OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Atletismoa 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

Gizonezkoen maratoia 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 7an lehiatu zen, Londresen. 41 atleta izan zituen, 21 herrialdetakoak. Delfo Cabrera argentinarrak irabazi zuen, herrialdearen bigarren garaipena diziplina horretan. Tom Richard britainiarraren zilarrak podiumera eraman zuen herrialdea hirugarren aldiz jarraian, eta Étienne Gailly belgikarrak bere herrialdearentzat lehen domina irabazi zuen, brontzezkoa.

## Emaitzak

| Pos. | Atleta | Herrialdea | Denbora |
| 01 ! | Delfo Cabrera | Argentina | 2:34:51.6 |
| 02 ! | Tom Richards | Britainia Handia | 2:35:07.6 |
| 03 ! | Étienne Gailly | Belgika | 2:35:33.6 |
| 4 | Johannes Coleman | Hego Afrika | 2:36:06.0 |
| 5 | Eusebio Guiñez | Argentina | 2:36:36.0 |
| 6 | Syd Luyt | Hego Afrika | 2:38:11.0 |
| 7 | Gustav Östling | Suedia | 2:38:40.6 |
| 8 | John Systad | Norvegia | 2:38:41.0 |
| 9 | Armando Sensini | Argentina | 2:39:30.0 |
| 10 | Henning Larsen | Danimarka | 2:41:22.0 |
| 11 | Viljo Heino | Finlandia | 2:41:32.0 |
| 12 | Anders Melin | Suedia | 2:42:20.0 |
| 13 | Jussi Kurikkala | Finlandia | 2:42:48.0 |
| 14 | Ted Vogel | Ameriketako Estatu Batuak | 2:45:27.0 |
| 15 | Enrique Inostroza | Txile | 2:47:48.0 |
| 16 | Lloyd Evans | Kanada | 2:48:07.0 |
| 17 | Gérard Côté | Kanada | 2:48:31.0 |
| 18 | Stylianos Kyriakides | Grezia | 2:49:00.0 |
| 19 | József Kiss | Hungaria | 2:50:20.0 |
| 20 | Şevki Koru | Turkia | 2:51:07.0 |
| 21 | Johnny Kelley | Ameriketako Estatu Batuak | 2:51:56.0 |
| 22 | Kaspar Schiesser | Suitza | 2:52:09.0 |
| 23 | Walter Fedorick | Kanada | 2:52:12.0 |
| 24 | Ollie Manninen | Ameriketako Estatu Batuak | 2:56:49.0 |
| 25 | Hong Jong-o | Hego Korea | 2:56:54.0 |
| 26 | Paddy Mulvihill | Irlanda | 2:57:35.0 |
| 27 | Suh Yun-bok | Hego Korea | 2:59:36.0 |
| 28 | Sven Håkansson | Suedia | 3:00:09.0 |
| 29 | Jakob Jutz | Suitza | 3:03:55.0 |
| 30 | Stan Jones | Britainia Handia | 3:09:16.0 |
| — | Salvatore Costantino | Italia | DNF |
| — | Pierre Cousin | Frantzia | DNF |
| — | Hans Frischknecht | Suitza | DNF |
| — | Mikko Hietanen | Finlandia | DNF |
| — | Jack Holden | Britainia Handia | DNF |
| — | René Josset | Frantzia | DNF |
| — | Lou Wen-ngau | Txinako Errepublika | DNF |
| — | Arsène Piesset | Frantzia | DNF |
| — | Athanasios Ragazos | Grezia | DNF |
| — | Chhota Singh | India | DNF |
| — | Choi Yun-chil | Hego Korea | DNF |
| — | José María Blay | Espainia | DNS |
| — | Charles Heirendt | Luxenburgo | DNS |
| — | István Simon | Hungaria | DNS |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3628401
# Antonio Mentxaka

Antonio Mentxaka Kareaga (Areeta, 1921eko uztailaren 15a - Madril, 2002ko uztailaren 1a) militar eta idazle bizkaitarra izan zen. Espainiako Itsas Armadan sartu eta Canarias gurutzaontzian hasi zen. Oxfordeko Unibertsitatean ikasi, 1947an armadatik bota zuten.

