OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marcel Rémy

Marcel Rémy, (Gruyère, 1923ko otsailaren 6a - 2022ko uztailaren 10a) Suitzako alpinista izan zen. 90 urte bete ostean eskaladan jarraitzeagatik egin zen ezagun.

## Biografia

Bertha eta François Remyren semea.. Aita nekazari eta basomutila zen, eta gero trenbideetan aritu zen. Marcel gaztetandik nekazaritzan hasi zen. 1950ean ezkondu zen. Gero Suitzako trenbideetan lanean aritu zen, erretiroa hartu arte.

## Mendia

8 urte zituela mendizaletu zen, turistekin izandako harremanaren eraginez. Lasterketa ugari egin zituen Vaud eta Friburgoko Alpeetan, baita ibilaldi klasikoak ere Matterhorn, Grand Combin edo Mont Blanc bezalako mendietan. Gero jende askori transmititu zion zaletasuna: bere bi semeak, Claude eta Yves Rémy, maila handiko eskalatzaile bihurtu ziren, bide berri ugariren sortzaileak (Suitza, Presle, Kalymnos )
2017an, 94 urte zituela, Argentinako Ispilura igo zen (14 luze, 5b / 5c, klasifikazio "zaila", Vaud-eko Alpeetan 450 metroko altuera duen amildegia), bere bi semeek lagunduta; handik parapentez jaitsi zuten.
Osasun arazoak izan arren (operazio kirurgikoak, protesiak bi aldaketan) Rémyk ia egunero entrenatzen zuen kiroldegian: 94 urterekin 5c-rainoko igoerak egiten zituen (kiroldegian zein mendian), eta alpetar eskia eta mendi eskia praktikatzen zuen. 96 urterekin oraindik The Wasp (5c, Saint-Loup) eskalatu zuen .

## Erreferentziak

* 1 2 Barraud, Philippe, (1949- ...).. (cop. 2014). Un pas de plus Marcel Rémy. Cabédita ISBN 978-2-88295-684-2. PMC 892912824. (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
* ↑ «Adieu Marcel Rémy» www.planetmountain.com (Noiz kontsultatua: 2023-02-03).
* ↑ (Frantsesez) Outdoor, Outside | Le magazine des amoureux de sports et culture. (2020-01-16). «Marcel Remy, le grimpeur de 96 ans» Outside | Le magazine des amoureux de sports et culture Outdoor (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
* ↑ « Remy » selon graphie fribourgeoise
* ↑ https://www.24heures.ch/portraits/Ouvrir-la-voie-a-d-autres-cest-toute-leur-vie/story/25256741
* ↑ (Frantsesez) Modoux, François. (2016-02-09). «Ouvrir la voie à d'autres, c’est toute leur vie» 24Heures ISSN 1424-4039. (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
* 1 2 (Frantsesez) «Alpinisme, l’incroyable ascension de Marcel Remy, 94 ans» La Croix 2018-01-03 ISSN 0242-6056. (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
* ↑ https://www.grimper.com/news-marcel-remy-96-ans-enchaine-5c-met-projet-6a-deuxieme-longueur

## Kanpo estekak

* Romain Guelat, erreportaia « Une vie pour la montagne, 2014, bideoa RTS Passe-moi les jumelles, 23 min
* (Frantsesez) « Marcel Remy - 94 years old and back to the summit », 2020, bideo, 24 minutu.
* Datuak: Q89703860
# Manchester-by-the-Sea (Massachusetts)

Manchester-by-the-Sea Massachusettseko udalerri bat da. Essex konderrian eta Ann lurmuturran kokatua dago. 2010ean 5.136 biztanle zituen, 47,3 kilometro koadrotan banatuta.

