OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Espainiako Senatua

Espainiako Senatua Espainiako Gorteen goi ganbera da, espainiar herria ordezkatzen duen instituzioa. Senatariak, aukeraketa zuzengabean, Autonomia Erkidego bakoitzak aukeratzen ditu hauteskundeetako emaitzen arabera, hasieratik erkidego bakoitzak senatari bat du eta biztanleriaren milioi pertsona bakoitzeko senatari bat gehitzen zaio. Aukeraketa zuzenean, probintzia bakoitzak, 4 senatari ditu, uharte bakoitzak 3 eta Ceuta eta Melillak, bina.
Lau urteko agintaldia dute.

## Ikus, gainera

* Espainiako Gorteak
* Espainiako Kongresua

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Gaztelaniaz) (Katalanez) (Galizieraz)
* Datuak: Q855343
* Multimedia: Senate of Spain / Q855343
# Espainiako Sustapen Ministerioa

Espainiako Sustapen Ministerioa (gaztelaniaz: Ministerio de Fomento) ondorengo arlo hauek bere ardurapean dituen Espainiako Gobernuko ministerioa da: itsas, lehor eta aireko garraio-azpiegiturak; garraio horien kontrola, antolaketa eta kudeaketa administratiboa; posta-zerbitzuen antolaketa eta zuzendaritza; astronomia, geodesia, geofisika eta kartografiari lotutako zerbitzuen zuzendaritza eta sustapena. Egun, Sustapeneko ministroa José Luis Ábalos da, PSOEko kidea.

## Egitura

* Planifikazio eta Azpiegituren Estatu Idazkaritza
** Azpiegituren Idazkaritza Nagusia
*** Errepideen Zuzendaritza Nagusia
*** Burdinbideen Zuzendaritza Nagusia
** Garraioen Idazkaritza Nagusia
*** Hegazkintza Zibilaren Zuzendaritza Nagusia
*** Merkataritza-Ontziteriaren Zuzendaritza Nagusia
*** Errepide Bidezko Garraioen Zuzendaritza Nagusia
** Arkitektura, Etxebizitza eta Lurren Zuzendaritza Nagusia
* Sustapeneko Estatu Idazkariordetza
** Idazkaritza Tekniko Nagusia
** Programazio Ekonomikoko eta Aurrekontuen Zuzendaritza Nagusia
** Sustapeneko Ikuskaritza Nagusia
** Espainiako Geografia Institutu Nazionalaren Zuzendaritza Nagusia

## Aurreko izenak

Ministerioak aurretik izandako izenak:
* Komunikazioen Ministerioa
* Herri Lan Ministerioa
* Herri Lan eta Komunikazio Ministerioa
* Komunikazio eta Merkataritza-Ontziteria Ministerioa
* Komunikazio eta Garraio Ministerioa
* Herri Lan eta Hirigintza Ministerioa
* Herri Lan, Garraio eta Ingurumen Ministerioa
* Sustapen Ministerioa

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2008]

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q1657635
* Multimedia: Ministry of Public Works of Spain / Q1657635
# Ellscheid

Ellscheid Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Vulkaneifel (barrutia)|Vulkaneifel]] barrutian. 2014an 250 biztanle zituen 5,21 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q548178
* Multimedia: Ellscheid / Q548178
# Ellsworth (Illinois)

Ellsworth Illinoiseko herri bat da. McLean konderrian kokatua dago. 2010ean 195 biztanle zituen, 0,59 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* McLean konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q378124
# Ellsworth (Iowa)

Ellsworth Iowako hiri bat da. Hamilton konderrian kokatua dago. 2010ean 531 biztanle zituen, 2,32 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hamilton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q972728
# Elloughton-cum-Brough

Elloughton-cum-Brough, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Yorkshire konderrian.
2011n 10.075 biztanle zituen.
* Datuak: Q5366127
* Multimedia: Elloughton-cum-Brough / Q5366127
# Ellsinore (Missouri)

