OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kiropraktika

Kiropraktika (grekerazko χείρ kheir « esku», eta πρᾶξις práxis « ekintza» ) edo Kiropraxia medikuntza alternatibo mota bat da. Muskulu-eskeletu sistemaren alterazioen diagnosian, tratamenduan eta prebentzioan oinarritzen da. Era berean, alterazio hauek nerbio-sisteman eta osasunean orokorrean sortzen dituen gaitzak ere tratatzen ditu.
David Daniel Palmer-ek sortu zuen kiropraktika 1890eko hamarkadan eta bere semeak, B.J. Palmer lagundu zuen XX. mendean zehar terminoren zabalkundean.

## Kiropraktikaren premisak

* Gorputza berezko errekuperazio eta egoera hoberenean mantentzeko ahalmena du.
* Nerbio-sistemak gure organismoaren funtzio guztiak kontrolatzen ditu.
* Nerbio-sistemaren funtzionamendua bizkarrezurrean eragozte bada (orno subluxazioa), gorputzak errekuperaziorako duen ahalmena eragozten da eta ez du bere osotasunean lan egingo.
* Kiropraktikak orno subluxazioa antzeman eta zuzentzen du. Nerbio-sistemaren funtzionamendua hobetzen da honela, ondorioz osasuna ere.

## Eztabaida

Ibilbide luzea izanagatik, kiropraktika eztabaidatua izan da. Adostasun zientifikoaren arabera, lokomozio-aparatuko eta bizkarreko gaitzetarako gainerako eskuzko teknikak bezain eraginkorra dela onartua dago. Aitzitik, ez dago frogatua gainerako gaitzetarako eraginkortasuna erakusten duenik, eta bai, ordea, zerbikalen okerreko manipulazioak erakar ditzakeen gaitz larriak. Era berean, gorputzaren berezko adimena kontzeptua eta subluxazio kiropraktikoa sasi-zientzia kontsideratu izan dira.
Hala eta guztiz, azken hamarkadetan kiropraktikak legitimazio eta onarpen handiagoa lortu du medikuen artean eta dagoeneko Estatu Batuetako zenbait osasun planetan txertatua dago.

## Kanpo estekak

* Munduko Kiropraktika Federazioa (WFC)
* Kiropraktikoen Nazioarteko Elkartea (ICA)
* European Council on Chiropractic Education (ECCE)
* Frantziako Kiropraktika Elkartea
* Espainiako Kiropraktika Elkartea
* Datuak: Q658096
* Multimedia: Chiropractic / Q658096

## Erreferentziak

* ↑ Frantziako Kiropraktika Elkartea
* ↑ https://web.archive.org/web/20141128223323/http://www.alonsoquiropractica.com/eu/zer-da-kiropraktika.html
* ↑ DeVocht JW (2006). "History and overview of theories and methods of chiropractic: a counterpoint". Clin Orthop Relat Res 444: 243–9 or..
* ↑ Homola S (2006). "Chiropractic: history and overview of theories and methods". Clin Orthop Relat Res 444: 236–42. doi:10.1097/01.blo.0000200258.95865.87. PMID 16446588
* ↑ Singh, S. «The truth about chiropractic therapy». A: Trick or Treatment: The Undeniable Facts about Alternative Medicine (ingelesez). W.W. Norton, 2008, 145–190.or. ISBN 978-0-393-06661-6.
* ↑ Ernest E.«Chiropractic: a critical evaluation» (ingelesez). J Pain Symptom Manage, 35, 5, maig 2008, 544–562.or. DOI: 10.1016/j.jpainsymman.2007.07.004. PMID: 18280103.
* ↑ Cooper RA, McKee HJ (2003). "Chiropractic in the United States: trends and issues". Milbank Q 81 (1): 107–38, table of contents. doi:10.1111/1468-0009.00040. PMC 2690192. PMID 12669653.
# Kirolaren Arbitraje Auzitegia

