OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Matia kalea (Donostia)

Matia kalea :
| Donostia, Antigua ||
| Matia kalea, iparralderuntz ikusia. ||
| Herrialdea Lurraldea | Euskal Herria Gipuzkoa |
| Matia kalea Matia kalea Matia kalea ||
| Koordenatuak: | 43°18′49.19″N 2°00′9.42″W﻿ / ﻿43.3136639°N 2.0026167°W﻿ / 43.3136639; -2.0026167 |
Matia kalea Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Antigua auzoan dago eta herri izaera du, izan ere, auzoko "kale nagusia" edota jendearen bilgune sozial nagusitzat jo daiteke. Kalearen bi espaloietan taberna eta denda ugari daude. 2017ko maiatzaren 7tik aurrera Matia Kalea igande eta jai egunetan oinezkoentzat izatea erabaki zen. Horretaz gain, hilabete bakoitzeko azken larunbat goizetan, Gaskonia plazan baserriko produktuen merkatu bat egiten da.

## Kokalekua

Iparraldean, Mikelete kalean eta Satrustegi hiribidean hasi, Ondarreta hondartza eta Miramar jauregiaren parean, eta Bentaberri plaza eta Bentaberri kalearen elkargunean amaitzen da.
Zumalakarregi hiribideak Ondarreta auzotik banatzen du; azken hori txalet eta jauregiz osatutako ekonomikoki goi mailako auzoa da.

## Historia

Kalearen izena Jose Matía Calvo euskal enpresari eta filantropoaren omenez jarri zen. Jose Matía Calvo Laudion (Araban) jaio zen, 1806ko ekainaren 6ean. Haurtzaroa eta nerabezaroa Pasaian igaro zituen. 1821ean Manilara joan eta merkataritza-arteetan jardun zen. Urte batzuk pasa ondoren, “Matía, Menchacatorre y Compañía” izeneko etxe komertziala sortu zuen: zetaren esportazioan lan egin zuen, baita beste jarduera batzuetan ere. Bere negozioei esker, fragata-flota oso garrantzitsu bat eskuratu zuen eta dirutza handia irabazi. 1841ean Cadizera mugitu zen eta han merkataritza munduan segitu.
1860. urtearen inguruan, Donostia bisitatu zuen eta 1871ko maiatzaren 29an Cádizen hil zen. Bere testamentuan zehaztu zuen bere jaraunspenaz zaharren egoitzak sortuko zirela Cádizen eta Donostian. 1889ko abenduaren 16ean Donostiako Matia zaharren egoitza ireki zen, Ibaeta auzoan.
Donostiako udaletxeak, Jose Matía Calvok egindakoa eskertzeko, Antiguoko kale bati haren izena jartzea adostu zuen, Alfonso XIII plazatik Benta-Berriraino doan kaleari, hain zuzen. Gaur egun, bi fundazioek betiko funtzioan lanean segitzen dute. Matia Fundazioa atentzio geriatrikoko zentro aurreratu bat da.

## Leku interesgarriak
### Eraikinak

* Antiguako eliza
* Gurutze gorria

### Plazak

* Adarra plaza
* Alfontso XIII.a plaza
* Bentaberri plaza
* Errotatxo plazatxoa
* Gaskonia plaza
* Txalupagillene plaza

## Erreferentziak

* ↑ «Donostia.eus - [Berria Bilera apirilaren 26an Matia Kalea igande/jai egunetan Oinezkoen Alderdi bihurtzeari buruz»] www.donostia.eus (Noiz kontsultatua: 2018-05-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) Vasco, Diario. «Mercado de productos de caserío - Plaza Gascuña» agenda.diariovasco.com (Noiz kontsultatua: 2018-05-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) «José Matía Calvo. Llodio, Cádiz, San Sebastián | Euskádiz» www.euskadiz.com (Noiz kontsultatua: 2018-05-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61070064
* Multimedia: Calle de Matía, Donostia-San Sebastián / Q61070064
# Matias (apostolua)