Ellsinore Missourieko hiri bat da. Carter konderrian kokatua dago. 2010ean 446 biztanle zituen, 1,27 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Carter konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q956795
* Multimedia: Ellsinore, Missouri / Q956795
# Ellrich

Ellrich Alemaniako herri bat da, Turingia estatuan eta Nordhausen barrutian dagoena. Harz mendikatearen hegoaldeko mugan dago, Nordhausen herritik 13 kilometro iparmendebaldera, Saxonia-Anhalt estatuarekin mugan.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q518240
* Multimedia: Ellrich / Q518240
# Ellston (Iowa)

Ellston Iowako hiri bat da. Ringgold konderrian kokatua dago. 2010ean 43 biztanle zituen, 0,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ringgold konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1933188
* Multimedia: Ellston, Iowa / Q1933188
# Ellsworth (Kansas)

Ellsworth Kansasko hiri bat da. Ellsworth konderrian kokatua dago. 2010ean 3.120 biztanle zituen, 6,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ellsworth konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180666
* Multimedia: Ellsworth, Kansas / Q180666
# Elloree (Hego Carolina)

Elloree Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Orangeburg konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. 570 biztanle ditu, 2,612715 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Orangeburg konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2455087
* Multimedia: Elloree, South Carolina / Q2455087
# Ellport (Pennsylvania)

Ellport Pennsylvaniako borough bat da. Lawrence konderrian kokatua dago. 2010ean 1.180 biztanle zituen, 1,11 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lawrence konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1131957
# Faradayren legea

Faradayren legea edo Faradayren indukzio elektromagnetikoaren legea 1831an Michael Faradayk burutu zuen esperimentuan oinarritzen da, honetan zirkuitu bateko indar elektroeragile induzitua eta zirkuitu horretan zeharreko fluxu magnetikoaren aldaketaren abiadura berdinak dira, zeinuz aldatuta.
Laburbiltzeko: "Elektrolito kuba bateko elektrodoetan murritu edo oxidaten den sustantzia kopurua ezarritako elektrizitatearekin proportzionala da"
    $\oint _{C}{\vec {E}}\cdot {\vec {dl}}=-\ {d \over dt}\int _{S}{\vec {B}}\cdot {\vec {dA}}$
${\vec {E}}$ eremu elektrikoa den lekuan, $d{\vec {l}}$ zeinua C ingurunearen elementu infinitesimala da, ${\vec {B}}$ zeinua eremu magnetikoaren dentsitatea da eta S hautazko azalera da, bere ertza C delarik. C ingurua eta ${\vec {dA}}$ zeinuaren norabideak eskuin eskuaren arauak finkatzen ditu.
Azaleraren integralaren permutzioa eta denbora-deribatua integrazioaren azalera denborarekin aldatzen ez den bitartean egin liteke.
Stokesen teoremaren arabera lege honetatik honako forma diferentzial hau ondorioeztatzen da:
    $\nabla \times {\vec {E}}=-{\frac {\partial {\vec {B}}}{\partial t}}$
Hau Maxwellen ekuazioetako bat da, hauek elektromagnetismoaren oinarriko ekuaioetako bat direlarik. Faradayren legea eta elektromagnetismoaren beste hainbat lege Maxwellen ekuazioetara gehitu eta modu honetan elektromagnetismoaren batasuna lortu zen.
N alanbre bira dituen induktore baten kasuan, aurreko formula honetan bilakatzen da:
    $\,V_{\varepsilon }=-N{d\Phi \over dt}$
V$_ε$ zeinua indar induzitua da eta dΦ/dt delakoa Φ fluxu magnetikoaren denboraldi batetarako bariazio tasa da. Indar induzituaren norabide (formulako zeinu negatiboa) Lenzen legeari zor zaio.

