OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arinagour

Arinagour, Eskoziako gaeleraz: Àirigh nan Gobhar, Eskoziako Coll uhartean dagoen udalerri bat da, Barruko Hebridetan eta Argyll eta Bute konderrian. Bertan, uhartera joan-etorria egiten duen ferryaren terminala dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3777863
* Multimedia: Arinagour / Q3777863
ieaHebridak :
ieaBarruko HebridakieaColl
Acha
Arinagour
ieaColonsay
Scalasaig
ieaEigg
Cleadale
Galmisdale
ieaIslay
Ardtalla
Ballygrant
Bowmore
Bridgend
Lagavulin
Nerabus
Port Askaig
Port Charlotte
Port Ellen
Portnahaven
ieaMull
Ardtun
Bunessan
Calgary
Craignure
Croggan
Dervaig
Fionnphort
Kintra
Knockan
Lochbuei
Pennyghael
Salen
Tiroran
Tobermory
Uisken
Ulva Ferry
ieaJura
Ardmenish
Craighouse
Feolin
ieaSeil
Balvicar
Clachan-Seil
Ellenabeich
ieaSkye
Achachork
Aird of Sleat
Ardvasar
Armadale
Ashaig
Bernisdale
Bornesketaig
Borreraig
Borrodale
Borve
Bracadale
Broadford
Brogaig
Bualintur
Camastianavaig
Camuscross
Carbost (Loch Harport)
Carbost (Portree)
Claigan
Colbost
Drumfearn
Drynoch
Dunan
Dunvegan
Duntulm
Edinbane
Elgol
Ellishadder
Eynort
Eyre
Fasach
Feorlig
Ferindonald
Fiskavaig
Flashader
Flodigarry
Galltrigill
Garafad
Geary
Gedintailor
Gillen
Glendale
Halistra
Harlosh
Heaste
Isleornsay
Kensaleyre
Kilbride
Kilmaluag
Kilmarie
Kilmore
Kilmuir
Kilvaxter
Kingsburgh
Kyleakin
Kylerhea
Lealt
Lower Breakish
Luib
Milovaig
Mugeary
Ollach
Ose
Peinachorran
Peinlich
Portnalong
Portree
Ramasaig
Roag
Sconser
Skeabost
Sligachan
Staffin
Stein
Struan
Suladale
Talisker
Tarskavaig
Teangue
Torrin
Totaig
Tote
Treaslane
Trumpan
Uig
Uigshader
Ullinish
Upper Breakish
ieaTiree
Mannal
Scarinish :
ieaKanpoko HebridakieaBarra
Allasdale
Ardmore
Ardveenish
Bogach
Borve
Brevig
Castlebay
Caolas
Northbay
ieaBenbecula
Bail' Iochdrach
Balivanich
Nunton
Uachdar
ieaHarris
Amhuinnsuidhe
Ardhasaig
Borsham
Borve
Bun Abhainn Eadarra
Hushinish
Leverburgh
Luskentyre
Rèinigeadal
Rodel
Tarbert
ieaHegoaldeko Uist
Askernish
Auratote
Balgarva
Bornish
Daliburgh
Howmore
Iochdar
Kilaulay
Lochboisdale
Stoneybridge
ieaIparraldeko Uist
Ardheisker
Baile Glas
Carinish
Lochmaddy
Newtonferry
Sollas
Tigharry
ieaLewis
Achmore
Adabroc
Aignish
Aird Uig
Aird
Airidh a' Bhruaich
Ardroil
Arnol
Back
Baile an Truiseil
Balallan
Barvas
Bayble
Borrowston
Borve
Bragar
Branahuie
Breaclete
Breivig
Brenish
Broker
Brue
Cabharstadh
Calbost
Callanish
Carloway
Cliff
Coll
Cromore
Cross
Crossbost
Eorodale
Eoropie
Fivepenny
Flesherin
Garenin
Garrabost
Garynahine
Gravir
Gress
Habost
Holm
Kneep
Knock
Knockaird
Laxdale
Leurbost
Lionel
Marybank
Mealista
Melbost
New Tolsta
Newmarket
Newvalley
North Dell
North Tolsta
Parkend
Plasterfield
Port of Ness
Portnaguran
Portvoller
Sandwick
Shawbost
Shulishader
Skigersta
South Dell
Steinish
Stornoway
Swainbost
Timsgarry
Tolsta Chaolais
Tong
Uig :
# Ariniș