San Matias (hebreeraz: Mattityahu, euskaraz: Jaungoikoaren oparia esan nahi duena) Juda Iskariotek Jesus Nazaretekoa saldu zuenean, apostoluek berek hautaturiko apostoluetako bat izan zen. Itun Berriak honela azaltzen du bere hautaketa:
| « | Bi aurkeztu zituzten: Jose, deituraz Barsaba, izengoitiz Zintzo, eta Matias. Ondoren, honela egin zuten otoitz: «Jauna, guztien barrua ezagutzen duzun horrek, erakuts iezaguzu biotarik zein hautatu duzun, apostolu-zerbitzu honetan Judasek utzi duen tokia betetzeko, zegokion tokira joan baita hura». Zotz eginik, Matiasi egokitu zitzaion eta beste hamaika apostoluekin elkartu zuten | » |
| —Apostoluen Eginak 1:23-26 |||
Hainbat hiri, leku, herrialde eta gizataldeen santu zaindaria da: arkitektoak, jostunak eta abar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44020
* Multimedia: Saint Matthias / Q44020
# Matias Caseras

Matias Caseras (1992ko martxoaren 20a - ) Uruguaiko futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q47464995
# Matias Foixkoa

Matias Foixkoa (1374 - † 1398ko abuztua) Foixko konde eta Bearnoko bizkondea izan zen.

## Biografia

Aita Roger Bernart IV.a Castelbongo bizkondea eta ama Géraude Navailleskoa zituen.
1390ean Luis II.a Borboikoak zuzendutako espedizioan parte hartu zuen. Tunisiako El Mahadia setiatu bazuten ez zuten lortu. Itzultzean Genovako Errepublikarentzat Cagliari konkistatu zuten.
1396an Joanes I.a Aragoikoa hil zenean, Martin I.a Aragoikoari Aragoiko tronua borrokatu zion. Bere emaztea Joana Joanes I.a Aragoikoaren alaba izan zen. Seme-alabarik gabe hil zen.
* Datuak: Q562433
# Matias Aranzabal

Matias Aranzabal Arotzena (Donostia, 1900eko apirilaren 8a-1963ko ekainaren 5a) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea(k) | Partida(k) | Gol(ak) |
| Real Unión | 1916 – 1922 | | |
| Real Sociedad | 1922 – 1929 | 66 | 4 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21207220
# Matias Barbosa

Matias Barbosa Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 14.121 biztanle ditu 157,066 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1764539
* Multimedia: Matias Barbosa / Q1764539
# Matias Goñi

Pedro Matias Goñi (Viana, Nafarroa, 1647 – Mexiko Hiria, 1712) jesulagun nafarra zen, Mexikon kristautasuna zabaltzen ibilia.

## Bizitza

Matias Goñi Logroñon, Errioxan, jesulagun ordenatu zen. Mexikora joan eta Kalifornia Beherean Kino Aitarekin batera kristau fedea zabaltzen aritu zen 1683tik. Bidaia Sinaloatik abiatu zen, Blas de Guzmán kapitainak gidatutako "La Concepción" ontzian eta Kino Aita zihoan "San José" ontzian.
San Ildefonso Errege Kolegioko nagusia izan zen, Mexiko Hirian. Bertan hil zen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Vianako herritar ezagunak
* Datuak: Q9030635
# Matias I.a Hungariakoa

Matias Corvino (hungarieraz: Hunyadi Mátyás edo Corvin Mátyás; Cluj-Napoca, Hungariako Erresuma, 1443ko otsailak 23 – Viena, 1490eko apirilak 6a) Hungariako erregea izan zen 1458-1490 bitartean, Matias I.a Hungariakoa izenarekin. 1469n Bohemiako errege koroatua izan zen.

