OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Artur Dalaloian

Artur Gratxievitx Dalaloian, errusieraz: Артур Грачьевич Далалоян (Tiraspol, Moldavia, 1996ko apirilaren 26a), errusiar gimnasta artistikoa da. 2018an Munduko Txapelketa irabazi zuen, bost aldiz izan da Europako txapelduna; bi aldiz Errusiako txapelduna (2017-2018), eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen taldeko lehiaketan, Errusiako Komite Olinpikoaren banderapean.

## Biografia

Tiraspolen jaio zen, Moldavian, baina laster mugitu ziren Errusiara. Novosibirsken hasi zen gimnasian entrenatzen 6 urte zituela eta Moskura bizitzera joan zirenean Aleksandr Kalininekin entrenatzen hasi zen.

## 2020ko Udako Olinpiar Jokoak

2021ean orpazurda hautsi zuen olinpiar jokoen aurretik. Hala ere, ROC taldearekin parte hartu zuen modalitate guztietan, eta urrea irabazi zuen taldeka gizonezko kategorian. Japoniako taldearen (zilarrezko domina) eta Txinako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen ROCeko taldea Tokion, eta honako hauek osatzen zuten ROCeko gimnasta taldea: Denis Abliazin, David Beliavski, Artur Dalaloian eta Nikita Nagornyk. Kontuan izan, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela. .
Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | taldeka, gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .
* ↑ «Artur Gratxievitx Dalaloian» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Gymnastics-Dalaloyan reaches all-around final despite recent Achilles injury» Reuters 2021-07-24 (Noiz kontsultatua: 2021-07-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29525958
* Multimedia: Artur Dalaloyan / Q29525958
# Artsmithita

Artsmithita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Artsmithita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Hg+2)2Al(PO4)1.74(OH)1.78}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Artsmithite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3624475
# Artur Boruc

Artur Boruc (Siedlce, 1980ko otsailaren 20a) - futbolari poloniarra, atezaina. Eskoziako Celtic futbol taldeak 2005.urtean fitxatu zuen. 2007ko Martxoaren 1 arte Poloniako futbol selekzio nazionalarekin 21 aldiz jokatu du.

## Kirol ibilbidea

* - 1999: Pogoń Siedlce
* 1999 - 2005: Legia Warsaw
* 2000: Dolcan Ząbki
* 2005 -:Celtic F.C.
* Datuak: Q207800
* Multimedia: Artur Boruc / Q207800
# Artur Davtian

Artur Davtian, armenieraz Արթուր Դավթյան, (Erevan, Armenia, 1992ko abuztuaren 8a) gimnastikan aritzen den kirolari armeniarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen Zaldi-arkuduna gizonezko kategorian, Armenia ordezkatuz; Shin Jea-hwan hegokorearraren (urrezko domina) eta Denis Abliazin errusiarraren (brontzezko domina) atzetik sailkatu zen.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan (Paris) zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Zaldi arkuduna |
| 2024 | Paris Frantzia | 02 ! | Zaldi arkuduna |

## Erreferentziak

* ↑ «Artur Davtian» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Artur Davtian» olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4153674
* Multimedia: Artur Davtyan / Q4153674
# Artturi Ilmari Virtanen

Artturi Ilmari Virtanen (Helsinki, Finlandia, 1895eko urtarrilaren 15a - Helsinki, 1973ko azaroaren 11) finlandiar biokimikaria izan zen.

## Biografia

Helsinkiko unibertsitateko kimika-irakasle eta Helsinkiko Teknologia Unibertsitateko biokimikako ikertzaile eta irakasle izan zen. Proteina askotako bihien ekoizpena handitu eta gordetzeko sistemak hobetzeko ikerketak egin zituen batez ere, garrantzi handikoak baitira haiek negu luze gogorrak dituzten herrialdeetan. Bihitegietako hartzidura-prozesuak aztertu zituen gehienbat, eta aleak andeatzen dituzten azidotze-prozesuak eragozteko metodo bat asmatu zuen, bere izenaren laburduraz AIV deitua.
Kimikako Nobel Saria irabazi zuen 1945ean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157239
* Multimedia: Artturi Ilmari Virtanen / Q157239
# Artur Balder

Artur Balder (Alacant, 1974ko abuztuak 14) Ipar Amerikako zinema-zuzendari eta idazlea da, jatorri espainiarrekoa.

