OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lotura glukosidiko

Lotura glukosidikoa karbono hidrato molekula bat beste molekula batekin elkartzen duen lotura kimikoa da. Bigarrena karbono hidratoa izan daiteke edo ez, baina lotura egiteko hidroxilo talde bat izan behar du.

## Egitura

Lotura glukosidikoa karbono hidrato baten hidroxilo hemiazetalak (aldehidotan) edo hemizetalak (zetonatan) beste molekula baten hidroxiloaz osatzen da gehienetan, eta sortzen den molekula berria glukosido bat da. Lotura eratzen denean ur molekula bat askatzen da.
Batzuetan bestelako molekulakin sortzen da (amino taldea, tiola...) eta horiek ere lotura glukosidiko kontsideratzen dira.

## Motak
### Lotura O-glukosidikoa

Karbono hidratoen hidroxilo hemiazetalak edo hemizetalak beste molekula baten hidroxiloaz osatzen den kasua da. Ur molekula bat askatzen da eta molekula biak oxigeno baten bidez loturik gelditzen dira, hortik O-glukosidikoa izena. Eter baten antza izan dezake, baina ezaugarri desberdinak ditu, lotzen den molekula bat edo biak gluzidoak direlako.
Lotura eratu duten hidroxilo biak karbono anomerikoei badagozkie lotura dikarbonilikoa sortzen da eta ez du ahalmen erreduzitzailerik. Honen adibide da sakarosa disakaridoa, glukosa bat eta fruktosa bat elkartzen dituena. Hidroxilo bakarra bada karbono anomerikoari dagokiona lotura monokarbonilikoa da eta ahalmen erreduzitzaile mantentzen du. Hau da ohikoena, maltosan eta zelobiosan agertzen baita esate baterako, polimerizatzerakoan almidoia, glukogenoa eta zelulosa ematen dituztenak.

### Lotura N-glukosidikoa

Nukleosidoetan agertzen da bereziki. Erribosa monosakaridoa eta base nitrogenatua elkartzen dituen lotura da. Erribosaren (edo desoxirribosaren) karbono anomerikoaren hidroxilo taldea eta base nitrogenatuko amino taldea elkartzen dira, ur molekula bat askatzen da, eta nitrogenoa karbono anomerikoarekin lotuta gelditzen da. Kasu honetan monosakarido bat eta nitrogenodun konposatu bat elkartu dira, horregatik du N-glukosidikoa izena. Konposatu hauen izen orokorra glikosilamina da, izen arrunta aminoazukrea da.

### Bestelakoak

Badira bestelako lotura glukosidiko batzuk ere:
* Lotura S-glukosidikoa: tiol (-SH) talde batekin erreakzionatzen duen karbono hidratoa. Glukosinolato izena hartzen dute molekulek. Adibidez sinigrina, hainbat piper eta aza motatan agertzen den molekula sufreduna.
* Lotura C-glukosidikoa: molekula biak lotzen zituen oxigenoa galtzen denean. Hidrolisatzen zaila den lotura da.

## Irudiak

| Sakarosa | Maltosa | Adenosina | Sinigrina |
| glukosa + fruktosa lotura O-glukosidikoa | glukosa + glukosa lotura O-glukosidikoa | erribosa + adenina lotura N-glukosidikoa | glukosa + sufredun molekula lotura S-glukosidikoa |

## Erreferentziak

* ↑ Saila, Kultur. (2011-07-13). «d1601020» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2023-09-13).
* ↑ «¿Por qué la sacarosa no tiene poder reductor?» www.laps4.com (Noiz kontsultatua: 2023-09-13).
* ↑ «Gluzidoak - hiru» www.hiru.eus (Noiz kontsultatua: 2023-09-13).
* ↑ «Hidratos de carbono, texto 3» campus.usal.es (Noiz kontsultatua: 2023-09-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q422553
# Lenting

Lenting Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Eichstätt (barrutia)|Eichstätt]] barrutian. 2014an 4.771 biztanle zituen 8,48 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q525782
* Multimedia: Lenting / Q525782
# Lentinus arcularius

