OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tricholomopsis decora

Tricholomopsis decora Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da. Espezie hau ez da jangarria, haragi gutxi, haritsua, eta zapore mikatz samarra duelako.
Sinonimoak: Agaricus decorus, Clitocybe decora, Cortinellus decorus, Tricholoma decorum.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, gero hondoratua, haragitsua, mehea, kamutsa, horia, arre-oliba antzeko edo beltzaxka koloreko aplikatutako ezkatatxoek gogortua.
Orriak: Estu, batzuetan pixka bat eskotatuak, kamuts-itsatsiak, orritxo ugarirekin, ertz osoarekin eta irregular antolatuta, horixkak, kapelaren kolorekoak baino ilunagoak.
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: 5 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 0,7 eta 1,2 cm bitarteko lodierakoa, batzuetan zertxobait eszentrikoa, barrubetea, gero barnehutsa, fibrillosoa, kapelaren kolorekoa eta ezkatatsua.
Haragia: Mehea, haritsua, horia, usain fungiko leunekoa eta zapore gozokoa, baina murtxikatzen denean, denbora batera mingots samarrekoa bihurtzen da.
Etimologia: Tricholomopsis terminoa grekotik dator, "ósis" hitzetik, azalpen, esan nahi du. Tricholoma-ren antzekoa. Decora epitetoa latinetik dator, dotore, xelebre, esan nahi duen "decor" hitzetik. Bere itxuragatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Tricholomopsis rutilans delakoarekin nahas daiteke, hau ezkata gorrixka ikusgarriz estalia dago, bai kapelan bai oinean. Tricholomopsis ornata ere oso antzekoa da.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Hildako egurraren gainean garatzen da, eta hura deskonposatzen laguntzen du. Duela urte batzuk espezie hau oso arraroa zen gure inguruan, baina azken urteetan maizago agertzen ari da. Lignikola, koniferoen enborretan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Japonia, Thailandia, Tasmania.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 150 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 255 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Sociedad micológica Barakaldo. Investigación y divulgación de la micologia.
* ↑ Tricholomopsis decora: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1423831
* Multimedia: Tricholomopsis decora / Q1423831
# Trichomonadida

Trikomonadido (Trichomonadida) Parabasalia klaseko izen bereko ordenako bizkarroi ziliodunez esaten da. Nukleo bakarrekoak edo anitzekoak izan datezke. 3-6 zilio izan ditzakete, eta isats moduko luzakin bat edo biltzen duen mintza bera, zilio modura luza daitekeena. Zatiketaz ugaltzen dira. Ordena honetako hainbat protozoo motak animalien digestio aparatuan bizitzen dira. Trikomonadidorik ezagunenak Trichomonas izeneko generokoak dira: T. hominis, gizonaren hesteetakoa eta T. vaginalis, bajinakoa, besteak beste. Trikomoniasis izeneko gaitza eragiten dute.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/4/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1653094
* Multimedia: Trichomonadida / Q1653094
* Espezieak: Trichomonadida
# Trichomycteridae

Trichomycteridae arrain siluriformeen familia da. Neotropikoko ur epel eta tropikaletan bizi dira.

## Generoak

Hona hemen ITISek proposatzen duen generoen zerrenda:
* Copionodontinae subfamilia
** Copionodon
** Glaphyropoma
* Glanapteryginae subfamilia
** Glanapteryx
** Listrura
** Pygidianops
** Typhlobelus
* Sarcoglanidinae subfamilia
** Ammoglanis
** Malacoglanis
** Microcambeva
** Sarcoglanis
** Stauroglanis
** Stenolicmus
* Stegophilinae subfamilia
** Acanthopoma
** Apomatoceros
** Haemomaster
** Henonemus
** Homodiaetus
** Megalocentor
** Ochmacanthus
** Parastegophilus
** Pareiodon
** Pseudostegophilus
** Schultzichthys
** Stegophilus
* Trichogeninae subfamilia
** Trichogenes
* Trichomycterinae subfamilia
** Bullockia
** Eremophilus
** Hatcheria
** Ituglanis
** Rhizosomichthys
** Scleronema
** Silvinichthys
** Trichomycterus
* Tridentinae subfamilia
** Miuroglanis
** Tridens
** Tridensimilis
** Tridentopsis
* Vandelliinae subfamilia
** Paracanthopoma
** Paravandellia
** Plectrochilus
** Vandellia

