OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Carlos Ciriza

Jesus Karlos Ciriza Vega, artistikoki Carlos Ciriza, (Lizarra, 1964) Nafarroa Garaiko margolari eta eskultorea da. Familiako giroak bultzatuta, Iruñeko Arte Aplikatuen eta Arte Ofizioen Eskolan sartu zen. Gazterik pinturatik bideratu zuen bere artegintza, baina luze gabe eskulturan ere hasi zen lanean. 1984an hasi zen erakusketak egiten, eta Iruñean finkatu zen.
Sendo heldu dio eskultura monumentalak egiteari. Zuretik eta harritik hasi eta, gero, bere estiloa biribiltzen eta zehazten joan zen, eta beste material batzuk moldatzen hasi, burdina batez ere. 30 urteko ibilbidean zaildu da eta hainbat sari irabazi ditu. Iruñeko Napardi Gastronomia Elkarteak hari 2017ko ekainean esleitutako sarian nabarmendu duenez, urte hauetan "bilaketa etengabe batean aritu da, materia, bolumen eta orekaren artean; bertan, espazioa geratzen da agerian XXI. mendeko funtsezko eta ezin besteko elementutzat".
Bere formatu handiko eskulturak espazio publikoetan ikusten dira Nafarroan, batez ere errepide nagusietan, adibidez, Donejakue bideko Frantses Bide nagusian. Europan eta Amerikan ere sakabanatzen dira bere eskulturak eta, 2017an, Mexiko, Alemania eta Estatu Batuetako mandatuetan zebilen lanean.

## Galeria

* Desplazamendua, formatu txikiko lana
* Donejakueko bideen bidegurutzea
* Leku-Berri Lekunberrin (Nafarroa Garaia)
* Stella, Lizarran
* Zubia Europako pasabide

## Erreferentziak

* ↑ «Ciriza, Carlos - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-08).
* 1 2 (Gaztelaniaz) NAIZ. (2017-06-26). «El artista Carlos Ciriza, galardonado con el tradicional Gallico de Oro de Napardi» iruindarra.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-08).

## Ikus, gainera

* Jorge Oteiza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5750040
* Multimedia: Carlos Ciriza / Q5750040
# Carlos Chávez

Carlos Chávez Ramírez (Mexiko Hiria, 1899ko ekainaren 13a - ibidem, 1978ko abuztuaren 2a) mexikar musikagilea eta orkestra-zuzendaria izan zen. Mexikoko Orkestra Sinfonikoa sortu zuen 1928. urtean. Mexikoko folklorean oinarrituriko obrak idatzi zituen: balletak (Lau eguzkiak), korurako lanak (Lurrari kantua), sinfoniak (Indiar sinfonia, Proletargoaren sinfonia) eta ganbera-musika (Perkusiorako sinfonia).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q357326
* Multimedia: Carlos Chavez / Q357326
# Carlos Clavería

Carlos Esteban Clavería Arza (Iruñea, Nafarroa, 1923ko abuztuaren 3a - Iruñea, 2009ko otsailaren 25a) nafar idazlea eta politikaria izan zen.

## Biografia

Euskal gaiei buruzko artikulu ugari idatzi ditu erdaraz. Historia- eta etnografia-gaiak erabili ditu batez ere bere liburuetan: Leyendas de Vasconia (1958), Relieves del genio vasco (1962), Los Vascos y el mar (1966), Historia del Reino de Navarra (1971). EAJ alderdian kargudun izan da Nafarroatik, Napar Buru Batzarreko lehendakari (1984-87), eta baita Sabino Arana Fundazioko kide ere. Iruña'ko Euskalerriaren Adiskideak elkartearen sortzaileetariko bat izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q8263893
# Castello dell'Acqua

Castello dell'Acqua Italiako udalerri bat da. Sondrioko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 597 biztanle ditu, 14,07 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Castello dell'Acquak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chiuro Ponte in Valtellina Teglio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39150
* Multimedia: Castello dell'Acqua / Q39150
# Castello di Cisterna

