OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Konketa

Konketa higiene pertsonalerako (eskuak, aurpegia eta hortzak garbitu, esaterako) erabiltzen den harraska txikia da, gehienetan portzelanazkoa, bainugelan eta komun publikoetan egoten dena.
Garai batean, diametro handiko eta sakonera txikiko zeramikazko ontzia zen eta pitxerrarekin batera, eskuak eta aurpegia gelan bertan garbitzeko erabiltzen zen.

## Deskribapena

Egungo konketak txorrota bat edo bi dituzte, eraikinaren iturgintzari lotuta, ur beroa eta hotza hornitzen dutenak. Beheko aldean hustuketa-balbula bat dute, estolderiara konektatua, eta bertatik erabilitako ura husteko.
Bere kokapenari dagokionez, ohikoa da harraskak konketa-gainekoan sartzea, goiko muturraren altueran egon dadin. Dena den, konketa askeak ere badaude, hau da, konketa-gainekoaren gainean kokatutakoak edo haren luzapen gisa besterik gabe eratzen diren beste batzuk, etengabeko altzari bakarra osatuz.
Bestalde, portzelanazko konketak oin bat izan dezakete, 180 mm-ko gutxi gorabeherako neurriekin. (luzera); 150 mm. (zabala); eta 670 mm. (altuera).

## Edukiontziaren bilakaera

Etxebizitzetan harraska finko gisa antolatutako konketa primitiboak (Ur-txarroak), pegar baten osagarriarekin edo ura duen beste pitxerren batekin, arkeologikoki eta literaturan dokumentatuta daude Kartago, Antzinako Grezian eta Antzinako Erroman.
Europako Erdi Aroan, elizak eta monasterioak ur bedeinkatuaren ontziak eta abluzio iturriak zituzten. Baina etxeko altzari gisa ez dira XV. mendea baino lehen aurkitzen. Mende honetakoak eta hurrengokoak, zeinen manufakturan Venezia nabarmentzen zen, burdinazko edo egurrezko uztai bati eusten zion gutxi-asko apaindutako tripode batez osatuta zegoen, eta bertan garbiontzia jartzen zen. Edukiontzi mota honen historiako kapitulu berriago batean, Holandako Leideneko Unibertsitateko Fisika Fakultateko gaur egun mitikoa den Einsteinen konketa aipa genezake.
Iturgintza-instalazio finkoa zabaldu zen arte, konketa primitiboa altzari mugikor bat zen, garbiontzi batez osatua, hankak dituen egurrezko euskarri baten gainean jarria, eta pitxer batetik ura isurtzen zen. Garbiontziak hustubiderik bazuen (hondoko zuloa), behin garbiketa amaitutakoan, zulo horretatik tapoia kendu eta erabilitako ura altzariaren behealdean kokatutako beste ontzi batera erortzen zen.
* Konketa bereziak
* Ura birziklatzeko konketa (turkianerabiltzen den modeloa).
* Detlef Rahe diseinatzaile alemaniarraren konketa (*1964 Hanburgon),Bremengo Arte Ederren Unibertsitateko irakaslea.
* Ura aprobetxatzeko komuneko tangan sartutako konketa baten atzeko beheko ikuspegia.
* Deskontaminazio erradioaktiborakokonketa berezia, laborategian.

## Erreferentziak

* ↑ Zeramika Hiztegia. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 44 or. ISBN 9788445734001..
* ↑ ISBN 9788483936085..
* ↑ ISBN 9788436270334..
* ↑ ISBN 9788436268720..
* ↑ «Einsteinen konketa» dispuutkaiser.nl.
* ↑ ISBN 84-96191-07-9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140565
* Multimedia: Sinks / Q140565
# 1917 (filma)

