OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ikertzaile

Ikertzailea ikerketa bat burutu edo ikerketa batean parte hartzen duen norbait da, hau da, ezagutza bilatzeko, gertaerak edo erlazioak argitzeko proiektu bat aurrera daramana. Ikertzaileak irakaskuntzan edo eremu akademikoan, industrialean edo gobernukoetan lan egiten du, baita erakunde pribatuetan ere (irabazi-asmoarekin edo gabe), eta ikerketa zientifikoa izaten da bere jarduera nagusia.
Zaila da ondo zehaztea zer den ikertzailearen ofizioa edo bere profila, ikerketa-eremuak anitzak direlako eta jardueraren praktikan denen artean desberdintasun esanguratsuak daudelako. Hasieran, ikerketa ez zen jotzen benetako lanbide edo ofizio moduan, kalifikatzaile moduan baino ez zen erabiltzen.
Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Antolakundeak (ELGA) Frascati manualean argitaratu zuen moduan, askotarikoak dira ikertzaileen jarduera motak: «Ezagutza, produktu, prozesu, metodo eta sistema berriak sortzearekin lotuta dagoen espezalista da, edota horrelako proiektuen kudeaketaz arduratzen dena».

## Historia

Berariazko ikertzaile ofizioaren sorrera gizarte-esparruan espezializazio-zereginak azaldu zirenean gertatu zen. Aspaldian asmakizunak eta ezagutzak proba eta errore metodoa aplikatzearen ondorio izan baino ez zen, eguneroko bizimoduan eta mundu osoan zehar.
Francis Bacon-rekin, XVII. mendean, hasi zen Mendebaldea ikerkuntza antolatu eta sistematizatuaren interes ekonomiko eta politikoez jabetzen. Geroago zientzia-akademien fundazioak erakutsi zuen gero eta interes handiagoa zegoela estatuen aldetik ikertzaileen lanaz, esparru trukerako esparru bat eskainiz, baita edonolako gizarte-aitorpena ere.
ikertzaileen hierarkia sozialaren eboluzioa eta ikerkuntza-lanen izaeraren eboluzioa batera gertatu ziren, eta beren emaitza metodo zientifikoaren mailakako sortzea izan zen iraultza kopernikarretik abiatuta.
Berariazko ikertzaile lanpostuak, estatuak berak edo enpresa pribatuek finantzaturik, zertxobait geroago sortu ziren, XIX. mendean, eta abiada bizian garatzen dira XX. mendean. Aurreko mendeetan, ikerketa zientifikoa jarduera nagusi bati eransten zitzaion, adibidez, hezitzaileari edo ingeniariari.

## Ikerkuntza-erakundeak

Erakunde zientifikoak edo ikerketa-erakundeak zientziaz eta ikerkuntza zientifikoaz aritzen direnak dira. Oso lotuta daude hezkuntzako erakundeekin eta eremu ekonomiko eta politikoekin. Natur zientziekin eta zientzia fisikoekin bakarrik identifikatzea ohikoa den arren.

## Ikus, gainera

* Zientzialari
* Zientzia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1650915
* Multimedia: Researchers / Q1650915
# Ikerlan

IKERLAN (Mondragon Korporazioko kide den kooperatiba) Euskadiko (gehien bat Gipuzkoako) leku ezberdinetan kokatutako Zentro Teknologikoa da. Bere helburua, bezeroen beharretara etengabe egokituta egotea da eta horri esker, I+G+b arloan bikaintasuna lortu nahi duen enpresa bat izatea da. 1974an sortutako enpresa hau, lanean dihardu bere bezeroak gero eta lehiakorragoak izan daitezen soluzioak garatzen.
Horretarako, IKERLAN espezializazio teknologikoko hiru unitatetan egituratua dago:
* Elektronika, informazio eta komunikazio teknologiak (EIK)
* Energia eta potentzia elektronika.
* Fabrikazio aurreratua.
IKERLAN mundura zabalik dagoen enpresa bat da. IK4 Research Allianceri lotua, Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren Euskal Sareko kidea da. Lankidetza sare garrantzitsua du, Europako zentro eta unibertsitate batzuek osatzen dutena, eta horiekin ikerketa eta ikertzaileen prestakuntza jarduerak egiten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.diariovasco.com/economia/201610/17/ikerlan-refuerza-sector-eolico-20161017005902-v.html.
* ↑ https://www.interempresas.net/MetalMecanica/Articulos/164735-Ikerlan-muestra-en-Basque-Industry-40-claves-para-impulsar-digitalizacion-de-industria.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20161130195802/http://www.basqueresearch.com/new/ik4-ikerlan-participa-en-una-red-europea-para-formar-expertos-en-eficiencia-energatica
* ↑ http://www.diariovasco.com/economia/201507/06/ikerlan-preve-contratar-personas-20150706201849.html

