# Marisa González

Marisa González González (Bilbo, Bizkaia, 1943ko uztailaren 18a) Marisa González izenaz ezaguna, Espainiako multimedia artista da, ugalketarako eta komunikaziorako teknologia berriak arte-sorkuntzan erabiltzen aitzindaria. Feminismoan eta arte elektronikoan berriz, funtsezko izena da. Bere lana nazioko eta nazioarteko erakunde garrantzitsuetan aurkeztu du, hala nola Veneziako Bienalean, Sofia Erregina Museoan edo Bartzelonako Kultura Garaikidearen Zentroan (CCCB).
MAV 2020 saria jaso zuen Mujeres en las Artes/ Emakumeak Ikusizko Arteetan elkarteak artista/sortzaile onenaren alorrean egindako ibilbideagatik

## Ibilbidea

Bere lehen lanak 70eko hamarkadakoak dira, horien artean Estación Fax (1972-1993-2015) "fax art" izenekotik abiatutako esperimentazio artistikoko proiektu bat dago, hain zuzen ere Internet erabiltzen hasi zenean, datuen eta irudien denbora errealeko transmisioaren aitzindari gisa. Bere lanaren ibilbidean honako hauek nabarmentzen dira: feminismoa, memoria eta arkeologia industriala, birziklapena eta ekologia, bazterkeria-prozesuekiko arreta eta bazterkeria eta prekarietatea herrixka globalean.

### Formakuntza

Jaioterrian, Pianoko Goi Mailako ikasketak egin zituen Bilboko Goi Mailako Kontserbatorioan. 1967an Madrilera joan zen San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikastera. Bertan diktadura frankistaren aurkako ikasle-borroka mugimenduan parte hartu zuen. Irakasleen eraberritzea aldarrikatzeaz gain, Eusebio Sempere bezalako artista garaikideak kontratatzea exigitu zuten, zeinekin karrerarako azken kurtsoa egin zuen. 1970ean, ikasleen ordezkaritzatik, 1. erakusketa libre eta iraunkorraren sustatzailea izan zen, garaiko ikasle eta artista ezagunen parte-hartzearekin. Bere lehen erakusketa izan zen. Urtebete geroago, 1971n ikasketak amaitu eta Estatu Batuetara joan zen Chicagoko Arte Institutuan master bat ikastera (SAIC) (1973). Praktika artistikoei aplikatutako teknologia berrietan espezializatu zen Generative Systems sailean, non Sonia Sheridanen ikasle izan zen eta teknologia berriekin esperimentatu zuen, faxaren erabilera barne, baita bat-bateko irudiak sortzeko beste makina batzuekin ere. AEBetan Eskubide zibilen aldeko borrokaren garaia ere bada Marisa Gonzalezek bere obran txertatzen duen gaia.
1970ean, Sheridan artista amerikarrak programa berri bat sortu zuen SAICen, eta Generative Systems izeneko sail berri bat, artearen azterketa sistematikoa egiteko hainbat makinarekin eta 3M Color in Color fotokopiagailu asmatu berriarekin. Generative Systemsentzat, kolorezko lehen fotokopiagailu hori 1970ean arteen irakaskuntzako zentro batean sartzea iraultza izan zen, kolorezko makina batek emaitzak berehala eskaintzen zituen lehen aldia baitzen. Beraz, denboraren eta espazioaren neurria goitik behera aldatu zen, Marisa Gonzálezek Sonia Sheridanen ibilbideari buruzko artikulu batean azaldu zuenez.
   "Ni beti izan nintzen feminista, baina ez nintzen mugimendu feministaz jabetzen, ez nuen parte hartu. Baina AEBn, Mary Beth Edelson irakasleari esker (New Yorkeko feminista ekintzailea zen), harekin hasi nintzen emakumearen aurkako indarkeriarekin erabat konprometitutako lanak egiten. Gizarte-gaia beti landu izan zuen, 1971-73 urteetako 'Anonimoak Chicagon' seriean, Chicagoko auzo beltzeko bizi-baldintzei buruz... baina 1975-77 urteetako "La descarga" seriea konpromiso feministako sail zabala izan zen, konpromiso feminista sail zabala izan zen, eta nire ikaskideei oinazea eta beldurra adierazi zizkien erretratuak egin nituen Coran School of Art-en".