## Ikus gainera

* Michael Faraday
# Faradayren konstantea

Faradayren konstantea ($F$ sinboloa, batzuetan ℱ) fisikan eta kimikan erabiltzen da, eta elektroi mol bateko karga elektrikoaren kantitatea da. Konstante honen izena Michael Faraday zientzialari britainiarraren omenez aukeratuta dago. Sistema elektrokimikoetan erabiltzen da elektrodoetan sortuko diren elementuen masak kalkulatzeko.
F sinboloaren bidez adierazten da, eta erlazio honek ematen du:
    $F=N_{A}\cdot e=96485,3365\,{\mbox{C mol}}^{-1}$
non N$_A$ Avogadroren zenbakia da (gutxi gorabehera 6,022 ×10$^{23}$ mol $^{-1)}$ eta e oinarrizko karga elektrikoa da hots, elektroiaren karga magnitudea. (Gutxi gorabehera 1,602 ×10$^{−19}$ C).
Hasieran F- ren balioa horrela kalkulatu zen: Denbora tarte jakin batean korronte ezagun bat erreakzio elektrokimiko batean metatutako zilar masa pisatuz eta ondoren elektrolisiaren Faradayren legeak aplikatuz.
Balio hori Avogadroren zenbakia kalkulatzeko erabili zen. Ikerketek Faradayren konstantea eta, beraz, Avogadroren zenbakia kalkulatzeko modu zehatzagoa zehazten jarraitzen dute. Balio hori erabiltzeko asmoa dago kilogramoa atomo kopuru zehatz baten bidez birdefinitzeko.

## Erreferentziak

* ↑ CODATA (2006): Faraday constant, NIST.
* ↑ Fuente: Informe anual de 1999 de la National Physical Laboratory, Teddington, Reino Unido)

## Ikus, gainera

* Elektrolisia
* Michael Faraday

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192819
# Farad

Farada (sinboloa: F) Nazioarteko Unitate Sistemako Unitate eratorri bat da, kapazitantzia neurtzen duena. Michael Faraday ingeles fisikariaren omenez izendatua.
Farad bat, kondentsadore baten kapazitantzia da, kondentsadorea Volt bateko potentzial elektrikoan Coulomb batez kargatzen denean.
       $F={\frac {C}{V}}$
    $F\,$ : Farad
    $C\,$ : Coulomb
    $V\,$ : Volt

## Erreferentziak

* ↑ Laburtzapenen hiztegia. Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 31 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131255
* Multimedia: Farad / Q131255
# Fara Vicentino

Fara Vicentino Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 3.700 biztanle ditu, 15,18 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Fara Vicentinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lugo di Vicenza Colceresa $^{(en)}$ Sarcedo Zugliano Breganze Salcedo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46339
* Multimedia: Fara Vicentino / Q46339
# Fara in Sabina

Fara in Sabina Italiako udalerri bat da. Rietiko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 13.835 biztanle ditu, 54,96 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Fara in Sabinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castelnuovo di Farfa Montelibretti Montopoli di Sabina Nerola Fiano Romano Toffia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q224131
* Multimedia: Fara in Sabina / Q224131
# Farah Boufadene

Farah Boufadene (Saint-Étienne, Frantzia, 1999ko martxoaren 11 - ) Frantzian jaiotako aljeriar gimnasta da. 2015ko Gimnasia Artistikoko Munduko Txapelketan hartu zuen parte Glasgowen eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan Rio de Janeiron.
Olinpiar Jokoetan 59. geratu zen sailkapenean.
# Felipe Guerra

Felipe Guerra Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. 5.940 biztanle ditu 268,588 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Norte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1787530
* Multimedia: Felipe Guerra / Q1787530
# Felipe Garrido

Felipe Garrido (Jalisco, Mexiko, 1942ko irailaren 10a -) mexikar idazlea eta itzultzailea da.

