OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kailasanathar tenplua (Kanchipuram)

Kailasanathar edo Kailasanatha tenplua Kanchipuram (Tamil Nadu, India) hirian dagoem Pallava garaiko tenplu hindu historikoa da. Shivari eskainia, Kanchipurameko monumentu zaharrenetako bat da. Arkitektura drabidikoa islatzen du, eta gure aroko 700. urtearen inguru eraiki zen Narasimhavarman II.arem agintean.

## Ezaugarriak

Plano karratua du tenpluaren itxiturak, eta bere osagarri nagusiak dira: mukha-mandapa bat (sarrerako atondoa), maha-mandapa bat (bilera-gela) eta garbha-grita edo sanctorum gune nagusia, zeina lau solairuko vimana ikusgarri batez dagoen apaindua.
Erdiguneko sanctoruma bederatzi santutegiz inguratuta dago, zazpi kanpoaldean eta bi barrualdean, denak Shivaren irudiz apainduak.
Kailasanathar tenplua nabarmentzen da VII. mendearen amaierako eta VIII. mendearen hasierako tradizio tamilean egindako artelan hindu bikainez apaindua dahoelako. Irudiak, neurri handi batean, shivaismoari buruzkoak dira, baina vishnuismoak, shaktismoak eta Veda zaharretako jainko-jainkosei buruzko gai ugarik ere badute tokia. Aipagarria da, halaber, Tamil Naduko mural margotu hinduen lehen ale ondoen gordetako batzuk bertan daudela, patioko gelaxken barneko hormetan. Horma-irudi hauek konexioak dituzte Ajantako haitzuloetan daudenekin, eta baita Kanchipurameko beste tenplu batekoekin, Vaikuntakoein. Tenpluaren hormek inskripzio asko dituzte tamil hizkuntza idatziaren historian inportanteak direnak.

## Iruditegia

* Santutegi nagusia, eta kapera edo santutegi txikiagoak.
* Estela bat tamilera zaharrean, eta Vimana dorrea.
* Zezen baten irudia, Shiva jainkoarekin lotzen dena.
* Shiva eta Parvati dantzariak.
* Erliebe aberatsen adibidea.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «Kailasanathar Temple, Kanchi» artikulutik itzulia izan da, 2022-07-30 data duen 1101283055 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2022-07-30 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ Emma Stein (2017), All Streets Lead to Temples: Mapping Monumental Histories in Kanchipuram, Yale University Press, pp. 23–25, 41–44
* 1 2 K.R. Srinivasan (1972), Temples of South India (Editor: B.V. Keskar), National Book Trust, p. 115–116
* ↑ Emma Stein (2017), All Streets Lead to Temples: Mapping Monumental Histories in Kanchipuram, Yale University Press, pp. 47–51
* ↑ S Paramasivan (1938), Technique of the Painting Process in the Kailasanatha and Vaikunthaperumal Temples at Kanchipuram, Nature, No. 3599 (October 22), Nature Publishing Group, p. 757

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2728976
* Multimedia: Kailasanathar Temple, Kanchipuram / Q2728976
# Kailejoia

Kailejoia Iruñeko zezen plazaren mendebaldeko sarbidea da. Kanpoaldetik, Ernest Hemingway estatubatuar idazlearen soinaren estatua bat dago.

## Kokalekua

Zezen plazako hego-mendebaldean dagoen Ate Nagusiaren ezkerreko ataka batetik sartzen da, Hemingway pasealekua, betiere Iruñeko Bigarren Zabalgunean.