## Bizitza

Janos Hunyadiren semea zen. 1458an Hungariako errege izendatu zuten. 1469ko Brnoko Dietan txekiar katolikoek Bohemiako errege hautatu zuten. Bohemiako koroarako eskubideak zirela eta, Jurgi Poděbradykoaren eta honen ondorengo Ladislao Jagellonen aurka borrokatu zen. Azkenik, 1478an Olomuc-eko bakea sinatu zuten eta Hungariako Erresumak Moravia eta Silesia bereganatu zituen. Otomandarren aurka ere arrakastaz borrokatu zen eta, aldi baterako, Bosnia (1463), Moldavia eta Valakia (1467) eta Serbia (1482) berreskuratu zituen. Horrela, Erdialdeko Europako erresuma handiena eratu zuen.
Monarka humanista izan zen, Italiako Pizkundeko mezenasen parekoa. Zientziak eta literatura indartzeko ahaleginak egin zituen. 1465ean Budako unibertsitatea sortu zuen. Europako liburutegi oparoena osatu zuen eta inprimeria Hungarian sar zedin lan handia egin zuen.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
knight Voicu ('Vajk', László) Huniadi, lord of Hunedoara (Huniada)
János Hunyadi
N. Hunyadi, Prince of Hungary
Elizabeth Morzsinay de Marsina
Matias I.a Hungariakoa
Elisabeth Corvinus
Ladislaus Szilágyi
Erzsébet Szilágyi
John Corvinus
Christopher Corvinus :

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/10/04 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Ocaso del Imperio Húngaro Artehistoria.jcyl.es

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188634
* Multimedia: Matthias Corvinus / Q188634
# Matias Cardoso

Matias Cardoso Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 8.895 biztanle ditu 1.949,735 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1755530
* Multimedia: Matias Cardoso / Q1755530
# Matias Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

Matias Habsburgokoa (Viena, 1557ko otsailaren 24a - 1619ko martxoaren 20a) Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea izan zen 1612-1619 bitartean, Austriako artxidukea (1608-1619), Hungaria eta Kroaziako erregea (Matias II.a izenarekin, 1608-1618), eta Bohemiako erregea (1611-1617). Habsburgoko etxeko kidea zen.
Bere garaian, Matias Habsburgokoaren eta Matias Corvino Hungariakoaren (1458-1490) irudien arteko paralelismoa egiten saiatu ziren. Izan ere, biek otomandarren aurka borroka egin zuten, eta bien erregealdietan Hungariako Koroa Santua, denboraldi batez erresumatik kanpo izan ondoren, Hungariara itzuli zen.

## Bizitza

Maximiliano II.a Habsburgokoa enperadorearen eta Maria Austriakoaren semea zen. 1611n, Ana Tirolekoa artxidukesa, Matiasen osaba Fernando I.a Habsburgokoaren alabarekin ezkondu zen. Seme-alabak izan zituzten, baina bakar bat ere ezin izan zuten bizirik atera.
1593an, Austriako gobernadore izendatu zuen bere anaia Rodolfo II.a enperadoreak. 1605ean, Matiasek Hungariako protestante matxinatuekin tratatzea eskatu zion enperadoreari. Horren emaitza 1606ko Vienako Ituna izan zen. Honen arabera, Hungariak erlijio-askatasuna izango zuen, eta transilvaniarrek etorkizunean beren printze independentea aukeratzeko eskubidea izango zuten. Urte horretan bertan, Matias Habsburgo etxearen buru eta —Rodolforen gaixotasuna zela medio— Inperio Santuko enperadore izateko onartua izan zen. Hungaria, Austria eta Moraviarekin aliatu ondoren, lurralde hauetan zuen agintea emateko eskatu zion anaiari 1608an; geroxeago, 1611an, Bohemia ere laga zion Matiasi.
1612an Inperio Santuko enperadore koroatua izan ostean, Melchior Klesl, Vienako apezpikua izan zuen aholkulari. Kleslek katoliko eta protestanteen arteko elkar ulermena nahi zuen, Inperio Santua indartzeko. Baina, habsburgo etxeko katoliko intrantsigenteenak, batez ere, Matiasen anaia Maximiliano III.a, Austriako artxidukea, haren adiskidetze-politikaren aurka agertu ziren. Maximilianok ondorengotza Fernando Estiriakoarentzat (aurrerago Fernando II.a enperadorea izango zena) segurtatu nahi zuen. 1617an Fernando Bohemiako errege aukeratu bazuten ere, ondoko urtean herrialde horretako protestanteak matxinatu ziren. Matxinada hau Hogeita Hamar Urteko Gerraren hasiera izan zen. Matias, Klesl kardinalaren eraginez, protestanteekin negoziatzen saiatu zen arren, Fernando Estiriakoaren aldekoek agintetik kendu zuten. Handik laster, 1619ko martxoaren 20an, Vienan hil zen. Fernando izan zen Inperio Santuko ondorengo enperadorea.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Mónica VILLEGAS GALLEGO: Matías de Habsburgo Radio Prague. Archiv.radio.cz
* Datuak: Q152157
* Multimedia: Matthias, Holy Roman Emperor / Q152157
# Merkatuaren akats