Lentinus arcularius Polyporaceae familiako onddo espezie bat da. Haritsua eta larrukara da eta horregatik jateko oso kaskarra da. Usteldura zuria sortzen du.
Sinonimoak: Polyporus alveolarius, Polyporus intermedius, Leucoporus arcularius, Polyporus arcularius.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, biribildua, laua, ganbila edo pixka bat hondoratua erdian. Azala ezkata finekin, zahartzaroan glabroa, arre-horixka kolorekoa, okre-arrea edo arre argia, ilunagoa erdirantz. Ertza pixka bat inkurbatua, ertzean oso ile txikiekin.
Tutuak: 3 mm-ko luzerakoak, zuri-krema kolorekoak.
Poroak: Handiak, poligonalak, albeolatuak, tutuen kolore berekoak eta zertxobait dekurrenteak.
Poro dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten poroak.
Hanka: Erdian edo pixka bat eszentrikoa, motz samarra, betea, zilindrikoa, ezkata finekin, kapelaren kolore berekoa.
Haragia: Zuri-krema kolorekoa, elastikoa eta zaila. Usain ahula eta zapore leuna.
Etimologia: Polyporus terminoa grekotik dator, ugari, asko, esan nahi duen "poly" hitzetik eta poro, urrats, esan nahi duen "póros" hitzetik. Poro ugarirekin.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria, larrukara.

### Nahasketa arriskua

Polyporus brumalis delakoarekin nahas daiteke, honek poro txikiagoak ditu eta albeolatu gabeak. Polyporus mori espeziearekin ere bai, honek poro handiagoak ditu eta albeolatuak.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian eta udazkenean, hainbat hostogalkorren eta zuhaixken zur hilaren gainean.

### Banaketa eremua

Mundu osoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 629 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 525 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q968142
* Multimedia: Lentinus arcularius / Q968142
* Espezieak: Polyporus arcularius
# Lentinus cyathiformis

Lentinus cyathiformis Polyporaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.
Sinonimoak: Panus cyathyformis, Lentinus degener, Neolentinus cyathiformis.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, larrukara samarra, kopa inklinatu gisa, okre-adreilu zurbil kolorekoa, hasieran ganbila, baina laster hondoratua; ezkatatxo arre edo lehoi kolorekoekin.
Orriak: Dekurrenteak, estu, oso meharrak, zuriak, gero krema kolorekoak, atzean bildurik; ertz koskaduna.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Laburra, betea, leuna, eszentrikoa, kapelaren kolore berekoa eta ezkata finekin.
Haragia: Zurixka, zapore garratza eta astringentea.
Etimologia: Lentinus terminoa latinetik dator, "lentus" hitzetik, eta zaila, elastikoa, esan nahi du, kapelaren haragiari erreferentzia eginez, zuntzuna eta larrukara. Cyathiformis epitetoa, kopa, esan nahi duen, grekozko "cyatus" hitzetik eta forma esan nahi duen latinezko "forma" hitzetik dator. Kapelak kopa forma dutelako.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Oharra: Beste Lentinus generoko espezieen oso antzeko espeziea da, kapelaren forma bereizgarriarekin eta orri meheekin, erabat dekurrenteak eta ez oso koskadunak. Onddoaren oina ere meheagoa izan daiteke, sustrai antzeko batekin, hazten den zurezko substratuan txertatua.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Hostozabalen enborretan, gutxiago koniferoen enborretan.

### Banaketa eremua

Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 122 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 485 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Lentinus cyathiformis: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q813598
* Multimedia: Neolentinus schaefferi / Q813598
# Lentinula guarapiensis

Lentinula guarapiensis Paraguain aurki daitekeen Omphalotaceae familiako onddo agarikoa da. Carlo Luigi Spegazzini italo-argentinar botanista eta mikologoak deskribatu zuen lehen aldiz 1883an eta Agaricus guarapiensis izena eman zion. Hala ere, David Peglerrek zuzenketa egin zion eta Lentinula generoaren baitan sailkatu zuen 1983an.