## Biografia

Teutoburgoko saga fikzio militarreko liburuen segidagatik da ezaguna. Erromatar Inperioan dago girotuta, Germania Magnarekin mugan izandako gerretan. Testuingurua hauek osatzen dute: Teutoburgoko oihaneko gudua, Germaniaren bigarren inbasioak eta Julio-Claudia dinastiak horren ondoren egin zuen kanpaina luzeak. Oraingoz, segida horretako lau liburu argitaratu ditu. Arminio keruskotarra heroi germaniarrari zuzendutako fikziozko lan luzeena eta zabalena da.
Beste liburu-segida bat ere idatzi du, Widukinden kronikak, Viduquindo duke saxoi erreboltaria eta bere aurkari Karlomagno dituena ardatz. Zinema-zuzendaria ere bada, eta Little Spain auzoari buruzko ikerketen arduraduna. Dokumental batzuk egin ditu, non New York hiriko espainiar etorkinen historia lehen aldiz kontatzen den.
Arte garaikideari buruz egin zuen dokumentala, Ciria pronounced thiria izenekoa, 2013ko maiatzean estreinatu zen New Yorkeko MoMAn, Telefónica multinazionalaren babesaz, eta 2013ko azaroan Berlingo Martin Gropius Bau zentroan.

## Erreferentziak

* ↑ Gallegos en otra "Little Spain".. El Faro de Vigo (Noiz kontsultatua: 2002-12-12).
* ↑ Interview with Artur Balder, director of Little Spain.. El Faro de Vigo (Noiz kontsultatua: 2002-12-12).
* ↑ Nueva York tuvo su Little Spain.. El País (Noiz kontsultatua: 2002-12-12).
* ↑ Documentary Brings Manhattan's Little Spain to big screen.. The Herald Tribune (Noiz kontsultatua: 2002-12-12).
* ↑ Artur Balder triunfa en la narrativa infantil y debuta en la histórica Spain.. El País (Noiz kontsultatua: 2002-12-12).
* 1 2 Little Spain florece en Nueva York. El País (Noiz kontsultatua: 2002-12-12).
* 1 2 Rostros conocidos en Nueva York York. El País (Noiz kontsultatua: 2002-12-12).
* ↑ Estreno en el Martin Gropius Bau, Berlin.. El Confidencial (Noiz kontsultatua: 2002-12-12).
* ↑ Art Berlin. Art Berlin (Noiz kontsultatua: 2002-12-12).

## Kanpo estekak

* On-line Artur Balder
* Artur Balder, New York, 2013.
* Datuak: Q59206
* Multimedia: Artur Balder / Q59206
# Antzinako ekialdeko eslaviera

Antzinako ekialdeko eslaviera edo antzinako errusiera (autoglotonimo: рѹсьскъ ѩзыкъ) ekialdeko eslaviar hizkuntza izan zen, X. eta XV. mendeen artean Kieveko Rusan ekialdeko eslaviarrek hitz egiten zutena. Protoeslavieraren ondorengoa, bere aldaerak egungo Bielorrusian, ipar eta erdialdeko Ukrainan eta mendebaldeko Errusian berba egiten zuten. Hizkuntza honetako agiri askorik ez daudenez, zaila da esatea hizkuntza bateratua zenetz.