## Lanak

* Bandera negra, 1964
* Mar de fondo, 1965
* Las cenizas del esplendor: memorias de la marquesa de Avendaño
* Amor siempre asediado
* La crisálida
* Resucitar en Palermo
* La Rosa de los vientos
* El camino de Roma
* Cara a España
* Bilbaino en Londres
* Las horas decisivas. Memorias, 1992

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5699086
# Antonio Mercero

Antonio Mercero Juldain (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1936ko martxoaren 7a – Madril, Espainia, 2018ko maiatzaren 12a) zinema zuzendari eta gidoigilea izan zen. Haren semea da Antonio Santos Mercero gidoigilea.

## Bizitza

Antonio Mercero Lasarte Gipuzkoan jaio zen ehungintzako enpresaburuen familia batean. 1958an Zuzenbideko ikasketak bukatu zituen Valladolideko Unibertsitatean, eta 1962an Madrilgo Zinema Eskolan zinema zuzendari bihurtu zen.
Zinemako Eskola Ofizialean zenbait film labur egin zituen, hala nola Lección de arte (1962, Arte irakaspena), Donostiako Zinemaldiko Urrezko Maskorra irabazi zuena. Urtebete geroago egin zuen bere lehenengo film luzea: Se necesita chico (1963, Mutila behar da), baina ez zuen arrakasta handirik izan eta film laburrak egiten jarraitu zuen. 1970ean telebistarako lanean hasi zen. Handik gutxira La cabina (1972, Telefono kabina) egin zuen, Espainiako eta nazioarteko hamar sari jasotakoa, Estatu Batuetako Emmy saria, besteak beste. Telebistarako lanen artean, arrakasta handi-handiko hiru aipa daitezke: Crónicas de un pueblo (Herri bateko kronikak), Verano azul (1981, Uda urdina) eta Farmacia de guardia (Goardiako farmazia). Beste lan aipagarri batzuk: La guerra de papá (1977, Aitaren gerra), Toby (1978), Espérame en el cielo (1987, Itxaron nazazu zeruan), Don Juan, mi querido fantasma (1989, Don Juan, nire mamu maitea) eta La hora de los valientes (1998) dira. Film honek Moskuko Nazioarteko Zinemaldiaren XXI. edizioan epaimahaiaren sari berezia irabazi zuen. 2000. urtean utzi zion Espainiako Telebista Elkartearen presidente izateari. Zuzendari izateaz gain, 18 gidoi baino gehiago egin ditu.
2010eko otsailaren 14an Ohorezko Goya Saria. Antonio Mercerok ezin izan zuen ekitaldira joan, alzheimer gaitza zuelako; hortaz, saria etxean jaso zuen.

## Lanak
### Zinema

* Trotin Troteras (1962)
* Leccion de arte (1962) Donostiako Zinemaldia 1962an saritutako laburmetraia
* Tajamar (1970)
* Manchas de sangre en un coche nuevo (1975)
* La Guerra de papa (1977)
* Tobi (1978)
* Don Juan, mi querido fantasma (1990)
* La hora de los valientes (1998)
* Planta 4ª (2003)
* Zu nor zara? (2007)

### Telebista

* Verano azul
* Crónicas de un pueblo
* Este señor de negro
* Farmacia de guardia
* Manolito Gafotas.
* La cabina (1972)

## Sariak

* Emmy Saria (1973, La cabina telefilmagatik)
* Ondas Saria (1972)
* Donostiako Zinemaldiko Urrezko Maskorra (1962, Lección de Arte dokumentalagatik)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Antonio Mercero - Museo Birtuala
* IMDBko fitxa
* Datuak: Q1530222
* Multimedia: Antonio Mercero / Q1530222
# Antonio Merino

Antonio Merino Santamaría (Trigueros del Valle, 1949ko maiatzaren 4a) bizkaitar politikaria da.
Lanbidez delineatzailea, 1977an Bizkaiko Alianza Popularreko sortzaileetako bat izan zen. PPren zerrendetan Espainiako Diputatuen Kongresuan egon zen lau legegintzaldiz. 2011n Álvaro Chaparekin batera Askatasun sustraiak liburua argitaratu zuen.
* Datuak: Q43840933
* Multimedia: Antonio Merino / Q43840933
# Antonio Molero

Antonio Molero Sánchez (Ajofrín, 1968ko urtarrilaren 17a) espainiar aktorea da, antzerkian eta telebistan ibilitakoa.