Castello di Cisterna Italiako udalerri bat da. Napoliko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 7.758 biztanle ditu, 3,92 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Castello di Cisternak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Acerra Brusciano Pomigliano d'Arco Somma Vesuviana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q72018
* Multimedia: Castello di Cisterna / Q72018
# Castellonet de la Conquesta

Castellonet de la Conquesta Valentziako Erkidegoko udalerria da, Safor eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 153 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1771109
* Multimedia: Castellonet de la Conquesta / Q1771109
# Castello del Matese

Castello del Matese Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 1.398 biztanle ditu, 21,77 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Castello del Matesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Campochiaro Piedimonte Matese San Gregorio Matese San Potito Sannitico

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58564
* Multimedia: Castello del Matese / Q58564
# Castellolí

Castellolí Kataluniako udalerria da, Anoia eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 506 biztanle zituen.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 541 | 519 | 539 | 598 | 552 | 564 | 530 | 443 | 452 | 435 | 430 | 506 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Castellolíko udala.
* (Katalanez) Castellolí Anoia eskualdearen webgunean.
* Datuak: Q15946
* Multimedia: Castellolí / Q15946
# Castello di Brianza

Castello di Brianza Italiako udalerri bat da. Leccoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 2.593 biztanle ditu, 3,59 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Castello di Brianzak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Barzago Colle Brianza La Valletta Brianza $^{(en)}$ Santa Maria Hoè Sirtori Dolzago

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42500
* Multimedia: Castello di Brianza / Q42500
# Castello di Godego

Castello di Godego Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 7.035 biztanle ditu, 18,13 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Castello di Godegok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Loria Riese Pio X Castelfranco Veneto San Martino di Lupari

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29374
* Multimedia: Castello di Godego / Q29374
# Castello di Serravalle

Castello di Serravalle Italiako udalerri bat da. Boloniako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, 39,24 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Castello di Serravallek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Guiglia Monte San Pietro Monteveglio Savignano sul Panaro Savigno Zocca

## Kanpo estekak

* Datuak: Q94785
* Multimedia: Castello di Serravalle / Q94785
# Castello d'Argile

Castello d'Argile Italiako udalerri bat da. Boloniako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 6.641 biztanle ditu, 29,07 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Castello d'Argilek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Argelato Cento Pieve di Cento Sala Bolognese San Giorgio di Piano San Giovanni in Persiceto San Pietro in Casale

## Kanpo estekak

* Datuak: Q94782
* Multimedia: Castello d'Argile / Q94782
# Castello di Annone

Castello di Annone Italiako udalerri bat da. Astiko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 1.822 biztanle ditu, 23,18 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Castello di Annonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Asti Cerro Tanaro Refrancore Rocca d'Arazzo Rocchetta Tanaro Quattordio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17781
* Multimedia: Castello di Annone / Q17781
# Clara Elvira Ospina

Clara Elvira Ospina Garzón (Chiquinquirá, Boyacá, Kolonbia, 1971ko irailaren 1a) kolonbiar kazetaria eta zutabegilea da. Raúl Ospina Ospina Boyacako kazetari eta poetaren alaba .
Ospina Sabanako Unibertsitatean Gizarte Komunikazioan lizentziatua da. Kazetari ibilbidea El Tiempo egunkariko atal judizialean hasi zuen. Geroago QAP Noticias albistegiaren parte izan zen. 1998an, RCN Televisión-eko Noticias RCNn sartu zen, berriemaile gisa, gerora emisio-zuzendari, zuzendariorde (2004an) eta zuzendari izateko 2008ko ekainean, bere aurreko Álvaro García Jiménezek dimisioa eman ostean.
Gaur egun Perun bizi da eta América Televisión eta Canal N-en prentsa zuzendaria izan zen 2012 eta 2021 artean. 2021az geroztik, Epicentro prentsa independentearen sortzailea da.

## Erreferentziak

* ↑ «Clara Elvira Ospina: “Hay un desencanto con los grandes medios”» larepublica.pe 2021-10-24.
* ↑ «Periodistas que salieron de medio peruano debido a crisis periodística crean su propio sitio noticioso con enfoque audiovisual» LatAm Journalism Review 2021-09-01.