## Kanpo estekak

http://www.ikerlan.es/eu/
# Ikerne Badiola

Ikerne Badiola Gartziandia (Zumarraga, 1971ko otsailaren 14a) euskal politikari abertzalea da. Eusko Alkartasunako Komunikazio eta Marketing Idazkaria da. Informazio Zientzietan lizentziatua da, Kazetaritza eta Publizitatean. EHUko udako ikastaroetako komunikazio taldean lan egin du.
Eusko Alkartasunarekin egindako lana informazioarekin lotuta egon da beti. Gazte Abertzaleaken lan egin ondoren 2001etik aurrera prentsa ardura izan zeun eta 2003tik 2009ra Gipuzkoako komunikazio arduraduna izan zen.
Zumarragako EAko taldearen lehendakaria izan zen 2003ra arte. 2011tik 2015ra Gazteria, Kultura eta Kiroletako foru diputatua izan da Gipuzkoako Foru Aldundian.
# Ikerkuntza eragilea

Matematikan, ikerketa operatiboa matematika aplikatuaren adar bat da, matematika arlo anitzetan oinarritzen dena, erabakiak hartu behar diren ebazkizun praktikoak aztertu eta horietarako soluzioak bilatzen dituena, sarri hobereneratzearen (optimizazioaren) inguruan. Horretarako, estatistika, modelizazioa, analisi matematikoa eta grafo-teoria erabiltzen ditu bere jardunean. Ikerketa operatiboa Munduko Bigarren Gerran garatu zen arlo bereizi moduan, garai hartan erabaki beharreko problema taktiko eta estrategikoak aztertzearren, unitate militarren kokapenaren inguruan esaterako. Geroztik, arlo militarra gainditu eta industria eta ekonomian sarri erabiltzen diren teknikak hartu ditu barne.
Ikerkuntza Operatiboaren barnean programazio lineala oso arlo garrantzitsua da. Teknika matematiko horretako metodoek murrizketak dituzten optimizazio-linealeko problemen soluzio optimoa lortzea ahalbidetzen dute. Horrelako problemak praktikan Testuinguru desberdinetan sortzen dira, mugatuak diren baliabideak zenbait jardueren artean banatu behar direnean. Asko dira programazio linealaren bidez adieraziak eta ebatziak izan daitezkeen egoerak, hala nola beharrei baliabideak esleitzea, ekoizpenaren plangintza egitea, ekoiztutako produktuen garraioa antolatzea iturburuetatik helburuetara eramateko, nahaste-problemak etab.

## Erreferentziak

* ↑ Fernandez Gonzalez, Victoria; Jauregi, Ana Zelaia. (1995). Optimizazioa. Programazio lineala. UEU ISBN 978-84-86967-65-9. (Noiz kontsultatua: 2022-04-22).
* ↑ Fernández González, Victoria. (1995). Optimizazioa : programazioa lineala. Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 84-86967-65-1. PMC 52408784. (Noiz kontsultatua: 2022-11-20).
* ↑ Ikerkuntza operatiboari begirada praktikoa ematen. UEU 2017 ISBN 978-84-8438-637-7. PMC 1055602045. (Noiz kontsultatua: 2022-11-20).
* ↑ «Ikastaroa: Ikerkuntza Operatiboa. Programazio Lineala [2011/06 [Eus]»] OCW (Noiz kontsultatua: 2022-11-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q194292
* Multimedia: Operations research / Q194292
# Iki Balam