### Garapen profesionala

1981ean, banakako lehen erakusketa egin zuen Madrilen, "Presentziak" izenburupean, Evelyn Botellaren Galeria Aele-n. Beste formatu batzuetara transferitutako koloretako fotokopiekin egindako lanak aurkeztu zituen lehen aldiz Madrilen.
1982an bere lana Arte Garaikideko Arku nazioarteko azokaren lehen edizioan erakutsi zuen, baita hurrengo edizioetan ere, Madrilgo Evelyn Botella Galería Aele galerian.
1986an, Madrilgo Sofia Erregina Museoan inaugurazio-erakusketan parte hartu zuen: ""Procesos: Cultura y Nuevas Tecnologías/ Prozesuak: Kultura eta Teknologia Berriak". Bertan, Sonia Sheridan irakasle ohiaren lanak eta John Cage, Marina Abramovic edo Salvador Dalí ospetsuenak egon ziren. Erakusketa horretan, Marisa Gonzálezek 3 atal eman zituen komisarian. 1.erakusketa: 1960ko hamarkadaren amaieran Madrilgo Kalkulu Zentroan egindako lanen berrikuspena; 2. erakusketa: Elektrografiaren, nazioarteko artisten lanak berrikusita, eta 3. erakusketa Sonia Sheridanena. Marisa González historiako lehen artista komisario izan zen.
1992an, Madrilgo Arte Ederren Zirkuluan zuzendu zuen Taller de Arte Actual la poética de la tecnología/ Gaur Egungo Artearen Tailerra, eta 1993an, Marisa Gonzálezek eta tailerreko ikasleek faxaren historiako instalazio garrantzitsuenetariko bat sortu zuten. 1993an, Marisa Gonzálezek eta tailerreko ikasleek art. faxaren historiako instalazio garrantzitsuenetarikoa sortu zuten. Urte berean, "Clónicos/ Klonikoak" serieari ekin zion (1993-1997), eta panpinak erabili zituen gizakiaren erreferentzia gisa.
Bere lehen net art lana 2000. urtean izan zen, fabriken eta langileen egoeratik eta garai industrialeko emakumeen egoera berezitik abiatuta. Urte batez, Bilboko zentroko ogi-fabrika baten eraispenaren jarraipena egin zuen. XX. mendearen amaierako eta XXI. mendearen hasierako hamarkada osoan, González fabriken desegite eta suntsiketa aztertzen ari da. Garrantzitsuena Lemoizko Zentral Nuklearra desegiteko egin zuen lana da:
   Arkitektura ez ezik, eduki-estetika ere interesatzen zait –ekoizpen-kateak, langileen lan-egoera eta erreskatatu ahal izan ditudan objektu eta dokumentuak–.
2012an, Veneziako Arkitekturako Bienaleko komisario David Chipperfield gonbidatu zuen pabiloi nagusiko "Common ground" erakusketan parte hartzera, bere bideoekin: Ellas filipinas Female open space invaders , emakume filipinarrei buruz Hon Kong-en.
2014. urtean Genealogia Feministak erakusketan parte hartu zuen artistetako bat izan zen Leongo MUSAC museoan.
2015. urtean, Madrilgo Tabako Fabrikako aretoetan eta Santiagoko CGACen (Espainiako Kultura Ministerioak antolatua, Rocío de la Villa teorialariaren komisarioa) egin zuen atzera begirako erakusketa.
2020an MAV saria jaso zuen bere ibilbide artistiko eta sortzaile osoari.

### Bestelako jarduerak

Arte-sortzailea den aldetik, Marisa Gonzálezek zeregin nabarmena izan du elkarte-testuinguruen sortzaile gisa, artisten eskubideak aldarrikatuz eta haien lanak, batez ere emakumeenak, bigarren mailan uzten saiatuz. Madrilen ikasle-mugimenduan izandako aktibismotik, gero Artista Plastikoen Elkarteko zuzendaritza-batzordeko kide izan zen, eta plataforma horretatik, gobernu sozialista berriarekin, Zuzendaritza Batzordeko kide gisa parte hartu zuen 1983an Madrilgo Arte Ederren Zirkulua berreraikitzen eta berritzen, Martin Chirino, Josefina Molina, Lucio Muñoz, Pedro García Ramos, Basilio Martín Patino, Tomas Marco, José Luis Temes eta abarrekin batera. Zuzendaritza Batzordetik, Arte Ederren Zirkuluan lehen bideo-jaialdiak sortzea lortu zuen Madrilen 1984an eta 1986.
Espainiako Ikusizko Arteen Emakumeak MAV elkarteko lehendakariorde izan zen 2010etik 2017ra. Harreman aktiboa izan zuen elkarte horretan, Aholkularitza Kontseiluko kide gisa, eta M-Arte y Cultura Visual aldizkarian kolaboratzen zuen kontseilu editorialeko kide gisa.