## Erreferentziak

* ↑ Lunt, Horace G.. (2001). Old Church Slavonic Grammar. (7. argitaraldia).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35228
* Multimedia: Old East Slavic / Q35228
# Antzinako ekido arrazen ezaugarri

Antzineko ekido arrazen ezaugarriak, ingelesez: Primitive markings, frantsesez: Marques primitives des équidés, bereziki ilajearen kolorean baina ez bakarrik asto, basasto edo onagroetan agertzen diren ezaugarri edo "markak dira". Zaldiengan antzinako zaldi arrazetan (bereziki antzinako poni arrazetan) agertzen dira ezaugarri hauek. Marka hauek bereziki dun geneak sortzen dituen ilaje kolorekin lotuta agertzen dira.
Antzineko ezaugarri hauek dira bereziki mando-marra bizkarraldean eta zebra-marrak hanketan zein gorputzaren beste hainbat ataletan. Dun genea daramaten arraza guztiek daukate mando-marra bizkarrean ageri, baina gainontzeko antzineko ezaugarriak aldatzen dira batetik bestera. Arraza zaharreko beste ezaugarriak hauxek dira: Besaburuetan marrak eta ile argiagoak zurda eta buztan ertzetan.

## Anztineko ezaugarrien jatorria

Dun geneak markatzen du neurri batean aspaldiko zenbait zaldi arrazetan "jatorrizko mota basatia", ingelesez: Wild type. Hala ere dun geneari lotutako ezaugarriak ez dira bakarrak antzineko zaldi arrazak definitzerakoan.
Labar artean ugari dira antzinako ekido arrazen ezaugarriekin agertzen diren figurak. Esate baterako Zestoako Ekainen hainbat ekido agertzen dira antzinako ezaugarri nabarmenekin. Azken benetako basazaldia, przewalski zaldia, dun koloreko aberea eta antzinako ekido arrazen beste ezaugarriekin, hanketako zebradurak esate baterako.

## Bizkarreko mando marra

Mando marra aberearen bizkar hezur guztian hedatzen den marra iluna da.

## Erreferentzien zerrenda

* ↑ Stachurska, AM (1999). "Inheritance of primitive markings in horses". J. Anim. Breed. Genet. 116: 29–38.
* ↑ http://www.vgl.ucdavis.edu/services/dunhorse.php
* ↑ http://link.springer.com/article/10.1007%2FBF01763802

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3294752
* Multimedia: Primitive markings / Q3294752
# Antzinako eskandinaviera

Antzinako eskandinaviera Eskandinaviako biztanleek eta bere diasporak Bikingoen Aroan eta 1300. urtera arte inguru hitz egiten zuten eskandinaviar hizkuntza izan zen.
Antzinako eskandinavieraren arbasoa zen aitzineskandinavieraren aldaketak VIII. menderako jadanik bukatuta zeuden. Handik XIV. mendera arte antzinako eskandinavierazko aroa izan zen. Datak, aldiz, ez dira absolutuak eta badaude XV. mendeko antzinako eskandinavierazko testuak.
Hizkuntzaren aldaera nagusiak ekialdeko antzinako eskandinaviera, mendebaldeko antzinako eskandinaviera eta antzinako gotlandiera ziren. Aldaeren arteko ez zeuden muga zehatzik ez bazeuden ere, ekialdekoa ekialdeko Norvegian eta mendebaldekoa mendebaldeko Suedian hitz egiten zuten. Hiztun gehienek ekialdeko aldaera hitz egiten zuten eta egungo Danimarkan eta Suedian bizi ziren. Antzinako gotlandiera batzuetan ekialdekoaren zatitzat jotzen dute adituek.
XII. mendeko islandiar Grágás legeen arabera, suediar, norvegiar, islandiar eta daniarrek hizkuntza bera menperatzen zuten , dǫnsk tunga izenekoa. Pixkanaka-pixkanaka hizkuntza islandiera, faroera, norvegiera, daniera eta suediera bilakatu zen baina elkarrekiko ulergarritasun ez da guztiz desagertu.