Ik’i B’alam (Iki Balam edo Iqui Balam) Ilargiaren Jaguarra, buruzagi maia zen. Iki Balamek ere badu beste izena: "Ek Balam" edo gaueko jaguarra. Popol Vuh libuuraren bertsio berrietan haren izena "Ik Blom" da. Popol Vuh liburuaren arabera lau buruzagi maiek Yucatángo hegoaldea jendeztatu zuten eta haietako bat Iki Balam izan zen. Beste hirurak hauexek izan ziren:
* Balam Quitzé, gaur egungo bertsioetan "Blom Ki Tze": Barre egiten duen jaguarra.
* Balam Akab, gaur egungo bertsioetan "Blom Akab": Gaueko jaguarra.
* Makukutah, gaur egungo bertsioetan "Maj U Kutaj": Eserita dagoena.
Lehenengo gizonak ziren eta haien familiekin Tula hiri mitikoruntz atera ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Pop Wuj, 264 or.
* ↑ Yucatán en el tiempo entziklopedia. Mérida, Yucatán, 1998. ISBN: 970 9071 04 1
* 1 2 3 264

## Bibliografia

* Pop Wuj. Adrián Inés Chávez-en bertsioa. Kitxez eta gaztelaniaz. Mexiko Hiria: CEIESAS-INAH-Diego Rivera Fundazioa, 2008.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Popol Vuh]
* Datuak: Q5913817
* Multimedia: Popol Vuh / Q5913817
# Iki uhartea

Iki uhartea (japonieraz: 壱岐島, Iki-no-shima) edo Iki uhartedia (japonieraz: 壱岐諸島, Iki-shotō) Kyushu lurraldeko uhartea da, Japonian, Tsushima artxipelagoan. Uhartea guztiak Tsushimako itsasartea eta Koreako itsasartea artean daude. Iki uhartea Nagasaki prefekturaren zatia da. Iki hiria tokiko gobernu-gunea da, eta uharteak hiru itsas portu ditu. Tsushima artxipelagoko gainerako uharteekin batera, Iki-Tsushima Parke Nazionala bezala ezagutzen dira.

## Ezaugarriak

Uharteak 33.202 biztanle ditu 138,45 km²-ren barruan. Uharteak 17km ditu iparraldeko muturretik hegoaldeko muturreraino, eta 14km ditu ekialdeko eta mendebaldeko mugen artean. Bertako biztanleak nekazaritzatik bizi dira: arroza eta tabakoa ereiten dituzte. Arrantza ere garrantzi handia izan du uhartean. Iki uharteak ere onsen bat du (bainu termal japoniarra). Itsas trikua eta shōchūa bertako gastronomia-gozagarriak dira.
1970eko eta 1980ko hamarkadetan baleen eta izurdeen gehiegizko arrantzak ospe txarra eman zion uharteari, bereziki Katsumoto herriari. 1977an bertako arrantzaleek telebistako hedabideek izurde kopuru handien sarraskia filmatzera gonbidatu zituzten. Ekintza horrek zirrara handia eragin zuen mundu osoan.
Tokiko gobernuak txitxarro arruntaren arrantza komertziala debekatu zuen 1982an, espezie hori galtzeko arriskuan dagoelako.

## Uharteak

| Uhartea | Kanji | Azalera [km²] | Biztanleria | Lekurik altuena [m] | Mendia | Koordenatuak |
| Iki uhartea | 壱岐島 | 133,8 | 13.178 | 213 | Takenotsuji | 33°47′N 129°43′E﻿ / ﻿33.783°N 129.717°E﻿ / 33.783; 129.717﻿ (Iki-no-shima) |
| Harushima | 原島 | 0,53 | 140 | | | 33°43′23″N 129°38′56″E﻿ / ﻿33.72306°N 129.64889°E﻿ / 33.72306; 129.64889﻿ (Harushima) |
| Nagashima | 長島 | 0,51 | 170 | | | 33°43′38″N 129°37′53″E﻿ / ﻿33.72722°N 129.63139°E﻿ / 33.72722; 129.63139﻿ (Nagashima) |
| Oshima | 大島 | 1,16 | 200 | | | 33°44′17″N 129°38′5″E﻿ / ﻿33.73806°N 129.63472°E﻿ / 33.73806; 129.63472﻿ (Oshima) |
| Wakamiyajima | 若宮島 | 0,35 | - | 99,7 | | 33°51′56″N 129°41′11″E﻿ / ﻿33.86556°N 129.68639°E﻿ / 33.86556; 129.68639﻿ (Wakamiyajima) |

