OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Trésauvaux

Trésauvaux Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 88 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Trésauvaux udalerrian erroldatutako biztanleak 88 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 31 etxebizitza zeuden, 30 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 1 bigarren erresidentzia bat zen. 29 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 30 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek hiru gela zituen, 8 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Trésauvaux udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 4 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 8 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 4 |
| 4 | 35-39 | 0 |
| 4 | 30-34 | 0 |
| 8 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 4 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 41 lanean zeuden (25 gizon eta 16 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arraindegi bat zen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1386540
* Multimedia: Trésauvaux / Q1386540
# Tréogat

Tréogat (bretainieraz Trêgad) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q225321
* Multimedia: Tréogat / Q225321
# Tréprel

Tréprel Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an 105 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Tréprel udalerrian erroldatutako biztanleak 101 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 53 etxebizitza zeuden, 36 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 53etxeak ziren. 36 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Tréprel udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 4 |
| 4 | 75-79 | 4 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 4 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 4 | 45-49 | 4 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 8 | 30-34 | 4 |
| 8 | 25-29 | 4 |
| 4 | 20-24 | 4 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 4 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (30 gizon eta 18 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2000. urtean Tréprel udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q635109
* Multimedia: Tréprel / Q635109
# Tréouergat

Tréouergat (bretainieraz Treouergad) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210643
* Multimedia: Tréouergat / Q210643
# Trévago

Trévago Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 38 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 73 biztanle zituen 20,51 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q577629
* Multimedia: Trévago / Q577629
# Txerrien estres-sindrome

Txerrien estres-sindromea edo hipertermia gaiztoaren sindromea txerriei erasaten dien sindrome hereditarioa, herentzia autosomiko azpirakorrarekin transmititzen dena, estresak eragina. Gorputzeko tenperatura berehala igotzea eta muskuluen arazo metabolikoak (dardarak, espasmoak eta zurruntasuna, sarritan animaliaren heriotza eraginez) dira gaitzaren sintoma kliniko nagusiak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Albaitaritza Hiztegia] [2018]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7230002
# Txerriaren Gerra

Txerriaren Gerra 1859an San Juan Uharteak eremuan txerri batengatik piztu zen gerra izan zen.

## Gertaerak

San Juan uharteak (egungo AEB) derirtzan eremuan gertatu zen 1859an. AEBetako ipar-mendebaldeko artxipelagoan kolono britainiar nahiz estatubatuarrak bizi ziren, eta bi potentziak uharteak mendean hartzeko ahaleginetan ari ziren. Lyman Cutlar izeneko kolono estatubatuarrak zerri bat ikusi zuen bere patata saila zapaltzen, eta tiro egin zion; zerria britainiarra zen. Agintari britainiarrek urdearen hiltzailea atxilotzeko agindua eman zuten, hark kalte ordainak ordaindu ezean.
Kolono amerikarrek armadari laguntza eskatu zioten orduan, eta armada estatubatuarra borrokarako prest bertaratu zen. Maniobrari erantzunez, britainiar gobernadoreak gerraontzi bat bidali zuen uharteetara. Hala, afera nahasiz joan zen pixkanaka, uharteetan 400 soldadu estatubatuar gotortu ziren, kostalde parean milatik gora soldaduz osatutako flota britainiar txikia bildu zen...
Nazioarteko gatazka piztu baino lehen apaldu zen, biktima bakarra eraginez: zerria. Handik urte gutxira AEBek eta Britainia Handiak Wilhelm I.a kaiserrari bitartekaria izateko eskatu zioten eta hark erabaki zuen irla multzoa AEBen eskuetan uztea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Nagore Irazustabarrena, «Gerra bat hasteko aitzakiarik behar duzu?», Argia, 2013-03-24, CC-BY-SA lizentzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1064335
* Multimedia: Pig War / Q1064335
# Txerri-solomo

Txerri-solomoa bizkarrezurraren ondoan eta animaliaren saihetsen azpian dauden txerrikiren bi piezetako bakoitza da. Forma zilindriko bat izan ohi du. Ohikoa da airean lehortuta edo adoboz prestatuta aurkitzea. Espainiako sukaldaritzan ohikoa da ogitarteko txiki eran aurkitzea. Frijituta edo plantxan prestatu ohi da; oso ohikoa da, goarnizio gisa, patata frijituekin lagunduta egotea. Prestakuntzarik ohikoenetako bat hestebetea da, hau da, airean lehortua.

