OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hungariako Langileen Alderdia

Hungariako Langileen Alderdia (hungarieraz: Magyar Munkáspárt) 1989an sortutako Hungariako alderdi politikoa da, Hungariako Langile Alderdi Sozialistatik bereizia. Kapitalismoaren aurka azaldu da beti, eta, eraentza aldatu zenetik, ez du Hungariako Biltzar Nazionalean ordezkaririk lortu. Higikundeantiinperialistan gogotsu esku hartzen du. Alderdiaren agerkariak A Szabadság (euskaraz: «Askatasuna») du izena.
Alderdiaren izenaren laburdura Langileen Alderdia (Munkáspárt) da. 1989tik 1993 arte bereizi zen alderdiaren izena hartu zuen, Hungariako Langile Alderdi Sozialista (Magyar Szocialista Munkáspárt), hain zuzen. 1993tik 2005ra arte alderdiak arte egun laburduratzat duen izena, Langileen Alderdia, hartu zuen. 2005etik 2013 arte Hungariako Langile Alderdi Komunista (Magyar Kommunista Munkáspárt) izena izan zuen. Izan ere, Fidesz alderdiaren gobernuaren komunisten aurkako errepresio-politikaren ondorioz; komunista, sozialista, askapen eta abarreko hitzen gainean debekua ezarri zuen.
Hungariako Langileen Alderdia Hungaria NATOn eta beste erakunde militarretan sartzearen aurka dago. 1996an, alderdiak herrialde osotik izenpe-bilketa antolatu zuen Hungaria NATOn sartzea bozkatuko zen erreferendumera deitzeko. Azkenean, erreferendumera deitu zen, eta "bai" aukera herrialdea NATOn sartzea irabazi zuen.
Alderdiak atzerrian dauden Hungariako tropak atzera ekar ditzaten hainbat kanpaina antolatu ditu, baita Hungariako Estatuaren gastu militarrak txikiagotzeko ere. Hungariako Langileen Alderdiak NATOk Jugoslavian Slobodan Miloševićen aurka egindako kanpainen aurka eta 2003ko Irakeko inbasioaren aurka azaldu zen.
Kanpo-politikan honako hau aldarrikatzen dute:
* Konponbide baketsua eta justua Ekialde Ertaineko krisiari, aurrerabidean dauden arabiar herrialdeen alde.
* Mundu osoko herrialdeekiko harreman onetan oinarritzen den kanpo-politika. Horiez gain, Hungariako Gobernuaren politikak gaitzesten ditu, politika ofizialak Japonia, Errusia, Txinako Herri Errepublika eta arabiar herrialdeak baztertzen duela aldarrikatzen du.
* Europar Batasunetik irtetea.
2006ko Hungariako legegintza-hauteskundeetan botoen %0,41 lortu zuen. 2009an, Hungariako Langileen Alderdia Europako Ezkerraren Alderdia utzi zuen.

## Hauteskunde-emaitzak

* 1990: % 3,68
* 1994: % 3,18
* 1998: % 3,95
* 2002: % 2,16
* 2006: % 0,41
* 2010: % 0,11
* 2014: % 0,58
* 2018: % 0,25

## Kanpo estekak

* Hungariako Langileen Alderdiaren web gunea (Hungarieraz)
* Hungariako Langileen Alderdiaren web gunea (Ingelesez)
* Datuak: Q584730
* Multimedia: Munkáspárt / Q584730
# Hungariako Opera Nazionala

Hungariako Opera Nazionala (hungarieraz Magyar Állami Operaház, Budapesteko Opera ere deitu ohi da) Hungariako Budapest hiriburuan dagoen opera antzoki bat da. Hain zuzen ere, hiri honetako Andrássy etorbidean kokatua dago. 1875an ireikitzen hasi eta 1875ean amaitu eta ireki zen. 1.200 lagun edo ikusle-entzuleentzako edukiera du, gaurko egunez Budapest nahiz Hungaria soko opera antzoki handi eta nagusiena delarik.

## Iruditegia

* Aurrealdea.
* Sarrerako estatua.
* Barnealdea eta eszenatokia.
* Harmailak.