Kirolaren Arbitraje Auzitegia (KAA) (TAS bezala ere ezaguna, frantsesez duen Tribunal arbitral du sport izenaren siglengatik) kirolarekin zerikusia duten auziak epaitzen dituen auzitegi bat da. Bere egoitza nagusia Suitzako Lausana hirian dago. Beste egoitza batzuk New York eta Sydneyn ere badaude.
Jatorrian, Nazioarteko Olinpiar Batzordearen presidentea izan zen Juan Antonio Samaranchek sortu zuen 1984ko Los Angelesko Udako Olinpiar Jokoetako auziak epaitzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kirol-zuzenbidea Hiztegia] [2018]

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Frantsesez)TASaren webgune ofiziala
* Datuak: Q659499
* Multimedia: Court of Arbitration for Sport / Q659499
# Kiroldegi

Kiroldegia hainbat kirol-instalazio dituen lekua da, askotariko kirol eta ariketa fisiko egiteko aukera ematen duena.
Guztiek instalazio berdinak ez dituzten arren, hauek dira ohikoak:
* Kanpoko kirol pistak eta estalitako pabilioiak:
** Saskibaloia.
** Boleibola.
** Areto-futbola.
** Futbola
** Eskubaloia.
** Gimnastika.
* Igerileku estalia.
* Kanpoko igerilekua
* Atletismo-pistak.
* Frontenis-pistak.
* Padel-pistak .
* Squash-kantxak
* Tenis-pistak
* muskulazio-gelak (gimnasioa).
* Gihar tonifikazio gelak.
* Borrokoa-arte eta autodefentsa aretoak .
* Saunak .
XX. mendean zehar, udalerrietako hasierako instalazioak, futbola eta beste kirol gutxi batzuk praktikatzeko bakarrik prestatuak, eboluzionatzen joan ziren kontzeptu bezala, kiroldegietara iritsi arte, kirol instalazio kopuru handiena esparru bakar batean kontzentratzeko asmoarekin.
Kiroldegien kudeaketa normalean publikoa da, eta udalerrietako kirol edo kultura arloak arautzen ditu.
# Kiron

Kiron edo Keiron (grezieraz Χείρων Kheírôn).

## Mitologia klasikoan

Greziar mitologian heroi, jainko eta izakien historia handiak daude. Denak liluragarriak. Batzuek mitologikoa gainditzen dute eta beste diziplina eta arte batzuen bidez mugitzen dira. Garrantzi hori ondoen pertsonifikatzen duen pertsonaietako bat, zalantzarik gabe, Kiron da. Bere izena halo indartsu eta enigmatiko batean bilduta dago.
Kiron medikuntzarekin eta ezaugarri positibo eta onberekin lotzen da, zentauro gehienak ez bezala, haien izaera basatia baitzen.
Erdi Aroko bestiarioan esaten da goiko aldea gizon batena bezalakoa dutela zentauroek eta bularretik beherantz zaldi baten forma. Izaki hibridoa denez, bi izaera ezberdin ditu: behekoa, piztiari lotua, eta goikoa, gizakiarekin identifikatzen dena.
Mitologia klasikoan, Kiron Filira ninfaren semea zen, eta titana, Kronos. Zentauro arruntek ez bezala, berak eta Folok genealogia desberdina dute. Ontasuna eta jakinduria bezalako bertuteak zituen. Kiron kobazulo batean bizi zen, Pelion mendian, Tesalian. Antzinako hainbat heroiren tutorea izan zen

## Geroagoko erreferentziak

Kiron, egungo fantasiazko beste istorio batzuetan ere agertzen da, Michael Enderen Istorio Amaitezinean edo Javier Negreteren Olinpoko Jaunak eleberrietan kasu, Goetheren Faustoz gain.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183417
* Multimedia: Chiron / Q183417
# Kirola eta gazte delinkuentzia

