OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tximistorratz

Tximistorratza tximistak erakarri eta lurrera modu seguruan bideratzeko gailua edo tresna da. Tximistorratzak inguruko pertsonak eta eraikinak tximistetatik babesteko helburua du. Benjamin Franklin estatubatuarrak asmatu zuen 1752an.

## Historia

1749an Benjamin Franklinek elektrizitateari buruzko esperimentuak egin zituen. Tximistak fenomeno elektrikoa direla defendatu zuen eta hipotesi hori frogatzeko metodo bat proposatu zuen. 1749an tximistorratza asmatu zuen eta, beharbada, Prokop Divišek ere asmatu zuen Europan 1754an.
1752an Franklinek artikulu bat argitaratu zuen Londresen: hor, tximistetatik babesteko teilatu gainetan altzairuzko hagaxkak erabiltzea proposatu zuen. Haren teoriari buruzko saiakerak egin ziren Ingalaterran eta Frantzian, Franklinek berak kometa batekin 1752an egindako esperimentu famatua baino lehen. Handik aurrera tximistorratzak jartzen hasi ziren. Jendeak tximistorratz haietan zuen konfiantza hain zen handia, ezen tximistorraztun aterkiak ere diseinatu baitziren.
Gerora, Nikola Teslak beste diseinu bat patentatu zuen: hobekuntza nabaria zen eta Franklinen zenbait akats agerian utzi zituen. Teslak tximistorratzaren funtzionamenduaren oinarriak definitu zituen. Orduz geroztik, tximistorratzen industriak garapena izan du eta hainbat modelo fabrikatzen dira, baina denek ere funtzionamendu printzipio bera dute: eremu elektriko natural baten bidez airea ionizatzea, inguruan eror litezkeen tximistak erakartzeko.

## Funtzionamendua

Tximistorratzak oinarrizko hiru elementu ditu: elektrodoa, lurreko hartunea eta tximista elektrodotik lur-hargunera bideratzen duen hari elektrikoa. Elektrodoa haga metaliko bat da (altzairuzkoa, aluminiozkoa edo kobrezkoa) eta hainbat formatao buru kaptadore bat du: punta formakoa, punta askotakoa, erdiesferikoa edo esferikoa; eraikinaren zati garaienaren gainetik egon behar du eta lur-hargunearekin kobrezko hari eroale baten bidez konektatuta dago. Lur-hargunea lurrean sartzen diren metalezko pika bidez eraikia da, baina lurperatutako metalezko xaflaz ere egin daiteke.
Sistema horren helburu nagusia tximistak eragin litzakeen kalteak saihestea da, pertsonengan ez ezik, baita bestelako elementuetan ere. Tresna asko deskarga elektrikoekiko sentikorrak dira eta honda daitezke.

## Ikus, gainera

* Argindar
* Tximista
* Lurra (elektrizitatea)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7973
* Multimedia: Lightning rods / Q7973
# Tximista-detektagailu

Tximista-detektagailua ekaitzak eragindako oinaztargiak edo tximistak antzematen dituen gailua da.
Mota honetako lehenengo gailua Aleksandr Stepanovitx Popov-ek asmatu zuen 1894an. Era berean, munduko lehenengo irrati-hargailua izan zen.
Hiru oinarrizko detektagailu mota daude, bakoitzak abantailak eta desabantailak dituen:
* lurreko sistema, askotariko antenak erabiltzen dituena
* sistema mugikorra, helbide bat eta antena sentikorra erabiltzen ditu, leku berean (normalean aireontzi baten gainean)
* espazio-sistema.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3050846
* Multimedia: Lightning detectors / Q3050846
# Tximista Gerra