## Erreferentziak

* ↑ Joseph S. Nelson. (1994). Fishes of the World. John Wiley & Sons, 232 or. ISBN 0-471-54713-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134551
* Multimedia: Trichomycteridae / Q134551
* Espezieak: Trichomycteridae
# Tricholomopsis rutilans var. flammula

Tricholomopsis rutilans var. flammula Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Tricholoma flammula, Tricholomopsis rutilans f. flammula, Tricholomopsis flammula (Basionimoa).

## Deskribapena

Kapela: 1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, laua eta ertza beherantz biribildua; erdia pixka bat deprimitua, fibrila finekin edo ezkata erradialekin, purpura distirekin hondo horian, batzuetan Flammula baten itxurarekin (hortik bere izena).
Orriak: Nahikua estu, meheak, pixka bat marjinatu-sinuadoak, hori bizi kolorekoak,ertz zurbilagoarekin.
Hanka: 3 eta 4,5 cm bitarteko garaierakoa eta 0,2 eta 0,3 cm bitarteko diametrokoa, hori zurbil kolorekoa, leuna, edo oso fibrila arinekin.
Haragia: Ez oso lodia, horia, usain eta zapore nabarmenik gabe.
Etimologia: Tricholomopsis terminoa grekotik dator “ósis” hitzetik, azalpen esan nahi du. Tricholoma-ren antzekoa. Flammula epitetoa, flamulen antza duelako du.

## Jangarritasuna

Ezezaguna.

### Nahasketa arriskua

Espezie arraroa da, eta erraz pasa daiteke oharkabean, flamulekin duen antzekotasunagatik eta baita Tricholomopsis rutilans eta Tricholomopsis decora delakoekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua

Egur hondakinetan, zerrautsetan etab.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Hego Korea, Taiwan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 253 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Tricholomopsis rutilans var. flammula: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108731456
# Trichomonas

Trichomonas edo trikomona protozoo bizkarroi flajelodunen generoa da, digestio aparatuko eta sexu organoetako muki ehunetan bizi dena. Bi mota aurkitu dira gizakiarengan: Trichomonas hominis (hesteetako muki ehunean) eta Trichomonas vaginalis (gernu hodietan eta sexu organoetako muki ehunean). Uretritisa eta baginitisa eragin dezakete. Emakumearena sexu harreman bidez kutsatzen da.

## Beste espezie

* Trichomonas gallinae, hegaztiak erasotzen dituena. Tyrannosaurus rexek protozoo honen antzekoa zen espezimen baten erasoak jasan zituen.
* Trichomonas tenax, gizaki, katu eta txakurren ahoetan bizi dena
* Trichomonas termopsidis, termitetan bizi dena

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Wolff, E.D.S., Salisbury, S.W., Horner J.R., & Varricchio D.J.. (2009). «Common Avian Infection Plagued the Tyrant Dinosaurs» PLoS ONE 4 (9): e7288. doi:10.1371/journal.pone.0007288. PMID 19789646. PMC 2748709..
* ↑ Biology 1AL Laboratory Manual. UC Berkeley, 42 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q309497
* Multimedia: Trichomonas / Q309497
* Espezieak: Trichomonas
# Tricholomopsis ornata

Tricholomopsis ornata Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus ornatus, Tricholoma ornatum, Pleurotus ornatus, Dendrosarcus ornatus.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, erdian haragitsu samarra eta mehea ertzetan, biribilduak. Hondoko kolorea horia du, baina marroi-gorrixka koloreko ezkata txikiz estalia egoten da.
Orriak: Estu, eskotatuak eta horiak.
Horri eskotatuak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zilindrikoa, horia, fibrilosoa, baina irintsua goialdean.
Haragia: Zuri-horixka, usain eta zapore nabarmenik gabe. Espora-jalkina zuria.
Etimologia: Tricholomopsis terminoa grekotik dator, ”ósis” hitzetik, azalpen, esan nahi du. Tricholoma-ren antzekoa.