## Biografia

Literatura ikasi zuen Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan. Irakasle izan da unibertsitatean eta hainbat argitalpenetako zuzendari. Bestalde, literatura-zuzendari izan zen Arte Ederretako Institutu Nazionalean. Guadalajarako Unibertsitate errektorearen aholkularia da. Mañana y Contenido, Transformación, El Médico, Siete, La Palabra y el Hombre, El Machete, El Puente, El Heraldo Cultural eta Sábado aldizkarietan parte hartu du. 1982an Juan Pablos saria eman zioten Tajín y los siete truenos (Tajín eta zazpi trumoiak) lanarengatik, eta Alfonso X itzulpen-saria Lilian Hellmanen Quizás itzulpenagatik, besteak beste.
Hainbat antologia argitaratu ditu: Insomnios. Una antología de poemas (1987, Insomnioak. Poema-antologia bat), Saturnino Herrán. Acompañado por textos de Rámon López Velarde (1988, Saturnino Herrán. Rámon López Velarderen testuekin), Velarde para jóvenes. Prosa (1988,Velarde gazteentzat. Prosa). Kronika-liburuak ere idatzi ditu: Viejo continente (1973, Kontinente zaharra), Crónica de los prodigios. La naturaleza (1990, Mirarien kronika. Izadia), Crónica de los prodigios. La huella del hombre (1991, Mirarien kronika. Gizonaren arrastoa). Hainbat ipuin argitaratu du: La urna y otras historias de amor (1984, Kutxa eta maitasunezko beste istorio batzuk), La urna (1983, Kutxa), Garabatos en el agua (1985, Zirriborrak uretan), La musa y el garabato (1992, Musa eta zirriborroa). Itzulpenen artean aipatzekoak ditu: Blanca Nieves (Grimm anaiak, 1982), El bondadoso hermano menor (Möke de Papp Severo, 1982), El don del perro sagrado (Paul Globe, 1982), Petrosinella (Giambatista Basile, 1982).
Academia Mexicana de la Lenguako kide da 2003 urteaz geroztik, eta zuzendaria 2011 geroztik.

## Bibliografia hautatua
### Artikuluak, saiakerak, hitzaurreak, antologiak, ipuinak

* La Musa y el Garabato.
* La primera enseñanza.
* Como leer (mejor) en voz alta.
* El buen lector se hace, no nace.
* Tajín y los siete truenos.
* Racataplán.
* Lección de piano.
* Voces de la Tierra: la lección de Juan Rulfo.
* Para leerte mejor.
* El Quijote para jóvenes.
* Don Quijote de la Mancha para niños.
* La necesidad de entender: ensayos sobre literatura y la formación de lectores.
* Compartir el poder: la lucha por la democracia en México.
* Una breve historia contada a los jóvenes.
* El Periquillo Sarmiento: sus extraordinarias venturas y desventuras*.
* Asombro del Nuevo Mundo.

### Itzulpenak

* El camino a Eleusis.
* Teonanácatl, el hongo prodigioso.
* Los confines de la cristiandad.
* Quizás.

### Kronikak

* Viejo Continente.
* Crónica de los prodigios.
* La naturaleza.
* La huella del hombre.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q8961117
# Felipe González Vallejo

Felipe González Vallejo (Kanpezu, 1769 – Madril, 1824ko urtarrilaren 10a) arabar politikari eta lur-jabea izan zen. 1785ean gobernuan sartu eta estatu-idazkaria izan zen.
# Felipe Gorriti kalea (Iruñea)

Felipe Gorriti kalea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.

## Izena

Izena Felipe Gorriti (1839-1896) uhartearakildar musikagile eta organojolearen omenez darama.

## Kokalekua

Media Luna kalean hasi, Nafarroa Behereko etorbidearen parean, eta Francisco Bergamín kalean amaitzen da. Honako kale hauek zeharkatzen dute: Aralar kalea, Erriberri kalea, Amaia kalea, Karlos III.aren etorbidea eta Paulino Caballero kalea.
Tafalla kalea eta Amaiurko Gaztelua kalearekiko paraleloki doa.

