OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tamil

Tamila (tamileraz: தமிழர்கள், tamiẓarkaḷ (pluralez), t̪ɐmɪɻɐɾxɐɭ ahoskatua) India aldeko etnia baten izena da, tamileraz egiten duten jendea barne hartzen duena. Erregistratutako historia bi milurteko baino zaharragoa da, eta jatorrizko komunitateak Indiako hegoaldekoak eta Sri Lankako ipar-ekialdekoak dira.
Gehienak erlijioz hinduistak dira, baina haien artean jainistak, musulmanak eta kristauak ere badira. Tamil herria izan da sanskritodun herrien aurka borrokatu den dravida herri indartsuena. Antzinatean zibilizazio indartsua eratu zuten eta merkataritza harremanak izan zituzten antzinako greziar eta erromatarrekin. Txera, Txola, Pandya eta Pallava dinastiek luzaroan tamilen lurraldean gobernatu zuten eta, XIV. mendea baino lehen, Vijayanagar dinastia nagusitu aurretik, aurreramendu handiko kultura garatu. Itsasketari trebeak izan ziren, eta Indiako kultura Asiako hego-ekialdeko lurretara eraman zuten. Sri Lankako tamilak bi talde berezitan banatuta daude: bertako tamilak uharteko iparraldean bizi dira aspaldidanik eta Indiatikoak XIX-XX. mendeetan britainiarrek eraman zituzten Tamil Nadutik, te sailetan lan egiteko. Sri Lankako tamilek gerrilla indartsua eratu zuten XX. mendeko azken laurdenean uharteko zingalesen aurka, tamil errepublika burujabe baten alde.

## Geografia

Gaur egun 77 milioi bat tamil bizi dira munduan zehar. Hauek dira komunitaterik handienak:
* India 60.793.814 (2001)
* Sri Lanka 3.092.676 (2001)
* Malaysia 1.060.000 (1993)
* Kanada 200.000 (2007)
* Singapur 111.000 (1993).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 190. arauaː Munduko herriak eta etniak. .

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Tamileraz "Ethnologue" webgunean
* Errefuxiatu tamilak. Zubiaren bestaldean segurtasuna Erreportajea Argia astekarian (2009ko maiatza).
* Tamilak, geopolitikaren azken biktimak Jude Lal Fernando sinhalarraren hitzaldian oinarritutako bideoa Argia.com-en (2011ko maiatza)
* Datuak: Q173491
* Multimedia: Tamils / Q173491
# Sukar itzulkor

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Sukar itzulkor edo atzerakaria gaixotasun infekziosoa da, gorputzeko tenperatura behin eta berriz igotzen duena. Rickettsia generoko mikroorganismoek edo Borrelia generoko espiroketek eragindakoa izan daiteke, gizakiari parasito hematofagoen ziztadek transmititzen dizkionak: intsektuak, zorriak kasu, eta akaroak, akainak bezala, bereziki Ornithodoros generokoak.
Kutsatutako pertsona gehienek 5-15 eguneko epean garatzen dute gaixotasuna, hozka egin eta gero. Sintomak hauek izan daitezke: sukar gogorra izerdi ugariarekin, hotzikarak, buruko mina, giharretako edo artikulazioetako mina eta goragalea. Erupzio bat ere gerta daiteke. Oro har, sintoma horiek 2 eta 9 egun bitartean irauten dute, eta gero desagertu egiten dira. Ziklo horrek hainbat astez jarrai dezake, pertsona ez bada tratatzen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunen Hiztegia] [2015]
* ↑ Schwan, T. (1996). «Ticks and Borrelia: model systems for investigating pathogen-arthropod interactions» Infect Agents Dis 5 (3): 167–81. PMID 8805079..
* ↑ Schwan T, Piesman J. (2002). «Vector interactions and molecular adaptations of Lyme disease and relapsing fever spirochetes associated with transmission by ticks» Emerg Infect Dis 8 (2): 115–21. doi:10.3201/eid0802.010198. PMID 11897061. PMC 2732444..
* ↑ Ryan KJ; Ray CG, ed. Sherris Medical Microbiology. (4. argitaraldia) McGraw Hill, 432–4 or. ISBN 0-8385-8529-9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q690032
* Multimedia: Relapsing fever / Q690032
# Sukhjeet Singh

