OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Astrometria

Astrometria argizagien posizioak eta mugimenduak zehaztasunez neurtzeaz arduratzen den astronomiaren adarra da.
Ia sinonimoak diren arren, normalean astrometria astroen eta hori ahalbidetzen duten tresnen kokapena neurtzeko aukera ematen duen zati esperimental edo teknikotzat hartzen da; posizio-astronomiak, berriz, astroen posizioa erabiltzen du mugimenduaren eredu bat egiteko edo erabiltzen diren kontzeptuak definitzeko. Beraz, alde teorikoa izango litzateke. Bi zatiak kategoria berean sartzen dira. Astronomiaren zati hau ez dago zaharkituta, teoria zientziaren hastapenen parte delako; praktika, berriz, astroen posizioa gero eta zehaztasun handiagoz neurtzen saiatzen da, Hipparcos satelitea edo interferometria sistemak bezalako bitarteko modernoak erabiliz.

## Atalak

Bi zatitan bana daiteke:
* Astrometria globala zeruko zati handien gaineko posizioak katalogatzeaz arduratzen da, eta, horren ondorioz, izar-katalogoak eta izar distiratsuen erreferentzia-sistema sortzen ditu, non distira gutxien dutenak interpolazio bidez koka daitezkeen. Tresna tipikoak meridiano teleskopioa eta astrolabioa dira. Gaur egun, interferometro optikoen erabilerak doitasuna hobetzen du.
* Eremu txikiko astrometria, non posizio erlatiboak argazki-plaken bidez ikus daitekeen eremuan neurtzen ziren, eta gaur egun CCD irudietan. Eremu txikiko astrometriak erreferentzia-esparru gisa erabiltzen ditu astrometria globalak sortutako katalogoak, irudi-koordenatuen (XY pixelak) eta koordenatu errealen (ekuatorialak) arteko aldaketa ahalbidetzen duten beharrezko transformazio-koefizienteak kalkulatzeko. Sortutako transformazio-funtzioei esker, objektuak identifika daitezke eta haien posizioak kalkula daitezke eremu txikiko irudien barruan.
Atmosferaren bidez egindako behaketek jasotako argiaren ezegonkortasunaren arazoa dute. Hori saihesteko, egokitzapen-optika asmatu zen, errefrakzio atmosferikoak ematen duen zehaztugabetasunaren zati handi bat saihesteko aukera ematen duena. Arazo hori konpontzeko, 1989an Hipparcos satelitea abiarazi zen, ordura arte ezagutzen ez zen zehaztasunez izar-katalogo bat egin zuena.

## Erreferentziak

* ↑ Kovalevsky, Jean; Seidelmann, P. Kenneth. (2004). Fundamentals of Astrometry. Cambridge University Press ISBN 0521642167..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181505
* Multimedia: Astrometry / Q181505
# Auray kantonamendua

Auray kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Morbihan departamenduan dago, Bretainia (eskualdea) eskualdean. Guztira 7 udalerri ditu eta Auray da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1399525
# Aure (Ardenak)

Aure Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 52 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Aure udalerrian erroldatutako biztanleak 62 ziren. Familiak 30 ziren, horien artean 10 pertsona bakarrekoak ziren (5 bakarrik bizi ziren gizonak eta 5 bakarrik bizi ziren emakumeak), 10 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 10 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 33 etxebizitza zeuden, 28 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 33etxeak ziren. 28 etxebizitza nagusietatik 23 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek hiru gela zituen, 4 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Aure udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 4 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 4 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 4 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 8 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 33 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 22 lanean zeuden (15 gizon eta 7 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 2 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Aure udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.224 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1026866
* Multimedia: Aure (Ardennes) / Q1026866
# Aure (Norvegia)

Aure Norvegiako udalerria da. Møre og Romsdal konderrian kokatua dago. 644.18 km² ditu eta 353 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hemne Kristiansund Halsa Tingvoll Smøla Hitra Heim Municipality $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q499429
* Multimedia: Aure / Q499429
# Auray

Auray (bretainieraz An Alre) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da, Bro Gwened lurralde historikoan dagoena. 2013ko erroldaren arabera 12.946 biztanle ditu.