Ariniș Errumaniako udalerri bat da, Maramureș konderrian. 1.081 biztanle ditu, 27,13 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Ariniș $^{(en)}$ Rodina $^{(en)}$ Tămășești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16426860
* Multimedia: Ariniș, Maramureș / Q16426860
# Arina Surkova

Arina Aleksandrovna Surkova, errusieraz: Арина Александровна Суркова, (Novokuznetsk, Errusia, 1998ko uztailaren 17a) errusiar igerilaria da. Crawl eta tximileta estiloko igeriketan espezializatua da. 2018an Igerileku Laburreko Munduko Igeriketa Txapelketan brontzezko bi domina irabazi zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62934217
# Arinago duk haizea, Absalon

Arinago duk haizea, Absalon Felipe Juaristik 1990ean kaleratutako eleberria izan zen, Ereinek argitaratua.
Bere bigarren eleberri honek urte hartako Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari irabazi zuen. 1992an gaztelaniaz ere argitaratu zuten, Más leve es el viento, Absalón izenburupean.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Eromenak mila aurpegi ditu eta goizero ikusten dizkiogu guztiak ispiluko geure errainuari. Absalon, Bixente, Fausto eta liburu honetako galeria harrigarrian aurkitzen diren gainontzeko pertsonaiek ero direla badirudite ere, eromena ezagutzarako modu dute, bizitzari zentzurik balukeen kasuan, kilimak aurkitzeko ahalegin.

## Erreferentziak

* ↑ Google Books. Arinago duk haizea, Absalon. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23100602
# Argamasilla

Argamasilla honakoa izan daiteke:
* Argamasilla de Alba
* Argamasilla de Calatrava
# Argamasilla de Calatrava

Argamasilla de Calatrava Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Calatrava eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.772 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ciudad Realgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) udalaren webgunea.
* Datuak: Q1631995
* Multimedia: Argamasilla de Calatrava / Q1631995
# Argandita

Argandita fosfato motako minerala da eta allactite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Argandita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mn7(VO4)2(OH)8}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Argandite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3622247
# Arganda del Rey

Arganda del Rey Madrilgo Erkidegoko udalerria da, hiriburutik 22 kilometrora kokatuta dagoena, Alcalako eskualdean barne dagoelarik.
2007an 47.373 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Arganda del Reyko Udalaren webgunea
* Datuak: Q497692
* Multimedia: Arganda del Rey / Q497692
# Argaltze

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Medikuntzaren, osasunaren edo fitnessaren testuinguruan, argaltzea edo pisua galtzea, gizabanako edo animalia baten gorputz-masa murriztea da, likidoak, koipea edo ehunak (muskulua, tendoia edo ehun konjuntiboa) galtzeagatik. Argaltzea orokorra izan daiteke, hau da, organismo osoari eragiten dio, edo, bestela, lokalizatuta egon daiteke, immobilizazioz muskulu-atrofia baten kasuan bezala. Adinean aurrera egin ahala, gorputzak 1 eta 2 kg arteko pisua galtzen du hamarkada bakoitzean.
Argaltzea, halaber, gizabanakoaren ongizaterako gorputz-pisuaren galera-prozesuari dagokio, jarduera fisikoaren eta elikadura osasuntsuaren bidez. Tresna horiek, normalean, argaltzeko dieten izenaren azpian zerrendatzen dira. Azken helburua, haren itxuratik harago, pertsona baten osasun mentala eta fisikoa hobetzeko bizimodua aldatzea da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Adelgazamiento. in: Encarta. Microsoft®.
* ↑ (Ingelesez) E P. Bouras; S M. Lange & J S. Scolapio. (2001). «Rational approach to patients with unintentional weight loss» Mayo Clin Proc. 76: 923-929..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q718113
* Multimedia: Weight loss / Q718113
# Argamasilla de Alba