## Erreferentzia

* ↑ Spegazzini, C.. (1883). «Fungi Guaranitici. Pugillus 1» Anales de la Sociedad Científica Argentina 16 (5): 242–248..
* ↑ Pegler, D.. (1983). «The genus Lentinula (Tricholomataceae tribe Collybieae)» Sydowia 36: 227–239..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10557037
* Multimedia: Lentinula guarapiensis / Q10557037
# Lu (Alessandria)

Lu Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 1.103 biztanle ditu, 21,88 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Luk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Camagna Monferrato Conzano Cuccaro Monferrato Mirabello Monferrato Occimiano San Salvatore Monferrato Quargnento

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17377
* Multimedia: Lu (Italy) / Q17377
# Lu Li

Lu Li (Changsha, Txinako Herri Errepublika, 1976ko abuztuaren 30a) gimnasta txinatarra da.
Lu Txinako selekzio nazionalean sartu zen 1991. urtearen amaieran. Hala ere, gibeleko gaixotasunagatik Olinpiar Jokoetan lehiatzea ia ezinezkoa egin zitzaion. 1992ko apirilean, Bartzelonako Jokoak baino hilabete batzuk lehenago, bere nazioarteko debuta egin zuen Parisko Munduko Txapelketan, non bere barra asimetrikoko errutina berritzaileak gimnasia munduaren arreta erakarri zuen. Jaitsieran akats bat egiteagatik soilik 4. sailkatu zen (nahiz eta finalera sailkatzeko gimnasta nagusia zen).
Lu batez ere ezaguna egin zen 1992ko Bartzelonako Udako Joko Olinpikoetako urrezko domina irabazi zuelako. Gau hartan Luk bikain egin zuen, hamarrekoa lortuz, baina Lavinia Milosovicik gau berean hamarrekoa ere lortu zuen, historikoa izan zena, gaur egun arte joko olinpikoetan hamarrekoa lortu duten bakarrak baitira. Harrigarria da ere Lu Lik ere zilarrezko domina bat irabazi zuela joko berberetan (9.912ko puntuazioarekin), eta hori dela eta, Lu Li Txinako emakumezkoen bigarren gimnasta olinpiko arrakastatsuena izatea lortu zuen, Liu Xuanen atzetik. Luk arazoak izan zituen lehiatzeko barrarekin, eta 34. geratu zen horregatik.
1993ko Txinako Joko Nazionaletan lehiatu zen Lu, eta barra asimetrikoetako lehen postuan geratu zen (Luo Li-rekin berdinduta, 1994ko Munduko Txapelketa irabazi zuena Brisbanen), eta handik gutxira erretiratu egin zen.
XXI. mendean entrenatzaile izaten hasi zen, eta entrenatzaile gisa jarraitzen du gaur egun ere. 2000. urtean, Kaliforniara joan zen Lu Li, eta han entrenatzailea izan zen, Kim David Gussenhovenekin ezkondu zen urte berean,eta J izeneko semea izan zuten. 2007an Ipar Carolinara joan zen, entrenatzaile gisa. 2009an, Lu Li Stocktonera (Kalifornia) joan zen, eta Gimnasia Championeko Akademian entrenatu zuen. 2009ko irailaren 1ean, Li, Kim eta J Washingtonera joan ziren bizitzera, eta Redmondeko Emalda City Gymnastics-en entrenatzeko kontratatu zuten. Handik gutxira, Gig Harbor-ko gimnastak entrenatzen hasi zen, eta orain, Black Hills Gymnastics-en entrenatzen du Lacey-n (WA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1027151
# Ložín

Ložín Eslovakiako udalerri bat da, Michalovceko barrutian kokatuta. 8,25 km²ko azalera du eta 812 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1227. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q975888
* Multimedia: Ložín / Q975888
# Lqliâa

Lqliâa (arabieraz: القليعة‎; Marokoko amazigera estandarrez: ⴰⵍⵇⵍⵉⵄⴰ) Inezgane-Aït Melloul prefekturan dagoen herria eta udalerria da, Souss-Massa eskualdean, Maroko. 2014ko zentsoaren arabera 83.235 biztanle zituen. Agadiren eremu urbanoaren barruan kokatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q966350
# Lu'an

Lu'an (txinera sinplifikatuz: 六安; pinyineraz: Lù'ān), Anhui probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 6.955.075 biztanle inguru dauzka eta 17.976 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena

Prefektura mailako Lu'an hiriaren mugakideak honakoak dira: Fuyang ipar-mendebaldean, Huainan ipar-ekialdean, Hefei ekialdean, Chaohu hego-ekialdean, Anqing hegoaldean, eta Hubei probintzia hego-mendebaldean, eta Henan probintzia mendebaldean.