## Iruñeko entzierroa

Leku honek mundu osoan ospea baldin badu, Iruñeko entzierroaren pasabidea izateagatik da. Zalantzarik gabe Merkatarien edo Estafetako bihurgunearekin batera entzierroko gunerik arriskutsuena da, bertan maiz izaten diren lasterkari pilaketenh ondorioz, honek egoera agitz arriskutsu eta ikusgarriak jazotzen diren lekua bilakatzen du, toki honetan hainbat lasterkarik heriotza topatu izan dutelarik.
* Ernest Hemingwayren monumentua.
* Ate Nagusia, Hemingway pasealekuan.
* Kailejoira sartzeko aldapatxoa eta ataka, eta eskuinean Ate Nagusia.
* Kailejoieko irteera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492848
# Kaili Shimbo

Kaili Shimbo (japonieraz: 新保 海鈴, Shimbo Kaili, 2002ko abuztuaren 16a -) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q97011099
# Kailu

Kailua, maskurra edo baba larruazalean frikzioz edo ukipen eta presio jarraituaz sortzen den gogorgunea da, keratina metatzeak eraginda.

## Ikus, gainera

* Hiperkeratosia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154558
* Multimedia: Corns / Q154558
# Kail

Kail Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Cochem-Zell (barrutia)|Cochem-Zell]] barrutian. 2014an 282 biztanle zituen 6,15 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q641990
* Multimedia: Kail / Q641990
# Kaili formazioa

Kaili formazioa (txinera tradizionalez: 凯里组; pinyinez: Kǎilǐ zǔ) Kanbriar garaiko fosilak aurkitzen diren formazio estratigrafikoa da, Txina hegoaldean kokaturik dagoena. Duela 513 eta 506 milioi urte arteko fosilak aurkitu dira bertan.

## Geografia

Guizhou probintziako Kaili hiritik gertu aurkitzen da, hortik bere izena. 200 metrotako lodiera duen geruza bat da. Aztarnategi honen jatorria azaltzeko bi hipotesi plazaratu dira:
* Itsasertzean olatuek pilaturiko sedimentuak, ongi oxigenaturiko eremua beraz (hipotesi problabeena)
* Sakonera handiagoko uretan, oxigenazio urriko eremua.

## Fosilak

Biodibertsitate izugarria azaltzen du Kaili formazioak. 11 filumetako 110 generotako fosilak bildu dira. Genero hauetatik 40 Kanadako Burgess Shalen ere badaude eta 30 genero Txina bertako Maotianshan Shales aztarnategian.
Fosil ugarienak trilobitak eta eokrinoideak dira, beren atal gogorrak oso ongi kontserbatu baitira. Ediacararra garaiko Parvancorina-ren antzerako artropodoak ere aurkitu dira. Aipatzekoa da hainbat ornodunen arrautzak eta enbrioiak ere kontserbatu izan direla Kaili formazioan.
Beste fosil batzuk honako genero hauei dagozkie: Gordia, Naraoia, Chancelloridoak, Microdictyon, Wiwaxia eta Marrella, besteak beste.

## Erreferentziak

* 1 2 «ScienceDirect» www.sciencedirect.com (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).
* 1 2 «Kaili Formation» www.fossilmuseum.net (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).
* ↑ «ScienceDirect» www.sciencedirect.com (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).
* ↑ Lin, Jih-Pai; III, Samuel M. Gon; Gehling, James G.; Babcock, Loren E.; Zhao, Yuan-Long; Zhang, Xing-Liang; Hu, Shi-Xue; Yuan, Jin-Liang et al.. (2006-01-01). «A Parvancorina-like arthropod from the Cambrian of South China» Historical Biology 18 (1): 33–45. doi:10.1080/08912960500508689. ISSN 0891-2963. (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).
* ↑ (Ingelesez) «Welcome to GSA Journals: Geographia-Sanitas-Agricultura» GSAJournals.org doi:10.1130/g23006a.1. (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).

## Ikus, gainera

* Kanbriarreko leherketa

## Kanpo estekak

* www.fossilmuseum.net
* Datuak: Q1721427
# Kala (arrantza)

