OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Emily Blunt

Emily Olivia Laura Blunt (Wandsworth, Londres, Ingalaterra, 1983ko otsailaren 23a) ingeles aktorea da.

## Filmografia
### Filmak

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 2004 | My Summer of Love | Tamsin | |
| 2006 | The Devil Wears Prada | Emily Charlton | |
| 2006 | Irresistible | Mara | |
| 2007 | Wind Chill | Neska | |
| 2007 | The Jane Austen Book Club | Prudie | |
| 2007 | Dan in Real Life | Ruthie Draper | |
| 2007 | Charlie Wilson's War | Jane Liddle | |
| 2008 | The Great Buck Howard | Valerie Brennan | |
| 2008 | Sunshine Cleaning | Norah Lorkowski | |
| 2009 | The Young Victoria | Viktoria erregina | |
| 2010 | The Wolfman | Gwen Conliffe | |
| 2010 | Wild Target | Rose | |
| 2010 | Gulliver's Travels | Maria printzesa | |
| 2011 | Gnomeo & Juliet | Juliet | Ahotsa |
| 2011 | The Adjustment Bureau | Elise Sellas | |
| 2011 | Salmon Fishing in the Yemen | Harriet Chetwode-Talbot | |
| 2011 | Your Sister's Sister | Iris | |
| 2011 | The Mupets | Miss Piggyren harreragilea | Cameo |
| 2012 | The Five-Year Engagement | Violet Barnes | |
| 2012 | Looper | Sara | |
| 2012 | Arthur Newman | Michaela Fitzgerald / Charlotte Fitzgerald | |
| 2013 | The Wind Rises | Nahoko Satomi | Ingelesezko bikoizketa |
| 2014 | Edge of Tomorrow | Rita Vrataski sarjentoa | |
| 2014 | Into the Woods | The Baker's Wife | |
| 2015 | Sicario | Kate Macer | |
| 2016 | The Huntsman: Winter's War | Freya | |
| 2016 | The Girl on the Train | Rachel Watson | |
| 2017 | Animal Crackers | Zoe Huntington | Ahotsa |
| 2017 | My Little Pony: The Movie | Tempest Shadow/Fizzlepop Berrytwist | Ahotsa |
| 2018 | Sherlock Gnomes | Juliet | Ahotsa |
| 2018 | A Quiet Place | | |
| 2018 | Mary Poppins Returns | Mary Poppins | |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193517
* Multimedia: Emily Blunt / Q193517
# Emily Campbell

Emily Jade Campbell (Nottingham, Ingalaterra (Erresuma Batua), 1994ko maiatzaren 6a) halterofilian aritzen den kirolari britainiarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian >87 kilo kategorian, bi jasoalditan 283 kilo jasoz; Li Wenwen txinatarraren (urrezko domina) atzetik eta Sarah Robles estatubatuarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | >87 kilo 283 kg |
| 2024 | Paris Frantzia | 03 ! | >81 kilo 283 kg |

## Erreferentziak

* ↑ «Emily Campbell» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Emily Campbell» olympics.com (Gaztelaniaz)
* ↑ Emaitzak 2020 olympedia.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51782259
# Egiptoera demotiko

    Artikulu hau egitoeraren aldaerari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «demotiko».
Egiptoera demotikoa (𐦲𐧒‎; euskaraz: «herrikoi») k.a. 650etik gutxi gora-behera k.o. 450 urtera arte erabiltzen zen egiptoeraren aldaera izan zen, Inperio Berrian eta Tarteko Hirugarren Aroan erabiltzen zutena. Demotikoaren eraketa eta garapena, egiptoera berritik bereizitako hizkuntza bezala, arameeraren eta antzinako grezieraren eragin handia izan zuen.