## Geografia

Morbihango golkoan itsasoratzen diren Auray eta Loch ibaiek bat egiten duten puntuan kokaturik dago, Bretainia hegoaldean. Auray ibaiak Armorikako lautada ebakitzen du haran estua sortuz.

## Historia

Bretainiako oinordekotza gerrako lehenengo borroka Aurayn izan zen 1364ko irailaren 29an.

## Hezkuntza

Aurayko biztanleek tradizionalki bretoieraz hitzegin dute baina 1930 hamarkadatik aurrera frantsesa nagusitu zaio. 2008an lehen hezkuntzako haurren %3'27 baino ez zegoen hezkuntza elebidunean matrikulatua.

## Ondasun nabarmenak

* Merkatua plaza nagusian, erdian udaletxea.
* Saint-Gildas eliza.
* Notre-Dame-de-Lourdes eliza.
* Saint-Goustan zubia.
* Georges Cadoudalen mausoleoa.

## Hiri senidetuak

* Ussel (Corrèze), Frantzia
* Utting, Alemania

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62958
* Multimedia: Auray / Q62958
# Aurea Etxaniz

Aurea Etxaniz Beitia (Soraluze, Gipuzkoa, 1922ko urriaren 4a – Caracas, Venezuela, 2019ko apirilaren 17a) erraketista profesionala izan zen

## Bizitza
### Lehen urratsak

Aurea Etxaniz Beitia osabaren eskutik hasi zen frontoian, esku-pilotan hasi ere. Jose Etxaniz zen Aurea Etxanizen osaba eta Azkoitiko frontoiko arduraduna zen hura. Alabari eta lobari, biei erakutsi zien pilotan jokatzen, Azkoitian; hain ondo eze Fernando Alberdik, Aurea Etxanizen lobak, etxean askotan entzunda duen moduan, “12 urte ingurura arte, ez zegoen Soraluzen inor, ezta mutilik ere, esku-pilotan Aureari irabaziko zionik”.
Pilotari primerakoa izanda, Aurea Etxaniz Beitiari parean tokatu zitzaion joan den mendeko hasiera hartan bizi izan zen testuinguru berezia: erraketisten sorrera, haien gorakada eta kirol-mota horren profesionalizazioa.

## Ibilbide profesionala

20 urtekin hasi zen Aurea erraketista profesional gisa. 1.942 urtean Cusco izeneko enpresari batek egin zion lehenengo kontratoa Sabadellgo frontoian jokatzen hasteko. Zazpi urteko ibilbide profesionala egin zuen Etxanizek, Espainiako hainbat frontoitan jokatuz atzelari moduan: Sabadellen, Logroñon, Las Palmas Kanaria Handikoan eta Santa Cruz Tenerifekoan.
Orduko prentsak ondo goraipatu zuen:
   "Ikuspuntu guztietatik pelotari ona... oso zehatza... badaki noiz eutsi pilota eta noiz indarrez eman... den ezkertirik onenetarikoa..."

## Erretiroa

Santa Cruz Tenerifeko frontoian jokatzen ari zela José Acosta ezagutu zuen, bere gizona izan zena. Azken partidua Las Palmas Kanaria Handikoan jokatu zuen, 1.948ko abuztuaren 18an. Bertan ondo irabazitako omenaldia egin zioten.
Ezkondu eta gero Caracasera joan ziren senar-emazteak, bertan bizi izatera, 1.949ko urtarrilaren 7an. Bi seme eta alaba izan zituzten.
Azken urteak Caracasen bertan eman zituen, alabarekin.

## Heriotza

2019ko apilaren 17an hil zen Caracasen eta errautsak Soraluzera ekarri zituzten, berak oso maitatua zuen toki batean lurperatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ «Aurea Etxaniz Beitia, Soraluzeko raketista - Soraluze» Plaentxia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-08).

