OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Karibeko Komunitatea

Karibeko Komunitatea (CARICOM) (frantsesez: Communauté Caribéenne, ingelesez: Caribbean Community, Nederlanderaz: Caribische Gemeenschap) Karibeko eskualdeko harremanak sendotzeko nazioarteko erakundea da; Georgetownen (Guyana) du egoitza. Chaguaramasko Itunak (Trinidad eta Tobago) sortu zuen 1973an, eta 1965ean sortutako Truke Libreko Karibeko Elkartea ordezkatu zuen.

## Partaideak

Karibeko 15 naziok (batez ere Karibe anglofonokoak) eta dependentzia britainiarrek osatzen dute. Hauek dira eskubide osoko kideak: Antigua eta Barbuda, Barbados, Belize, Dominika, Grenada, Guyana, Haiti, Jamaika, Montserrat, Saint Kitts eta Nevis, Santa Luzia, Saint Vicente eta Granadinak, Surinam eta Trinidad eta Tobago.
Birjina uharte britainiarrak eta Turkak eta Caicoak herrialde asoziatuak dira.
Bahamak Komunitatekoak dira, baina ez daude beren baitan sortutako merkatu batasunean.
Herrialde behatzaileak dira berriz Aruba, Kolonbia, Curazao, Mexiko, Puerto Rico, Dominikar Errepublika, Saint Martin eta Venezuela.

## Jarduerak

Karibeko erkidegoak hiru jarduera nagusi garatzen ditu: Karibeko Merkatu Bateratuaren bidezko lankidetza ekonomikoa, kanpo-politikaren koordinazioa eta nekazaritza, industria, garraioa eta telekomunikazioak bezalako arloetan lankidetza.
Karibeko Komunitatea (CARICOM) sortu zenetik, ingelesa izan da erakundearen hizkuntza ofiziala. CARICOM eleanitz bihurtu zen praktikan, Surinamekin nederlandera gehitu zenean 1995eko uztailaren 4an, eta Haiti baita Haiti gehiturik 2002ko uztailaren 2an.
2001ean, gobernuburuek Chaguaramasko Itun Berrikusia sinatu zuten, eta, hala, CARICOMen merkatu bateratua CARICOMen merkatu eta ekonomia bakar bihurtzeko bidea urratu zuten. Estatu kideen artean berrikusitako itunaren zati batek Karibeko Justizia Gortearen ezarpena eta aplikazioa barne hartzen ditu.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelerazko Wikipediako «Comunidad del Caribe» artikulutik itzuli da; zehazki, 2021-12-30eko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q205995
* Multimedia: Caribbean Community / Q205995
# Karibe (argipena)

Karibe izenak hainbat adiera ditu:
* Karibea: Karibe itsasoa eta Antillak barne hartzen dituen eskualdea.
* Karibe itsasoa: Antillen itsasoa izena ere hartzen duena.
* Karibe itsasoaren arroa: Karibe itsasoko itsasertzeko eskualde geografikoa.
* Karibe uharteak edo Antillak.
* Karibeko eskualdea (Kolonbia): Kolonbiako eskualdea.
* Karibe hizkuntzak: Venezuela, Guaianak, Brasil eta Kolonbiako inguru batzuetan mintzatzen den hizkuntza-familia.
* Karibe: talde etnikoa.
# Karibea (eskualdea)

    Artikulu hau eskualde geografikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Karibe (argipena)».
Karibea Karibe itsasoaren inguruko lurraldeak dira. Horrenbestez, Amerikako eskualde bat da. Batzuetan, Latin Amerikarekin batera eskualde handiago batean biltzen da: Latin Amerika eta Karibea.

