OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Angélique Kidjo

Angélique Kpasseloko Hinto Hounsinou Kandjo Manta Zogbin Kidjo, Angélique Kidjo izenaz ezaguna, (Ouidah, 1960ko uztailaren 14a) benindar abeslaria da. Arrakasta handia lortu du nazioartean. Txikitatik izan du antzerki- eta folklore-mundua ezagutzeko aukera, gurasoek horretan lan egin zutelako. Gazterik hasi zen etxekoekin Mendebaldeko abesti famatuak Beningo moduetara moldatzen, eta fon hizkuntzan kantatzen. Hogeita hiru urte zituela, Parisa alde egin behar izan zuen Beningo gertakari politikoen ondorioz. Jazz musika ikasi zuen Parisen, eta Jasper Vant Hoof holandar pianista ezagutu zuen han. Pianista horrek Pili Pili musika-taldean parte hartzeko gonbita egin zion. Talde horrekin, Hoomba Hoomba (1985) diskoa grabatu zuen, eta baita beste hauek ere: Jakko (1987), Mama Rosa (1988) eta Hotel Babo (1990). Bere izenpean grabatu duen lehen diskoa Pretty (1988) izan da. Disko horretako Ninive kantak arrakasta handia izan du Erdialdeko Afrikan. Beste disko batzuk dira: Parakou (1989), Logozo (1991), Ayé (1994), Fifa (1996) eta Oremi (1998).

## Diskografia

* 1981 : Pretty
* 1990 : Parakou
* 1991 : Logozo
* 1994 : Ayé
* 1996 : Fifa
* 1998 : Oremi
* 2001 : Keep On Moving: The Best Of Angelique Kidjo
* 2002 : Black Ivory Soul
* 2004 : Oyaya!
* 2007 : Djin Djin
* 2010 : Õÿö
* 2012 : Spirit Rising (Live)
* 2014 : EVE
* 2015 : Sings (Luxemburgeko Orkestra Filarmonikoarekin batera)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Angélique Kidjoren web-orria
* Datuak: Q231276
* Multimedia: Angélique Kidjo / Q231276
# Anhalt

Anhalteko Dukerria (alemanez: Herzogtum Anhalt) edo Anhalt erdialdeko Alemaniako lurraldea da, Jutlandiako penintsularen hegoaldean, Elba ibaiaren eta Harz mendien artean dagoena. Hasieran konderria, 1806an dukerri bilakatu zen. Bere historian zehar hainbat gorabehera izan zituen 1918an desagertu arte.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2008-05-30). 154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155578
* Multimedia: Anhalt / Q155578
# Angelo de Mojana di Cologna

Fra' Angelo de Mojana di Cologna (Milan, 1905eko abuztuaren 13a - Erroma, 1988ko urtarrilaren 18a) Maltako Ordenako 77. Printze eta Maisu Nagusia izan zen. Maisu Nagusia aukeratu zuten 1962an Ludovico Chigi Albani della Rovere hil ondoren. Joan Paulo II.a Aita Santuak Kristoren Ordena Gorena eman zion 1987an eta ordenan sartu den azken pertsona da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q536838
* Multimedia: Angelo de Mojana di Cologna (GM 77) / Q536838
# Angelo Secchi

Angelo Secchi (Reggio Emilia, 1818ko ekainaren 28a - Erroma, 1878ko otsailaren 26a) italiar apaiz eta astronomoa izan zen.
16 urterekin Jesusen Lagundian sartu zen. Erroman ikasketa zientifikoak egin zituen eta 1847an apaiz ordenatu zuten. Jesuitak Erromatik kanporatu zituztenez, Ingalaterran eta Estatu Batuetan egon zen. Han astronomian espezializatu zen eta 1859an Erromara itzuli ondoren, jesuiten behatoki astronomikoa zuzendu zuen. 28 urtez Pontifizioko Gregoriotar Unibertsitateko behatokia zuzendu zuen.
Espektroskopia astronomikoaren aitzindaria izan zen, eta eguzkia izar bat dela esan zuen lehen zientzialarietako bat.
Ozeanografian, meteorologian eta kimikan ere ekarpenak egin zituen. Secchiren diskoa]]]] asmatu zuen uraren gardentasuna neurtzeko.