## Erreferentziak

* ↑ Gordon, Eric V. & A.R. Taylor. An Introduction to Old Norse. Oxford: Clarendon Press, 1981
* ↑ Torp, Arne, Lars S. Vikør (1993), Hovuddrag i norsk språkhistorie (3.utgåve), Gyldendal Norsk Forlag AS 2003

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35505
* Multimedia: Old Norse manuscripts / Q35505
# Antzinako eliza-eslaviera

Antzinako eliza-eslaviera (словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ, slověnĭskŭ językŭ), antzinako bulgariera ere deitua, lehenbiziko eslaviar hizkuntz literarioa izan zen. Zirilo eta Metodio, IX. mendeko bizantziar misiolari kristauek estandarizatu zuten, eta hizkuntz honetara itzuli zituzten Biblia eta liturgiako beste testu batzuk. Horretarako Tesalonikatik hurbil mintzatzen zen Mazedonieran oinarritu ziren, eta idazteko alfabeto glagolitikoa asmatu zuten. X. mendetik aurrera, alfabeto zirilikoak glagolitikoa ordeztu zuen.
IX. eta XII. mendeen artean antzinako eliza-eslaviera Eliza ortodoxoen liturgia hizkuntza izan zen. XIV. mendean agertutako beste hizkera modernoago bat, eliza eslaviera deitutakoa, oraindik ere erabiltzen da Errusiako Eliza Ortodoxoan.

## Erreferentziak

* 1 2 Old Church Slavonic Omniglot.com
* ↑ Old Church Slavonic language Global.britannica.com

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Old Church Slavonic Online Utexas.edu
* Datuak: Q35499
# Antzinako euskara

Antzinako euskara terminoa ez dago finkatua eta hainbat esanahi izan ditzake. Luis Núñez Astrainek, adibidez, Euskera Arcaico terminoa euskaratzeko erabili zuen, I.-III. mende artean erabili ahal zen hizkuntzari ematen diona. Euskara antzinaroan terminoaren baliokide gisa ere har liteke. Bestalde, ez da ziurra hizkuntza bakarra edo hizkuntza-multzo bat izango zen.
Aitzineuskara (protoeuskara) euskara historikoa (idatzia) baino lehenagoko euskara hipotetikoa da.
Antzinaroko idazkunei begiratzen badiogu, ordea, egungo euskararen aurrekariak, edo aurrekari beraren aldaerak, izan daitezkeen akitaniera eta baskoiera (edo baskonikoa edo baskoien hizkuntza) aurkituko ditugu. Akitaniera terminoa ere baliokidetzat hartu da luzaroan, akitanierarekin zuzenean identifikatu baitzen euskal kutxua zuen inskripzioetako izenen multzoa, baina eusko-akitaniera eta baskokikoa edo baskoien hizkuntzaz ere hitz egiten hasi zen, batez ere Akitaniatik urrun agertutako euskal familia linguistikoko izenen agerpenak ugaltzen hasi zirenean, bai Hueskan, nola Nafarroan, Errioxan, Aragoien eta Araban. 2020. urteko argitalpenean, Joakin Gorrotxategik vasconico-aquitano terminoari eman dio lehentasuna.
Euskararen balizko aitzindarien izendapen aniztasunari buruz sakontzeko, irakurri Euskararen historia: Izendapenaren arazoa.

## Ikus, gainera

* Aitzineuskara
* Euskararen historia
* Euskararen jatorria
* Akitaniera Sorian
* Eusko-akitanierazko izendun idazkunen zerrenda: Zerrenda, mapak eta taulak
* Baskoien hizkuntza
* Pertsona eta jainko edo jainkosa izen baskoniko
* Zerrenda:Eusko-akitanierazko izendun idazkunak
* Commons-eko kategoria: Kategoria:Aquitanian language
* Commons-eko kategoria: Kategoria:Inscriptions with Aquitanian names

## Erreferentziak

* ↑ Núñez Astrain, Luis. (2004). El euskera arcaico : Extensión y parentescos. [El euskera arcaico : Extensión y parentescos. 2003] Donostia: Gaiak.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Vascónico-Aquitano. Lengua | escritura | epigrafía» Prensas de la Universidad de Zaragoza (Noiz kontsultatua: 2023-07-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q120499665
# Antzinako gaztelania