## Jangarritasuna

Ez du interes gastronomikorik.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Koniferoen egurretan, batez ere mendiko izeietan.

### Banaketa eremua

Europa (batez Pirinioak eta Alpeak ere), Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 293 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ Tricholomopsis ornata: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16598573
* Multimedia: Tricholomopsis ornata / Q16598573
# Trichomonas vaginalis

Trichomonas vaginalis traktu urogenitala infektatzen duen protozoo parasitoa da, trikomoniasi izeneko gaitza sortzen duena. Alfred Donné sendagile frantziarrak protozoo hau deskribatu zuen estreinakoz 1836an. Patogeno honek gizakia besterik ez du infektatzen.

## Ezaugarriak

Beste protozoo patogenoen aldean, Trichomonas vaginalisek morfologia bakarra du, trofozoitoarena (beste patogeno batzuek bi itxura ezberdinak dituzte haien bizi-zikloan: trofozoitoa eta kistea).
Mugikorra da eta 5 flagelo ditu. 10-20 mikrako luzeera. Erdibiditzearen bitartez ugaltzen da.
Protozoo honek eukariotoengan oso arraroa den ezaugarri berezia du: ez du mitokondriorik. Ondorioz, ez du fosforilazio oxidatiboa burutzen.

## Patogenia

Mikrobioa sexu-harremanen bidez transmititzen da. Kisterik sortzen ez duenez, ostalaritik kanpo bizirik iraun dezake ordu gutxi batzuk besterik ez. Horrenbestez, fomiteen bidez kutsa badaiteke ere, kutsapen gehienak kontaktu zuzenaren bidez gertatzen dira, sexu-harramenetean.
Protozoo honen infekzioa oso ohikoa da, baina kasu gehienetan (batez ere gizonezkoengan) ez du sintomarik sortzen. OMEk urtero mundu osoan 160 milioi pertsona protozoo honekin kutsatzen direla kalkulatzen du
Infektatutako gizonezkoen %5ak besterik ez du gaitza (trikomoniasi) garatzen, eta emakumezkoen %25-50ak. Trikomoniasi duten emakumeek baginitis mingarria dute sintoma nagusia.
Gaitza baginako jariakinaren lagina hartuz eta mikroskopioan trofozoito mugikorrak ikusiz diagnostikatzen da. Tratamenduari dagokionez, metronidazol da aukerako antibiotikoa, oso eraginkorra dena. Garrantzitsua da gaixo baten bikote sexualak ere tratamendua hartzea, sintomarik ez eduki arren.

## Erreferentziak

* ↑ Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua:946 orr.
* ↑ Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua:931 orr.
* ↑ Harp, Djana F.; Chowdhury, Indrajit (2011). «Trichomoniasis: Evaluation to execution». European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology 157 (1): 3–9

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132595
* Multimedia: Trichomonas vaginalis / Q132595
* Espezieak: Trichomonas vaginalis
# Tintigorri

Tintigorri :
| Sorrera: | 1980? |
| Txupinera: | Aitziber Adell Ateka (2005) |
| Egoitza: | Ramón y Cajal, 37 (Deustu) |
| Leloa: | - |
| Kideak: | |
| Koloreak: | Zuria |
| Egoera: | Aktiboak |
| Webgunea: | https://web.archive.org/web/20070814033931/http://www.tintigorri.com/ |
Tintigorri Bilboko konpartsa da, hauen federakundearen kidea dena eta Deustu auzo bilbotarrekoa.