Argamasilla de Alba Ciudad Realgo udalerria da, Mancha Alta eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 7.391 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ciudad Realgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) udalaren webgunea.
* Datuak: Q1632537
* Multimedia: Argamasilla de Alba / Q1632537
# Argania Spinosaren Nazioarteko Eguna

Nazio Batuen Batzar Nagusiak maiatzaren 10ean Argania Spinosaren Nazioarteko Eguna aldarrikatzea erabaki zuen, urtero ospatzekoa dena.

## Argania Spinosaren Nazioarteko Eguna 2021

2021eko otsailaren 2an, NBEren Batzar Nagusiak 75/L.62 Ebazpenean erabaki zuen maiatzaren 10a urtero ospatuko den Argania Spinosaren Nazioarteko Eguna aldarrikatzea.
| « | Arganaia spinosa zuhaitz polifazetikoa Argania spinosa Marokoko Saharaz hegoaldeko eskualdeko espezie autoktonoa da, herrialdearen hego-mendebaldean dagoena, eremu lehor eta erdi-lehorretan. Arganeraie izenez ere ezagutzen den baso-ekosistema bateko espezie enblematikoa da, flora endemikoz aberatsa dena. Ingurune gogorrari erresistentea da, ur eskasia, higadura arriskua eta lurzoru eskasak dituena. Ekosistema izugarri eder hori kontserbazioari dagokionez ez ezik, ikerketarako eta garapen sozioekonomikorako ere garrantzitsua da, basogintzan, nekazaritzan eta abeltzaintzan erabileragatik. Argania basoek basoko produktuak, fruituak eta bazka ematen dituzte. Hostoak eta fruituak jangarriak eta oso preziatuak dira, sasiak bezalaxe, eta ezinbesteko bazka-erreserba osatzen dute artalde guztientzat, baita lehorte garaietan ere. Sukaldatzeko eta berotzeko egur gisa ere erabiltzen dira zuhaitzak. Munduan ezaguna den argan-olioa hazietatik ateratzen da, eta aplikazio ugari ditu, batez ere medikuntza tradizionalean eta osagarrian eta sukaldaritza eta kosmetika industrian. | » |
| Nazio Batuen Erakundea ||

## Erreferentziak

* ↑ Día Internacional de los Arganes. . Organización de las Naciones Unidas
* ↑ Assemblée générale: Nations Unies. «Résolution adoptée par l’Assemblée générale le 3 mars 2021: Journée internationale de l’arganier» A/RES/75/262.

## Kanpo estekak

* Argania Spinosaren Nazioarteko Egunaren gune ofiziala
* Datuak: Q106787087
# Andrés Gimeno

Andrés Gimeno Tolaguera (Bartzelona, 1937ko abuztuaren 3a - ibidem, 2019ko urriaren 9a) Kataluniako tenis-jokalaria izan zen.

## Biografia

Esteban Gimeno Espainiako txapeldunaren semea zen, eta aitaren eskutik hasi zen tenisean jokatzen. Oso gaztetatik erakutsi zuen teniserako dohain apartak zituela, eta hamabi urte zituenerako Kataluniako txapelduna zen bere kategorian. 1955ean, Roland Garros lehiaketako junior-mailako txapela eskuratu zuen, eta, handik bi urtera, Madrilgo Irekia eta Espainiako Txapelketa irabazi zituen. 1959an, Davis Kopa jokatu zuen, eta hurrengo urtean hasi zen profesional-mailan jokatzen. Handik zazpi urtera, profesionalen Munduko Txapelketa irabazi zuen Bartzelonan; 1969an, Australiako Openean finala jokatu zuen, eta, 1970ean, finalerdia, Wimbledongo Txapelketan. 1972an lortu zuen, dena den, garaipenik sonatuena: Roland Garros irabazi zuen. 1973an utzi zuen tenis profesionala, hainbat zauri izan ondoren oso ahulduta baitzegoen. Harrezkero, teniseko entrenatzaile gisa jardun zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q315958
* Multimedia: Andrés Gimeno / Q315958
# Andrés Ibarra