Kala edo arrantzategia itsas zabalean arrantzan aritzeko arrantzaleek hautatutako lekua da.
Kala onenak plataforma kontinentaletan daude gehienbat bertan planktona hazten delako. Planktona organismo txikiz osatuta dago, eta arrain askoren elikagaia da. Planktonaren kontzentrazioa eguzki-argiaren, uraren tenperaturaren eta urak dituen gatz mineralen eta materia organikoaren baitan dago. Espezie ugari egoten dira itsaslaster hotzak eta beroak elkartzen diren lekuetan ere.
Arrantzaleek ezin dute edonon arrantzatu. Nazioarteko legeriak aukera ematen die kostaldeko herrialdeei berentzat gordetzeko itsasertzetik 370km-ra arteko itsas eremuan arrantza egiteko eskubidea. Herrialde bateko ontziek beste herrialde batzuen uretan arrantza egiteko, arrantza-hitzarmenak izenpetzen dute.
Gaur egun, neurriz kanpo arrantzatzen da, eskura dauden baliabideak kontuan hartuta. Horrek berekin dakar kalak neurriz kanpo ustiatzea eta, beraz, espezieak agortzea eta desagertzea. Egoera horri aurre egiteko, gobernuek neurri batzuk hartu dituzte, itsas ingurunean modu iraunkorrean ustiatzeko; esaterako, arrantza-tekniko batzuk debekatzea (arraste-arrantza, kasu), harrapaketa-kopurua murriztea, harrapatutako espezien tamaina kontrolatzea, eta atsedenaldi biologikoak ezartzea.
Herrialde batzuetan, aspalditik egiten dute akuikultura. Uretako animaliak eta landare-organismoak leku itxian haztea da akuikultura. Aukera ematen du arrain eta itsaski horiek desagertzea saihesteko, baina zenbait arazo sortzen ditu. Batzuetan, Itsaso zabalean arrantzatutako arrainen irinarekin elikatzen dira arrain-haztegietako espezieak.
Munduko kalarik nagusienak hurrengoak dira: Ozeano Bareko ipar-mendebaldekoa, Ozeano bareko erdi-mendebaldekoa eta Atlantikoko ipar-ekialdekoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10396778
* ↑ Euskalterm: [Ehiza eta Arrantza Hiztegia] [2017]
# Kalabankoro

Kalabankoro Mali hego-mendebaldeko Koulikoro eskualdeko landa udalerri bat da. Bamakoren hego-mendebaldean dago. Biztanleria oso azkar hazi da. 1998an 35.582 biztanle besterik ez zituen, baina 2009 Maliko hirugarren udalerririk handiena zen, 166.722 biztanlerekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1862075
* Multimedia: Kalabancoro / Q1862075
# Kakumeiki Valvrave

Kakumeiki Valvrave (japonieraz: 革命機ヴァルヴレイヴ, Kakumeiki Varuvureivu, euskaraz: «Makina Iraultzaile Valvrave») , Valvrave The Liberator bezala ere ezaguna, mecha generoko anime serie bat da, Sunrisek ekoiztua. Kō Matsuo izan du zuzendari, eta Ichirō Ōkouchi, berriz, gidoilari, lehenago Code Geass idatzi eta Angelic Layer animearen egokitzapena egin zuena. Telesaila 2013ko apirilaren 12an estreinatu zen lehen aldiz. 12 ataleko bi denboralditan dago banatua.

## Argumentua

Istorioa etorkizunean kokatzen da, egutegi errealeko 71. urtean (真 Shinreki ?). Etorkizun horretan gizakien %70a Lurretik eguzki-sistemako beste planeta batzuetara edota Eguzkiaren inguruan sorturiko Dyson sphere plataformara atzerriratu dira. Gizateria bi superpotentziatan banatua dago: Dorushia (FMD) (ドルシア軍事盟約Dorushia Gunji Meiyaku Renpo ?) eta Eraztun Atlantikoko Estatu Batuak (ARUS) (环大西洋 Kan Taiseiyō Gasshūkoku ?). Bi herrialde horien artean ekonomikoki oparoa den JIOR (Jiōru ?) izeneko herria dago. Urte hartan, JIOR herriak eraikitako Dyson spherea Dorushiako indar armatuek inbaditua izan da. Haruto Tokishimak, “77. Moduluko” Sakimori eskolako ikasleak, Valvrave (ヴァルヴ Varuvureivu ?) izeneko mekanismo robotiko misteriotsu zein ahaltsu bat aurkitu du inbasioa gertatzen ari dela. Honetaz baliatuz, modulua Dorushiagandik babestuko du JIORren inbasioa burutu bitartean.
Inbasioari aurre egin eta gero, Dorushia eta ARUS kosta ala kosta Valvrave eskuratu nahian dabiltzala ohartuko dira JIORreko biztanleak. Horretarako 77. Modulua sakrifikatu behar badute ere. Hori dela eta, Sakimori eskolak 77. Modulua estatu independente aldarrikatuko du eta JIORreko lurraldetik alde egingo dute. Beranduago Valvrave unitate gehiago aurkituko dituzte. Hauek beste kide batzuek eskuratu dituzte eta Harutorekin bat egingo dute lurralde berria babesteko.