## Karibeko lurraldeak

* Angila (Erresuma Batuko kolonia)
* Antigua eta Barbuda
** Antigua
** Barbuda
* Aruba (Herbehereetako Erresumako zatia)
* Bahamak
** Andros
** Cat Island
** Eleuthera
** Bahama Handia
** New Providence (Nassau hiriburua)
* Barbados
* Bermuda (Erresuma Batuko kolonia)
* Birjina uharteak
** Birjina uharte amerikarrak (AEBen lurraldea)
** Birjina uharte britainiarrak (Erresuma Batuko kolonia)
* Kaiman uharteak (Erresuma Batuko kolonia)
** Kaiman Brac
** Kaiman handia (George Town hiriburua)
** Kaiman txikia
* Kuba
* Dominika
* Dominikar Errepublika
** Hispaniola (Haitirekin batera)
* Grenada
* Guadalupe (Frantziako itsasoz gaindiko lurraldea)
** Base-Terre
** La Desirade
** Grande-Terre
** Marie-Galante
** Petite Terre uharteak
** Saintes (bi uharte)
* Haiti
** Hispaniola (Dominikar Errepublikarekin batera)
* Jamaika
* Martinika (Frantziako itsasoz gaindiko departamendua)
* Mexiko ez da Karibeko herrialdea, baina bere uharte batzuk bai:
** Cancún uhartea, Cancún hirian
** Mujeres uhartea, Cancúndik gertu
** Cozumel
* Montserrat (Erresuma Batuko kolonia)
* Holandarren Antillak (Herbehereetako Erresumako zatia)
** Bonaire
** Curaçao
** Saba
** Sint Eustatius
** Sint Maarten (Saint Martinekin batera)
* Puerto Rico (AEBetako estatu libre elkartua)
* Saint Barthelemy, edo Saint Barts
* Saint Kitts eta Nevis
** Saint Kitts
** Nevis
* Saint Martin (Holandarren Antillekin batera)
* Santa Luzia
* Saint Vincent eta Grenadinak (Grenadinak, Grenadarekin batera)
** Bequia
** Mustique
** Palm uhartea
** San Vicente uhartea
** Young uhartea
* Trinidad eta Tobago
** Tobago
** Trinidad
* Turks eta Caicos uharteak (Erresuma Batuko kolonia)
** Turk handia
** Providenciales
Gainera, ondoko herrialde kontinentalek kostaldeak dituzte Karibe aldera:
* Belize
* Costa Rica
* Frantziar Guyana
* Guatemala
* Guyana
* Honduras
* Kolonbia
* Mexiko
* Nikaragua
* Panama
* Surinam
* Venezuela

## Ikus, gainera

* Karibeko historia
* Antillak
* Erdialdeko Amerika
* Hego Amerika
* Ipar Amerika
* Latin Amerika

## Kanpo estekak

* Datuak: Q664609
* Multimedia: Caribbean / Q664609
# Karibeko Arroaren Ekimena

Karibeko Arroaren Ekimena edo KAE euskarazko siglez edo ICC gaztelerazkoez, Karibeko Arroaren Errekuperazio Ekonomikorako AEBetako legeak 1983an sortu zuen egitarau ekonomiko bat da. Merkataritza eta muga-zerga neurriak ditu, toki horretako ekonomia ekimenaren onurak jasotzen dituzten herrialdeetako produktuen muga-zergak hutsera eramatearen bidez bultzatzeko asmoz. Ekimena 1984ko urtarrilak 1etik dago indarrean eta periodikoki berretsia da ekimena emanten duen herrialdearen borondatez.
Ekimen honen eragina jasotzen duten produktuek (Erdialdeko Amerikatik eta Karibeko uharteetatik datozenak) Estatu Batuetara zergarik jasan gabe sar daitezke. Behin produktua Estatu Batuetan sartu ondoren bertako zerga federal guztiak jasaten ditu.

## Ikus, gainera

* Karibe itsasoaren arroa
* Karibeko Estatuen Elkartea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q612165
# Karibe itsasoaren arroa

    Artikulu hau eremu geografikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Karibe».
Karibe itsasoaren arroa Floridatik mendebaldera doan eremu geografikoa da, Mexikoko golkoko kostaldean zehar hedatuz, ondoren hegoalderantz Mexikoko kostaldetik jarraitzen duena, ondoren Erdialdeko Amerikako karibear kostaldetik eta azkenik ekialderantz doana Hegoamerikako ipar kostaldean zehar, bereziki Venezuelatik eta Kolonbiako Karibeko eskualdetik. Ekialdean Antillak uhartediak mugatzen du. Bermuda uharteak hemen sartzen ohi dira, nahiz eta Ozeano Atlantikoaren mendebalde-erdialdean dagoen, britainiar kolonia-ohiak diren Antilletako herrialdeen ondare kultural eta historiko berbera baitu. Era berean, eta nahiz eta Karibean kostalderik ez izan, El Salvador ere sartzen da Karibeko arroaren barnean, Espainiaren kolonia izan ziren Erdialdeko Amerikako gainerako herrialdeen ondare kultural eta historiko berbera baitu.
Testuinguru geopolitikoan, Karibeko arroa edo Karibe Handia izena Karibe itsasoan kostaldea duten herrialde agerkarien taldea batzeko erabili izan da, eta hauen artean Mexiko, Erdialdeko Amerikako zazpi herrialdeak (El Salvador barne), Kolonbia, Venezuela eta Antilletako uharteetako herrialde guztiak daude.
Gerra Hotzaren testuinguru zehatzean, garai horretan AEBetako presidentea zen Ronald Reaganek sortu zuen izena 1983an estatubatuar lege bezala onartua izan zen Karibeko Arroaren Ekimena (ICC gaztelerazko siglengatik) deritzon egitarau ekonomikoaren onurak jasoko zituen eskualdea definitzeko. Testuinguru honetan Karibeko arroak soilik ICCko betebeharrak bete zituzten Antilletako eta Erdialdeko Amerikako herrialdeak hartu zituen, eta bertatik kanpo geratu ziren Kuba eta Nikaragua.