Antzinako gaztelania edo Erdi Aroko gaztelania (gaztelaniaz: castellano medieval edo romance castellano) hizkuntza erromantze bat izan zen, iberiar taldekoa. Erdi Aroko Gaztelako Erresuman sortu zen, latin arruntak bertako hizkuntzekin izandako ukipen-egoeraren ondorioz. Horrela bazen, antzinako gaztelaniak euskararen hainbat ezaugarri fonetiko bereganatu zituen (bost bokaleko sistema, hasierako "f"-a galtzea...).
Gaztelan X. mendetik XV. mendera mintzatzen ziren eta kontsonanteen birdoitze baten ondoren, egungo gaztelania sortu zuen. Bere literatura izan zuen Mio Ciden eresia lehenengo lan zabala izanik.

## Erreferentziak

* ↑ Cano, Rafael. (2005). Historia de la lengua española. Bartzelona: Ariel Lingüística.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1088025
# Asymblepharus

Asymblepharus Scincidae familiako narrasti genero bat da. Asian bizi dira.

## Espezieak

* Asymblepharus alaicus (Elpatjevsky, 1901)
* Asymblepharus eremchenkoi Panfilov, 1999
* Asymblepharus himalayanus (Günther, 1864)
* Asymblepharus ladacensis (Günther, 1864)
* Asymblepharus mahabharatus Eremchenko, Shah & Panfilov, 1998
* Asymblepharus nepalensis Eremchenko & Helfenberger, 1998
* Asymblepharus sikimmensis (Blyth, 1854)
* Asymblepharus tragbulense (Alcock, 1898)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q259549
* Multimedia: Asymblepharus / Q259549
* Espezieak: Asymblepharus
# Aswan

Aswan (arabieraz: أسوان Aswān ʔɑsˈwɑːn ahoskatua; egiptoeraz: Swenet ; koptoeraz: ⲥⲟⲩⲁⲛ, Swān ; antzinako grezieraz: Συήνη Syene ), antzinean Siene deitua, hegoaldeko Egiptoko hiria da, Aswango eskualdeko hiriburua dena.
Aswango presaren iparraldean, Niloren eskuinaldean, lehenengo ur-jauzian dago. Egungo hiria handitu eta lehen bereizirik zegoen Elefantina du barnean.

## Klima

Datu klimatikoak (Aswan) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 22.9 | 25.2 | 29.5 | 34.9 | 38.9 | 41.4 | 41.1 | 40.9 | 39.3 | 35.9 | 29.1 | 24.3 | 33.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 8.7 | 10.2 | 13.8 | 18.9 | 23.0 | 25.2 | 26.0 | 25.8 | 24.0 | 20.6 | 15.0 | 10.5 | 18.5 |
| Euria (mm) | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.7 | 0.0 | 0.6 | 0.0 | 0.0 | 1.4 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.5 | 0.0 | 0.25 | 0.0 | 0.0 | 0.9 |
| Eguzki orduak | 298 | 281 | 322 | 316 | 347 | 363 | 375 | 360 | 298 | 315 | 300 | 289 | 3864 |
| Iturria (1): World Meteorological Organization ||||||||||||||
| Iturria (2): The Weather Network ||||||||||||||

## Historia
### Antzinatea

Swenet zeritzon hiria da gaurko Aswan. Egiptoko hegoaldeko muga zen, lehenengo ur-jauziaren azpian dagoelako, eta deltaraino ontziz nabigatzeko ez zegoelako inolako trabarik. Hegoaldetik iparralderantz zihoazen ontzien ordainsariak ipintzen zituzten hiriko agintariek, leinuz leinu.
Inguru honetan zeuden antzinako egiptoarrek monumentu handiak egiteko erabili zituzten harrobiak, batez ere granito arrokakoak: estatuak, obeliskoak, eraikin sakratuak eta piramideak eraikitzeko erabili zituzten besteak beste. Orain dela 3.000 urteko harginen aztarnak daude.

### Kristauen aroa

Aswan, predikatzaileak Afrikara joateko pasagune garrantzitsua izan zen.