## Kanpo estekak

* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Raketistak Lehen eta Orain. Domentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak aitzindariak pilotaren munduan
* Datuak: Q114496025
# Aurano

Aurano Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 101 biztanle ditu, 21,16 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Auranok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Intragna Oggebbio Trarego Viggiona Cannero Riviera Miazzina Premeno Valle Cannobina $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23224
* Multimedia: Aurano / Q23224
# Auratote

Auratote, Eskoziako gaeleraz: Oratobht, Eskoziako South Uist uhartean dagoen kokaleku bat da, Kanpoko Hebridetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4822154
* Multimedia: Auratote / Q4822154
ieaHebridak :
ieaBarruko HebridakieaColl
Acha
Arinagour
ieaColonsay
Scalasaig
ieaEigg
Cleadale
Galmisdale
ieaIslay
Ardtalla
Ballygrant
Bowmore
Bridgend
Lagavulin
Nerabus
Port Askaig
Port Charlotte
Port Ellen
Portnahaven
ieaMull
Ardtun
Bunessan
Calgary
Craignure
Croggan
Dervaig
Fionnphort
Kintra
Knockan
Lochbuei
Pennyghael
Salen
Tiroran
Tobermory
Uisken
Ulva Ferry
ieaJura
Ardmenish
Craighouse
Feolin
ieaSeil
Balvicar
Clachan-Seil
Ellenabeich
ieaSkye
Achachork
Aird of Sleat
Ardvasar
Armadale
Ashaig
Bernisdale
Bornesketaig
Borreraig
Borrodale
Borve
Bracadale
Broadford
Brogaig
Bualintur
Camastianavaig
Camuscross
Carbost (Loch Harport)
Carbost (Portree)
Claigan
Colbost
Drumfearn
Drynoch
Dunan
Dunvegan
Duntulm
Edinbane
Elgol
Ellishadder
Eynort
Eyre
Fasach
Feorlig
Ferindonald
Fiskavaig
Flashader
Flodigarry
Galltrigill
Garafad
Geary
Gedintailor
Gillen
Glendale
Halistra
Harlosh
Heaste
Isleornsay
Kensaleyre
Kilbride
Kilmaluag
Kilmarie
Kilmore
Kilmuir
Kilvaxter
Kingsburgh
Kyleakin
Kylerhea
Lealt
Lower Breakish
Luib
Milovaig
Mugeary
Ollach
Ose
Peinachorran
Peinlich
Portnalong
Portree
Ramasaig
Roag
Sconser
Skeabost
Sligachan
Staffin
Stein
Struan
Suladale
Talisker
Tarskavaig
Teangue
Torrin
Totaig
Tote
Treaslane
Trumpan
Uig
Uigshader
Ullinish
Upper Breakish
ieaTiree
Mannal
Scarinish :
ieaKanpoko HebridakieaBarra
Allasdale
Ardmore
Ardveenish
Bogach
Borve
Brevig
Castlebay
Caolas
Northbay
ieaBenbecula
Bail' Iochdrach
Balivanich
Nunton
Uachdar
ieaHarris
Amhuinnsuidhe
Ardhasaig
Borsham
Borve
Bun Abhainn Eadarra
Hushinish
Leverburgh
Luskentyre
Rèinigeadal
Rodel
Tarbert
ieaHegoaldeko Uist
Askernish
Auratote
Balgarva
Bornish
Daliburgh
Howmore
Iochdar
Kilaulay
Lochboisdale
Stoneybridge
ieaIparraldeko Uist
Ardheisker
Baile Glas
Carinish
Lochmaddy
Newtonferry
Sollas
Tigharry
ieaLewis
Achmore
Adabroc
Aignish
Aird Uig
Aird
Airidh a' Bhruaich
Ardroil
Arnol
Back
Baile an Truiseil
Balallan
Barvas
Bayble
Borrowston
Borve
Bragar
Branahuie
Breaclete
Breivig
Brenish
Broker
Brue
Cabharstadh
Calbost
Callanish
Carloway
Cliff
Coll
Cromore
Cross
Crossbost
Eorodale
Eoropie
Fivepenny
Flesherin
Garenin
Garrabost
Garynahine
Gravir
Gress
Habost
Holm
Kneep
Knock
Knockaird
Laxdale
Leurbost
Lionel
Marybank
Mealista
Melbost
New Tolsta
Newmarket
Newvalley
North Dell
North Tolsta
Parkend
Plasterfield
Port of Ness
Portnaguran
Portvoller
Sandwick
Shawbost
Shulishader
Skigersta
South Dell
Steinish
Stornoway
Swainbost
Timsgarry
Tolsta Chaolais
Tong
Uig :
# Aure

