OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Funts-desbideratze

Zuzenbidean, funts-desbideratzea edo fondo-desbideratzea pertsona batek edo gehiagok beren esku utzitako balore edo funtsez bidegabeki jabetzen diren egintza da. Finantza-iruzur mota bat da. Ondasun pribatuei (enplegatu baten eta haren patroiaren artean edo enpresa bereko bazkideen artean) zein publikoei (ondare-kaltea deritzona) buruzkoak izan daitezke.
Langile batek bere enplegatzaileari lapurtzean egiten dituen ekintza kriminalei buruzkoa da funts-desbideratzea; ondasun publikoen bidegabeko eralgitzea, ordea, funts publikoak bidegabe erabiltzea da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Pennsylvania Criminal Lawyer. Desfalco | Embezzlement. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157833
# Funtsezko analisi

Funtsezko analisia burtsa-analisiaren metodologia bat da, titulu edo akzio baten egiazko balioa zehaztea duena helburu, funtsezko balio deritzona.
Analisi mota hau Benjamin Graham eta David Doddek sortua izan zen 1934n Security Analysisen.
Funtsezko hipotesiak bere gain hartzen duenez, akzio edo titulu baten funtsezko balioa merkatuko balioaren gainetik dagoenean, akzio edo titulu hori gutxietsita dagoela eta bere prezioak gora egingo duela merkatua doitzen denean.

## Analisi tresnak

Analisi teknikoan ez bezala, tresna hauek “berezko” balioa zehaztea dute helburu, hauek lirateke oinarrizkoak:
* Ratioen kalkulua
* Enpresen baloraketa
* Ingurunearen azterketa
* Informazio ekonomiko orokorra
* Tituluen balio alda dezake beste informazio gehigarria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q467042
# Funtsezko botika

Funtsezko botika, OMSren arabera, biztanleriaren oinarrizko beharrei erantzuteko beharrezkoak diren botikak dira. Erakunde horrek sendagai hauek uneoro eta beharrezkoak diren kantitateetan, osasun sistemetan egon behar direla aholkatzen du; halaber, garantia guztiekin eta gaixoek ordaindu dezaketen prezioan egon behar dira.

## Aukeraketa

Botiken aukeraketa Adituen Batzordeek egiten dute irizpide desberdinetan oinarrituta:
* garrantzia osasun publikorako
* eraginkortasun eta seguritatea erakutsia izan behar dute
* diruz balio duenarekin konparatuta eskaintzen duten eraginkortasuna

## Mundu osoan

1977ko urriaren 21ean, Adituen Batzordeak lehen aukeraketa onartu zuen. Geroztik zerrenda desberdinak onartu izan dira, azkena 2013ko apirilean plazaratu zen: helduentzako hemezortzigarren zerrenda eta haurrentzako laugarrena.
1999an, 156 estatuek funtsezko botiken zerrenda ofizialak zituzten. 135 estatuetan gaixotasun eta sintoma arrunteenen aurrean tratamenduak onartuak izan dira.

## Erreferentziak

* ↑ WHO Model List of Essential Medicines 18th list (2013ko apirila).
* ↑ WHO Model List of Essential Medicines for Children 4th list (2013ko apirila)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35456
# Funston (Georgia)

Funston Georgiako estatuko hiri bat da. Pickens konderrian kokatua dago. 2010ean 449 biztanle zituen, 2,95 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pickens konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q527152
* Multimedia: Funston, Georgia / Q527152
# Funts putre

Funts putreak zorra oso salneurri baxuan erosten dieten funtsak dira. Behin egoera bere onera etorritakoan oso-osorik eta interesekin berreskuratu nahi izaten dute.
Funts hauek enpresen edota estatuen zor publikoa euren balio nominalaren %20 edo %30aren truke erosten dute. Ondoren, estatu edota enpresa horiek balioaren %100a ordaintzera behartzeko ahaleginak egitek dituzte, beharrezkoa bada auzitara joz.
Zorra berreskuratzen dutenean, estatuek egiten dituzten akordioetatik kanpo geratzen dira, modu honetan, balio osoa berreskuratzeko. Horregatik, Holdouts (kanpoan geratzen direnak) bezala ere ezagunak dira funts putreak.