### Lana

Lau hamarkada baino gehiagoan, bere lana arteari eta feminismoari buruz gogoeta egiten duten hainbat laginetan sartu da. 2012an, Juan Vicente Aliagak eta Patricia Mayayok komisaldutako "Genealogia feministak Espainiako artean: 1960-2010" erakusketan parte hartu zuen. MUSACen aurkeztuta. Marisa González, 2012an, Lac 13. edizioan (eremu komuna) parte hartzera gonbidatutako artista plastiko bakarretako bat izan zen, eta haren helburua zen "begirada gaur egungo arkitekturan gertatzen diren lankidetza-prozesuetan zentratzea". "Female open space invaders/ Ellas filipinas" lanarekin, Hong Kongeko filipinar diaspora dokumentatu zuen, bai jatorrizko herrialdeetan bai helmugakoetan esplotazio-egoera baten biktimak. Hala, kolonia ondoko ekonomia globalizatuak etxeko zortasun berriak sortzen dituela salatu zuen.
2015. urtean, Tabacalerako Promoción del Arte de Madrid erakusketan, artistaren 45 urteko ibilbideari buruzko atzera begirako erakusketa egin zuen, Rocío de la Villak komisalduta. Etxeko Erregistroak izeneko erakusketa hiru ardatzetan antolatu zen: Lankidetza-proiektuak eta teknologia berriak (1970-1996), Industria-sistemaren arkeologiak: modernitatea eta tardomodernitatea. Dokumentazioa eta artxiboa (1996-2006): argazkien, bideoen eta dokumentuen bidez, HP Harino Panadera fabrika eta Galletas Artiach Bilbon, Lemoizko Zentral Nuklearra Bizkaian (ez da inoiz martxan jarri) edo Siderurgia Ensidesa Arcelor Avilesen eta kolonien ondoko erregistroak. Industriaren ondoko bilakaera eta lan ustiapena (2008-2014).
Erregistro domestikatuak Santiagon Arte Garaikideko Zentro Galiziarra (CGAC) museora joan ziren 2016. urtean.
   "Emakumeak sistema patriarkalaren pean baztertzen direla salatzea, norbanakoak haurtzarotik atxikitzeari buruzko hausnarketa, non etorkizunean emantzipatzeko aukera egongo litzatekeen, eta modernitatearen balioen eta Tardomodernitatearen errealitateen arteko kontraesanak, globalizazio baten egoera prekarioan; globalizazio horren ezaugarria da eskuzko desoreka ekologikoan dauden desberdintasunen gero eta polaritatea eta muturrekoagoa dela, edo naturaren eta fabrikako kutsaduraren arteko kontrastea, behin eta berriz agertzen dena, aldi eta proiektu zehatzak zeharkatuz", adierazi zen erakusketaren programan.
2017an, Women in Work talde-erakusketan parte hartu zuen. Emakumea, Artea eta Lana globalizazioan Valentziako eta Castellóko Unibertsitate Politeknikoko Erakusketa Aretoan, Ellas, Filipinas. Lan horrekin berarekin, Hidden Workers erakusketan parte hartu zuten Seulgo Arte Garaikidearen Museoan, Martha Rosler edo Guerrilla Girls bezalako artista historikoekin batera. 2019an “Feminismoak!” proiektuan parte hartu zuen Bartzelonako Kultura Garaikideko Zentroan, CCCBn. Proiektuak bi erakusketa ditu: 70eko hamarkadako Abangoardia Feminista eta Genero-koreografiak.
2020 erakusketa feminista internazionalean parte hartu zuen. Emakume artistak bi mende bitartean. Transformazioak. Caja Canaria Fundazioak, Tenerifeko Santa Cruzeko Kultur Guneak, María Oropesa eta María Toral komisario dituela, 46 lan guztira, pintura, argazki, eskultura, bideoarte eta instalazioen artean. Mundu mailako 40 artistek egindako lanak bildu zituen, besteak beste: Louise Bourgeois, Joana Vasconcelos, Cristina Iglesias, Esther Ferrer, Christine Spengler, Paula Rego, Pamen Pereira, Cindy Sherman, Marina Abramovic edo Concha Jerez.