## Kanpo estekak

* Irakurtzeko garaia, RCN News
* Datuak: Q5689983
# Clara Giveen

Clara Elizabeth Giveen, Betty Giveen izenez ere ezaguna, geroago Mme Betty Brewster (Coleraine, Irlanda, 1887 – Erresuma Batua, 1967) sufragista britainiarra zen. Giveen ezaguna da Hurst Park hipodromoko tribunan sute kriminal bat eragin zuelako 1913an, eta Cat and Mouse Legearen arginpean kartzelaratu zutelako.

## Biografia

Clara Elizabeth Giveen 1887an jaio zen Colerainen, Londonderry konderrian (Irlanda). National Portrait Galleryko haren biografiaren arabera, 1910eko Black Fridayko manifestazioan erradikalizatu zen, Westminster jauregian, poliziak emakumeen aurka erabilitako tratu basatia ikusi zuenean, eta Women's Social and Political Unionekin bat egin zuen.
WSPUren ekintza batzuetan parte hartu zuen, horietako bat 1910eko manifestazioa Downing Streeten, non buxadura eragiteagatik atxilotu zuten, baina ez zuten auzipetu. 1911ko azaroaren 21ean berriro atxilotu zuten, eta bost egunez kartzelaratu, tokiko administrazio-kontseiluaren bulego batean leihoak hausteagatik. Ondoren, berriz atxilotu eta kartzelaratu zuten, orduko hartan 4 hilabetez, Violet Aitkenekin, 1912ko martxoaren 1ean, Jay dendan leiho bat hausteagatik Regent Streeten.
1913ko ekainaren 8an, Emily Davison Epsom Downsen hipodromoan hil eta lau egunera, Kitty Marion aktore eta aktibistarekin, sute kriminala eragin zuen Hurts Park Racecoursen tribunan, eta, estimazioen arabera, 7.000 edo 12.000 liberako kalteak eragin zituzten. Bikotea hurrengo egunean atxilotu zuten, eta hiru urtez kartzelaratu zuten, lan behartuekin. Espetxeratutako sufragista askok bezala, jateari uko egin zion, eta, azkenean, askatu egin zuten, 1913ko Presoen Legea aplikatuta (aldi baterako askatzea, osasun txarragatik). Emakumeen Sufragio Proiektuaren arabera, geroago beste atxiloketa bati iskin egin zion.
Giveenek WSPUren Hunger Strike Medal sari bat jaso zuen, bere "ausardiagatik".
1914an, Philip Brewsterrekin ezkondu zen, Bertha Brewster sufragistaren anaiarekin. Gero, Peaslakeko Emakumeen Institutuan egiten zuen lan.

## Sariak eta aintzatespenak

* Giveenek WSPUren Hunger Strike Medal saria, "ausardiagatik".

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Clara Giveen» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* ↑ [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C4151725 Catalogue description DISTURBANCES: Clara Giveen, Suffragette, sentenced to three years Penal Servitude for.... ] 1912-1914 (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Clara Giveen» Spartacus Educational (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).
* 1 2 «Miss Clara Elizabeth Giveen» Women’s Suffrage Project.
* 1 2 «Ref HS8 - Clara Giveen's Holloway Brooch» Rowan and Rowan.
* ↑ «Hurst Park Racecourse»] How the vote was won.
* ↑ «Release Suffragette - Abuse of Liberty» The Argus (Melbourne) 15 juillet 1913..
* ↑ «Clara Elizabeth Giveen (born 1887), Militant suffragette» National Portrait Gallery.

## Kanpo estekak

* Suffragette
* Sufragisten zerrenda
* Sufragisten zapia
* Suffragette filma
* Emakumeen sufragismoa
* Datuak: Q52529297
* Multimedia: Clara Giveen / Q52529297
# Clara Campoamor (eskultura)

