OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Triporthidae

Triporthidae arrain hezurdunen familia bat da, Characiformes ordenan dagoena. Lehen subfamiliatzat jotzen zuten adituek baina 2011ko ikerketa filogenetiko baten ondorioz familia bilakatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Oliveira, C., Avelino, G.S., Abe, K.T., Mariguela, T.C., Benine, R.C., Orti, G., Vari, R.P., & Correa e Castro, R.M.. (2011). «Phylogenetic relationships within the speciose family Characidae (Teleostei: Ostariophysi: Characiformes) based on multilocus analysis and extensive ingroup sampling» BMC Evolutionary Biology (11): 275. doi:10.1186/1471-2148-11-275..
* ↑ www.fishbase.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7843699
# Valea Lungă (Dâmbovița)

Valea Lungă Errumaniako udalerri bat da, Dâmbovița konderrian. 4.518 biztanle ditu, 62,72 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Valea Lungă Cricov $^{(en)}$ Băcești $^{(en)}$ Izvoru $^{(en)}$ Moșia Mică $^{(en)}$ Șerbăneasa $^{(en)}$ Ștubeie Tisa $^{(en)}$ Valea lui Dan $^{(en)}$ Valea Lungă Gorgota $^{(en)}$ Valea Lungă Ogrea $^{(en)}$ Valea Mare $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2180258
# Valea Lupului

Valea Lupului Errumaniako udalerri bat da, Iași konderrian. 14.510 biztanle ditu, 10,63 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Valea Lupului $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5113424
# Valea Mare

Valea Mare honakoa izan daiteke:
* Valea Mare (Dâmbovița)
* Valea Mare (Vâlcea)
* Valea Mare (Covasna)
# Valea Doftanei

Valea Doftanei Errumaniako udalerri bat da, Prahova konderrian. 5.706 biztanle ditu, 286,26 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Teșila $^{(en)}$ Trăisteni $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2465515
# Valea Largă

Valea Largă Errumaniako udalerri bat da, Mureș konderrian. 2.834 biztanle ditu, 33,5 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Valea Largă $^{(en)}$ Grădini $^{(en)}$ Mălăești $^{(en)}$ Poduri $^{(en)}$ Valea Frăției $^{(en)}$ Valea Glodului $^{(en)}$ Valea Pădurii $^{(en)}$ Valea Șurii $^{(en)}$ Valea Urieșului $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5056596
# Valea Danului

Valea Danului Errumaniako udalerri bat da, Argeș konderrian. 2.789 biztanle ditu, 31,36 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Valea Danului $^{(en)}$ Bănicești $^{(en)}$ Bolculești $^{(en)}$ Borobănești $^{(en)}$ Vernești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12725248
* Multimedia: Valea Danului commune, Argeș / Q12725248
# Valea Dragului

Valea Dragului Errumaniako udalerri bat da, Giurgiu konderrian. 2.742 biztanle ditu, 33,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Valea Dragului $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5070421
* Multimedia: Valea Dragului, Giurgiu / Q5070421
# Valea Iașului

Valea Iașului Errumaniako udalerri bat da, Argeș konderrian. 2.436 biztanle ditu, 27 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Valea Iașului $^{(en)}$ Bădila $^{(en)}$ Bărbălătești $^{(en)}$ Borovinești $^{(en)}$ Cerbureni $^{(en)}$ Mustățești $^{(en)}$ Ruginoasa $^{(en)}$ Ungureni $^{(en)}$ Valea Uleiului $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2535319
* Multimedia: Valea Iașului, Argeș / Q2535319
# Valea Lungă (Alba)

Valea Lungă Errumaniako udalerri bat da, Alba konderrian. 2.904 biztanle ditu, 74,99 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Valea Lungă $^{(en)}$ Făget $^{(en)}$ Glogoveț $^{(en)}$ Lodroman $^{(en)}$ Lunca $^{(en)}$ Tăuni $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16425379
* Multimedia: Valea Lungă, Alba / Q16425379
# Valea Ierii

Valea Ierii Errumaniako udalerri bat da, Cluj konderrian. 871 biztanle ditu, 148,67 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Valea Ierii $^{(en)}$ Cerc $^{(en)}$ Plopi $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12725247
# Victor Franz Hess

