Eskozia Irlanda | 13-7 14-8 | Ingalaterra Gales |

## Sariak

| Saria | Taldea |
| Bost Nazioen Txapelketa | Eskozia |
| Slam nagusia | Eskozia |
| Koroa hirukoitza | Eskozia |
| Zurezko koilara | Gales |
| Kalkuta Kopa | Eskozia |
| Millennium garaikurra | Ingalaterra |
| Centenary Quaich | Eskozia |

## Palmaresa

1990 arteko bakarkako garaipenak.
| # | Taldea | Garaipenak |
| 1 | Gales | 21 |
| 2 | Ingalaterra | 18 |
| 3 | Eskozia | 14* |
| 4 | Irlanda | 10 |
| 5 | Frantzia | 9 |
(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Kanpo estekak

* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
* Datuak: Q1421819
# 1990eko Arkansasko gobernadore hauteskundeak

1990eko Arkansasko gobernadore hauteskundeak 1990eko azaroaren 6an egin ziren, Arkansasko gobernadorea aukeratzeko.
Bill Clinton jarduneko gobernadore demokratak lehengo alderdikidea zen Sheffield Nelson errepublikanoaren aurka irabazi zuen, botoen % 57 baino gehiagorekin. Hau Clintonen laugarren agintaldia izan zen jarraian, eta bosgarrena guztira, Arkansasko gobernadore bezala, baita bere azken agintaldia ere (1992an hautatu zuten presidentetzarako).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16153879
# 1990eko Espainiako Traineru Txapelketa

1990eko Espainiako Traineru Txapelketa (txapelketaren 43. ekitaldia) Castropolen jokatu zen eta San Pedrok bere hirugarren garaipena lortu zuen.

## Historia

Estropada Asturiasen izanik Euskadiko txapelketan sailkaturiko lehenengo biak bakarrik joan ziren bertara, San Juan eta Sann Pedro. Hauekin Castro kantabriarra izan zen eta gainerakoak Kantauri itsasertzeko mendebaldekoak, asturiarra (Castropol) eta lau galiziar. Bi traineru pasaitarren arteko ikuskizun ederra ikusi zen eta moreak segundu erdiren aldeaz nagusitu zitzaizkien arroxei.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| CR Ares CR Cabo da Cruz CM Castropol SDR Castro Urdiales CR Chapela CA Koxtape (San Juan) SD Samertolameu (Meira) Sanpedrotarra AE | ? Cabo da Cruz Castropol La Marinera Arealonga Erreka Meiramar Libia | ? ? ? Santiago Lopez Gª "Vicuña" Juan Mari Lujanbio Foro Abal ? Juan Carlos Fontan |

## Emaitzak

Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | Diferentzia |
| 1 | San Pedro | 20:54:78 | - |
| 2 | San Juan | 20:55:36 | 0:00:58 |
| 3 | Samertolameu | 21:31:49 | 0:36:71 |
| 4 | Chapela | 22:04:86 | 1:10:08 |
| 5 | Ares | 21:58:99 | 1:04:21 |
| 6 | Castropol | 22:04:93 | 1:10:15 |
| 7 | Castro Urdiales | 22:30:89 | 1:36:11 |
| 8 | Cabo da Cruz | 22:43:25 | 1:48:47 |

## Tripulazio irabazlea

* Sanpedrotarra Arraun Elkartea
** Entrenatzailea: Julián Osa
** Patroia: Juan Carlos Fontan
** Arraunlariak:

## Ikus, gainera

* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492161
# 1289
## Jaiotzak

* Urriaren 4a – Luis I.a Nafarroakoa, Nafarroa eta Frantziako errege eta Xanpaina eta Brieko kondea (h. 1316).
* Urriaren 6a – Wentzeslao III.a Bohemiakoa, Bohemiako erregea eta Poloniako erregea (h. 1306).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5551
* Multimedia: 1289 / Q5551
# 1290
## Heriotzak

* Apirilaren 26a – Gaston VII.a Biarnokoa, Froissard, Bearnoko bizkondea (j. 1225/1226).
* Irailaren 26a – Margarita Eskoziakoa, Eskoziako Erresumako erregina (j. 1283).
* Azaroaren 28a – Leonor Gaztelakoa, Gaztelako infanta eta Ingalaterrako erregina ezkontidea (j. 1241).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5552
* Multimedia: 1290 / Q5552
# 1291 Phryne

1291 Phryne asteroide gerrikoan aurkitutako 1291. asteroidearen izena da. 1933ko irailak 15ean aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 RA zen. Bere izena Frinegatik jasotzen du, Antzinako Greziako hetera bat zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137644
# 1288 Santa

1288 Santa asteroide gerrikoan aurkitutako 1288. asteroidearen izena da. 1933ko abuztuak 26an aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 QM zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137613
# 1290eko hamarkada

1290eko hamarkadak 1290etik 1299. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | 1280koa - 1290koa - 1300koa |
| Urteak: | 1290 1291 1292 1293 1294 1295 1296 1297 1298 1299 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q82968
* Multimedia: 1290s / Q82968
# 1291
## Gertaerak

* Maiatzaren 28a – Gurutzatuek Akre galdu zuten, Jerusalemgo Erresuma Latindarraren azken gotorleku nagusia.