### Aro arabiarra

VIII. mende erdialdera, Sudango Nubiarekin harremana galduz, merkataritza-indarra galdu zuen Aswan hiriak.

### Gaur egun

Batez ere Aswango presara doazen kruzeroengatik hiria turismoko oso gune garrantzitsua da.

## Aswango presa

Nilo ibaiak urtero egiten zuen gainezka: lur emankorrak sortu ziren, baina uraldien maila ezin aurreikusiz, arazo larriak sortzen ziren lehorteen eta uholdeen eraginez.
Bi presa eginda daude, beraz, Aswan inguruan: zaharrena, Aswango Beheko Presa, britainiarrak hasi ziren egiten 1899. urtean eta 1902. urtean amaitu zuten (berritzen jarraitu dute); berriena, Aswango Goiko Presa, 1970. urtean amaitu zuten (amerikarrek, egiptoarrek eta errusiarrek jardun zuten aldi ezberdinetan).

## Irudi-galeria

* Aswango katedrala
* Aswango meskita nagusia
* Nilo Aswandik ikustia
* Aswango presa

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ Weather Information for Asswan. .
* ↑ Climate Statistics for Aswan, Egypt. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29888
* Multimedia: Aswan / Q29888
# Asuwa ibaia

Asuwa ibaia (japonieraz: 足羽川, Asuwa-gawa) Fukui prefeturako ibaia da, Kanmuri mendian 1.257 metrotako garaieran hasten dena eta Hino ibaian urak isurtzen dituena.
Ibilbidean hainbat toki esanguratsu zeharkatzen ditu, besteak beste honako hauek:
* Fukui hirian ibaiertzean landaturiko 600 gereziondoak.
* Maruokako gaztelua.
* Ichijōdani Asakura familiaren aztarna historikoak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3307289
* Multimedia: Asuwa River / Q3307289
# Astyanacinus

Astyanacinus Characidae familiaren barruan sailkatzen den arrain genero bat da.

## Espezieak

* Astyanacinus moorii (Boulenger, 1892)
* Astyanacinus multidens N. E. Pearson, 1924
* Astyanacinus platensis Messner, 1962
* Astyanacinus yariguies Torres-Mejia, Hernández & Senechal, 2012

## Erreferentziak

* ↑ Torres-Mejia, M., Hernández, E. & Senechal, V. (2012): A New Species of Astyanacinus (Characiformes: Characidae) from the Río Magdalena System, Colombia. Copeia, 2012 (3): 501-506.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2868626
* Multimedia: Astyanacinus / Q2868626
* Espezieak: Astyanacinus
# Astxiki

Astxiki, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Astxiki mendia, Aitz Txiki bezala ere ezagutua, 791 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.117428 eta -2.629218 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Abadiño, Urkiola, Atxarte.

## Kanpo estekak

Astxiki, http://www.euskal-herria.org/.
# Astyanax

Astyanax izenarekin honakoak ezagutzen dira:
* Astianax, greziar mitologiako pertsonaia.
* Astyanax (generoa), arrain generoa.
# Apolo Palatinarraren Tenplua

Apolo Palatinarraren Tenplua (Apollo Palatinus), Erromako zazpi muinoetako bat zen Palatino muinoan zegoen, Augusto enperadoreak Apoloren omenez eraikitako lehena eta Erroman eraikitako bigarrena zelarik, Apolo Sosianusen ondoren. Tenplua, Zibelesen tenpluaren ondoan zegoen, Palatinoan.

