OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Done Saturdiko eliza

Done Saturdiko eliza Erroibarko Lintzoain kontzejuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan. Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Nafar Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

## Eraikina

Eliza Erdi Aroko eraikina da (XIII. mendekoa), gerora egindako aldaketekin (XVI. mendekoa), duela gutxi zaharberritu dena. Habearte bakarra du, burualdea burualde zuzenekoa eta oinplano karratuko kanpandorrea habeartearen lehen atalaren gainean. Kanpoaldean, horma-bularrek estalkiaren barne-artikulazioa adierazten dute. Oinplano angeluzuzeneko sakristia burualdeari atxikita dago ebanjelioaren aldetik, eta, horren paretan, kapera karratu bat dago habearteari irekita, zirkuluerdiko arkuarekin. Sarrera epistolaren aldean dago, zirkuluerdiko arkudun atearekin, dekoraziorik gabeko pilastretan oinarritzen diren arkibolta lauekin. Hala ere, kanpoko arkua edo guardallurak eta ataria dagoen paramentu nabarmendua koroatzen duen erlaitza, erromaniko tradizioko erliebezko pomekin apainduta daude. Harrizko pilareen gainean arkuz osatutako arkupe moderno batek sarrera babesten du eta oinaldeak maitagarri luzatzen ditu bataiarri-kapera gisa erabiltzen den gela txiki batean. Erdiko habearteak eta burualdeak –koruaren aldea izan ezik, dorrearen behealdearekin bat datorrena eta teilatu lauz estaltzen dena– kanoi-ganga dute, fajoiekin, XVI. mendeko loreontzi formako mentsuletan bermatuta. Sakristiak giltzarridun gurutze-ganga sinplea du, eta alboko kaperak giltzarridun gurutze-ganga izartua. Erretaula nagusia bankua da, gorputz koroatu bakarra, zur polikromatuzkoa, eta XVII. mendeko lehen erdiko eredu erromanistei jarraitzen die. Lizarrako Santo Domingo komentutik dator, eta antzeko beste bat, Arrosarioko Ama Birjinari eskainia, hiri bereko San Pedro de la Rua elizan dago. Interesgarriena basamentuaren -artzainen gurtzapena- eta atikoaren -Jesus legearen doktoreen artean- erliebeak dira, kalitate tinko nabarmenekoak. Ebanjelioaren alboko kaperan Sortzez Garbiari eskainitako erretaulak jatorrizko mazoneria kontserbatzen du -nahiz eta berriz margotua-, txurrigeresko estilokoa (XVIII. mendea), irudiak gordetzeko horma-hobiak dituzten hiru kalerekin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Centre, UNESCO World Heritage. «Routes of Santiago de Compostela: Camino Francés and Routes of Northern Spain» UNESCO World Heritage Centre (Noiz kontsultatua: 2021-07-19).
* ↑ Done Saturdiko eliza. Nafarroako Entziklopedia Handia.

## Ikus, gainera

* Lintzoain
* Saturdi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65969276
# Done Petri eta Done Paulo uhartedia

Done Petri eta Done Paulo uhartedia Ozeano Atlantikoaren erdialdean kokatzen diren uharte txikien multzoa da. Fernando de Noronha uharteetatik 870 km-ra eta Natal hiritik (Brasil) 1.010 kilometroko distantziara.

## Uharteak

* Belmonte uhartea: 5.380 metro karratu
* Done Paulo uhartea (Challenger): 3.000 metro karratu
* Done Pedro uhartea (Nordeste): 1.440 metro karratu
* Cabral uhartea: 1.170 metro karratu
* Hegoaldeko uhartea: 943 metro karratu

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2013-03-26). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Bibliografia