## Iruditegia

* Uhartea zerutik.
* Tonboroko santutegia.
* Ikinoshima uhartea.

## Erreferentziak

* ↑ https://trek.zone/en/japan/places/25602/iki-tsushima-quasi-national-park
* ↑ https://www.britannica.com/place/Iki
* ↑ https://media.greenpeace.org/archive/Iki-Island-Dolphin-Massacre-27MZIF25NQVO.html

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Iki-Tsushima Parke Nazionalaren webgunea.
* Datuak: Q494914
* Multimedia: Iki Island / Q494914
# Ikerkuntza eta garapena

Ekonomian eta teknologian, ikerkuntza eta garapena, labur I+G, izeneko jarduerek ezagutza (teknologia, giza, gizarte eta kultura mailan) bultzatu eta sortzeari begira eraturikoak dira, epe luzerako emaitza eta aplikazio berriak sortzearren, berehalako etekinen helburua alde batera utzirik. Jarduera hauei berrikuntza ere gaineratu ohi zaie I+G+B hirukotea osatuz.
Hiru ataletan sailka daitezke I+G jarduerak:
* oinarrizko ikerkuntza, ikerkuntza arlo berrietan eta modu teorikoan egiten denean, berehalako aplikaziorik gabe;
* ikerkuntza aplikatua, eskura dauden ezagutza teorikoen aplikazio berriak bilatzen direnean;
* garapen esperimentala, lortutako ezagutza teorikoetan oinarrituz, saiakuntza sistematikoak burutzen direnean, gai, gailu edo produktu berriak sortu edo daudenak hobetzeko antolatutakoak.

## Erreferentziak

* ↑ ISBN 9780850451634..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q276099
* Multimedia: Research and development / Q276099
# Ikerne

Ikerne euskarazko emakumezkoen izena da, gaztelaniazko Visitación izenaren baliokide femeninoa, Sabin Aranak eta Koldo Eleizaldek beren Deun-ixendegi euzkotarra izendegirako sortuan. Izen latino kristauak Ikustaldiaren pasarte biblikoari egiten dio erreferentzia, eta emakumezko izena da ohikoan soilik inguruko erromantzeetan, baina euskaraz baliokide maskulinoan jarri zioten Deun-ixendegian: Iker.
Bisitazio izena ere jasotzen du EODAk parekidetzat.
Ikerne izena dute Wikipediako zenbait artikulutako protagonistek:
* Ikerne Goikoetxea (aktorea)
* Ikerne Badiola (politikaria)
Visitación izenarekin:

## Ikus, gainera

* Visitatio (argipena)

## Erreferentziak

* ↑ «EODA - Bilaketa - Visitación» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-05-09).
# James Ross uhartea