## Auziak
### Argentinako auzia

Argentinan, funts putreek zor publikoaren zati bat oso prezio baxuan erosi zuten bere garaian, eta 2001ko krisi ekonomikoak hasi zenean, funts putreek zorra ordaintzeko eskatu zioten Argentinari.
2001ean, Argentinak ordainketa eten egin zuen, 102.000 milioi euroko zorrarekin. Historiako ‘default’ik handiena izan zen. 2005. eta 2010. urteetan, zorraren zati handi bat berregituratzea lortu zuen Argentinak. Gainera, hartzekodun gehienek (%92,4) zorraren %65a barkatu zioten Argentinari.
Hala ere, funts putreek ez zuten akordioa onartu. Honek afera luzatzea ekarri zuen. Epaileak hartzekodun denei modu berberean ordaintzeko agindu zion Argentinari, baita berregituraketa nola egin zen onartu ez zituztenei ere, hau da, funts putreei. Argentinako afera horretan, American Task Force Argentina (AFTA) zegoen eta, horren atzean NML eta Elliot Capital Management zeuden, munduko funts putre handienak.

### Peru eta Kongoko auziak

American Task Force Argentina (AFTA) Peru eta Kongoko auzietan ere parte hartu zuen. Peruko kasua oso ezaguna izan zen, 5 milioi dolar ordaindu ondoren, 58 milioi irabaztea lortu zuelako. Kongon ere, 2,3 milioi dolarren truke, 100 milioi eskuratu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Iker GOMEZ, «Zer dira funts putreak?», EiTB, 2014-08-01

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1256825
# Funtzio adierazle

Matematikan eta estatistika, funtzio adierazlea edo funtzio indikatzailea $X\,$ multzo batean definitzen den funtzio bat da, $X\,$ multzoko elementu bakoitza $A\subseteq X\,$ azpimultzo batean dagoen adierazten duena, 1 eta 0 balioak esleituz elementu bakoitza $X\,$ multzoaren $A\,$ azpimultzoan dagoen edo ez hurrenez hurren.
Formalki honela irudikatu eta definitzen da:
    $\mathbf {1} _{A}:X\to \lbrace 0,1\rbrace \,$
    $\mathbf {1} _{A}(x)=\left\{{\begin{matrix}1&{\mbox{baldin eta}}\ x\in A,\\0&{\mbox{baldin eta}}\ x\notin A.\end{matrix}}\right.$
Adibidez, bitez $X=\{1,2,3,4,5\}\,$ multzoa eta $A=\{1,3,5\}\,$ azpimultzoa. $A\,$ azpimultzoari dagokion funtzio adierazlea hau da:
    $\mathbf {1} _{A}(x)=\left\{{\begin{matrix}1&{\mbox{baldin eta}}\ x=1,\\0&{\mbox{baldin eta}}\ x=2,\\1&{\mbox{baldin eta}}\ x=3,\\0&{\mbox{baldin eta}}\ x=4,\\1&{\mbox{baldin eta}}\ x=5.\end{matrix}}\right.$
Funtzioak $X\,$ multzoan, $A\,$ multzoari buruz, hartzen dituen balio guztien batuketa egiten bada, $A\,$ azpimultzoko elementu kopurua izango da emaitza ($A\,$-ren barnean dagoen elementu bakoitzeko +1 egiten baita).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q371983
* ↑ Funtzio indikatzaile da Euskalterm Terminologia Bankuan agertzen den terminoa.
# Funts bermatu