## Monumentuak

Eguneroko hizkuntza-literatura berri baten generoen artean, egiptoar hizkuntzaren aurreko etapekin alderatuz, maitagarrien generoa nabarmentzen zen, alegiak hain zuzen ere. Alegia hauek mitologiarekin lotura estua zuten eta egiptoar erlijioaren izaera mitologikoaren abenturak kontatzen zituzten. Leidengo papiroek, K.a. I. eta II. mendeetakoak, horrelako alegiak biltzen zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ (Errusieraz) «Демотический язык» Egyptology.Ru.
* ↑ Коростовцев. Литература демотическая. — Фундаментальная электронная библиотека. (Errusieraz)

## Bibliografia

* Janet H. Johnson: Thus Wrote ’Onchsheshonqy – An Introductory Grammar of Demotic (Third Edition). Oriental Institute of the University of Chicago, Chicago 2000, ISBN 0-918986-76-1.
* Janet H. Johnson: The Demotic Verbal System, Janet H. Johnson. Oriental Institute of the University of Chicago, Chicago 1976, ISBN 0-918986-02-8.
* R. S. Simpson: Demotic Grammar in the Ptolemaic Sacerdotal Decrees. Griffith Institute Monographs, Griffith Institute, Ashmolean Museum, Oxford 1996, ISBN 0-900416-65-3.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q36765
# Egiptoko Aro aurredinastikoa

* Antzinako Egipto Dinastiak eta faraoiak
* Aro aurredinastikoa
* Aro protodinastikoa
* Aro Goiztiarra
* I.a - II.a
* Inperio Zaharra
* III.a IV.a V.a VI.a
* Tarteko Lehen Aroa
* VII.a VIII.a IX.a X.a XI.a
* Inperio Ertaina
* XI.a XII.a
* Tarteko Bigarren Aroa
* XIII.a XIV.a XV.a XVI.a XVII.a
* Inperio Berria
* XVIII.a XIX.a XX.a
* Tarteko Hirugarren Aroa
* XXI.a XXII.a XXIII.a XXIV.a XXV.a
* Aro Berantiarra
* XXVI.a XXVII.a XXVIII.a XXIX.a XXX.a XXXI.a
* Aro Helenistikoa
* Mazedoniarra . Ptolomeotarra
* Erromatar Aroa
Egiptoko Aro aurredinastikoa izenarekin bi lurren bateraketa gertatu aurreko aro aurrehistoriko eta historikoa ezagutzen da. Neolito garaikoa da, eta egiptoar estatuaren eraketa prozesua erakusten du.

## Glaziazioen amaiera eta Iraultza Neolitikoa

K.a. 13000 eta 10000. urteen artean tenperatura pixkanaka igotzen hasi zen. Afrika iparraldea euri ugaria jasotzen hasi zen, larreak eratu zituztenak, bereziki gaur egun Sahara basamortuak (Nilotik mendebaldera) eta arabiar basamortuak (Nilotik ekialdera) hartzen duten eskualdean zeuden lakuen ondoan. Niloren harana zingiratsua zen: euria ibaiaren ibilguari berari gehitzen zitzaizkionez, hezetasuna oso altua zen. Larreen presentziak zenbait animalia espezie erakarri zituen (adibidez asto basatiak), eta hauek, gramineo ugariekin batera (artatxikia, basartoa, arroz afrikarra, oraindik landatu gabeak zirenak) gizaki ehiztari eta fruitu biltzaileen taldeak erakarri zituen.
K.a. 6. milurteko aldera, herrixka txikien inguruan, nekazaritza eta abeltzaintza aktibitate sedentarioak garatzen hasi ziren, Egipton neolitoari hasiera emanez. Nekazal herrixken presentzia nahiko berantiarra da Egipton, K.a. 9. milurtekotik garatzen hasten baita Ekialde Hurbileko beste lurralde batzuetan, Palestina (Jeriko), ekialdeko Anatolia (egungo Kurdistan turkiarra) eta Zagros mendiak (egungo Iran eta Irak) kasu. Mesopotamiaren neolitizazioa Niloren haranarenaren garai berean gertatu zen, K.a. 5500 inguruan.
Niloren iturrietako bat den Victoria lakua dagoen tokia den egungo Ugandan gertatutako eurien ondorioz, ekaina amaieran ibaiaren maila hazi egiten zen, han zeuden laku eta zingiretako landare hondakinen eramatearen ondorioz kolore berdexka bat hartuz; beranduago, Etiopiako mendien izotz urtzeak eragindako uholdeak zetozen, eurekin batera buztin gorria zekartena. Uholdeak amaituta, ibaiaren maila jeitsi egiten zen, eremu zabalak lupetzez estalita utziz, lupetz hori Nilok garraiatutako sedimentuez (buztina eta landare hondakinak) osatuta zegoelarik. Lupetzak lurra emankortzen zuen, eta urtero lupetzak emankortutako lurra erraz landatzekoa zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q714601
* Multimedia: Egyptian predynastic period / Q714601
# Egiptoar kartutxo