    Ez nahasi Antartikatik gertu dagoen Ross uhartearekin..
James Ross uhartea Penintsula antartikoaren hego-ekialdeko zatian eta ipar-ekialdeko muturretik gertu dagoen uharte bat da, Trinidad penintsularen aurrean, zeinengandik Gustavo printzea kanalaren bidez banandua dagoen.
Uhartea Penintsula antartikoari lotuta egon zen Gustavo Printzea izotz hesiaren bidez 1995 arte, plataforma kolapsatu egin zenean, Gustavo Printzea kanala lehen aldiz nabigagarri bihurtuz.
Altuerarik handiena 1.630 metroan dago, eta Haddington mendiari dagokio. Forma ez erregularra du, eta 40 milia inguru neurtzen du iparraldetik hegoaldera. 1903an kartografiatu zuen Suediar Espedizio Antartikoak Otto Nordenskjölden zuzendaritzapean. Honek sir James Clark Rossen omenez izendatu zuen, inguru honetara 1842an bidaiatu zuen britainiar espedizioaren liderra zena, uhartearen ekialdeko kostaldea deskubritu eta honen gutxi gora-beherako trazatu bat egin zuena. James Ross uhartea izena McMurdo itsasartean dagoen Ross uharteagandik bereizteko erabiltzen da.
Argentinako Armadak 1959ko urriak 4an San Carlos babeslekua inauguratu zuen Brandy edo Aramburu izeneko badian, San Juan babeslekua bost egun beranduago Hidden lakuan inauguratua izan zen bitartean.
Txekiar Errepublikaren lehen base polarra, Mendel polo estazioa, uharte honetan dago, eta 2006ko otsailean ireki zen.

## Hezur izoztuak

Antartidan aurkitutako lehen dinosauroa Antarctopelta oliveroi bat da, tamaina ertaineko ankilosauro bat James Ross uharte gainean aurkitu zutena Eduardo Olivero eta Roberto Scassok 1986an. Dinosauroa Campaniarretik berreskuratua izan zen, Goi Kretazeoko garai bat, Santa Maria eraketan, Santa Marta badiatik 2 kilometro inguru hegoaldera, uhartearen iparraldeko zatian. Ankilosauroak bere izena ez zuen ofizialki 2006 arte jaso.
2003ko abenduan, Kaliforniako Santa Maria Eskolako Judd Case paleontologo estatubatuarrak eta Hego Dakotako Meatze eta Teknologia Eskolako James Martin geologo estatubatuarrak theropoda baten hezurrak aurkitu zituzten uharte honetan. Naze deitua izan zen Naze penintsularen iparraldean aurkitua izan ondoren. Goi Kretazeokoak dira. Aurkitutako arrastoen artean goi baraila eta hortzak, eta beheko berna eta oinen zatirik handiena daude. Oso informazio gutxi dago eskuragarri, baina berna eta oinen formak korrikalaria zela adierazten dute, eta tamainak gutxi gora-behera 1,8 metroko altuera zuela adierazten du, gutxi gora-behera 135 kiloko pisua zuelarik. Hau da aurkitutako bigarren theropoda antartikoa Cryolophosaurusaren ondoren.

## Lurralde aldarrikapenak

Argentinak uharte hau Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati.
Herrialde aldarrikatzailearen izendapenak:
* Argentinak penintsula osoa isla James Ross deitzen du.
* Txilek isla Ross
* Erresuma Batuak James Ross island

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1022143
* Multimedia: James Ross Island / Q1022143
# James Purdy

James Otis Purdy (Hicksville, Ohio, 1914ko uztailaren 17a - Englewood, New Jersey, 2009ko martxoaren 13a) estatubatuar idazlea izan zen.

## Biografia

Familia eskoziar-irlandarra zuen jatorriz. Txikia zela banandu ziren gurasoak, eta abandonaturik utzi zuten.
1957an, Color of Darkness (Iluntasunaren kolorea) ipuin-bilduma argitaratu zuen. Ipuin horietako pertsonaiak bi umezurtz dira; hiri handira joaten dira ihesi, eta gizartearen behe-mailako klasea ezagutzen dute han. 1959an idatzi zuen lehenengo eleberria, Malcolm (1959). Eleberri horretan ere umezurtz bat da pertsonaia nagusia, gorputzean eta ariman jendearen eraso gogorrak jasaten dituena.
Ospea, ordea, 1964an etorri zitzaion Cabot Wright Begins (Cabot Wright hasten da) lanarekin. 1975ean, In a Shallow Grave (Hilobi huts batean) idatzi zuen: Vietnamgo gerran, gizon bat desitxuraturik gelditzen da; jaioterrira itzultzen da, baina erabakitzen du ezkutaturik bizitzea duen itxuragatik.
Purdyren beste lan aipagarri batzuk: The Nephew (1960, Iloba) eta Garments the Living Wear (Bizidunek jantzitako jantziak).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q984415
* Multimedia: James Purdy / Q984415
# James Rennell