## Lan hautatuak

* Misura Della Base Trigonometriea Eseguita Sulla Via Appia, 1858
* Il Quadro Fisico del Sistema Solare Secondo le Piu Recenti Osservazioni, 1859
* Sui recenti progressi della meteorologia, 1861
* Sulla Unitá delle Forze Fisiche, 1864
* Unità delle forze fisiche, 1864
* Le Soleil: Exposé des Principales Découvertes Modernes, 1870
* Rapporto della commissione per la misura del meridiano centrale europeo negli Stati Pontifici, 1871
* Stelle, 1877
* Lezioni elementari di fisica terrestre, 1879

## Kanpo estekak

* Datuak: Q312416
* Multimedia: Angelo Secchi / Q312416
# Angelroda

Angelroda Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, Ilm-Kreis barrutian. 2014an 402 biztanle zituen 4,94 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q537138
* Multimedia: Angelroda / Q537138
# Angels & Demons

    Artikulu hau eleberriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Angels & Demons (argipena)».
Angels & Demons, ingelesez: Aingeruak eta Deabruak, Dan Brown estatubatuaren misteriozko thriller eleberri bat da. 2000ko maiatzan Pocket Books argitaletxean argitaratua izan zen.
Robert Langdon protagonista duen Dan Brownen lehen eleberria izan zen, ondoren The Da Vinci Code (2004) eleberriak jarraitu zion.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Robert Langdon estatubatuar idazlea eta sinbologian aditua Suitzako CERN fisika ikerkuntza zentrora joateko deitu berri dute, bertan bularrean zeinu bat suaz markatu eta erail duten fisikari baten gorpuaren hilketa ikertu dezan. Han, Langdonek antzinako elkarte sekretu baten berragerpenaren berri jakingo du: Iluminatiak, itzalpetik bete etsai gorrotatuarenaren aurkako mendekua burutzeko agertu fena, Eliza Katolikoa.
Iluminatiek Vatikano Hiriaren bihotzean ezkutatu duten CERN ikerkuntza zentrotik ohostutako antimateria lehergailua eztandarazteko mehatxua ezagutzera ematean Langdonen kezkarik okerrenak egi bilakatuko dira. Hori galerazteko gero eta denbora gutxiago gelditzen ari dela, Langdonek Erromara bidaiatu eta bere betekizunean Vittoria Vetra italiar zientzialaria eder eta misteriotsuaren laguntza izango du. Biak Vatikanoko txoko ezagunetan barna denboraren aurkako eta hiria salbatzeko ikerketa bati ekingo diote.

## Filma

Eleberriak Angels & Demons (2009) filma izan zuen.
* Datuak: Q182502
# Angelo Schiavio

Angelo Schiavio (Bolonia, 1905eko urriaren 15a - ibidem 1990eko irailaren 17a) italiar futbolari eta entrenatzailea izan zen.
Bere ibilbide osoa Bologna FC taldean jokatu zuen, bere jaioterriko taldean. Italiako lau liga irabazi zituen eta taldearen historiako golegilerik onena da. Italiako futbol selekzio nazionalarekin 1934ko Munduko Futbol Txapelketa eta 1928ko Olinpiar Jokoetako brontzezko domina irabazi zituen.
Erretiratu ondoren Bolonia eta Italiako selekzioa zuzendu zituen.

## Palmaresa
### Taldea
#### Bologna

* Serie A: 1924–25, 1928–29, 1935–36, 1936–37
* Mitropa Kopa: 1932, 1934
* Parisko Erakusketa Unibertsalaren Nazioarteko Garaikurra: 1937

### Selekzioa
#### Italia

* 1928ko Udako Olinpiar Jokoak: brontzezko domina
* 1934ko Munduko Futbol Txapelketa: txapelduna k
* Erdialdeko Europako Nazioarteko Kopa 1927–30, 1933–35

### Banakoa

* Serie Ako goleatzaile nagusia: 1931-32 (25 gol)
* 1934 Munduko Txapelketa: zilarrezko bota