Aure honakoa izan daiteke:
* Aure (Ardenak), Ardenetako udalerria, Frantzian.
* Aure (Norvegia), Norvegiako udalerria.
# Aurec-sur-Loire kantonamendua

Aurec-sur-Loire kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Guztira 4 udalerri ditu eta Aurec-sur-Loire da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q248716
# Auxkin Perez de San Roman Alkorta

Auxkin Perez de San Roman Alkorta, pilota arloan Auxkin izenaz ezaguna, (Oiartzun, Gipuzkoa, 1974ko urtarrilaren 17a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Aspe enpresakoa. Estatistika ofizialek diotenez, 1,85 m luze da, eta 82 kg pisatzen zuen. Pilotari gisa Lizarrako (Nafarroa Garaia) San Miguel klubean hezia. Profesionaletako estreinako partida 1998ko maiatzaren 1ean jokatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. Azkena, berriz, 2007ko martxoaren 19an, Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan. Orain Irunen (Gipuzkoa) bizi da, eta suhiltzaile lan egiten du.

## Estatistikak

Bere pilotari ibilbide osoan, zenbaki hauek izan zituen Auxkinek, Aspe enpresaren webgunean ageri denez:
| Jokatutako partidak | Irabaziak | Galduak | Aldeko tantoak | Aurkako tantoak |
| 579 | 319 | 260 | 10426 | 9712 |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Tino REY: «Estella, tierra de zagueros», El Correo, 2006-01-10.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Auxkin jugó su último partido como profesional», Manista.com, 2007-03-20.
* ↑ «Estatistikak», Aspepelota.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254525
# Auxonne kantonamendua

Auxonne kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Côte-d'Or departamenduan dago, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Guztira 35 udalerri ditu eta Auxonne da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18124
* Multimedia: Auxonne / Q18124
# Auxokromo

Kimika organikoan auxokromoa kromoforo bati lotutako funtzio-taldea da zeinek kromoforoaren argia xurgatzeko gaitasuna aldatzen duen, uhin-luzera edo xurgapenaren intentsitatea aldatuz.
Adibidez, bentzenoa kolorgea, ez baitu kromofororik; baina nitrobentzenoak kolore hori zurbila du, kromoforo gisa jarduten duen nitro talde bat dagoelako (–NO$_2$). Aitzitik, p-hidroxinitrobentzenoak kolore hori bizia du, hidroxilo taldeak (−OH) auxokromo gisa jokatzen duelako.

## Sailkapena

Auxokromoak azidoak edo basikoak izan daitezke.
Azidoak: −COOH, −OH, −SO$_3$H
Basikoa: −NH$_2$, −NHR, −NR$_2$

## Erreferentziak

* ↑ Auxokromo. «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2024-09-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q233948
# Auxolophotis

Auxolophotis Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Auxolophotis ioxanthias da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Auxolophotis cosmophilopis | | daturik gabe |
| Auxolophotis ioxanthias | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4827332
# Baamondeko geltokia

Baamonde Galiziako Lugoko probintziako tren geltoki bat da, Baamonde, Begonte $^{(en)}$ udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Leon — Coruña