Clara Campoamor Dora Salazar eskultoreak sortutako burdinazko eskultura bat da. Donostiako Kontxa hondartzako pasealekuan dago orain, Vinuesa Plazan zehazki; Lehenago Benta Berri plazan egon zen. Clara Campoamor abokatu eta politikariari egindako omenaldia da. Emakumeen eskubideen babeslea eta sufragio unibertsalaren bultzatzaile nagusia izan zen Espainian, 1931n lortu zen arte.
Eskultura burdinazkoa da, Gasteizko Olazabal-Ugarte galdategian egina da, emakume baten irudia erakusten du, eskuan liburu bat daukana esaldi honekin: 'Emakume bat, boto bat'. 7.890 kg eta 1,78 m-ko altuera ditu. Plaka bat dauka zera diona: “Clara Campoamor Rodriguez (Madril 1888 – Lausana 1972). Donostian lurperatu zuten. 1931an Emakumeen botoa lortu zuen. Askatasuna eta berdintasuna, erabiliz ikasten dira”.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Press, Europa. (2011-06-01). «Emakunde inaugura la escultura en memoria de Clara Campoamor en San Sebastián» europapress.es (Noiz kontsultatua: 2017-07-13).
* ↑ Clara Campoamorren eskultura inauguratu dute. 2017-03-07 (Noiz kontsultatua: 2017-07-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33026732
# Clara City (Minnesota)

Clara City Minnesotako hiri bat da. Chippewa konderrian kokatua dago. 2010ean 1.360 biztanle zituen, 4,52 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Chippewa konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2334009
# Charles J. Pedersen

Charles John Pedersen (Busan, Korea, 1904ko urriaren 3a - Salem, New Jersey, 1989ko urriaren 26a) estatubatuar kimikaria izan zen, jatorriz korearra.
Ama japoniarra zuen eta aita norvegiarra, eta Japonian egin zituen lehenengo ikasketak. 1920ko hamarraldiaren hasieran Ohioko Dayton Unibertsitatera aldatu zen, eta han atera zuen ingeniaritza kimikoko lizentzia, 1926an, eta doktoregoa eskuratu zuen Massachusettseko Teknologia Institutuan, 1927an. 1953. urtean Estatu Batuetako hiritartasuna hartu zuen. Garrantzizko lanak egin zituen antioxidatzaile sintetikoen inguruan, eta 1960ko hamarraldiaren amaieran poliester makroziklikoak izeneko konposatu organikoak aurkitu zituen. 1987an Kimikako Nobel Saria irabazi zuen, Donald J. Cram estatubatuarrarekin eta Jean-Marie Lehn frantsesarekin batera, molekulen sintesiari buruz egindako lanengatik, organismo bizietako molekulak bezala diharduten konposatu organikoen sintesian egindako lanengatik hain zuzen ere. Pedersenek, Cram eta Lehnekin batera, egitura-jarduera espezifikoko eta hautapen-maila garaiko molekulak sortu zituen; horrek esan nahi du haiek sorturiko molekula artifizialek elkar ezagutzen zutela, eta zein molekularekin elkartu nahi duten aukera zezaketela. Molekula horiek izaki bizietako zenbait molekulen funtzioak, adibidez entzimen funtzioa, bete zitzaketela atera zuen ondorio.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244998
* Multimedia: Charles J. Pedersen / Q244998
# Charles Henry Gilbert

Charles Henry Gilbert (Rockford, Illinois, 1859ko abenduaren 5a - Palo Alto, Kalifornia, 1928ko apirilaren 20a) iktiologian aitzindaria izan zen, Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldeko historia naturalean ekarpen handia egin zuena. Ertamerikatik Alaskaraino arrainak bildu zituen eta hainbat espezie berri izendatu zituen. Beranduago Oncorhynchus izokinetan aditua izan zen, eta kontserbazionismoan buru belarri sartu zen. Askorentzat AEBko arrainen biologiaren "aita" da. Stanfordeko Unibertsitatea sortu zuen 22 irakasleetako bat izan zen.
* Datuak: Q531315
* Multimedia: Charles Henry Gilbert / Q531315
* Espezieak: Charles Henry Gilbert
# Charles Hermite

Charles Hermite (Dieuze, Lorena, 1822ko abenduaren 24a — Paris, 1901eko urtarrilaren 14a) matematikari frantsesa izan zen.
Parisko Eskola Politeknikoko irakasle eta Frantziako Zientzien Akademiako kide izan zen. Funtzio eliptikoei eta zenbakien teoriari buruzko lanak egin zituen bereziki.
e zenbakia zenbaki transzendentea dela frogatzen lehena izan zen. Henri Poincaréko irakaslea izan zen, besteak beste.