James Rennell (Chudleigh, Devonshire, 1742ko abenduaren 3a - Londres, 1830eko martxoaren 29a) ingeles kartografoa eta geografoa izan zen. Indietarako Konpainiako kapitaina zen, eta Hindustango penintsularen Memoir of a Map of Hindoostan (1782, Hindustango deskribapen geografikoa) azalpen zehatza egin zuen. Afrikako eta Mendebaldeko Asiako geografiaren deskribapenak ere egin zituen: Travels in the Interior Districts of Africa (1797, Bidaiak Afrikako barnealdeko barrutietan) eta A Treatise on the Comparative Geography of Western Asia (1831, Mendebaldeko Asiari buruzko geografia konparatuko tratatua). Ozeano Atlantikoko ur-lasterrei buruzko ikerketak azterlana argitaratu zuen, bestalde, 1832an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q965945
* Multimedia: James Rennell / Q965945
# James Rosenquist

James Rosenquist (Grand Forks, Ipar Dakota, Ameriketako Estatu Batuak, 1933ko azaroaren 29a - New York, 2017ko martxoaren 31) margolaria izan zen.

## Bizitza

1948an, Minneapolisko Arte Eskolan ikasi zuen beka batekin, eta, ondoren, hango unibertsitatean sartu zen, pintura-ikasketak egitera. 1955ean, New Yorka joan zen, eta Art Students Leaguen sartu zen. Han ezagutu zituen Robert Indiana, Jasper Johns eta Robert Raushenberg, artelanak osatzeko berak bezala eguneroko bizitzatik hartutako objektuak eta gaiak erabiltzen zituzten artistak. Harrezkero, zenbait enpresarentzat lan egin du, artista komertzial gisa. Bakarkako lehen erakusketa Green Galleryn egin zuen, New Yorken, 1962an, eta, 1965az gero, Leo Castelli Galleryrentzat lan egin zuen.
1960ko hamarraldiaren inguruan, neurri handiko irudiak egin zituen, bizimodu modernoaren hutsaltasuna agerian uzten duten sinboloak erabili zituen, eta pop art joerako gaiak landu zituen nagusiki (I Love you with my Ford, 1961). 1970eko hamarraldian, obra grafikoak egiten hasi zen, eta munduaren ikuspegi surrealista eskaintzen duten irudi erraldoiak egiten jarraitu zuen. Four New Clear Women lanean, Estatu Batuetako kulturari buruzko bere iritzia azaldu zuen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) James Rosenquisten web-orria

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q448845
* Multimedia: James Rosenquist / Q448845
# James Rainwater

Leo James Rainwater (Council, Idaho, AEB, 1917ko abenduaren 9a - Yonkers, New York, AEB, 1986ko maiatzaren 31a) Estatu Batuetako fisikaria izan zen.

## Biografia

Kaliforniako eta Columbiako Unibertsitateetan Fisikako ikasketak egin ondoren, irakaslea izan zen Columbiakoan.
Lehen lehergailu atomikoa sortzeko Manhattan Proiektuan jardun zuen (1942-1946), eta Nevis laborategiko zuzendaria izan zen 1951-1953. eta 1956-1961. urteetan (Columbiako Unibertsitatea).
1975. urtean Fisikako Nobel saria lortu zuen, Aage Niels Bohr eta Ben Mottelson fisikari daniarrekin batera, atomoaren nukleoaz egin zituen ikerlanengatik. Bestalde, atomo muoien X izpien espektroaren lehen neurketa sistematikoak berak egin zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190745
* Multimedia: James Rainwater / Q190745
# James Reaney

