OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# The Talented Mr. Ripley (filma)

The Talented Mr. Ripley (euskaraz Ripley jaunaren talentua) 1999ko Anthony Minghella ingeles zinema zuzendariaren thriller psikologiko filma bat da. Bertan, Matt Damon, Gwyneth Paltrow, Jude Law eta Cate Blanchett aktoreek antzeztu zuten.
Patricia Highsmith idazlearen Ripley trebea eleberrian oinarritua dago. Aurretik, eleberri honen beste zinemaratze bat ere izana zen, hain zuzen ere, 1959an René Clémentek zuzendu eta Alain Delonek antzeztutako Plein soleil filma. Ripley Saileko beste hainbat filma ere egin izan direlarik. Hauetan, polizia eleberrietako ohiko protagonistak ez bezala, pertsonaia nagusia antiheroia da, izaera makiabelikoa eta nortasun sexual bikoitza duen gizonezkoa.
5 Oscar Sarietarako izendapena jaso zuen, nahiz eta bat bera ere ez irabazi izan. Aktore onenaren BAFTA Saria irabazi zuen (Jude Law).

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Tom Ripley (Matt Damon), Manhattango zerbitzu enpresa bateko langile gazte eta oportunista bat da, festa batean pianoa jotzeko Princetongo jaka bat maileguan eskatzen duelarik. Festa ospatzen ari den etxaldeko jabe aberatsak Ripleyren jaka ikustean, Ripleyek jabearen Dickie semearen (Jude Law) laguna eta unibertsitateko gelakidea dela sinestarazten dio; orduan, aitak Ripley Italiara joan eta Dickie etxera ekarrarazteko mila dolar emango dizkio, honela Dickiek etxean familiako enpresa zuzendu eta gaixorik dagoen amarekin bere azken uneak igaro ditzan. Dickie, playboy eta bizizale bat da, Ripleyk Italian hura ezagutzean haren bizimodua eta Marge neska-lagunaz (Gwyneth Paltrow) oso erakarria sentituko da. Honela bada, Ripley bizimodu horretara berehala ohitu eta Dickieren lagun egingo da, harengatik adiskidetasuna baina zeozer gehiago ere sentituko duelarik. Bere sentimenduak ezagutaraztea derrigortua izatean, bizitza erabat aldatuko dion erabaki bat hartzeko abagunean egongo da.

## Aktoreak

* Matt Damon: Tom Ripley
* Gwyneth Paltrow: Marge Sherwood
* Jude Law: Dickie Greenleaf
* Cate Blanchett: Meredith Logue
* Philip Seymour Hoffman: Freddie Miles
* Jack Davenport: Peter Smith-Kingsley
* James Rebhorn: Herbert Greenleaf
* Sergio Rubini: Roverini inspektorea
* Philip Baker Hall: Alvin MacCarron
* Celia Weston: Izeba Joan
* Fiorello: Fausto
* Stefania Rocca: Silvana
* Ivano Marescotti: Verrecchia koronela
* Anna Longhi: Buffi andrea
* Alessandro Fabrizi: Baggio sarjentua

## Kanpo estekak

* The Talented Mr. Ripley filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* The Talented Mr. Ripley filmaren trailer do iragarkia ikusgai. youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q390052
# The Switch (2010eko filma)

The Switch (euskaraz Aldaketa), 2010eko by Will Speck eta Josh Gordon estatubatuarrek zuzendutako amodiozko komedia film bat da. 1996an New Yorker aldizkarian argitaratutako Jeffrey Eugenides idazlearen kontakizun laburrean oinarritua dago. Jennifer Aniston, Jason Bateman, Thomas Robinson, Patrick Wilson, Juliette Lewis eta Jeff Goldblum aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Cuando Kassie (Jennifer Aniston) 40 urte betetzear dela gehiago zain ez egotea erabaki eta haurdun gelditzeko hazi-jartze artifizialaz baliatuko da. Handik zazpi urtera New York hirira itzultzean, Wally Mars (Jason Bateman) lagunarekin berrelkartuko da, bere buruan konfidantzarik ez duen gizaseme neurotikoa, ta Kassieren semea den Sebastian (Thomas Robinson) mutikoarekin adiskidetuko da, harekin mania eta bitxikeria ugari eljarbanatuaz gain lotura sendoa eraikiko dute.