1917 2019ko Sam Mendes ingeles zinema zuzendariaren gerra film bat da. George MacKay, Dean-Charles Chapman, Mark Strong, Andrew Scott, Richard Madden, Claire Duburcq, Colin Firth eta Benedict Cumberbatch aktoreek antzeztu zuten.
Berez, filmak kontatzen duena ez da sobera originala. Berritzailea da, ordea, istorioa kontatzeko orduan Sam Mendesek erabili duen moldea, 1917 plano sekuentzia bakar batean kontatuta baitago. Modu horretan, zuzendariak lortu nahi izan du ikusleak lubakietako lokatzetan murgilaraztea.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1917ko apirilaren 16a, Lehen Mundu Gerra, Frantziako ipar-ekialdea. Mendebaldeko Frontean gerraren gorenean, Tom Blake (Dean-Charles Chapman) eta Will Schofield (George MacKay) britainiar kaporalek itxuraz ezinezkoa den misioa burutu behar dute. Erlojuaren kontra, arerioen lurraldea zeharkatu eta mezu bat eman beharko dute, mila eta seirehun soldaduen aurkako alemaniar eraso hilkor bat eta haien sarraskia saihetsi ahal izateko.

## Aktoreak

* George MacKay: William "Will" Schofield kaporala
* Dean-Charles Chapman: Thomas "Tom" Blake kaporala
* Mark Strong: Smith kapitaina
* Andrew Scott: Leslie tenientea
* Richard Madden: Joseph Blake tenientea
* Claire Duburcq: Lauri
* Colin Firth: Erinmore jenerala
* Benedict Cumberbatch: Mackenzie kolonela
* Daniel Mays: Sanders sarjentua
* Adrian Scarborough: Hepburn maiorra
* Jamie Parker: Richards tenientea
* Michael Jibson: Hutton tenientea
* Richard McCabe: Collins kolonela
* Chris Walley: Bullen soldadua
* Nabhaan Rizwan: Sepoy Jondalar
* Michael Cornelius: Cornelius soldadua
* Anson Boon: Cook soldadua

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «'1917' Trailer: Soldiers Embark on Dangerous Mission in Sam Mendes' World War I Epic» The Hollywood Reporter 2019-08-02.
* ↑ «Lehen Mundu Gerrako lubakietan lokaztuta» Berria 2020-01-11 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62721520
* Multimedia: 1917 (2019 film) / Q62721520
# 1918 Aiguillon

1918 Aiguillon asteroide gerrikoan aurkitutako 1918. asteroidearen izena da. 1968ko urriak 19an aurkitu zuen Guy Souliek Bordeletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1968 UA zen. Bere izena Aiguillon frantziar udalerriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145891
# 1917 Cuyo

1917 Cuyo Amor asteroide bat da, hau da, Lurretik gertuko asteroide bat. Asteroide gerrikoan aurkitutako 1917. asteroidearen izena da. 1968ko urtarrilak 1ean aurkitu zuten Carlos Ulrrico Cescok eta A. G. Samuelek El Leoncito Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1968 AA zen. Bere izena Cuyoko Unibertsitateagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145883
* Multimedia: 1917 Cuyo / Q145883
# 1917ko Bilboko errailetik irtetea

1917ko Bilboko errailetik irtetea urte hartako abuztuaren 13an Bilbotik hiru kilometrotara izandako tren istripua izan zen.
1917ko greba orokor iraultzailean trenbidean jarritako harri batzuen ondorioz Bartzelona-Bilborako posta-trena errailetatik irten zen. 5 hildako eta 18 eta 23 zauritu artean suertatu ziren. Egun horietan, greba zela eta, ez zen egunkaririk egon kalean eta, beraz, zaila da gertatutakoaren zehaztasunak izatea. El Nervión egunkariaren arabera grebalariak izan ziren arduradunak; Indalecio Prietoren esanetan, ordea, ez zuten grebalariek egin baizik eta, gelditua ez izateko, trenak trenbide txar horretan zuen gehiegizko abiadurak eragin zuen.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko tren istripuen zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ «Train wrecking by strikers» Northern Times: 3. 1917-8-18.
* ↑ «Los sucesos de Bilbao» ABC: 14. 1917/08/21.
* ↑ «Crónica de actualidades» Blanco y Negro 1917/08/19.
* ↑ Urquijo, Mikel de. La huelga de agosto de 1917 en Bizkaia. , 186 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23656677
# 1918ko Irlandako Hauteskunde Orokorrak