## Zerbitzuak

Renfe Operadora
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
4CoruñaElviña–Unibertsitatea • O Burgo–Santiago • Cambre • Cecebre • Betanzos–Infesta • Oza dos Ríos • Cesuras • Piñoi • Curtis • Teixeiro • Guitiriz • Parga • Baamonde • Rábade • Lugo • Pedrelo–Céltigos • Sarria • Monforte de Lemos • Canabal • Areas • San Estevo do Sil • San Pedro do Sil • Os Peares • Barra de MiñoOurense Elkargunea :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5429420
# Baar (Suabia)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Baar»
Baar (Suabia) Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Aichach-Friedberg (barrutia)|Aichach-Friedberg]] barrutian. 2014an 1.130 biztanle zituen 16,91 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q256051
* Multimedia: Baar (Schwaben) / Q256051
# Baar (Suitza)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Baar»
Baar Suitzako udalerria da. Zug kantonamenduan dago. 2014an 24,464 biztanle zituen 24,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64087
* Multimedia: Baar, Switzerland / Q64087
Hausen am Albis Kappel am Albis Menzingen Neuheim Steinhausen $^{(en)}$ Unterägeri Zug
# Baarle-Nassau

Baarle-Nassau (entzun) Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 6.701 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ipar Brabante

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q9811
* Multimedia: Baarle-Nassau / Q9811
# Baar-Ebenhausen

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Baar»
Baar-Ebenhausen Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Pfaffenhofen an der Ilm (barrutia)|Pfaffenhofen an der Ilm]] barrutian. 2014an 5.070 biztanle zituen 14,79 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q490463
* Multimedia: Baar-Ebenhausen / Q490463
# Baatarkhuyagiin Otgonbold

Baatarkhuyagiin Otgonbold (1996ko abenduaren 20a) arkularia da. Mongolia ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Baatarkhuyag Otgonbold
* ↑ Otgonbold BAATARKHUYAG

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107622135
# Baar

Baar izan daiteke:
* Baar (Suitza), Zug kantonamenduko udalerria, Suitza
* Baar (Suabia), Bavariako udalerria, Alemania
* Baar-Ebenhausen, Bavariako udalerria, Alemania
* Baar (Renania-Palatinatua), Renania-Palatinatuko udalerria, Alemania
# Baar (Renania-Palatinatua)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Baar»
Baar Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Mayen-Koblentza (barrutia)|Mayen-Koblentza]] barrutian. 2014an 750 biztanle zituen 11,74 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q647644
* Multimedia: Baar (Eifel) / Q647644
# Baarle-Hertog

Baarle-Hertog (nederlanderaz ahoskatua: ˌbaːrlə ˈɦɛrtɔx) Belgikako iparraldean dagoen herria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Herria gehiena Herbehereetan dauden enklabe edo barrendegiak dira. 2013ko urtarrilaren 1ean 2.592 biztanle zituen.
* Baarle-Nassauko kafe bat, Belgika eta Herbehereen arteko muga erakusten duena.
* Saint Remigius eliza

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q244959
* Multimedia: Baarle-Hertog / Q244959
# Baarn

Baarn (entzun) Herbehereetako Utrecht probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 24.364 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Utrecht probintzia

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* (Nederlanderaz) Royal Baarn.
* Datuak: Q10027
* Multimedia: Baarn / Q10027
# Baltasar Jaime Martínez de Compañón

Baltasar Jaime Martínez de Compañón Bujanda (Cabredo, 1735eko urtarrilaren 10a - Bogota, 1797ko abuztuaren 17a) nafar apaiz katolikoa izan zen.
1761ean apaiz bihurtua, Oñatiko Unibertsitateko errektorea izan zen. 1780an Trujilloko apezpiku eta 1791n Bogotako artzapezpiku izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ «Martínez de Compañón y Bujanda, Baltasar Jaime» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2024-03-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10858226
* Multimedia: Martínez Compañón / Q10858226
# Baltasar Urkiola kapitainaren etxea