## Kanpo estekak

* Hungariako Opera Nazionalaren webgunea (Ingelesez) (Hungarieraz)
* Datuak: Q36833
* Multimedia: Hungarian State Opera House / Q36833
# Hohenwestedt

Hohenwestedt Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Rendsburg-Eckernförde (barrutia)|Rendsburg-Eckernförde]] barrutian. 2014an 5.102 biztanle zituen 18,18 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q206686
* Multimedia: Hohenwestedt / Q206686
# Hohenzollerneko Gotorlekuaren gudua

Hohenzollerneko Gotorlekuaren gudua 1915ko urriaren 13tik 19ra arte borrokatu zen, Auchy-les-Minesetik hurbil, Frantzian. Loosko gudua amaitu eta gero (Irailaren 25etik - Urriaren 8ra) Eskoziar 9. Dibisioak gotorlekua hartu zuen eta aurrerago kontraeraso batean galdu zuten. Urriaren 13an egindako britainiar erasoa 3.643 soldaduen galerarekin amaitu zen. J. E. Edmondsek idatzi zuen: "[Urriaren 13-14an] gertatutako gudua ez zuen Loosko guduaren emaitza hobetu eta infanteriaren hilketa ez beharrezkoa soilik ekarri zuen."

## Erreferentziak

* ↑ «Frustrated Endeavours: Neuve Chapelle, Aubers Ridge, Festubert and Loos 1915» General Lord Rawlinson : From Tragedy to Triumph (Bloomsbury Academic) ISBN 9781474246989. (Noiz kontsultatua: 2019-08-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1600541
* Multimedia: Battle of the Hohenzollern Redoubt / Q1600541
# Hohes Kreuz

Hohes Kreuz Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, [[Eichsfeld (barrutia)|Eichsfeld]] barrutian. 2014an 1.324 biztanle zituen 17,96 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q628525
* Multimedia: Hohes Kreuz / Q628525
# Hohenwarth

Hohenwarth Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Cham (barrutia)|Cham]] barrutian. 2014an 1.918 biztanle zituen 24,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
# Hohenzieritz

Hohenzieritz Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 455 biztanle zituen, 20,54 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20338
* Multimedia: Hohenzieritz / Q20338
# Hohenzollern gaztelua

Hohenzollern gaztelua (alemanez Burg Hohenzollern) Alemaniako Baden-Württemberg estatuko Hechingen udalerriaren inguruan dagoen gaztelu bat da, Stuttgart hiritik 50 kilometro hegoaldera. Berez, gaztelua Hohenzollern mendiaren gailurrean dago, 855 metroko garaieran.
Eraikin hau historikoko Hohenzollern dinastiari lotua egon zaio, jatorria bertan baitzuen, dinastia hau Erdi Aroan boterera iritsi eta Lehen Mundu Gerraren amaierarte Prusia eta Brandenburgon agindu zuelarik.

## Historia

Gazteluaren lehenbiziko zatia XI. mendean eraiki zen, baina 1423an Suabiako hiri inperialen aliantza baten eginiriko hamar hilabetetako setio baten ondoren erabat suntsitua izan zen.
1454-1461 bitartean bigarren gaztelu sendoago bat eraiki zen, Hogeita Hamar Urteko Gerran Hohenzollern dinastiari aterpe eman ziolarik. XVIII. mendean jada gaztelua erabat utzia zegoen, bertako elementu ugari erautsiak izan zirelarik, ondorioz garai hartatik gaurdaino iritsi den elementu bakarra San Migelen kapera izan da.
1846-1867 bitartean Federiko Gilen IV.a Prusiakoaren aginduz eta Friedrich August Stühler arkitektoaren gidaritzapean hirugarren gaztelu bat eraiki zen, eraikin hau ingeles arkitektura neogotikoa eta Frantziako Loira eskualdeko gazteluetan oinarritu zelarik. Nahiz eta gaztelua Hohenzollern sendiaren omenez eraikia izan, 1945. urterarte ez zen bertan senitartekorik bizi izan, data honetan Gilen Prusiakoa eta haren emaztea zen Zezilia Mecklemburgo-Schweringoa bertan bizitzen jarri zirelarik. Senar-emazteak gazteluan lurperatuak daude.
Gaur egun gaztelua gordetako altxorren artean honako objektu hauek daude:Gilen II.a Alemaniakoa koroa, Frederiko II.a Handiaren objektu pertsonalak eta George Washingtonek Friedrich Wilhelm von Steuben baroiari Hohenzollern Etxeak Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerran zehar emandako aldeko laguntzaren eskerron gutuna edo mezua.
Gaur egun gaztelua turismogune oso ezaguna da.