* Andrade, F.G.G., Simões, L.S.A., Campos, T.F.C., Silva, A.J.C.A. 2007. Padrão estrutural da foliação milonígica do Arquipélago de São Pedro e São Paulo. Anais do 11º Simpósio Nacional de Estudos Tectônicos, 5th International Symposium of Tectonics of the SBG. Natal, 233. (Portugesez)
* Beach, Edward L. November 1960 (Vol. 118, No. 5). "Triton Follows Magellan's Wake" National Geographic Magazine. 585-615
* Bonatti, E. 1990. Subcontinental mantle exposed in the Atlantic Ocean on St Peter-Paul islets. Nature, 345, 800-802.
* Campos, T.F.C., Virgens Neto, J., Amorim, V.A., Hartmann, L.A., Petta, R.A. 2003. Modificações metassomáticas das rochas milonitizadas do complexo ultramáfico do Arquipélago de São Pedro e São Paulo, Atlântico Equatorial. Geochimica Brasiliensis, 17-2, 81-90. (Portugesez)
* Campos, T.F.C., Virgens Neto, J., Costa, L.S., Petta, R.A., Sousa, L.C., Silva, F.O. 2007. Sistema de diaclasamento do Arquipélago de São Pedro e São Paulo (Atlântico Equatorial) como indicador de movimentação destral associado à falha transformante de São Paulo. Anais do 11º Simpósio Nacional de Estudos Tectônicos, 5th International Symposium of Tectonics of the SBG. Natal, 238. (Portugesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q241357
* Multimedia: Arquipélago de São Pedro e São Paulo / Q241357
# Done Petriren presa txikia

Done Petriren presa txikia Iruñeko Arantzadi inguruan dagoen presa txiki bat da, Arga ibaiaren gainean eta Done Petri zubia baino pixka bat gorago.

## Historia

Erdi Aroan eraiki zen, egurrez, eta 100 metroko zabalera eta 2 metroko altuera inguru zituen. Presa honekin errota bat elikatzen zen, ondoren Bolboraren errota izan zena, paper fabrika, portzelana fabrika eta okindegia.
Presak sortzen duen kanalak uharte txikia eratzen zuen. Kanaleko ura arropa garbitzeko baliatu ohi zen.

## Irudiak

* Errotako kanalaren amaiera, Arga ibaian.
* Done Petriren presa txikia, 1927an.

## Babesa

Gaur egun Iruñeko Ibai Parkearen parte da.

## Erreferentziak

* ↑ «Arantzadiko zatia - Arga ibaia - Iruñeko Ibai Parkea - Iruñeko Udala» www.parquefluvialdepamplona.es (Noiz kontsultatua: 2021-07-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107573867
* Multimedia: Saint Peter dam / Q107573867
# Done Petriko eliza (Bizkarreta)

Done Petriko eliza Erroibarko Bizkarreta kontzejuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan. Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Nafar Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

## Historia

Jatorrian, XIII. mendeko tenplu bat izan zen, baina nahiko eraldatua eta handitua izan zen, 1794an, frantsesen aurkako Konbentzio Gerran oso kaltetua izan ondoren. Oinplano angeluzuzenekoa da, gangako lau atalez estalia, eta kanpoaldean hiru kontrahorma ditu alde bakoitzean, trantsizio-ganga zahar bati dagozkionak. Portada erromanikoa da oraindik, baketoizko hiru arkiboltarekin eta dibanlubiekin. Elizaren ipar-mendebaldeko angeluan dorrea altxatzen da, eraikinaren gorputzaren gainean. Gorputz bakarra du kanpaientzako baoekin, teilatu-hegal zabala eta lau isurkiko estalki piramidala. Barrualdean, erretaula nagusia modernoa da, eta Petriren tailua babesten du. Nabean dagoen gurutze ertain bat barroko herrikoiarena da. Dorrean bi kanpai handi daude. Horietako batek "Matheo MIER ME FECIT" inskripzioa darama eta XVIII. mendeko azken urteetan fundatu zen. Bestea 1903an fundatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Centre, UNESCO World Heritage. «Routes of Santiago de Compostela: Camino Francés and Routes of Northern Spain» UNESCO World Heritage Centre (Noiz kontsultatua: 2021-07-19).
* ↑ Bizkarreta-Gerendiain. Nafarroako Entziklopedia Handia.

## Ikus, gainera

* Bizkarreta
* Petri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65969284
* Multimedia: Church of Viscarret-Guerendiáin / Q65969284
# Done Salbatzaileko Andre Mariaren baseliza

Done Salbatzaileko Andre Mariaren baseliza (erronkaribarreraz: Done Salbatzaileko Andra Mariren baseliza) Erronkariko ibaxako Urzainki udalerrian XII. mendeko kristiau baseliza bat da, gotiko estiloan.

## Historia

XII. mendearen amaieraldera eraiki zen, Zangozako eskolako erromaniko estiloan eraikia dago. Antzina eta Nafarroako konkistaren garaia arte, baseliza hau dagoen lekuan gaztelu bat zegoen, hortik bere izena.