Gizartearekiko loturak dira jendeak delituak egitea saihesten duten faktoreetako batzuk. Kirola oso tresna onuragarria da gazteen delinkuentzia tratatzeko. Kirolak indartu egiten ditu kirola egiten duten gainerako pertsonekiko harremanak, kirol guztietan hurbiltzen gara eta beste pertsona batzuekin erlazionatzen gara. Etxe zail batetik datorren nerabea, auzo zail batetik datorrena eta hazteko aukera nahikorik eman ez zaiona, kirola ihesbide ezin hobea izan daiteke bere frustrazioentzat.
Kirolaren eta delinkuentziaren arteko harremana hainbat adibidetan ikus daiteke.
* Kirolak norberaren autoestimua areagotzen du, besteak baino gutxiago sentitzea saihestuz.
* Sakrifizioa eta ahalegina bezalako balioak ere irakasten ditu.
* Pertsonen arteko harremanak hobetzen ditu.
* Kirolean ez du axola zure lagunaren klase sozialak, zure trebetasunak gehiago axola du. Berdin da auzo zail batean edo auzo eroso batean jaio izana; beraz, diskriminazioa eta aurreiritziak saihesten dira.
* Kirolari denbora eskaintzen dion nerabe batek denbora libre gutxiago izango du kalean konpainia txarren ondoan ibiltzeko.
# Kiron (Iowa)

Kiron Iowako hiri bat da. Crawford konderrian kokatua dago. 2010ean 279 biztanle zituen, 0,54 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Crawford konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1883283
# Kiros Stanlley Soares Ferraz

Kiros Stanlley Soares Ferraz (1988ko abuztuaren 21a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q27150430
* Multimedia: Kiros Stanlley Soares Ferraz / Q27150430
# Kiroljokoa

Kiroljokoa :
| Datuak ||
| Eslogana | "Apostuaren bidez, kirol-gertakarietan bizitasun handiagoaz parte hartzeko aukera." |
| Fundazioa | 2004 |
| Egoitza | Eibar (Gipuzkoa) |
| Webgunea | https://web.archive.org/web/20160314160017/https://euskadi.kirolbet.es/eus |
Kiroljokoa Tele Apostuak, Promotora de Juegos y Apuestas S.A. enpresak sorturiko marka komertziala izan zen eta honen bidez Euskal Autonomia Erkidegoan kirol apostuen merkatuan asi zen.
Enpresaren egoitza nagusia Eibarren dago eta hainbat apustu-etxe zabaldu ditu Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan. Horrez gain, apustuak egiteko makinak daude hainbat taberna eta joko aretoetan.
2012. urtean markaren aldaketa egin zuen enpresak eta hortik aurrera Kirolbet bezala ezagutzen da.

## Kanpo estekak

* Kirolbet webgunea
* Datuak: Q9017676
# Kesovce

Kesovce Eslovakiako udalerri bat da, Rimavská Sobotako barrutian kokatuta. 7,66 km²ko azalera du eta 252 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1232. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q578008
* Multimedia: Kesovce / Q578008
# Keshbridge

Keshbridge (irlanderaz Droichead Ceis) Ipar Irlandako Antrim konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 99 biztanle zituen.
Lisburn udalerriaren hego-mendebaldean dago, Maze espetxea zenatik oso hurbil.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1816026
# Keshcarrigan

Keshcarrigan (irlanderaz Ceis Charraigín) Irlandako udalerri bat da, Leitrim konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 472 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2085828
* Multimedia: Keshcarrigan / Q2085828
# Keshena (Wisconsin)

Keshena Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Menominee konderrian dago, Wisconsin estatuan. 1.257 biztanle ditu, 21,617584 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Menominee konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1569832
* Multimedia: Keshena, Wisconsin / Q1569832
# Kesseling

Kesseling Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Ahrweiler (barrutia)|Ahrweiler]] barrutian. 2014an 585 biztanle zituen 31,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q278879
* Multimedia: Kesseling / Q278879
# Keskowethyans an Taves Kernewek