## Ikus, gainera

* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak

* Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
* Datuak: Q12268000
# Tintinaita

Tintinaita mineral bat da eta kobellita homologous series taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Tintinaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb22Cu4(Sb,Bi)30S69}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tintinaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Tintigny

Tintigny, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako Luxenburgo (Valonia) probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 3.903 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Direction générale Statistique et Information économique. 2011ko errolda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q713845
* Multimedia: Tintigny / Q713845
# Tintinnabulum (katolikoa)

Tintinnabulum bat (latinezko tintinnabulum-etik, txilina) txilin bati eusten dion makila bat da, katolizismoko objektu liturgiko bat, prozesioetan eta (Gorpuztikoan adibidez) pertsona batek bi eskuekin eutsiz ateratzen duena. Erroma Klasikoan erabiltzen zen tintinnabulum paganoarekin alderatuta, oso objektu desberdina da.

## Erabilpena

Ez da izaten tintinnabulumik eliza guztietan. Egoitza Santuak basilikaren duintasuna eskaintzen dien elizei ematen dien intsignia bat da, konopeo edo umbraculum delakoarekin batera. Basilika batean konopeoarekin batera, aldare nagusian kokatzen da tintinabulo, Aita santuaren duintasunaren sinbolo gisa eta harekin duen loturaren erakusgarri gisa.
Ohikoan tintinabuloaren goialdean basilikako santuaren edo adbokazioaren irudiaz gain, kanpaidorre baten antza duen elementu arkitektoniko txiki bat egon daiteke, eta beran zintzilik txillina.
Erdi Aroan, tintinabuloak funtzioa zuen prozesioetan Aita Santuak Erromako herriarekiko zuen hurbiltasuna iragartzekoa.
21. mendeko basilika katolikoen liturgian ez dago derrigortasunik edo arau zehatzik tresna erabiltzeko.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Salamancako Katedrala, Informazio panela. (2023-01-02). Tintinábulo. (Noiz kontsultatua: 2023-01-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) Sevilla, Diario de. (2012-03-06). «Las obligaciones del título» Diario de Sevilla (Noiz kontsultatua: 2023-01-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q262991
* Multimedia: Tintinnabulum (catholicism) / Q262991
# Tinticita

Tinticita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Tinticita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Fe^{3+}5.34(PO4)3.62(VO4)0.38(OH)4 * 6.7H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tinticite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Tinthia

Tinthia Sesiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Tinthia varipes da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Tinthia beijingana | daturik gabe |
| Tinthia brosiformis | daturik gabe |
| Tinthia cuprealis | daturik gabe |
| Tinthia cupreipennis | daturik gabe |
| Tinthia cymbalistis | daturik gabe |
| Tinthia hoplisiformis | daturik gabe |
| Tinthia mesatma | daturik gabe |
| Tinthia mianjangalica | daturik gabe |
| Tinthia myrmosaeformis | daturik gabe |
| Tinthia postcristatum | daturik gabe |
| Tinthia ruficollaris | daturik gabe |
| Tinthia spilogastra | daturik gabe |
| Tinthia tineiformis | daturik gabe |
| Tinthia varipes | daturik gabe |
| Tinthia xanthopila | daturik gabe |
| Tinthia xanthospila | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1919942
* Multimedia: Tinthia / Q1919942
* Espezieak: Tinthia
# Tintin Amerikan

Tintin Amerikan (frantsesez: Tintin en Amérique) Tintinen abenturen 3. bilduma da, Hergék idatzi eta marraztutakoa. Istorioaren lehen zatia Chicagon gertatzen bada ere, non protagonistak gangsterrei eta hiltzaileei aurre egiten dien, istorioa egilea bere haurtzaroan hainbeste txunditu zuen indiar herriaren ingurukoa ere bada. Tintinen komikien artean, benetako pertsona bat bere benetako izenarekin agertzen den bakarra da: Al Capone. Gainontzekoetan, benetako pertsonetan inspiratutako baina izena aldatutako pertsonaia batzuk agertzen dira.