## Ondarea

Kale honetan honako eraikina dago:
* Zabalguneko merkatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479542
# Felipe Gómez Alonso

Felipe Gómez Alonso (Salamanca, Espainia, 1903ko otsailaren 7a - Iruñea, Nafarroa Garaia, 2003ko abuztuaren 8a) kazetaria eta argitaratzailea izan zen. Iruñeko Editorial Gómez argitaletxea sortu zuen, gerraondoko Nafarroa Garaiko euskaltasunaren erreferentea.

## Bizitza

Salamancan jaioa, 1930tik 1932ra El Pueblo Gallego de Vigo egunkariaren erredaktore izan zen. Ondoren, 1932tik 1940 arte Diario de Navarra eta, 1936tik 1939ra, Iruñeko Hoja del Lunes egunkarietan lan egin zuen. 1934tik 1940 arte, bestetik, Agencia Logos en korrespontsala izan zen. 1940an Gómez Akademia sortu zuen, mekanografia eta takigrafia irakasteko. Akademiaren lanak argitaratzeko asmoz inprenta bat ireki zuen. Baina, hasieran, helburu pedagogikoa zuen proiektuak laster beste itxura hartu zuen, Nafarroako euskaltasunarekin eta euskal izaerarekin zuten liburuen plazaratzea, alegia. Proiektua liburudenda baten irekieraz osatu zen, Gómez liburudenda. Gómez argitaletxean gehienbat Nafarroako egileen lanak argitaratu ziren, eskuarki folkloreari, historiari eta umoreari lotuak. Gomezen katalogoan, beste egileen artean, Jose Maria Iribarren, Carlos Clavería, Ignazio Arozena, Ramon Zulaika, Jose Artetxe, Victor Ruiz Añibarro eta Jesus Basañezen lanak jaso ziren. Jose Mari Espartzaren hitzetan, haien argitaratze jardunean euskararekiko eta Euskal Herriarekiko errespetua arnasten da; haren lanetan Nafarroa Garaia Euskal Herriko herrialde bat gehiago da.

## Idazlanak
### Liburuak

* Pequeña guía turística de Pamplona, Iruñea, 1954.
* Mecanografía. Escritura al tacto, 24. arg., Editorial Gómez, Iruñea, 1976

### Kolaborazioak

* Julian Velasco de Toledorekin batera: Historia universal de la taquigrafía, Editorial Gómez, Iruñea, 1944.
* Egile Batzuk: La Imprenta en Navarra, Bianako printzea, Iruñea, 1974.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.euskomedia.org/aunamendi/67069
* ↑ Vasconavarros. Guía de su identidad, leguna y territorialidad. Tafalla:Txalaparta, 2012. 235.or.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Auñamendi Entziklopedia.
* Datuak: Q20492661
# Felipe Garín

Felipe Garín Ortiz de Taranco (Valentzia, Espainia, 1908ko otsailaren 14a - Valentzia, Espainia, 2005eko ekainaren 7a) artista izan zen.

## Bizitza

Zuzenbide, filosofia eta letretako ikasketak egin zituen Madrilgo Unibertsitatean. Espainiako Gerra Zibila bukatu zenean, Valentziako Arte Ederretako Eskolako artearen historia eta teoriako katedradun izendatu zuten, eta han lan egin zuen 1968. urte arte, zuzendari gisa 1951tik aurrera. La Lagunako Unibertsitateko artearen historiako katedra lortu zuen oposizioz, eta gero, meritu-lehiaketaz, Valentziakora igaro zen.
San Karlosko Arte Ederretako Errege Akademiaren lehendakari izendatu zuten 1974. urtean, eta Archivo del Arte Valenciano aldizkariaren zuzendaria izan zen.
Beste erakunde askotako kide izan zen eta sari ugari irabazi zituen.
1998an, Arte Ederretako Asturiasko Printzea sarian finalista izan zen.