Tximista Gerra (alemanez: Blitzkrieg) Bigarren Mundu Gerran alemaniarrek asmatu zuten estrategia militarra bat izan zen, etsaia ustekabean eta mugitu ezinik harrapatzea zen, bertan txikitzeko. Horretarako su-ahalmen handia behar zen, bat-batean erabili, infanteriak etsaia aurretik eraman, haren lerroetan barruraino sartu, atzealdea nahasi eta gainerako defentsa lerroak inguratu.
Tximista Gerrak arma ezagunak erabili zituen, baina era berrian erabilita. Tankeak aldraka erabiltzen ziren eta, ehuneko taldeetan, fronte txiki bati erasotzen zioten, motordun artilleria eta infanteria lagun zituztela. Tankea edo gurdi korazatua izugarri hobetuta zegoen ingelesek Lehen Mundu Gerran asmatu zutenetik; alemanen tanke berriei Panzer esaten zitzaien eta pisu eta neurri handikoak ziren. 1942. urte erdialdean, Afrika iparraldeko basamortuan egin beharreko borroketarako, Kw IIIeta IV. fabrikatzen ziren, hogeita hamar toneladatik gorakoak eta Tigreak, ia hirurogeikoak. Alemaniako industriak milaka eraiki zituen: Sobietar Batasunaren inbasioan, Wehrmacht edo alemaniar armadak 8.000 tanketik gora zeuzkan Panzerdivisionen edo panzer sailetan. Horri esker, Alemaniako armadak lortu zituen su egiteko ahalmena eta azkartasuna jasanezinak ziren garai hartako armada guztientzat. Txoke indarrak osatzeko, injinerutza unitateak, transmisioetakoak eta aire erasoetarako artilleria ere bazituen. Airetik, lurrekoei aurrera egiten laguntzeko, eraso hegazkinek arerioen atzealdea suntsitzen zuten.
Gerora, Aliatuek ere ikasi zuten tximista gerra eta armada korazatua erabiltzen Afrikaren iparraldean eta Sobietar Batasunean. Alemaniar Tiger tankeak baino txikiagoak baziren ere, britainiarren Churchill VII (40 t) eta Cromwell VII.ak eta amerikarren Sherman M4-ak (30 t) alemanei nagusitu zitzaizkien Saharako areetan eta Errusiako estepetan.

## Tximista Gerraren lau elementuak

Laburbilduz, lau elementuz osatutako gerra tresna bat izan zen:
1. Mekanizazioa. Haren bidez Panzerdivisionen edo dibisio blindatuak sortuko dira, etsaiaren lurraldeetan sartzeko.
2. Motorizazioa. Haren bidez, indarrak atzeguardian distantzia handira koka daitezke, eta horrela etsaiak ezin du jakin zenbat erasoko sektore dauden; behin Panzerdivisionenek bidea zabalduta, berehala bil daitezke unitateak aurrera egiteko.
3. Aireontziak. Hegazkinek erabateko nagusitasuna izango dute hautatutako sektorean, gudu-zelaia eta atzeguardia isolatuta utziko ditu eta tropak inmobilizatuko ditu.
4. Irrati-telefonia, aginduak berehala transmititzeko eta eraso-taldeen nahiz armen arteko lankidetza errazteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56506
# Tximistako zubia

Tximistako zubia, Gipuzkoako Ordizia udalerrian dagoen zubi bat da, Goierri eskualdean. Oria ibaia zeharkatzen duten udalerriko zubietako bat da. Gudarien etorbideak zubia zeharkatzen du. Bestalde, berarekiko paraleloki eta metro eskasera oinzubi bat du.

## Izena

Tximista errotatik hartu du izena. Garai batean, Errotazar izeneko errota Itsasondo eta Ordiziako indar elektrikoa edo argindarra lortzeko erabili zen eta horregatik errotak Tximista errota izena jaso zuen.

## Zubia

Ordizian herriguneko ibilgailu trafikoarentzat ezinbesteko garrantzia duen zubia da, orain dela gutxi arte herrigunean Oria ibaia zeharkatu eta Ordiziako herrigunea eta Bustuntza, Otegi Enea eta Altamira auzoak elkarlotzen zituen zubi bakarra baitzen, bide batez, baita Ordiziako herrigunea eta Zaldibia eta Gaintzara doan errepidea ere.
Ondoren, XXI. mendearen hasierarekin batera, Ordiziako iparraldean, Bustuntza eta San Joan auzoak Oria ibaia zeharkatuz elkarlotzen dituen ibilgailu trafikoarentzako beste zubi bat eraiki da, bai eta hirugarren oinzubi bat ere.