Andrés Ibarra Rodríguez del Toro (Caracas, 1807ko abuztuaren 17a- ib, 1875eko abuztuaren 23a) venezuelar militarra izan zen. Vicente Ibarra eta Ana Teresa Tororen semea. Bolivarrekin borrokatu zuen eta bere defentsan zauritu zuten. Gainera, Fernando Rodríguez del Toro eta Francisco Rodríguez del Tororen (del Toro markesa) iloba zen, eta Diego Ibarraren anaia, Venezuelako armadako ofizial bezala ere aritu zena independentzia-gerran.
Jose Maria Vargas presidentea agintetik kendu zuten armadako hamahiru ofizial gorenetako bat izan zen, eta, Erreformen Iraultzan, Gobernuaren indarren aurka borrokatu zuen herrialdearen ekialdean eta Camorucon. Bere alaba, Ana Teresa Ibarra Urbaneja, Antonio Guzmán Blanco jeneralarekin ezkondu zen.

## Hezkuntza

Bere gaztaroan Estatu Batuetan ikasi zuen eta Europan zehar bidaiatu zuen. Kolonbia Handira itzultzean, armada abertzalean sartu zen.

## Karguak

* Venezuelako armadako ofiziala Independentzia Gerran.
* Bolivarren "edecana"
* Mariano Montilla jeneralaren teniente koronela.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28924669
# Andrés Ibáñez probintzia

Andrés Ibáñez probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Andrés Ibáñez) Boliviako Santa Cruz departamenduko probintzia bat da. 4821 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 1260549 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q582935
* Multimedia: Andrés Ibáñez Province / Q582935
Txantiloi:Santa Cruz departamenduko probintzia aurkibidea
# Andrés Isasi Zulueta

Andrés Isasi Zulueta (Baranbio, 1822 - 1890ko hamarkada inguru), Baranbioko markesa, arabar jatorriko bilbotar negozio-gizona izan zen. Bilboko Burtsako lehen administrazio kontseiluko kidea izan zen, 1889ko azaroaren 20an sortu zenean.
Markes titulua erosi zuen eta Bergondan (gaur egun Lantaron, Araba) bere izena zeraman koñak ezaguna sortu zuen.

## Familia

Bere biloba Andrés Isasi Linares musikari ezaguna izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Genealogía de Andrés Isasi Zulueta» Geneanet (Noiz kontsultatua: 2024-05-15).
* ↑ «ISASI ZULUETA, Andrés de - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-05-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Las diez cabezas de las "11.000 vírgenes" de la iglesia del concejo de Berguenda» EITB 2021-12-20 (Noiz kontsultatua: 2024-05-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125936949
# Andrés Gertrúdix

Andrés Gertrúdix (Madril, 1977ko otsailaren 4a) espainiar aktorea da, antzerkian, zineman eta telebistan lan egin duena.

## Filmografia hautatua

* Lasa eta Zabala (Pablo Malo), (2014)
* Purgatorio (Pau Teixidor, 2014)
* Loco con ballesta (Kepa Sojo, 2013)
* La herida (Fernando Franco, 2013)
* Abstenerse agencias (Gaizka Urresti, 2011)
* El orfanato (J.A. Bayona, 2007)
* Las horas muertas (Haritz Zubillaga, 2007)
* La sombra de nadie (Pablo Malo, 2006)
* Baso ilunean (Koldo Serra, 2006)
* Neguko eguzki hotza (Pablo Malo, 2004)
* Snuff 2000 (Borja Crespo, 2002)
* El corazón de la memoria (Gaizka Urresti, 2001)
* Diminutos del calvario (Juan Antonio Bayona, Chiqui Carabante, 2001)
* El Bola (Achero Mañas, 2000)
* La pistola de mi hermano (Ray Loriga, 1997)
* Datuak: Q5675797
* Multimedia: Andrés Gertrúdix / Q5675797
# Andrés Herzog