Victor Franz Hess (Waldstein jauregia, Peggau, 1883ko ekainaren 24a - New York, 1964ko abenduaren 17a) austriar fisikaria izan zen. Graz eta Innsbruckeko Unibertsitateetan irakasle izan zen. 1938an Estatu Batuetara joan zen eta Fordhameko Unibertsitatean lanean jarri. Irrada kosmikoak eta haiek bizitzan duten eragina aztertu zuen. Fisikako Nobel saria jaso zuen 1936an, Carl David Andersonekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q78520
* Multimedia: Victor Franz Hess / Q78520
# Victor Graeff

Victor Graeff Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 2.780 biztanle ditu 238,273 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1185250
* Multimedia: Victor Graeff / Q1185250
# Victor Erize

Victor Erize Aras (gaztelaniaz: Víctor Erice) (Karrantza, Bizkaia, 1940ko ekainaren 30a) zinema zuzendaria eta gidoigilea da. Lan urriko zinemagilea bada ere, zinemazaleek txalotua da. Beste zinema zuzendari batzuekin lan egin ohi du, adibidez:
* Alumbramiento film laburra Ten Minutes Older, Nicholas McClintockek ekoitzitako talde-filmaren parte da, (Jim Jarmusch, Aki Kaurismaki, Jean-Luc Godard, Bernardo Bertolucci, Wim Wenders eta Chen Kaige zuzendarien lanekin batera.
* La morte rouge film luzea Abbas Kiarostamirekin egina da.

## Bizitza

Zientzia Politikoak eta Zuzenbidea ikasi zituen Madrilen. Hantxe zinemako kritikari bihurtu zen, Cuadernos de Arte y pensamiento eta Nuestro cine aldizkarietan.
Elias Kerexetarekin lan egin du. 1969. urtean zuzendu zuen bere lehen filma, Los Desafíos. Gero, 1973an, El espíritu de la colmena etorriko zen, eta 1983an El Sur. Kalitate handiko lanak dira denak.
1983an, El Sur film luzea egin ondoren, hurrengo hamar urteak publizitateari eskaini zizkion. 1992an El sol del membrillo filma zuzendu zuen, Antonio López García margolari errealistaren inguruko dokumental guztiz pertsonala, eta filmean haren sorkuntza prozesua islatzen saiatu zen. Torontoko Filmategiak munduko hainbat filmategi eta zinema museoen artean eginiko galdetegiaren ondoren, 1990eko hamarraldiko filmik onena izendatu zuen bestela ere sari ugari lortu dituen El sol del membrillo.
Film honekin irabazi zituen Cannesko jaialdian epaimahaiaren eta nazioarteko kritikaren sariak. Ordutik, Erizek laburrak, bideo instalazioak eta film luzeetako atalak sortu ditu, eta irakasle aritu da mintegi eta lantegietan.
Andrés Vicente Gómez produktorearen aginduz hainbat hilabete Juan Marséren El embrujo de Shangai eleberria zinemara eramateko lanean eman ondoren, bertan behera gelditu zen egitasmoa 1999an, ekoizlearen eta zuzendari-gidoigilearen arteko desadostasunen ondorioz.

## Lanak
### Film laburrak

* En la Terraza (1961)
* Páginas de un Diario (1962)
* Los días Perdidos (1963)
* Entre Vías (1966)
* Alumbramiento (2002)

### Film luzeak

* Los desafíos 3. Atala (1969)
* El espíritu de la colmena (1973)
* El Sur (1983)
* El sol del membrillo (1992)
* Cerrar los ojos (2023)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.
* ↑ «Bidea borobildu du Erizek» Berria 2023-09-23 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q719434
* Multimedia: Victor Erice / Q719434
# Victor Eusa

Victor Eusa Errazkin (Iruñea, 1894ko martxoaren 6a - Iruñea, 1990) nafar arkitekto bat izan zen. Iruñea jaioterrian eraikin ugari diseinatu zituen, tartean Eskolapioen eraikina, Iruñeko apaiztegia eta Medialuna parkea. XX. mendearen zatirik handienean Nafarroako arkitekto nabarmenena izan zen. Bestalde, Nafarroako karlismoaren kide nabarmena ere izan zen.