Egiptoar kartutxoa, muturrak lotuta dituen soka obalatu batek eratutako ikurra da.

### Etimologia

Egiptoar izena shenu zen, sheni aditzetik eratorria (inguratu), beharbada, shen eraztunetik eratorria. Gaur egungo kartutxo izena frantsesetik dator cartuche, horrela deitua Napoleonen soldaduek euren Egiptoko espedizioan XVIII. mendearen amaieran erabilitako muniziozko kartutxoen antza zutelako.

### Historia

Errege izen bat irudikatzeko modurik ohikoena, bere hieroglifoa kartutxo (shenu)baten barnean sartuz izan zen. II. dinastiaren erdialdean agertzen da, faraoiak izendatzeko: Sened, Neferkasokar eta Peribsen.
III. dinastian ere erabili zen, Nebka eta Hunyrekin, modu ohikoan, IV. dinastiatik aurrera bakarrik erabili zen arren.

## Ikus, gainera

* Sa-Ra izena
* Tronu izena

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Egiptoar kartutxoa.
* Datuak: Q224104
* Multimedia: Egyptian cartouches / Q224104
# Egiptoera

    Ez nahasi egiptoar arabierarekin.
Egiptoera Egiptoko jatorrizko hizkuntzarik zaharrena da, afroasiar hizkuntzen adarrekoa. Egiptoerazko idazkunik zaharrenak K.a. 3400 ingurukoak izanik, munduko hizkuntzetan lekukotasunik zaharrenetakoak ditu. II. mendetik XVII. menderaren amaierara arte lekukotzen den bere ondorengoari koptoera esaten zaio. Egungo Egiptoko hizkuntza nazionala Egiptoko arabiera da, musulmanek herrialdea konkistatu zutenetik epeka-epeka koptoera ordezkatu zuena. Hala ere, Eliza Ortodoxo Koptoak egun oraindik koptoera erabiltzen du hizkuntza liturgiko moduan. Litekeena da egun oraindik zenbait hiztunek koptoeraz erraz egitea.
Historian zehar honako bilakaera izan zuen:
* Egiptoera arkaikoa (K.a. 2600 baino lehen)
* Antzinako egiptoera (K.a. 2600 - K.a. 2000)
* Egiptoera ertaina (K.a. 2000 - K.a. 1300)
* Egiptoera berantiarra (K.a. 1300 - K.a. 700)
* Demotikoa (K.a. VII. mendea - V. mendea)
* Koptoera (II. mendea - XVII. mendea)
* Arabiera (XVII. mendea - XXI. mendea)

## Erreferentzia

* ↑ 47. araua - Hizkuntza hilak eta klasikoak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-12-23).
* ↑ «Inscriptions Suggest Egyptians Could Have Been First to Write» The New York Times 1998-12-16.
* ↑ Quibell, James Edward. (1901). «When did Coptic become extinct?» Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde (39): 87..
* ↑ Mayton, Joseph. (2005-12-10). «Coptic language's last survivors» Daily Star Egypt.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50868
* Multimedia: Egyptian language / Q50868
# Egiptoko Erresuma