## Erreferentziak

* ↑ Mendel, Janet. (2002). My kitchen in Spain: 225 authentic regional recipes. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7230136
* Multimedia: Pork loin / Q7230136
# Txerri (zodiakoa)

Txerria (豬) Txinatar egutegiko zodiakoko hamabi animalietatik azkena da. Hirurogei urteko ziklo hirurogeitar jarraian hamabigarren urtea hai da, 亥, Adar Lurtarren hamabigarrena; hamabigarren urtearen ziklo honi Txerriaren urtea esaten zaio (豬年). Bost Txerri mota daude zikloan, Wu Xingaren arabera: Metala, Ura, Zura, Sua, eta Lurra. Hauek Enbor Zelestialekin lotzen dira. Beraz, Txerrien bost urte eta gero, ziklo hirurogeitar bat ixten da. Adibidez, 2019an, Lurraren Adarra izango da hamabirena, hài, eta Enbor Zelestiala seirena izango da, jǐ 己. Txinatar urte berria 2019an otsailaren 5ean izango da: honek jǐ hài urte hirurogeitar berri bati hasiera emango dio eta zodiakoan Txerriaren Urteari hasiera.
Japoniar zodiakoan eta Tibetar zodiakoan Txerriaren ordez Basurdea azaltzen da. Dai zodiakoan Txerriaren ordez Elefantea dago. Gurung zodiakoan, berriz, Oreina.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q877261
* Multimedia: Pig (zodiac) / Q877261
# Txerri gripea

Txerri gripea edo urde gripea, txerriaren hainbat gripe birusek eragindako gaixotasun bat da. Txerri gripea orthomyxoviridae familiako birusak eragina da eta urdeetan endemikoa. Andui ezagunenak Quebecen isolatutako H1N1, H3N2, H3N3, eta Japonia eta Europan isolatutako H1N2 dira.
Nahiz eta txerri gripeak gizakiei erregulartasunez eragin ez arren, noizbehinkako pertsona infektatuen kasuak ere badaude. Orokorrean, kasu hauek etxeko hegazti eta txerriekin lan egin edo kontaktu estua duten pertsonak dira, eta abere horiek birus anduiren bat izanez gero dute infekzio arrisku gehiago. Hori txerri gripeak mutatzeko duen gaitasuna eta birsailkapena deritzon prozesuaren bidez gizakien arteko transmisioa ahalbideratzen duten ezaugarriak bereganatu ditzazkelan datza.
2010eko abuztuan Munduko Osasun Erakundeak pandemia bezala sailkatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q36855
* Multimedia: Swine flu / Q36855
# Txerriboda

Txerri-hiltzea edo txerriboda (bizkaieraz txarriboda eta nafarreraz zerri hiltzea edo zerriboda) antzina San Martin egunez Euskal Herriko baserrietan gauzatu ohi zen txerri hilketa zen. Gaur egun jada leku gutxitan eta oso urri egiten da, gehienetan erakustaldietan edota familia biltzen denean. Jarduera honen helburua negura begira baserriko biltegia behar zen haragiz hornitzekoa zen.

## Erreferentziak

* ↑ Zehazki hiztegia. Txerri-hiltze. .
* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Txerriboda. .