## Banaketa administratiboa

* Jin'an Barrutia (金安区)
* Yu'an Barrutia (裕安区)
* Shou Konderria (寿县)
* Huoqiu Konderria (霍邱县)
* Jinzhai Konderria (金寨县)
* Huoshan Konderria (霍山县)
* Shucheng Konderria (舒城县)

## Klima

Datu klimatikoak (Lu'an (1971−2000)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 6.8 | 8.8 | 13.3 | 20.9 | 26.0 | 29.1 | 32.1 | 31.6 | 26.8 | 21.8 | 15.5 | 9.7 | 20.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -0.5 | 1.3 | 5.5 | 11.7 | 17.0 | 21.2 | 24.4 | 23.9 | 18.9 | 13.2 | 6.7 | 1.4 | 12.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 40.5 | 54.7 | 86.5 | 83.8 | 113.9 | 162.3 | 185.6 | 137.3 | 83.4 | 77.3 | 55.2 | 27.3 | 1107.8 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) | 8.6 | 8.8 | 13.0 | 11.3 | 11.6 | 12.1 | 13.0 | 11.2 | 10.4 | 9.2 | 8.0 | 6.4 | 123.6 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Ikus, gainera

* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak

* ↑ http://www.weather.com.cn/cityintro/101221501.shtml Weather China

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Lu'ango gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q360702
* Multimedia: Lu'an / Q360702
# Ls

ls (List Segments) fitxategi eta direktorioak zerrendatzeko balio duen UNIXeko komandoa da. Komando honek alfabetikoki ordenatuta zerrendatzen ditu eskatutako fitxategiak.
Berez ez ditu puntuz hasten diren fitxategiak erakusten, eta horregatik ezkutuko fitxategi deritze hauei. Dena dela, ls komandoari -a parametroa gehituz gero aipatutako fitxategi hauek ere erakutsi egiten ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q283503
* Multimedia: Ls / Q283503
# Lorategi Botanikoa (Belfast)

Lorategi Botanikoa, ingelesez Botanic Gardens, Ipar Irlandako Belfast hiriburuan dagoen lorategi publiko bat da, Queen's Quarter barrutian. Belfasteko Queen's unibertsitatea hurbil du.
Ulster Museoa sarrera nagusian dago.
1828an Belfasteko Errege Lorategi Botanikoa izenaz sortua izan zen. 110.000 metro karratuko azalera du eta Belfasteko Udalak kudeatzen du.
* Datuak: Q3115229
* Multimedia: Botanic Gardens, Belfast / Q3115229
# Lorategi Hiria (TRAM Alacant)

Ciudad Jardín Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, Alacant udalerrian dagoena.

## Kokapena

TRAM Alacant :

## Erreferentziak

* ↑ «TRAM - Lineak» www.tramalacant.es (Noiz kontsultatua: 2021-01-23).

## Ikus, gainera

* Alacantiko Burdinbide Metropolitarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16615829
# Loranca de Tajuña

Loranca de Tajuña Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.428 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q974638
* Multimedia: Loranca de Tajuña / Q974638
# Loranskita-(Y)

Loranskita-(Y) oxido motako minerala da eta euxenita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Loranskita-(Y) oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Y,Ce,Ca)ZrTaO6(?)}}$. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Loranskita-(Y): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Loranzè

Loranzè Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 1.159 biztanle ditu, 4,19 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Loranzèk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Colleretto Giacosa Fiorano Canavese Val di Chy $^{(en)}$ Salerano Canavese Parella Samone

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9433
* Multimedia: Loranzè / Q9433
# Lorategi botaniko