Andrés Herzog Sánchez (Donostia, 1974ko urtarrilaren 21a) gipuzkoar politikari eta abokatua da. UPyD alderdiko bozeramailea da 2015etik, Rosa Díez ordezkatuz. Zuzenbidean lizentziatua da eta Enpresen Aholkularitza Juridikoan masterra du.
2015eko Espainiako hauteskunde orokorretan UPyD-ko zerrendaburu aurkeztu zen Gobernuko presidentetzarako.

## Kanpo estekak

* Bere profila UPyDren webgunean (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q19930140
* Multimedia: Andrés Herzog / Q19930140
# Andrés Isasi

Andrés Isasi hauetako bat izan daiteke:
* Andrés Isasi Zulueta, Bilboko negozio-gizona, Baranbioko markesa.
* Andrés Isasi Linares, aurrekoaren biloba, musikaria.
# Arrueta-Sarrikota

Arrueta-Sarrikota edo tokiko ahoskeran Arruta-Sarrikota Nafarroa Behereko udalerria da eta Amikuze eskualdean dago kokaturik.

## Geografia
### Udalerri mugakideak

* Martxueta eta Amorotze-Zokotze hegoaldean
* Bidaxune eta Akamarre iparraldean
* Burgue-Erreiti eta Erango ekialdean
* Oragarre mendebaldean

### Etxeak eta Auzoak

* Arrueta
* Sarrikota
* Amikuze
* Harribarre
* Beltzuntzibarre
* Kurutxaga
* Herri

## Historia

Arrueta eta Sarrikota herriak 1842ko ekainaren 27an batu ziren udalerri bakar bat osatzeko.

## Ekonomia

Udalerriko ekonomia nekazaritza eta abeltzantzan dago oinarriturik:
* Laborantza: garia, artoa garagarra eta mahatsa
* Abeltzanza: behiak, ardiak, txerriak eta ahateak
Silbikultura eta Helizikulturak (marraskiloen hazkuntza) ere badute garrantzia.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 417 | 284 | 389 | 561 | 549 | 561 | 737 | 735 | 713 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 686 | 721 | 720 | 712 | 713 | 731 | 657 | 634 | 612 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 662 | 664 | 644 | 555 | 535 | 573 | 558 | 506 | 461 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 471 | 444 | 418 | 376 | 365 | 322 | - | - | - |
Oharra: 2005eko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da; fusioa baino lehenagoko datuak, 1836 artekoak, Arruetari dagozkio.

### Biztanleria-piramidea

Arrueta-Sarrikotako biztanleria-piramidea 1999an ehunekotan. :
| Gizonak | Adin tartea | Emakumeak |
| 0 | 1904 aurretik | 0 |
| 5,8 | 1905-1924 | 10,0 |
| 21,5 | 1925–1939 | 24,0 |
| 17,4 | 1940-1954 | 18,0 |
| 23,3 | 1955-1969 | 17,3 |
| 19,8 | 1970-1984 | 15,3 |
| 12,2 | 1985-1999 | 15,3 |

## Eraikin historikoak

Arruetako Done Petri eliza XIX. mendekoa da. Bertan, XVIII. mendeko erretaula eta Samakoitz hileta-kapera ikus daitezke.