## Argitalpen ibilbidea

Abentura hau Le Petit Vingtièmen 1931ko irailak 3ko zenbakian argitaratzen hasi zen, urte bete baino gehiagoz hedatuz, asteko bi plantxako erritmoan. Tintin Kongon izeneko bildumaren eredua jarraituz, bildumaren kolorezko bertsioa, 1945ean berriz erabat marraztua izan zena, jatorrizkoarekiko nahiko leiala da. Beti bezala, Hergék, uneoro, irudien eraginkortasun narratiboa hobetzea bilatu zuen.
Kolorezko edizioan, egileak biñeta batzuk irauli zituen irakurleak errazago ulertzeko. Komikigile bezala lortu zuen esperientzia probestuz, Hergék bere gaztaroko komikietako akastzat jotzen zituenak aldatu zituen: askotan, galdera baten erantzuna galdera bera baino lehenago irakur zitekeen, edo pertsonaia bat orrialdearen ezkerraldera korrika egiten ikus zitekeen, hala, pertsonaia bere pausoetan atzera egiten ari zenaren itxura emanez. Tintinen lehen bilduma guztietan bezala, lanak jorratzen diren gaiei buruzko dokumentatze falta nabarmena erakusten du egilearen beranduagoko lanekin alderatuz. Hain zuzen ere, Hergé lanez lepo zegoen Le Petit Vingtièmen eta istorio honetako dokumentatze falta 1930eko hamarkadan Europan Amerikari buruz zeuden mitoekin ordezten du (gangsterrak, indiarrak, behizainak...).
1973an bilduma lehen aldiz argitaratu zen Estatu Batuetan argitaratzaileek agindutako eduki aldaketekin, atzean agertzen diren azal beltzeko pertsonaia batzuk ezabatuz, azal zuriko haur bat zaintzen ari den umezain beltz bat kasu, umezain hau emakume zuri bategatik aldatuz.

## Istorioa

Istorioak Tintinek Estatu Batuetan dituen abenturak kontatzen ditu. Estatu Batuetara iristen denean Al Caponeren gangsterrek bahitzen dute, nortzuk kazetari arriskutsutzat hartzen duten. Handik gutxira ihes egitea lortzen du eta beste gaizkile talde arriskutsu batzuei aurre egin beharko die.
Istorioaren bigarren zatian, indiarrekin dagoenean, bildumako eszenarik polemikoenetako bat agertzen da: estatubatuar soldaduek indiarrak baionetekin erasotzen dituzte hauen lurraldeetatik botatzeko petrolio putzu bat aurkitu ondoren. Eszena honen ondorioz, argitaratzaile gehienek Hergéri aldatzeko eskatu zioten.

## Balorazioa

Bilduma honek westerna eta zine beltzaren arteko uztarketa bat dirudi. Hergéren lana oraindik gagez eta nahiko inozotasun adierazten duten elementuz betea dago; alabaina, Tintin Amerikan bilduman AEBetako indiarrek jasaten duten egoerari eta kapitalismoaren arlo batzuei buruzko kritika ere aurki daiteke.
2008ko apirilean azalaren akuarelazko jatorrizkoa 177.000 eurotara iritsi zen enkante batean, errekor bat bere garaian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q901375
# Tintinnabulum (argipena)

Tintinnabulum edo tintinabuloa latinezko terminoa, tintinnae edo txilinak eramateko tresna bat, batez ere bi formatan ezagutua:
* Tintinnabulum paganoa, Erroma klasiko erlijioko objektua, sexu irudikapenekin lotua.
* Tintinnabulum kristaua, liturgia katolikoan erabilia.
# Tigrearen eraikina

Tigrearen eraikina edo Tigre eraikina Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen Deustuko San Pedro auzoan kokatutako eraikin bat da. Bere gailurrean duen hormigoizko tigreari eskulturari zor dio izena.