## Herrialdeak

* Bahamak
* Barbados
* Belize
* Bermuda
* Costa Rica
* Dominika
* Dominikar Errepublika
* El Salvador
* Grenada
* Guatemala
* Haiti
* Honduras
* Jamaika
* Kolonbia
* Kuba
* Mexiko
* Nikaragua
* Panama
* Puerto Rico
* Saint Kitts eta Nevis
* Saint Vincent eta Grenadinak
* Santa Luzia
* Trinidad eta Tobago
* Venezuela
Karibeko Estatuen Elkarteak, 1994an sortu zena, Antigua eta Barbuda, Guiana eta Surinam ere hartzen ditu, guztiak gertukoak baina Karibean kostalderik ez dutenak, Antilletako herrialde askoren historia eta jatorri kultural bera dutenak.

## Ikus, gainera

* Karibeko Arroaren Ekimena
* Karibeko Estatuen Elkartea
* Amerika
* Amerika Anglosaxoia
* Erdialdeko Amerika
* Latinoamerika
* Karibeko Komunitatea
* Hispanoamerika
* Karibe itsasoaren historia
* Iberoamerika
* Antillak edo Karibe Uharteak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3755298
# Kilmuir (Easter Ross)

Kilmuir, Eskoziako gaeleraz: Cille Mhoire, Eskoziako ipar-ekialdeko arrantzale herri bat da, Highland eskualdeko Ross eta Cromarty barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6408064
* Multimedia: Kilmuir / Q6408064
# Kilmoyley

Kilmoyley, ofizialki Kilmoyly (irlanderaz Cill Mhaoile) Irlandako hego-mendebaldeko Kerry konderriaren iparraldean dagoen herri bat da. Ballyheigue udalerritik 6 kilometro hego-ekialdera dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6408056
* Multimedia: Kilmoyley / Q6408056
# Kilmuckridge

Kilmuckridge, formalki Ford edota The Ford (irlanderaz: Cill Mhucraise) Irlandako udalerri bat da, Wexford konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4220547
* Multimedia: Kilmuckridge / Q4220547
# Kilmuir (Black Isle)

Killen, Eskoziako gaeleraz: Cille Mhoire, Eskoziako Highland eskualdeko baserri giroko herri txiki bat da, Ross eta Cromarty barrutian. Black Isle penintsulan dago, Morayko fiordoaren iparraldeko ertzean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6408061
* Multimedia: Kilmuir, Black Isle / Q6408061
# Kiln

Kilna termikoki isolatutako ganbera edo tenperatura kontrol erregimen bat ematen den labe bat da. Sarri, kiln bat, kontrolatutako tenperatura batera iristeko behar da, askotan oso handia. Diseinua isolamenduan eta denbora gutxian erregaiak gehitzeko ahalmenean oinarritzen denaz, kontua izan behar da kilna azkarregi ez berotzeko.

## Erabilerak

Kilnak, materialak erre, lehortu edo gogortzeko erabiltzen dira. Erabilera zehatzen artean, honako hauek daude:
* Zur berdea lehortu berehala erabiltzeko
* Zura lehortu abar bezala erabiltzeko
* Zura berotu pirolisi puntuan ikatza egiteko
* Beira epeldu, urtu eta deformatu
* Errausketa (tenperatura altuan)
* Tabako hostoak lehortu
* Material batzuk erre material zeramikoak sortzeko
* Maltako garagarra lehortu garagardoa egiteko.