Sukhjeet Singh (1996ko abenduaren 5a) Indiako hockey jokalaria da.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 03 ! | Gizonezkoa |
| Asiako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Hangzhou | 01 ! | Gizonezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Sikdar, Sandip. (2022-12-11). «From partial paralysis to Indian team: Sukhjeet Singh's remarkable comeback story» Hindustan Times.
# Sukar mediterraneo familiar

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
sukar mediterraneo familiarra MEFV genean mutazio batek sortzen duen gaixotasun genetikoa da. Gaixotasun honek sukarra eta sabeleko, toraxeko edo artikulazioen hantura eragiten ditu. Auto-hanturazko sindromeen barruan sartzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1144618
* Multimedia: Familial Mediterranean fever / Q1144618
# Sukar hemorragiko biriko

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Sukar hemorragiko birikoek zenbait birusek sortutako gaixotasun kutsakor multzo bat osatzen dute. Gaixotasun multzo honetan gaitz larriak eta oso larriak daude, azken talde honetan gaitz hilgarri batzuk egonik. Batzuk aipatzekotan, Lassako sukarra, marburg gaixotasun birikoa, ebola gaixotasun birikoa, Argentinakoa, Boliviakoa, Koreakoa, etab.
Gaitz hauen guztien artean, dudarik gabe, ebola gaixotasun birikoa da ospetsuena. Ebola birusak eragiten du patologia hau, eta izurriteak sortu ditu Kongoko Errepublikan, Gabonen, Ugandan, Sudanen, Sierra Leonan, Ginean eta Nigerian . Azken izurritea 2014an gertatu zen.
Ez da gaixotasun ohikoa baina, behin agertuz gero, heriotza-tasa handia eragiten du. Kutsatzeko bidea gaixoaren odola eta beste likido organikoen bidez (izerdia, txistua, esperma...) izaten da. Sintomak dira, batez ere, sukarra, buruko mina, tripako mina , gorakoak eta odoljarioak, azken hauek heriotza eragiten dutenak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q162272
* Multimedia: Viral hemorrhagic fevers / Q162272
# Sukar paratifoide

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Paratifoideo tifusak eragiten duenaren antza duen sukar motaz esaten da. Salmonella multzoko bazilo batzuek (S. paratyphi-k edo A motakoak, S. schottmülleri-k edo B motakoak, eta S. hirschfeldi-k edo C motakoak, hain zuzen) eragiten dute sukar paratifoideoa. Bat-batean agertzen da, eta etengabekoa da. Goragalea, hotzikara, ezpainetako herpesa eta beherakoa eragiten ditu, baina ez du barea handiarazten, eta, oro har, tifusak baino ezaugarri neurologiko leunagoak sorrarazten ditu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013-12-29 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q705906
# Sukar tifoide

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Sukar tifoidea Salmonellaren serotipo batzuek (S. typhi eta S. paratyphi, Salmonella entericaren azpi-espezieak direnak) eragindako gaixotasun kutsakorra da. Gaitz honen gordailua gizakia da, eta kutsapena eramaile osasuntsu zein gaixoen bitartez gauzatzen da: hauek milioika bakterio patogeno iraizten dituzte gorotzekin. Gorotz hauetaz kutsatutako ur eta janariak dira gaitz honen iturburua.
Garapen bidean dauden herrialdeetan oso hedatua dago gaitza, bertan higiene baldintzak eskasak direlako. Esaterako, ohikoa da hondakin uraren eta edateko uraren arazketa ez egotea. Europan sukar tifoidea arraroa da (3 kasu 2006. urtean Euskal Autonomi Erkidegoan).

## Infekzioa

Salmonella gorozki-aho bidetik sartzen da gorputzean, ur eta janari kutsatuen bitartez. Kasu askotan janarien prestakuntzan dagoen higienearen ezak eragiten du gaitza, giza eramaile batek bere gorotz hondakinak sartzen baititu janarietan eskuak garbitzen ez baditu libratu ostean.