## Egindako proiektuak

* Birmania, 2012-2014
* Ellas, Filipinas. Hong Kong 2010-2012.
* El Mensaje del Kanga 2011-2012
* Central Nuclear de Lemóniz 2003-2006.
* Son de ellas 2002-2005
* La Fábrica 2001
* Transgénicos/ Transgenikoak 1997-2003J
* Clónicos/ Klonikoak 1993-1997
* Foto-Video-PC LUMENA 1993-1997
* Fax Art 1972-2013
* Buble Art 1992-1993
* Pinturas Electrográficas/ Pintura Elektrografikoak 1980-1990
* Violencia mujer/ Emakumeen indarkeria 1975-1977
* Chicago fotografía/ Chicago argazkia B/N 1971-1973
* Sistemas Generativos/ Sistema Generatiboak 1971-1973

## Erakusketak

* 1972an hasi zen Chicago erakusketa-ibilbidea, eta hainbat galeriatan eta arte-zentrotan erakusketak egiten jarraitu zuen. Lehen banakako erakusketa egin zuen Espainian, Bilbon, 1977an, eta Madrilen, Presentzia Elektrografikoak erakusketa. Evelyn Bot galeria (Aele galeria) Madril 1981.
* Lehen ORTZI-82 erakusketan parte hartu zuen, Madrilgo Evelyn Botellarekin (Galeria Aele). 1982.
* 1986. urtean, Madrilgo Reina Sofía Arte Zentroaren inaugurazio-erakusketan, Prozesuak erakusketa jarri zuen. Kultura eta teknologia berriak.
* Bilboko Harino Panadera ogi-fabrikaren eraispenari eta eraispenari buruzko La Fábrica izeneko proiektu zabalarekin hasi zuen industria-arkeologiako lehen lana, eta Telefónica Fundazioan argazkiak, bideoak eta instalazioak aurkeztu zituen. Madril. 2000.
* Lan horrek Gasteizko Montehermoso Zentroa eta Bilboko Rekalde Aretoa (Ilgner Cedemi gunea) hartu zituen. 2001.
* 2002. urtean, bere proiektu nagusienetako bat hasi zuen, Lemoizko Zentral Nuklearrean bi urtez murgiltzea. Bi urte horietan, nuklearraren espazioetan zehar ibili zen, eta bideo eta argazkien bidez, desegiteko prozesua erregistratu zuen. Horretarako, hainbat objektu bildu zituen instalazioak eta bideoa eraikitzeko. 2004. urtean proiektu zabalaren zati bat aurkeztu zuen Burgosko Goi Arte Zentroan, Lemoniz, Kontrol Mekanismoak.
* 2012an, 13. Veneziako Arkitektura Biurtekoan, Common Groundek "Female open space invaders, Ellas filipinas" proiektua aurkeztu zuen.
* Lehen atzera begirako erakusketa, Etxeko Erregistroak izenekoa, Kultura Ministerioko Madrilgo Tabako Fabrikako aretoetan egin zuen, 2015.
* Registro Domesticados CGACera joan zen, Santiagoko arte garaikidearen museora. 2016.
* 2019an Amor y Memoria banakako erakusketa egin zuen Madrilgo Freijo Galerian, PhotoEspaña 2019.
* 2019an Etxeko Erregistroak (Women) banakako erakusketa egin zuen Logroñoko Amós Salvador aretoan.
* 2019an, “Feminismoak!", 70eko hamarkadako abangoardia feministak” nazioarteko erakusketan parte hartu zuen Bartzelonako CCCBn.
* 2020an, bi mende arteko Emakume artistak nazioarteko erakusketan parte hartu zuen. Caja Canaria Fundazioan aldaketak Santa Cruz Tenerifeko Espazio Kulturalean. 34
* 2021ean Argia aurkeztu zuen bizitzaren amaierara arte Andaluziako Arte Zentroan.
* 2022an, Marisa González Santanderrera itzuli zen Pulpa y piel aurkeztera 'Palacete del Embarcadero' delakoan.

## Sariak eta aintzatespenak

* MAV 2020 saria jaso zuen Mujeres en las Artes/ Emakumeak Ikusizko Arteetan elkarteak artista/sortzaile onenaren alorrean egindako ibilbideagatik