## Arkitektura estiloa

20. mendeko Nafarroako arkitektura eta bereziki Iruñekoa hainbat eraikin enblematikorekin gehien definitu duen arkitektoa izan da Victor Eusa, batez ere Iruñeko bigarren zabalgunea hasi zenean eraikitzen 1920ko hamarkadan.
Madrilgo Arkitektura Eskolan ikasi zuen, non 1920ko promozioan eskuratu zien titulua. Bere lehen lanetan joera akademizistak erakutsi zituen (eta geroago ere bai, bezero zehatzek eskatuta), bereziki estilo frantses bat eskatu ziotelarik Donostiako Kursaal kasinoa egin zuenean (1923, Saturnino UIargirekin egindako lana).
1923an Turkian, Ekialde Hurbilean eta Egipton bidaiatzen aritu zen, eta handik estilo orientalista baterako gustua ekarri zuen, ikus daitekeena batik bat Vasco-Navarra eraikinean.
Ondoren, lanaren ezaugarriak arkitektura espresionistarekin lotu ziren batik bat. Hormigoia agerian, adreilu gorriak, parte zuriak... ezaugarri formal horiekin 1928-1932 faseko lan inportante batzuk garatu zituen.

### Eraikin nabarmenak

* Uranga etxea (1922)
* Vasco-Navarra eraikina (1924)
* Francisco Bergamín kalearen 2. zenbakiko etxea (1924)
* Eskolapioen eraikina (1926)
* Etxebizitzen eraikina (1929)
* Mirari edo Paulen eliza (1930)
* Bahía Kafetegia eraikina (1930)
* Iruñeko Erruki Etxea (1932)
* Medialuna parkea (1935)
* Eroritakoen monumentua (1942)
* Aurora eraikina (1950)

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Tabuenca, Fernando. (1999). «La arquitectura de Víctor Eusa: La forma continua.» Revista Arquitectura 318: 26-35. (Noiz kontsultatua: 2023-05-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) Lafón, Zuriñe. (2010-07-12). «Victor Eusa, el Gaudí de Pamplona» ATELIER (Noiz kontsultatua: 2023-05-23).

## Bibliografia

* Linazasoro, Jose Ignacio. "Víctor Eusa". Nueva Forma ; 90-91. 1973. 2. orr.
* Santos Calpe, Raquel. "Creatividad viva: Del expresionismo poético de Víctor Eusa al rigor constructivo de Moneo y Mangado" Revista del Ministerio de Fomento ; 509, 2002 , 190-195. orr.
* Victor Eusa arkitektoa: Iruñeko Ziudadelako Bolborategian 1989ko abenduaren 1a eta 25a bitartean ospatutako erakusketa-omenaldia. - Euskal-Nafar Arkitektura Eskola Ofiziala, 1989.

## Kanpo estekak

* Victor Eusa arkitektoaren biografia irakurgai. Auñamendi Entziklopedia. Euskomedia.org (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q9095271
* Multimedia: Víctor Eusa Razquin / Q9095271
# Victor Fleming

Victor Fleming (Pasadena, Kalifornia, 1889ko otsailaren 23 – Cottonwood, Arizona, 1949ko urtarrilaren 6) Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendaria izan zen, Oscar sariaren irabazlea.
Mekanikarako sena erakutsia, Allan Dwan zinema zuzendariak kameralari laguntzaile hartu zuen. Berehala zuzendari postua bereganatu zuen Victor Flemingek, zeinek 1919an estreinatu zuen zuzendutako lehendabiziko filma.
Haren film mutu gehienak Douglas Fairbanks aktorentzako abenturak ziren. Western generoa ere jorratu zuen. Hori dela eta, "gizonen zuzendaria" bezala ezagutu zen. Baina emakumeentzako zuzendari eraginkorra zela egiaztatu zen. Izan ere, haren zuzendaritzapean, Vivien Leighek Oscar saria irabazi zuen, Hattie McDanielek bigarren aktorearena, eta Ingrid Bergmanek izendapena jaso zuen.
1932an, Flemingek MGM konpainiarekin sinatu zuen eta estudioko film laudatuenetakoak zuzendu zituen: Red Dust (1932), Bombshell (1933), Reckless (1935) Treasure Island (1934) eta Captains Courageous (1937). Haren film ezagunenak, halere, 1939an egin zituen: The Wizard of Oz eta Gone With the Wind. Nolanahi ere, biak dira ekoizleak gidatutako filmak, eta bietan Flemingek beste zuzendari bat ordezkatu behar izan zuen.