Kornubiar Hizkuntzaren Elkartea (kornubieraz: Keskowethyans an Taves Kernewek, kɛskɔˈwɛθjans an ˈtavɛs kɛrˈnɛwɛk, kɛskɔˈwɛθjɐnz ɐn ˈtævɐzs kərˈnuːɐk ahoskatua; ingelesez: Cornish Language Partnership) 2005ean Kornubian, Ingalaterran, Erresuma Batuan kornubieraren hizkuntzaren erabilera sustatu eta garatzeko sortu zen erakunde ordezkaria da. Sektore publiko eta borondatezko lankidetza da eta Kornubian kornubierako hizkuntza-sozietate desberdinetako, Kornubiako kultura eta ekonomia-erakundeetako eta tokiko gobernuetako ordezkariek osatzen dute. Erakundea Europar Batasunaren Objective One programak finantzatzen du, Erresuma Batuko gobernuko Komunitateen eta Tokiko Gobernuen Sailak eta Kornubiako Kontseiluak. Elkarteak, Standard Written Form of Cornish liburua argitaratu zuen 2008.urtean, ortografia gatazkatsuak batzeko eta errepideetako seinaleetan, dokumentu ofizialetan eta ikastetxeko azterketetan erabiltzeko asmoarekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4617932
# Kessingland

'Kessingland, Ingalaterrako ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Suffolk konderrian.
2011n 4.327 biztanle zituen.
* Datuak: Q304218
* Multimedia: Kessingland / Q304218
# Laberweinting

Laberweinting Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Straubing-Bogen (barrutia)|Straubing-Bogen]] barrutian. 2014an 3.361 biztanle zituen 76,19 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q547972
* Multimedia: Laberweinting / Q547972
# Labergement-du-Navois

Labergement-du-Navois Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an 105 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Labergement-du-Navois udalerrian erroldatutako biztanleak 111 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 47 etxebizitza zeuden, 41 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 45 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 41 etxebizitza nagusietatik 33 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 34 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Labergement-du-Navois udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 4 |
| 0 | 85-89 | 4 |
| 4 | 80-84 | 0 |
| 8 | 75-79 | 4 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 4 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 8 | 50-54 | 4 |
| 0 | 45-49 | 4 |
| 8 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 8 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 4 | 15-19 | 8 |
| 4 | 10-14 | 8 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 68 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 46 lanean zeuden (22 gizon eta 24 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 20 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2000. urtean Labergement-du-Navois udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 168 hektarea erabiltzen.

## Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q908881
* Multimedia: Labergement-du-Navois / Q908881
# Laberinto de pasiones

Laberinto de pasiones 1982ko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsis

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Riza Niro, Tirango enperadorearen semea, Madrilera, , munduko hiririk dibertigarriena eta basatienera, iritsi da. Bertan, bere eta Sexilia ("Sexi") emakume ninfomano baten arteko ezohiko maitasun istorio bat gertatuko da. Sexi musika talde bortitz bateko kidea da; bera, berriz, kezkatuago dago Francoren erregimenaren amaierarekin. Bestalde, tirandar eskuina eta eskrupulurik gabeko kondesa bat printze iritsi berriaren arrastoaren atzetik dabiltza, batzuk preso hartzeko, eta besteak seduzitzeko.

## Aktoreak

* Cecilia Roth: Sexilia
* Imanol Arias: Riza
* Helga Liné: Toraya
* Marta Fernandez Muro: Queti
* Antonio Banderas: Sadec
* Fernando Vivanco: Doctor de la Peña
* Ofelia Angélica: Susana
* Luis Ciges: Quetiren aita
* Ángel Álcazar: Eusebio
* Concha Gregorí: Angustias
* Agustín Almodóvar: Hassan
* Cristina Pascual: Eusebioren neska-laguna

## Erreferentziak

* ↑ Allinson, Mark. A Spanish Labyrinth: The Films of Pedro Almodóvar, I.B Tauris Publishers, 2001, ISBN 1-86064-507-0

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46044
# Laberako erretilu

Laberako erretilua edukiontzia edo metalezko erretilua da, oro har teflonez edo esmaltez estalitakoa, batzuetan parrila baten oso antzekoa dena bertan janaria ipintzeko labean egosteko. Maiz labean egiten diren plater jakin batzuk: gailetak, pastelak, etab ... bezalako gozoak, eta pizza bezalako beste elikagai gaziak prestatzeko euskarri gisa erabiltzen da. Normalean metal edo beira materialezkoak aurkitu ohi dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q502335
* Multimedia: Oven trays / Q502335
# Kolegiata

Kolegiata eliza mota da, katedrala ez izanik ere, kalonje-kolegio batek zaindu eta zerbitzatu ohi duena. Katedralek bezala, kabildo bat dute, abade edo priore batek zuzentzen duena. Kolegiata bat izendatzeko hainbat arrazoi daude: hirian aitzinean katedrala izatea; hiriari, apezpiku-egoitza izan gabe, nagusitasuna ematea, eta abar.