Ekonomian, merkatuaren akatsa edo merkatuaren huts-egitea baliabide, ondasun eta zerbitzuen esleipena efizientea ez denean gertatzen da, eragile ekonomiko guztientzat onuragarriagoa izango litzatekeen soluzio edo oreka-egoera bat baztertuz. Merkatuaren akatsak konkurrentziazkoak ez diren merkatuetan sortzen diren eskaintza eta prezioekin (etxebizitza eskasia eta horien prezio altuekin) eta kanpo-efektuekin (kutsadura, adibidez) loturik daude askotan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q622657
# Merkatuko nagusitasun

Ekonomian, merkatuko nagusitasuna merkatu batean jarduten duten enpresetako bakoitzak edo horietako batzuek duten indarra edo nagusitasuna. Hiru ikuspuntutatik azter daiteke:
* enpresa bakoitzaren nagusitasunaz, bereziki merkatu-kuotaren bitartez neurtzen da;
* merkatuko enpresa batzuen nagusitasunaz, bereziki kontzentrazio-ratioaren bitartez neurtzen dena, hau da, merkatuan duten baterako merkatu-kuota jasoz;
* merkatuan, oro har, dagoen nagusitasun-maila edo kontzentrazioa aztertuz, besteak beste Herfindahl adierazlearen nahiz Kwoka adierazlearen bitartez neur daitekeena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1361092
# Merkin

Merkina pubiserako ileordea da. Hasieran prostitutek janzten zuten pubiseko ilea moztu ondoren, baina gaur egun erabilera zabaldu da emakume zein gizonentzako apaingarri edo jostailu erotiko bihurtuz.
# Merkel (Texas)

Merkel Texasko herri bat da. Taylor konderrian kokatua dago. 2010ean 2.590 biztanle zituen, 7,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Taylor konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q969485
* Multimedia: Merkel, Texas / Q969485
# Merkelbach

Merkelbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Westerwald barrutia|Westerwald]] barrutian. 2014an 423 biztanle zituen 2,56 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q673971
* Multimedia: Merkelbach / Q673971
# Merkheperra

Merkheperra, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, K. a. 1640 inguruan gobernatu zuena.
Bere tronu izena, Merkheperra, Turineko Errege Kanonean idatzia dago, VII.22 erregistroan, baina bere titulua eta bere erregealdiaren iraupena agertzen ziren papiro txatala galdu egin zen. Bere aurretik, ulertzen zaila den izen bat duen faraoi bat du, "Mer...ra", VII.21 erregistroan, eta, bere ondoren, "Merka...ra" du VII.23 erregistroan.
Errege honek, soilik Goi Egiptoko zati txiki baten gobernatu zuen, XIV, XV eta XVI. dinastien garaikidea zelarik. Egiptoko XIII. dinastiako azken agintariek, soilik Tebasetik gertuko lurraldeetan gobernatu zuten.
Garai honetan, ohi hikso deritzen erregeek, XV. dinastiakoak zirenak, Menfis konkistatu zuten eta Behe Egipto domeinatzen zuten, ia Egipto guztizko biztanleak zergari bihurtuz.