1918ko Irlandako Hauteskunde Orokorrak, Irlandan, 1918ko Erresuma Batuko Hauteskunde Orokorren barnean burutu ziren. Gaur egun, Irlandako historiari dagokionez, sekulako garrantzia izan zuten, Pazko Matxinadaren ondoren, Sinn Féin alderdi errepublikarrak ordurarte Irlandan nagusi zen Irlandako Alderdi Parlamentarioa alderdi nazionalista moderatua garaitzea eta nagusitasuna bereganatzea lortu baizuen, horrek irlandar errepublikanismoak Irlandako Errepublikaren alde egiteko irlandar gehiengoaren babesa jasotzea ekarri eta 1919ko Irlandako Independentzia Gerrari hastepan eman zion.
Emaitza hauekin, Sinn Féin alderdiko legebiltzarkideek Westminsterko Parlamentuko beren eserlekuei uko egitea erabaki eta Irlandako Parlamentua osatzea erabaki zuten, Irlandan britainiar agintaritzari zilegitasuna kentzeko asmoz.

## Emaitzak

| Alderdia | Burua | Bozkak | % | Eserlekuak |
| Sinn Féin | Éamon de Valera | 476.087 | 46,9% | 73 |
| Unionistak | Edward Carson | 257.314 | %25,3 | 22 |
| Irlandako Alderdi Parlamentarioa | John Dillon | 220.837 | %21,7 | 6 |
| Laborista Unionistak | James Craig | 30.304 | %3,0 | 3 |
| Belfasteko Alderdi Laborista | | 12.164 | %1,2 | |
| Independent Unionista | | 9.531 | %0,9 | 1 |
| Nazionalista Independientea | | 8.183 | %0,8 | |
# 1917ko Kontxako Bandera

1917ko Kontxako Bandera (Banderaren 25. edizioa), urte horretako irailaren 9an eta 16an jokatu zen; Pasai San Pedrok bere 4. Kontxako Bandera eskuratu zuen.

## Egitura

Lehen jardunaldiko bi lehen sailkatuak igaro ziren bigarreneko ohorezko txandara, hau da, bandera jokatuko zen txandara. Bestea, beraz, jardunaldi bakarrean lehiatu zen.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Pasai San Pedro Donostia Pasai San Juan | Sanpedrotarra Club Maritimo Donostiarra San Jose | Manuel Arrillaga Balentin Ibarluzea Pedro Iturralde |

## Emaitzak

Bigarren jardunaldian traineruak trukatu egin zituzten bi lehenek.
Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | 2. Eguna | Denera |
| 1 | Pasai San Pedro | 19:51 | 21:37 | 41:28 |
| 2 | Pasai San Juan | 20:04 | 21:42 | 41:46 |
| 3 | Donostia | 20:52 | - | - |

## Tripulazio irabazlea

* Pasai San Pedro
** Patroia: Manuel Arrillaga
** Arraunlariak: Juan Sarria, Bibiano Mendizabal, Migel Inda, Joakin Inda, Frantzisko Urzelaieta, Jose Sarria, Tomas Fachado, Jose Agote, Ignazio Gaztelumendi, Andres Oliveira, Juan Kruz Oliveira, Bernardo Bilbao eta Fruktuoso Sarria.

## Bibliografia

* AGUIRRE, Rafael (2002): Donostiako Estropadak (1879 - 2001) Regatas de la Concha. Donostia: Kutxa Fundazioa, ISBN 84-7173-414-1

## Ikus, gainera

* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252457
* Multimedia: Flag of La Concha, 1917 / Q12252457
# 1983ko Espainiako Traineru Txapelketa

1983ko Espainiako Traineru Txapelketa (txapelketaren 36. ekitaldia) Castro Urdialesen jokatu zen, eta Zumaiak bere lehenengo garaipena lortu zuen.

## Historia

Denboraldiko azken estropada izan zen eta Zumaiak nagusitasun osoz irabazi zuen.
Aipatzekoa da, 1978an Kaikuk egin bezala historian bigarren aldiz talde berak Espainiako batel, trainerilla eta traineru txapelketak irabazi zituela, oraingoan Zumaia izan zen arrakasta izan zuena.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Aita Mari AE (Zumaia) SDR Astillero Orio AE SD San Juan de Tirán | Telmo Deun San José San Nikolas Anduriña | Klaudio Etxeberria "Gorria" ? Juan Lizarralde "Altxerri" ? |