## Erreferentziak

* ↑ Tximista, Ordizia Toponimoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64212417
# Tomás Luis de Victoria

Tomás Luis de Victoria (Ávila, 1548 – Madril, 1611ko abuztuaren 27a) konpositore eta kapera maisua izan zen, espainiar polifonista pizkundetar ezagunena.

## Biografia

Hamaika anai-arrebetatik zazpigarrena zen. Bere ama Francisca Suárez de la Concha eta bere aita Francisco Luis de Victoria hil egin ziren Tomasek 9 urte zituenean.
1558an Avilako katedraleko ume abeslaria bihurtu zen. Han hasi zen kantu lauko, kontrapuntuko eta konposiziozko ikasketak, ere joan zen ikasten klabierra bere irakasleekin: Jerónimo de Espinar, Bernardino de Ribera, Juan Navarro eta Hernando de Isasi 18 urtera arte 1566.
Hurrengo urtean Erromara joan zen eta Collegium Germanicum-en sartu zen. Han Giovanni Pierluigi da Palestrinaren ikaslea izan zen Giovanni kapera maisua eta kantuko irakaslea zen. 1575an apaiztu zen eta hiru urte geroago Congregación del Oratorio delakoan sartu zen, Filipe Nerik fundatu zuena.
1586an izendatu zuten Descalzas Reales monasterioko koruko maisu.
1592ean Erromara joan zen bere Missae, liber secundus argitaratzeko. Bi urte geroago behin betiko Espainiara itzuli zen. Bertan hil zen 1611an.

## Lana

Lan osoa erlijiosoa eta bokala da. Aipatzekoak dira:
* Officium defunctorum.
* Officium Hebdomadae Sanctae'.
* 20 Meza, horien artean: De Beata Maria Virgine, Ave maris stella, O magnum mysterium, Laetatus sum, Quam pulchri sunt, Trahe me post te.
* 44 Motete, horien artean:
** O vos omnes
** Gaudent in coelis animae Sanctorum
** O quam gloriosum est regnum
** Vidi speciosam
** Senex puerum portabat
** Vadam et circuibo civitatem
** O Magnum Mysterium
** Quam Pulchri sunt
** Ne timeas, Maria
* 2 Pasio: Passio secundum Joannem, Passio secundum Matthaeum.

## Diskografia

* Ave Regina caelorum, Hyperion Records 2004, Westminster Cathedral Choir, Martin Baker-ek zuzendua.
* Dum complerentur, Hyperion Records 1996, Westminster Cathedral Choir, James O'Donnell-ek zuzendua.
* O magnum mysterium, Hyperion Records 1987, Westminster Cathedral Choir, David Hill-ek zuzendua.
* Ave Maris stella / O quam gloriosum, Hyperion Records 1986, Westminster Cathedral Choir, David Hill-ek zuzendua.
* Requiem [Officium Defunctorum], Hyperion Records 1987, Westminster Cathedral Choir, David Hill-ek zuzendua.
* Tenebrae Responsories [Officium Hebdomadae Sanctae], Hyperion Records 1989, Westminster Cathedral Choir, David Hill-ek zuzendua.
* Cantica beatae Virginis, Maestros del siglo de oro diskoan, Alia Vox 2009. Hespèrion XX taldea, Jordi Savall-ek zuzendua. 1991-1992an grabatua Cardonako kolejiatan.

## Audio dokumentuak

* 1. O vos omnes (The Tudor Consort)
* 2. Caligaverunt (Cipoo.net)

## Ikus, gainera

* Musika klasikoa

## Kanpo loturak

* Tomás Luis de Victoria
* Tomás Luis de Victoria, en Cancioneros Musicales Españoles.
* Datuak: Q215128
* Multimedia: Tomás Luis de Victoria / Q215128
# Tomás Marco Aragón

Tomás Marco Aragón (Madril, 1942ko irailaren 12a) espainiar musikagilea da.