## Bere garaiko testigutzak

Bere izena, honako hauetan idatzia aurkitu da:
* Eskarabeo batean
* Turineko Errege Kanonean aipatzen da Merkheperra bezala.
* Datuak: Q3306484
* Multimedia: Merkheperre / Q3306484
# Merkinch

Merkinch, Eskoziako gaeleraz: Marc-Innis, Eskoziako Inverness hiriko auzo bat da, Highland eskualdean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6819639
# Merkaturatze

Merkaturatzea produktu edo zerbitzu bat bezeroari eskaini eta saltzeko bitartekoak jartzeko prozesua da, marketinean hartutako erabakiak praktikan jarriz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5152592
# Merkatuaren kalea (Iruñea)

Merkatuaren kalea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Alde Zaharreko kale bat da.

## Izena

Izena kale honetantxe dagoen Santo Domingoko merkatuari zor dio.

## Kokalekua

Iruñeko udaletxearen atzealdetik igarotzen da. Santo Domingoko aldapan hasi eta Maiatzaren Bia kalea, Jauregiko aldapa kalea, Aldapa kalea eta Mañueta kaleak bat egiten duten gunean amaitzen da, Nafarroako errege-erreginen jauregia eta San Fermin Aldapakoaren elizaren inguruan.

## Kalea

Santo Domingoko merkatua eta Done Jakue plazaren alboan dago.

## Ondarea

* Santo Domingo eliza
* Iruñeko udaletxea
* Done Jakue plaza
* Santo Domingoko merkatua
* Nafarroako errege-erreginen jauregia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479260
# Merkendorf

Merkendorf Alemaniako hiri-udalerri bat da, Bavaria estatuan. Azken zentsuaren arabera 3.071 biztanle zituen, 26,07 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q509522
* Multimedia: Merkendorf (Middle Franconia) / Q509522
# Meritamon (Tutmosis III.aren alaba)

Meritamon hau, Tutmosis III.a faraoiaren alaba da, eta ez da, beranduago, Ramses II.aren alaba eta emazte izango zen Meritamonekin nahastu behar. Tutmosis III.a, eta honen Errege Emazte Handietako bat zen Hatshepsuten alaba da hau.
Dirudienez, Meritamon gaztea (bere izenak "Amonen Maitea" esan nahi du), bere anaia, ondoren Amenofis II.a izango zenaren Errege Emazte Handi izatera zuzendua zegoen, baina faraoi hau tronuratu baino lehen hil zen. Berarekin, Jainkoaren Emazte izeneko tituluaren transferentzia berriz eten zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q719318
* Multimedia: Meritamen C and D / Q719318
# Meritaton

