# Atira asteroideak

Atira asteroideak edo Lurra baino barneragoko asteroideak (LBA) orbita osoa Lurraren orbitatik barnealdera kokatua duten asteroideak dira, hau da, haien afelioa Lurraren perihelioa baino txikiagoa da kasu guztietan. Lurraren perihelioa 0.983 UA da eta hortaz, asteroide hauek Eguzkitik aipatutako distantzia baino hurbilago kokatzen dira beti. Atira Lurretik gertuko objektuen talde bat da, baina beste hiru taldeek (Aton, Apolo eta Amor) baino askoz gorputz gutxiago ditu.

## Asteroideak

1998 DK$_{36}$ izan zen lehen susmoak piztu zituen asteroidea, baina lehen Atira egiaztatua 163693 Atira asteroidea izan zen, 2003an aurkitua. 2020ko urtarrilean, hogeita bat Atira ezagutzen ziren; horien artetik hemezortzik orbita kalkulu zehatzak dituzte eta multzo horretako seiren orbitak zenbaki iraunkor baten bidez izendatzeko moduko zehaztasunarekin kalkulatu dira. Beste hirurogeita hemezortzi gorputzek Lurraren afelioa baino afelio txikiagoa dute (Q < 1.017 UA). Lurretik Gertuko Objektuen Jagoletza Satelitea arduratzen da halako gorputzak aurkitzeaz.
2020ko urtarrilaren 4an, Zwicky Instalazio Iragankorrak 2020 AV$_2$ asteroidea aurkitu zuen, zeinaren afelioa 0.656 UAko baino ez den, hau da, bere osotasunean Artizarraren orbitatik barnealdera kokatzen da. Artizarraren afelioa 0.718 UAkoa dela gogoratu beharra dago. Alabaina, orbita osoa Merkuriorenaren barnealdera duen asteroiderik ez da atzeman gaur arte, lehen planetaren afelioa 0.467 UAkoa da. 2020ko urtarrilera arte aurkitutako afelio txikieneko gorputza arestian aipatutako 2020 AV2 da, haren atzetik ditugu 2019 AQ$_3$ (Q = 0.774 UA) eta 2019 LF$_6$ (Q = 0.794 UA).