## Valvrave Unitateak

Seriean 6 unitatek parte hartzen dute:
RM-011 Valvrave I Hito
Animean agertuko den lehenengo unitatea, gorri kolorekoa eta Haruto Tokishimak zuzendua.
RM-031 Valvrave III Hikaminari
Hori koloreko unitatea, Raizo Yamadak gidatua eta Nobu Lightning ezizenaz ezaguna.
RM-047 Valvrave IV Hinowa
Berde koloreko unitatea, Saki Rukinok zuzendua eta Carmilla izengoitia duena.
RM-056 V Valvrave Hiuchiba
Inuzuka Kyumak gidatutakoa, urdin kolorekoa eta ezkutua darama.
RM-069 Valvrave VI Hiasobi
Anil kolorekoa eta Akira Renbokojik zuzendutakoa.
RM-020 [FREEZE] Valvrave II
Bukatu gabeko unitateak, Cain bideratutakoak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2791605
# Kala (argipena)

Kala izan daiteke:
* Kala (arrantza), itsas zabalean arraina hartzeko tokia, antzinatik hautatua.
* Kala (landarea), arazeoen familiako belar landare erraboilduna.
* Kala, badia txikia, senadia, bereziki Meditarraneoko mendebaldeko cala edo calanca direlakoak.
* Kala-azar edo dumdum sukarra, Leishmania donovani protozooak eragiten duen gaixotasuna.
* Kāla, hinduismoaren panteoiko pertsonaia.
* El Kala, Aljeriako udalerria.
Ikus halaber:
# Kala Patthar

Kala Patthar, urduera, nepalera eta hinduz "Mendi Beltz" esan nahi du, Himalaiako mendi bat da, Pumori mendiaren hegoaldean, Nepalen. 5.644 metroko garaiera du.
* Kala Patthar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1511454
* Multimedia: Kala Patthar / Q1511454
# Kala-azar

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
    Artikulu hau gaixotasunari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kala».
Kala-azar edo dumdum sukarra Leishmania donovani protozooak eragiten duen gaixotasuna da. India, Txina, Mediterraneo, Sudan eta Hego Ameriketako zenbait herrialdetan gaixotasun endemikoa da. Zakurren bitartez kutsatzen da batez ere. Haurren artean sarriago gertatzen da pertsona larrien artean baino. Protozoo bizkarroia gaixoaren arean, gibelean, hezur muinean eta giltzurrunean ugaltzen da, eta anemia eta ahuleria ekartzen ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-6-5 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2046113
* Multimedia: Visceral leishmaniasis / Q2046113
# Kakuichi Mimura

Kakuichi Mimura (japonieraz: 三村 恪一, Tokio, 1931ko abuztuaren 16a - 2022ko otsailaren 19a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1955 | 4 | 0 |
| Guztira | 4 | 0 |

