OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zaibatsu

Zaibatsu (japonieraz: 財閥, euskaraz finantza presio-taldea) Japonian familia gutxi batzuek (Mitsubisi, Sumimoto, Mitsui) kontrolatutako enpresa-korporazio handiak dira. Banku bat izan ohi da buru, eta zenbait industria-sektoretako enpresak biltzen dituzte (metalgintza, ehungintza, meatzaritza), bai eta trenbide-sareak eraikitzeko enpresak ere. Gaur egun indarrean badaude ere, Japoniako ekonomian Meiji garaitik Munduko Bigarren Gerrara bizi izan zuten bere goraldia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144281
# Zaid al-Rifai

Zaid sl-Rifai (Amman, 1936ko azaroaren 27a – 2024ko abuztuaren 12a) jordaniar diplomazialari eta politikaria izan zen. Jordaniako lehen ministroa izan zen 1973tik 1976ra eta 1984tik 1989ra.
Bi aldiz izan zen lehen ministro eta lau gobernu zuzendu zituen. Azkena Jordaniako historiako luzeena izan da. Salim al-Rifai aita, Bahjat Talhouni aitaginarreba eta Samir Rifai semea ere lehen ministroak izan ziren.
Rifai hilketa saiakera batetik bizirik atera zen 1971ko abenduaren 15ean, Jordaniako enbaxadore zenean Londresen. Egileak Fataheko kideak izan ziren Irail Beltzaren errepresalian.
Ondoren, senatuko presidente izan zen, 1997ko ekainetik 2009ko abendura.
* Datuak: Q144271
* Multimedia: Zaid al-Rifai / Q144271
# Zubia (Mikel Urdangarin)

Zubia Mikel Urdangarinek bakarka egindako zortzigarren diskoa da, 2009. urtean argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda

* "Hezurrak"
* "Itzi geuntsan"
* "Infinitua"
* "Itzartu ez banintz"
* "Bazoaz"
* "Karoline"
* "Zubia"
* "Jone"
* "Munduari begiratzeko modu bat"
* "Kantu baltzak"

## Musikariak

* Sahiela vivo en el acto: Bateria
* Bingen Mendizabal: Zazpi sokako biolina
* Rafa Rueda: Kitarra elektrikoa, banjoa, gitarra akustikoa (Karoline)
* Nika Bitchiashvili: Biolina
* Koldo Uriarte: Piano eta teklatuak
* Mikel Urdangarin: Ahotsa eta guitarra

## Kantuen doinu eta hitzak

Kantu guztien letrak eta musikak: Mikel Urdangarin, honakoak ezik:
* Unai Iturriaga ("Itzi geuntsan")
* Karmele Jaio ("Infinitua")
* Kirmen Uribe eta Mikel Urdangarin ("Itzartu ez banintz")
* Kirmen Uribe ("Munduari begiratzeko modu bat")

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269447
# Zubiak (filma)

Zubiak 2019ko film dokumentala da, Jon Sistiagak eta Alfonso Cortés-Cavanillasek egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Juan Mari Jauregi ETAren biktimaren istorioa da, haren bizitzako bi pertsona garrantzitsuenek kontatua: haren alargunak eta bizia kendu zion hiltzaileak. 2000. urtean su-etena hautsi zuen ETAk, eta bakea lortzeko zubiak egitearen alde jarraitzen zutenen aurkako atentatuak egiten hasi zen. Alarguna, Maixabel Lasa, eta hiltzailea, Ibon Etxezarreta, bildu egingo dira eta elkarrekin hitz egingo dute, urte haiei buruzko egiak esanez eta elkarri begietara begiratuz. Zubiak filmak memoria eta duintasuna, elkarrizketak eta barkamenak, damuak eta bakezkoak biltzen ditu, zubiak berreraikitzen hasia den eta hitz egiteko beldurra galdu duen Euskadi batean.

## Parte-hartzaileak

* Maixabel Lasa
* Ibon Etxezarreta

## Erreferentziak

* ↑ sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66891856
# Zubi altxagarri

Zubi altxagarri mugitu daitekeen zubi mota da. Egitura altxatzeko mekanismo desberdin asko daude: kateak, arrabolak...