## Zinema

Bertan, honako filmak girotu izan dira:
* Tell Me That You Love Me, Junie Moon (1970)
* Mermaids (1990)
* The Good Son (1993)
* The Love Letter (1999)
* State and Main (2000)
* What's the Worst That Could Happen? (2001; standing in for Marblehead, Massachusetts)
* The Proposal (2009; standing in for Sitka, Alaska)
* Edge of Darkness (2010)
* Joy (2015)
* Manchester by the Sea (2016)
* Daddy's Home 2 (2017)

## Ikus, gainera

* Essex konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q657748
* Multimedia: Manchester-by-the-Sea, Massachusetts / Q657748
# Manchester (Kansas)

Manchester Kansasko hiri bat da. Dickinson konderrian kokatua dago. 2010ean 95 biztanle zituen, 0,65 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dickinson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1903087
* Multimedia: Manchester, Kansas / Q1903087
# Manchester (Kentucky)

Manchester Kentuckyko hiri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 1.255 biztanle zituen, 3,88 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clay konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2431832
* Multimedia: Manchester, Kentucky / Q2431832
# Manchester (Connecticut)

Manchester Connecticuteko herri bat da. Hartford konderrian kokatua dago. 2010ean 58.241 biztanle zituen, 70,60 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hartford konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753909
* Multimedia: Manchester, Connecticut / Q753909
# Manchester (Illinois)

Manchester Illinoiseko herri bat da. Scott konderrian kokatua dago. 2010ean 292 biztanle zituen, 2,75 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Scott konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2269252
# Manchester (Kalifornia)

Manchester Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mendocino konderrian dago, Kalifornia estatuan. 159 biztanle ditu, 6,780881 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Mendocino konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9027296
* Multimedia: Manchester, California / Q9027296
# Manchester (Georgia)

Manchester Georgiako estatuko hiri bat da. Tattnall konderrian kokatua dago. 2010ean 4.230 biztanle zituen, 20,75 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Tattnall konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1023490
# Manchester-Liverpool burdinbidea

Manchester-Liverpool burdinbidea (ingelesez: The Liverpool and Manchester Railway, L&MR) hirien artean eta bidaiariekin egindako lehendabiziko burdinbidea izan zen. Lurrunezko tren-makinak tiratutako munduko lehen trenbidea izan zen, eta estreinaldia 1830eko irailaren 15ean izan zen Liverpooletik abiatuta eta Manchesterrerantz (Ipar-mendebaldeko Ingalaterra). Jatorriz burdinbide hau eraiki zuten garraiobide azkarragoa emateko Liverpoolgo portutik Manchesterreko eta inguruko udalerrietako errotetara. 1845ean burdinbide hau Grand Junction Railway (GJR) delakoak barne hartu zuen, bazkide nagusia zenak. Hurrengo urtean GJR London and North Western Railway izeneko burdinbidearen barruan gelditu zen. 56 kilometroko burdinbidea izan zen, 64 zubi eta biadukturekin.
Hasierako bultzatzaileak Joseph Sandars, John Kennedy eta William James izan ziren, eta lehenengo urrats handia The Liverpool and Manchester Railway Company izeneko enpresa sortzea izan zen, 1823an eta Henry Boothen eskutik.
Istripuei dagokienez, nabarmentzekoak dira 1847an (Dee bridge) eta 1879an (Tay Bridge) jazotakoak.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)"The Liverpool & Manchester Railway"
* Datuak: Q1398696
* Multimedia: Liverpool and Manchester Railway / Q1398696
# Manchester (Iowa)

Manchester Iowako hiri bat da. Delaware konderrian kokatua dago. 2010ean 5.179 biztanle zituen, 12,11 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Delaware konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1657590
* Multimedia: Manchester, Iowa / Q1657590
# Manchester (Jamaika)

    Artikulu hau Jamaikako banaketa administratiboari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Manchester (argipen)».
Manchester Jamaikako parishetako bat da. Bere hiriburua Mandeville da eta historikoki Middlesex Konderrian kokatua dago. 2001ean 190.000 biztanle zituen 830 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q920496
# María Dolores de Cospedal

María Dolores de Cospedal García (Madril, 1965eko abenduaren 13a) espainiar jurista (Estatuko abokatua da ogibidez) eta politikoa da. 2016tik Defentsako ministroa da. Alderdi Popularreko Idazkari Orokorra da, alderdiko XVI. Kongresu Nazionalak bera aukeratu baitzuen. 2011 eta 2015 bitarte, Gaztela-Mantxako Juntako lehendakari izan zen.