## Sintoma klinikoak

Sukar tifoidearen inkubazio epea 10-14 egunekoa da. Lehenengo sintomak sukarra handia, buruko eta sabeleko mina, nekea eta ondoeza izaten dira. Gero, okadak, beherakoak eta anorexia agertzen dira. Infekzioa hesteetako mukosatik odolera pasatzen da, benetako septizemia bat sortuz. Ondorioz, organo askotara zabaltzen da gaitza: giltzurrunetara, barera eta nerbio-sistemara. Fase horretan konplikazio larriak sortu daitezke, hesteetako hemorragiak eta hestea zulatzea, besteak beste.
Gaixotasuna pasatu ondoren gaixoen %3 eramaile kronikoa bihurtzen da, hots, sendatuta egon arren bakterioak eramaten jarraitzen du. Kasu hauetan Salmonella behazun xixkuan gordetzen da.

## Prebentzioa

Sukar tifoidearen aurkako txertoa dago. Euskal Herriko txertaketa egutegian txerto hori ez dago, baina arrisku handiko lurraldeetara joanez gero (ikus mapa) txertatzea gomendatzen da. Herrialde horietara abiatzen diren turistek ez dute bertako ura zein janari gordinak hartu behar.

## Tratamendua

Bakterio eragilearen aurka kloranfenikol izan da antibiotikorik onena, baina Salmonella askok erresistentzia garatu dute. Plasmido baten bitartez zabaldu da erresistentzia hori.
Gaur egun beste antibiotiko batzuk erabiltzen dira. Anpizilina, fluorokinolonak eta 3. belaunaldiko zefalosporinak dira ohikoenak.

## Ikus, gainera

* Mary Mallon

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83319
* Multimedia: Typhoid fever / Q83319
# Tamara Lunger

Tamara Lunger (Bolzano, 1986ko ekainaren 6a), hegotiroldar alpinista eta eskiatzaile bat da.
* Datuak: Q2391206
* Multimedia: Tamara Lunger / Q2391206
# Tamara Press

Tamara Natanivna Press (ukraineraz: Тамара Натанівна Пресс; errusieraz: Тамара Натановна Пресс, Tamara Natanovna Press; Kharkiv, Ukraina, 1937ko maiatzaren 10a - Mosku, 2021eko apirilaren 26a) pisu eta disko jaurtiketan espezializatutako sobietar atleta izan zen. Olinpiar Jokoetan lau domina irabazi zituen.
Irina Press, atleta eta dominadun olinpikoaren ahizpa izan zen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Tamara Press Olympic.org
* Datuak: Q232249
* Multimedia: Tamara Press / Q232249
# Tamara Gatxetxiladze

Tamara "Tako" Gatxetxiladze (georgieraz: თამარა "თაკო" გაჩეჩილაძე) (Tbilisi, Georgia, 1983ko martxoaren 17a) georgiar abeslaria da. 2017an joan da Georgiako ordezkari Eurovision Abesti Lehiaketara Keep the Faith abestiarekin.

## Erreferentziak

* ↑ 163. araua - Georgieraren eta armenieraren alfabetoetan idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistemak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2017-08-17).
* ↑ (Ingelesez) «Tamara Gachechiladze - Georgia — Kyiv 2017» Eurovision.tv (Noiz kontsultatua: 2020-11-05).
* Datuak: Q4949623
* Multimedia: Tako Gachechiladze / Q4949623
# Tamara Novikova

Tamara Grigorievna Novikova (errusieraz: Тамара Григорьевна Новикова; Noginsk, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1932ko ekainaren 6a) sobietar txirrindulari ohia da.
1955eko uztailaren 7an emakumeen orduko errekorra ondu zuen Irkutsken 38,473 kilometroko distantzia eginez.
1958an zilarrezko domina lortu zuen errepideko txirrindularitza emakumezkoen elite munduko txapelketan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2178300
# Tamara Csipes

Tamara Csipes (Budapest (Hungaria), 1989ko abuztuaren 24a) piraguismoan lehiatzen den kirolari hungariarra da.