## Arruetar-sarrikotar ospetsuak

* Koldo Ameztoi (1952-), ipuin-kontalari eta idazlea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Biztanleria-piramidea, 1999ko Errolda INSEEren gunean

## Ikus, gainera

* Arrueta
* Sarrikota

## Kanpo estekak

* Datuak: Q662584
* Multimedia: Arraute-Charritte / Q662584
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Arrueta-Sarrikota
# Arrue jauregia

Arrue jauregia Gipuzkoako Segura udalerriko Alde Zaharrean dagoen jauregi bat da. Martin Lardizabal kalearen 27. zenbakian dago. XVII. mendean eraiki zen. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.
Oinplano laukiluzea du, aurrealde interesgarriarekin. Lurzorutik lehen solairura harginlanez egina, burdin landuzko piezak dituen egurrezko ate batez babestutako sarbide zabala du. Bigarren eta hirugarren solairuaren artean Arruetarren armarria dago. Azken solairuan aragoiar mudejar artearen zantzuak daude: 17 erdipuntuko arkuz osatutako galeria.
* Arrue jauregia.
* Armarria.
* Eraikina.

## Ikus gainera

* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20491989
* Multimedia: Arrue jauregia / Q20491989
# Arrugaetako atxa

Arrugaetako atxa Bizkaiko hegoaldean dagoen mendia da, Gorbeiako mendilerroan kokatuta Zeberio eta Orozko artean. Zehazkiago Mendigisako mendilerroan dago, Untzueta mendebaldean eta Upo ekialdean dituelarik.
Hurbil duen Orozkoko Arrugaeta auzoari hartu dio izena.
Tontorra kareharrizkoa da, eta gainaldean basozainen txabola bat dago. Magaletan pago, aritz, arte eta gaztainondo bakan batzuk daude nagusiak diren pinuen ondoan.

## Abiapuntuak

* Arrugaeta auzotik: 45 minutu.
* Bikotzganeko mendatetik: ordubete eta 15 min.
* Gallartutik: ordubete eta 30 min.
* Zubiaurtik: 2 ordu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ Euskal Herriko mendien katalogoa, Euskal Mendizale Federazioa, 2009. Euskaltzaindiaren Onomastika batzordearen oniritzia du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254168
# Arruegi

Arruegi Gipuzkoako Goierri eskualdean dagoen Zaldibia udalerriko auzoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254166
# Arrunkeria (hizkuntzalaritza)

Hizkuntzalaritzan, arrunkeria hizkuntza estandarrak zakartzat hartzen dituen hitz eta esamoldeak dira (adibidez, puta). Hizkuntza batzuetan, zakarrak izan gabe alfabetatze maila ez izateagatik edo beste arrazoi batengatik nahita gaizki idatzi edo ahoskatutakoak biltzen dira arrunkerien kategorian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1521634
# Arruitz

Arruitz Larraungo kontzejua da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 102 biztanle zituen. Udalerri osoko hirugarren kontzejurik populatuena da, Uitzi eta Aldatz ondoren.

## Geografia

Iparraldean Aldatz, hegoaldean Astitz, ekialdean Imotz eta mendebaldean Mugiro mugakide ditu.

## Biztanleria

Arruizko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| 110 | 106 | 95 | 96 | 101 | 103 | 105 | 103 | 103 | 104 | 102 |

## Komunikabideak

* Aralar irratia
* Mailope aldizkaria

## Azpiegitura eta garraioak

La Muguiroarra autobus konpainiak Arruitz Iruñearekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
* Aldatz - Lekunberri - Irurtzun - Berriobeiti - Iruñea

## Ikus, gainera

* Leitzaldea

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Arruitz udal webgunean
* Datuak: Q2864235
# Askondo

Askondo Mañariko Urkioleta auzoan dagoen leizea da. Bertan Goi Paleolito garaiko margoak daude, Gravettiar edo Solutrear kulturakoak, orain dela 18.000-28.000 urtetakoak.
Hamabi irudi baino gehiago ditu, pintura gorriz eginda edo grabatuta: zenbait zaldi, esku bat, horizontalean eginiko marra pareak eta abar. Leize-hartzen aztarnak ere topatu dituzte.
Koba barruan egindako indusketetan, orain 60.000 urte, neanderthalak leize barruan izan zirela ere ondorioztatu zuten, bertan aurkitu zituzten harriz egindako erremintei esker.