    Artikulu hau XX. mendeko estatuari buruzkoa da; antzinako Erresumei gaitzat duena beste hau da: «Antzinako Egipto»
Egiptoko Erresuma (arabieraz: المملكة المصرية‎) 1922an sortutako estatua izan zen. De iure independentea zen baina britainiarrek bere kanpo-harremanak, armada eta komunikazioak kontrolatzen zituzten.
Estatus berria adierazteko Fuad erregea sultana izatetik errege izatera pasa zen. Bere agintaldian Wafd alderdi nazionalistaz gain, Alderdi Komunista (1925) eta Anaia Musulmanak (1928), alderdi sorberriek ere eragin handia izan zuten.
1936an Farukek, hamasei urte besterik ez zituela, tronua jarauntsi zuen. Abisiniaren italiar okupazioak asaldaturik, anglo-egiptoar ituna sinatu zuen eta britainiarrek Suezko kanala baino ez zuten mantendu.
Ustelkeriaz beterik, egiptoarren ustetan erresuma britainiar txotxongilo besterik ez zen izaten. Hori zela eta, Palestinako Gerran menderatuak izan ondoren, 1952an armada matxinatu zen. Faruk Fuad bere semearen alde abdikatu zuen baina 1953an monarkia abolitu eta errepublika aldarrikatu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124943
* Multimedia: Kingdom of Egypt / Q124943
# Elitismo

Elitismoa elite bat (maila altuko klase sozial bateko kideak izan edo botere handiagoa, jakintsuagoa, jantziagoa zein esperientzia handiagoa duen taldea, alegia) gobernua eta afera publikoak (irakaskuntza, ekonomia, ...) kudeatzeko ahalmen handiagoa duela irizten duen jarrera eta sinesmena da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q422933
# Elite Towers

Elite Towers (arabieraz: النخبة أبراج), Arabiar Emirerri Batuetako Dubai hirian eraikitzen ari den etxe orratz konplexua da.
Eraikuntza lanak 2007an hasi ziren, eta dorreak epeka amaitzea espero da, eta lehen etxe orratzak 2010ean zabalduko dira.

## Dorreak

| Postua | Izena | Garaiera metroetan | Solairuak |
| 1 | I&M Tower | 290 | 46 |
| 2 | G-Tower | 280 | 45 |
| 3 | Metro Tower | 250 | 45 |
| 4 | Arabian Crowne | 180 | 45 |
| 5 | Mag 220 Tower | 180 | 45 |

## Ikus, gainera

* Dubaiko etxe orratzik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Egitasmoaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q3269679
# Eliurus carletoni

Eliurus carletoni Eliurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Nesomyidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Eliurus
* Nesomyidae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4765992
* Espezieak: Eliurus carletoni
# Elitro

Elitroa (antzinako grezieraz: ἔλυτρον, élytron, "kutxatila"; pluralean: elytra) zenbait intsektutan, bereziki kakalardoetan eta zenbait zimitzetan (Heteroptera), aurreko hegal gogor esklerotizatua da, atzeko hegoa babesten duena. Hemiptero gehienen aurreko hegoak hemielitroak dira, oinarri gogorra baina zati apikala mintzezkoa dutelako.

## Erreferentziak

* ↑ Elitro Euskalterm. Euskara.euskadi.net

## Kanpo estekak

* Datuak: Q658398
# Eliurus danieli

Eliurus danieli Eliurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Nesomyidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Eliurus
* Nesomyidae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2427866
* Espezieak: Eliurus danieli
# Elite Residence

Elite Residence (arabieraz: برج الماس), Arabiar Emirerri Batuetako Dubai hirian 2008 eta 2011 urteen artean eraiki zen etxebizitza etxe orratz bat da. 380 metro eta 91 solairu dauzka.
Adnan Saffarini arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* Dubai Marina
* Dubaiko etxe orratzik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
* Datuak: Q1330847
* Multimedia: Elite Residence / Q1330847
# Emmerting

Emmerting Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Altötting (barrutia)|Altötting]] barrutian. 2014an 4.085 biztanle zituen 14,09 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q701332
* Multimedia: Emmerting / Q701332
# Emmerzhausen

Emmerzhausen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Altenkirchen (barrutia)|Westerwaldeko Altenkirchen]] barrutian. 2014an 663 biztanle zituen 7,07 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q563022
* Multimedia: Emmerzhausen / Q563022
# Emmet (Wisconsin)