Funts bermatua etorkizunean errentagarritasun jakin bat lortuko dela bermatzen duten funtsak dira. Arriskatu nahi ez duten inbertitzaileentzat esklusiboki diseinaturiko produktuak dira; hain zuzen ere, errenta finkoko merkatuan eginiko inbertsio tipikoak eskain diezaiekeena baino errentagarritasun handiagoa lortu nahi dutenentzakoak. Batere arriskurik gabeko inbertsioak dira.
Funts horiekin, inbertitzailearen dirua guztiz aseguratua dago operazioa itundu orduko. Aurrezkien errentagarritasuna urte batetik hamarrera bitarteko epeetan garantiza daiteke. Funtsa eskaintzen duen gestoreak hirugarren baten bitartez (banku bat) bermatzen du diruaren gutxieneko etekina. Itunduriko epea betetakoan, baldin gestoreak ezin badu promesturiko irabazia ordaindu, banketxeak bermatuko du operazioa, eta inbertitzaileari hark ordainduko dio dagokion diru-kopurua.
Funts bermatuetan inbertitu baino lehen, komeni da aurrez jakitea noiz beharko den inbertitzen den dirua, ezen, partaideak bere aurrezkia aurreikusiriko edo itunduriko epea baino lehen erretiratzen badu, dirua itzultzeagatiko komisio bat ordaindu beharko du. Komisio hori %5eraino irits daiteke.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Udalaitz, Daniel. (2004ko irailaren 12a). «Zer da: Funtz garantizatuak» Argia CC-BY-SA lizentzia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65217166
# Funtzio (argipena)

Funtzio terminoak adiera zenbait ditu:
* matematikan, funtzioa, aldagaien arteko erlazio mota bat;
* ingeniaritzan, funtzioa, elementu, osagai edo gailu baten zeregina sistema baten baitan;
* Funtzioa, ETB 1eko helduentzako ikuskizun saioa, 1989-1991 artean aireratu zena.
# Geologia estrukturala

Geologia estrukturala lurrazala eta bere egiturak eta bertan dauden arroken arteko harremanak ikertzen dituen zientzia da. Arroken geometria eta agertzeko modua aztertzen du. Lurrazalaren arkitektura eta erlazio espazialak aztertu eta honen azpian egon daitezkeen egiturak azaltzen eta deskribatzen saiatzen da.

## Ikus, gainera

* Geologia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q334823
* Multimedia: Structural geology / Q334823
# Gaiziņkalns

Gaiziņkalns (alemanez: Mesenberg) Letoniako muinoa da, 312 metroko altuera duena.
Madona udalerrian, Vidzeme eskualdean, dago eta herrialdeko tontorrik altuena da. Altuera gutxikoa izanda ere, eskiatzeko gune bilakatu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1122342
* Multimedia: Gaizinkalns / Q1122342
# Gaixotasun mitokondrial

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Gaixotasun mitokondrialak mitokondrioen funtzionamendu okerraren ondorioz agertzen diren patologiak dira. Mitokondrioetan dauden proteina eta entzima batzuek aldaketa esanguratsuak jasaten dituzte, mitokondrioen DNAn edo zelula nukleoaren DNAn mutazioak gertatzen direlako. Mutazio horiek dira, azken finean, gaixotasun mitokondrialak sortzen dituztenak.
Jakina denez, mitokondrioetan lortzen dute gure zelulek zuzen funtzionatzeko behar duten energia kimiko guztia (ATP). Gaixotasun mitokondrialak agertzen direnean energia sortzeko mekanismoek huts egiten dute eta gorputzeko giharrek eta neuronek ez dute jasotzen behar duten guztia, asaldura larriak azalduz.
Gehien kaltetzen diren organoak burmuina, bihotza, gibela eta giltzurrunak dira, eta baita arnas aparatua eta sistema endokrinoa ere.
Gaitzaren jatorria mitokondrioen DNAn dagoenean (bertako mutazio batean) gaixotasun mitokondrialak amarengandik heredatzen dira, mitokondrioen DNA guztia amaren obulutik datorrelako.
Maila zelularrean gaixotasun mitokondrialek, energia kimikoa ez sortzeaz gain, katabolismoaren metabolito batzuen pilaketa eragiten dute, zelula kaltetzen dutenak.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q935710
* Multimedia: Mitochondrial diseases / Q935710
# Gaixotasun neurodegeneratibo

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Gaixotasun neurodegeneratiboa desordena kognitiboen genero bat biltzen duen gaixotasun mota bat estaltzen duen termino bat da. Nahasmendu kognitibo horiek zelulen heriotza-prozesuak areagotzearen ondorio dira, neuronen kopurua murriztuz eta jokabidean aldaketak sorraraziz.
Amankomunean, tratamendu sendagarririk ez edukitzea dute.