## Motak

* Defentsarako: ohikoa zen gotorlekuetan. Babes erreten baten gainean kokatzen zen eta, altxatuez gero, bidea itxita gelditzen zen.
* Trafikoa errazteko: batez ere ibaietan ikus daitezke. Zubi hauek, beharrezkoa denean, itsasontzi handiagoei bidea irekitzen die.

## Euskal Herrian

Badira zubi altxagarri ezagun batzuk:
* Xabierko gaztelua
* Deustuko zubia
* Bilboko Udaletxeko zubia

## Erreferentziak

* ↑ https://hiztegiak.elhuyar.eus/eu/zubi%20altxagarri
* ↑ http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/gazteluak-arkitektura/ar-154212-144860/
* ↑ http://www.turismo.navarra.es/eus/organice-viaje/recurso/Patrimonio/3110/Castillo-de-Javier.htm

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23383
* Multimedia: Drawbridges / Q23383
# Zubi mugigarri

Zubi mugigarria ubide nabigagarrien gainean eraikitzen den zubi-mota da, ontziak haren azpitik igarotzeko jaso, bira edo ken daitekeena. Zubi mugigarria behealdean eraiki daiteke, kai luzeen kostu handia saihestuz eta horrela zubiaren kostu osoa murriztuz. Zubi hauen desabantaila nagusia zubia mugitzen hasten denean zubiko trafikoa gelditu egin behar dela da. Oro har, zubiak motor elektrikoek bultzatzen dituzte, tornuekin, engranajeekin, pistoiekin edo hidraulikoekin funtzionatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Zirkulazioa Hiztegia] [2019]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q787417
* Multimedia: Moveable bridges / Q787417
# Zubi bat Drinaren gainean

Zubi bat Drinaren gainean (serbieraz: На Дрини ћуприја, Na Drini ćuprija), Ivo Andritx idazle serbiarraren nobela bat da. Bigarren Mundu Gerran idatzi zuen Belgraden eta 1945ean argitaratu. Nobela honekin Literaturako Nobel Saria eskuratu zuen Andritx-ek 1961. urtean. Kontakizuna Vixegrad hirian eta bertatik pasatzen den Drina ibaiaren gaineko Mehmed Paša Sokolović zubian kokatzen da. XVI. mendetik XX.era, lau mende irauten duen kronika da Ivo Andritxen Zubi bat Drinaren gainean. Višegrad hiriaren eta bertako bizilagunen poz eta atsekabeen kontakizun xehea, Drina ibaia eta haren gaineko zubia direlarik amodio eta gorrotoen lekuko, naturaren nahiz historiaren gorabeheren ikusle mutu. Karlos Zabala Oiartzabalek euskaratu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Eleberriak lau zati ditu, eta horietako bakoitzak Bosnia-Herzegovina historiako aldi bat aztertzen du, 1571n zubia eraiki zenetik Lehen Mundu Gerrara arte. Narratibaren bidez, Vixegradeko biztanleen bizitza eta zubiarekin duten harremana kontatzen ditu Andritx-ek, hura baita istorioaren ardatza.
Liburuaren lehen zatian Mehmed Paša Sokolović zubia eraiki eta eraikuntzan lan egin zuten langileen bizitza aztertzen da.
Bigarren zatia XVIII. mendean gertatu zen, Bosnia-Herzegovina austriarren mende zegoenean, eta zubia hiriko bizilagunen elkargune bihurtu zenean.
Hirugarren zatian, ideia nazionalistak Bosnia-Herzegovina XIX. mendean iritsi zirela eta eskualdean izan zuten eragina ikusi zen.
Nobelaren laugarren eta azken zatia Lehen Mundu Gerraren aurreko garaian kokatzen da, Bosnia-Herzegovina Austria-Hungariarako Inperioak eransten duenean eta Vixegrad ekialdeko trenbidea eraikitzeko puntu giltzarri bihurtzen denean. Obra amaitzeko, Lehen Mundu Gerran zubia suntsitu zuten, garai baten amaieraren eta beste baten hasieraren sinbolo gisa.