## Erreferentziak

* ↑ Kolegiata. Euskaltzaindiaren Hiztegia, euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-6-14).
* ↑ Kolegio-eliza. Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa, euskadi.net.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1509716
* Multimedia: Collegiate churches / Q1509716
# Kolektibismo

Kolektibismoa pertsonen arteko harremanek gizartea sendotu eta modu positiboan garatzen dutela , arlo sozial, politiko nahiz ekonomikoan, pentsaera da. Indibidualismoaren aurkakoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q237789
* Multimedia: Collectivism / Q237789
# Kolektibismo ekonomiko

Ekonomian, kolektibismoa ekoizpen bitartekoen jabetza kolektiboaren esku, dela herritarrak biltzen dituen elkarte bat dela estatua ekonomia zentralizatuetan, jarri eta izatea sustatzen duen jarrera eta praktika da. Praktika horren abiarazte eta antolaketari kolektibizazio deritzo. Batzuen iritziz, kolektibismoan ekoizpen bitartekoez gainera, beste ondasun guztiak ere kolektiboak izan behar dira. Liberalismo ekonomikoaren aurkakoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2982937
# Kolektibizazioa Sobietar Batasunean

Kolektibizazioa Sobietar Batasunean Iosif Stalinek 1928-40 bitartean Sobietar Batasunean ezarritako politika izan zen. Urte horietan kulak nekazarien lurrak eta horien lana bateratu eta etxalde kolektiboak ezarri ziren, kolkhozak eta sovkhozak hain zuzen. Horren helburua hiriak janariz behar bezala hornitzea zen.

## Historia

Gobernu sobietarrak, Stalinen gidaritzapean, biziki bultzatu zuen kolektibizazioa 1929-1933 bitartean, nekazaritza sistema tradizionala eraberritzearren. Kulak edo lurjabe ziren nekazarien ahalmen ekonomikoa deuseztatu nahi izan zuen, etxaldeak estatuari ematera behartuz. Kulaken erabateko ezetzari bortizki erantzun zion gobernuak, eta matxinatuak espetxeratu egin zituen. Nekazari askok beren tresnak deuseztatu eta galera handiak eragin zituzten. Gainera, nekazaritza produkzioaren irabaziak industriari bultza egiteko erabili zituen gobernuak, eta ondorioz nekazarien pobrezia areagotu egin ziren, eta milioika nekazari hil zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2018/3/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q821122
* Multimedia: Collectivization / Q821122
# Kolegio Kardenalizio

Kolegio Kardenalizioa, Eliza Katolikoko kardinal guztiek osatzen duten taldea da. Bere partaideak, Aita Santuaren aholkulariak dira. Egoitza hutsaren garaian, aita santu baten heriotza eta beste baten aukeraketaren artean, kolegio kardenalizioa da Elizaren autoritate nagusia, eta Aulki Santuaren aktibitatea eta Vatikano Hiriaren gobernua zuzentzen duen organismoa da.
Aita santuaren heriotza gertatu eta beharrezko denbora igaro ondoren, kardinal hautesleak, hau da, aita santua hiltzean 80 urteko baino gutxiago dituztenak, ate itxien atzean, konklabean (giltzapean) biltzen dira, aita santu berria aukeratzeko, oro har, euren arteko partaideren bat, hau, aita santu bezala aukeratua izateko funtsezko betebeharra ez den arren.
Ohitura den bezala, aita santua aukeratzeko konklabearen biltzarrak, Kapera Sixtinoan egiten dira, Michelangeloren freskoen azpian, honen fresko ospetsua den Azken Epaiak, kapera honetako horma nagusia presiditzen duelarik.
Kardinal hautesleek, aurreko aita santua hildakoan edo honek kargua utzitakoan, 80 urte baino gutxiago dituztenek, alegia, alde batetik, Elizaren gobernua hartzen dute, eta, bestetik, konklabean aita santu berri bat aukeratzeko ardura.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Erromatar Eliza Santuko Kardinal Kolegioa
* (Italieraz)Kardinal Kolegioa
* Datuak: Q852242
* Multimedia: College of Cardinals / Q852242
# Kolektibizazio