## Motak

Gaitz hauen artean Alboko esklerosi amiotrofikoa, Esklerosi anizkoitza, Parkinsonen gaixotasuna, Alzheimerrena, Huntingtonen gaixotasuna, Creutzfeldt-Jakoben gaixotasuna eta prioiek eragindako besteak daude, besteak beste.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ «Degenerative Nerve Diseases» medlineplus.gov (Noiz kontsultatua: 2023-03-15).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)"A Review of the Common Neurodegenerative Disorders".
* Datuak: Q1755122
* Multimedia: Neurodegenerative diseases and disorders / Q1755122
# Gaixotasunen Prebentzio eta Kontroleko Europako Zentroa

Gaixotasunen Prebentzio eta Kontroleko Europako Zentroa (ECDC) gaixotasun infekziosoen aurkako defentsa hobetzea helburu duen agentzia da. Hauek dira egiteko nagusiak: laborategi-sareak lantzea eta alerta pizteko eta erantzun lasterra emateko sistemak eratzea. 2004an eratua, Stockholmen du egoitza. 290 langile inguru ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Europako Tratatuen Hiztegia] [2014]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q918501
* Multimedia: European Centre for Disease Prevention and Control / Q918501
# Gaixotasun metaboliko

Gaixotasun metabolikoa edo desorden metabolikoa, erreakzio kimiko anormalek prozesu metabolikoa normala eragozten duetenean gertatzen da.
Gen bakar hereditario baten anomaliarengatik agertu daiteke (jaiotzatiko desorden genetikoa), horietak gehienak dominantzia genetikoaren ondorioz sortuak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1758393
* Multimedia: Inborn errors of metabolism / Q1758393
# Gaixotasun salerosketa

Gaixotasun salerosketa (ingelesez disease mongering) medikuntza-literaturan berriki sortutako adierazpidea da. Haren bidez deskribatzen dira farmazia enpresek egiten dituzten ahaleginak, publizitate kanpainen, mediku-bisitarien eta edozein egonezin gaixotasun bihurtzen saiatzen diren ikerketen bidez, publikoaren arreta normalean aparteko ondoriorik ez duten gaitzetan zentratzeko, azken helburua botiken salmenta areagotzea dutelarik.
Ustez praktika hauek erabiltzen dituzten enpresen arabera, haien kanpainen helburua publikoa eskuragarri dauden aukerei buruz informatzdea da, eta azken helburua etikoa da: jendearen osasuna hobetu eta tratamendua medikua eta gaixoaren artean adostu ahal izateko baliabideak eskaintzea. Aurkakoen ustez, praktika honen ondorio bakarra da gaixtoasun gisa tratatzea kontsiderazio hori izan behar ez duten arazoak, eta benetan beharrezkoak ez diren botikak agintzea, dirua irabazteko helburu soilaz, eta jendearen osasuna zein norbanakoen eta osasun sistema publikoen ekonomia ere kaltetuz.
Aldi berean, psikiatria medikoari balioa ukatzen dieten taldeek ere termino hau erabili dute, hala nola antipsikiatria mugimenduak eta Zientziologiaren Elizak
# Gila River Arena

Gila River Arena Arizonako Glendale hirian dagoen kirol pabilioi bat da. Phoenix/Arizona Coyotes izotz hockey taldearen jokalekua da.

## Kanpo estekak

* Gila River Arena kirol pabiloiko webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q1421377
* Multimedia: Desert Diamond Arena / Q1421377
ieaNational Hockey League :
Mendebaldeko KonferentziaEkialdeko Konferentzia
ieaPazifikoar DibisioaAnaheim DucksArizona CoyotesCalgary FlamesEdmonton OilersLos Angeles KingsSan Jose SharksVancouver Canucks
ieaErdialdeko DibisioaChicago BlackhawksColorado AvalancheDallas StarsMinnesota WildNashville PredatorsSt. Louis BluesWinnipeg Jets
ieaAtlantiar DibisioaBoston BruinsBuffalo SabresCanadiens de MontréalFlorida PanthersDetroit Red WingsOttawa SenatorsTampa Bay LightningToronto Maple Leafs
ieaMetropoliar DibisioaCarolina HurricanesColumbus Blue JacketsNew Jersey DevilsNew York IslandersNew York RangersPhiladelphia FlyersPittsburgh PenguinsWashington Capitals :
# Georges Louis Duvernoy