## Uxue Barkosi egindako irainen agerraldia

2017ko martxoan, Espainiako parlamentuko agerraldian, Zaragozako militar batzuek Iruñean Nafarroako presidenteari oihukatutako irainak ("puta") zirela eta, irainak gaitzetsi zituen, baina aldi berean eta militar horien 'adierazpen askatasuna' defendatu zuen. Erantzun berean, gogor kritikatu zuen Euskalduna naiz, eta zu? ETBko telebista saioan espainiar izateari buruz azaldutako umorezko iritzi batzuk.

## Villarejoren elkarrizketen kasua

2022ko abuztuan, Cospedalek Villarejo poliziaburu ohiarekin izandako elkarrizketa batzuk azalera atera ziren. Bertan, agertzen zen presioa egiten ziotela poliziari, betiere legez kanpoko metodoak erabiliz, bere informazioak manipula zitzan PPri kalte ez egiteko eta alderdi horretako buruzagiek egin omen zituzten delituak ezkutatzeko, eta legezko prozedura judiziala hausten zutela. Gainera, Espainiako Presidenteari buruz hitz egiten zuten audioetan. Espainiako auziak zer egin itxoiten daude gaur egun.

## Erreferentziak

* ↑ Berria.eus. «Barkosi "puta" esatea adierazpen askatasuna da Cospedalentzat» Berria (Noiz kontsultatua: 2017-03-08).
* ↑ Las claves para entender todo sobre la conversación entre Cospedal y Villarejo. (Noiz kontsultatua: 2022-08-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q271658
* Multimedia: María Dolores de Cospedal / Q271658
# María Díaz

María Díaz Zirauki, Zirauki izenaz ezaguna, (Funes, 1995eko maiatzaren 5a) nafar futbolaria da, erdilari postuan jokatzen duena. Gaur egun Espainiako Emakumezkoen Futbol Superligan aritzen den Athletic taldeko jokalaria da.

## Taldeak

| Taldea | Liga | Urtea |
| Real Sociedad | Espainiako Emakumezkoen Futbol Superliga | 2014-2017 |
| Athletic | Espainiako Emakumezkoen Futbol Superliga | 2017- |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37350765
# María Durán

María Durán (Madril, 1946ko otsailaren 5a), Televisión Españolako kantari eta aurkezlea.

## Biografia

Rafael Durán zinema-aktorearen alaba . 1968an Enrique Martí Maqueda telebistako errealizadorearekin harremana izan zuen. 1976an, Un, dos, tres... responda otra vez lehiaketako bigarren etapako azafatetako bat izateko aukeratu zuten, eta Victoria Abril, Beatriz Escudero, María Casal, Marián Flores, Raquel Torrent eta Meggy Schmidtekin batera lan egin zuen, Kiko Ledgard aurkezle zela.

### Acuario hirukotea

1977aren hasierara arte egon zen lehiaketan, Acuario hirukotea musika-taldea osatu zuenean, programako beste azafata batekin, Beatriz Escuderorekin eta lehiaketa bereko aktorearekin, Mayra Gómez Kempekin. Hirukotearen arrakastarik handiena Rema, rema, marinero melodikoa izan zen. Hirukotea desegin ondoren, 1980ko hamarkadan, arte-bizitzatik erretiratu zen.
2005ean Carlos Larrañaga aktorearekin harremana izan zuen. Kameren aurreko azken agerraldiak 2011ko uztailaren 5ean eta abuztuaren 5ean izan ziren, hurrenez hurren, Antena 3 Espejo saioan eta Telecinco Deluxe saioan, non egoera ekonomiko penagarria jakinarazi baitzuen, etxetik botatzear zegoela. Bigarren saio horretan, Mila Ximénez kazetariak senarrarekin, Manolo Santana tenislariarekin, sexu-harremanak izatea egotzi zion 1980ko hamarkadaren hasieran.