## Aktoreak

* Jennifer Aniston: Kassie Larson
* Jason Bateman: Wally Mars
* Thomas Robinson: Sebastian Larson
** Bryce Robinson: Sebastian zaharragoa
* Patrick Wilson: Roland Nilson
* Juliette Lewis: Debbie Epstein
* Jeff Goldblum: Leonard
* Caroline Dhavernas: Pauline
* Scott Elrod: Teddy Declan
* Diane Sawyer: Bere burua antzeztua (kameoa)

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q911520
# The Sympathizer (telesaila)

The Sympathizer estatubatuar telesail laburra da, Park Chan-wookek eta Don McKellarrek HBOrentzat egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEBetara erbesteraturiko agente komunista sekretu bat da istorioko protagonista eta narratzailea, erdi vietnamdarra eta erdi frantziarra den gizonezko bat. Kontraesanez beteriko unibertso batean bizi da: Vietnamen jaio zen, baina AEBetan ikasi zuen; Ipar Vietnamgo sator bat da, eta, aldi berean, Hego Vietnamgo militarren adiskidea... pertsonaia nagusiaren munduan ezer ez da dirudiena, eta dualismo labainkor hori da kontakizunaren ardatz emankorrenetako bat.

## Aktoreak

* Hoa Xuande: kapitaina
* Robert Downey Jr.: Claude / Niko / Prof. Hammer / Ned Godwin
* Toan Le: jenerala
* Fred Nguyen Khan: Bon
* Duy Nguyễn: gizona
* Vy Le: Lana
* Nguyễn Cao Kỳ Duyên: Madame
* Phanxinê: maiorra
* Kieu Chinh: maiorraren ama

## Erreferentziak

* ↑ «Bi bandoen bide labainkorra» Berria 2024-04-20 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115011776
# The Tailor of Panama

The Tailor of Panama (euskaraz Panamako Jostuna) 2001eko John Boorman ingeles zinema zuzendariaren espioitza thriller filma bat da. Pierce Brosnan, Geoffrey Rush, Jamie Lee Curtis, Brendan Gleeson, Daniel Radcliffe, Catherine McCormack eta Harold Pinter aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Britainiar espioi batek (Pierce Brosnan) Madrilen britainiar enbaxadorearen emaztearekin maitasun harreman bat izateagatik Panamara lekualdatua izango da. Jada bertan dagoela, iragan iluna eta herrialde hartako politika eta mafiarekin loturak dituen jostun batekin (Geoffrey Rush) kontaktuan jarriko da. Gainera, jostunaren emazteak (Jamie Lee Curtis) Panamako presidentearentzat lan egiten du. Bere misioa presidenteak Panamako kanalari buruz dituen asmoak izango da.

## Aktoreak

* Pierce Brosnan: Andrew "Andy" Osnard
* Geoffrey Rush: Harold "Harry" Pendel
* Jamie Lee Curtis: Louisa Pendel
* Leonor Varela: Marta
* Brendan Gleeson: Michelangelo "Mickie" Abraxas
* Harold Pinter: Osaba Benny
* Catherine McCormack: Francesca Deane
* Daniel Radcliffe: Mark Pendel
* Martin Ferrero: Teddy, kazetaria
* Lola Boorman: Sarah Pendel
* David Hayman: Luxmore
* Mark Margolis: Rafi Domingo
* John Fortune: Maltby
* Jon Polito: Ramon Rudd
* Dylan Baker: Dusenbake jenerala
* Jonathan Hyde: Cavendish

## Kanpo estekak

* The Tailor of Panama filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q548303
# The Swing (musika bilduma)

The Swing INXS australiar musika taldearen estudioko laugarren kantu bilduma da, 1984an kaleratua. Bilduma honetako lehen kantua den Original Sin New Yorken grabatu zen Nile Rodgersekin eta Daryl Hallek lagundua korista bezala.
Dekadance izeneko erremixen kasetea Australian argitaratu zen.
Bilduma honetako beste kantu arrakastatsu batzuk "Burn for you" eta "I send a message" dira. Sekulako salmenta arrakasta izan zuen, eta Original Sin kantua etenik gabe entzun ahal izan zen mundu guztiko klub askotan.
LP hau argitaratu ondoren, INXS taldeak Live Aid'85 kontzertuan parte hartu zuen.
2010eko urrian The Swing bilduma 100 Best Australian Albums izeneko liburuan 56. postuan sailkatua izan zen. Zerrenda horretan INXS taldearen beste bilduma bat ere bazegoen, Kick, 11. postuan agertzen zena.
Bilduma honen zenbait bideo daude, eta guztiak kaleratu dira. Bideo hauen artean "Burn for you"ren bideoa dago, Richard Lowenstenek zuzendutako INXSen lehen bideoa izan zelarik (ondoren INXS taldearen beste bideo batzuk ere zuzenduko zituen).