## Filmografia
### Zinema

* Águila Roja: la película (José Ramón Ayerra Díaz, 2011)
* La daga de Rasputín (Jesús Bonilla, 2011)
* Gente de mala calidad (Juan Cavestany, 2008).
* Un buen día lo tiene cualquiera (Santiago Lorenzo, 2007)
* El mundo alrededor (Álex Calvo-Sotelo, 2005).
* Los increíbles (ahotsa) (Brad Bird, 2004).
* Se buscan fulmontis (Álex Calvo-Sotelo, 1999).
* El conductor (Jorge Carrascal, 1998).
* Eso (Fernando Colomo, 1997).
* ¿Las cosas son como son o como deberían ser? (José Antonio Pastor, 1997).

### Telebista

* Médico de familia (1995-1999).
* 7 vidas (1999-2000).
* El grupo (2000).
* Los Serrano (2003-2008).
* BuenAgente (2011)
* Águila Roja (2011)
* Frágiles (2013)
* Aquí Paz y después Gloria (2015)
* Datuak: Q4357802
* Multimedia: Antonio Molero / Q4357802
# Antonio Maura

Antonio Maura Montaner (Palma Mallorcakoa, Balear Uharteak, 1853ko maiatzaren 2a - Torrelodones, 1925eko abenduaren 13a) espainiar politikari eta idazlea izan zen. Bost aldiz izan zen Espainiako gobernuburua. Konstituzio monarkia bultzatu zuen.

## Bizitza

Madrilen lege-ikasketak egin zituen.Alderdi Liberalean sartu zen, eta 1881ean Palmako diputatu hautatu zuten. Itsasoz bestaldeko lurraldeetako ministro izan zen 1892an, baina kargua utzi zuen Kubari eta Puerto Ricori autonomia emateko egin zuen proposamena onartu ez zenean. 1895. urtean Grazia eta Justizia ministro izan zen.
1902. urtean gobernazio ministroa izan zen, eta hauteskunde sistema arautuagoa antolatu zuen eta gizarte-aldaketak bultzatu zituen. 1903. urtean gobernuko buru izan zen lehen aldiz, baina urtebete geroago kargua utzi zuen. 1907-1909. urteetan, bigarren aldiz gobernuburu zelarik, zenbait asmo bete ahal izan zituen, nahitaezko hezkuntza eta herri-administrazioen arautzea, besteak beste. Marokoko eta Bartzelonako Aste Tragikoko gertaeren ondorioz, kargua utzi behar izan zuen. Gobernuburu izan zen berriz ere hiru krisialditan: 1913ko martxoa-azaroa, 1919ko apirila-uztaila, eta 1921-1922. urteetan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q562489
* Multimedia: Antonio Maura / Q562489
# Antonio Mingote

Antonio Mingote Barrachina (Sitges, Bartzelona, Katalunia, 1919ko urtarrilaren 17a - Madril, 2012ko apirilaren 3a) gaztelaniazko idazlea, marrazkilaria, umorista eta Espainiako Errege Akademiako kidea izan zen. Zenbait eleberri —Las palmeras de cartón (1948), Los revólveres hablan de sus cosas (1953), Adelita en su desván (1991)—, ipuinak eta antzezlanen bat edo beste —El oso y el madrileño (1973)— idatzi zituen, baina umorezko marrazkilari gisa egindako lan handiagatik da ezaguna eta ospetsua.
Kazeta eta egunkari askorentzat egin zuen lan, La Codorniz aldizkariarentzat eta ABC egunkariarentzat, besteak beste, eta dibulgazio historiko-umoristikoko liburu asko argitaratu zituen: Historia de la gente (1955), Historia de Madrid (1961), Historia del traje (1963), 5 años de Madrid (1978), El mus: historia, reglamento, técnica, vocabulario (1980), Mingoterapia (1994) eta Pierna creciente, falda menguante.
Gainera, antzerkirako eszenografiak eta jantzietarako ereduak egin zituen, margolanak, eraikuntzetarako muralak, zinema eta telebistarako gidoiak eta abar. Mingoteren estilo grafiko eta literarioan sotiltasuna eta ironia nabarmentzen dira. Marrazki-lerro azkar eta zehatzen bidez, maisu izan zen nortasuna eta ideologia deskribatzen.
Mingotek sari ugari jaso zituen, hala nola, Elisabet I.a Katolikoaren Ordena (1961), Lanaren Urrezko Domina (1996), "Quevedos" Umore Grafikoko Iberoamerikako Saria (1998), Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina (2002), Luca de Tena saria (2002) eta FAPEren Espainiako Kazetaritza Sari Nazionala (2003). 1988tik Real Academia Españolako kidea izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Antonio Mingote hil da Eitb.com