Kolektibizazioa ekoizpen-baliabideen sozializazioa da, ekoizpen-bideen jabetza pribatuko banakako erregimen batetik jabetza-erregimen sozial batera igarotzeko prozesua da, dela komunitate batena, dela estatu batena.
Baliabideak sozializatzeko proposamena ez da ez kontsumo-ondasunetara ez norberaren gauzetara zabaltzen, eta ez du bilatzen ahalegin pertsonalaren ondoriozko soldata edo irabaziak saihestea.
Komunismoarentzat, sozialismoarentzat, kooperatibismoarentzat, anarkismoarentzat, mutualismoarentzat eta abarrentzat, kolektibizazio kontzeptuak zentzu berezia du: prozesu ekonomikoak gizartearen kontrolera itzultzea, gizakiaren askatasuna lortzeko. Liberalismoaren askatasunaren nozioaren oso desberdina da ideia hau, jabetza pribatuan oinarritzen dena.
Kolektibizazioa industriena izan daiteke (adibidez, Espainiako gerra zibilean eremu errepublikanoan gertatu zen bezala), edo landa-eremukoa, munduko leku askotan gertatu dena. Gaur egun, globalizazioaren, erantzukizun sozial korporatiboaren eta ingurumen-krisiaren munduan, zor ekologikoaren kolektibizazioaz hitz egiten da.

## Landa-kolektibizazioa

Nekazaritza kolektiboa eta nekazaritza komunala hainbat motatako nekazaritza-ekoizpen dira, non zenbait nekazarik beren ustiategiak enpresa bateratu gisa kudeatzen dituzten. Bi etxalde komun mota daude: nekazaritza kooperatibak, non kide-jabeek nekazaritzako jarduera kolektiboetan parte hartzen duten, eta estatu-granjak, gobernu zentralizatu batek jabetzan eta zuzenean administratuak diren. Laborantza lurrak gehitzeko prozesuari, kolektibizazio deritzo. Herrialde batzuetan (besteak beste, Sobietar Batasunean, Ekialdeko Blokeko herrialdeetan, Txinan eta Vietnamen), aldaketak izan dira, bai estatuak, bai eta lankidetzako agintariek aldatu dituztenak. Esate baterako, Sobietar Batasunak kolkinduy (kudeaketa kooperatiboko haztegiak) eta sovkinduy (Estatuko kudeaketako haztegiak) zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Jan. W. Makhaiski: La science socialiste, nouvelle religion des intellectuels (1905).
* ↑ Definition of collective farm in The New Shorter Oxford English Dictionary, Clarendon Press, Oxford, 1993.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26844385
* Multimedia: Collectivization / Q26844385
# Kolektibizazio (argipena)

Kolektibizazio hitzak erabilera zenbait ditu:
# Kolegio Kardenalizioko dekano

Kolegio Kardenalizioko dekanoa, bere berdinek aukeratutako kardinal bat da, aita santuaren onarpenarekin, Kolegio Kardenalizio Sakratua presiditzen duena. Hau, bere funtzio zeremonialen ondorioz, aita santu baten hileta elizkizuna ospatzen duena da, baita Pro eligendo Papa meza ere, konklabea hasi baino lehen ospatzen dena. Gaur egun, kolegio kardenalizioko dekanoa, Giovanni Battista Re da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q449676
* Multimedia: Deans of the College of Cardinals / Q449676