## Kantuak

* "Original Sin" (5:19)
* "Melting in the Sun" (3:25)
* "I Send a Message" (3:24)
* "Dancing on the Jetty" (4:34)
* "The Swing" (3:52)
* "Johnson's Aeroplane" (3:55)
* "Love Is (What I Say)" (3:42)
* "Face the Change" (3:34)
* "Burn for You" (4:59)
* "All the Voices" (6:06)

## Singleak

* "Original Sin" (1983ko abendua)
* "I Send a Message" (1984ko martxoa)
* "Burn for You" (1984ko uztaila)
* "Dancing on the Jetty" (1984ko urria)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1938596
# The Sword

The Sword 2003. urtean Austinen (Texas) sortutako Heavy Metal banda amerikarra da. Taldea osatzen dute hasieratik J. D. Cronise (ahotsa eta gitarra), Kyle Shutt (gitarra), Bryan Richie (baxua) eta Kevin Fender (bateria) Trivett Wingo jatorrizko bateria-jotzailea 2010eko azaroan banda utzi eta gero. Kemado Records zigiluarekin hiru disko atera dituzte: Age of Winters (2006), Gods of Earth (2008) eta azkenengo disko kontzeptual berria, Warp Riders (2010).

## Historia

Hasiera eta lehenengo albuma
J.D. Cronise 2003.ean The Sword sortzen du Kyle Shutt kitarrarekin eta Trivett Wingo baterijolearekin, beranduago Bryan Richie baxujolearekin elkartzeko. Taldearen lehenengo kontzertua 2004.eko martxoan izan zen, hilabete batzuk geroago The Sword maketa ateratzeko. Urte bat beranduago Freya EP atera zuten denbora gutxitan haien lehenengo kontratua Kemado Records-ekin sinatzeko, 2006.ean Age of Winters ateratzeko.
Lehenengo arrakastak eta bigarren albuma
Bere lehen diskaren Freya abestiarekin lortu zuten Guitar Hero II bideo-jokoan parte hartzea, bultzakada handia suposatuz. 2006 eta 2007. urteetan mundu bira batean ekin zuten, Lamb of God, Trivium, Nebula edota Clutch taldeekin batera. 2008.eko apriliean Gods of Earth deituriko bigarren diska kaleratu zuten. Orduan Metallica-k World Magnetic Tour-ean hurrengo bi urteetan telonero gisa aritzeko gonbidapena hartu zuten, mundu osoan ezagutarazteko erabateko bultzakada izanik.
Hirugarren albuma eta etorkizuna
2009. urtea konposatzen aritu ziren, 2010.ean Warp Riders kaleratzeko. Fikzio-zientifikoaren arloan lan kontzeptuala izanda, haien diska korapilatsuena sortu zuten Matt Bayles ekoizlearekin (Pearl Jam, Isis, Mastodon,...) lan eginez. Salmentaren lehen astean Amerikar Billboard 200.ean 47. postua hartu zuten 9.000 diska saldu eta gero, haien zenbaki hoberenak eskuratuz.
Hala ere, irailean bira hasi eta gero Trivett Wingo banda utzi egin zuen, “mentalki eta fisikoki nekatuta” zegoelako. Horrek bultzatu egin zuen taldeari zenbait kontzertu ezerezteko eta baterijole berri bat bilatzeko. Momentuz Kevin Fender lekua hartu du bitartean kontzertuetan aritzeko.

## Estiloa eta influentziak

Normalean Stoner Rock atalaren barnean sartzen dituzte, bere influentziak Black Sabbath-en eta 1970eko hamarkadaren rockaren barnean agertzen direlako, gitarren soinua eta J.D. Cronise-ren ahotsa kontuan izanda.
Hala ere, beraien musikan metalaren eragina ukaezina da eta horrek bultzatu egin dituzte Metallica, Lamb of God, Mastodon edota Trivium taldeekin zenbait bira egitera.