## Zerrenda

2020ko urtarrilean ezagutzen ziren Atira taldeko gorputzak (Q < 0.983 UA) :
| Izendapena | Perihelioa (UA) | Ardatzerdi handia (UA) | Afelioa (UA) | Esz. | Makurdura(°) | Periodoa (egunak) | Behaketa arkua (egunak) | H | Diametroa (m) | Aurkitzaileak | Erref |
| Merkurio (alderatzeko) | 0.307 | 0.3871 | 0.467 | 0.2056 | 7.01 | 88 | Ezezaguna | -0.6 | 4,879,400 | Antzinarotik ezaguna | |
| Artizarra (alderatzeko) | 0.718 | 0.7233 | 0.728 | 0.0068 | 3.39 | 225 | Ezezaguna | -4.5 | 12,103,600 | Antzinarotik ezaguna | |
| 1998 DK36 | 0.404 | 0.6923 | 0.980 | 0.4160 | 2.02 | 210 | 1 | 25.0 | 35 | David J. Tholen | MPC |
| 163693 Atira | 0.502 | 0.7411 | 0.980 | 0.3221 | 25.62 | 233 | 5192 | 16.3 | 4,800+1,000 | LINEAR | Zerrenda |
| (164294) 2004 XZ$_{130}$ | 0.337 | 0.6176 | 0.898 | 0.4546 | 2.95 | 177 | 3564 | 20.4 | 300 | David J. Tholen | Zerrenda |
| (434326) 2004 JG6 | 0.298 | 0.6352 | 0.973 | 0.5312 | 18.94 | 185 | 4035 | 18.4 | 740 | LONEOS | Zerrenda |
| (413563) 2005 TG$_{45}$ | 0.428 | 0.6814 | 0.935 | 0.3722 | 23.34 | 205 | 4744 | 17.6 | 1,100 | Catalina Sky Survey | Zerrenda |
| 2013 JX28 (2006 KZ39) | 0.262 | 0.6008 | 0.940 | 0.5642 | 10.76 | 170 | 2893 | 20.1 | 340 | Mount Lemmon Survey Pan-STARRS | MPC |
| 2006 WE$_4$ | 0.641 | 0.7847 | 0.928 | 0.1829 | 24.77 | 254 | 4081 | 18.9 | 590 | Mount Lemmon Survey | MPC |
| (418265) 2008 EA$_{32}$ | 0.428 | 0.6159 | 0.804 | 0.3050 | 28.26 | 177 | 3126 | 16.5 | 1,800 | Catalina Sky Survey | Zerrenda |
| (481817) 2008 UL$_{90}$ | 0.431 | 0.6950 | 0.959 | 0.3798 | 24.31 | 212 | 3441 | 18.7 | 650 | Mount Lemmon Survey | Zerrenda |
| 2010 XB$_{11}$ | 0.288 | 0.618 | 0.948 | 0.5339 | 29.88 | 177 | 1811 | 19.9 | 450 | Mount Lemmon Survey | MPC |
| 2012 VE$_{46}$ | 0.455 | 0.7129 | 0.971 | 0.3615 | 6.67 | 220 | 1135 | 20.2 | 320 | Pan-STARRS | MPC |
| 2013 TQ$_5$ | 0.653 | 0.7737 | 0.894 | 0.1556 | 16.40 | 249 | 805 | 19.8 | 390 | Mount Lemmon Survey | MPC |
| 2014 FO$_{47}$ | 0.548 | 0.7521 | 0.956 | 0.2711 | 19.20 | 238 | 1407 | 20.3 | 310 | Mount Lemmon Survey | MPC |
| 2015 DR$_{215}$ | 0.352 | 0.6664 | 0.981 | 0.4716 | 4.09 | 199 | 404 | 20.3 | 310 | Pan-STARRS | MPC |
| 2015 ME$_{131}$ | 0.645 | 0.8049 | 0.971 | 0.1989 | 28.88 | 264 | 2 | 19.5 | 450 | Pan-STARRS | MPC |
| 2017 XA$_1$ | 0.646 | 0.8096 | 0.973 | 0.2016 | 17.18 | 266 | 41 | 21.2 | 200 | Pan-STARRS | MPC |
| 2017 YH (=2016 XJ$_{24}$) | 0.328 | 0.6344 | 0.941 | 0.4825 | 19.83 | 185 | 757 | 18.5 | 710 | SpacewatchATLAS | MPC |
| 2018 JB$_3$ | 0.485 | 0.6832 | 0.882 | 0.2905 | 40.39 | 206 | 36 | 17.6 | 1,070 | Catalina Sky Survey | MPC |
| 2019 AQ3 | 0.404 | 0.5887 | 0.774 | 0.3143 | 47.22 | 165 | 1181 | 17.4 | 1,200 | Zwicky Instalazio Iragankorra | MPC |
| 2019 LF6 | 0.317 | 0.5553 | 0.794 | 0.4296 | 29.52 | 151 | 25 | 17.2 | 1,300 | Zwicky Instalazio Iragankorra | MPC |
| 2020 AV2 | 0.458 | 0.5557 | 0.654 | 0.1766 | 15.86 | 151 | 12 | 16.4 | 2,000 | Zwicky Instalazio Iragankorra | ProjectPluto |