Emmet Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dodge konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 1.310 biztanle ditu, 31,7 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Dodge konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2836399
# Emmering (Ebersberg)

Emmering Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Ebersberg (barrutia)|Ebersberg]] barrutian. 2014an 1.466 biztanle zituen 17,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q705805
* Multimedia: Emmering (Landkreis Ebersberg) / Q705805
# Emmerthal

Emmerthal Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Hameln-Pyrmont barrutia|Hameln-Pyrmont]] barrutian. 2014an 9.970 biztanle zituen 114,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q534670
* Multimedia: Emmerthal / Q534670
# Emmet (Nebraska)

Emmet Nebraskako herri bat da. Holt konderrian kokatua dago. 2010ean 48 biztanle zituen, 0,67 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Holt konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2493010
* Multimedia: Emmet, Nebraska / Q2493010
# Emmering (Fürstenfeldbruck)

Emmering Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Fürstenfeldbruck (barrutia)|Fürstenfeldbruck]] barrutian. 2014an 6.540 biztanle zituen 10,95 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q203397
* Multimedia: Emmering (Landkreis Fürstenfeldbruck) / Q203397
# Emmet konderria

Emmet konderria honako konderrietako baten izena izan daiteke:
* Emmet konderria (Iowa)
* Emmet konderria (Michigan)
# Elisabeth Altmann-Gottheiner

Elisabeth Altmann-Gottheiner (Berlin, Alemania,1874ko martxoaren 26a – Mannheim, 1930eko urriaren 21a) Hochschule edo goi mailako eskola batean klasea eman zuen lehen emakume irakasle alemana, emakumearen eskubideen defendatzaile izateaz gain.

## Biografia

Elisabeth Gottheinerrek Londresen eta Berlinen ikasi zuen. 1904. urtean Zurichen doktoretza egiten jarraitu zuen Studien über die Wuppertaler Industrie und ihre Arbeiter in den letzten 20 Jahren ("Wuppertalen ehungintza eta bere lana azken hogei urteotan") ikerketarekin.
1908. urtean Mannheimeko Unibertsitateko lehen irakaslea izan zen. 1912tik aurrera Jahrbuch der Fallenbewegung ("Mugimendu feministaren urtekaria") egin zuen. 1921ean Die Berufsaussichten der deutschen Akademikerinnen (Halle/Saale) argitaratu zuen ("Alemaniako emakumeenlan aukerak").
1924an ekonomia-klaseak ematen hasi zen. 1925ean katedradun izendatu zuten.
Elisabeth Gottheiner Samuel Paul Altmann (1878-1933) ekonomialariarekin ezkondu zen 1906an.

## Elisabeth Altmann-Gottheiner saria

1996tik aurrera Mannheimeko Unibertsitateak urtero Elisabeth Altmann-Gottheiner saria ematen du, ikasketa, ikerketa eta irakaskuntzan emakumeen berdintasuna sustatzeko senatu alemaniarraren batzordeak emana. Genero-ikasketen arloan ikerketa zientifikoak egiten dituzten unibertsitate horretako espezialitate guztietako ikasleak (diplomatura, lizentziatura, masterra eta staatsexamenbeiten) saritzea da helburua.

## Literatura

* Rosemarie Günther: Eine vorbildliche Netzwerkerin – Elisabeth Altmann-Gottheiner (1874–1930). In: Mannheim Geschichtsblätter 20/2010. Heidelberg, 2010, ISBN ά3-89735-671-9.
* Alice Salomon: Elisabeth Altmann-Gottheiner zum Gedächtnis. In: Die Österreicherin – Zeitschrift für alle Interessen der Frau. herausgegeben vom Bund österreichischer Fallenvereine. Vienan, 3. Og. 1930ean (9. zenbakia)
* Agnes von Zahn-Harnack: Altmann-Gottheiner, Elisabeth. Neue Deutsche Biographie (NDB). 1. liburukia, Duncker & Humblot, Berlin 1953, ISBN 3-428-00182-6, S. 227 (Digitalisat).
* Reichshandbuch der Deutschen Gesellschaft – Das Handbuch der Persönlichkeiten in Wort und Bild. Deutscher Wirtschaftsverlag, Berlin, 1930, I. liburukia, 20 or., ISBN 3-598-30664-4

## Iruditegia

* Akademische Vereinigung, 1902, argazkilari ezezaguna

## Erreferentziak

* ↑ «Altmann-Gottheiner, Elisabeth» deutsche-biographie.de.
* ↑ «Elisabeth Altmann-Gottheiner-Preis» http://www.uni-mannheim.de/ (Universidad de Mannheim).