## Erreferentziak

* 1 2 María Durán: "Pido a España que me ayude". 5 de julio de 2011.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2883234
# María Dolores Pradera

María Dolores Pradera, jaiotza izenez María Dolores Fernández Pradera (Madril, 1924 edo 26ko abuztuaren 29a - Madril, 2018ko maiatzaren 28a), espainiar abeslari eta aktorea izan zen.

## Bizitza

Madrilen sortua, Espainia eta Txile artean eman zuen haurtzaroa. 1940ko hamarkadan, antzerkian eta zineman hasi zen lanean; Yo no me caso (1944), Inés de Castro (1944), Los habitantes de la casa deshabitada (1946) eta Vida en sombras (1948) filmekin ospe handia erdietsi zuen. Antzerkiari dagokionez, besteak beste, Alejandro Casona, Anton Txekhov, Federico García Lorca eta Eugène Ionescoren obrak antzeztu zituen.
1950eko hamarkadatik aurrera, Espainia eta Latinamerikako kantu folklorikoak abesten hasi zen, sentimen eta dotoretasun handiz. Arrakasta lortu zuen, besteak beste, Amarraditos, La flor de la canela, El rosario, Fina estampa, Que te vaya bonito, Caballo prieto azabache eta El tiempo que te quede libre abestien interpretazioekin.

## Erreferentziak

* ↑ María Dolores Pradera, elmundo.es
* 1 2 María Dolores Pradera. biografiasyvidas.com (Noiz kontsultatua: 2016-7-04).

## Kanpo estekak

* María Dolores Praderaren IMDBko fitxa (Ingelesez)
* Datuak: Q30510
* Multimedia: Maria Dolores Pradera / Q30510
# Manuel Martin Karrera

Manuel Martin Karrera Artzaduna (Beasain, 1742ko abenduaren 25a - 1804) gipuzkoar arkitektoa izan zen. Martin Karrera Aranburu arkitektoaren semea eta Pedro Karrera Arana arkitektoaren iloba zen.

## Lanak

* Bere aitak, Martin Karrerak, hasitako Pasai San Pedroko eliza amaitu zuen.
* Oñatiko Udaletxea egin zuen 1779 eta 1783 bitartean.
* Oñatiko parrokiako dorrea marraztu zuen.
* Arantzazuko santutegiko eliza eta ostatua.
* Urduñako aduana-etxea.
* Urduñako Andre Mari elizako aurrealdea, sakristia eta armairu eta kaxoiak.
* Zaldibiako parrokielizaren proiektua.
* Zaldibiako Karreranea etxea, egungo kulturetxea.
* Gordexolako Pedro Bretonen jauregi batentzako proiektua.

## Erreferentziak

* ↑ Anoetako herri-sinismenak historian zehar Anoeta.net

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262990
# Manuel Markinez

Manuel Markinez Vallejo (Sestao, 1916ko urriaren 31) bizkaitar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea |
| R. C. Deportivo de La Coruña | 1943-1952 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12392770
# Manuel Lustres Rivas

José Manuel Antonio Lustres Rivas (Ribeira, 1888ko urtarrilaren 14a - Redondela, 1936ko azaroaren 10a) Galiziako politikari, kazetari eta idazlea izan zen, Espainiako Gerra Zibilean frankistek erail zuten.

## Biografia

Gurasoak José Lustres Gómez merkataritza-ontzietako pilotua, eta María Rivas Otero ziren. Santiagora joan zen bere unibertsitatean medikuntza ikastera. Han Castelaoren lagun egin zen eta Cafe Colóneko eztabaidetan parte hartu zuen. Galiziako nazionalismoarekin oso lotuta, 1906an El Miño Orenseko egunkarian kolaboratzen hasi zen, eta 1907an Galicia Nuevan eta Vigon argitaratzen zen Gaceta de Galician. El Heraldo Gallego egunkariaren zuzendaria izan zen. 1915ean Madrilera joan zen eta han hedabide desberdinetan idatzi zuen, besteak beste, España Nueva, La Jornada, El Liberal eta La Publicidad. 1918an Galiziara itzuli zen eta han, 1922 arte, La Concordia de Vigon idatzi zuen. 1923an Galicia. Diario de Vigo egunkariaren zuzendaria izendatu zuten. Primo de Riveraren diktadurarekin Argentinara joan zen. Bueltan Faro de Vigon idatzi zuen.
Gerra Zibilaren lehen egunetan, Faro de Vigo zegoenean atxilotu eta espetxeratu egin zuten lazareto zahar batean, San Simon uhartean. 1936ko azaroan hil zuten, eta haren gorpua Redondelatik gertu dagoen errepide batean aurkitu zuten. 1986an bere jaioterriko Seme Ospetsu izendatu zuten.