Lorategi botanikoak (hortus botanicus latinetik), eragile publiko, pribatu zein misto batek sortutako instituzioak dira. Bere helburua landare dibertsitatearen zaintza, ikerketa eta ezagutza zabaltzea da. Honen ezaugarri ezagunenak, landare biziduneko bilduma zientifikoak publikoari erakustea, eta hauetako helburu batzuk lortzeko lantzen dira: bere kontserbazioa, ikerketa, dibulgazio eta irakaskuntza.
Lorategi botanikoetan mundu osoko toki desberdinetako lore eta landare mota ezberdinak jartzen dituzte, orokorrean landereen mundu honi buruz biztanleen interesa pizteko. Badira, esklusiboki, landare zehatz batzuk edota helburu jakin batzuk besterik ez dituzten lorategiak:
Lorategi botanikoek, gehienetan, instalazio egokiak dituzte espezie exotikoak ondo kontserbatu ahal izateko. Hauetatik berotegia da ezagunena. Berotegiek hotz handia jasaten ez duten landareei, negua instalazio hauetan pasa dezaten, behar dituen faktoreak egokitzen dizkiete: airea, hezetasuna, beroa, argia…

## Historia

Lorategi botanikoa errenazimentuan agertu zen, interes entziklopediko handiko epean, erreferentzia moduan erdi aroko lorategiak hartuz. Hasiera batean, lorategi botanikoetan elikatzeko eta sendatzeko landareak besterik ez zegoen. Lehenengo lorategi botanikoak XIII. mendean Al-Andalusen sortuak izan zirela uste da.
Gaur egun hainbat unibertsitatek oraindik mantentzen dute euren lorategi botanikoa, espezie begetal kantitate handiaren ikasketa eta ikerketari zuzendua. Unibertsitate batzuk ere bere lorategi botaniko propioa sortzen dute, multzo molekularra ikasteko eta ikerketa genetikoa burutzeko helburuarekin. Honekin, ezagutza historiko baten galera ekiditen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q167346
* Multimedia: Botanical gardens / Q167346
# Loratadina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Loratadina alergiak tratatzeko erabiltzen duten sendagaia da. Askotan pseudoefedrinarekin batera hartzen dute.
Ketotifeno 1980an patentatu eta 1988an merkaturatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Consejo General de Colegios Oficiales de Farmacéuticos. (2008ko martxoa). Catálogo de medicamentos. Madril, 2758-2759 or. ISBN 9788487276637..
* ↑ (Ingelesez) Fischer, Janos; Ganellin, C. Robin. (2006). Analogue-based Drug Discovery. John Wiley & Sons, 489 or. ISBN 9783527607495..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q424049
* Multimedia: Loratadine / Q424049
# Lorategi-hiri (Bilbo)

Lorategi-hiria edo Loruri (gaztelaniaz Ciudad Jardín) Bilboko auzoa da, lorategi-hiriaren antolakuntza jarraitzen duena. Uribarriko barrutiko auzoa da, bigarren barrutikoa alegia. Auzoa, hiriaren ekialdean dago, Maurice Ravel etorbidearen eta Artxanda mendiaren artean. Pedro Ispizua arkitekto bilbotarrak diseinatu zuen auzo honek, etxebizitza baxuak eta gune berdeak biltzen ditu. XIX. mende bukaeratik Europako hainbat hiritan eraiki ziren mota honetako auzoak.
* Begoñako Errepublikaren mapa topografikoa (1925)

## Historia

1922an Bilboko Udaleko langilea zen Celso Negueruelak, kooperatiba bat sortzea proposatu zuen, Bilboren kanpoaldean langileriarentzako etxebizitza merkeen proiektu bat egiteko. Kokagune desberdinak aztertu ondoren, azkenik Artxanda mendiaren maldetan eraiki zen 112 etxebizitzako auzoa. Etxebizitzak, Pedro Ispizuak eredu neoeuskotarrean diseinatuak, bi solairu zituzten eta etxe bakoitzak bi etxebizitza zituen. Etxebizitza mota desberdinak zeuden, 112 metro karratu eta 160 metro karratu artekoak.
Hasierako asmoa etxebizitza merkeak eraikitzea izan bazen ere, eraikuntza kostuek gorantz egitean, kooperatiba osatzen zuten partaideek diru gehiago jarri behar izan zuten, eta azkenik 16.000 eta 23.000 pezeta inguru jarri behar izan zituzten etxeak erosteko. Gaur egun, are nabarmenagoa da hori, izan ere, etxebizitzetako asko milioi bat euroko prezioan saltzen ari dira.