## Historia

1941ean Bilboko industria oparotasun bete-betean, Pedro Ispizua arkitektoak eraikin hau eraiki zen. Helburua Miguel Mendizabal, ezizenez Tigrea, enpresaburuaren Correas el Tigre uhal eta lanabes fabrikaren bulegoak, erakusleku eta egoitza kokatuko ziren eraikina eraikitzea izan zen. 1942an Joaquín Lucarini eskulturgileari gaur egun eraikinaren gailurrean ikus daitekeen tigrearen eskultura gauzatzeko ardura eman zitzaion. Eskulturgileak eskultura hurrengo urterako amaitu zuen.
* Tigrearen estatua.

## Eraikina

Orroeka dagoen tigre honen eskulturak garaieraz bederatzi metro ditu eta pieza bakarraz osatzen da, eraikinaren sotoan landu zen eta teilatura oso-osorik igo zuten. Urteak igaro hala Bilbo hiriko ikur ospetsuenetako bat bilakatu da, gainera oraintsu eraikina zaharberritua izan da eta bertan luxuzko etxebizitzak ezarri dira. Kanpotar eta turista askok ere Bilboko Athletic Klubaren eraginez edo lehoi bat dela uste dutelarik, gainera eraikin honetatik hurbil eta Euskalduna zubiaz bestalde San Mames eta San Mames Barria estadioak egoteak uste horren hedapenean asko lagundu du. Honela bada eta ironikoki, tigre honek Athleticeko "lehoiaren gordelekua" zaintzen duela dirudi.
Bestalde, bilbotar askok eskultura honi Lehoi emea deitu ohi diote, halere Lucarinik eskulturari abere ar baten ezaugarriak ongi nabarmenduak landu zikion, baina ezaugarri horiek behealdeko kaletik oinezkoek ikus ez ditzaketenez, urteetan zehar eskulturaren sexuaren inguruko nahasmena egon da.
Batzuek dioetenez, tigrearen eskultura enpresaburuaren ezizenaren omenez burutu omen zen, beste batzuen arabera ordea, eskulturak fabrikak ekoizten zituen uhalek edozein ezbeharren aurrean erakusten zuten erresistentzia eta sendotasunaren ikur omen zen. Beste kondaira baten arabera, Azkarraga enpresaburuak Bilboko burgesiarekin liskarrak izan omen zituen, eta haiei iseka egin nahiez edo, eskultura hori eraikitea agindu omen zuen, honela bilbotar burges haiei tigrea gau eta egunez Indautxu auzora orroeka eta bere boterea erakutsiaz zegoela oroitaraziz.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Edificio El Tigre (Rincones de Bilbao con diseño e historia)

## Kanpo estekak

* Tigrearen eraikinari buruzko dokumentala (Gaztelaniaz)
* Objetivo Euskadi: Tigrearen eraikinari buruzko erreportajea. ETB2 (Gaztelaniaz)
* Euskadi Directo: Tigrearen eraikinari buruzko erreportajea. ETB2 (Gaztelaniaz)
* Tigrearen eskulturari buruzko bideoa ikusgai
* Datuak: Q12267995
* Multimedia: Edificio El Tigre / Q12267995
# Tigrinhos

Tigrinhos Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 2.329 biztanle ditu 57,944 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1758053
* Multimedia: Tigrinhos / Q1758053
# Tigrinya

Tigrinya edo tigrigna (tigrinyeraz: ተጋሩ) Afrikako Adarrean bizi den talde etniko bat da, batez ere Eritreako goi-ordokietan eta Etiopiako Tigray eskualdean bizi dena. Tigrinyeraz egiten dute, antzinaroan egiten zuten geʽezen oinordekoa dena. Eritreako biztanleriaren %55a osatzen dute eta gehienak nekazari kristauak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua: Eritrea. .
* ↑ Smidt, Wolbert. (2007). Uhlig, Siegbert ed. Tigrayans. in: Encyclopaedia Aethiopica. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q427036
* Multimedia: Tigray people / Q427036