## Kiln motak

* Adreiluzko kilna
* Zementuzko kilna
* Lupetzezko kilna

## Ikus, gainera

* Labe garai

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1724341
* Multimedia: Kilns / Q1724341
# Kiln (Mississippi)

Kiln Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hancock konderrian dago, Mississippi estatuan. 2.224 biztanle ditu, 34,748973 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Hancock konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2131161
* Multimedia: Kiln, Mississippi / Q2131161
# Kilnacreeva

Kilnacreeva (irlanderaz: Cill na Craoibhe) Irlandako udalerri bat da, Cavan konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2849696
# Kilmuir (Skye)

Kilmuir, Eskoziako gaeleraz: Cille Mhoire, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartearen iparraldean dago, Kanpoko Hebridetan. Trotternish penintsularen mendebaldeko kostaldean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15238476
* Multimedia: Kilmuir, Trotternish / Q15238476
ieaHebridak :
ieaBarruko HebridakieaColl
Acha
Arinagour
ieaColonsay
Scalasaig
ieaEigg
Cleadale
Galmisdale
ieaIslay
Ardtalla
Ballygrant
Bowmore
Bridgend
Lagavulin
Nerabus
Port Askaig
Port Charlotte
Port Ellen
Portnahaven
ieaMull
Ardtun
Bunessan
Calgary
Craignure
Croggan
Dervaig
Fionnphort
Kintra
Knockan
Lochbuei
Pennyghael
Salen
Tiroran
Tobermory
Uisken
Ulva Ferry
ieaJura
Ardmenish
Craighouse
Feolin
ieaSeil
Balvicar
Clachan-Seil
Ellenabeich
ieaSkye
Achachork
Aird of Sleat
Ardvasar
Armadale
Ashaig
Bernisdale
Bornesketaig
Borreraig
Borrodale
Borve
Bracadale
Broadford
Brogaig
Bualintur
Camastianavaig
Camuscross
Carbost (Loch Harport)
Carbost (Portree)
Claigan
Colbost
Drumfearn
Drynoch
Dunan
Dunvegan
Duntulm
Edinbane
Elgol
Ellishadder
Eynort
Eyre
Fasach
Feorlig
Ferindonald
Fiskavaig
Flashader
Flodigarry
Galltrigill
Garafad
Geary
Gedintailor
Gillen
Glendale
Halistra
Harlosh
Heaste
Isleornsay
Kensaleyre
Kilbride
Kilmaluag
Kilmarie
Kilmore
Kilmuir
Kilvaxter
Kingsburgh
Kyleakin
Kylerhea
Lealt
Lower Breakish
Luib
Milovaig
Mugeary
Ollach
Ose
Peinachorran
Peinlich
Portnalong
Portree
Ramasaig
Roag
Sconser
Skeabost
Sligachan
Staffin
Stein
Struan
Suladale
Talisker
Tarskavaig
Teangue
Torrin
Totaig
Tote
Treaslane
Trumpan
Uig
Uigshader
Ullinish
Upper Breakish
ieaTiree
Mannal
Scarinish :
ieaKanpoko HebridakieaBarra
Allasdale
Ardmore
Ardveenish
Bogach
Borve
Brevig
Castlebay
Caolas
Northbay
ieaBenbecula
Bail' Iochdrach
Balivanich
Nunton
Uachdar
ieaHarris
Amhuinnsuidhe
Ardhasaig
Borsham
Borve
Bun Abhainn Eadarra
Hushinish
Leverburgh
Luskentyre
Rèinigeadal
Rodel
Tarbert
ieaHegoaldeko Uist
Askernish
Auratote
Balgarva
Bornish
Daliburgh
Howmore
Iochdar
Kilaulay
Lochboisdale
Stoneybridge
ieaIparraldeko Uist
Ardheisker
Baile Glas
Carinish
Lochmaddy
Newtonferry
Sollas
Tigharry
ieaLewis
Achmore
Adabroc
Aignish
Aird Uig
Aird
Airidh a' Bhruaich
Ardroil
Arnol
Back
Baile an Truiseil
Balallan
Barvas
Bayble
Borrowston
Borve
Bragar
Branahuie
Breaclete
Breivig
Brenish
Broker
Brue
Cabharstadh
Calbost
Callanish
Carloway
Cliff
Coll
Cromore
Cross
Crossbost
Eorodale
Eoropie
Fivepenny
Flesherin
Garenin
Garrabost
Garynahine
Gravir
Gress
Habost
Holm
Kneep
Knock
Knockaird
Laxdale
Leurbost
Lionel
Marybank
Mealista
Melbost
New Tolsta
Newmarket
Newvalley
North Dell
North Tolsta
Parkend
Plasterfield
Port of Ness
Portnaguran
Portvoller
Sandwick
Shawbost
Shulishader
Skigersta
South Dell
Steinish
Stornoway
Swainbost
Timsgarry
Tolsta Chaolais
Tong
Uig :
# Kilmun