## Eraikina

Done Martie elizaren estilo eta kronologia berekoa da. Habearte bat du, hiru atalekoa, eta burualde zuzena, gurutze-gangaz estalia. Kanpoaldean, hormak harlanduzkoak dira eta kontrahormen eta oinaldean zirkuluerdiko portada txiki baten bidez zedarritzen dira. Barrualdeko erretaula barrokoa da, XVIII. mendearen lehen erdikoa, eta bankua du, hostoz jantzitako salomondarrez eta oskolezko teilatupeaz egituratutako gorputz bakarra, estipite banarekin. Nitxo nagusian XIV. mendeko gotiko estiloko titularraren tailua gurtzen da. Oinaldeko hormatik XVI. mende hasierako Gurutziltzatu baten irudia zintzilik dago, eta bertan Flandriako tradizio nagusiaren ezaugarriak nabarmentzen dira.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | URZAINKI. (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

## Ikus gainera

* Urzainki
* Erronkaribar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479743
# Dryburgh (Dundee)

Dryburgh, Eskoziako Dundee hiriko barruti bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5309648
# Dryden (Virginia)

Dryden Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lee konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. 986 biztanle ditu, 18,568439 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lee konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1374496
* Multimedia: Dryden, Virginia / Q1374496
# Drybridge

Drybridge, Eskoziako udalerri bat da, Iparraldeko Ayrshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5309646
* Multimedia: Drybridge, North Ayrshire / Q5309646
# Dryburgh

Dryburgh, Eskoziako herri bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5309649
* Multimedia: Dryburgh / Q5309649
# Dryden (Michigan)

Dryden Michigango herri bat da. Lapeer konderrian kokatua dago. 2010ean 951 biztanle zituen, 2,85 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lapeer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3316482
# Dryden (New York)

Dryden New York estatuko herri bat da. Tompkins konderrian kokatua dago. 2010ean 1.890 biztanle zituen, 4,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Tompkins konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5309657
* Multimedia: Dryden, New York / Q5309657
# Drybrook

Drybrook, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderrian. Deango basoan dago.
2021ean 2.566 biztanle zituen.
* Datuak: Q2278670
* Multimedia: Drybrook / Q2278670
# Dryfesdale

Dryfesdale, Eskoziako parrokia zibil bat bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12056653
* Multimedia: Dryfesdale / Q12056653
# Drygarn Fawr

Drygarn Fawr, Galesko Powys autoritate unitarioan dagoen mendi bat da. 645 metroko garaiera du.
* Datuak: Q3405710
* Multimedia: Drygarn Fawr / Q3405710
# Descoberto

Descoberto Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 4.928 biztanle ditu 213,168 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1792077
* Multimedia: Descoberto / Q1792077
# Desecheo uhartea

Desecheo Puerto Ricoko kostaren iparraldean dagoen uharte bat da, biztanlerik gabekoa. Monako itsasartean dago, Punta Higüerotik 21 kilometrora, eta Mona uhartearen ipar-ekialdetik 50 kilometrora. 1,3x1,7 km-ko tamaina du. Politikoki Mayagüez udalerriak kudeatzen du.
Uhartea piraten gordelekua izan zen XVIII. mendean. Bigarren Mundu Gerran AEBk erabili zuen bonbak probatzeko leku gisa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1200572
* Multimedia: Desecheo Island / Q1200572
# Desembarco del Granma Parke Nazionala

Desembarco del Granma Parke Nazionala$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Parkeko ur-jauzi bat. ||
| Mota | Naturala |
| Irizpideak | vii, viii |
| Erreferentzia | 889 |
| Kokalekua | Kuba |
| Eskualdea$^2$ | Latinoamerika/Karibe |
| Koordenatuak | 19°53′00″N 77°38′00″W﻿ / ﻿19.88333°N 77.63333°W﻿ / 19.88333; -77.63333 |
| Izen ematea | 1999 (XXIII. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Desembarco del Granma Parke Nazionala (gaztelaniaz: Parque nacional Desembarco del Granma) hego-ekialdeko Kuban dagoen parke nazionala da, egungo Granmako probintzian dagoena. Bere izena "Granmaren lehorreratze" esan nahi du, izan ere bertan Fidel Castro, Che Guevara, Raúl Castro eta 79 jarraitzailek 1956an Mexikotik lehorreratu eta Kubako Iraultza hasi zuten. Bere hegal itsas-terrazak zirela eta 1999an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q909755
* Multimedia: Parque Nacional Desembarco del Granma / Q909755
# Deschutes River Woods (Oregon)