## Emaitzak

Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | Diferentzia |
| 1 | Zumaia | 19:59:1 | - |
| 2 | Orio | 20:10:5 | 0:11:4 |
| 3 | San Juan de Tirán | 20:36:2 | 0:37:1 |
| 4 | Astillero | 21:29:7 | 1:30:6 |

## Tripulazio irabazlea

* Aita Mari Arraun Elkartea
** Patroia: Klaudio Etxeberria "Gorria"
** Arraunlariak:

## Ikus, gainera

* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492137
# 1983ko Bizkaiko Bira

1983ko Bizkaiko Bira, Bizkaiko Birako III. ekitaldia izan zen. Sailkapen nagusian Manuel Jorge Domínguez asturiarra gailendu zen, Pello Ruiz Cabestany gipuzkoarraren aurrean.

## Sailkapen nagusia

Sailkapen nagusia :
| 1. | Manuel Jorge Domínguez | 14o17’05s |
| 2. | Pello Ruiz Cabestany | 1’07 segundora |
| 3. | José Luis Navarro | 1’17 segundora |
| 4. | Eduardo González Salvador | 1’29 segundora |
| 5. | Stefan Morjean | 1’35 segundora |
| 6. | Narcisse Crettenand | 2’46 segundora |
| 7. | Jon Koldo Urien | 3’04 segundora |
| 8. | Iñaki Gastón | 3’32 segundora |
| 9. | Javier Castellar | 4’08 segundora |
| 10. | José Salvador Sanchís | 4’29 segundora |

## Erreferentziak

* ↑ El Correo hemeroteka 1983ko uztailaren 25a
# 1983ko Donostia Klasikoa

1983ko Donostia Klasikoa :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 3. Donostia Klasikoa |
| Data | 1983.eko abuztuak 17 |
| Luzera | 244 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Donostia |
| Helduera-lekua | Donostia |
| Amaitu dutenak | 48 |
| Bataz besteko abiadura | 38,234 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Claude Criquielion (Splendor-Euro Shop) |
| Txapeldunordea | Antoni Coll (Teka) |
| Hirugarrena | Reimund Dietzen (Teka) |
| ◀1982 | 1984▶ |
| Dokumentazioa ||
III. Donostia Klasikoaren ekitaldia 1983ko abuztuaren 17an egin zuten. 244 km egiteko 6o 22' 54" behar zuen Claude Criquielionek, batez besteko 38,234 km/o izanik.

## Sailkapena

| # | Txirrindularia | Taldea | Denbora |
| 1 | Claude Criquielion | Euro Shop-Splendor | 6o 22' 54" |
| 2 | Antoni Coll | Teka | + 14" |
| 3 | Reimund Dietzen | Teka | + 14" |
| 4 | Pedro Delgado | Reynolds-Galli | + 14" |
| 5 | Faustino Rupérez | Zor-Gemeaz | + 14" |
| 6 | Carlos Hernández Bailo | Reynolds-Galli | + 14" |
| 7 | Stephen Roche | Peugeot | + 14" |
| 8 | Ángel Arroyo | Reynolds-Galli | + 14" |
| 9 | José Recio | Kelme | + 14" |
| 10 | Jesús Rodríguez Magro | Zor-Gemeaz | + 21" |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11914340
# 1983ko Bost Nazioen Txapelketa

1983ko Bost Nazioen Txapelketa Errugbi txapelketa honen berrogeita hamalaugarren ekitaldia izan zen (guztira 89.a). 1983ko urtarrilaren 15ean hasi eta martxoaren 19an bukatu zen. Frantziak eta Irlandak garaipen partekatua eskuratu zuten.
Patrick Estève frantziarrak entsegu bana lortu zuen jokaturiko bost partidatan. 1925eko ekitalditik lehenengo aldia zen hori gertatzen zena.