## Kanpo estekak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* Datuak: Q2405877
# Kamal

Kamala zeruko itsas nabigazioaren ingurunean latitudea zehazteko tresna da. Arabiarrek eta txinatarrek euren zibilizazioen urrezko aroan erabili zuten lehenengoz, eta geroago XVIII. eta XIX. mendeetan. Zenbait jakintsuren ustez, kamala antzinako Indian erabili zuten itsasgizonek merkataritza-ontzietan Ekialde Hurbileko eta Indiako azpikontinentearen hego-ekialdearen arteko bideetan zehar, eta horrela indiarrei transmititu zitzaiela.
Kamala praktikan Iparrizarraren altuera ekuatore-latitudeetan neurtzeko soilik erabilgarria zenez, Europan ia erabat ez egotearen arrazoia azal dezake, non nahitaez beste tresna batzuk erabili izan diren, nahiz eta batez ere mundu arabiar-islamiarretik eratorritakoak. Hala ere, Portugalera Vasco da Gamak eraman zuen, Indiako tabua deitua, eta Pedro Álvares Cabral nabigatzaileak arrakastaz erabili zuen Atlantikoan zehar egindako bidaietan.

## Ikus, gainera

* Sestante

## Kanpo estekak

* Datuak: Q674415
* Multimedia: Kamal (navigation) / Q674415
# Kamal Ganzouri

Kamal Ganzouri (Monufia, 1933ko urtarrilaren 12a - Kairo Berria, 2021eko martxoaren 31) egiptoar ekonomialari eta politikaria izan zen. Egiptoko lehen ministroa izan zen 1996tik 1999ra eta 2011ko abendutik 2012ko uztailera. "Pobresen Ministroa" eta "Oposizioaren Ministroa" bezala ezagutua izan zen.
Michigan Estatuko Unibertsitatean lizentziatu ondoren, egiptoar unibertsitateetan eman zituen eskolak. Anuar as Sadateko kontseilaria izan zen. Hosni Mubaraken gobernuko ministro izan zen behin baino gehiagotan.
1996ko urtarrilean lehen ministro izendatu zuten. 1999ko urrian ordezkatu zuten arte, 387 lege onartu zituen eta Niloko haranetik kanpora biztanleria lekualdatzeko proiektuak onartu zituen.
2011ko Egiptoko Iraultza babestu zuen. Gobernu militarrak koalizio gobernu bateko lehen ministro izendatu zuen 2011ko azaroan. 2012ko ekainean dimititu zuen Mohamed Morsi presidente hautatu eta gero.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q365922
* Multimedia: Kamal el-Ganzouri / Q365922
# Kamakshi Amman tenplua

Kamakshi Amman tenplua Kamakshi jainkosari eskainitako tenplu hindua da, Shaktismo korronteko gurtzarako toki bat. Kanchipuram hiri historikoan dago, Tamil Nadu (India) estatuan. Pallava dinastiaren garaian eraiki zen, hiria haien hiriburu zenean, baina 21. mendean eraikin eta egitura eraberrituak nabarmentzenndira bertan.
Tenplu hau, Maduraiko Meenakshi tenpluarekin eta Thiruvanaikavalgo Akilandeswari tenpluarekin batera Tamil Naduko emakumezko jainkosen gurtzarako gune garrantzitsuak dira. Kanchipurameko tenplu honetan inspiraturik, Hamm hirian Alemanian, Sri-Kamadchi-Ampal-Tempel izeneko eraikuntza modernoa esistitzen da.

## Iruditegia

* Tenpluko putzua.
* Pallava garaiko egitura zaharrenak.
* Tenpluko gopuram edo dorreetarik bi.
* Sarrera nagusiko gopurama, gauez.
* Alemaniako Hamm hiriko Sri-Kamadchi-Ampal-Tempel, Kanchipuramekoan inspiratua.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Ingelesezko Wikipediako «Kamakshi Amman Temple» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-10-18ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q2738610
* Multimedia: Kamakshi Amman Temple / Q2738610
# Kamal al-Din Behzad

Kamal al-Din Behzad, Kamāl ud-Dīn Behzād edo Kamaleddin Behzad (1450 inguru - 1535 inguru), persieraz کمال‌الدین بهزاد, Persiako margolaria izan zen. Persiako miniaturen maisu handia izan zen.