## Filmografia hautatua

* Joan of Arc (1948)
* Adventure (1945)
* A Guy Named Joe (1943)
* Tortilla Flat (1942)
* Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1941)
* Gone with the Wind (1939)
* The Wizard of Oz (1939)
* The Great Waltz (1938) (kredituetan agertu gabe)
* Test Pilot (1938)
* Captains Courageous (1937)
* The Good Earth (1937) (kredituetan agertu gabe)
* The Farmer Takes a Wife (1935)
* Reckless (1935)
* Treasure Island (1934)
* Bombshell (1933)
* The White Sister (1933)
* Red Dust (1932)
* The Wet Parade (1932)
* Around the World in 80 Minutes with Douglas Fairbanks (1931)
* Renegades (1930)
* Common Clay (1930)
* The Virginian (1929)
* The Wolf Song (1929)
* Abie's Irish Rose (1929)
* The Awakening (1928)
* The Rough Riders (1927)
* Hula (1927)
* The Way of All Flesh (1927)
* Mantrap (1926)
* The Blind Goddess (1926)
* Lord Jim (1925)
* A Son of His Father (1925)
* Adventure (1925)
* The Devil's Cargo (1925)
* Code of the Sea (1924)
* Empty Hands (1924)
* The Call of the Canyon (1923)
* To the Last Man (1923)
* Law of the Lawless (1923)
* Dark Secrets (1923)
* Anna Ascends (1922)
* Red Hot Romance (1922)
* The Lane That Had No Turning (1922)
* Woman's Place (1921)
* Mama's Affair (1921)
* The Mollycoddle (1920)
* When the Clouds Roll By (1919)
* Datuak: Q62503
* Multimedia: Victor Fleming / Q62503
# Victor Frankl

Victor Emil Frankl (Viena, 1905eko martxoaren 26a - ib., 1997ko irailaren 2a) austriar psikoanalista izan zen, logoterapiako psikoanalisi eskolaren sortzailea.

## Ikasketak

Medikuntza-ikasketak egin zituen Vienako Unibertsitatean, eta psikiatria eta neurologiako doktoregoa atera zuen.

## Deportazioa eta kontzentrazio Esparruak

Viktor Frank Vienako hirian hartu zuten bere guraso eta emaztearekin batera 1942ko udazkenean eta Theresienstadt-eko kontzentrazio esparrura deportatu zuten. 1944-1945 bitartean, Auschwitz eta Dachauko kontzentrazio esparruetan eduki zuten preso judua izateagatik. Urte haietako lekukotasuna Psikologo bat kontzentrazio-esparruetan (1955) liburuan idatzita utzi zuen. Geroago, Auschwitz-etik Kaufering eta Turkheim-era mugitu zuten (Dachauren aginpean dauden bi kontzentrazio esparru). 1945ko apirilaren 25ean, Estatu Batuetako armada askatu zuen. Bere gurasoak eta emaztea ez bezala, Viktor Franklek Holokaustoa biziraun zuen.

## Askapenaren ondoren

Bigarren Mundu Gerra bukatu ondoren, Vienako Unibertsitateko neurologia- eta psikiatria- irakasle izendatu zuten. Franklek adierazi zuen egungo eritasun nagusia helburu edo norabiderik gabeko bizitza baten eramankizuna pairatzea zela, gizakia, bere patuaren jabe izango bazen, bere bizitzari norabide jakin bat eman beharrean zela. Hogeita zortzi aldiz doktore honoris causa izendatu zuten beste hainbeste unibertsitatetan, eta Argentinako Mediku Antropologiako Elkarteko ohorezko kidea da (1954), eta orobat Limako Neuropsikiatria eta Legezko Medikuntza Elkartekoa zen, eta Espainiako Klinika hipnotiko eta esperimentalekoa (1960), besteak beste. Obra nagusiak: Logos eta existentzia (1951); Psikoterapiaren oinarri antropologikoak (1975) eta Helbururik gabeko bizitza baten pairamena (1977).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Gaztelaniaz) Frankl, Viktor. (2004). El hombre en busca de sentido. Herder, 50 or..
* Datuak: Q154723
* Multimedia: Viktor Frankl / Q154723
# Victor Ferreyra

Victor Hugo Ferreyra (1964ko otsailaren 24a - ) Argentinako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Argentinako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1991 | 2 | 1 |
| Guztira | 2 | 1 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q516722
# Victor Fontan

Victor Fontan (Paue, 1892ko ekainaren 18a - Peçac, 1982ko urtarrilaren 2a), frantziar txirrindulari bat izan zen. Lehen Mundu Gerra bere progresioa gelditu zuen eta, ostean, hurbil zeuden probetara joan zen garaipen garrantzitsuak eskuratuz, Euskal Herriko Itzulia, Gipuzkoako Itzulia edota Hego-mendebaldeko Tourra bezala. Salbuespen bakarra Kataluniako Volta izan zen. Gero, 1928 eta 36 urte zituelarik debuta egin zuen Frantziako Tourrean eta lehenengo zazpi etapatik bi irabazi zituen. Hurrengo urtean faborito bezala azaldu zen.