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Mingote 1919-2012 Abc.es
* Datuak: Q575886
* Multimedia: Antonio Mingote / Q575886
# Antonio Mendiri López

Antonio Mendiri López (Navarrete, Errioxa, 1861eko ekainaren 6a – ?) mutilen maisu eta zuzendaria izan zen Begoñako errepublikako eskolan 1879tik 1830era arte. Begoñako kale batek maisu haren izena du.
Antonio Mendiri 1861eko ekainaren 6an jaio zen Navarreten (Errioxa). Irakasle eta zuzendari lanetan aritu zen Begoñako Udalaren mutilen Eskola Nazional Bateratuan. XX. mendearen lehen laurdenean mutilen eskola hori, Nesken Eskolarekin eta Ume Txikien Eskolarekin batera, Begoñako Basilikaren atzealdeko auzoan zegoen, Begoñako Errepublika-Etxearen gibelean. Eskola horiek, bi pabiloi paraleloak zirenak, Bernabe Garamendi eskultorearen lurretan eraiki zituzten XX, mendearen hasieran, testamentuan utzitako diruarekin, eta ordura arte Garamendiren etxebizitza izan zen etxea maisu-maistren etxebizitza izateko utzi zuen.
Hezkuntza Publikoko eta Arte Ederretako Ministerioak argitaratutako “Escalafón General Fusionado del Magisterio Primaria” liburuan, 1912ko urtarrilaren 1ean zuen egoeraren arabera, Mendiri agertzen da, maila orokorreko 1.306 zenbakiarekin eta 409 zenbakiarekin ordenako liburuan, bere zerbitzuak ematen zituen Begoñako herrian.
* El Magisterio Español (1927)
* Gaceta de Madrid (1911)

## Errekonozimenduak

Bilboko udalak Begoñako Basilikatik gertu dagoen kale bati "Mendiri Maisuaren kalea" izena jarri zion. Kalea basilika aurreko aldetik hasten da eskuinaldean, eta Mazustegi kalean amaitzen da 200 metro aurrerago.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Nomenclator (1925). Bilboko udala - EXCMO. AYUNTAMIENTO DE LA I. VILLA DE BILBAO.
* 1 2 3 «Mendiri Maisuaren kalea - Kale-izendegia.» www.bilbao.eus (Bilbao.eus) (Noiz kontsultatua: 2024-05-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Escalafón general del Magisterio Primario. Cerrado en 31 de diciembre de 1926. MAESTROS» El magisterio español. (mcu.es).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ministerio de Instrucción Públicay Bellas Artes. (1911-04-01). Escalafón General Provisional del magisterio Primario con Arreglo a su Situación en 10 de Enero de 1910.. boe.es.

## Ikus, gainera

* Libe Altuna
* Julita Berrojalbiz

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125727878
# Antonio Molina Canet

Antonio Molina Canet, (Xàbia, 1991ko urtarrilaren 4a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 2014tik 2019ra Caja Rural-Seguros RGA taldean.
2019ko denboraldiaren amaieran, txirrindularitza utzi behar izan zuen, 28 urterekin, Arteria iliakan izandako arazoak zirela medio.

## Palmaresa

2011
* San Gregorio Proba
* San Martin Proba
2012
* Andra Mari Sari Nagusia
* 2. Sollube Zirkuituan
* 2. San Bartolome Sari Nagusian
2013
* Nafarroako Itzulia eta etapa 1
* 2. Urrakiko Igoeran
2016
* Trentinoko Giroko Tarteko helmugen sailkapena
2018
* 6. Route d'Occitanien

## Erreferentziak

* ↑ Molina abandona el ciclismo aquejado del síndrome de las "piernas muertas"

## Kanpo estekak

* Antonio Molina Canet - ProCyclingStats
* Datuak: Q18221723
# Barisoa

Barisoa Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Barisoa intentalis da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Barisoa intentalis | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5226330
* Espezieak: Barisoa
# Baritokaltzita

Baritokaltzita karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Baritokaltzita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {BaCa(CO3)2}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Barytocalcite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Barisis-aux-Bois

Barisis-aux-Bois Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 750 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Aisne departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q864534
* Multimedia: Barisis-aux-Bois / Q864534
# Barito

Barito (indonesieraz: Sungai Barito; javeraz: Kali Barito) Indonesiako ibaia da, Hego Kalimantan probintziako garrantzitsuena. Iturburua Muller mendigunean dauka, eta hegoalderanzko bidea egiten du Javako itsasoraino. 900 kilometroko luzera du. Martapura du ibaiadar nagusia, eta Banjarmasin hiria zeharkatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Sungai Barito: Induk Sungai di Kalimantan Selatan dan Tengah. baritobasin.wordpress.com (Noiz kontsultatua: 2016-9-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q979518
* Multimedia: Barito River / Q979518
# Barisilita

Barisilita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Barisilita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb8Mn2+[Si2O7]3}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Barysilite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Aspredinidae

Aspredinidae arrain siluriformeen familia da, Hego Amerikako ibai nagusietako ur gezetan bizi dena.