Georges Louis Duvernoy (Montbéliard, 1777ko abuztuaren 6a-Paris, 1855eko martxoaren 1a) frantziar anatomista eta naturalista izan zen. Anatomia konparatuaren alorrean egindako aurkikuntza asko gizon honi esker lortutakoak dira. Cuvierrekin batera Leçons d’anatomie comparée obra idatzi zuen (1803).

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q2532665
* Multimedia: Louis Georges Duvernoy / Q2532665
* Espezieak: Georges Louis Duvernoy
# Georges Lampin

Georges Lampin (San Petersburgo, 1901eko urriaren 14a–Pauen, 1979ko maiatzaren 6a) frantziar nazionalitatea zuen zuzendari, produkzio-zuzendari eta gidoilari zinematografikoa izan zen.

## Biografia

San Petersburgon (Errusian) jaio eta hazi zen, Georges Lampin hogei urterekin Frantziara emigratu zuen, eta lehen René Clair eta Abel Ganceren laguntzaile gisa aritu zen (Joseph Bonaparteren papera egin zuen Napoleon 1927ko filmean). 1930eko hamarkadan, Pierre Billon, Marcel L'Herbier, Maurice Gleize eta Jeff Mussoren filmen ekoizle gisa ezaguna egin zen. Garai hartan bere ekoizpen ezagunenetako bat Viviane Romance protagonista zuen Angélica abentura-filma izan zen, Jean Chouxek zuzendua. 1946an, Dostoievski idazle errusiarraren eleberrian oinarritutako L'Idiot literatur moldaketarekin egin zuen debuta zuzendari gisa. Aktore nagusiak Edwige Feuillère, Lucien Coëdel eta Gérard Philipe izan ziren.
Georges Lampinek hamar film baino gehiago zuzentzen zituen ondorengo hamarkadetan, besteak beste, Serge Reggianirekin batera Bizitza itzulia edo Ginette Leclercekin batera La Maison dans la dune bezalako dramak. La Tour, prends garde! gisako abenturazko filmetan ere saiatu zen, Jean Maraisekin.

## Filmografia
### Zuzendaria

* 1946 : L'Idiot
* 1948 : Éternel conflit
* 1949 : Le Paradis des pilotes perdus
* 1949 : Retour à la vie
* 1950 : Les Anciens de Saint-Loup
* 1951 : Passion
* 1952 : La Maison dans la dune
* 1953 : Suivez cet homme
* 1956 : Rencontre à Paris
* 1956 : Crime et Châtiment
* 1957 : La Tour, prends garde !, Jean Maraisekin
* 1963 : Mathias Sandorf

### Zuzendariaren laguntzailea

* 1927 : Die Apachen von Paris, zuzendaria: Nikolai Malikoff
* 1929 : Les Deux Timides, zuzendaria: René Clair
* 1930 Le Parfum de la dame en noir, zuzendaria: Marcel L'Herbier
* 1931 : Le Bal, zuzendaria: Wilhelm Thiele
* 1948 : Arch of Triumph, zuzendaria: Lewis Milestone
* 1966 : The Poppies Are Also Flowers, zuzendaria: Terence Young

### Aktorea

* 1926 : Carmen, zuzendaria: Jacques Feyder
* 1927 : Napoleón, zuzendaria: Abel Gance

## Erreferentziak

* ↑ https://viaf.org/processed/BNF%7C13896301
* ↑ https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb13896301f

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Georges Lampin IMDbn.
* Datuak: Q3103031
# Georges Lüthi

Georges Lüthi (Lausanne, 1954ko urtarrilaren 19a) Suitzako txirrindularia izan zen.

## Palmaresa

1976
* 3. Genevan
1979
* 8. Etorkizuneko Tourreko etapa batean
1982
* 2. Bizkaiko Biran
1984
* 3. Bizkaiko Biran

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Archives, Cycling. «Georges Lüthi» www.sitiodeciclismo.net (Noiz kontsultatua: 2023-08-28).