## Olinpiar Jokoak

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), Urrezkoa lortu zuen Hungariako taldearekin K-4 500 m modalitatean, 1.31,482ko denboraz, Alemaniako (zilarrezkoa) eta Bielorrusiako taldearen (brontzezkoa) aurretik. Hauek osatzen zuten Hungariako taldea: Gabriella Szabó, Danuta Kozák, Tamara Csipes eta Krisztina Fazekas Zur-ek.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezkoa irabazi zuen K-1 500 m modalitatean, 1.51,855ko denboraz, Lisa Carrington zeelandaberritarraren (urrezkoa) atzetik eta Emma Jørgensen danimarkarraren (brontzezkoa) aurretik. Urrezkoa lortu zuen Hungariako taldearekin K-4 500 m modalitatean, 1.35,463ko denboraz, Bielorrusiako (zilarrezkoa) eta Poloniako taldearen (brontzezkoa) aurretik. Hauek osatzen zuten Hungariako taldea: Anna Kárász, Danuta Kozák, Tamara Csipes eta Dóra Bodonyi-ek. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko bi domina eta brontzezko bat irabazi zituen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 01 ! | K-4 500 m |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | K-4 500 m |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | K-1 500 m |
| 2024 | Paris Frantzia | 02 ! | K-1 500 m |
| 2024 | Paris Frantzia | 02 ! | K-2 500 m |
| 2024 | Paris Frantzia | 03 ! | K-4 500 m |

## Erreferentziak

* ↑ «Tamara Csipes» ICF, 2021-11-04an begiratua
* ↑ «Tamara Csipes» olympedia.org 2021-11-04an begiratua(Ingelesez)
* ↑ «Tamara Csipes» Olympics.com 2021-11-04an begiratua (Gaztelaniaz)
* ↑ "Piraguismoa, K-4 500 m, emaitzak 2016" olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Piraguismoa, K-4 500 m, emaitzak 2020" olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Piraguismoa, K-1 500 m, emaitzak 2020" olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q673369
* Multimedia: Tamara Csipes / Q673369
# TBO

"TBO" gaztelaniazko komikien astekari arrakastatsua izan zen, 1917tik 1998ra etenaldiekin Espainian argitaratua eta Arturo Suárez asturiarrak Bartzelonan sortua.
Espainiako Gerra Zibilaren garaian, komiki aldizkaririk irakurriena izan zen. 1983 arte Buigas, Estivill eta Viña izan ziren argitaratzaileak eta, horren ondoren, Editorial Bruguera (1986 arte) eta "Ediciones B" 1988tik amaiera arte arduratu ziren.
"Tebeo" hitza komikiaren sinonimoa da gaur egun, eta aldizkari honetan jatorria dauka.

## Istorio ezagunak

Istorio sorta ezagunen artean "La familia Ulises", "Los grandes inventos del TBO", "Josechu el vasco" eta "Tontolín de Tarrascon" egon ziren.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) TBOri buruzko webgunea
* Datuak: Q3142770
* Multimedia: TBO / Q3142770
# TALIS

Teaching And Learning International Survey, TALIS akronimoarekin ezagunagoa, Irakaskuntzari eta Ikaskuntzari buruzko Nazioarteko Inkesta da ikaskuntza eta irakaskuntza alorreko informazioa batzeko. Ikaskuntzaren baldintzei buruzko mundu-mailako ebaluazio zabala da, eta 2008an egin zen lehenen aldiz. Garapenerako eta Ekonomiarako Erakundeak (ELGA) koordinatzen du, hezkuntza-politikak eta -emaitzak hobetzeko helburuarekin antolatu egin da.

## Ikus, gainera

* PISA txostena.
* TIMSS.
* PIRLS.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) OECD/TALIS website
* Datuak: Q2383558
# TAG Heuer

TAG Heuer, Suitzako erlojugintza enpresa bat da. Mundu osoan luxuzko erlojuak ekoizteagatik ezaguna den marka da.
1860ean Edouard Heuer suitzar erlojugileak Saint-Imier udalerrian sortu zuen, eta gaur egun La Chaux-de-Fonds udalerrian egoitza nagusia du.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q645984
* Multimedia: TAG Heuer / Q645984
# TASS

TASS (errusieraz: Информационное агентство России ТАСС, Informatsionnoye agentstvo Rossii TASS) Errusiako informazio agentzia izan zen. 1918. urtean sobietarrek San Petersburgoko telegrafo ajentzia hartu zuten eta informazio, prentsa eta propagandarako institutu bihurtu zuten. Hortik sortu zen Rosta (Rossiykoye telegráfnoye aguentstvo), eta 1925. urtean Tass izena eman zitzaion. Golos eta Nashe slovo erbesteratutako komunisten egunkarietako zuzendari zen S.A. Losovskik sortu zuen; gaur egun munduko bost informazio agentzia handienetako bat da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-12-8 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223799
* Multimedia: ITAR-TASS / Q223799
# TB Tvøroyri

TB Tvøroyri (izen osoa Tvøroyrar Bóltfelag), Faroetako futbol talde zaharrena da, Tvøroyri hirikoa. 1904ean sortu zen eta Faroetako 7 liga eta 5 kopa eskuratu ditu.
2016an Suðuroy uharteko hiru taldeek bat egin zuten TB/FC Suðuroy/Royn bihurtuz.