## Taldekideak
### Egungoak

* John "J. D." Cronise – ahotsa, kitarrak (2003–egun)
* Kyle Shutt – kitarrak (2003–egun)
* Bryan Richie – baxua (2003–egun)

### Lehenagokoak

* Trivett Wingo – bateria, perkusioa (2003–10)

### Touretan

* Kevin Fender – bateria (2010–egun)

### Denbora-lerroa
## Kanpoko Loturak

* Webgune ofiziala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1304600
* Multimedia: The Sword / Q1304600
# The Swan (Laois konderria)

Swan edota The Swan (irlanderaz: An Eala) Irlandako udalerri bat da, Laois konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4446188
* Multimedia: The Swan, County Laois / Q4446188
# The Swimmers

Las nadadoras (ingelesez, The Swimmers) 2022ko film biografiko eta dramatikoa da. Sally El Hosainik zuzendutako filmean Nathalie Issa eta Manal Issa ahizpa aktoreak, Yusra Mardini eta Sarah Mardini kirolari eta errefuxiatuen papera antzezten dute.

## Sinopsia

Yusra Mardini eta Sarah Mardini ahizpek Siriako Gerra Zibiletik ihesean Egeo itsasoan ondoratu ziren beste errefuxiatu batzuekin batera. Igerilari profesionalak zirela baliatuz txalupa nola lurreratu zuten kontatzen du.

## Antzezleen zerrenda

* Nathalie Issa, Yusra Mardini
* Manal Issa, Sarah Mardini
* Ahmed Malek, Nizar
* Matthias Schweighöfer, Sven
* James Krishna Floyd, Emad
* Ali Suliman, Ezzat Mardini
* Kinda Alloush, Mervat Mardini
* Elmi Rashid Elmi, Bilal

## Ekoizpena

2021eko apirilean iragarri zen Manal Issa eta Nathalie Issa ahizpek Yusra eta Sarah Mardiniren papera antzeztuko zutela Las nadadoras filmean, Working Title Films eta Netflix-entzat.
2020an COVID-19 pandemia zela eta grabazioak bertan behera utzi ziren 2021eko apirilerarte. Orduan, Erresuma Batuan, Belgikan eta Turkian filmatu zen.

## Estreinaldia

2022ko irailean Torontoko Nazioarteko Zinemaldian estreinatu zen eta azaroan zinema hautatuetan, Netflix-ek streaming bidez zabaldu aurretik.

## Balorazioak

Rotten Tomatoes-en egindako aipamenen arabera %77ko puntuazioa eta 10etik 6.5 batez besteko kalifikazioa du. Webgunearen adostasunak dioenez: "Las nadadoras gogorra eta luzeegia dela esan liteke, baina emaitza eraikitzaileak ditu eta gai duina lantzen du". Metacritic-en, 100etik 63 puntu ditu 14 kritikoren "aldeko kritikak" adieraziz.

## Erreferentziak

* ↑ «Meet the Cast of ‘The Swimmers’» Netflix Tudum.
* ↑ Roxborough, Scott. (2021-04-20). «Real-life Sisters Cast to Star in Netflix/Working Title Drama 'The Swimmers'» The Hollywood Reporter.
* ↑ Ramachandran, Naman. (2021-04-20). «Netflix, Working Title Begin Production on Sally El Hosaini's 'The Swimmers' (EXCLUSIVE)» Variety.
* ↑ The Swimmers chosen as Toronto International Film Festival opening night gala film. 2022-07-27.
* 1 2 The Swimmers. Rotten Tomatoes. Fandango Media.
* ↑ «THE SWIMMERS Soundtrack Music Songs Complete List (2022)» Tune-list 2022-11-23.
* ↑ The Swimmers Reviews. Metacritic. Red Ventures.

## Kanpo estekak

* Las nadadoras, IMDb.
* Datuak: Q106706738
# Thief River Falls (Minnesota)

Thief River Falls Minnesotako hiri bat da. Pennington konderrian kokatua dago. 2010ean 8.573 biztanle zituen, 13,01 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pennington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q636832
* Multimedia: Thief River Falls, Minnesota / Q636832
# Thielsen mendia

Thielsen mendia edo Mount Thielsen Ameriketako Estatu Batuetako Oregon estatuko sumendia da. 2.799 metroko garaiera du.
Sumendiaren azken erupzioa duela 250.000 urte baino gehiago izan zen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Sumendiari buruzko informazioa.
* Datuak: Q1481220
* Multimedia: Mount Thielsen, Oregon / Q1481220
# Thieboudienne

Thieboudienne (euskaraz ahoskatuta: ttebu jen), Senegalgo plater tradizionalaren ikur nagusia da, arroza (ceeb) eta arraina (jën) oinarritzat hartzen dituena.

## Izena

Jatorrizko izena woloferaz: ceebu jën da, frantsesez: thiéboudienne, thiéboudiène, thiébou dieune bezala transkribatu izan dena.