Kilmun (Eskoziako gaeleraz: Cill Mhunna) iparraldeko Holy Loch aintzirako bazter bateko kokaleku lineal bat da, Argyll eta Bute eskualdeko Cowal penintsulan dagoena, Eskoziako Lur Garaietan. Itsasoaren hasieran dago eta Strone herriarekin konektatzen du Strone Pointen, non Loch itsasoa Clydeko fiordoarekin elkartzen den.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q723315
* Multimedia: Kilmun / Q723315
# Kilnaboy

Kilnaboy (irlanderaz Cill Iníne Baoith, "Baoth-en Alabaren Eliza" esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Clare konderriaren iparraldean dagoen udalerria da. The Burren eskualdean dago.
Udalerri honetako lursailetan Poulnabrone trikuharria dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4220558
* Multimedia: Kilnaboy / Q4220558
# Karramarro Uhartea

Karramarro Uhartea 2000. urtean eginiko marrazki bizidunetako euskal filma da, Irusoinek ekoitzia.
2001ean marrazki bizidunetako film onenaren Goya Saria irabazi zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Kain izeneko pirata ontzia. Altxor bat harrizko buru baten barruan gordea, itsasoaren erdian. Marrazoz jositako itsasoa. Karramarro itxura duen uhartea; itsaslabar izugarri bat da sarbide bakarra. Pagoda itxura duen taberna. Loro biltegi bat, itsaslabarretik zintzilik... eta gaztelu ikaragarri bat harkaitzaren gainean.

## Ahotsak

Euskaraz
* Narratzaileaː Jose Manuel Goikoetxea
* Dimitriː Jesus Izeta
* Loreleyː Jaione Intxausti
* Walkerː Felipe Barandiaran
* Maː Ane Aseginolaza
* Portoː Mikel Mendizabal
* Akeitaː Idoia Sagarzazu
* Folderː Xebe Diez
* Txin-txinː Jose Antonio Calzada
* Tontonː Josu Mitxelena
* Hawkː Pello Artetxe
* Jozeː Jose Ramon Larrea
* O'Clockː Jose Francisco Jauregi
* Pizzicatoː Jose Martin Zabala
* Loroaː Iñigo Puignau
Gaztelaniaz
* Narratzailea: Alfredo Landa
* Dimitri: Juan Carlos Loriz
* Loreley: Maribel Legarreta
* Walker: José Mari Moscoso
* Ma: Isabel del Palacio
* Porto: Mañu Elizondo
* Loro: Iñigo Puignau

## Erreferentziak

* ↑ Irusoin. Karramarro Uhartea. .

## Kanpo estekak

* IMDb-ko fitxa (Ingelesez)
* Datuak: Q12261336
# Karramarroaren jaia

Karramarroaren jaia udako gastronomia-ospakizun tradizionala da Eskandinaviako herrialdeetan. Tradizioa Suedian sortu zen, non festa honi kräftskiva deitzen zaion,, Handik Finlandiara hedatu zen herrialde horretako suediar-hiztunen bitartez.
Karramarroaren jaia abuztuan ospatu ohi da, eta tradizio hori Suediako karramarroen arrantza, XX. mendearen zatirik handienean, udaren amaieran legez mugatuta egon zelako hasi zen. Gaur egun, kräftpremiär ("ibai-karramarroaren estreinaldia") abuztuaren hasieran egiteak ez du legezko garrantzirik. Festa aire zabalean egin ohi da, baina askotan teilatupean ere (bai eguraldi txarra edo eltxo asko dagoenean). Jai-giroko osagarriak erabili ohi dira, hala nola kartoizko txanoak, paperezko mahai-zapiak, paperezko lanparak (askotan Ilargiaren aurpegia irudikatuz) eta petoak (adur-zapiak). Ohikoa da giro zalapartatsu eta zaratatsua egotea, edateko kantu tradizionalak abestuz (snapsvisa). Oskola kendu aurretik karramarroen zukua zurrupatzea zuzentzat jotzen da.
Suediako mendebaldeko kostaldean ohikoa da ibai-karramarroen ordez havskräfta (zigala) hartzea.