## Liburuaren garrantzia

Zubi bat Drinaren gainean Jugoslaviako literaturako lan garrantzitsuenetako bat da, eta hizkuntza askotara itzuli da. Mendeetan zehar eskualde baten historia eta eguneroko bizitza irudikatzeko duen gaitasunagatik nabarmentzen da eleberria, Drina ibaiaren gaineko zubia bezalako elementu arkitektoniko esanguratsu baten ikuspegitik.

## Erreferentziak

* ↑ «Alberdania Argitaletxea > Zubi bat Drinaren gainean» www.alberdania.net (Noiz kontsultatua: 2018-03-02).
* ↑ Berria.eus. «'Zubi bat Drinaren gainean'» Berria (Noiz kontsultatua: 2018-03-02).

## Ikus, gainera

* Ivo Andritx

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1247865
* Multimedia: Višegrad / Q1247865
# Zubi eseki

Zubi esekia geografia oztopoak igaro ahal izateko eraiki ohi den zubi mota bat da, non taula kable bertikaletatik esekita dagoen. Lehenbiziko zubi esekiak K.a. 100. urte inguruan eraikitakoak dira, halere gaur egungo zubi esekien jatorria XIX. mendean kokatu daiteke, garaian hartan altzairuzko kable ugariz osatutako arku alderantzikatuez osatutako zubiak eraikitzen hasi baitziren, kable hauetan eta tenkatzaile bertikalen bidez zubiaren taula eta plataformak zintzilikatu ohi dira.
Gaur egungo munduko zubi eseki handiena Japonian dagoen Akashi Kaikyō zubia da. Europako luzeena Danimarkan dagoen Belt Handiko zubia da.

## Munduko zubi eseki ospetsuenak

* Akashi Kaikyō zubia (Japonia)
* Xihoumen zubia (Txina)
* Belt Handiko zubia (Danimarka)
* Runyang zubia (Txina)
* Humber zubia (Ingalaterra)
* Jiangyin zubia (Txina)
* Tsing Ma zubia (Txina)
* Verrazano-Narrows zubia (Ameriketako Estatu Batu)
* Golden Gate zubia (Ameriketako Estatu Batu)
* Yangluo zubia (Txina)
* 1915 Çanakkale zubia (Turkia)

## Iruditegia

* Akashi Kaikyō zubia.
* Xihoumen zubia.
* Belt Handiko zubia.
* Runyang zubia.
* Humber zubia.
* Jiangyin zubia.
* Tsing Ma zubia.
* Verrazano-Narrows zubia.
* Golden Gate zubia.
* Yangluo zubia.
* Rainbow zubia (Tokio).
* Forth Road Bridge (Edinburgh).
* 1915 Çanakkale zubia.

## Erreferentziak

* ↑ Nicolas Janberg's Structurae (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12570
* Multimedia: Suspension bridges / Q12570
# Zubi termiko

Zubi termikoa beroa inguruan baino aiseago transmititzen den puntua edo gunea da. Bereziki arkitekturan erabiltzen den terminoa da, eraikuntzetan zubi termikoak saihestea, zubi termikoaren haustura alegia, bilatzen baita bero-galerak eta kondentsazioak eragozteko, barruko eta kanpoko azalerek elkar ukitu ez dezaten bien artean jarriz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1337802
* Multimedia: Thermal bridges / Q1337802
# Zubia (argipena)

Zubi edo Zubia hitzek esanahi zenbait dituzte:
* Zubia, Oñatiko baserri-auzoa, Araotz haranean.
* zubia, eraikuntza;
* Zubia, Mikel Urdangarinen disko bat.
* Zubi, sistema autonomoen arteko konexiorako gailu bat da.
* Zubi, bi aplikazio informatiko, edo gehiago, lotzen dituen eta koordinatzen dituen aplikazio informatikoari (aplikazioen arteko) zubia esaten zaio.
* Zubi, musika tresnen atala.
* Zubi, Konposizio baten bi pasarteren arteko trantsizioa egiteko erabiltzen den pasartea.
Euskal deitura ere bada Zubia, adibidez pertsona hauena:
* Gloria Zubia (1906-1987), abertzale eta euskaltzalea.
* Felix Zubia (Zarautz, 1974), mediku, komunikatzaile eta bertsolaria.
# Église de Pantin (Parisko metroa)