## Iruditegia

* Dorreetako bat.
* Barnealdeko patioa.
* Prusiako erregeen koroa.
* Gazteluaren barnealdea eta San Migelen kapera.
* Ataria.
* Aireko ikuspegia.

## Kanpo estekak

* Hohenzollern gazteluaren webgunea (Alemanez) (Ingelesez)
* Datuak: Q156457
* Multimedia: Hohenzollern Castle / Q156457
# Hohenöllen

Hohenöllen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Kusel (barrutia)|Kusel]] barrutian. 2014an 348 biztanle zituen 5,18 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q563753
* Multimedia: Hohenöllen / Q563753
# Hohenwerfen gaztelua

Hohenwerfen gaztelua (alemanez: Burg Stahleck) Austriako Salzach haraneko Werfen hirian dagoen gaztelu bat da, Salzburgo hiritik 40 kilometro inguru hegoaldera eta itsas mailatik 623 metroko garaieran. Hohensalzburg gazteluaren "bikia" da, biak ere XII. mendean eraiki baitziren.
1075-1078an Gebhar Salzburgokoa Artzapezpikuaren aginduz eraiki zen.
* Barnealdea.
* Ataria.
* Erloju-dorrea.
* Gazteluaren behealdeko lorategiak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Alemanez)
* Datuak: Q877023
* Multimedia: Castle Hohenwerfen / Q877023
# Hohenzollern dinastia

Hohenzollern dinastiak, bere jatorria, Suabiako kondeen familia batean izan zuen, XI edo XII. mendean. Alemaniako gobernari ugari eman zituen familia izan zen.
Bere izena, "Zollern"etik dator, familiak jatorria Stuttgart hiritik 40 kilometro inguru hegoaldera dagoen Hohenzollern gazteluan jatorria du.
Dinastia hau, Erromatar Germaniar Inperio Santuko hautesleen zati izan zen XV. mendetik aurrera. 1700etik aurrera, Berlinen eta bere inguruetan jauregi batzuk eraiki zituen, bere sendotzea lortu ondoren, Prusiaren nagusitasunean ikusten zena.
Frederiko II.a Handiarekin hasi zen Prusia, alemaniar estatuen artean, bere nagusitasuna gehitzen, Bigarren Reicharen eraketarekin sendotu zena, Frantziar-Prusiar Gerraren ondoren ezarria izan zena.
Lehen Mundu Gerraren amaierarekin batera heltzen da dinastiaren boterea, Wilhem II.aren abdikazioak ordezkatzen duena.
Gaur egun, Jurgi-Frederiko Prusiakoa, Prusiako Errege Printzea eta Alemaniako Printze Inperiala, da Prusia eta Alemaniako Errege eta Inperioko Etxearen nagusia eta oinordekoa 1994tik nahiz eta tronu bakar batean ere ez agindu.

## Ikus, gainera

* Hohenzollern gaztelua
* Gott mit uns
* Tradition und Leben

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83969
* Multimedia: House of Hohenzollern / Q83969
# Hohenzollernbrücke

Hohenzollernbrücke Alemaniako Kolonia hiriko zubia da, 688 metroz Rhin ibaia zeharkatzen duena. Hiriko ospetsuena da, eta baita herrialde osoko ezagunenetakoa ere. Alboan Koloniako katedrala dauka. Köln Hauptbahnhof eta Köln Messe/Deutz tren geltokiak lotzen ditu, eta batez beste 1.220 tren igarotzen dira bertatik egunean.