## Txapelketa
### Partehartzaileak

| Selekzioak | Estadioa (Hiria) | Entrenatzailea | Kapitaina |
| Eskozia | Murrayfield Stadium (Edinburgo) | Jim Telfer | Jim Aitken, Roy Laidlaw |
| Frantzia | Parc des Princes (Paris) | Jean Desclaux | Jean-Pierre Rives |
| Gales | National Stadium (Cardiff) | John Bevan | Eddie Butler |
| Ingalaterra | Twickenham Stadium (Londres) | Dick Greenwood | Steve Smith, John Scott |
| Irlanda | Lansdowne Road (Dublin) | Willie John McBride | Ciaran Fitzgerald |

### Puntuazio sistema

Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.
Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena

1983ko Bost Nazioen Txapelketa :
| | Taldea | Puntuak | Jokatuak | Irabaziak | Berdinduak | Galduak | Alde | Aurka | Diferentzia |
| 1 | Frantzia | 6 | 4 | 3 | 0 | 1 | 70 | 61 | +9 |
| 1 | Irlanda | 6 | 4 | 3 | 0 | 1 | 71 | 67 | +4 |
| 3 | Gales | 5 | 4 | 2 | 1 | 1 | 64 | 53 | +11 |
| 4 | Eskozia | 2 | 4 | 1 | 0 | 3 | 65 | 65 | 0 |
| 5 | Ingalaterra | 1 | 4 | 0 | 1 | 3 | 55 | 79 | -24 |

## Partidak

| Jard. | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 1 | Ingalaterra Eskozia | 15-19 13-15 | Frantzia Irlanda |
| 2 | Frantzia Gales | 19-15 13-13 | Eskozia Ingalaterra |
| 3 | Irlanda Eskozia | 22-16 15-19 | Frantzia Gales |
| 4 | Gales Ingalaterra | 23-9 12-22 | Irlanda Eskozia |
| 5 | Irlanda Frantzia | 25-15 16-9 | Ingalaterra Gales |

## Sariak

| Saria | Taldea |
| Bost Nazioen Txapelketa | Frantzia Irlanda |
| Slam nagusia | ez |
| Koroa hirukoitza | ez |
| Zurezko koilara | ez |
| Kalkuta Kopa | Eskozia |

## Palmaresa

1983 arteko bakarkako garaipenak.
| # | Taldea | Garaipenak |
| 1 | Gales | 21 |
| 2 | Ingalaterra | 18 |
| 3 | Eskozia | 12* |
| 4 | Irlanda | 9 |
| 5 | Frantzia | 7 |
(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak

* ↑ Godwin, Terry. (1984). The International Rugby Championship 1883-1983. Willow ISBN 0-00-218060-X. PMC 59798796. (Noiz kontsultatua: 2023-02-23).

## Kanpo estekak

* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
* Datuak: Q1421782
# 1983ko Andaluziako Itzulia

1983ko Andaluziako Itzulia :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 29. Andaluziako Itzulia |
| Datak | otsailak 8 – 1983.eko otsailak 13 |
| Herrialdea | Espainia |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Eduardo Chozas (Zor-Gemeaz Cusin) |
| Txapeldunordea | Antoni Coll (Teka) |
| Hirugarrena | Jo Maas |
| Puntukako sailkapena | Noël Dejonckheere |
| Eskalatzailerik onena | Francis Vermaelen |
| Etapa hegalariak | Peter Heeren |
| Talderik onena | Zor-Gemeaz Cusin |
| ◀1982 | 1984▶ |
| Dokumentazioa ||
1983ko Andaluziako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 29. edizioa izan zen. 1983ko otsailak 8 eta 13 artean ospatu zen, sarrerako bat eta horietako bat bikoitza izan zen 5 etapatan banatutako 796,50 kilometroko ibilbidea eginez. Itzulia Rincón de la Victorian hasi eta Águilasen amaitu zen.
Ekitaldi honetako garailea Eduardo Chozas izan zen. Proba, batez beste, 34,543 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Erregulartasunaren sailkapena Noël Dejonckheererentzat izan zen, mendikoa Francis Vermaelenentzat, tarteko helmugena Peter Heerenentzat, eta taldekakoa Zorrentzat.

## Sailkapen nagusia

| | Txirrindularia | Denbora |
| 1 | Eduardo Chozas (ESP) | 23o 04' 12" |
| 2 | Antoni Coll (ESP) | + 1' 06" |
| 3 | Jo Maas (NED) | + |
| 4 | José Recio (ESP) | + |
| 5 | Jesús Blanco Villar (ESP) | + |
| 6 | Jesús Ignacio Ibañez Loyo (EH) | + |
| 7 | Jerónimo Ibáñez Escribano (ESP) | + |
| 8 | Ricardo Zúñiga (ESP) | + |
| 9 | Juan Fernández (ESP) | + |
| 10 | Jos Schipper (NED) | + |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q584246
# 1688 Wilkens

1688 Wilkens asteroide gerrikoan aurkitutako 1688. asteroidearen izena da. 1951ko martxoak 3an aurkitu zuen Miguel Itzigsohnek La Platatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1951 EQ1 zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q142382
# 169

    Artikulu hau 169. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Ehun eta hirurogeita bederatzi.