Église de Pantin Parisko metroaren geltokia da, Pantin udalerrian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 5. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q274526
* Multimedia: Église de Pantin (Paris Metro) / Q274526
# Église d'Auteuil (Parisko metroa)

Église d'Auteuil Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 16. barrutian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 10. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q274534
* Multimedia: Église d'Auteuil (Paris Metro) / Q274534
# Zohikaztegi altxatu

Zohikaztegi altxatuak (zingira onbrotrofiko ere deitzen zaie) habitat azidoak eta hezeak dira, gatz mineral gutxi dute eta muturreko egoerei aurre egin diezaieketen flora eta fauna dute. Zohikaztegi altxatuek, zingirek ez bezala, prezipitazioak (onbrotrofia) eta airetik sartutako gatz mineralak besterik ez dituzte elikagai gisa. Beraz, zohikaztegi berezia dira, hidrologikoki, ekologikoki eta garapenaren historiari dagokionez, non zohikaztegien hazkundeak eginkizun erabakigarria baitu mendeetan edo milurtekoetan. Askoz meheagoak diren eta klima-zona hezeago eta lainotsuagoetan dauden manta-zingiren izaera ere desberdina dute.
Zohikaztegi altxatuak oso mehatxatuta daude zohikatz-mozketagatik eta inguruko lurren gatz mineralen kutsaduragatik (nekazaritzagatik eta industriagatik). Goialdeko zohikaztegien azken eskualde handiak Siberiako mendebaldean eta Kanadan daude.

## Erreferentziak

* ↑ Whittow, John (1984). Dictionary of Physical Geography. London: Penguin, 1984, p. 438. ISBN 0-14-051094-X.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3240227
* Multimedia: Raised bogs / Q3240227
# Zofingen barrutia

Zofingen barrutia Argovia kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Zofingen da. 142,07 kilometro koadroko azalera du eta 67.155 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Udalerriak

Aarburg Attelwil Bottenwil Brittnau Kirchleerau Kölliken Moosleerau Murgenthal Oftringen Reitnau Rothrist Safenwil Staffelbach Strengelbach Uerkheim Vordemwald Wiliberg Zofingen

## Kanpo estekak

* Datuak: Q659332
* Multimedia: Zofingen (district) / Q659332
# Zoharita

Zoharita mineral bat da eta djerfisherita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Zoharita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Ba,K)6(Fe,Cu,Ni)25S27}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Zoharite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zofío

Zofío, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Usera barrutian. Hiriko 126. auzoa da. 2009an 14.623 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q71751
* Multimedia: Zofío neighborhood, Madrid / Q71751
# Zog I.a Albaniakoa

Zog I.a Albaniakoa, jaiotza-izenez Ahmet Muhtar Bey Zogolli (Burgajet gaztelua, Otomandar Inperioa, gaur egun Albania, 1895eko urriaren 8a - Suresnes, Frantzia, 1961eko apirilaren 9a) Albaniako erregea izan zen 1928tik 1939ra.

## Biografia

1914an, Austriako armadako ofiziala zen. Essad Pasha Toptaniren kontrako erresistentzia antolatu zuen eta 1920-1922 bitartean barne arazoetarako ministro izan zen. Gero, 1922tik 1924ra Lehen ministro izan zen. 1925ean errepublikako lehendakari izendatu zuten.
1928an, bere burua errege (mbret) izendarazi zuen eta 1936an Albaniaren ekonomiaren gaineko monopolioa eskaini zion Italiari. 1938an, Geraldina Apponyi Hungariako kondesarekin ezkondu zen eta seme bat izan zuen, Leka. 1939ko apirilean italiarrak Albanian sartu ziren eta Zogek Greziara ihes egin behar izan zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q60699
* Multimedia: Zog I of Albania / Q60699
# Zogno