## Kanpo estekak

* Georges Lüthi - ProCyclingStats
* Datuak: Q110900015
# Georges Leygues

Georges Leygues (Villeneuve-sur-Lot, 1857ko urriaren 29a - Saint-Cloud, 1933ko irailaren 2a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1920ko irailetik 1921eko urtarrilera.
Abokatu gisa lan egin zuen eta bere lehen kargu politikoa bere jaioterriko alkatearena izan zen. 1885etik hil zenean diputatu izan zen.
Errepublikano moderatuen alderdikoa, Instrukzio Publikoko, Barne Arazoetako eta Kolonietako ministroa izan zen.
Itsas Armadako ministroa izan zen Lehen Mundu Gerran, eta, amaitzean, arrakastarik gabe lan egin zuen Frantziari gerra-flota handi bat emateko.
Lehen ministro izan zen 1920ko irailetik 1921eko urtarrilera. Kargua hartu zuen Alexandre Milleranden lekua hartzeko, errepublikako presidente izendatu baitzuten.
* Datuak: Q728806
* Multimedia: Georges Leygues / Q728806
# Georges Marchais

Georges René Louis Marchais (La Hoguette, Calvados, Frantzia, 1920ko ekainaren 7a - Paris, Frantzia, 1997ko azaroaren 16a) politikaria izan zen.

## Bizitza

Lehen mailako ikasketak amaitu zituenean, mekanikaren alorrera jo zuen, eta Issy-les-Moulineauxko Voisin aeronautika-lantegian hasi zen lanean. 1942an Municha bidali zuten lanera, eta han izan zen 1947 arte. Ondoren, egunkari liberalek nazitzat jo zuten, nahiz eta Marchaisek ukatu egin zuen salaketa hori. 1947an Frantziako Alderdi Komunistan sartu zen, eta handik bi urtera alderdi horretako XIX. Biltzarrean idazkari nagusi laguntzaile izendatu zuten. 1994an, azkenik, kargua bereganatu zuen.
1980an, Europako Legebiltzarrean istilu ugari izan zituen, sobietarrek Afganistanen zuten politikaren alde egiteagatik. Frantziako Errepublikako lehendakaritzarako hautagai izan zen 1981eko hauteskundeetan, baina lehenengo itzulian atzera egin zuen, François Mitterranden mesedetan. Marchais aurrena eurokomunista izan zen, ondoren Sobietar Batasunaren aldeko, eta Frantziako Alderdi Komunistaren XXV. Biltzarrean alderdiaren atal gogorrari eustea erabaki zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q182192
* Multimedia: Georges Marchais / Q182192
# Georges Lafenestre

Georges Lafenestre (Orleans, 1837ko maiatzaren 5a - Bourg-la-Reine, 1919ko maiatzaren 19a) arte kritikaria, historialaria eta poeta frantsesa izan zen.

## Biografia

Louvre museoaren kontsrbadorea eta Frantziako Institutuaren partaidea izan zen. Isabelle Lisbonne-rekin ezkondu zen; lehenengo ezkontza batetik, Isabellek seme bat zuen, Georges Aaron Bénédite; semea Lafenestreren laguntzaz garrantzi handiko egiptologo izan zen. Bere obra nagusia arteari eta artearen historiari buruzkoa da, batez ere XV. mende aurreko Italiako arteaz. Gazte garaiten Parnasianismo frantses poesia-mugimenduarekin lotura handia izan zuen. Zentzu horretan José María de Heredia, Colette, Emmanuel des Essarts eta Sully Prudhommeekin adiskidetasun handia izan zuen. Le Parnasse contemporain poesia bildumaren azkeneko bi edizioetan haren izena agertu zen. Paul Verlainek Les Hommes d'aujourd'hui aldizkariaren 398. zenbakian Lafenestreri buruz idatzi zuen.

## Obra
### Poesia

* Les Espérances, 1864.
* Idylles et Chansons, 1874.
* Poésies de 1864 à 1874, Lemerre, 1889.