James Reaney (South Easthope, Stratfford, Ontario, Kanada, 1926ko irailaren 1a - 2008ko ekainaren 11) ingelesezko poeta eta antzerkigilea izan zen.
Ingelesezko ikasketak egin zituen Torontoko Unibertsitatean, eta Manitobako Unibertsitateko irakasle izan zen 1949tik 1956ra. Azkeneko urte horretan Torontora itzuli zen, bere doktoretza-tesia bukatzera: The influence of Spencer on Yeats. 1960an Ontario Mendebaldeko Unibertsitatean ingeleseko irakasle gisa hasi zen lanean. Gouverneur Général saria hiru aldiz jaso zuen beste hainbeste poema-libururekin: The Red Heart (1949, Bihotz gorria), A suit of nettles (1958, Asunak) eta Twelve Letters to a Small Town (1962, Hamabi gutun hiri txiki bati).
Kanadar literaturan, kanadismoaren etsai amorratuenetako bat izan zen; argi eta garbi erakutsi zuen probintziakeria horren aurkako jarrera Twelve Letters to a Small Town (1962) osatzen duten poema kateatuetan. Bere poemetan Northrop Fryeren eragina antzematen da, eta bere mundua konplexutasun alegoriko eta sinboliko handikoa da.
Lanik aipagarriak ditu, aurreko horiekin batera: The dance of death at London, Ontario (1963, Herio-dantza Londresen, Ontarion); Poems (1972, Olerkiak); Selected shorter poems (1975, Poema hautatu laburragoak); Selected longer poems (1976, Poema hautatu luzeagoak). Antzerki-lanetan azpimarratzekoak dira: Colours in the dark (1969, Koloreak ilunpetan); Listen to the wind (1972, Adi haizeari); Masks of childhood (1972, Haurtzaroko mozorroak); The Donnellys (1976); Wacousta! (1979) eta King Whistle (1980). Haurrentzat idatzia du Apple butter and other plays for Children antzezlan-saila (1973), eta eleberri bat, The boy with an R in his hand (1965, Eskuan R bat zuen mutikoa).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3754121
# Igeriketa 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan

2008ko Olinpiar Jokoak - Pekin :
| Igeriketa ||
| Estatu Partehartzaileak | 50 |
| Hasiera | abuztuaren 9a |
| Bukaera | abuztuaren 21a |
| Atleta kopurua | ~260 |
| Lekua | Beijingo Ur-kirol Nazio Zentroa |
| Modalitateak | 34 |
Igeriketa 2008ko Olinpiar Jokoetan abuztuaren 9tik abuztuaren 21era arte jokatu zen Beijingo Ur-kirol Nazio Zentroan. 34 modalitate ezberdin daude eta guztira 50 herrialde ezberdinetako 260 kirolarik hartu zuten parte.

## Dominak

Igeriketako modalitateak eta dominak ikusteko joan goiko txantiloira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q204844
* Multimedia: 2008 Summer Olympics swimming / Q204844
# Igeriketa-txano

Igeriketa-txanoa latex, likra edo silikonazko txanoa da, buruaren formara guztiz egokitzen dena. Belarrietara urik ez sartzeko erabiltzen da; igerilekuetan derrigorrezkoa izaten da higiene arrazoiengatik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Igeriketa Hiztegia] [2020]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q798886
* Multimedia: Swim caps / Q798886
# Igeriketa-estilo

Igeriketa-estiloak gizakiek igeri egiteko dauden estilo motak dira. Estilo batzuk kirol lehiaketetan jarduteko homologatuak daude, beste batzuk aldiz aisialdian igeri egitean erabili ohi dira, adibidez txakur-igeri deritzona.

## Oinarrizko estiloak

Kirol lehiaketa ofizialetan erabiltzen diren lau estiloak, FINA nazioarteko igeriketa federazioak arautuak, honako hauek dira:
* Bular-igeriketa
* Bizkar-igeriketa
* Crawla
* Tximeleta era
Gainera, badago 4 estilo horien batura den proba bat: estilo-proba.

## Ikus, gainera

* Txakur-igeri
* FINA

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Igeriketa Hiztegia] [2020]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1154385
* Multimedia: Swimming styles / Q1154385
# Igeriketa 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan
## Kanpo estekak

* Datuak: Q831984
* Multimedia: Swimming at the 1968 Summer Olympics / Q831984