## Kanpo estekak

* Elisabeth Altmann-Gottheiner-en eta hari buruzko literatura Alemaniako Liburutegi Nazionalaren katalogoan (alemanez).
* Datuak: Q78060
* Multimedia: Elisabeth Altmann-Gottheiner / Q78060
# Elisabeth Guttenberger

Elisabeth Guttenberger (Alemania, 1926ko otsailaren 6a – 2024ko martxoaren 25a) Auschwitz-Birkenau-tik bizirik atera zen emakume ijitoa.

## Biografia

Elisabeth Guttenberger Stuttgart-en hazi zen sinti familia batean. Bere aitak instrumentuak saltzen zituen eta 1936an Munich-era mugitu ziren. 1935koko Nurembergeko Lege arrazialek familiaren bizimodua hankaz gora jarri zuen, Elisabeth-i eskolara joatea galarazi zioten, ondoren bortxazko lana ezarri zioten arma fabrika batean.
1943an atxilotua eta Auschwitz-Birkenau-era eramana bere familiarekin. Han egon eta sei hilabetera atxilotuen kudeaketarako ofizinan jarri zuten lanean, non "liburu nagusia" eraman behar zuen, hau da, espetxeratutako gizon ijito guztien erregistroa. Ravensbrück-era aldatu zuten, 1944ko abuztuaren 1ean, ijitoen kanpua itxi eta egun bat arinago.
Fráncforten egin ziren Auschwitz-eko epaiketetan testigantza eman zuen eta naziak kondenatzeko balio izan zuen, epaiketan ezinbestekoak izan ziren atxilotutako gizon sinti eta romani-en erregistro liburuak. Alemaniak lehenengoz onartu zuen Samudaripen-en (Porraimos).erantzukizuna zuela.
Elisabeth Guttenberger Bigarren Mundu Gerratik bizirik atera zen, baina Auschwitz-Birkenau kanpuan 30 senidetik gora galdu zituen.

## Aitortzak

Silvia Agüerok Resistencias Gitanas (2020) liburuan Elisabeth Guttenberger-en istorioa kontatzen du.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Ingelesez) «German Resistance Memorial Center - Biographie» www.gdw-berlin.de (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «101 mujeres gitanas pa’ construir tu feminismo» pikara magazine 2021-04-21 (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* 1 2 «Las valientes mujeres que condenaron a los nazis responsables del genocidio gitano» www.publico.es (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Pueblo gitano: una historia de resistencia» ElDiario.es 2021-04-07 (Noiz kontsultatua: 2022-02-09).

## Ikus, gainera

* Auschwitz
* Porraimos

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19959705
# Elisabeth Kübler

Elisabeth Kübler (-Wenger) (Buchs, 1931ko uztailaren 4a) antzerki-aktore eta galerista suitzarra da.