## Deskribapena

Eraikinaren hondakinak, 1960ko hamarkadan industu zituen Gianfilippo Carettonik, Zirku Nagusira okertutako gune malkartsu batean. Tenpluaren barrutia (Apollinis gunea), terraza artifizial bat zen (70x30), opusaren quadratumeko azpiegituretan bermatua. "Mironen aldra" deritzon eskultura multzoarekin fronte eginiko aldare bat izan zuen, landutako oinarri baten ondoan zegoena. Terrazaren iparraldeko zatian, tenplua podium altu batean altxatua izan zen, toska eta trabertinozko blokeez eraikia atal eramaleetan eta zementuz beste aldetik.
Tenplua, berez, Carrarako haitzurdinez egina zegoen, aurrealdean zutabe fatxada bat zuela, eta ordena bera zutabe erdietan jarraitua kanpoko hormen aurka.
Indusketetan, terrakotazko lauza polikromatu ezberdinak, gai mitologiko ezberdinak erakutsiz berreskuratuak izan ziren.
Ondoan duen liburutegia, Forma Urbisaren arabera, bi pasabidetatik abiatua eraiki zen, hormak, zutabe hilara batez apainduak zeudelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1236860
* Multimedia: Temple of Apollo Palatinus (Rome) / Q1236860
# Apolobesia

Apolobesia Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Lobesia sitophaga da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Apolobesia nsukka | | daturik gabe |
| Apolobesia sitophaga | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4780421
* Espezieak: Apolobesia
# Apolodoro Atenaskoa

    Artikulu hau gramatikariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Apolodoro».
Apolodoro Atenasekoa (antzinako grezieraz: Ἀπολλόδωρος; Atenas, K.a. 180-Pergamo, K.a. 119) gramatiko, historialari eta mitografo greziar bat izan zen, Apolodoro Gramatikoa ere deitua.
Atenasen jaioa, Alexandrian bizitzen jarri zen, non Aristarko Samotraziakoaren ikaslea izan zen eta K.a. 140ean loratu (floruit) zen. Epikuroren eskola filosofikoan aritu zen. K.a. 146an Alexandria utzi zuen eta Pergamon ezarri zen. K.a. 119an hil zen.
Antzinakoek, oker, Βιβλιοθήκη izenburudun eta Liburutegi mitologikoa bezala ezagutzen den prosazko mitologiazko epitome baten egiletza eman zioten, non olerkariek ematen zituzten mito bakoitzaren bertsio ezberdinak bateratzen saiatzen zen. Lan hau, zati batean baino ez da mantendu, baina greziar mitologiaren azterketarako iturririk nagusienetako bat da. Dirudienez, benetan, I. mendean edo II. mendean eginiko egile jakinik gabeko bilketa bat da.
Jainkoei buruz izeneko tratatu baten egilea bai izan zen, baita Iliadan txertatutako Itsasontzi katalogoari buruzko opuskulu batena ere, Estrabonen Geografia lanean iturri bezala erabili zena. Garrantzitsuak dira, baita ere, Kronika batzuk bertso ianboetan, non Greziaren historiaren kronologia ezartzen zen Troiaren erorketatik K.a. 144 arte, bertan, beste inon aurki ez daitezkeen Atenasko arkonteei buruzko datuak aurki baitaitezke. Gramatika eta kritikari buruzko zenbait lan ere idatzi zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (1997-9-26). Latin eta greziar pertsona-izen klasikoak euskaraz emateko irizpideei buruzko erabakia. .
* Datuak: Q205704
* Multimedia: Apollodorus / Q205704
# Apolodoro

Apolodoro Antzinako Greziako izen berezia izan zen. Hainbat pertsonaia historiko izan zuten:
* Apolodoro Akarnaskoa (k.a. IV. mendea) bankaria.
* Apolodoro Artemitakoa (k.a. IV. mendea) historialaria.
* Apolodoro Atenaskoa (K.a. 180- K.a. 119) gramatikari eta mitografoa.
* Apolodoro Karistokoa (k.a. III. mendea), poeta.
* Apolodoro Damaskokoa (97-130), arkitekto eta ingeniaria.
* Apolodoro Gelakos, antzerkigilea.
* Apolodoro Falerokoa (k.a. IV. mendea) brontzegile eta filosofo sokratikoa.
* Apolodoro Pergamokoa (k.a. I. mendea) erretorikoa.
* Apolodoro Tarsokoa, antzerkigilea.
* Pseudo-Apolodoro, Liburutegi mitologikoaren sortzailea

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (1997-9-26). Latin eta greziar pertsona-izen klasikoak euskaraz emateko irizpideei buruzko erabakia. .