Deschutes River Woods Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Deschutes konderrian dago, Oregon estatuan. 5.532 biztanle ditu, 15,893176 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Deschutes konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2220438
# Deschutes konderria (Oregon)

Deschutes konderria (ingelesez: Deschutes County) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bend da. 2010eko zentsuaren arabera 157.733 biztanle zituen, Deschutes kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Deschutes konderriak 7.911,81 kilometro koadro ditu. Horietatik 94,75 ura dira. Beste 7.817,07 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 19,94 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 157.733 pertsonetatik 151.188 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 11.718 dira. 524 beltzak edo afroamerikarrak. 1.197 amerikar natiboak ziren eta 183 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.412 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 141 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3.088 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q484420
* Multimedia: Deschutes County, Oregon / Q484420
# Desde que tú te has ido (Mocedades)

Desde que tú te has ido Mocedades taldearen albuma da, 1981. urtean argitaratua.

## Abestiak

* "Desde que tú te has ido" (2:58)
* "Poxa" (3:35)
* "Andar, andar" (3:47)
* "Como siempre" (5:05)
* "Un poco de amor" (4:35), Queen taldearen Somebody to Love abestiaren bertsioa.
* "Cuando te miro" (3:45)
* "Dibujando amor" (2:38)
* "Vuelve" (4:05)
* "Siempre fiel" (4:30)
* "Donde estés" (3:30)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5804025
# Descloizita

Descloizita fosfato motako minerala da eta adelite-descloizite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Descloizita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {PbZn(VO4)(OH)}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Descloizite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q417292
* Multimedia: Descloizite / Q417292
# Desclée de Brouwer

Desclée De Brouwer Bilbon 1945ean sortutako familia-argitaletxe bat da Jose Maria Gogeaskoetxea buru zuelarik. Gazteleraz hitz egiten den nazio guztietara hedatu da hiru belaunaldiz eta euskara mailan haur eta gazteentzako literaturan nabarmentzen da.
Gutxinaka-gutxinaka digitalizatzen hasi da bere edizio funtsa XXI. mendean gaudela jakinik eta irakurtzeko plataforma berriak plazaratu direla ikusita.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Desclee De Brouwer argitaletxearen webgunea.
* Datuak: Q2619680
* Multimedia: Desclée de Brouwer / Q2619680
# Desdemona

Desdemona fikziozko pertsonaia da, William Shakespeareren Otelo tragediaren protagonistetako bat. Veneziar emakumea da, ederra ezin gehiago, Otelo militar mairuarekin ezkondurik dagoena. Obraren amaieran, senarrak hilko du jelosiaz beterik. Margolari askoren gaia izan da, Delacroixena esaterako.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3272719
* Multimedia: Desdemona / Q3272719
# Dese

Dese (amhareraz: ደሴ) erdialdeko Etiopiako hiria da. Amhara eskualdean dago, 2.470 eta 2.550 metro arteko garaieran, Addis Abebatik 400 kilometro iparraldera. 2015ean 187.900 biztanle zituen.

## Geografia
### Klima

Datu klimatikoak (Gondar) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 13.6 | 14.8 | 15.9 | 16.4 | 17.2 | 17.7 | 16.3 | 15.7 | 15.3 | 13.9 | 13 | 12.8 | 15.2 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 23.2 | 41.6 | 79.8 | 101 | 81.8 | 50.5 | 279.6 | 293.8 | 154.7 | 49.2 | 23.4 | 23.4 | 1202 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 3.2 | 3.9 | 5.1 | 7.6 | 9.5 | 10.7 | 10.2 | 12.4 | 9.8 | 6.1 | 3.5 | 2.8 | 84.8 |
| Hezetasuna (%) | 53.1 | 51.5 | 52.3 | 57.7 | 62.5 | 61.2 | 68.9 | 70.9 | 65 | 66.3 | 63.7 | 59.2 | 61 |
| Iturria: weatherbase.com ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Etiopia. Berria Estilo liburua, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2017-10-7).
* ↑ Ethiopia: Regions, Major Cities & Towns - Population Statistics. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2017-10-7).
* ↑ Dessie - Ethiopia. weatherbase.com (Noiz kontsultatua: 2017-10-7).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q755752
* Multimedia: Dessie / Q755752
# David Haro Iniesta

David Haro Iniesta (L'Ametlla del Vallès, 1990eko uztailaren 17a) kataluniar futbolaria da, Atlético Balearesen jokatzen du.
2015eko udan, Reus Deportiuk bere fitxaketa ofizial egin zuen.
2018ko uztailaren 13an, David Haro agente askea atzerrira joan zen lehenengo aldiz bere karreran, GIF Sundsvallekin sinatu zuen.
2019ko uztailaren 3an, jaioterrira itzuli zen Atlético Balearesekin hiru denboraldirako akordioa egin ondoren.