## Palmaresa

* Liga (7): 1943, 1949, 1951, 1976, 1977, 1980, 1987.
* Kopa (5): 1956, 1958, 1960, 1961, 1977.

## Kanpo estekak

* (Faroeraz)(Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q778858
* Multimedia: TB Tvøroyri / Q778858
# TAP Portugal

TAP Portugal Europan dagoen hegaldi konpainia da. Bere egoitza nagusia Lisboako aireportuan dauka, eta Euskal Herrian Bilboko aireportutik lan egiten du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208232
* Multimedia: TAP Air Portugal / Q208232
# TCF Bank Stadium

TCF Bank Stadium Minnesota estatuko Minneapolis hirian dagoen amerikar futbol estadio bat da. 2009an eraiki zen eta Minnesota Golden Gophers taldearen jokalekua da, eta 2014-2015 artean baita Minnesota Vikings taldearena ere izan zen.

## Iruditegia

* Kanpoaldea.
* Barnealdea.
* Zelaiaren ikuspegi orokorra.
* Ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak

* TCF Bank Stadium estadioari buruzko orrialdea (Ingelesez)
* Datuak: Q3512039
* Multimedia: Huntington Bank Stadium / Q3512039
# TCF Center

TCF Center (lehen Cobo Center eta Cobo Hall izenez ezagutzen zena) Detroiteko Washington Boulevard-aren hasieran kokatutako biltzar-zentroa da, Michigan estatuko (Estatu Batuak) hiririk jendetsuena. Detroiteko alkate Albert E. Coboren omenez izendatu zuten 1950etik 1957ra. Gino Rossetti arkitektoak diseinatu zuen zentroak 1960an ireki zituen ateak lehen aldiz. 1989an zabaldu zen, eta gaur egun 220.000 m² ditu.
TCF Center urtarrilean ospatutako "North American International Auto Show" (NAIAS) eta martxoan ospatutako "Detroit Autorama"-ren egoitza da.
Eraikinaren barruan Detroit People Mover 's Cobo Center geltokia dago.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.cobocenter.com/
* ↑ Gray, Kathleen; Wisely, John. (31 de marzo de 2009). Oakland lures, but 2010 auto show stays at Cobo. freep.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1104711
* Multimedia: TCF Center / Q1104711
# TBA Dorrea

TBA Dorrea edo TBA Tower (txineraz: Txinako Herri Errepublikako Dongguan hirian eraikitzen dagoen 289 metro eta 68 solairu izango dituen bulego etxe orratza da.

## Eraikuntza

Eraikuntza 2008. urtearen hasieran hasi zen, eta 2011an amaitzea espero da. 2009ko abenduaren 4an hiru pertsona hil ziren, dorrearen eraikitze garabietako bat behera erortzean.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20091207021251/http://umedia.nddaily.com/#20091205-43

## Kanpo estekak

* Dorreak izango duen itxura erakusten duen ordenagailu bidezko irudia.
* Datuak: Q12267790
# Toggenburg barrutia

Toggenburg barrutia Sankt Gallen kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Lichtensteig da. 488,56 kilometro koadroko azalera du eta 45.056 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Udalerriak

Bütschwil-Ganterschwil Ebnat-Kappel Hemberg Kirchberg (SG) Lichtensteig Lütisburg Mosnang Neckertal Nesslau Oberhelfenschwil Wattwil Wildhaus-Alt St. Johann

## Kanpo estekak

* Datuak: Q693185
* Multimedia: Toggenburg (Wahlkreis) / Q693185
# Togo Umeda

Togo Umeda (japonieraz: 梅田 透吾, Umeda Togo, 2000ko uztailaren 23a -) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q44395262
# Togg

Togg 2018an sortutako Turkiar automobil enpresa bat da. Auto elektrikoak ekoizten ditu.