Zogno Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 8.539 biztanle ditu, 35,21 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Zognok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Algua Alzano Lombardo Bracca Val Brembilla $^{(en)}$ Costa Serina Nembro San Pellegrino Terme Sedrina Sorisole Ponteranica

## Kanpo estekak

* Datuak: Q101812
* Multimedia: Zogno / Q101812
# Zordun

    Artikulu hau pertsonari buruzkoa da; zordun saldoa gaitzat duena beste hau da: «Zor (kontabilitatea)»
Zorduna, norbaiti zerbait, gehienetan dirua, zor dion pertsona da. Ez badago zor bat dagoela baieztatzen duen dokumenturik, legalki prestazioa ez da existituko, eta beraz, zordunaren kontrako erantzukizun legalak baliogabeak izango dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157470
# Zorba the Greek

Zorba the Greek (euskaraz: Zorba Greziarra) drama filma bat da, Michael Cacoyannis greziar-zipretar zinemagileak 1964an zuzendu zuena. Nikos Kazantzakis idazleraren Alexis Zorbaren hitzak eta egintzak eleberrian oinarritua dago. Anthony Quinn, Alan Bates, Irene Papas, Lila Kedrova, Sotiris Moustakas eta Anna Kyriako izan ziren aktore nagusiak.
Zazpi Oscar saritarako izendatua izan zen, eta hiru irabazi zituen: Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Lila Kedrova), Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Zuri-beltza) (Vassilis Fotopoulos) eta Argazkigintza onenaren Oscar Saria (Walter Lassally). Urrezko Globo sarietarako bost izendapen jaso zituen, nahiz eta bat bera ere ez irabazi.
Filmeko eszenarik ospetsuena zalantzarik gabe Zorba protagonistak (Anthony Quinn) eta Basil gazteak (Alan Bates) elkarrekin sirtakia dantzatzen duten unea da; izan ere, soinu bandan nagusi den greziar doinu horrek bikain girotzen du filma. Jatorriz zuri-beltzean filmatua izan zen, nahiz eta gerora maiz koloreztatua pantailaratu ohi den.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Greziar jatorriko ingeles gazte bat (Alan Bates) ondorengotzan jaso duen jabego bat jasotzeko asmoz Kretara joan da. Bidaian zehar Zorba (Anthony Quinn) ezagutuko du, izaera sendo, bizipoz ikaragarria eta antzinako ohitura legez bizi den gizona, gaztearengan eragin handia izango duena.

## Aktoreak

* Anthony Quinn: Alexis Zorba
* Alan Bates: Basil
* Irene Papas: alarguna
* Lila Kedrova: Madame Hortense
* Sotiris Moustakas: Mimithos
* Anna Kyriakou: Soul
* Eleni Anousaki: Lola
* Yorgo Voyagis: Pavlo (George Voyadjis gisa)
* Takis Emmanuel: Manolakas
* Giorgos Fountas: Mavrandoni (George Foundas gisa)
* Pia Lindström: Neska baserritar/nekazaria (ezabatutako eszena)
* George P. Cosmatos: Aknedun aurpegiko mutikoa

## Kanpo estekak

* Zorba the Greek filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Zorba the Greek filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Zorba the Greek filmeko sirtaki dantzaren unea ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q818710
* Multimedia: Zorba the Greek / Q818710
# Zorion-txartel

Zorion-txartela urtebetetzeetan, Eguberrietan eta bestelako data eta gertakizun gogoangarrietan bidali edo ematen diren gutun moduko txartelak, diptiko edo triptiko erakoak maiz, zoriontzeko eta adiskidetasuna edo maitasuna adierazteko erabiltzen direnak. Azalean ospakizunarekin edo adierazi nahi den sentimenduarekin loturiko ilustrazio bat dute eta barruan, bidaltzaileak idatzitako zorion-mezua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q915196
* Multimedia: Greeting cards / Q915196
# Zorge