## Lan nagusiak

* Aspectos de la arquitectura gótica valenciana (Valentziako arkitektura gotikoaren zenbait alderdi)
* Loa y elegía de Polomino en su decoración de los santos Juanes de Valencia (Valentziako Joan santuen dekoratzaile Polominoren goraipamena eta elegia)
* Pintores del mar (Itsas pintoreak)
* El libro de horas del conde-duque de Olivares (Olivares konde-dukearen orduen liburua)
* La visión de España de Sorolla (Espainaren ikuspegia Sorollaren arabera)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q26698449
* Multimedia: Felipe Garín Ortiz de Taranco / Q26698449
# Felipe Gorriti

Felipe Gorriti Otsanbela (Uharte Arakil, Nafarroa Garaia, 1839ko abuztuaren 23a – Tolosa, Gipuzkoa, 1896ko martxoaren 12a) organista eta musikagilea izan zen.

## Biografia

Tafallan, Iruñean, Tolosan eta Madrilen egin zituen musika-ikasketak. Tafallako organo-jotzaile nagusia izan zen zortzi urtez (1859-1867) eta bertan ondu zituen bere lehenengo obrak.
1867an izendatu zuten Tolosako kapera-maisu eta organo-jotzaile nagusi, eta goi mailako organo-eskola antolatu zuen bertan.
Erlijio-musika landu zuen bereziki eta ospe handia eman zioten berak onduriko meza nagusiek, requiemek, miserereek, moteteek eta beste obra mota askok, hirurehundik gora guztira.
Gorritik lortutako fama eta mailaren adierazgarri nagusi Parisko Société Internationale des Organistes et Maîtres de Chapelle-en konposizio lehiaketetan lortutako arrakastak dira. 1881az geroztik zazpi aldiz aurkeztu zen hilero antolatzen ziren lehiaketa hauetara eta bertan lau lehen sari eta hiru lehen aipamen lortu zituen.
Tolosan hil zen baina Uharte Arakil jaioterrian dago lurperatua.

## Omenaldiak

* Felipe Gorriti kalea (Iruñea): Haren izenean kale bat dago Iruñeko Bigarren Zabalgunean.
* Et Incarnatus ganbera orkestra sortu zuten Gorritiren heriotzaren 100. urteurrenean.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko musika

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Gaztelaniaz) Berta MORENO MORENO: «Felipe Gorriti y Osambela», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* ↑ «Felipe Gorritiren musika eskura - Sakana» Guaixe.eus (Noiz kontsultatua: 2022-05-24).
* Datuak: Q12257806
# Emakumeen hezkuntza