## Biografia

Behzaden bizitzari buruzko berri asko ez dagoen arren, jakina da Persiako gorteko eta safawien gorteko pintorea izan zela. Pinturaren konposizioan duen maisutasuna eta koloreen ezagutza sakona dira Behzaden lanaren ezaugarri nagusiak. Zaila da jakitea zein bilakaera izan zuen Behzaden lanak, ez baita ezagutzen zeintzuk diren gaztetan eginiko lanak eta zeintzuk beranduago eginikoak. Pertsonaia ugari agertzen da beti bere koadroetan, errealismo handiko pertsonaiak, gorteko eta eguneroko bizitza irudikatzen duten eszenetan. Persiako miniaturen eskolaren sortzailea eta bultzatzaile nagusia izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q334875
* Multimedia: Kamal-ud-din Bihzad / Q334875
# Kamakura Aroa

* Japoniako historia
* Jōmon Aroa (K. a. X. mendea-K. a. 300)
* Yayoi Aroa (K. a. 300-K. o. 250)
* Kofun Aroa (250-538)
* Asuka Aroa (538-710)
* Nara Aroa (710-794)
* Heian Aroa (794-1185)
* Kamakura Aroa (1185-1333)
* Kenmu Berrezartzea
* Muromachi Aroa (1336-1573)
* Nanboku-chō
* Sengoku (1478-1605)
* Azuchi–Momoyama Aroa (1568–1603)
* Nanban
* Edo Aroa (1603-1868)
* Bakumatsu
* Meiji Aroa (1868-1912)
* Meiji Berrezartzea
* Taishō Aroa (1912-1926)
* Shōwa Aroa (1926-1989)
* Heisei Aroa (1989-2019)
* Reiwa Aroa (2019-egun)
Kamakura Aroa (1192-1333), herrialdean gobernu militarra izan zen lehen garaia izateagatik bereizi zen Japoniako historiako garai bat da.
Kamakura shogunerria Minamoto no Yoritomok ezarri zuen 1185ean, familia gerlari etsaia zen Tairatarren aurka porrota jasan ondoren, bere gune operatiboa Kamakuran zegoelarik. Bere autoritateari eusteko, Yoritomok jitōak (ordezkariak) eman zizkien estatu guztiei (shoen) lurraldean, zergak biltzeko eta shugo edo babesleak, probintzia bat edo gehiagorako izendatuak, gerra garaian laguntzeko.
Sistema, Hojo klanak hobetu zuen, zeinek shogunerriaren kontrola hartu zuen Yoritomo hil ondoren. Kamakura shogunerriaren sorrerak, Japoniaren Erdi Aroko edo garai feudalaren hasiera adierazten du, obligazio, leialtasun eta estoizismoko etika gerlari bategatik bereizten zena.
Mendebaldekoek, Japoniako kulturarekin lotzen dituzten elementu asko, seppukua, samuraiak, Zen budismoa edo tearen zeremonia adibidez, garai honetakoak dira.
Jodo Shinshu eta Nichiren sekta budistek, salbazioa, fede autonomoaren bidez lor daitekeela adierazten dutenek, jende masari kontsolamendua eman zioten, gesta ipuinek, entretenimendua eman zuten bitartean.

## Ikus, gainera

* Taira no Kiyomori
* Bushido

## Kanpo estekak

* Datuak: Q236205
* Multimedia: Kamakura period / Q236205
# Kamakshi

Kamakshi jainkosa hindua da, batez ere India hegoaldean eta bereziki tamilen artean gurtua. Ekialdeko Indian, Kamakhya izenarekin ezagutzen da. Eskualde batzuetan Lalitambika edo Tripurasundari izenez ere ezagutzen da.