## Osagaiak eta prestaketa

Thieboudiennea been cin motako platera da, alegia: osagai guztiak marmita berean ezarriz prestatzen den horietakoa.
Erabiltzen den arraina meroa, urraburua, lupia, lutxoa, legatza... izan daiteke. Arroza eta tomateaz gain, osagaiak etxetik etxera alda daitezke: tipula, azenarioa, aza, manioka, kakahuete olioa, perrexila, berakatza, piperra, espeziak...
Alde batetik, arraina garbitu eta barazkiekin betetzen da (perrexila, tipula, berakatza, piperra, espeziak...); oliotan minutu gutxi batzutan sueztitu eta gero, aparte gordetzen da. Olio horretan gainontzeko barazkiak jartzen dira, urarekin; egosi direnean, barazkiak ateratzen dira arrainarekin batera jarriz. Bitartean, urarekin arroza egosten da; azken minutuetan barazkiak eta arraina lapikoan sartzen dira, azken egostaldia emanaz.

## Jatorria eta hedapena

Senegaldarren arabera, plater hau Penda Mbaye sukaldariak asmatu zuen XIX mendean, Ndar edo Saint-Louis hirian (artean Mendebaldeko Afrika Frantseseko hiriburu zena). Inguruko herrialdeetan ere ezaguna da, adibidez Malin (zamé) edo Mauritania eta Gambia (benechin).
EEBB-etako Savannah red rice izeneko platerak thieboudienne-aren itxura handia du; hori dela eta, kreoleek afrikarrengandik hartutako errezeta dela uste da.

## Galeria

* Erabil daitezkeen espezietako batzuk.
* Erabil daitezkeen barazkiak eta espeziak.
* Arrain desberdinak erabil daitezke.
* Arrozaren prestaketa.
* Jateko prest.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Les mots du patrimoine : le Sénégal. Éditions de archives contemporaines 2006 ISBN 2914610335. PMC 71887592. (Noiz kontsultatua: 2018-09-12).
* 1 2 3 Troth Wells. (2007). The World of Street Food: Easy Quick Meals to Cook at Home. New Internationalist, 28 or. ISBN 978-1-904456-50-6..
* 1 2 3 Benayoun, Mike. «Sénégal : Thiéboudienne» https://www.196flavors.com/ (Noiz kontsultatua: 2018ko irailaren 12a).
* ↑ Jessica B. Harris. (2011). High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America. Bloomsbury USA, 71- or. ISBN 978-1-59691-395-0..
* ↑ Grass roots: African origins of an American art. Museum for African Art, 123,125 or. ISBN 978-0-945802-50-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1810575
* Multimedia: Thieboudienne / Q1810575
# Thien Duong

Thiên Đường (vietnameraz: Hang Thiên Đường, paradisu haitzuloa) Vietnamgo haitzuloa da, Phong Nha-Kẻ Bàng Parke Nazionalean dagoena, Dong Hoi hiritik 60 km-tara ipar-mendebaldean. British Cave Research Association elkartearen britainiar talde batek aurkitu zuen 2009an. Adituen ustez, Asia osoko haitzulorik luzeena da. Tokiko gizon batek aurkitu zuen koba hau 2005ean. Britainiar zientzialariek aztertu zuten 2005etik 2010eraino. 2010. urtean haitzuloak 35 km zituela iragarri zuten. Duen edertasunagatik paradisu deitu zuten. Turistentzat 2010eko irailaren 3an ireki zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Paradise Cave found to be 31km long, says British explorer
* ↑ Hang động Thiên Đường phá kỷ lục về độ dài
* ↑ Thien Duong Cave – Magical mystery tour

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43171
* Multimedia: Thien Duong Cave / Q43171
# Thiel (kraterra)

Thiel kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ02 lau-angelukoan dago, Ilargiaren alde ezkutuaren ipar-hemisferioan. 35,7 kilometroko diametroa du. Izena Walter Thielren omenez darama.