Emakumeen hezkuntza emakumeen hezkuntza eta hezkuntzaren egoerari dagokion terminoa da, hezkuntza maila eta arloei dagokienez (lehen hezkuntza, bigarren hezkuntza, goi hezkuntza, formakuntza profesionala, unibertsitatea...). Emakumeen hezkuntzarako eskubidea defendatzen du emakumeen berdintasunak, edozein adin eta kondiziotan (ekonomiko, erlijioso, etniko, klase...).
Mugimendu feminista, emakumeen hezkuntzan dauden arazoei buruz kontzientziatzen saiatzen da.
Edukazio unibertsala, oinarrizko hezkuntza bat eskaintzeko Estatuaren betebehar gisa ulertuta, ez da oraindik arau unibertsal bat, nahiz eta herrialde garatu guztietan onartzen den. Mendebaldean, emakumeek gizonak gainditzen dituzte hainbat arlotan. Horretaz gain, emakume elbarriei zuzendutako hezkuntzan hobekuntzak hobetu dira. 2011n graduatu zen Palermoko Unibertsitatean Down Sindromea duen lehen emakumea (Giusi Spagnolo).
Emakumeen hezkuntzaren hobekuntzek aurrerapenak egiten dituela ikusi da arlo ekonomiko eta osasunean, gizartearen arloaz gain. Hezkuntza jaso duten emakumeen haurren heriotza-tasa erdia da, hezkuntza jaso ez dutenenarekin alderatuta. Aberastasunen banaketa txikiagoa dagoen herrialdeetan, nesken erdiak ez du eskola baino hezkuntza gehiago jasotzen. Kalkulatu da, emakumeen eskolatzeak, bizi esperantza %15ean handitzen duela. Hezkuntzaren hobekuntzek ez dute emakumeen potentziala handitzen soilik, beraien seme-alaben etorkizuna ere hobetzen baitu.
Eskolatze-tasen hazkuntzak, emakumeak ahalbidetu ditu karrera profesionalak egiteko, soldata hobeetarako aukera izateko, eta ardura handiagoko postuak lortzeko.
Geroz eta hezkuntza maila handiagoa, geroz eta beranduago hasten dira emakumeak aktibitate sexualetan, ezkontzan eta amatasunean; hala nola, ezkongabetasuna eta antisorgailuak erabiltzeko aukera ere handitzen da. Horretaz gain, genero indarkeria ere ekiditean, dibortzioak lortzen, politikan parte hartzen eta postu altuagoak lortzen ere laguntzen du.
Emakumeen hezkuntzari aurka egitea, talibanak edo Boko Haram bezalako mugimenduen ezaugarria da. Honen adibide da Malala Yousafzai, Bakearen Nobel Saria jasotakoa, emakumeen hezkuntzaren aldeko borrokagatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15675634
* Multimedia: Women and education / Q15675634
# Emakumeen preserbatibo

Emakumeen preserbatiboa sexu bidezko gaixotasun infekziosoen transmisioa saihesteko edota nahi gabe haurdun ez geratzeko erabiltzen den zorro-itxurako babesa da, emakumeen sexu-organoak estaltzeko diseinatutakoa; poliuretanozkoa edo nitrilozkoa izan ohi da. Emakumeen preserbatiboa 1992an agertu zen Erresuma Batuan eta Estatu Batuetan, eta berehala zabaldu zen haren erabilera Europan eta mundu osoan. Emakume osasuntsuek erabili dezaketa, eta % 99koa da haren eraginkortasuna.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiesa Hiztegia] [2016]
* ↑ (Ingelesez) Ro, Christine. (2016-6-6). «The Enduring Unpopularity of the Female Condom» The Atlantic.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q864088
* Multimedia: Female condoms / Q864088
# Emakumeen genitalen mutilazio

Emakumeen genitalen mutilazioa emakumeen kanpoko genitalen erauzketa da, Sahararen hegoaldeko Afrikako 27 herrialdetako hainbat talde etnikok, Asia eta Ekialde Erdialdeko zenbait taldek eta mundu osora barreiatu diren talde horietako migratzaileek praktikatzen dutena. Horren barruan, klitoriaren ablazioa, aluaren ezpainen ablazioa, infibulazioa (aluaren ezpainen ablazioa eta bulbaren itxiera) eta klitoriaren kauterizazioa, eskarifikazioa, ebakidura eta puntzioa bereizten dira.

## Ikusi ere

Emakumeen Genitalen Mutilazioaren Aurkako Nazioarteko Eguna

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208373
* Multimedia: Female genital mutilation / Q208373
# Floraí

Floraí Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 4.792 biztanle ditu 191,133 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q734222
* Multimedia: Floraí / Q734222
# Floradale (Pennsylvania)

Floradale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Adams konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 38 biztanle ditu, 0,155379 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Adams konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5460458
# Florala (Alabama)

Florala Alabamako herri bat da. Covington konderrian kokatua dago. 2010ean 1.980 biztanle zituen, 72,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Covington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79826