Meritaton edo Meritaten, Egiptoko XVIII. dinastiako printzesa bat izan zen. Ondoren, bere izena, Akenatongatik aldatu zuen Amenofis IV.a faraoiaren eta honen Errege Emazte Handia zen Nefertiti ospetsuaren alaba zen. Meritaton izenak, Atonen maitea esan nahi du.
Litekeena da Meritaton, bere aitaren erregealdiaren lehen edo bigarren urtean jaio izana, Tebasen. Oraindik hiru urte geratzen ziren faraoia eta Amon jainkoaren apaizgotzaren arteko haustura eta errege familia eta gortea, Egipto erdialdean sortutako hiriburu berri batera eramateko, hiriburu honi Aketaton izena jarri ziotelarik.
Bere aitaren erregealdiko lehen hamalau urteetan, Meritaton, gorteko bigarren dama eta nazioko emakumerik garrantzitsuena izan zen, bere amaren atzetik bakarrik. Irudikapen mordo batean agertzen da bere gurasoekin, eta, batzuetan, bere ahizpa txikiekin, eta euren buruaren arrautza formagatik arreta piztu duten euren eskultura mordoa dago. Hain zuzen ere, ez ohikotasun bitxi honek, printzesa halako buruarekin jaio ote zen, gorteko moda kontua ote zen edo irudikapen idealizatu bat baino ez ote zen pentsarazi du.
Dirudienez, Akenaton faraoiaren erregealdiko 12 edo 13. urtean, hau, bere alaba Meritatonekin ezkontzen da. Errege intzestu praktika hau, faraoien Egipton ez zena batere ohikoa, (Akenatonez gain, Amenofis III.a eta Ramses II.a baino ez ziren ezkondu euren alabekin), oinordekotzarako, errege odol gehiago izateko egin zen, dirudienez. Ziur aski, praktika izugarri honen ondorioz jaio zen Meritaton-Tasherit printzesatxoa, Akenaton eta bere alaba Meritatonen arteko intzestuagatik.
Akenatonen erregealdiko azken urteetako korapiloa, Smenkhkare Nefertiti agertzen denean zailtzen da. Smenkhkarek, Errege Emazte handi bezala, Meritaton zuen. Begi bistakoa da Smenkhkare Nefertiti zela eta, ezkontza, sinbolismo hutsa baino ez zela.
Akenaton hiltzean, Smenkhkarek bakarrik gobernatu zuen garai bat egon zela uste da, baina garai hori, ez zela urte ta erdi baino gehiagokoa izan. Orduan, zer gertatzen da Meritatonekin? Zapuzgarria da, benetan, Akenatonen heriotzaren ondoren, jada berez oso nahaspilatsua zen garaiak, bere protagonista gehienak ezabatu zituela ikusteak. Oso denbora gutxian, errege berri bat dago tronuan, Tutankamon gaztea, eta ez dago Meritaton eta Smenkhkareren arrasto izpirik ere. Ziur aski, Meritaton, garai hartan 17 urte izango zituena, jada hilda zegoen, Tutankamonen Errege Emazte Handia Meritaton ez zela izan jakina baita, baizik eta honen ahizpa Ankesenamon.
Logikoa den bezala, oraindik ez da ezagutzen hain denbora laburrez erregina izan zen Meritaton, eta bere momia, ez dago ezkutaleku ezberdinetan aurkitutakoen artean.
# Meritiñe

Meritiñe (frantsesez eta ofizialki Méritein) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da.

## Geografia
### Etxeak eta Auzoak

* Castèras

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 335 | 334 | 323 | 319 | 412 | 403 | 440 | 399 | 399 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 397 | 380 | 364 | 359 | 361 | 367 | 355 | 358 | 326 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 314 | 308 | 305 | 264 | 278 | 256 | 229 | 243 | 222 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 230 | 216 | 247 | 316 | 258 | 265 | - | - | - |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q857537
* Multimedia: Méritein / Q857537
# Meritus Unibertsitatea

Meritus Unibertsitatea Ameriketako Estatu Batuetako Apollo Taldeak, Phoenixeko Unibertsitatearen jabeak, irabazi asmorik gabeko unibertsitate baten Kanadako marka izena zen. Konpainiaren bulegoak Brunswick Berrian (Kanada) zeuden. 2011ko urtarrilaren 24an, "matrikulazioa ez dela nahikoa izaten jarraituko dugu guk eta gure ikasleek eskatzen duten kalitate akademikoko eta ikasleentzako zerbitzu azpiegiturari eusteko", Meritus Unibertsitateak itxi egingo zuela iragarri zuen, eta azken klaseak 2011ko martxoaren 14an eman ziren. Ikasleen espediente akademikoak Phoenixeko Unibertsitatera eraman zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ Millar, Erin. (2008-05-14). «Apollo Group launches new university in New Brunswick» Maclean's On Campus.
* ↑ Meritus University Closure. Meritus University 24 January 2011.
* ↑ N.B. unfazed by closure of Meritus University. Canadian Broadcasting Corporation 26 January 2011.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6819571
# Meritamon

