# John Frankenheimer

John Michael Frankenheimer (New York, New York, 1930ko otsailaren 19a - Los Angeles, Kalifornia, 2002ko uztailaren 6a) Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendari, gidoilari eta ekoizle izan zen.

## Biografia

New York hirian jaio eta Queens auzoan hazi zen John Frankenheimer. Ikusentzunentarako lehen lanak AEBtako armadan zegoen bitartean burutu zituen, gaitasun handia erakutsiz. Garai honetan Koreako guda suertatzen ari zen eta honek beregan eragina izan zuen "The manchurian candidate" filme bikainean ikusi daitekeen moduan.
50garren hamarkadan hasi zen profesionalki lanean telesailetan eta 60garrenean zinemarako filmak eginez. Lehen filme hauetan Burt Lancaster aktorearekin lan egin zuen beren arteko harremana nahiko txarra izan bazen ere. "The manchurian candidate", "The birdman of Alcatraz", "Seven days in May" eta "The train" bezalako filmak zuzendu zituen. Ideologikoki munduko eta bere herriko gobernuen oso kritiko izan zen betiere giza askatasuna aldarrikatuz.
Ondorengo urteetan Hollywoodeko industriarekin gora behera batzuk izan zituen arren lanean jarraitu zuen eta "Grand prix", "I walk the line", "the horsemen", "French connection II" eta "Black sunday" bezalako film onak eginez. Baita ere, hainbat Emmy sari irabazi zituen telebistarako egin zituen filmeei esker.
Bere azken urteetan lanean jarraitu zuen "Ronin" eta "Reindeer games" lanak estreinatuz eta 2006garren urtean Los Angelesen ezustean hil zen bizkarhezur operazio bat egiten ari zitzaioten unean.

## Filmografia
### Telebista

* Climax (1955-56)
* Playhouse 90 (1956-60)
* Sunday showcase (1959-60)
* The fifth column (1960)
* The Rainmaker (1982)
* Riviera (1987)
* Against the Wall (1994)
* The burning season (1994)
* Andersonville (1996)
* George Wallace (1997)
* Path to war (2002)