Zorge Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Osterode am Harz barrutia|Osterode am Harz]] barrutian. 2014an 1.042 biztanle zituen 2,21 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q226726
* Multimedia: Zorge / Q226726
# Zori

    Artikulu hau ziurgabetasuna deskribatzen duen kontzeptuari buruzkoa da; gertaera on eta txarren sineskeriazko azalpena gaitzat duena beste hau da: «Zorte»
Zoria, batzuetan zorizkotasuna ere deitua, aurresanezinezko fenomenoak, dado baten jaurtiketa nahiz 30 egun barru egingo duen eguraldia, deskribatzeko erabiltzen den terminoa da. Zoriaren mendean dauden gertakizunak zoriz gertatzen direla edo zorizkoak direla esaten da. Zorizko gertaerak arrazoi edo lege zientifiko orotik at daude eta ziurgabeak nahiz xehetasunez aurresanezinak dira. Hala ere, zoriz gertatzen diren fenomenoek erregulartasunak agertzen dituzte epe luzera; erregulartasun hauek zorizko fenomenoak aztertzeko erabili dira, zorizko gertaera baten ziurgabetasun maila neurtzen duen probabilitate kontzeptuaren bitartez. Adibidez, dado bat jaurtitzean suertatzen den emaitza guztiz zorizkoa da, baina epe luzera 2 zenbakia sei aldietatik batean gutxi gorabehera gertatuko dela ezaguna; horrela, bere probabilitatea 1/6 dela esaten da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q176640
* Multimedia: Randomness / Q176640
* Aipu famatuak: Probabilitatea
# Zorion (argipena)

Zorion hitzak adiera ezberdinak ditu:
* zoriona edo zoriontasuna, betetasunezko emozioa;
* Zorionak! interjekzioa, pertsona bat beste pertsona baten poz, alaitasun edo lorpenaz pozten dela adierazteko eta urteurren eta bestelako ospakizunetan ere esaten dena:
** Zorionak (abestia), Kaxianoren abestia da, urtebetetze zoriontsua opatzeko,
** Zorionak zuri, urtebetetze abesti bat;
* Zorion, euskal gizon izena;
* Zorion perfektua, Anjel Lertxundiren eleberria eta horretan oinarrituriko Zorion perfektua izene bereko filma.
# Zordunketa

Kontabilitateko zordunketa produktu edo zerbitzu baten ematea edo betebeherra bete dela egiaztatzeko balio duen erregistro bat da. Ordainagiriak, publikoak izan daitezkeen idatzizko dokumentuak dira, nahiz eta gehienetan izaera pribatua eduki, zeinetan betebehar baten hartzekodunak edo “accipiens” batek espresuki aitortzen duen dirua edo beste zerbait jaso duela “solvens” edo zordunaren aldetik. Data, hartzailearen sinadura, zenbatekoaren edo gauzaren izendapenaren aipamena eta beharraren izenburua adierazita egon behar du, maileguarekin nahas ez dadin, emate materiala gauzatzen den gordailu edo beste negozio juridiko bat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5248104
# Zoriaren gurpila (Tarot karta)

Zoriaren gurpila (X) 78 kartako tarot-estalki batean, triunfoen eta Arkano Nagusien arean eta hamargarren karta da Tarot joko gehienetan. Jokoan zein kartomantzian erabiltzen da.