## Obra

* Pandemonium (1917): bere saiakeren bilduma
* La fratricida, La Correspondencia de España, Madril
* La hora grande (1923) antzezlana, Ramiro del Vallerekin batera
* Peregrino de la ilusión antzezlana, Ramón Fernández Matorekin batera
Galizieraz artikulu asko plazaratu zituen, bereziki A Nosa Terra aldizkarian.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20100406193012/http://www.barbantia.org/dicionario/l/lustresrivas.htm

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Laura Anidoren erreportaia Publico egunkarian, 2024/06/30.
* Datuak: Q9027911
* Multimedia: Manuel Lustres Rivas / Q9027911
# Manuel Machado

Manuel Machado y Ruiz (Sevilla, 1874ko abuztuaren 29a - Madril, 1947ko urtarrilaren 19a) espainiar olerkaria izan zen, Antonio Machadoren anaia. Madrilen bizi izan zen ia bizitza osoan, Parisen igarotako aldi labur batzuetan izan ezik. Olerkari izateaz gainera, kazetari, itzultzaile, antzerki-kritikari, liburuzain, eleberrigile eta antzerkigile ere izan zen.
Horixe da, hain zuzen ere, Manuel Machadoren ezaugarri nagusia, alor askotan aritu izana. Idatzi zituen olerki-liburuen artean, Alma (1902, Arima), Caprichos (1905), El mal poema (1909), Cante hondo (1912), Ars moriendi (1922) eta Phoenix (1935) azpimarratzekoak ditu. Literatur kritikan ere aritu zen: La guerra literaria (1898-1914, Literatura gudua) horren lekuko da. 1938an, Horas de Oro (Urrezko orduak) lana argitaratu zuen eta urte berean, Hizkuntzaren Akademiako kide izendatu zuten.
Luzaro ezker joerekin bat egin ondoren, Espainiako 1936ko uztaileko estatu kolpean, poema bat argitaratu zuen Francisco Francoren omenez, kolpisten oniritzia irabazi zuena. Harrezkero, erregimenari atxikia jarraitu zuen heriotza arte.

## Obra
### Poesia liburuak

* Tristes y alegres (1894)
* Alma (1902).
* Caprichos (1902).
* Los cantares (1905).
* La Fiesta Nacional (1906).
* El mal poema (1909).
* Apolo (1911).
* Cante hondo (1916).
* Ars moriendi (1921).
* Phoenix (1936).
* Horas de oro (1938).
* Poesía. Opera omnia Lyrica (1940).
* Cadencias de cadencias. Nuevas dedicatorias (1943).
* Horario (1947).
* La fiesta nacional
* Cante hondo

### Antzezlanak

Anaia Antoniorekin batera, antzezlan batzuk idatzi zituen, ezagunena La Lola se va a los puertos, zinemara bi aldiz eramana.
* Desdichas de la fortuna o Julianillo Valcárcel (1926).
* Juan de Mañara (1927).
* Las adelfas (1928).
* La Lola se va a los puertos (1929).
* La prima Fernanda (1931).
* La duquesa de Benamejí (1932).
* El hombre que murió en la guerra (1928, 1941ean estrenatu zen).

### Eleberria

* El amor y la muerte (1913).

### Saiakera

* La guerra literaria (1914).
* Un año de teatro (1918).