### Zinema

Taula honetan ikus daitezke zuzendutako filma bakoitzaren bi aktore, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
| Urtea | Filma | Aktoreak | Ekoizlea | Izenburuak (es,fr) |
| 1957 | The Young Stranger | James MacArthur, James Daly | -- | gaztelaniaz: Un joven extraño frantsesez: Mon père |
| 1957 | The Comedian | -- | -- | |
| 1959 | For Whom the Bell Tolls | -- | -- | gaztelaniaz: ¿Por quién doblan las campanas? |
| 1959 | The Turn of the Screw | -- | -- | |
| 1960 | The Snows of Kilimanjaro | Mary Astor, Clancy Cooper | -- | |
| 1961 | The Young Savages | Burt Lancaster, Dina Merrill | -- | gaztelaniaz: Los jóvenes salvajes frantsesez: Le Temps du châtiment |
| 1962 | Birdman of Alcatraz | Burt Lancaster, Karl Malden | United Artists Corporation | gaztelaniaz: El hombre de Alcatraz frantsesez: Le Prisonnier d'Alcatraz |
| 1962 | The Manchurian Candidate | Frank Sinatra, Janet Leigh | -- | frantsesez: Un crime dans la tête |
| 1962 | All Fall Down | Eva Marie Saint, Warren Beatty | -- | gaztelaniaz: Su propio infierno frantsesez: L'Ange de la violence |
| 1964 | Seven Days in May | Burt Lancaster, Kirk Douglas | Bryna Productions | gaztelaniaz: Siete días de mayo frantsesez: Sept jours en mai |
| 1964 | The Train | Burt Lancaster, Paul Scofield | United Artists Corporation | gaztelaniaz: El tren frantsesez: Le Train |
| 1966 | Seconds | Rock Hudson, Salome Jens | Bryna Productions | gaztelaniaz: Plan diabólico frantsesez: L'Opération diabolique |
| 1966 | Grand Prix | James Garner, Eva Marie Saint | Bryna Productions | |
| 1968 | The Fixer | Alan Bates, Dirk Bogarde | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: El hombre de Kiev frantsesez: L'Homme de Kiev |
| 1969 | The Extraordinary Seaman | Alan Alda, Barry Kelley | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: El marino extraordinario |
| 1969 | The Gypsy Moths | Burt Lancaster, Deborah Kerr | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: Los temerarios del aire frantsesez: Les parachutistes arrivent |
| 1970 | I Walk the Line | Gregory Peck, Tuesday Weld | -- | gaztelaniaz: Yo vigilo el camino frantsesez: Le Pays de la violence |
| 1971 | The Horsemen | Omar Sharif, Leigh Taylor-Young | -- | gaztelaniaz: Orgullo de estirpe frantsesez: Les Cavaliers |
| 1973 | Story of a Love Story | Alan Bates, Dominique Sanda | -- | gaztelaniaz: Sueños prohibidos frantsesez: L'Impossible Objet |
| 1973 | The Iceman Cometh | Lee Marvin, Fredric March | -- | |
| 1973 | Eugene O'Neill's: The Iceman Cometh | -- | -- | |
| 1974 | 99 and 44/100% Dead | Richard Harris, Bradford Dillman | -- | gaztelaniaz: 99,44% muerto frantsesez: Refroidi à 99% |
| 1975 | French Connection II | Gene Hackman, Fernando Rey | 20th Century Studios | frantsesez: French Connection 2 |
| 1977 | Black Sunday | Robert Shaw, Bruce Dern | Paramount Pictures | gaztelaniaz: Domingo Negro |
| 1979 | Prophecy | Robert Foxworth, Talia Shire | -- | frantsesez: Prophecy : Le Monstre |
| 1982 | The Challenge | Scott Glenn, Toshirō Mifune | CBS Theatrical Films | frantsesez: À armes égales |
| 1982 | The Rainmaker | -- | -- | gaztelaniaz: The Rainmaker (película de 1982) |
| 1985 | The Holcroft Covenant | Michael Caine, Victoria Tennant | EMI Films | gaztelaniaz: El pacto de Berlín frantsesez: Le Pacte Holcroft |
| 1986 | 52 Pick-Up | Roy Scheider, Ann-Margret | The Cannon Group | gaztelaniaz: 52 vive o muere frantsesez: Paiement cash |
| 1989 | Dead Bang | Don Johnson, Penelope Ann Miller | Warner Bros. | |
| 1990 | The Fourth War | Roy Scheider, Jürgen Prochnow | -- | gaztelaniaz: La cuarta guerra frantsesez: La Quatrième Guerre |
| 1991 | Year of the Gun | Andrew McCarthy, Sharon Stone | -- | frantsesez: Year of the Gun, l'année de plomb |
| 1994 | Against the Wall | Kyle MacLachlan, Samuel L. Jackson | HBO | gaztelaniaz: Contra el muro frantsesez: Les Révoltés d'Attica |
| 1994 | The Burning Season | Raul Julia, Carmen Argenziano | HBO | |
| 1996 | The Island of Dr. Moreau | Marlon Brando, Val Kilmer | New Line Cinema | gaztelaniaz: La isla del doctor Moreau frantsesez: L'Île du docteur Moreau |
| 1996 | Andersonville | Jarrod Emick, Frederic Forrest | -- | frantsesez: Andersonville, le camp de la mort |
| 1997 | George Wallace | Gary Sinise, Mare Winningham | -- | |
| 1999 | Ronin | Robert De Niro, Jean Reno | United Artists Corporation | |
| 2000 | Reindeer Games | Ben Affleck, Gary Sinise | Dimension Films | frantsesez: Piège fatal |
| 2001 | Ambush | -- | -- | |
| 2002 | Path to War | Alec Baldwin, Bruce McGill | HBO | gaztelaniaz: Camino a la guerra frantsesez: Sur le chemin de la guerre |

## Sariak
### Veneziako Mostra

| Urtea | Kategoria | Filma | Emaitza |
| 1962 | San Jorge saria | Birdman of Alcatraz | Irabazlea |

## Erreferentziak

* ↑ «Venice Film Festival (1963)» IMDb (Noiz kontsultatua: 2024-06-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q262820
* Multimedia: John Frankenheimer / Q262820