## Argitalpenak

* "Sur quelques applications des fonctions elliptiques", Paris, 1855; Page images de Cornell.
* "Cours d'Analyse de l'École Polytechnique. Première Partie", Paris: Gauthier–Villars, 1873.
* "Cours professé à la Faculté des Sciences", editat per Andoyer, 4a ed., Paris, 1891; Page images de Cornell.
* "Correspondance", editat per Baillaud and Bourget, Paris, 1905, 2 vols.; PDF copy de UMDL.
* "Œuvres de Charles Hermite", editat per Picard for the Academy of Sciences, 4 vols., Paris: Gauthier–Villars, 1905, 1908, 1912 and 1917; PDF copy de UMDL.
* "Œuvres de Charles Hermite", de Cambridge University Press, 2009; ISBN 978-1-108-00328-5.

## Erreferentziak

* ↑ (Katalanez) «Charles Hermite» L'Enciclopèdia.cat. Bartzelona: Grup Enciclopèdia Catalana http://www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0032483.xml.

## Bibliografia

* Archibald, Thomas. «Charles Hermite and German Mathematics in France». A: Karen Hunger Parshall, Adrian Clifford Rice (eds.). Mathematics Unbound: The Evolution of an International Mathematical Research Community . American Mathematical Society, 2002, p. 122-137. ISBN 0-8218-2124-5.
* Goldstein, Catherine. (2011). «Charles Hermite's stroll through the Galois Fields» Revue d'histoire des mathématiques Vol. 17 (Num. 2): 263-270. ISSN 1262-022X..

## Kanpo estekak

* (Katalanez) «Charles Hermite» L'Enciclopèdia.cat. Bartzelona: Grup Enciclopèdia Catalana http://www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0032483.xml.
* O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. «Charles Hermite» (en anglès). MacTutor History of Mathematics archive. School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland. (Ingelesez)
* Freudenthal, Hans. Hermite, Charles. Complete Dictionary of Scientific Biography.
* Datuak: Q168401
* Multimedia: Charles Hermite / Q168401
# Charles Horton Cooley

Charles Horton Cooley (Ann Arbor, Michigan, 1864ko abuztuaren 17a - Ann Arbor, Michigan,1929ko maiatzaren 7a) pragmatismo eta elkarrekintza sinboliko izeneko korronteei lotutako soziologo estatubatuarra izan zen. Bere idazkietan soziologo alemanen eragina oso garrantzitsua zen.
Berarentzat, gizabanakoa eta gizartea errealitate sozial bakar baten bi aurpegiak dira: gizabanakoa ez da existitzen gizarterik gabe, eta era berean, gizartea bera ez da existitzen gizabanakorik gabe.
Haren arabera, Nia (nortasuna, «Self») besteekiko izaten diren gizarte-harremanen bitartez eratzen da. Norbait izatearen sentimendua gizarte-harreman bitartez tenkatzen da. Besteak dira gu egiten gaituztena, gu garena egiten dutenak. Ispilu-nortasun irudia («looking glass self») besteen begiradapean eraikitzen da. Cooley-k honi «adskripziozko identitatea» deitu zion. Kontzeptu hau George Herbert Mead-ek ere bereganatuko zuen eta elkarren artean garatu zuten.
Cooley-ren iritziz, bere «Human Nature and the Social Order»(1902) lanean jasoa, «looking glass self» delakoak hiru paso lituzke:
* Beste pertsonaren aurrean nola agertu imajinatzea.
* Beste pertsonaren epaiketa edo balorapena imajinatzea.
* Harrotasun, zoriontasun, erruduntasun edo lotsa sentimendu motaren bat sentitzea.
William James-en iritzia jarraituz, Norbere ispilu-irudiaren edo «looking glass self» kontzeptua "norbera eta kanpo gizarte-munduaren arteko banaketa Kartesiarra"rekin hausturarekin lotzen da. Cooley-k gizabanakoa eta gizartearen artean eraikitako banaketa Kartesiarra hautsi nahi izan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ López-Escobar, Esteban; Breeze, Ruth. (2015). «Schäffle and Cooley on Public Opinion» Publizistik und gesellschaftliche Verantwortung (Springer Fachmedien Wiesbaden): 215–226. ISBN 978-3-658-04703-0. (Noiz kontsultatua: 2020-06-02).
* ↑ HORTON, P.B. eta HUNT, C..: Soziologia. EHU. Bilbo. 1994.
* ↑ Ritzer, George: Teoría sociológica clásica. McGraw-Hill. Madril. 1993. 55.orr.
* ↑ Mann, Doug: Understanding society : a survey of modern social theory, Oxford University Press. 2007.183. orr. ISBN 978-0-19-542184-2
* ↑ https://web.archive.org/web/20141013195704/http://www.bolenderinitiatives.com/sociology/charles-horton-cooley-1864-1929/