## Deskribapena

A.E. Waite funtsezko pertsona izan zen tarotaren garapenean, garai hartan ere garatzen ari zen sistema hermetikoaren ildotik, eta berak sortutako karta-sorta gaur egun erabilera komunean egoteaz gain, tarot modernoko beste sorta batzuen oinarria ere bada.
1910eko Waiteren Pictorial Key to the Tarot liburuaren arabera, Zoriaren Gurpila txartelak hainbat elkarte jainkotar ditu:
   10.ZORIAREN GURPILA: helburua, fortuna, arrakasta, goratzea, zortea, zoriona. Alderabtzuz: gehitzea, ugaritasuna, alferrikakotasuna.
Zoriaren gurpila txartela, Arkana Nagusietako beste karta batzuk bezala, asko aldatzen da Tarot sorten arteko irudikapenean. Karta XV. mendeko tarotaren hasieratik irudikatu da, Rota Fortunae Fortuna jainkosaren gurpilaren ondoren. Irudiek, eskuarki, sei edo zortzi erradioko gurpil bat izaten dute, eta, askotan, indibiduo batek (batzuetan gizakia; batzuetan, esfinge baten antza duen izakia) laguntzen dio, orrazkera egiptoar klasiko batekin. Sorta batzuetan, hala nola AG Müller-ean, benda bat daraman pertsona batek ere zaintzen du gurpila; eta, askotan, pertsona batzuk eserita edo gurpil gainean jartzen dira, eta beste batzuk, berriz, gurpil horretatik erortzen.
Gurpila ez da beti letraz inskribatuta agertzen. Kasua bada, T-A-R-O (erlojuaren orratzen noranzkoan) edo T-O-R-A (erlojuaren orratzen kontrako noranzkoan) letrak lau erradiorekin lerrokatuta egon daitezke maiz, eta R-O-T-A gisa ere interpreta daitezke, "gurpil" esan nahi duen hitz latindarra. Sorta batzuetan, hala nola Waite-n, gurpilak sinbolo kimiko gehigarriak ditu, lau elementuak adierazten dituztenak: Lurra, Airea, Sua eta Ura (esaten da, halaber, Tarot osoan Pentakuluen edo Diskoen, Bastoen, Ezpaten eta Kopen lau "paloak" dituztela, hurrenez hurren. Ikur horiek aztiaren mahaian ere ikus daitezke aztiaren txartelean [I. txartela].
Waiteren kartan, beste batzuetan nahitaez agertu ez arren, lau izaki hegodun daude txartelaren izkinetan, lau ebanjelisten sinboloak irudikatzen dituztenak (Lehoia, Idia, Gizakia eta Arranoa). Lau ebanjelista horiek lau zeinu astrologiko finkoek ere irudikatzen dituzte: Taurus, Leo, Scorpius eta Aquarius. Gainera, Anubis jainkoaren irudikapen bat ikusten da gurpila eskuinaldean altxatuz, eta Typhon, berriz, ezkerreko aldean jaisten. Gurpilean, T-A-R-O letrekin txandakatuz, י-ה-ו-ה hebrear letrak dira, gehienetan YHWH (Yahvé - hebrearra Jainkoak) bezala transliteratuak.

## Erreferentziak

* ↑ Drury, Neville: The History of Magic in the Modern Age, Constable, 2000
* ↑ Douglas, Alfred: The Tarot, Gollancz, 1972
* ↑ A. E. Waite's 1910 Pictorial Key to the Tarot

## Kanpo estekak

* Datuak: Q542302
* Multimedia: Wheel of Fortune (Major Arcana) / Q542302
# Zulo (argipena)

Zulo hitzak erabilera zenbait ditu:
* zulo beltza, objektu astronomikoa;
* haitzulo, lur azpiko zulo sistema naturala;
* zizare zuloa, frogatu gabeko fenomeno fisikoa;
* zulo, ETAren arma-ezkutalekua edo bahituak edukitzeko tokia da;
* zulo edo bidezuloa, errepideetan trafikoak eta fenomeno meteorologikoek sorraratzen dituzten zuloak;
* Zülo, Zarautzeko punk musika taldea.

## Ikus, gainera

* Zulatze, zulaketa eta perforazio.
# Zulo zuri

Zulo zuria, espazio-denboraren eremu finito eta hipotetiko bat da, espazio objektu gisa ikusgarria eta espazioa deformatzeko dentsitatea duena, baina zulo beltzek dena irensten duten bitartean, zulo zuriek materia eta energia jariatzen dute.
Batzuen hipotesien arabera, espazioan distantzia oso luzeetara berehala desplazatzeko zulo beltzekin batera zizare zulo gisa bezala erabili omen daiteke, teoria honen arabera espazioaren puntu batean dagoen zulo beltzean sartu eta beste puntu batean dagoen zulo zurian ateraz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131468
* Multimedia: White holes / Q131468