## Gastronomia

Akvavit eta beste snaps (tragoxka) mota batzuk zerbitzatzen dituzte, garagardoaz gain. Itsaskia ur gazitan egosten eta ezamihilu freskoarekin ontzen dute (ahal dela, loratu baino lehen bildu behar dute), hotza zerbitzatuz eta hatzekin janez. Ogia, onddo-tartak, Västerbotten gazta sendoa, entsaladak eta beste plater batzuk ere zerbitzatzen dituzte.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Ingelesez) Po Tidhom. (2004). The Crayfish Party. .
* ↑ (Ingelesez) Christina Johansson Robinowitz & Lisa Werner Carr. (2001). Modern-Day Vikings: A Practical Guide to Interacting with the Swedes. Intercultural Press, 123 or. ISBN 1-877864-88-9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q255208
* Multimedia: Crayfish parties / Q255208
# Karramarro beltz

Karramarro beltza (Pachygrapsus marmoratus) Brachyura subordenako krustazeo dekapodoa da, Grapsidae familiakoa. Ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoko eta Mediterraneoko kostaldeetan bizi da.

## Erreferentziak

* ↑ Peter K. L. Ng, Danièle Guinot & Peter J. F. Davie. (2008). «Systema Brachyurorum: Part I. An annotated checklist of extant Brachyuran crabs of the world» (PDF) Raffles Bulletin of Zoology 17: 1–286..
* ↑ S. Cannicci, M. Gomei, B. Boddi & M. Vannini. (2002). «Feeding habits and natural diet of the intertidal crab Pachygrapsus marmoratus: Opportunistic browser or selective feeder?» Estuarine, Coastal and Shelf Science 54 (6): 983–1001. doi:10.1006/ecss.2001.0869..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q720580
* Multimedia: Pachygrapsus marmoratus / Q720580
* Espezieak: Pachygrapsus marmoratus
# Karramarro gorri erraldoi

Karramarro gorri erraldoia, Kamchatkako karramarroa, edo Alaskako txangurru, (Paralithodes camtschaticus) krustazeo decapodo litodido espeziea da. Bering Itsasoan bizi da. Haren arrantzak garrantzi handia du zeren eta espeziea gastronomian oso baloratua baitago, baita gurean ere. Errusiatik potoetan mundu osoan saltzen da. Komertzialki Errege Karramarro Errusiarra eta Urre Gorria izenekin zabaldu da. Jendartean txaka esaten zaio, izen komertzial baten moldaketa (Chatka).

## Ezaugarriak

Oso karramarro handia da: oskolaren zabalera 28 zm-koa izan daiteke eta hanken banaketa 1,8 metrokoa. Animaliaren kolorea ez da gorria baina sukaldatu ondoren kolore hori hartzen du. Naturan Borgoina kolorekoa da. 12 kilo izan ditzake eta 20 urteko biziraupena iza dezake.

## Banaketa

Jatorriz Bering Itsasoan bizi da, Ozeano Barearen iparraldean, Kamtxatka penintsulatik eta Alaskatik gertu. Bere balore komertzial handia dela eta, artifizialki, beste zonaldetan ere sartu da, esaterako Murmansk fiordoan eta Barents itsasoa. Halaber, itsaoaren beroketari esker espeziea zabaltzen ari da arazo ekologiko handiak sortuz.

## Gezurrezko karramarroa

Azken urtetan surimiz egindako imitazioa zabaldu da. Sabore eta nutrizio aldetik ez du ezer ikusirik.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.scielo.cl/scielo.php?pid=S0717-71781997002500004&script=sci_arttext
* ↑ https://www.chatka.com/
* ↑ Jensen, Gregory (2004). "Order:Decapoda". In Hutchins, Michael. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 2. Detroit: Thomson-Gale. p. 208. ISBN 0-7876-5362-4.
* 1 2 https://www.chatka.com/origen/
* ↑ https://www.elcorreo.com/bizkaia/sociedad/201503/28/chatka-surimi-historia-delicatessen-20150326212412.html?ref=https:%2F%2Fwww.elcorreo.com%2Fbizkaia%2Fsociedad%2F201503%2F28%2Fchatka-surimi-historia-delicatessen-20150326212412.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q721171
* Multimedia: Paralithodes camtschaticus / Q721171
* Espezieak: Paralithodes camtschaticus
# Karramarroaren aztarnak