## Gurtza eta ohiturak

Hasiera batean, Kamakshi jainkosa basati eta odolzaletzat hartzen zen, Shankara santuak otzan eta forma arin batean eraldatu omen zuena. Erritu brahmaniko hutsez gain, Kamakshi gurtzak elementu tantrikoak ere biltzen ditu.
Batzuetan Kamakshi Parvatiren forma gisa errepresentatzen da, baina bere gurtza nagusi den tokian, Tamil Nadun, forma espezifikoa du, tenplu zehatz bati lotua Kanchipuram hirian: Ekambareswarar tenplua. Kondairak dio han Kamakshi gurtza egiten ari zela mango zuhaitz baten azpian hondarrez egindako lingam baten ondoan, eta horrek Shiva jainkoaren etorrera ekarri zuen, eta harekin ezkontza gauzatu zen tokian bertan. Kanchipuram hirian baita, bada Kamakshiren omenezko beste tenplu nagusi bat, Kamakshi Amman deritzona, eta honetan inspiraturik, Hamm hirian Alemanian, Sri-Kamadchi-Ampal-Tempel izeneko eraikuntza modernoa ere bai.
Kamakshi edertasunaren, lasaitasunaren eta bakearen adierazgarri da. Kamakshiren gurtzak ez du sakfriziorik edo penitentziarik eskatzen, bere irudiari maitasuna eta adeitasuna adierazi behar dio fededunak erritualean, eskaerak bete nahi izanez gero.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «Kamakshi» artikulutik itzulia izan da, 2020-11-18 data duen 205643371 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2020-11-18 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* 1 2 Martin Baumann, Brigitte Luchesi, Annette Wilke (Hrsg.): Tempel und Tamilen in zweiter Heimat. Hindus aus Sri Lanka im deutschsprachigen und skandinavischen Raum, Würzburg 2003, ISBN 3-89913-300-5, Anette Wilke, Zum Beispiel Seite 132
* ↑ (Ingelesez) «The place where Lord Shiva and Devi Kamakshi's marriage took place! - Review of Ekambareswarar Temple, Kanchipuram, India» Tripadvisor (Noiz kontsultatua: 2022-10-19).
* ↑ Axel Michaels, Der Hinduismus – Geschichte und Gegenwart, C.H. Beck Verlag München 1998, 2. Auflage 2012, ISBN 978-3-406-54974-8, Seite 256

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1722818
* Multimedia: Kamakshi / Q1722818
# James Macpherson

James Macpherson (Eskoziako gaeleraz: Seumas MacMhuirich edo Seumas Mac a' Phearsain; 1736ko urriaren 27a, Ruthven, Kingussie – 1796ko otsailaren 17a, Inverness-shire) eskoziar idazle, olerkari, literatur bildumatzailea eta politikari bat izan zen. Ossian izeneko olerki bildumen egilea da.

## Kanpo estekak

* James Macphersonen idazlanak. Guttenberg proiektua. (Ingelesez)
* Datuak: Q312562
* Multimedia: James Macpherson / Q312562
# James Matthew Barrie

James Matthew Barrie (Kirriemuir, Angus, 1860ko maiatzaren 9a - Londres, 1937ko ekainaren 19a) idazle eskoziarra izan zen.
Kazetari ibili zen Nottinghamen eta azkenik Londresen. Idazle moduan, hasierako lan batzuk eskoziako gaeleraz idatzi zituen, baina ondorengo lan gehienak ingelesezkoak dira. Bere bi lanik ezagunenak, "Peter Pan Kensington Lorategian" eta "Peter eta Wendy", zentzu handi batean autobiografikoak direnak eta zinemaratu izan direnak. Peter Pan pertsonaia famatuak heldutasunera iritsi nahi ez duen umearen papera hartzen du, dirudienez haur hildako bere anaiak inspiratuta.

## Bibliografia

* Auld Licht Idylls, 1888.
* A Window in Thrums, 1889.
* The Little Minister, 1891.
* Margaret Ogilvy, 1896.
* Sentimental Tommy, 1896.
* Tommy and Grizel, 1902.
* The Little White Bird, 1902.
* Quality Street, 1902.
* The admirable Crichton, 1902.
* Peter Pan or the boy who would not grow up, 1904.
* Peter Pan in Kensington Gardens, 1906.
* Peter and Wendy, 1911.

### Euskaraz

* Peter Pan (Peter Pan Kensington Lorategietan eta Peter eta Wendy) (2004). Alberdania eta Elkar argitaletxeak. Itzultzailea: Julen Gabiria.

## Ikus, gainera

* Ingelesezko literatura.
* Datuak: Q81796
* Multimedia: James Barrie / Q81796