### Itzulpenak

* Paul Verlaine, Fiestas galantes (1911).
* Spinoza, Ética (1913).
* Luc de Clapiers ("Vauvenargues"), Reflexiones y máximas (1914).
* Descartes, Obras completas (1920).
* Victor Hugo. Hernani (1928, Antonio Machado eta Francisco Villaespesarekin elkarlanean).
* Arthur Conan Doyle, El campamento de Napoléon (192?).
* Edmond Rostand, El aguilucho. Drama en cinco actos (1932, Luis de Oteizarekin elkarlanean).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q577495
* Multimedia: Manuel Machado / Q577495
# Manuel Maria Gortazar

Manuel Maria Gortazar Munibe (Bilbo, Bizkaia, 1824ko uztailaren 13a - Bedia, Bizkaia, 1896ko urriaren 12a) bizkaitar politikaria izan zen.

## Bizitza

Liberala eta foruzalea zen. Bizkaiko foru ahalduna izan zen 1872tik 1875ra, eta Ahaldun Nagusi Bigarren Karlistaldiaren amaieran. Alfontso XII.aren kontra azaldu zen, Espainiako erregeak Somorrostron euskal foruen aurka hitz egin ondoren, eta laguntza eman zion euskal diputazioek Madrilgo Gorteetan foruen deuseztatzearen aurka jaso zuten azalpen-erreguari. Bilboko 1874ko setioari buruzko Egunoroko liburu bat eman zuen argitara. Bizkaiko liberal foruzaleen arteko politikari garrantzitsuenetako bat izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q611670
# Manuel Maria Ynchausti

Manuel Maria Ynchausti Romero (Manila, 1900eko urriaren 19a - Uztaritze, 1961eko apirilaren 17a) euskal jatorriko estatubatuar enpresaburu, kristau filantropo eta euskal kulturaren ekintzailea izan zen, ezaguna Espainiako Gerra Zibila dela eta errefuxiatutako euskal herritarrei, haurrak bereziki, Ipar Euskal Herrian harrera emateagatik. EAJ alderdiarekin harreman estuak izan zituen eta Jose Antonio Agirre lehendakariari Europatik Ameriketako Estatu Batuetara ihes egiten eta hango gobernuarekin zituen harremanei esker bertan bizi eta lan egin ahal izan zuen. 1947 urtean Ipar Euskal Herrira itzuli eta euskal kulturaren sustapenean lan handia egin zuen, Eusko Ikaskuntzaren VII. eta VIII. kongresuen antolaketan esaterako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262989
# Manuel Mariátegui y Vinyals

Manuel Mariátegui y Vinyals (Madril, 1842ko maiatzaren 24a – ibidem, 1905eko urtarrilaren 28a) politikari kontserbadore espainiarra izan zen. Alfontso XIII.a erregealdian, Estatu Ministroa izan zen.

## Biografia

1842ko maiatzaren 24an jaio zen Madrilen. 1867tik aurrera, Kordobako diputatua izan zen 1876, 1881, 1886 eta 1893ko hauteskundeetan, eta Salamancakoa 1893koetan. 1891n, Kordobako senatari aukeratu zuten, eta 1903an berezko senatari bihurtu zen.
Estatu ministroa izan zen 1903ko uztailaren 20tik abenduaren 5era bitartean, Raimundo Fernández Villaverde buru zuen gobernu batean. Gobernu honek hauteskunde errepublikanoen aurrerapena geldiaraztea lortu zuen urte hartako azaroko udal hauteskundeetan. Espainiako nekazaritzaren sustapenean eta modernizazioan interesatuta, bere arazoei buruzko hainbat testu idatzi zituen. Madrilgo alkate ere izan zen 1892tik 1894ra. Jaioterrian hil zen 1905eko urtarrilaren 28an.