## Jaiotzak

* Otsailaren 8a – Alfontso IV.a Portugalgoa, Portugalgo erregea (h. 1375).
* Urriaren 31 – Philippe de Vitry, frantziar musikagilea, musikako teorialaria, Erromatar Eliza Katolikoko apezpikua eta latinezko poeta (h. 1361).
* Klemente VI.a, Aita santua (h. 1352).

## Heriotzak

* Ekainaren 18a – Alfontso III.a Aragoikoa, Aragoi, Valentzia eta Mallorcako errege eta Bartzelonako kondea (j. 1265).
* Ekainaren 24a/25a – Leonor Proventzakoa, Ingalaterrako erregina ezkontidea (j. c. 1223).
* Uztailaren 15a – Rodolfo I.a Habsburgokoa, Alemaniako erregea (Erromatarren erregea) (j. 1218).
* Agnes d'Harcourt, emakumezko idazlea eta Longchampeko abadiako abadesa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5554
* Multimedia: 1291 / Q5554
# 1289 Kutaissi

1289 Kutaissi asteroide gerrikoaan aurkitutako 1289. asteroidearen izena da. 1933ko abuztuak 19an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 QR zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137616
* Multimedia: 1289 Kutaïssi / Q137616
# 128 Nemesis

128 Nemesis, asteroide gerrikoan aurkitutako 128. asteroidearen izena da. 1872ko azaroak 25ean aurkitu zuen Jacobo Craig Watsonek Ann Arborretik. Modu independentean, hamar egun beranduago, urte horretako abenduak 5ean aurkitu zuen Alphonse Louis Nicolas Borrelly astronomo frantziarrak Marsellatik.
Bere izena, greziar mitologiako Nemesis izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Erebo eta Nixen alaba eta mendekuaren jainkosa zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137541
* Multimedia: 128 Nemesis / Q137541
# 129

    Artikulu hau 129. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Ehun eta hogeita bederatzi.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30298
* Multimedia: 129 / Q30298
# 1290 Albertine

1290 Albertine asteroide gerrikoan aurkitutako 1290. asteroidearen izena da. 1933ko abuztuak 21ean aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1933 QL1 zen. Bere izena Alberto I.a Belgikakoa erregeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137631
# 430eko hamarkada

430eko hamarkadak 430etik 439. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | 420koa - 430koa - 440koa |
| Urteak: | 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q233874
* Multimedia: 430s / Q233874
# 431 Nephele

431 Nephele, asteroide gerrikoan aurkitutako 431. asteroidearen izena da. 1897ko abenduak 18an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik.
Bere izena, greziar mitologiako Nefele izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q153499
# 430
## Jaiotzak

* Anastasio I.a, Bizantziar Inperioko agintaria

## Heriotzak

* Abuztuaren 28a – San Agustin Hiponakoa filosofo eta teologo ipar-afrikarra (j. 354)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33386
* Multimedia: 430 / Q33386
# 43. linea (Liejako aldiriak)

Liejako aldirien 43. linea ( S43 estilitzatua) sareko lau lineetako bat da. Lineak 9 geltoki ditu guztira eta Lieja–Guillemins geltokia, Valoniako Lieja udalerrian dagoena, Maastricht lotzen ditu, Herbehereetako Maastricht udalerrian.
2018ko irailaren 3an inauguratu zen, Hasselt eta Maastricht geltokien artean.

## Historia

S43 linea 2018ko irailaren 3an Liejako aldirien barruan dago. Hasieran, Hasselteko geltokia eta Maastrichtekin lotzen zue.
2018 eta 2023 artean, zirkulazio-plana urtero eguneratu zen xehetasun txikiagoekin. Adibidez, 2020an Herstal-Lieja tartea aldatu zen 41. lineatik 42.era, eta 2021ean Lieja-Flémalle tartea 42. linearako bakarrik utzi zen. 2024tik aurrera, sarea Akisgranera iristen zen, Alemanian, eta 15 minuturo tren bat proiektatzen zen hiriburuko geltokien artean.

## Ibilbidea

Lineak 6 geltoki ditu.
| | Geltokia | Eskualdea | Udalerria | Konexioak |
| ■ | Lieja–Guillemins | Valonia | Herstal | S41 S42 S44 |
| ● | Bressoux | Valonia | Herstal | S44 |
| ● | Visé | Valonia | Herstal | S44 |
| ● | Eijsden | Limburg | Lieja | |
| ● | Maastricht–Randwijck | Limburg | Lieja | |
| ■ | Maastricht | Limburg | Lieja | |

### Mapa
## Erreferentziak

* SNCB-NMBS. Liejako aldirien ordutegiak. 2020ko abendua.
* ↑ (Frantsesez) Citrinot, Luc. (2023-08-01). «Plus de 2 000 trains supplémentaires par semaine d'ici 2026 pour la SNCB» Voyages d'affaires (Noiz kontsultatua: 2024-02-04).

## Ikus, gainera

* Liejako aldiriak

## Kanpo estekak

* Liejako Aldirietako webgune ofiziala
* Datuak: Q86674587
* Multimedia: Train route S43 Hasselt - Maastricht / Q86674587
iea Liejako aldiriak :
# 431
## Heriotzak

* Paulino Nolakoa, latinezko poeta eta Eliza Katolikoaren Nolako gotzaina.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32146
* Multimedia: 431 / Q32146
# 432
## Heriotzak

* Uztailaren 26a – Zelestino I.a, Aita santua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30734
* Multimedia: 432 / Q30734