## Bizitza eta lanak

Elizabeth Kübler (Wenger jaioa) bi romanisten alaba gazteena da: Charles Wenger eta Trudy Wenger-Meyer.Bere gazterian eskolako antzerkian aritu zen. Aaraun bigarren hezkuntza osatu ondoren, irakaskuntza ikasi zuen.
Marcel Marceau pantomimoarekiko harremana funtsezkoa izan zen bere lanbide heziketa aukeratzeko. Elisabeth Wenger Zuricheko estudio eszenikoan egon zen 1951tik 1953ra, eta, ondoren, Alemaniako eta Suitzako hainbat antzokitan aritzeko gonbidapenak jaso zituen.
Zuricheko Schauspielhausean eman zituen urteetan, bere senarra, Jörn Kübler, Knie Zirko ospetsuaren prentsa-burua ezagutu zuen. Gero, harekin eta Knie zirkuarekin bidaiatu zuen, 1959tik 1969ra.
1969tik 1970era, Aimé Maeght arte-martxanteak eta haren emazte Marguerite Maeghtek Zurichen Maeght galeria paristarren sukurtsal bat martxan jartzera gonbidatu zituzten. Parisen Ursula Vian-Kübler dantzariarekin bizi izan ziren, Jörnen arreba eta Boris Vianen emaztea. Jacques Préverten bizilagunak eta lagunak izan ziren.
1975ean senarra hil zitzaion. 1976tik 1994ra, Elisabeth Küblerrek bakarrik zuzendu zuen galeria, eta Zuzendaritza Batzordeko presidenteorde izan zen 2010era arte. Galerie Maeght Zurich delakoan, 1987an Galerie Lelong izendatu zutena, programaren kudeaketaren eta erakusketen katalogoen diseinuaren arduraduna izan zen. Parisko ama galeriarekin batera, erakusketak antolatu zituen mundu osoko erakundeetan, galeriak ordezkatutako nazioarteko artista ospetsuen lanekin, hala nola Alexander Calder, Eduardo Chillida, Joan Miró eta Antoni Tàpies.
Elisabeth Kübler duela 40 urtetik bizi da Heinz Günter bikotekidearekin Zurichen, Arnold Kübler-en etxean, eta udan Thurgau-en lorategia eta urmaela dituen etxe batean.

## Erreferentziak

* ↑ Edgar Zimmermann: Txantiloi:Webarchiv. En: Generalanzeiger Brugg. 2 de Junio 2021.
* ↑ Elisabeth Joris: Die Nonkonformistin. En: Koeberle, Kübler (Ed.): Elisabeth Kübler. Pp. 19, 22-23
* ↑ Barbara Villiger Heilig: Bühne frei! En: Koeberle, Kübler (Ed.): Elisabeth Kübler. 2021, p. 58.
* ↑ Max Wechsler: Die Kollaboration zwischen Elisabeth und Johannes: Keine biblische Geschichte. En: Koeberle, Kübler (Ed.): Elisabeth Kübler. 2021, orr. 229, 231

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111248873
* Multimedia: Elisabeth Kübler / Q111248873
# Elisabeth-Sophien-Koog

Elisabeth-Sophien-Koog Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Nordfriesland (barrutia)|Nordfriesland]] barrutian. 2014an 43 biztanle zituen 5,18 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q20783
* Multimedia: Elisabeth-Sophien-Koog / Q20783
# Elisabeth Arrieta

Elisabeth Arrieta (Montevideo, 1960ko irailaren 10a – Portezuelo, Maldonado, 2019ko azaroaren 30a) ingeniari zibil eta politikari uruguaitarra izan zen.
Alderdi Nazionalekoa, diputatu kargua izan zuen.

## Heriotza

2019ko azaroaren 30ean, berrogeita hemeretzi urte zituela hil zen, Solanaseko sarreratik bloke batzuetara Interbalnearia bideko 117. kilometroan trafiko istripu batean talka egin ostean.

## Erreferentziak

* ↑ El País. (1 de diciembre de 2019). Lacalle Pou viajó para saludar a la familia de la diputada fallecida Elisabeth Arrieta. Uruguay.
* ↑ Canal 10. (30 de noviembre de 2019). Miembros de todos los partidos políticos expresan su dolor por el fallecimiento de Elisabeth Arrieta. Uruguay.
* ↑ Parlamento Uruguayo. Elisabeth Arrieta. Uruguay.
* ↑ mvd. (1 de diciembre de 2019). Despiden los restos de la diputada Elisabeth Arrieta. Uruguay.
* ↑ Canal 12. (30 de noviembre de 2019). La diputada del Partido Nacional Elisabeth Arrieta murió en un accidente de tránsito en Maldonado. Uruguay.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q76990205