## Erreferentziak

* ↑ «Marisa González expone en la Bienal de Venecia una obra sobre el capitalismo | Teinteresa» www.teinteresa.es (Noiz kontsultatua: 2021-09-21).
* 1 2 3 Navarro, Mariano. (2015-03-20). Marisa González, la pionera constante. (Noiz kontsultatua: 2021-09-21).
* 1 2 3 Metrópolis - Marisa González. 2016-04-04 (Noiz kontsultatua: 2021-09-21).
* ↑ Diego, Juan Albarrán. (2015-01-28). «Lo profesional es político: trabajo artístico, movimientos sociales y militancia política en el último franquismo» Espacio Tiempo y Forma. Serie VII, Historia del Arte (3): 245–271. doi:10.5944/etfvii.3.2015.12700. ISSN 2340-1478. (Noiz kontsultatua: 2021-09-21).
* 1 2 3 4 5 Marisa Gonzalez. Registros domésticos. .
* ↑ Sonia Sheridan pionera en las nuevas tecnologias. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Samaniego, Fernando. (1982-02-06). «La feria Arco 82 busca una línea internacional para el arte español contemporáneo» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Procesos: cultura y nuevas tecnologías | Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía» www.museoreinasofia.es (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* 1 2 (Ingelesez) EL RETRATO SUBJETIVO: Nekane Aramburu habla sobre Marisa González. (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «El Cultural - Revista de cultura y artes referente en España - Elcultural.com en El Español» El Español (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) Burgueño, María Jesús. (2012-09-02). «Marisa González en la Bienal de Arquitectura de Venecia 2012» Revista de Arte - Logopress (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) Hoy, Málaga. (2012-08-28). «Marisa González participa en la Bienal de Arquitectura de Venecia» Málaga Hoy (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) Internet, Unidad Editorial. «Venecia presenta la vanguardia de arquitectura mundial» www.elmundo.es (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) ARTEINFORMADO. (20140603). «Genealogías feministas en el arte español: 1960-2010, Exposición, jun 2012» ARTEINFORMADO (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Marisa González» El Español 2015-02-20 (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ «La Ventana del Arte - CGAC Centro Galego de Arte Contemporánea - Exposición Marisa González 2016, Rexistros domesticados» www.laventanadelarte.es (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) MAV. (2020-12-11). «EVENTOS / PREMIOS MAV 2020: YA PUEDES VER EL VÍDEO DE ENTREGA A LAS PREMIADAS» MAV (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) Castro, Maria Antonia De. (2014-01-27). «IV PREMIOS MAV en RECONOCIMIENTOS 2013» M-Arte y Cultura Visual (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ «Premios MAV 2011 - Clásicas y modernas» web.archive.org 2018-03-10 (Noiz kontsultatua: 2022-09-15).
* ↑ (Ingelesez) «MUSAC» musac.es (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ «La revolución de espacios de las mujeres filipinas en Hong Kong llega a Huelva de la mano de Marisa González - Huelva Buenas Noticias» huelvabuenasnoticias.com (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) Atlas. (2017-02-27). «WOMEN IN WORK. Mujer, arte y trabajo en la globalización» Revista ATLAS (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) Bosco, Roberta. (2019-07-22). «El arte de la revuelta feminista» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Documentos» Fundación CajaCanarias 2022-05-10 (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) Baonza, Raúl Gorroño. (2020-01-31). «Arte con un marcado acento femenino» eldia.es (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ellas, Filipinas « Blog del Instituto Cervantes de Londres. (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Marisa González: Nuclear LMNZ / Mecanismos de control» Fundación Caja de Burgos (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) MAV. (2019-07-04). «EXPOSICIONES / Marisa González en Feminismos! CCCB» MAV (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Promoción del Arte revisa en Logroño la carrera de Marisa González» masdearte. Información de exposiciones, museos y artistas 2019-09-17 (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ «ELMUNDO.ES | SUPLEMENTOS | MAGAZINE 335 | Viaje a la central dormida de Lemóniz» www.elmundo.es (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) Samaniego, Fernando. (2004-04-29). «Un testimonio artístico despierta la arqueología industrial de Lemóniz» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) «A visión de Marisa González chega o CGAC de Santiago» www.elcorreogallego.es (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ «IAC | La Galería Freijo inaugura "Amor y Memoria" de Marisa González en el marco de PHotoEspaña 2019» iac.org.es (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ Press, Europa. (2019-11-02). «La Sala Amós Salvador acoge hasta este domingo 'Registros domesticados (Women)', una exposición de Marisa González» www.europapress.es (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Feminismos: dos exposiciones para una vanguardia en el CCCB» masdearte. Información de exposiciones, museos y artistas 2019-07-18 (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).
* ↑ «Marisa González. Luz hasta el final de la vida - Exposición - Centro de Creación Contemporánea de Andalucía» www.c3a.es (Noiz kontsultatua: 2022-09-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22916713
* Multimedia: Marisa González / Q22916713