## Gertaerak

* Marko Aurelio Erromako enperadore bakarra bilakatu zen
* Afrikar Arabiarrak Iberiar Penintsulan sartu ziren

## Heriotzak

* Luzio Vero, erromatar enperadorea (j. 130).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30280
* Multimedia: 169 / Q30280
# 1688
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 5a – Johann Georg Pisendel, alemaniar biolinista eta konpositorea (h. 1755).
* Urtarrilaren 23a – Ulrika Eleonor Suediakoa, Suediako erregina (h. 1741).
* Urtarrilaren 29a – Emmanuel Swedenborg, Suediar mistikoa, filosofoa eta zientzialaria (h. 1772).
* Otsailaren 4a – Pierre de Marivaux, frantziar idazlea (h. 1763).
* Maiatzaren 21a – Alexander Pope, ingeles poeta eta saiakeragilea (h. 1744).
* Ekainaren 10a – James Francis Edward Stuart, Ingalaterrako, Eskoziako eta Irlandako tronuen erregenahia (h. 1766).
* Uztailaren 19a – Giuseppe Castiglione, italiar margolaria eta misiolari jesuita (h. 1766).
* Abuztuaren 6a – Nädir Shäh, Persiako erregea (h. 1747).
* Abuztuaren 14a – Frederiko Gilen I.a Prusiakoa, Prusian errege eta Brandenburgeko printze hauteslea (h. 1740).
* Irailaren 13a – Maria Luisa Savoiakoa, Espainiako erregina ezkontidea (h. 1714).
* Urriaren 17a – Domenico Zipoli, italiar musikagile eta organu-jotzailea (h. 1726).
* Juan Irazusta, Hernialdeko erretorea (h. 1772).
* Melchor de Santa Inés Oianguren, gipuzkoar misiolari frantziskotarra eta filologoa (h. 1747).
* Hannah Beswick, Manchesterko momia, bizirik lurperatuko zutelako beldur patologikodun emakumea, hil zenean bere gorpua hilondua izan zena (h. 1758).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 9a – Marcela de San Félix, espainiar Trinitateko-moja, antzerkigilea eta poeta (j. 1605).
* Otsailaren 2a – Abraham Duquesne, frantziar militar eta itsasgizona (j. c. 1610).
* Martxoaren 14a – Antoine Furetière, frantziar elizgizon, poeta, alegiagile, eleberrigile eta lexikografoa (j. 1619).
* Maiatzaren 9a – Frederiko Gilen I.a Brandenburgekoa, Brandenburgoko margrave hauteslea eta Prusiako dukea (j. 1620).
* Ekainaren 19a – Gaspard de Prielé, frantziar gomendiozko abadea, , Baionako apezpikua izandakoa (j. c. 1623).
* Abuztuaren 25a – Henry Morgan, Britainiar Itsas Gudarosteko ofiziala eta kortsario galestarra (j. c. 1635).
* Abuztuaren 31 – John Bunyan, ingeles teologo eta idazlea (j. 1628).
* Urriaren 4a – Philip Koninck, holandar margolari barrokoa (j. 1619).
* Urriaren 9a – Claude Perrault, frantziar sendagile eta arkitektoa (j. 1613).
* Urriaren 13a – Pedro de Mena, espainiar eskultorea (j. 1628).
* Urriaren 14a – Joachim von Sandrart, alemaniar arte historialari eta margolaria (h. 1606).
* Urriaren 23a – Charles du Fresne (Cangeko jauna), frantziar filologo eta Erdi Aroko eta Bizantzioko historialaria (j. 1610).
* Azaroaren 13a – Juan de Espinosa Medrano, kitxuazko eta gaztelaniazko amerindiar poeta eta apaiz katolikoa, Hego Amerikako literatura barrokoko idazlerik handienetakoa (j. c. 1629).
* Azaroaren 16a – Ann Glover, Bostonen sorgintzat hartu eta urkatu zuten azken pertsona.
* Azaroaren 26a – Phillippe Quinault, frantses idazlea (j. 1635).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7671
* Multimedia: 1688 / Q7671
# 1689ko konklabea