## Historia

1907-1911 bitartean eraiki zen, aurretik leku berean zegoen Dombrücke zubia eraitsi ondoren. Elkarren alboko hiru zatiz osaturik zegoen, eta lau trenbide eta errepide bat hartzen zituen. Bigarren Mundu Gerrako bonbardekek kalte arinak baino eragin ez bazioten ere, 1945eko martxoaren 6an Wehrmachtek suntsitu zuen, aliatuen iritsiera oztopatzeko. Gerra ostean berreraikia izan zen; 1948an ireki zen oinezkoentzat, eta 1959an amaitu ziren lanak. Zubi zaharraren sarbideak eta dorreak, ordea, eraitsiak izan ziren. 1987an zaharberritu zen. Gaur egun, sei trenbide eta oinezkoentzako eta txirrindularientzako igarobideak ditu, baina errepiderik ez.

## Maiteminduen ohitura

Erromako Milvio zubian bezala, 2008. urtetik aurrera maitemindu bikoteek zubiaren hesian giltzarrapoak zintzilikatzeko ohitura dute zubi honetan ere; milaka eta milaka giltzarrapo hauek ikusgai daude zubia igarotzen duen edozein oinezkoentzat.

## Iruditegia

* Egunez, atzealdean Koloniako katedrala duela.
* Arratsean.
* Gauez.
* Maitemindu bikoteek lagatako giltzarrapoak.

## Erreferentziak

* 1 2 Köln droht Bahnchaos, spiegel.de
* ↑ Hohenzollernbrücke, stadt-koeln.de

## Kanpo estekak

* Datuak: Q696762
* Multimedia: Hohenzollernbrücke / Q696762
# Iban Mayoz

Iban Mayoz Etxeberria (Donostia, 1981eko irailaren 30a - ) euskal txirrindularia da. 2004an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Relax-Fuenlabrada taldearekin. Umea zela, Urrestillan bizi zen.

## Kirol ibilbidea

Iban Mayozek 2004an hasi zuen bere ibilbide profesionala Relax-Bodysol taldean eta 2005ean Relax-Fuenlabradarekin fitxatu zen. 2006an Euskaltel-Euskadi ProTour taldeak kontratatu zuen eta 2006ko Italiako Giroan parte hartu zuen talde honekin.
2007. urtearen amaieran, Euskaltelek ez zion kontratua berritu eta Karpin Galicia taldean sartu zen. 2008. urtean, Andaluziako Itzulian (8.) eta Errioxako Itzulian (9.) ohorezko postuak lortu zituen eta Euskal Herriko Itzuliko tarteko helmugen saria eskuratu zuen.
2010ean Footon-Servetto ProTour taldean sartu zen eta urte horretako Italiako Giroan 22. postuan amaitu zen. Frantziako Tourrean parte hartzen ari zelarik, hiru saihets hautsi zituen erorketa batean eta lasterketa utzi behar izan zuen.

## Palmaresa

2000
* 3. Itsasondoko Sarian
* 3. Gurutze Deuna Sarian
2002
* Sollube Zirkuitua
* 2. Oñati Sarian
2008
* 8. Andaluziako Itzulian
* 9. Errioxako Itzulian
* Euskal Herriko Itzuliko tarteko helmugen sailkapena
* Euskal Bizikletako tarteko helmugen sailkapena

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| Italiako Giroa | — | — | 128. | — | — | UT | 22. |
| Frantziako Tourra | — | — | — | — | — | — | UT |
| Espainiako Vuelta | — | — | — | — | 39. | — | — |
—: ez zuen parte hartu UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak

| Urtea | Taldea |
| 2004-2005 | Relax-Fuenlabrada |
| 2006-2007 | Euskaltel-Euskadi |
| 2008-2009 | Xacobeo Galicia |
| 2010 | Footon-Servetto |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q708832
* Multimedia: Iban Mayoz / Q708832
# Iban Urdangarin

Iban Urdangarin Lardizabal (Ataun, 1985) bertsolari gipuzkoarra da.