## Biografia

Biolin eta konposizio ikasketak egin zituen, eta zuzenbidean lizentziatu zen 1963an. Frantzian eta Alemanian osatu zituen musika-ikasketak, Boulez, Stockhausen, Ligeti, König eta Adornorekin. 1962az gero musika-konposizioan eta kritikan jardun du buru-belarri. Irakasle gisa lan egin du, besteak beste, Madrilgo Goi Mailako Kontserbatorioan, eta ikastaroak eman ditu Europako eta Amerikako zenbait unibertsitate eta zentrotan. 1981-1985 bitartean Espainiako Orkestra eta Koru Nazionalen Erakunde Autonomoaren zuzendari izan zen eta Gaur Egungo Musikaren Zabalkunderako Zentroarena ondoren. Alacanteko Gaur Egungo Musikako Nazioarteko Jaialdia sortu zuen, eta haren zuzendari izan zen 11 urtez. 1991-1995 urteetan Orkestra Nazionalaren Zuzendari teknikoa izan zen. Hurrengo urtean Madrilgo Erkidegoko Jaialdiaren zuzendari izendatu zuten. Hainbat sari irabazi ditu bere karreran zehar, besteak beste Musikako Sari Nazionala (1969), Parisko VI. Bi Urteko Ohorezko saria (1969) eta UNESCOren Sari Nazionala. Bere obren artean azpimarratzekoak dira Selene opera; Llanto por Ignacio Sánchez Mejías balleta; sei sinfonia; Escorial, Pulsar eta Campo de estrellas obra sinfonikoak; Autodafé, Espacio sagrado, Concierto del agua kontzertuak; ganbera-musikan, harirako lau kuarteto; piano, gitarra eta abarrentzako obrak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3847499
# Tomás Meabe

Tomás Meabe Bilbao (Durango, 1879ko urriaren 15 – Madril, 1915eko azaroaren 4) idazle eta politikari bizkaitarra izan zen. PSOEko Espainiako Gazte Sozialisten erakundearen sortzailea zen.
Bilbon bere omenez Iturrialde auzoko enparantza batek bere izena darama.

## Bizitza

Bilboko familia karlista jatorrikoa izan arren, aita Bilboko udaleko lehenengo bost zinegotzi jeltzaleetako bat izan zen 1899an. Tomás Meabe bera ere, Santiago eta José anaiekin batera, Sabino Aranaren jarraitzaileen artean ibili zen gazte-gaztetatik. Haren aginduz hasi zen ideia marxistak aztertzen, harik eta, ideia berrien alderdi humanistarekin liluratuta, José Madinabeitia doktorearekin batera, jelkide izateari utzi eta sozialismoa hobetsi zuen arte. 1902an, La lucha de clases izeneko astekari sozialistan hasi zen idazten. Handik urte betera zuzendari izatera iritsi zen, eta astekari erdia berak betetzen zuen.
Artikulu asko egin zituen, ateismoaren eta langileen alde. Jarrera hori ikusita, familiak eta inguruneak baztertu egin zuen, eta lehen alderdikide izan zituenekin eztabaida suharrak izan zituen. Antiklerikala eta antimilitarista amorratua izan zen Meabe, eta aberri ideiaren erabilera okerraren kontrakoa. 1903an, Espainiako Gazte Sozialisten Erakundea sortu zuen. Hantxe Indalecio Prieto, Luis Araquistáin eta Julian Zugazagoitia ezagutu zituen. Anitzetan izan zen kartzelan berak idatziriko artikuluetan erregearen eta militarren kontrako iritziak azaltzeagatik, eta 1904an, 8 urteko kartzela zigorra ezarri ziotelarik, Frantziara erbesteratu zen.
Hurrengo urtean, Eibarrera itzuli eta atzera ipar Euskal Herrira erbesteratu beharrean aurkitu zen. Ondoren, Parisen eta Londresen bizi izan zen, tuberkulosiak jota, itzulpen urri batzuek eta artikuluek uzten zioten diru apurrarekin. Gaixotasuna indartu ahala, erbestean hil nahi ez eta Bilbora itzuli zen eta 1912an Julia Iruretagoiena eibartarrarekin ezkondu zen. Hala ere, handik Fuencaliente, El Escorial eta Madrilera joan zen ere. Heriotzaren atarian idatzi zuen Apuntes de moribundo izeneko liburua. Bere idazlanak hil ondoren izan ziren argitaratuak: Obras (1920); Parábolas (1925), Las fábulas del errabundo (1935, Alderraiaren alegiak). 1968an, eta Gabriel Arestiren eskutik, 14 Alegia izeneko liburua argitaratu zuten, euskaraz, gaztelaniaz, galegoz eta katalanez.