## Taldeak

| Taldea | Urteak |
| UE Sants | 2009-2010 |
| AE Prat | 2010-2011 |
| CE L'Hospitalet | 2011-2012 |
| Gimnàstic de Tarragona | 2012-2013 |
| CE L'Hospitalet | 2013-2015 |
| CF Reus Deportiu | 2015-2018 |
| GIF Sundsvall | 2018-2019 |
| Atlético Baleares | 2019- |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24449730
# David Gross

David Jonathan Gross (Washington Hiria, 1941eko otsailaren 19a) estatubatuar fisikaria da. 1997ra arte Princetongo Unibertsitateko irakaslea izan zen.
2004an Fisikako Nobel saria jaso zuen, David Politzer eta Frank Wilczekekin batera, askatasun asintotikoaren aurkikuntzagatik.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40262
* Multimedia: David Gross / Q40262
# David Guindano Igarreta

David Guindano Igarreta (euskaraz: «David Gindano Igarreta») (Iruñea, 1973) musikari, abeslari, irakasle eta zuzendaria Nafarroako Ganbera Abesbatzaren zuzendari artistikoa da.

## Biografia

Artearen Historian (Musikologia) lizentziatua Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean eta Kantuko irakaslea Donostiako Goi Mailako Musika Kontserbatorioan, Eugenia Etxarren sopranoaren ikaslea, Ana Higueras sopranoarekin (kantua) eta Fernando Turina pianistarekin (errepertorioa) Madrilgo Goi Mailako Kantu Eskolan eta Roberto Coviello baritonoarekin Civica Scuola di Milanon ikasi du, besteak beste.
Abeslari gisa, Nafarroako Haur Kantariak, Iruñeko Orfeoia, Iruñeko Katedraleko Musika Kapera, «Vianako Printzea» abesbatza edo Burlatako «Hilarión Eslava» abesbatzako kide izan da; bakarlari gisa aritu da behin baino gehiagotan, aipatutako talde guztiekin.
Irakasle gisa, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Musikologia Sailean irakasle gisa egindako lana nabarmentzen da, baita hainbat unibertsitatetarako eskola magistral ugari ere. Eugenia Echarren Kantu Eskolaren ideologo eta sortzaileetako bat ere izan zen, eta ikasketaburua eta ahots teknikako, errepertorioko, fonetikako eta antzinako musikako tailerreko irakaslea izan zen.
Gaur egun, Nafarroako Goi Mailako Musika Kontserbatorioan frantses hizkuntza eta errepertorioko behin-behineko katedraduna da, eta frantseseko irakaslea Iruñeko Pablo Sarasate Musika Kontserbatorio Profesionalean.
Diskografia zabala du dagoeneko.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.lacasademitia.es/articulo/cultura/david-guindano-igarreta-me-parece-tan-importante-el-area-de-cultura-como-educacion-sanidad-o-bienestar-social/20130409103749016850.html
* ↑ http://coraldecamaradenavarra.com/?page_id=1727&lang=es

## Ikus, gainera

* Nafarroako Ganbera Abesbatza

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Biografia Nafarroako Ganbera Abesbatzaren webgunean.
* Datuak: Q125167511
# David H. Hubel

David Hunter Hubel (Windsor, Ontario, Kanada, 1926ko otsailaren 27a - Lincoln, Massachusetts, 2013ko irailaren 22a) Kanadan jaiotako estatubatuar neurobiologoa izan zen.