## Erreferentziak

* ↑ «Santimamiñekoak baino lehenagokoak diren grabatuak aurkitu dituzte Mañarian» Gara 2011-05-04.
* ↑ «Santimamiñekoak baino lehenagokoak» Berria 2011-05-04.
* ↑ Astiz, Iñigo. (2013-05-10). «Duela 23.000 urtekoak dira Askondoko koban aurkitutako zaldi irudiak» Berria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17374439
* Multimedia: Cueva de Askondo / Q17374439
# Askorri

Askorri edo Aizkorri (812 metro) Bizkaiko mendia da, Aramozko mendilerroan kokatua.

## Abiapuntuak

* Bernagoitiatik (Zornotza) ordu 1 eta 30 minutu.
* Mañariatik ordu 2 eta 30 min.

## Ikus, gainera

* Bizkaiko mendien zerrenda.
* Aizkorri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254301
# Askorriagako Gotortokia

Askorriagako Gotortokia Gorlizen leku oso ezaguna da. Askotan, Askorriagako gotortokiari Gorlizko gaztelua deitzen zaio. Gaztelu honetatik oso ondo ikus daiteke itsasoa.

## Kokapena

Askorriagako Gotortokia Gorlizen dago. Uztrikotzet puntan dago, itsasoari begira. Uztrikotzet osatzen duen harkaitz-muino hau duela 120 milioi urte sortu zen, koralezko arrezife baten hondarretatik eta moluskuetatik abiatuta. Itsasotik edo Barrikatik begiratuz gero, materialen kolorea Uztrikotzet puntan aldatzen dela ikus daiteke.

## Historia

Askorriagako gotortokia XVIII. mendean eraiki zen, Gaminiz (gaur egun Plentzia eta Gorliz) zaintzeko. Ingelesengandik herri hori babestea zen xedea, pentsatzen baitzuten ingelesek eraso egin zezaketela eta Uztrikotzet itsasoa behatzeko leku aproposa da, bertatik oso ondo ikus baitaiteke itsasosa. Azkoz geroago, Askorriagako gotortokia kontrabandistek erabili zuten kontrabandua egiteko.

## Kanpo estekak

* Deia:https://www.deia.eus/bizkaia/2020/08/23/tesoros-cala-castillito-gorliz-4685152.html
* Guia Repsol:https://www.guiarepsol.com/es/fichas/monumento/ruinas-del-fortin-de-azkorriaga-20327/
* Flysh Bizkaia:https://www.flyschbizkaia.eus/es/lugares-de-interes/lugares-de-interes-geologico/gorliz-castillito
* Visit Gorliz:https://www.visitgorliz.eus/patrimonio/fortin-de-askorriaga/
# Asku

Askua, askomizeteetan, sexuzko jatorria duen zaku formako zelula da, bere barruan askospora sail bat gordetzen duena, gehienetan askako zortzi. Askak bakunak izan daitezke, edo askokarpo izeneko estalki baten azpian bilduak egon.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/02/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q723425
# Askuren

Askuren, Beratza edo Urkabustaiz, Bizkaia eta Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Askuren mendia, 708 altuera duen eta Bizkaia eta Araba probintzietan topatzen den mendi bat da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Aloria, La Barrerilla, Uzkio Urkabustaiz. (B.)

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Askuren (Mendikat)

## Kanpo estekak

* Beratza / Askuren, http://www.euskal-herria.org/.
# Askøy

Askøy Norvegiako udalerria da. Hordaland konderrian kokatua dago. 100.44 km² ditu eta 23.705 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Radøy Meland Bergen Municipality $^{(en)}$ Fjell Øygarden Alver Municipality $^{(en)}$ Øygarden Municipality $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q215374
* Multimedia: Askøy / Q215374
# Askospora

Askospora onddo askomizeteen espora (meiospora) da. Jatorri sexuala du, haploidea da eta asku izeneko organoan sortzen da. Askuan egoten den zulotxo batetik edo mintza apurtzen den tokitik ateratzen dira askoporak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/02/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2445285