## Taldeak

* Wolber (1928-1930).

## Palmaresa

1913
* Tolosa-Bordele.
1923
* Correze Tourra.
* Hego-mendebaldeko Tourra.
* Gipuzkoako Itzulia.
1924
* 4. Euskal Herriko Itzulian
1926
* Kataluniako Volta eta hiru etapa.
* Bordele-La Rochelle.
* San Pedro Saria.
* 3. Euskal Herriko Itzulian.
1927
* Kataluniako Volta eta bi etapa.
* Euskal Herriko Itzulia eta etapa bat.
* Midiko Zirkuitua.
* Bearneko Zirkuitua eta bi etapa.
* Astillako Tourra.
1928
* 4. Italiako Giroan.
* 7. Frantziako Tourrean eta bi etapa.
1929
* Hego-ekialdeko Tour Txikia.
* 6. Paris-Roubaixen.
* 7. Euskal Herriko Itzulian.
* 7. Paris-Toursean.
1930
* Correze Tourra.
* Zilarresko Kostako Sari Nagusia.

## Kanpo estekak

Victor Fontan - ProCyclingStats
* Datuak: Q2273090
* Multimedia: Victor Fontan / Q2273090
# Victor Fuchs

Victor Fuchs (Arcachon 1992ko uztailaren 10a-) futbol jokalari frantziarra da. Girondinsen B taldean ibili zen realak sinatu arte. Egun erdilari gisa jokatzen du errealaren B taldean. 2014an errealak baja eman zion. Club Deportivo Tudelanok sinatu zuen Fuchs 2015ean

## Erreferentziak

* ↑ Bajak Sansen 2014ko maiatzaren 19a ; Realsociedad.com
* ↑ VICTOR FUCHS NUEVO REFUERZO DEL CD TUDELANO cdtudelano.com 2015eko urtarrilaren 8a (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Fitxa errealaren webgunean
* Datuak: Q15711675
# Victor Gil Lechoza

Victor Gil Lechoza (Galdames, 1932ko ekainaren 11 – Minas, Uruguai, 2001eko ekainaren 21) apaiza, familia txiro baten semea zen. Gerra ondoren osabek Montevideora deitu zuten. 1985ean Minasko apezpiku izendatu zuten.
# Uriola (argipena)

Uriola hitzak adiera zenbait ditu:
* Uriola.eus Bilboko euskarazko komunikabide digitala;
* Uriola: uholde bizkaieraz.
# Urinae vectigal

Urinae vectigal Antzinako Erroman, Neronen eta Vespasianoren garaian Cloaca Maximatik gernua jasotzearen truke ezarritako zerga izan zen. Gernua bokata egiteko erabiltzen zen, bere ureatik ateratako amoniakoa erabilgarria baitzen arropak garbitu ahal izateko.

## Testuingurua

Antzinako Erroman, arropa garbitzeko prozesua fullo deituriko langileek egiten zuten, fullonica izeneko lekuetan. Aldi berean, larrua ontzeko ere erabiltzen zen, eta emakume aberatsek hortzetako pasta erosten zuten, gernuarekin ere egiten zena. Garbitzeko erabilitako materialen artean gernua zegoen, arropatik gantza kentzeko gaitasuna duena. I. mendean urinae vactival tasa sartu zuten Neronek eta Vespasianok gernua jaso eta banatzeagatik. Gernuaren erosle aberatsek dirua ordaintzen zuten produktu honen truke, pobreenek txiza ontzietan egin eta eurei saltzen zieten bitartean. Era berean, komun publikoetatik gernua bideratzen zen fullonicara. Cloaca Maximara gernua isurtzen zuten komun publiko guztiei ezarri zitzaien zerga.

## Diruaren usaina

Kondairak dio Vespasianoren semea zen Titok zerga honen aurkako protesta egin zuen. Bere aitak urrezko txanpon bat eman zion eta usaintzeko eskatu zion, eta Non olet! esan zuen (ez du usaintzen). Hortik omen dator "diruak ez du usainik" esamoldea, jatorriarekiko independente dirua dirua dela esateko modua.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) Nair, Rajesh; Sriprasad, Seshadri. (2010-04). «1133 ‘PECUNIA NON OLET!' MONEY THAT DOES NOT SMELL AND THE BIRTH OF PUBLIC LAVATORIES» Journal of Urology 183 (4S) doi:10.1016/j.juro.2010.02.2330. ISSN 0022-5347. (Noiz kontsultatua: 2021-09-03).
* ↑ (Ingelesez) «The Ancient Romans Had Healthier Smiles Than We Do Today | DOCS Education» www.docseducation.com (Noiz kontsultatua: 2021-09-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Por qué los antiguos romanos tuvieron que pagar impuestos por la orina» BBC News Mundo (Noiz kontsultatua: 2021-09-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109331885
# Urinatores

Urinatores delakoa (latinez, urinator buzoa edo urpekaria) urpekari profesionalen lehen taldea izan zen, erromatarrek sortua.