## Kanpo estekak

* Txerribodari buruzko EITB telebista kateko dokumentala ikusgai
* Datuak: Q333740
* Multimedia: Pig slaughtering / Q333740
# Txerri-grisola

Txerri-grisola (Choiromyces meandriformis) Tuberaceae familiako onddo espezie bat da. Espezie honekin kontuz ibili behar dugu, toxikotzat jotzen baita oso purgatzailea delako eta gastroenteritisaren antzeko urdail-arazoak sortzen dituelako, beherako handiak eragiten ditu.
Sinonimoak: Lycoperdon gibbosum, Rhizopogon albus, Mylitta venosa, Choiromyces magnatum, Choiromyces albus, Hymenangium album, Hymenogaster albus, Choiromyces gibbosus, Tartufa albida, Choiromyces venosus, Tuber meandriformis.

## Deskribapena

Karpoforoa: Tamaina handikoa, 5 eta 12 cm artekoa. Patata baten itxura biribildua du, kolore zurixka-grisaxka, arre argia edo arre-gorrixka du. Peridioa leuna, irregularra, pitzatua glebaren hazkunde azkarraren ondorioz, intsektuen edo gastropodoen higadurak eragindako hutsuneak dituzte.
Haragia: Gleba gogorra da, hasieran zurixka, gero horixka; lehortzean, okre koloreko zain bihurriak ikusten dira, meandroen antzekoak, hortik datorkio espeziearen izena. Gaztetan usain gabea, heltzean , usain aromatiko handia hartzen du, ez oso atsegina.
Etimologia: Choiromyces terminoa grekotik dator, txerriak bilatzen dutelako: zerri-perretxikoa. Meandriformis epitetoa glebaren meandro itxurako diseinuagatik da.

## Jangarritasuna

Digeritzeko zaila, urdaileko arazoak eraginez, eta ondorio libragarriak ditu.

### Nahasketa arriskua

Chiromyces gangliformis delakoarekin, hau txikiagoa da eta onddo helduaren usaina du, jangarria.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenaren hasieran, mota guztietako basoetan, bereziki pagoen azpian, lur karetsuetan. Lur azpiko espeziea da, nahiz eta sarritan azaleratzen den eta agerian geratzen den.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 781 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda., 326 or. ISBN 84-7173-211-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel.. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 532 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 577 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Choiromyces maeandriformis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1546518
* Multimedia: Choiromyces meandriformis / Q1546518
# Txerri gazi-gozo

Txerri gazi-gozoa Txinako gastronomian ohikoa den sukaldaritzako errezeta da, mendebaldeko herrialdetan ospetsu bilakatu dena.

## Historia

Txerri gazi-gozoaren jatorria XVIII. mendeko Guangzhoun dago eta litekeena da lehenagokoa ere izatea. Dokumentu batek erakusten du Shunde inguruko familia nagusien elikagai bat zela. XX. mendean, urrea bilatzen eta trenbideak eraikitzen lan egiten zuten Txinako biztanleen emigrazio handiaren ondorioz Ameriketako Estatu Batuetara zabaldu zen. Chop suey plater estatubatuarraren jatorrizko terminoa txerri gazi-gozoari dagokio.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Jatetxe, Taberna eta Kafetegiak Hiztegia] [2009]
* ↑ Chan Mun-yan, The Source of Cantonese Cuisine, Food and Drink World Publications Co, Hong Kong, 1988

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108794274
* Multimedia: Sweet and sour pork / Q108794274
# Tropaeum

Tropaeum ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren., hau da, orain dela 145 milioi urtetik 66 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268226
* Multimedia: Tropaeum / Q12268226
# Tropel

Txirrindularitzan, tropela abian doazen txirrindularien talde handia da, elkarrengandik gertu, energia aurrezteko helburuarekin osatua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q174314
* Multimedia: Pelotons / Q174314
# Tropa (argipena)

Tropa hitzak adiera zenbait ditu:
* tropa, unitate militar txikia, kapitain baten agindupean dagoen eskuadroiaren azpikoa;
* orokorrean, tropak, armada erregular bateko militarren taldeak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1625471
# Tropea

Tropea Italiako udalerri bat da. Vibo Valentiako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 5.833 biztanle ditu, 3,66 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Tropeak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Drapia Parghelia Ricadi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54747
* Multimedia: Tropea / Q54747
# Tropa do Carallo

Tropa do Carallo Agurainen 2021. urtean sorturiko punk musika taldea da.