## Bibliografia

* Obras completas. Bilbo, 1920.
* Parábolas, 1920.
* Fábulas del errabundo, 1935.

## Ikus, gainera

* Durangar ezagunen zerrenda

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q4892583
* Multimedia: Tomás Meabe / Q4892583
# Tomás Maldonado

Tomás Maldonado (Buenos Aires, 1922ko apirilaren 25a - Milan, 2018ko azaroaren 26a) argentinar pintore, diseinatzailea eta pentsalaria izan zen. Arte ederrak ikasi zituen Buenos Airesen, eta Argentinako abangoardiako mugimenduekin lotuta hasi zen lanean. 1954an, Alemaniara joan zen Ulmeko Hochschule für Gestaltung-en eskolak ematera. 1964-1966 urteen artean eskola horretako zuzendari izan zen, eta, 1964an, saiakera bat idatzi zuen, Ulm, zientzia eta proiezioa, diseinuaren izaera sistematikoaren aldekoa. Bere proiektuen artean, aipatzekoa da Olivetti programatzaileentzako egindako kode-sistema, Gui Bonsiepperrekin elkarlanean. 1967an, Milanera joan zen eta, gero, irakasle hasi zen Boloniako Filosofia eta Letretako Fakultatean. 2000. urtean, pintatzeari ekin zion berriz, 45 urtez praktikatu gabe egon ondoren. Maldonadok garrantzi handia izan du diseinuaren bilakaeran.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1721032
* Multimedia: Tomás Maldonado / Q1721032
# Tomás Mac Eoin

Tomás Mac Eoin —batzuetan Thomas MacKeown ingeles grafiaz ageri da— (1937, An Cheathrú Rua/Carraroe, Connemara, Galwayko konderria) irlandar Sean-nós abeslaria, aktorea, abeslari, abesti idazlea eta olerkari bat da. Beharbada, bertakoen artean Carraroe/An Cheathrú Rua udalerriko An Bóthar Buí auzoko Tomás 'Jimmy' Mac Eoinin izenez ezagunagoa da.
Bere ama hizkuntza eta baita egunerokoa ere, irlandera da, halere, eremu honetako beste askok bezala, Tomás ingelesez mintzatzeko ere gai bada. Irlanda Mendebaldeko jende askoren antzera, Mac Eoinen bizitza musikaren inguruan egituratu izan da. Nahiz eta ziurrenik, bere apaltasunaren ondorioz onartu nahi ez izan, abestiak sortu eta moldatzeko trebetasun amaigabea du. Norbaitek berataz honako hau esana omen da: Gizon honek jende askok bizitza osoan serioski bilduko lituzketen abesti bildumak baino oraindik abesti gehiago ahaztu izan ditu. Sean-nós abestiak bere antzinako usadioz abesteko moduagatik jendearen begirunea irabazi izan du, 1967ko Oireachtasvlehiaketan Irlanda osoko sean-nós abeslari onenaren saria bereganatu zuen, bestalde Ó’Riada Trophy saria ere irabazi du.[1]
Tomásen abesti ezagunen artean honako hauek daude:
* The Stolen Child ** (Tomás Mac Eoin / Mike Scott (musikaria))
* An Cailín Álainn
* Bleán na Bó
* Amhrán an Bhingó
* An Rock an’ Roll
Raidió na Gaeltachta irratian ere maiz abesti ohi du, RTÉ telebista kateko Gay Byrne aurkezlearen The Late Late Show saioan ere hainbat alditan agertu izan da.
The Waterboys musika taldearen Fisherman's Blues diskoko The Stolen Child abestian abestu zuen.