## Generoak

FishBaseren arabera, familiak egun 39 espezie ditu, 13 generotan banaturik:
* Aspredininae subfamilia
** Aspredinichthys
** Aspredo
** Platystacus
** Pterobunocephalus
* Bunocephalinae subfamilia
** Acanthobunocephalus
** Amaralia
** Bunocephalus
** Pseudobunocephalus
* Hoplomyzontinae subfamilia
** Dupouyichthys
** Ernstichthys
** Hoplomyzon
** Micromyzon
** Xyliphius

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, Joseph S.. (1976). Fishes of the World. John Wiley & Sons ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ www.fishbase.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q899723
* Multimedia: Aspredinidae / Q899723
* Espezieak: Aspredinidae
# Atropos

Greziar mitologian, Atropos (grezieraz Ἄτροπος, eragotzezina), batzuetan Aisa deitua, hiru Moiratatik nagusiena zen, heriotza gertatzeko modua erabakitzen zuena eta hilkor bakoitzaren bizitzaren amaierarekin amaitzen zuen haria bere "artazi nazkagarriekin". Klotorekin, haria harilkatzen zuena eta Lakesisekin, hariaren luzera neurtzen zuena, batera lan egiten zuen. Hirurak ziren Zeus eta Temisen, ordenaren jainkosaren edo Nix, gauaren jainkosaren alabak. Ez dago argi Zeus Moiren gainetik edo hauen mende zegoen, gizaki hilkorrak bezala. Erromatar mitologian, bere baliokidea, Morta (heriotza) da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 82. araua: Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753294
* Multimedia: Atropos (mythology) / Q753294
# Atsedenik gabeko zangoen sindrome

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Atsedenik gabeko zangoen sindromea hanketako sentsazio desatseginak (besoetan ez hain ohikoak) eta atseden hartzen ari denean mugitzeko eta ibiltzeko bulkada kontrolaezina dituen nahasmendu neurologikoa da, pazienteak sentsazio horiek arintzeko egiten duen ahaleginean (batzuetan "gaueko ibiltariak" esaten zaio). Egile batzuen ustez, nahasmendu horrek munduko biztanleriaren %10i eragin diezaioke, eta XXI. mendearen hasieran ez dira horren arrazoiak ezagutzen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ (Ingelesez) Berwald, Juli M.. (2005). «Restless Leg Syndrome» AARP.
* ↑ K. Ray, Chaudhuri; Per Odin,Charles Warren Olanow. (2004). Restless Legs Syndrome. (1. argitaraldia) Londres: Taylor, Francis & Julio Guillen ISBN 1-84214-162-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q916280
* Multimedia: Restless leg syndrome / Q916280
# Atsagarbia

Atsagarbia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Txorrotxarria erraldoiak hegoaldera egin ahala, pinuz jantzi eta garaiera galtzen du. Igari mendatera iritsi baino lehenago, harkaitz zorrotz bat gailentzen da inguruko sakan bakarti eta pinudi sarrien gainetik. Atsagarbia da, behatoki ezin ederragoa inguruko mendi eta ibarren gainetik.

## Kanpo estekak

Atsagarbia, http://www.euskal-herria.org/.
# Atsat

Atsat (okzitanieraz Atsat edo Atzat; katalanez Atsat; frantsesez eta ofizialki Axat) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q274337
* Multimedia: Axat / Q274337
# Atrápame si puedes

Atrápame si puedes Globomediak ETB 2 telebista katerako sortutako telebista lehiaketa bat da, Patxi Alonso aurkezlea duena.
Astelehenetik ostiralera bazkalondoko access zerrendan (14:00tik aurrera) ematen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Lakunza, Rosana. (2014/10/13). «‘Atrápame si puedes’: preguntas, humor y dinero con Patxi Alonso» Deia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20015444
# Astrofilita