### Sasi-Atirak

Teknikoki beste bi asteroide Lurraren perihelioa baino urrunago heltzen dira, baina gure planetaren eszentrikotasuna dela eta, haien orbita osoan Lurraren orbitatik barnealdera kokatzen jarraitzen dute. Ezaugarri hori duten gorputzen Sasiatira deritze, eta hurrenak ezagutzen dira:
2018ko martxoan ezagutzen ziren Sasi-Atirak (Q < 1.017 UA) :
| Izendapena | Perihelioa (UA) | Ardatzerdi handia (UA) | Afelioa (UA) | Esz. | Makurdura(°) | Periodoa (egunak) | Behaketa arkua (egunak) | H | Diametroa (m) | Aurkitzaileak | Erref |
| 2009 SZ$_{99}$ | 0.481 | 0.8148 | 0.989 | 0.2144 | 21.33 | 269 | 2133 | 19.5 | 450 | Mount Lemmon Survey | MPC |
| 2017 TF$_2$ | 0.447 | 0.7154 | 0.984 | 0.3751 | 13.86 | 221 | 13 | 20.4 | 300 | Mount Lemmon Survey | MPC |

## Oharrak

* ↑ Diametroaren hurbilketa oro 0.14ko albedoa aurresuposatuta egin dira, 163693 Atira gorputzarena izan ezik, zeinaren tamaina zuzenean neurtu den.
* ↑ Asteroide bitarra da.

## Erreferentziak

* ↑ «NEO Basics» cneos.jpl.nasa.gov (Noiz kontsultatua: 2020-01-20).
* 1 2 «Discovery Statistics» cneos.jpl.nasa.gov (Noiz kontsultatua: 2020-01-20).
* 1 2 3 «JPL Small-Body Database Search Engine» ssd.jpl.nasa.gov (Noiz kontsultatua: 2020-01-20).
* ↑ «JPL Small-Body Database Search Engine» ssd.jpl.nasa.gov (Noiz kontsultatua: 2020-01-20).
* ↑ Marcos, C. de la Fuente; Marcos, R. de la Fuente. (2018-06-11). «Kozai-Lidov Resonant Behavior among Atira-class Asteroids» Research Notes of the AAS 2 (2): 46. doi:10.3847/2515-5172/aac9ce. ISSN 2515-5172. (Noiz kontsultatua: 2020-01-20).
* ↑ Marcos, Carlos de la Fuente; Marcos, Raúl de la Fuente. (2019-07-26). «Hot and Eccentric: The Discovery of 2019 LF6 as a New Step in the Quest for the Vatira Population» Research Notes of the AAS 3 (7): 106. doi:10.3847/2515-5172/ab346c. ISSN 2515-5172. (Noiz kontsultatua: 2020-01-20).
Lurretik gertuko objektuak :
LGO MotakOrbitaren araberaAtira asteroideak • Aton asteroideak • Apolo asteroideak • Amor asteroideakAsteroide orbitakideakTroiarrak (Lurrarenak) • Ferra libratzaileak • Kuasisateliteak • Behin-behineko sateliteakEgoeraren araberaAsteroideak • Kometak • Meteoroideak • Objektu Bereziki Arriskutsuak • Meteoritoak • Lur-harramazkatzaileak • Ozar-izarrak • Bolidoak • Talka gertakariaArriskuaEskalak eta orrialdeakPalermo eskala • Turin eskala • Arrisku Taula ZaintzaileaAtzemateaNEOWISE • LINEAR • ATLAS proiektua • LONEOS • NEAT • Pan-STARRS • Spacewatch • WISEBabesaSpaceguard • Asteroideen talkak saihesteko moduak • Asteroide laser ablazioa • Trakzio grabitazionala • Ioi-sorta artzaina • Hurreratze hurbilaEsplorazioaZundakDawn • Deep Impact • AIDA • Halley Armada • Hayabusa • Hayabusa2 • NEAR Shoemaker • NEA Scout • New Horizons • OSIRIS-REx • PROCYON • Rosetta (Philae) • StardustProiektuakPlanetary Resources • Asteroide meatzaritza • Espazio ontzi meatzaria :
* Datuak: Q1347759