## Krater sateliteak

Krater sateliteak krater nagusitik hurbil dauden krater txikiak dira, eta krater horren izen bera hartzen dute letra larri osagarri batekin (baita horien eraketa krater nagusiaren eraketatik independentea bada ere). Konbentzioz, egitura horiek ilargi-mapetan identifikatzen dira, eta dagokien letra krater nagusitik hurbilen dagoen ertzaren erdian kokatzen da.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1535259
* Multimedia: Thiel (lunar crater) / Q1535259
# Thiells (New York)

Thiells Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Rockland konderrian dago, New York estatuan. 5.240 biztanle ditu, 4,861203 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Rockland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3460339
# Torneträsk

Torneträsk edo Torne träsk lakua (Samieraz Duortnosjávri, Meänkieliz Tornio edo Torniojärvi) Laponiako laku bat da, Suediaren iparraldeko muturrean kokatua dagoena, Norvegiako mugatik gertu, Kiruna udalerrian mendilerroan. Träsk hitzak (zingira) testuinguru honetan, Suedia iparraldeko beste laku askoren izenarekin bezala, lakua esan nahi du. Suediako zazpigarren lakurik handiena da. 330 kilometro karratuko hedadura eta 70 kilometroko luzera ditu. Lakua hegoekialdetik husten da, Tornionjoki edo Torne ibaiaren bidez. Lakuaren hegomendebaldean Abisko Parke Nazionala eta UNESCOren Laponiako Biosferaren Erreserba daude.
Torneträsk lakua glaziar baten aktibitatearen ondorioz sortu zen, bere 168 metroko sakonera eman ziona, Suediako bigarren lakurik sakonena bihurtuz. Ohi izotzez estalia dago abendua eta ekaina bitartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q215818
* Multimedia: Torneträsk / Q215818
# Torneros de la Valdería

Torneros de la Valdería Espainiako herrixka da, Leóngo Herriko León probintzian, Castrocontrigo udalerrian. Aurrez, udalerri independentea izan zen. 2021ean 93 biztanle zituen. 960 metroko garaieran aurkitzen da, León hiriburutik 88 km-tara.

## Demografia

XXI.mendeko lehen bi hamarkadetan 51 biztanleko galera izan zuen. 2000.urtean 144 biztanle zituen, 2001ean aldiz, 93.

## Jaiak

Herriko jaiak ekainaren 29an (San Pedro) eta abuztuaren 17an ospatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Torneros de la Valdería. 2019-10-19 (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
* ↑ Evolución habitantes Torneros de la Valdería. .
* ↑ «Fiestas | Torneros de la Valdería» web.archive.org 2016-01-19 (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21684556
* Multimedia: Torneros de la Valdería / Q21684556
# Torniken jolasa

Torniken jolasa, baita ere Tornikea, harrapatzeko haur-jolasa da. Juan Garmendia Larrañaga etnografoak Berastegin eta Elduainen, Gipuzkoan, jaso zuen jokoaren inguruko informazioa.

## Arauak

Neska eta mutilen jolas honetarako, hormatik metro-erdi ingurura, marra bat egiten zen lurrean. Jolaskideek zotz egiten zuten hormaren kontra, oina arrasto gainean zutela nor jarri aukeratzeko. Gainerako lagunak, bi taldetan banatuta, elkarren atzetik abiatzen ziren. Harrapatutako neska edo mutila hormara eramaten zuten, zozketan aukeratuaren ondoan uzteko, eta gauza bera egiten ahalegintzen ziren gainerakoekin. Orduan berriro ematen zitzaion hasiera jokoari. Baina haurren batek ihes egin eta horma ukitzen bazuen, zaintzaileari muzin eginez, hormari "kontu egiten" zegoenaren ordez jartzen zen eta hark, berriz, taldeetako parte-hartzaileekin batera jarraitzen zuen jokoan..

## Erreferentziak

* ↑ Juan Garmendia Larrañaga - Xabier Mendiguren Bereziartu: Juan Garmendia Larrañagaren hiztegi etnografikoa. Donostia: Ikastolen Elkartea, 2003. 176.or.
* ↑ https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/fr/tornika/ar-151647/

## Kanpo estekak

* Juan Garmendia Larrañaga: Ume jolasak, Eusko Ikaskuntza, 2007, 56.or.
# Tornikete

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Torniketea edo garrotea lehen sorospenetarako tresna mediko bat da, zain bat konprimitzeko erabiltzen dena, arrazoi ezberdinengatik, odoljario bat gelditzeko, edo zain edo hodi bat bereizteko odola ateratzeko. Tresna hori erabiltzean, medikuak edo erizainak zenbait neurri hartu beharko ditu, nagusiena orratz hipodermikoa sartzean torniketea kentzea izanda.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2001]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1132870
* Multimedia: Tourniquets / Q1132870
# Tornillo (Texas)

Tornillo Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. El Paso konderrian dago, Texas estatuan. 1.432 biztanle ditu, 9,047219 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* El Paso konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q978238