## Erreferentziak

* ↑ https://dbe.rah.es/biografias/16171/manuel-mariategui-y-vinyals

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Espainiako Errege Historiaren Akademiako webgunean.
* Datuak: Q6752984
* Multimedia: Manuel Mariátegui y Vinyals / Q6752984
# Manuel López

Manuel López Llamosas "Travieso" (Barakaldo, 1900eko maiatzaren 1a - 1975eko urriaren 14a) bizkaitar futbolari eta entrenatzailea izan zen.
El Liberal egunkariko Rolando kazetariak bere abilezia ikusita, ezizena jarri zion.
Bere karrera osoa Bizkaiko taldetan egin zuen. Espainiako futbol selekzio nazionalarekin 2 partida jokatu zituen. Gerra Zibilean Euzko Jaurlaritzak antolatutako Euskal Herriko futbol selekzioa antrenatu zuen.

## Taldeak

| Kluba | Herrialdea | Urteak |
| Barakaldo CF | Bizkaia | ?–? |
| Getxoko Arenas | Bizkaia | ?–? |
| Athletic Club | Bizkaia | ?–1924 |
| Barakaldo CF | Bizkaia | 1924–1926 |
| Athletic Club | Bizkaia | 1926–? |

## Erreferentziak

* ↑ Ramos, Jesús. (2015/03/08). «Manuel López, más conocido por Travieso» Marca.
* Datuak: Q24255428
# Magia (argipena)

Magia hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
* Magia ezkutuko indarren multzoa da.
* Magia Shakiraren lehen diskoaren izena da.
# Magia zuri

Magia zuria gauzak eta egoerak aldatzeko erabiltzen diren liturgiak edo metodoak dira, logikatik kanpo gelditzen direnak, alegia. Askotan, magia zuria izpiritu txarrak uxatzeko erabiltzen da; baita ere etxeak eta pertsonak babesteko. Antzina magiaren erabilera oso zabaldua zegoen munduko kultura guztietan; inguru horietan magia zuria sozialki onartua zegoen eta egunerokotasunean txertatuta zegoen. Adibidez, haur eta seaska kanta askok umeak babesteko erabiltzen dira nahiz eta erabiltzaileek konszienteak ez izan. Magia zuriaren bidez helburu positiboak bilatzen dira, inoiz ez besteentzat txarrak edo kaltegarriak direnak.
Magia zurian oso ohikoak dira naturan edo naturatik hartutako elementuekin egiten diren erritoak.
Euskal Herrian horrelako magia eragiten zuten pertsona asko izan dira, esaterako Maritxu Güller, "Uliako sorgin ona" bezala ezagututa.
Magia beltza zuriaren antonimoa bezala ikus daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.euskara.euskadi.eus/r59-lurcontd/eu/contenidos/termino/_c03992/eu_m_0375/m0375.html

## Ikus, gainera

* Magia beltza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1858206
# Maghrebita

Maghrebita fosfato motako minerala da eta maghrebita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Maghrebita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {MgAl2(AsO4)2(OH)2 * 8H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Maghrebite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Maghull

Maghull, Ingalaterrako ipar-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Merseyside konderrian.
2011n 20.444 biztanle zituen.
* Datuak: Q1951431
* Multimedia: Maghull / Q1951431
# Magic (1978ko filma)

Magic (euskaraz Magikoa), 1978ko Richard Attenborough ingelesak zuzendutako beldur-psikologikoko film bat da. Anthony Hopkins, Ann-Margret, Burgess Meredith, Ed Lauter eta David Ogden Stiers aktoreek antzeztu zuten. Jerry Goldsmithek soinu banda konposatu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Charles "Corky" Withersek (Anthony Hopkins) bere ikuskizunari bentrilokia gehitzen dionean arrakasta izaten hasiko da. Fats panpinari esker laister ospea bereganatuko du. Baina panpinak jabearen gogoaz nagusitu nahi duela dirudi, eta hau izuikara nonahi hedatuko duten gertaera sail baten hastapena izango da.

## Aktoreak

* Anthony Hopkins: Corky Withers (eta Fats panpinaren ahotsa)
* Ann-Margret: Peggy Ann Snow
* Burgess Meredith: Ben Greene
* Ed Lauter: Duke
* E. J. André: Merlin
* Jerry Houser: Taxi gidaria
* David Ogden Stiers: Todson
* Lillian Randolph: Sadie

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q910887