## Kanpo estekak

* Amerikar Soziologia Elkarteko zuzendarien aipamena: http://www.asanet.org/about/presidents/Charles_Cooley.cfm
* Datuak: Q468172
# Charles Hubert Hastings Parry

Charles Hubert Hastings Parry (Bournemouth, Hampshire, 1848 otsailaren 27a - Rustington, Sussex, 1918ko urriaren 7a) ingeles musikagile eta musikologoa izan zen. Oxforden, Stuttgarten eta Londresen egin zituen ikasketak. 1883an Oxfordeko Unibertsitateko koru-zuzendaria izan zen, eta 1900-1908 urteetan musika-irakaslea. 1894. urtean Royal College of Music erakundeko zuzendaria izan zen. Parryren musikak, haren irakaspenek eta idatziek eragin handia izan zuten XX. mendearen hasierako Ingalaterrako musikan, bereziki Ch. V. Stanford eta E. Elgar musikagileengan. Lan aipagarriak ditu: Prometeus Unbound (1880), korurako; Blest Pair of Sirens (1887) orkestrarako eta korurako; Judith (1888), Job (1892), eta Saul errege (1894) oratorioak. Sinfoniak, moteteak, abestiak eta organorako musika ere idatzi zuen. Musikari buruz idatzitako liburuak: Studies of Great Composers (1886, Musikagile ospetsuei buruzko azterlanak); The Evolution of the Art of Music (1896, Musika antzearen aurrerabidea); Johann Sebastian Bach: the Story of the Development of a Great Personality (1909); eta Style in Musical Art (1911, Estiloa musikan).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q354250
* Multimedia: Hubert Parry / Q354250
# Charles Ives

Charles Edward Ives (Danbury, Connecticut, AEB, 1874ko urriaren 20a - New York, AEB, 1954ko maiatzaren 19a) Estatu Batuetako musikagilea izan zen.

## Biografia

14 urteetarako Danburyko Eliza Baptistako organo-jotzailea zen, eta, 17 urte zituela, aintzat hartzeko moduko lan bat idatzia zuen jadanik: Variations on America.
1894an Yaleko Unibertsitatean sartu eta konposizioa ikasi zuen, Horatio Parkerrekin, eta organoa, Dudley Buckekin.
Musikagile berezia, independentea eta berritzailea izan zen. Bi orkestratarako duoak idazteraino ausartu zen; bakoitzak klabe eta erritmo desberdinez jotzen zuen. Aurrea hartu zien Stravinskiri polirritmoak erabiltzen, Milhaudi politonalitatean eta Bartóki disonantzian. Bere musika landugabetzat jo izan bada ere, guztiz sofistikatua da. Lekuz kanpo dauden edo disonanteak diren elementuak ezarri zituen bigarren planoan, bere jaioterriko musika banden oroigarri.
Azken urteetan ondu zuen musika Mahlerren gustukoa zen; Mahlerrek ez zuen, hala ere, Ivesen obrarik zuzendu, laster hil baitzen.
Bere lanen artean aipagarrienak: orkestrarako musika: New England Holidays, Three Places in New England, lau sinfonia; korurako musika: Lincoln the Great Commoner, The New River salmoak; ganbera-musika: The Indians, Largo; pianorako musika: 20 estudio, 2 sonata (bigarrena, Sonata Concord izenekoa, haren maisulantzat jotzen da); organorako musika, abestiak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q309648
* Multimedia: Charles Ives / Q309648