## Ibilbidea

Evaristok eta Abel Muruak sortu zuten Gatillazo desegin zenean. Berehala Tripi, beti Evaristoren alboan egon dena, eta Alberto Salgado gehitu zitzaizkien. 2021ean Que Hostias Andais! izeneko lehenengo diskoa atera zuten eta 2022an Estatu Batuetan kontzertu bira egin zuten. 18 estatutan jo zuten.

## Diskografia

* Que Hostias Andais! (2021, Digipack)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) zaratamondosonoro. (2022-02-05). «Entrevista a Tropa Do Carallo por “Qué hostias andáis!” - Mondo Sonoro» MondoSonoro (Noiz kontsultatua: 2023-08-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Tropa do Carallo» FanMusicFest (Noiz kontsultatua: 2023-08-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) Pop, Mercadeo. (2021-10-18). «Evaristo tiene nueva banda: Tropa do Carallo» MERCADEO POP (Noiz kontsultatua: 2023-08-06).
* ↑ (Ingelesez) Tropa Do Carallo - Que Hostias Andais!. 2021 (Noiz kontsultatua: 2023-08-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121267381
# Trop belle pour toi

Trop belle pour toi 1989ko Bertrand Blier frantziar zinema zuzendariaren umorezko drama filma bat da.
Bost César Sari (tartean zuzendari onena, emakumezko aktore onena, eta film onenarenak) irabazi zituen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Barthélémy Bernardek, BMWak saltzen dituen kontzesionario baten jabea, Florence emakume ederra du emaztea. Hala ere, Colette idazkari berriaz, emakume itsusia dena, maiteminduko da.

## Aktoreak

* Gérard Depardieu: Bernard
* Josiane Balasko: Colette
* Carole Bouquet: Florence
* Rolland Blanche: Marcello
* François Cluzet: Pascal
* Didier Bénureau: Léonce
* Philippe Loffredo: Tanguy
* Sylvie Orcier: Marie-Catherine
* Myriam Boyer: Geneviève
* Flavien Lebarbé: Semea
* Juana Marques: Alaba
* Denise Chalem: Lorène
* Jean-Louis Cordina: Gaby
* Stéphane Auberghen: Paula
* Philippe Faure: Coletteren senarra
* Jean-Paul Farré: Piano-jolea

## Kanpo estekak

* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q227474
# Trop-plein

Trop-pleinak (frantsesetik: trop= gehiegi, plein = betea; ="beteegia") noizbehinkako iturburuak dira, eta paisai karstikoan aurki genitzazke. Euri-jasengatik edo beste arrazoiren bategatik maila freatikoa igotzen bada, galeria aktiboek ez ezik semi-aktiboek ere ura garraiatuko dute, egoera normalean ibairik ez dagoen lekuan ibaia sortuz. Ber maneraz, normalki aktibo ez dauden iturburuak martxan jartzen dira. Ez dira iturburu esekiekin nahastu behar.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko Geologia
* Karstiko
* Ibai
* Kareharri
* Trabertinoak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q625449
# Tuttletown (Kalifornia)

Tuttletown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Tuolumne konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. 787 biztanle ditu, 19,054454 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Tuolumne konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3045017
* Multimedia: Tuttletown, California / Q3045017
# Tuttlingen

Tuttlingen Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 37.458 biztanle zituen, 90,49 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15987
* Multimedia: Tuttlingen / Q15987
# Tuttle (Ipar Dakota)

Tuttle Ipar Dakotako hiri bat da. Kidder konderrian kokatua dago. 2010ean 80 biztanle zituen, 0,65 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Kidder konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2445970
# Tuttle (Kalifornia)