## Modeloak

* Togg C-SUV
* Togg Sedan
* Togg Hatchback
* Togg B-SUV
* Togg MPV

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6039733
* Multimedia: Togg / Q6039733
# Togher (Cork konderria)

Togher (irlanderaz An Tochar, Goi-Bidea esan nahi du) Irlandako Cork hiriaren hegoaldean dagoen auzunea da.
St. Finbarr's GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17104710
# Togliatti

Togliatti (errusieraz: Тольятти), 1964 arte Stavropol (errusieraz: Ста́врополь) deitua, mendebaldeko Errusian dagoen Samarako oblasteko hiria da. Volga ibaiaren ertzean dago. 2010ean 719.632 biztanle zituen.
Togliatti izena 1964an eman zitzaion hiriari, Palmiro Togliatti italiar komunistaren omenez.

## Ekonomia

Industria (automobilgintza, eraikuntzako gaiak, kimika-industria, tresneria elektrikoa eta mekanikoa) da ekonomia-jarduera nagusia. Urtegi handi bat dago hiritik hurbil (5.200 km$^2$), argindarra ekoizten duena.

## Hiri eta herri senidetuak

Togliattik hiri hauek ditu senidetuak:
* Kazanlak (Bulgaria)
* Wolfsburg (Alemania)
* Flint (Michigan) (Ameriketako Estatu Batuak)
* Luoyang (Txina)
* Piacenza (Italia)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 157. araua: Europako hiriak. .
* ↑ Tolyatti Global.britannica.com
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru
* ↑ «Rusia cesa producción del Lada 2107» Elespectador.com
* ↑ Русия – Толиати (Bulgarieraz)
* ↑ Togliatti - Russland (Alemanez)
* ↑ Decisione della Giunta comunale di Piacenza del 14 luglio 2009 (Italieraz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1341
* Multimedia: Tolyatti / Q1341
# Togiak (Alaska)

Togiak (Alaska erdialdeko yupikeraz: Tuyuryaq) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Dillingham Census Arean dago, Alaska estatuan. 817 biztanle ditu, 585,978363 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Alaska Native Place Names» www.uaf.edu (Noiz kontsultatua: 2023-07-06).

## Ikus, gainera

* Dillingham Census Area

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79258
* Multimedia: Togiak, Alaska / Q79258
# Togo Frantsesa

Togo Frantsesa, edo Ekialdeko Togo (frantsesez: Togo français edo Togoland oriental) frantziar mandatu kolonial bat izan zen Mendebaldeko Afrikan, gero Togoko Errepublika bihurtu zena.

## Lurralde-mandatua

1914ko abuztuaren 26an, Togolandiako protektoratu alemaniarra indar frantsesek eta britainiarrek inbaditu zuten, eta erresistentzia laburra bost egunean erori zen. 1916an, Togolandia bi administrazio eremutan, frantsesa eta britainiarra, banatu zuten; gerra ostean, Togolandia Frantziako eta Erresuma Batuko administrazioen artean banatutako Nazioen Ligako mandatu bihurtu zen.
Bigarren Mundu Gerraren ostean, Nazio Batuen fideikomiso lurralde bihurtu zen, mandatari frantziarrek oraindik kudeatzen zuten bitartean.
1955eko estatutuaren arabera, Togo Frantsesa Batasun Frantseseko errepublika autonomo bihurtu zen, nahiz eta NBEren fideikomiso gisa mantendu izan. Sufragio unibertsalaren arabera hautatutako legegintza-organoek botere handia izan zuten barne-gaietan, legegintzako arduradun nagusi bat buru zuen organo exekutiboak hautatuta. Aldaketa horiek 1956an erreferendumean onartutako konstituzio batean sartu ziren. 1956ko irailaren 10ean, Nicolas Grunitzky Togoko Errepublika Autonomoko lehen ministro bihurtu zen. Hala ere, plebiszituaren irregulartasunak direla eta, Sylvanus Olympiok irabazi zituen hauteskunde orokorrak (gainbegiratzerik gabe) egin ziren. 1960ko apirilaren 27an, trantsizio leun batean, Togok Frantziarekiko lotura konstituzionalak moztu zituen, Nazio Batuen fideikomiso estatutua kendu zuen, eta Olympio presidente izendatu zuen behin behineko konstituzioa zuen herrialde guztiz independente bihurtu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 168. araua: Afrika kolonialeko toponimia. .

## Ikus, gainera

* Frantziar Inperio Koloniala
* Togoko historia
* Togo Britainiarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q797214
* Multimedia: French Togoland / Q797214