## Garraioa

Auzo honetan Euskotrenek Loruriko geltokia du.

## Ikus, gainera

* Lorategi-hiri
* Mahatserri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3813889
* ↑ Bilbao Kultura. (2015-02-02). Begoña Herri Garaia - Begoña, Un Pueblo de Altura. (Noiz kontsultatua: 2024-08-02).
# Los Borbones son unos Ladrones

Los Borbones son unos Ladrones, adierazpen askatasunaren alde sorturiko rap abesti baten izenburua da. Pablo Hasel, Valtonyc eta La insurgencia musikarien kontrako auziei erantzun gisa sortu zuten hainbat musikari eta taldek. Model kartzelan grabatu zen bideoklipa, 2018ko apirilaren 8an, Bartzelonan. Bideoklipa No Callarem taldeko pertsonek antolatutako astearen hasiera izan zen. Ekitaldian adierazpen askatasuna aldarrikatu zen.
Bideoklipan honako taldeak eta abeslariek abestu zuten; Elphomega, Machete en Boca, Los Chikos del Maiz, La Raiz, IRA, Def Con Dos, Noult, ZOO, Rapsusklei, Homes i Dones Lludriga, besteak beste.
Pau Llonchek proposatua izan zen, Pablo Hasel, Valtonyc eta La Insurgencia-ren kontrako auziei ezadostasuna adierazi behar zitzaiela eta. Abestian gaztelaniaz eta katalanez kantatzen dute dago eta auzipetutako musikarien zenbait esaldi ditu.
Abestia askoz ere ezagunagoa bihurtu zen 2021ko otsailean, Pablo Hasel-en gartzelatzean.

## Erreferentziak

* ↑ «"Los borbones son unos ladrones": los raperos se unen para desafiar a la Justicia» www.publico.es (Noiz kontsultatua: 2021-02-28).
* 1 2 (Gaztelaniaz) SL, TAI GABE DIGITALA. (2018-04-09). «‘Los borbones son unos ladrones', respuesta colectiva del mundo del hip hop ante la represión» naiz: (Noiz kontsultatua: 2021-02-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52707828
# Los Borgia

Los Borgia 2006. urtean Antonio Hernández espainiar zinema zuzendariak eginiko film biografikoa da. Film eta minisail moduan ekoiztua, Nafarroan, Gandian, Valentzian eta Erroman grabatu zuten.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Inozentzio VIII.a aita santua hil ondoren, Rodrigo Borgia kardinal espainiarra Aita Santu aukeratua da 1492ko konklabean, non Alexandro VI.a izena hartuko du. Lehen unetik, Aita Santu berriak nepotismoaren politikari eusten dio: bere seme nagusi Joani, Maria Enríquez de Lunarekin ezkontzen du Errege-erregina Katolikoen mesedea irabazteko, eta Pontifizioetako armaden komandante nagusi izendatzen du; Zesarrek Valentziako kardinal izendatzen du, honen nahigaberako; Jofré Antsa Aragoikoarekin ezkontzen du hiriaren babesa irabazteko; eta Lukrezia alaba Giovanni Sforza sasikumearekin.

## Pertsonaiak

* Lluís Homar - Rodrigo Borgia
* Sergio Peris-Mencheta - Cesare Borgia
* María Valverde - Lucrezia Borgia
* Sergio Múñiz - Juan Borgia
* Eloy Azorin - Jofré Borgia
* Ángela Molina - Vanozza
* Paz Vega - Caterina Sforza
* Linda Batista - Sancha de Aragón
* Eusebio Poncela - Giuliano della Rovere
* Roberto Enríquez - Paolo Orsini
* Antonio Dechent - Michele Corella
* Miguel Ángel Muñoz - Ramón

## Kanpo estekak

* Datuak: Q947338