Tuttle Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Merced konderrian dago, Kalifornia estatuan. 102 biztanle ditu, 4,555442 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Merced konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6644948
# Tuttle (Oklahoma)

Tuttle Oklahomako hiri bat da. Grady konderrian kokatua dago. 2010ean 6.019 biztanle zituen, 74,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Grady konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3240396
# Tutova

Tutova Errumaniako udalerri bat da, Vaslui konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7856977
# Tutow

Tutow Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 995 biztanle zituen, 6,05 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q655303
* Multimedia: Tutow / Q655303
# Tutsi

Tutsi Erdialdeko Afrikako etnia da, Ruanda eta Burundiko biztanleriaren gutxiengoa dena. Jatorri Nilotikoko artzainak izan dira historian zehar.
Tutsiek tribu Nilotikoen adar bat osatzen dute, eta Laku Handien lurraldera, nolabait esateko, orain gutxi iritsi dira. Artzain eta abeltzainak izanda, ganaduarentzat primerako mendi berdexkak aurkitu zituzten Ruandara iritsi zirenean. Zalantzarik ez dago tutsi arrotzei hutuek nahikoa erresistentzia jarri zietela. Tutsiak gutxiengo ziren, eta gaur egun ere gutxiengo dira, baina Ruandara iritsi zirenetik, agerian geratu da agintea eskuratzeko duten abilezia. Mendeetan izan duten nagusitasuna hiru arlotan nabarmendu da:
* Arrazari dagokionez, askoz ere altuago eta argalagoak dira, eta horrek errespetua sortzen dio hutuari.
* Ekonomiaz denaz bezainbatean, behi-talde handienen jabeak izan dira, eta antzinako herrietan ganaduen jabetza aberastasun eta jauntxoen ezaugarri izaten zen (baita Euskal Herrian ere, aberatsa hitzaren jatorriak erakusten duen bezala).
* Politikan ere, botere-egituren jaun eta jabe egin ziren berehalaxe. Aberastasun eta nobletasun horrek berehala bihurtu zituen tutsiak jauntxo, eta horien inguruan gizarte eta estatu feudal bat sortu zen, Erdi Aroan bezalatsu, XX. mendearen erdi aldera arte iraun duen estatu eredua.
Egipto hegoaldean, Sudanen eta Etiopian 1,80 metro inguruko gizakiak bizi dira, argalak, besaluzeak, aurpegiera erregularrekoak, serioak eta harroak. Nubioak, galak eta danakilak dira, azal beltzekoak, batzuetan kobre edo oliba kolorea ere izaten dutenak, eta tutsiek tribu horien jatorri bera dute. Abeltzain haien historia eta bidea denboran galtzen da, baina Nilo goietan eta Laku Handien lurraldean izan duten presentzia esanguratsua izan da: hortik dator Nilotikoen deitura. Gaur egun, batzuk oraindik ere nomada moduan bizi dira, masaiak eta peulak esaterako; eta beste batzuk, tutsiak eta himak, zibilizazioan integratu dira, Ruandako eta Burundiko Estatu menderatzaileak sortuz.

## Ruandako genozidioa

Muturreko hutuek eragin zuten 1994an Ruandak pairatutako genozidioa, tutsi eta hutu moderatuen aurkako sarraskia, alegia: 800.000-1.000.000 bat pertsona hil ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 90. arauaː Munduko herriak eta etniak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193092
* Multimedia: Tutsi / Q193092
# Tutti Frutti (abestia)

Tutti Frutti (italieraz Dena Fruituak) 1955eko Little Richard estatubatuar rock and roll musikari eta abeslariaren abesti bat da, musikariaren, rock and roll generoaren nahiz XX. mendeko abesti ospetsu eta ezagunetako bat da, ondorioz musika talde eta musikari ugariren bertsio kontaezinak ditu. 1957ko Here's Little Richard (Hementxe Zagok/n Littler Richard) diskoaren barnean argitaratu zuen.

## Kanpo estekak

* Tutti Frutti abestia entzungai. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q2001828