Meritamon, Egiptoko XIX. dinastiako erregina bat izan zen, eta K. a. 1280tik K. a. 1220 arte bizi izan zen, gutxi gora-behera. Uste denez, Ramses II.aren laugarren alaba zen, eta, errege honen emazterik gogokoena zen Nefertari ederrarekin izandako lehena. Ez da bere izen bera eraman zuten beste erregina edo printzesa batzuekin nahastu behar, Ahmose-Meritamon, Meritamon Tutmosis III.aren alaba edo Meritatonekin (Akenaton eta Nefertitiren alaba nagusia) kasu.
Meritamon, bere aita, errege bakar bezala geratu aurretik, edo honen erregealdiko lehen urteetan jaio zen. Datu gutxi daude Egiptoko printzesa eta erregina izan zen honi buruz, baina, edonola ere, bere ama hil zenean, Ramsesen gogokoena eta maitatuena zena (erregealdiko 24. urtean edo handik gutxira, Meritamon oraindik 30 urtera heldu gabe zegoenean), erregea, bere alabarekin ezkonduko zen. Ez da harritzekoa intzestua Egiptoko errege familian: oso ohikoa ez zen arren, egon ziren kasu batzuk, Amenofis III.a adibidez, gutxienez, bere hiru alabakin ezkondu zena, Akenaton, honen kasuan, bi eta lau bitartean izango zirenak, eta Ramses II.a bera. oraindik emazte-alaba gehiago izan zituena. Baina, soilik errege alaba hauetako hiru igoak izan ziren Errege Emazte Handi mailara, eta, horietako bat, beharbada lehena, Meritamon izan zen.
Meritamon erregina bihurtua agertzen den lehen aipamen garrantzitsua, Abu Sinbeleko bi tenplu ederren fundazioan izan zen. Iritzi orokorrena, une hartan, Errege Emazte Handia zen Nefertariren funtzioak ordezkatu zituela da, tenpluetako baten jasotzailea, nor gaixo edo hilda egongo zen. Une honetatik aurrera hartu zituen Meritamonek, bere amak izan zituen funtzioak, eta erregearen emazteen bigarren belaunaldiko emakumerik boteretsuena bihurtu zen.
Nefertarik, Isis-Nefertengan arerio bat izan zuen bezala, litekeena da Meritamonek, Isis-Neferten alaba zen Bint-Anatengan ere izatea. Bi ahizpek, euren amen paperak hartu zituzten hauek hil zirenean, eta Ramses II.aren erreginarik garrantzitsuenak bihurtu ziren. Hala ere, dirudienez, Meritamonek paper garrantzitsuago bat izan zuen, edo behintzat independenteagoa, denbora askoan, Karnakeko Amonen tenpluan bizi zela uste baita, Amonen Kantaria, Amonen Hareneko Nagusia edo Mutentzako sistroa jotzen duena tituluek adierazten duten bezala.
Ez daude Meritamonen hainbeste hondakin historiko, Nefertarirenekin alderatuz, baina ederrenetako bat, Erregina Zuria bezala ezagutzen den estatua bat da, gaur egun, oraindik, guztiek miresten dutena. Gehien agertzen den tenplua, Abu Sinbelekoa da, bere guraso eta neba-ahizpekin batera. Seme-alabarik ere ez zaio ezagutzen, baina litekeena da seme-alabarik eduki izana, Ramses II.aren ezkontzak bere alabekin, ez baitzen soilik errituzkoa izan, ezagutzen denaren arabera (Bint-Anatek, alaba bat behintzat izan zuen).
Ez da ezagutzen zehazki noiz hil zen, baina bere aitaren erregealdi luzeko azken urteetan izan behar zuen. Faraoiaren lehen seme-alabetako gutxik jarraitu zuten bizirik Ramses II.a, 91 urterekin hil ondoren, Merenptah eta Bint-Anat kasu. Meritamon, Erreginen Haraneko QV68 hilobian lurperatua izan zen, baina bere momia oraindik ez da aurkitu.