## Zereginak

Armadako zerbitzu berezi horren zeregina, gerra garaian, etsaien ontziei sabotajea egitea zen (aingurak eta txikotak askatzea, urpean oztopoak jartzea, etab.).
Bake garaian, berriz, ontzi-hondarrak eta bestelako ondasunak berreskuratzeaz arduratzen ziren. Eta apnea lehiaketak ere egiten omen zituzten. Urpean ahalik eta ondoen ikustea funtsezkoa zen, eta, betaurrekorik ezean, asmakizun bitxia erabiltzen zuten: ahoan olioz bustitako belakia eramaten zuten. Tarteka belakiari kosk egiten zioten, olioa aska zezan eta, hala, ikuspena hobetuko zuen pantaila bat eratu zedin, olioaren errefrakzio-indizea eta giza begiarena oso antzekoak baitira.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Nagore Irazustabarrena, Erromatarren urpeko teknologia, Argia, 2017ko urriaren 01a

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6157423
# Urioko amildegia

Urioko amildegia Xaretako, Sarako Atxuria eta saiberri arteko amildegia da.

### Leze batzuen lurra

Urion lez batzuk atzematen ahal dira: Urio Behera eta Urio Gaina. Leze hauek Joxe Miguel Barandiaran ikertu zituzten. Baina Urio Behera Jean Luc Tobie ikerketa sakonago bat egin zuen: Erromatar Diru tailerra bat aurkitu zuen baita XVIII mendeko diru faltsu tailerra bat bazen ere Urio Beheran.
# Urigoiti

Urigoiti Orozkoko (Bizkaia) ekialdean dagoen auzoa da. Uribarri iparraldean, Usabel mendebaldean, Ibarra eta Zaloa ipar-mendebaldean eta Gallartu ipar-ekialdean auzo mugakide ditu. Azken horren bitartez, Orozko lotzen da Arratia eskualdeko Artea udalerriarekin errepidez, Bikotxgana mendatetik.
Itxinako mendiguneak hego-ekialdean babesten du auzoa.
Abuztuak 10ean Lorentzo Deunaren jaiak ospatzen dituzte.

## Ikus, gainera

* Nerbioi ibarra.
* Urgoiti (argipena).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Orozkori buruzko informazioa udalerriko webgunean
* Orozkoko auzoen izenari buruzko informazioa Euskaltzaindiaren webgunean.
* Datuak: Q12268657
* Multimedia: Urigoiti / Q12268657
# Uriola.eus

Uriola.eus Bilboko euskarazko komunikabide digitala da. Tokiko albisteak eskaintzen ditu euskaraz eta, gainera, euskaldunon eta herri mugimenduko eragileon topaleku birtuala ere bada, albisteak eta agenda trukatzeko lekua.
Besteak beste Bilboko auzoetako jaien berri eta Aste Nagusiaren jarraipena egiten duen medio euskaldun bat da.
Uriolak gertuko albisteak euskaraz eskainiz esparru hauek betetzen ditu: Bilboko berriak jasotzea, gertukoak, baita hainbat eragilek antolatutako ekimenen berri izatea ere.
* Gizartea saileko albisteak.
* Auzoetako albisteak bilatzeko menua.

## Erreferentziak

* ↑ Ruiz, Ainhitze. (2014-02-26). ««Bilbon egiten den euskarazko komunikazioa batu nahi dugu»» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-11-14).
* ↑ Ruiz, Ainhitze. (2014-02-24). «Euskarazko 'Uriola.info' plataforma aurkeztuko dute Bilbon, bihar» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-11-14).
* ↑ «Uriola» CodeSyntax (Noiz kontsultatua: 2023-11-14).

## Ikus, gainera

* Berton
* Prest!
* Bilbo hiria irratia
* Begoña Altuna

## Kanpo estekak

* uriola.eus webgunea
* Uriola kontua X-Twitterren
* Uriola kontua Mastodon sare sozialean
* Datuak: Q58780774