1689ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Jauregi Apostolikoa (Erroma) izan zen eta Alexandro VIII.a hautatu zuten aita santu gisa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2365166
# 168 Sibila

168 Sibila, asteroide gerrikoan aurkitutako 168. asteroidearen izena da. 1876ko irailak 28an aurkitu zuen James Craig Watsonek Ann Arborretik.
Ziuraski, greziar eta erromatar mitologiako Sibilengatik deitua izan zen, etorkizuna igartzen zuten dontzeilak. Ospetsuenetako bat, Kumasekoa zen. Elezaharraren arabera, Apolok bere maitasuna deklaratu zion, eta sibilak onartu egin zuen, esku batean har zitzakeen harea aleak haina urte bizi ahal izateko baldintzarekin. Honela, hain zahar izatera iritsi zen, orakuloak esateko ahotsa baino ez zitzaiola geratu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q142265
* Multimedia: 168 Sibylla / Q142265
# 1690
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 22a – Nicolas Lancret, frantziar margolaria (h. 1743).
* Martxoaren 18a – Christian Goldbach, prusiar matematikaria (h. 1764).
* Maiatzaren 25a – Josef Joan Adam Liechtensteingoa, Liechtensteingo printzea (h. 1732).
* Ekainaren 9a – Matías Escalzo, nafar apaiz katolikoa, Astorgako apezpikua (h. 1749).
* Abuztuaren 20a – Alexandre de Bournonville, Bournonvilleko dukea, Nafarroako erregeordea (j. 1616).
* Azaroaren 2a – Jean-Baptiste Picot de Chemeteau, frantziar noble eta politikaria (h. 1768).
* Azaroaren 23a – Ernst Johann von Biron, Kurlandia eta Semigaliako dukea eta Errusiar Inperioko erregeordea (h. 1772).
* Abenduaren 25a – Aita Manuel Larramendi, idazle gipuzkoarra (h. 1766).
* Jean Ignace de La Ville, lapurtar elizgizon eta diplomatikoa (h. 1774).
* Leonardo Vinci, italiar musikagilea (h. 1730).

## Heriotzak

* Otsailaren 22a – Charles Le Brun, frantses margolaria eta dekoratzailea (j. 1619).
* Martxoaren 28a – Emmanuel Tzanes, greziar margolaria (j. 1610).
* Apirilaren 25a – David Teniers Gaztea, flandestar pintorea eta diseinatzailea (j. 1610).
* Ekainaren 1a – Antonio Álvarez de Toledo Enríquez de Ribera, espainiar aristokrata, Leringo VII. kondea eta Nafarroako kondestablea izandakoa (j. 1615).
* Uztailaren 21a – Gregorio Carafa, Maltako Ordenako 62. Printze eta Maisu Handia (j. 1615).
* Abuztuaren 8a – Juan Bautista Zelaiaran, gipuzkoar aitoren seme eta politikaria (j. 1624).
* Urriaren 15a – Adam Frans van der Meulen, flandestar margolaria (j. 1632).
* Urriaren 15a – Juan de Valdés Leal, espainiar pintore, grabatzaile eta dekoratzaile barrokoa (j. 1622).
* Yun Shouping, txinatar margolaria (j. 1633).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7678
* Multimedia: 1690 / Q7678
# 1690 Mayrhofer

1690 Mayrhofer asteroide gerrikoan aurkitutako 1690. asteroidearen izena da. 1948ko azaroak 8an aurkitu zuen Marguerite Laugierrek Nizatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1948 VB zen. Otto Kippesen proposamenaren arabera, asteroide honek bere izena Ried im Innkreisko Karl Mayrhofer astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q142409
# 1690eko hamarkada

1690eko hamarkadak 1690etik 1699. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | 1680koa - 1690koa - 1700koa |
| Urteak: | 1690 1691 1692 1693 1694 1695 1696 1697 1698 1699 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q197012
* Multimedia: 1690s / Q197012