## Abestiak entzungai

* Tomás Mac Eoin The Stolen Child olerkia irlanderaz errezitatzen. (Gaeleraz)
* Tomás Mac Eoin The Stolen Child olerkia ingelesez errezitatzen. (Ingelesez)
* Tomás Mac Eoin Bléan Na Bó / Amhrán na Bó ahur abestia irlanderaz abesten entzungai. (Gaeleraz)
* Datuak: Q7820486
# Tomás Mac Giolla

Tomás Mac Giolla, jaiotze izenaz Thomas Gill (1924ko urtarrilaren 25a, Nenagh, Tipperary konderria – 2010eko otsailaren 4a, Dublin) irlandar errepublikar politikari bat izan zen. Dáil Éireann legebiltzarreko kidea eta Irlandako Langileen Alderdiaren zuzendaritza batzordeko kidea ere izan zen.
Gaztaroan Sinn Féin alderdira batu zen eta 1950eko hamarkada aldera Irlandako Armada Errepublikarraren kide egin zen. Irlandako Gobernuak IRAk burututako mugako atentatu kanpainaren ondorioz 1956-1962 artean kartzelaratu egin zuen, eta Mountjoy espetxean ere hainbat alditan preso egon zen.
* Datuak: Q454213
* Multimedia: Tomás Mac Giolla / Q454213
# Tomás Monje

Tomás Monje Gutierréz (1884ko abenduaren 21a - 1954ko uztailaren 1a) Boliviako 41. presidentea izan zen 1946tik 1947ra de facto behin-behinean.

## Biografia

Coroico-n jaioa, La Paz departamenduan, intelektual eta epaile nabarmena izan zen. Nekazaritza sailburuorde izan zen 1926-27, eta ondoren gobernu eta justizia ministro izendatu zuten. 1930etik 1936ra arte Fiskal Nagusia izan zen.

## Boliviako presidentea

Boliviako Auzitegi Goreneko buru gisa, 1946ko uztailaren 21ean Gualberto Villarroel presidentea estatu kolpearen bidez bota zuten indarrek presidente izendatu zuten. Monje gaixo zegoela gertatu zen, ordea, eta horregatik bere ordezko Néstor Guillének 27 egunez bete zuen, harik eta Monje urte bereko abuztuan zin egiteko ondo egon zen arte. Oso behin-behineko presidentea, Monje Gutiérrez arduratu zen hauteskundeak lehenbailehen deitzeaz. Hori eginda, boterea 1947ko urtarrileko hauteskundeetako irabazleari eman zion, Enrique Hertzog kontserbadoreari.

## Lehendakaritza ostekoa eta heriotza

Une horretan, Monje iluntasun erlatibora itzuli zen, La Pazen hil zen 1954ko uztailaren 1ean.

## Iturriak

* Mesa José de; Gisbert, Teresa; eta Carlos D. Mesa, "Historia de Bolivia", 3. edizioa. orr. 577–578.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3046471
* Multimedia: Tomás Monje / Q3046471
# Turnu Ruieni

Turnu Ruieni Errumaniako udalerri bat da, Caraș-Severin konderrian. 3.131 biztanle ditu, 160,91 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Turnu Ruieni $^{(en)}$ Borlova $^{(en)}$ Cicleni $^{(en)}$ Dalci $^{(en)}$ Zervești $^{(en)}$ Zlagna $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5064911
# Turnu Roșu

Turnu Roșu Errumaniako udalerri bat da, Sibiu konderrian. 2.340 biztanle ditu, 77,84 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Turnu Roșu $^{(en)}$ Sebeșu de Jos $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3918303
* Multimedia: Turnu Roșu, Sibiu / Q3918303
# Turnow-Preilack

Turnow-Preilack Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, [[Spree-Neiße (barrutia)|Spree-Neiße]] barrutian. 2014an 1.150 biztanle zituen 38,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q636105
* Multimedia: Turnow-Preilack / Q636105
# Turno