Getaria etxea Gipuzkoako Getaria udalerrian zegoen etxe bat izan zen. Getariako Alde Zaharran zegoen, gaur egun Arnao jenerala kaleko 13. zenbakian dagoen solairuan, eta Getaria etxea eta San Salbador elizaren mendebaldeko hormaren alboan.
XVII. mendean hemen zegoen etxearen jabea Baltasar Urkiola izan zen, Antonio Urkiola jeneralaren semea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25473903
# Baltasar de Zuñiga

Baltasar de Zuñiga Guzmán Sotomayor Mendoza, Airongo dukea, (Béjar, 1659ko urtarrilaren 9a - Madril, 1727ko abenduaren 26a) espainiar noble eta militarra izan zen.
Armadan karrera egin ondoren, 1692an erregeak Nafarroako erregeorde izendatu zuen. Gero Sardinia eta Espainia Berrikoa ere izan zen.
* Datuak: Q525089
* Multimedia: Baltasar de Zúñiga y Guzmán / Q525089
# Baltasar erregea

Baltasar Hiru Erregeetako bat izan zen, Gaspar eta Meltxorrekin batera. Bibliak ez duen zehazten Mateoren Ebanjelioan nor edo zenbat izan ziren Magoak, baina VII. mendetik, magoak izen hauekin identifikatu dira mendebaldeko kristautasunean. Baltasar eta beste biak santutzat jotzen ditu Eliza Katolikoak.
Tradizioaren arabera, San Baltasar eta beste Errege Magoen erlikiak Persian aurkitu zituen Santa Helenak, eta handik Konstantinoplara eraman zituzten lehenbiiz, eta gero Milanera. Handik Alemaniara iritsi ziren, eta orain Koloniako katedralean daude.

## Ikonografia

Errege Magoen ikonografia kristau ohikoan, Baltasar, tradizioz, arraza beltzeko gizon gisa erretratatu izan dute hiru erregeen artean. Sarritan marraztu izan da Jesus Haurrari oparia ematen oñadan hirugarren bailitzan bezala, Meltxor eta Gasparren ondoren.
Hala ere, konbentzio historikoki berria da nolabait Baltasarren afriktartasunarena; Baltasar ez beltzak eta are emakumezkoak ere agertzen dira ikonografian.

## Polemikak pertsonifikazioan

Errege Magoen kabalkada edo desfile ohikoetan, pertsonaia honen rola margotutako pertsona batek edo azal beltzeko batek bere behar ote duen polemikoa izan da 21. mendean hainbat tokitan, Euskal Herrian, eta kanpoan ere bai.
Oier Araolaza antropologoaren iritziz, "aurpegi zurbildun batek Baltasarrena egiteko aurpegia belzteak ez du zerikusirik gutxiespen, trufa eta irain arrazistekin, ez ditzagun gauzak nahasi". Baina aldi berean jatorri afrikarrekoak desfileetan agertzea sustatu beharko litzateke, hala nahi badute, eta ez bakarrik Baltasar izateko, baita beste erregeak edo Olentzero ere.

## Erreferentziak

* ↑ Concerning The Magi And Their Names. .
* ↑ Giffords, Gloria Fraser, Sanctuaries of Earth, Stone, and Light: The Churches of Northern New Spain, 1530-1821, University of Arizona Press, 2007 ISBN 9780816525898
* ↑ Agirre, Kattalin. (2019-01-04). «Baltasar emakumea izan zenekoa» dantzan.eus (Noiz kontsultatua: 2023-10-24).
* ↑ «Baltasar beltza izatea eskatu diote udal talde gehienek Errege Magoen Elkarteari - Iruñea» euskalerriairratia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-10-24).
* ↑ «Baltasarren dilema: beltza ala belztua?» Argia (Noiz kontsultatua: 2023-10-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1996453
* Multimedia: Balthazar (dark-skinned Wise Man) / Q1996453