## Biografia

Medikuntza-ikasketak egin zituen Montrealen. 1959an, Harvardera joan zen, unibertsitatean irakastera. Han hasi zen ikusmenaren kortexean (begiek bidalitako mezuak jasotzen dituen garunaren zatian) informazioa nola prozesatzen den ikertzen, Torsten Wiesel suediarrarekin batera. Mikroelementuak eta teknika elektroniko modernoak erabiliz, neurona banakoen aktibitatea detektatzen saiatu ziren, ikusmenaren kortexeko 17. esparrukoarena, zehazki. Hubel eta Wiesel ohartu ziren ikusmenaren estimuluak jasotzen dituen kortexeko zelulen jarduna oso berezia dela. Zenbait zelulak argi-orbanen eraginei baizik ez die erantzuten, eta, beste batzuek, berriz, makurtze kritikoa duten lerroei soilik, eta, beraz, angeluak 10 graduko aldaketa izatea nahikoa da erantzuna aldatzeko. Hubeli esker, ikusmenaren kortexa da gaur egun hobekien ezagutzen den burmuinaren zatia. Medikuntzako Nobel saria jaso zuen 1981ean, Wieselekin eta Roger Wolcott Sperryrekin batera, ikusmenaren zentroan informazioa lantzeko moduari buruz egin zituzten aurkikuntzengatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q295644
* Multimedia: David H. Hubel / Q295644
# David H. Bieter

David H. Bieter (Boise, Idaho, Ameriketako Estatu Batuak, 1959ko azaroaren 1a - ) euskal jatorrizko abokatu eta Estatu Batuetako Alderdi Demokratako politikari estatubatuarra da. Euskal hiztuna da. 2003ko azaroaren 4a geroztik Boiseko alkatea da. 2007ko azaroaren 7ko hauteskundeetan berrautatua izan zen.
2002ko martxoan Peter Cenarrusa, orduko Idahoko Estatu Idazkaria eta beraren ekimenez Idahoko Memoriala, Euskal Herriko autodeterminazio eskubidearen aldeko memoriala, bultzatu zuten eta Estatuko Ordezkarien Ganberan eta Senatuan onartua izan zen.

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak

## Kanpo loturak

* David Bieter bigarren aldiz Boiseko alkate Berrian
* David H. Bieterri elkarrizketa Berrian
* Elkarrizketa www.sustatu.com-en
* David Bieter alkategai 2003ko Boiseko udal hauteskundeetarako Berria
* Datuak: Q433605
* Multimedia: Dave Bieter / Q433605
# David Hare

David Hare (St Leonards-on-Sea, Ekialdeko Sussex, Ingalaterra, 1947ko ekainaren 5a) britainiar antzerkigile eta zuzendaria da. Antzerki lan asko idatzi ditu, eta lan horietako askotan gogor kritikatu du britainiar gizartea.

## Biografia

Ingeles filologiako ikasketak egin zituen Cambridgen. Ikasketak bukatuta, zinema konpainia batentzat lan egin zuen eta antzerki talde ibiltari eta esperimental bat sortu zuen: Portable Theatre Company. Aldi berean Royal Court Theatren lan egin zuen, literatura zuzendari gisa (1969-1970) eta antzerkigile gisa (1970-1971). 1972an Portable Theatre Company konpainiak porrot egin zuelarik Notthingham Playhousen hasi zen lanean antzerkigile gisa. Gero beste antzerki talde bat sortu zuen, David Aukin eta Max Stafford-Clarkekin batera: Joint Stock Theatre Group. Talde horretako zuzendari izan zen 1975-1980 bitartean.

## Lanak

Hareren antzerki lanetako askok eduki politiko handia dute, eta Bigarren Mundu Gerraren ondoko ingeles gizartea kritikatzen dute. Pertsonaiak ere, askotan, mundu postmodernoak desliluratu edo usteldutakoak dira. Halaber, askotan azaltzen ditu bere lanetan sexu errepresioa eta instituzio tradizionalen hustasuna. Racing Demon lanean adibidez, Ingalaterrako Elizaren hutsaltasuna eta hipokrisia salatu zituen apaiz homosexual baten pertsonaiaren bitartez. Antzerki lan aipagarrienak dira:
* Slag (1970)
* The Great Exhibition (1972)
* Brassneck (1972, Howard Brentonekin batera idatzia)
* Knuckle (1974)
* Fanshen (1975)
* Teeth "n" Smiles (1975)
* Plenty (1978)
* A Map of the World (1983)
* Pravda (1985)
* The Secret Rapture (1989)
* Racing Demon (1990)
* Murmuring Judges (1991)
* Absence of War (1993)
* Skylight (1995)
Antzerkia ez ezik zinema ere landu du. 1982an Greenpont Films konpainia sortu zuen eta Wetherby (1985) eta Strapless (1989) filmak idatzi eta zuzendu ditu. Plenty (1985), Paris by Night (1989), eta Damage (1992) filmak ondu ditu, eta 1993an The Secret Rapture zinemara moldatzen lagundu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1174676
* Multimedia: David Hare (playwright) / Q1174676