Astrophyllita silikato motako minerala da eta astrophyllite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Astrophyllita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {K2NaFe^{2+}7Ti2Si8O28(OH)4F}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Astrophyllite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1991431
* Multimedia: Astrophyllite / Q1991431
# Astrogeologia

Astrogeologia, exogeologia edo geologia planetario ere deitua, izarren inguruan orbitatzen duten astroen geologia aztertzen duen zientziaren adarra da. Aztertzen dituen objetuen artean daude, besteak beste, planetak eta beren ilargiak, asteroideak, kometak eta meteoritoak. Geo- aurrizkia Lurrari buruzko edo Lurrarekin erlazionaturiko gaiei lotua badago ere, astrogeologia izena erabiltzen da arrazoi historiko eta praktikoak direla eta. Barne hartzen dituen ikergaiak direla-eta, Lurreko geologia ezagutzei estuki lotua dago; horregatik astrogeologia, funtsean, Lurreko zientzia geologikoa beste astroei aplikatzean datza. Astrogeologiak Eguzki-sistemako objetuak aztertzen ditu gehienbat, hurbiltasuna dela eta.
Astrogeologiren aztergaien artean honakoak daude: planeta telurikoen (planeta harkaiztsu solidoak) barne egitura, astroen bolkanismoa, gainazaleko prozesuak (adibidez kraterrak, ibai-itsasoak eta fenomeno atmosferikoak).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q751439
* Multimedia: Astrogeology / Q751439
# Astrofotografia

Astrofotografia astroen argazkietan oinarritzen den astronomiaren alorra da. Xafla fotometriko baten sentikortasuna begiarena baino txikiagoa da, baina argi gutxi ematen duten iturburuetatik iristen diren fotoiak jasotzeko aukera ematen du (esposizio-denbora luzea erabiliz gero, giza begiak hautematen ez dituen erradiazio ikusgai ahul-ahulak ere agertzen baita argazkian). Teleskopio handiek begiak baino fotoi-kopuru handiagoa jasotzen dute, eta fotografia-tresna bat erantsita gizonaren begiak berez ikusi ezin dituen izarrak ikusteko aukera ematen du. Aurrerapen handiak izan dira astronomiaren alor horretan, argitasuna biderkatzeko tresnak aurkitzea batez ere.
Gaur egun, sistema digitalak erabiltzen dira (CCD edo CMOS zirkuitu integratuak), eta iragazki bereziak erabiltzen dira nahi den espektro-lerroaren argazkia egiteko; hala, argi-iturriaren konposizioari buruzko informazioa lor daiteke.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q280855
* Multimedia: Astronomical photography / Q280855
# Astrogenes

Astrogenes Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Astrogenes chrysograpta da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Astrogenes chrysograpta | daturik gabe |
| Astrogenes insignata | daturik gabe |
| Astrogenes insignita | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4811560
* Multimedia: Astrogenes / Q4811560
* Espezieak: Astrogenes
# Astroide

    Ez nahasi asteroidearekin.
Geometrian, astroidea (tetrakuspidea, kubozikloidea edo parazikloa izenekin ere ezaguna), lau kuspideko hipozikloide bat da. Beste hitz batzuetan esanda, astroidea erruleta bat da, zirkunferentzia baten (sortzailea) P puntu baten ibilbideak deskribatzen duena erradio laukoitzeko beste zirkunferentzia baten barrutik (gidatzailea) ukituz eta irristatu gabe biratzen duenean. Izena grezierazko astro hitzetik hartzen du, izarra esan nahi duena.

## Ekuazioak

Deltoidearen ekuazio parametrikoak hauek dira:
    ${\begin{cases}x(t)=\cos ^{3}(t)\\y(t)=\sin ^{3}(t)\end{cases}}$
non $t\in [0,2\pi ]$ den.
Kartesiar koordenatuetan:
    $x^{\frac {2}{3}}+y^{\frac {2}{3}}=a^{\frac {2}{3}}\quad$
edo bere baliokidea:
    $(x^{2}+y^{2}-a^{2})^{3}+27a^{2}x^{2}y^{2}=0$
non $a$ zirkunferentzia gidatzailearen erradioa den.
Astroideak mugatutako gainazaleraren azalera:
    $A={\frac {3}{8}}\pi a^{2}$
Astroidearen luzera:
    $\ell =6a$

## Ikus, gainera

* Deltoidea, hiru kuspideko kurba bat
* Reuleaux-en hirukia
* Superelipsea

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Astroid" MathWorld-en.
* Datuak: Q739762
* Multimedia: Astroid / Q739762