Karramarroaren aztarnak (1997, Elkar), Hasier Etxeberriak idatzitako bost ipuinez osatutako bilduma bat da: Horazioren bidaiak, Yukatan, Anna Paula, Museora bisitaldia eta Ipuin postmoderno bat idatzi diot neure buruari, denak ironiaz josita eta errealismo magikoaren ukituarekin. Istorio bakoitzak bidai bat kontatzen digu: lehengoak Europa zeharkatzen du, hurrengo biak Brasilen dute kokapena, laugarrenak Mexikon eta azkena idazlearen ohetik mugitu gabe gertatuko da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188271
* ↑ Elkar Argitaletxea. (Noiz kontsultatua: 2017-05-11).
# Karramarroaren mentalitatea

Karramarroaren mentalitatea, baita Karramarroak ontzian eta Karramarrokeria giza taldetan ematen den fenomenoa adierazteko erabili izan den irudia da. Nolabait, pertsonek ontzi batean harrapatuta dauden karramarro multzo baten gisa funtzionatzen dute, haien artean oztopatzen inork ihes ez egiteko. "Nik ezin badut izan, zuk ere ez" esaldiak fenomeno hau adierazten du.

## Metafora

Metaforak karramarroak dituen kubeta bati egiten dio erreferentzia. Animalia horiek banaka erraz ihes egin dezakete kubetatik, baina, horren ordez, karramarroak beren artean saboteatzen dira, elkarri oztopatzen. Nolabait, inork ihes egin ez dezan alferrikako lehia batean elkarri helduz, azkenean kolektiboaren suntsipena ziurtatzen dute.

## Errendimenduan eragina

Karramarroen mentalitateak erakunde baten errendimenduan eragiten du, gizakiak karramarroen antzera jokatzen baitute, bereziki talde sozialetan. Karramarroaren mentalitateak errendimenduan duen eragin kaltegarria Zeelanda Berriko ikerketa batek 2015ean kuantifikatu zuen; azterketako ikasleek batez beste % 18ko puntuazio handiagoa lortu zuten azterketetan, argitaratutako rankingetan anonimotasuna bermatzeko urratsak eman zirenean, eta horrela, parekideen jazarpena izateko aukera arintzen zen.
Giza jokabidearen metafora da: Talde bateko partaideak besteengandik haratago arrakasta lortzen duen edozein kideren auto-konfiantza murrizten saiatzen dira. Inbidia, erresumina, mespretxua, konspirazioa edo lehia-sentimenduak, denak balio du bestearen aurrerapena geldiarazteko. Adibidez, erretzeari uzten saiatzen bazara, lagun erretzaileek hori ezinezkoa dela esango dizute. Akzioak erosten dirua irabazten baduzu, kontuz ibiltzeko esango dizute, dena galtzeko arriskuan zaudela errango dute. Zerbait berri ikasten arrakasta izanez gero, zertarako hori ikasi esango dizute, zauden bezala ondo baldin bazaude.

## Erreferentziak

* ↑ L. Douglas Wilder: Son of Virginia: A Life in America's Political Arena. Lyons Press. 185 or. ISBN 978-1-4930-1952-6.
* ↑ https://web.archive.org/web/20130925140458/http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/letterstotheeditor/view/20100514-270015/Crab-mentality
* ↑ Semantic Scholar webgunea. "Name-and-Shame"-Spacey/3e43a0f74b4111c41513f2e0d0a13c92e79efb18

## Ikus, gainera

* Presoaren dilema

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5180244
# Karramiztegi

Karramiztegi, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.
Txaruta-Demanda katearen ekialdetik, Karramiztegi mendi ez oso nabarmena gailentzen da, Belateko errepide zaharraren zaindari.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Karramiztegi (Mendikat)

## Kanpo estekak

* Karramiztegi, http://www.euskal-herria.org/.
# Kendrick (Oklahoma)

Kendrick Oklahomako herri bat da. Lincoln konderrian kokatua dago. 2010ean 139 biztanle zituen, 0,39 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lincoln konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2517197