## Ibilbidea

Gipuzkoako eskolarteko txapelduna izan zen 2000. urtean eta 2006an Osinalde saria irabazi zuen.

## Palmaresa
### Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** final laurdenak 2013an, 2022an
* Gipuzkoako Txapelketa:
** finalaurrekoak 2019an.
* Gipuzkoako Eskolartekoa (1): 2000.

### Sariak

* Osinalde saria (1): 2006.

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Iban Urdangarin - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115578540
# Iban Uberuaga

Iban Uberuaga Natxiondo (Munitibar, 1979ko abenduaren 21a) bizkaitar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

2003
* Balentziaga Memoriala
* Nafarroako Itzuliko mendiko sailkapena
* 3. Loinaz Proban
* 3. San Gregorio Sarian
* 4. San Bartolome Sarian
2004
* 8. Bizkaiko Biran eta etapa bat
* 10. Nafarroako Itzulian

## Kanpo estekak

* Iban Uberuaga
* Datuak: Q124257121
# Iban del Campo

Iban del Campo (Arrasate, 1971) zinema zuzendari gipuzkoarra da. New Yorkeko burlesque giroaren inguruko dokumental ugari egin ditu. Mondragon Unibertsitatean dokumental klaseak ematen ditu eta Huhezinema lehiaketako koordinatzailea da.

## Biografia

Erasmus beka baten bidez Parisko Nouvelle Sorbonne unibertsitatean egin zuen doktoretza eta Bartzelonako Universidad Pompeu Fabran dokumentalgintza masterra egin zuen.
Laburmetraiak egin ditu gehienbat eta hainbat lehiaketatan aurkeztu ditu, esate baterako Kimuak lehiaketan. 2008an New Yorkeko Unibertsitatean dokumental ikastaro bat egin zuen eta "Dirty Martini" eta James "Tigger!" Ferguson ezagutu zituen, New Yorkeko burlesque eta underground giroaren aitzindariak izan zirenak. Bien inguruko dokumentalak egin zituen, lehena 2008an eta bigarrena 2018an.
2019an zuzendu zuen aurreneko film luzea. Donostiako Zinemaldian aurkeztu zuen eta hiru sari jaso zituen; zinemira, izendapen berezia eta Sebastiane saria. New Yorkeko burlesquearen inguruko dokumentala hau ere.

## Egindako filmak

* The Gas Man (2002) - laburmetraia, fikzioa
* Un tal Eusebi (2003) - laburmetraia, fikzioa
* Lo bakarrik (2008) - laburmetraia, fikzioa
* Dirty Martini (2009) - dokumentala
* Katebegitik (2011) - laburmetraia, fikzioa
* Tigger! (2016) - dokumentala
* Espedizio handia (2018) - laburmetraia, fikzioa
* Glittering Misfits (2019) - luzemetraia, dokumentala
* Interior Taxi Noche (2020) - laburmetraia, fikzioa
* Serendipia (2021) - laburmetraia, fikzioa

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Iban del Campo» marvinwayne.com (Noiz kontsultatua: 2023-01-22).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Loureda, Por Carlos. (2019-09-21). «‘Glittering Misfits’, de Iban del Campo, o la reivindicación de la desnuda inteligencia» Fotogramas (Noiz kontsultatua: 2023-01-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «"Los artistas de burlesque practican la satira política a través del humor"» EITB (Noiz kontsultatua: 2023-01-22).

## Kanpo estekak

* Zuzendariaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q116292082
# Inner Holm

Inner Holm, Eskoziako Orkadak uhartediko uhartetxo bat da, Mainland uhartearen badietako batean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15228703
* Multimedia: Inner Holm / Q15228703
# Innere Stadt (Viena)