### Saiakerak

* Chateaubriand, Hachette, 1882.
* Maîtres anciens. Études d'histoire et d'art Éditions Loones, 1882.
* La vie et l'œuvre de Titien, 1886.
* Le Salon de 1886, la peinture, la sculpture, Revue des deux Mondes), 1886.
* La Peinture italienne, I. liburuki : Depuis les origines jusqu'à la fin du XV$^e$ siècle, A. Quentin, 1885 ; Alcide Picard, 1886.
* La Fontaine, Hachette, 1895.
* Artistes et Amateurs.
* Orléans, 1900.
* La peinture en Europe, Le Louvre (Eugène Richtenberger-ekin), Libraires-Imprimeries Réunies, s. d., c. 1900
* La peinture en Europe, Venise (Eugène Richtenberger-ekin), 1900.
* La peinture en Europe, la Belgique, 1900.
* Rome, les musées, les collections particulières, les palais, egilearen edizioa, 1905.
* 1904, L'Inconnu, 1904.
* Molière, Hachette, 1908.

## Kanpo loturak

* Datuak: Q1225448
* Multimedia: Georges Lafenestre / Q1225448
# Georges Lemaître

Georges Henri Joseph Édouard Lemaître (Charleroi, 1894ko uztailaren 17a - Lovaina, 1966ko ekainaren 20) belgikar apaiz katoliko, matematikari, astronomo eta fisika irakaslea izan zen.
Ingeniaritza zibila ikasten hasi zen Lovainako Unibertsitate Katolikoan. Bigarren Mundu Gerran, ikasketak bertan behera utzi zituen Belgikako armadan artilleriako ofizial bezala borrokatzeko. Gerraren ondoren, fisika eta matematika ikasi zituen eta apaiz ordenatu zuten 1923an. Astronomia ikasketak zabaldu zituen Cambridgeko Unibertsitatean eta Massachusetts Institute of Technologyn.
1925ean Lovainako Unibertsitate Katolikoan eskolak ematen hasi zen eta 1927an "Un Univers homogène de masse constante et de rayon croissant rendant compte de la vitesse radiale des nébuleuses extragalactiques" argitaratu zuen. Lan horretan aipatu zen lehen aldiz unibertsoaren hedapen metrikoa. Hubbleren konstantearen lehen estimazioa ere argitaratu zuen. Gainera, Big Bangaren teoria proposatu zuen unibertsoaren sorburu gisa.

## Lanak

* G. Lemaître, L'Hypothèse de l'atome primitif, 1931
* G. Lemaître, The Primeval Atom – an Essay on Cosmogony, D. Van Nostrand Co, 1946.
* "The Primeval Atom," in Munitz, Milton K., ed., Theories of the Universe, The Free Press, 1957.
* The gravitational field in a fluid sphere of uniform invariant density according, to the theory of relativity ; Note on de Sitter ̕Universe ; Note on the theory of pulsating stars (PDF), Massachusetts Institute of Technology. Dept. Of Physics, 1927b
* "Un Univers homogène de masse constante et de rayon croissant rendant compte de la vitesse radiale des nébuleuses extra-galactiques". Annales de la Société Scientifique de Bruxelles (in French). 47: 49. April 1927.
* "Expansion of the universe, The expanding universe". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 91: 490–501. March 1931. Bibcode:1931MNRAS..91..490L. doi:10.1093/mnras/91.5.490.
* "The Beginning of the World from the Point of View of Quantum Theory". Nature. 127 (3210): 706. 9 May 1931. Bibcode:1931Natur.127..706L. doi:10.1038/127706b0. ISSN 1476-4687. S2CID 4089233.
* "The Evolution of the Universe: Discussion". Nature. 128 (3234): 699–701. October 1931. Bibcode:1931Natur.128..704L. doi:10.1038/128704a0. S2CID 4028196.
* "Evolution of the Expanding Universe". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 20 (1): 12–17. 1934. Bibcode:1934PNAS...20...12L. doi:10.1073/pnas.20.1.12. ISSN 0027-8424. PMC 1076329. PMID 16587831.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12998
* Multimedia: Georges Lemaître / Q12998