Turno (antzinako grezieraz: Τυρρηνός, Tyrrhênós), mitologia grekoerromatarrean, Dauno eta Venilla lamiaren semea eta Juturna lamiaren neba zen. Lazioko herri bat zen rutulotarren erregea zen. Virgilioren Eneidan, bigarren antagonista nagusia da, Juno jainkosaren ondoren. Bere leinu altua zela eta Latino erregearen alaba zen Laviniarekin ezkon hitza emanda zegoen, baina ezin izan zen honekin ezkondu, orakulu batek, Latinori, printzesa, latindarren izenean inperio handi bat sortuko zuen itsasotik heldutako gizon batekin ezkondu beharko zela esan baitzion. Itsasotik heldutako gizon hori, Eneas zen.
Hisituta eta Juno jainkosa eta Alekto Furiaren eraginpean, Turnok, Eneasi gerra adierazi zion. Turnok, Latinoren laguntza ere lortzea espero zuen, baina honek uko egin zion, eta, horregatik, etruriarren errege zen Mezentzioren aliantza bilatu zuen, honek, gorantz eta gorantz zihoan Latindar ligaren boterea batere ongi ikusten ez zuelarik. Troiarrek eta rutulotarrek, denbora askoz borrokatu zuten, bakoitzak euren aliatuekin, eta jainkoek ere parte hartuz.
Gerran zehar, Turnok, Palante hil zuen, Eneasen laguna. Azkenik, Eneasek Turno garaitu zuen, iztarrean zaurituz. Turnok, bere aitaren aurrera itzultzea eskatzen du, Eneasek ia onartzen duena, baina, orduan, bere etsaiak daramatzan armak ikusten ditu, bere lagun Palanterenak direnak, eta hau Turnoren esku nola hil zen gogoratuz, Eneasek iritziz aldatu eta rutulotarra hiltzea erabakitzen du, halaxe gertatu zen bezala, "eta Turnoren arima, duingabe, ilunpeen lurraldera erori zen".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q633549
* Multimedia: Turnus / Q633549
# Turno de oficio

Turno de oficio (euskaraz: «ofiziozko txanda») espainiar telesail dramatikoa izan zen, B.M.G. Filmsek Televisión Españolarako sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Telesailak 1980ko hamarkadako Madrilgo justiziaren eta delinkuentziaren munduaren koadro errealista bat irudikatzen du. Protagonistak adin desberdinetako hiru abokatu dira, ofiziozko txandan baliabiderik gabeko pertsonentzako doako ordezkaritza juridikoaren zerbitzua eginez lan egiten dutenak. Cosimo familia oneko gaztea da, notariotzarako oposizioak prestatzen dituena. Gau batean, borroka batean sartu eta atxilotu egiten dute. Guardiako epaitegian ezagutuko du Chepa, abokatu beteranoa, oposizioetatik alde egin eta abokatu gisa aritzeko konbentzitzen duena.

## Aktoreak

* Juan Luis Galiardo: Juan Luis Funes 'El Chepa'
* Carmen Elías: Eva
* Juan Echanove: Cosme
* Irene Gutiérrez Caba: Doña Marina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6153998
# Txorimalo

Txorimaloa, arranpaloa edo txori-izugarria baratze eta soroetan txoriak uxatzeko jartzen den gailua nahiz irudia da, gehienetan arropa zaharrez jantzitako gizaki bat irudikatzen duena. Landatutako haziak nahiz hazitako fruituak toxriek ez jatea da bere helburua.

## Iruditegia

* Hildako belea txorimalo gisa, Saldias (Baztan), 1985.
* Maniki burua eta panpina txorimalo gisa, Mendibil (Araba), 2019.
* Arthur Rimbaud galsoro batean txorimaloarena egiten.
* Txorimaloen jaialdi bat Ingalaterran.
* CD zaharrak txorimalo funtzioan, txoriak uxatzen, Gaintzan (Gipuzkoa).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1990797
* Multimedia: Scarecrows / Q1990797
# Txorierri (Leioa)

Txorierri Leioako (Bizkaia) auzoa da.

## Ikus, gainera

* Txorierri (eskualdea)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268422