Innere Stadt, Austriako Viena hiriburuko barruti bat da eta hiri horretako erdigunea osatzen du. 1850ean hiriaren zabalgunea burutu zen arte hiribildua osatzen zuen.
Antzinako harresiak zeuden Ringstraße etorbideak inguratzen du.
Barruti hauek mugakide ditu: Leopoldstadt, Landstraße, Wieden, Mariahilf, Neubau, Josefstadt y Mariahilf.
Usadioz barrutia lauu eremutan (Viertel) banatua dago, hauek antzinako hiriaren lau ateen izendapenak daramatzate:
* Stubenviertel (Ipar-ekialdea)
* Kärntner Viertel (Hego-ekialdea)
* Widmerviertel (Hego-mendebaldea)
* Schottenviertel (Ipar-mendebaldea)
* Datuak: Q267329
* Multimedia: Innere Stadt, Vienna / Q267329
# Innerleithen

Innerleithen, Eskoziako gaeleraz: Inbhir Lìteann, Eskoziako udalerri eta parrokia zibil bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1010316
* Multimedia: Innerleithen / Q1010316
# Innere Altstadt (Dresden)

Innere Altstadt (euskaraz Barnealdeko Hiri Zaharra) Alemaniako Saxonia estatuan dagoen Dresden hiriko auzo edo alderdi zaharra da. Dresden-Altstadt I barrutiaren barnean dago. 1991tik aurrera Altstadt izeneko barruti bat ere badago.
Innere Altstadt auzoa hiri honetako alde zaharra da, denera arte eta arkitektura multzo bikaina osatzen duenez, hiriko turismo gune garrantzitsuena da.

## Leku interesgarriak

* Semperoper antzokia
* Zwinger gotorlekua
* Katholische Hofkirche katedrala
* Theaterplatz enparantza
* Augustusbrücke zubia
* Dresdengo jauregia
* Fürstenzug
* Frauenkirche eliza
* Sinagoga Berria
* Schlossplatz enparantza
* Brühlen terraza
* Altmarkt enparantza

## Iruditegia

* Altmarkt enparantzaren aireko ikuspegia
* Semperoper
* Frauenkirche

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8922
* Multimedia: Innere Altstadt (Dresden) / Q8922
# Innelita

Innelita silikato motako minerala da eta lamprophyllite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Innelita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na2CaBa4Ti3(Si2O7)2(SO4)2O4}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Innelite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Innellan

Innellan, Eskoziako gaeleraz: Innealan, Eskoziako udalerri bat da, Cowal penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1009637
* Multimedia: Innellan / Q1009637
# Hydrosaurus

Hydrosaurus Agamidae familiako narrasti genero bat da. Asiako hegoaldean eta Ginea Berrian bizi dira. Ur ibilguetatik gertu bizi dira eta oso igerilari onak dira.

## Espezieak

* Hydrosaurus amboinensis (Schlosser, 1768)
* Hydrosaurus pustulatus (Eschscholtz, 1829)
* Hydrosaurus weberi Barbour, 1911

## Kanpo estekak

* Datuak: Q374856
* Multimedia: Hydrosaurus / Q374856
* Espezieak: Hydrosaurus
# Isobaro

Isobaroak masa-zenbaki (A) bera baina atomo-zenbaki (Z) eta neutroi kopuru (N) ezberdinak dituzten nukleo atomikoak dira. Hau da, nukleoi kopuru bera dute baina protoi eta neutroi kopuru ezberdinak. Adibidez, hidrogeno-3 eta helio-3 atomoek nukleoi kopuru bera dute (A = 3), baina hidrogeno-3 atomoak protoi bat eta bi neutroi ditu (Z = 1, N = 2) eta helio-3 atomoak aldiz bi protoi eta neutroi bat (Z = 2, N = 1).

## Erreferentziak

* ↑ IUPAC. Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the "Gold Book"). Compiled by A. D. McNaught and A. Wilkinson. Blackwell Scientific Publications, Oxford (1997). Online version (2019-) created by S. J. Chalk. ISBN 0-9678550-9-8. https://doi.org/10.1351/goldbook.
* ↑ (Ingelesez) Isobars. nuclear-power.com.

## Ikus, gainera

* Isotopo
* Datuak: Q516369
# Isochasta

Isochasta Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Isochasta paradesma da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Isochasta antipala | daturik gabe |
| Isochasta aphthoropa | daturik gabe |
| Isochasta bacillum | daturik gabe |
| Isochasta centrosema | daturik gabe |
| Isochasta clavata | daturik gabe |
| Isochasta crypsixantha | daturik gabe |
| Isochasta epicharta | daturik gabe |
| Isochasta eurypsola | daturik gabe |
| Isochasta furtiva | daturik gabe |
| Isochasta macrothecta | daturik gabe |
| Isochasta ochrostephana | daturik gabe |
| Isochasta pamphaea | daturik gabe |
| Isochasta paradesma | daturik gabe |
| Isochasta peribapta | daturik gabe |
| Isochasta sinistra | daturik gabe |
| Isochasta sticheris | daturik gabe |
| Isochasta tetracosma | daturik gabe |
| Isochasta themerastis | daturik gabe |
| Isochasta thetica | daturik gabe |
| Isochasta turbida | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6085430
# Isobara

Isobara presio atmosferiko bereko lurrazaleko puntuak lotzen dituen isopleta da. Bereziki mapa meteorologikoetan azaltzen dira, presio atmosferiko desberdineko beste isobarekin bilduta, behe presio guneak eta antizikloiak hautemateko. Goi atmosferako presioa aztertzeko, presio atmosferiko bereko puntuak baino, presio atmosferiko zehatz bat duten atmosferako altuera-puntuak lotzen dira, isohipsa direlakoen bitartez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q431672
# Isobutileno

Poliisobutilenoa (IUPAC: 2-metilprop-1-enoa) konposatu organikoa da (CH$_3$)$_2$C=CH$_2$ formula duena. Alkeno biniliko bat da eta butilenoaren lau isomeroetako bat. Gas kolorge ta sukoia da industrian oso erabilia dena. Poliisobutilenoa eta hainbat kopolimero sintetizatzeko monomeroa da.

## Sintesia

Isobutilenoa industrian bi maneraz ekoizten da, tert-butil alkohola deshidratatuz edo isobutanoaren deshidrogenazio katalitikoz.
${\ce {(CH3)3COH ->[Azido oxalikoa] (CH3)2C=CH2}}$
${\ce {(CH3)3CH -> (CH3)2C=CH2 + H2}}$

## Erabilera

Isobutilenoa poliisobutilenoa eta hainbat kopolimero sintetizatzeko monomeroa da. Horretaz gain hainbat produktu kimiko interesgarri prestatzeko lehengai gisa ere bailatzen da, isooktanoa eta metakroleina adibidez.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Isobutylene» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2023-03-04).
* ↑ Olah, George A. & Molnár, Árpád. (2003). Hydrocarbon Chemistry. Wiley-Interscience ISBN 978-0-471-41782-8..

## Ikus, gainera

* Butileno
* 2-buteno
* 1-buteno

## Kanpo estekak

* Datuak: Q776976
* Multimedia: Isobutylene / Q776976
# Isoazimutal

Lurraren gainazaleko bi puntu edozeinen artean, hiru lerro ezberdin marraz daitezke: loxodromika, ortodromika eta isoazimutala.
Isoazimutala, euren hasierako norabide ortodromikoa beti konstantea den puntu guztien toki geometrikoa da. Hau da, A puntutik B punturako hasierako norabide ortodromikoa 80 gradukoa bada, lerro isoazimutala, euren B punturanzko hasierako norabide ortodromikoa beti 80 gradukoa den A eta B puntuen arteko puntu guztiek osatutakoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3822681
# Isobutano

Isobutanoa edo metilpropanoa butanoaren isomeroa da. Karbono tertziarioa duen alkano sinpleena da. Freoi gasekin ozono geruza zulatzen zenaren beldurragatik isobutanoa geroz eta gehiago erabiltzen da errefrigerazio sistemarako, batez ere etxeetako hozkailu eta izozkailuetan, eta propelante gisa aerosol espraietan. Isobutanoaren kodea R-600a izaten da hotzerako edo propelente gisa erabiltzen denean. Kanpalekuetan erabiltzen diren sukaldetxoek isobutanoa eta propanoa erabiltzen dute 80:20 proportzioan. Isobutanoa leuzina aminoazidoan R taldea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q407225
* Multimedia: Isobutane / Q407225