## Kanpo estekak

* Datuak: Q315817
* Multimedia: Angelo Schiavio / Q315817
# Angelo Sodano

Angelo Raffaele Sodano (Isola d'Asti, 1927ko azaroaren 23a - Erroma, 2022ko maiatzaren 27a) italiar kardinala izan zen.
1950an apaiztu zen. Ondoren, teologia ikasi zuen Gegroriotar Pontifize-Unibertsitatean, eta zuzenbide kanonikoa Lateraneko Pontifize-Unibertsitatean.
1978an gotzain izendatu zuten eta nuntzio apostoliko izendatu zuten Txilen. Joan Paulo II.a Aita Santuak Kardinal Estatu Idazkaria izendatu zuen 1991n. Vatikanoko diplomazia zuzendu zuen 2006ra arte.
2005etik 2019ra Kolegio Kardenalizioko dekanoa izan zen.
* Datuak: Q44752
* Multimedia: Angelo Sodano / Q44752
# Angelos Charisteas

Angelos Charisteas (grezieraz: Άγγελος Χαριστέας; Strymoniko, 1980ko otsailaren 9a) greziar futbolari ohia da, aurrelari postuan aritzen zena.
1997an hasi zuen bere ibilbidea Aris F.C. talde greziarrak. 2002an Alemaniako Werder Bremen taldera iritsi zen. Alemanian, gainera, 1. FC Nuremberg, Bayer 04 Leverkusen eta FC Schalke 04 jokatu zuen eta Herbehereetan AFC Ajaxen eta Feyenoorden. 2010ean Arles Avignonen egon zen eta 2011n Panekolikos FC taldera itzuli zen. 2014an erretiratu zen Australian.
88 partida jokatu zituen Greziako futbol selekzio nazionalarekin eta 25 gol sartu zituen. Gol garrantzitsuena Portugal-en aurka lortu zuen 2004ko Europako Futbol Txapelketako finalean.
2019an Aris kirol-zuzendari izendatu zuten.

## Palmaresa

Werder Bremen
* Bundesliga: 2003–04
* DFB-Pokal: 2003–04
Ajax
* Herbehereetako futbol kopa: 2005–06
* Herbehereetako futbol superkopa: 2005–06
Bayer Leverkusen
* DFB-Pokal: 2008–09, txapeldunordea
Schalke 04
* DFB-Pokal: 2010–11
Grezia
* Europako Futbol Txapelketa: 2004

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109417
* Multimedia: Angelos Charisteas / Q109417
# Angelos Sikelianos

Angelos Sikelianos (grezieraz: Άγγελος Σικελιανός; Leukadia, Grezia, 1884ko martxoaren 28a - Atenas, Grezia, 1951ko ekainaren 19a) greziar poeta izan zen. Grezia modernoaren poetarik handienetakoa.

## Biografia

Bere obran kristautasunaren eta doktrina orfikoen arteko sinkretismoaren erakarmena agertzen da, eta antzinako munduaren eta gaurkoaren arteko jarraipena aldarrikatzen du. Ideia horiek bultzaturik, 1930 inguruan batasun intelektuala lortzea helburu zuen nazioarteko arte-gune bat eratu zuen Delfosen. Olerkigintzan irudimen oparoa eta hizkuntzarekiko zaletasuna erakutsi zuen, izadiaren senarekin batera.
Olerki asko egin zituen, 1946-1947an "Bizitza lirikoa" izeneko hiru liburukitan bildu zituenak: "Bizitzaren atarikoa" (1915-1917); "Jainkoaren ama" (1917); "Hitzaldi delfikoa" (1927); "Poema akritikoak" (1942). Halaber, herrien ekintza eta jarduera kolektiboa goraipatzen duten antzerki-obrak idatzi zituen: "Arrosaren ditiranboa" (1932); "Sibila" (1940); "Dedalo Kretan" (1942); besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q359839
* Multimedia: Angelos Sikelianos / Q359839
# Angelos Vlachopoulos

Angelos Vlachopoulos, grezieraz Άγγελος Βλαχόπουλος (Tesalonikan, Grezia, 1991ko irailaren 28a), nazioarteko waterpolo jokalari profesional greziarra da, eta, Hungariako Eger-en, erregional gisa lehiatzen da.

## Ibilbidea

Angelos Vlachopoulosek lehen urratsak NO Vouliagmenis akademietan eman zituen waterpolo alorrean, eta harekin sinatu zuen bere lehen kontratu profesionala. Vouliagmeni taldean egon zen 2013ra arte; aurretik, 2012ko Greziako txapelketa eta Greziako Kopa irabaztea lortu zuen.
2013ko uda hasieran, Angelos Vlachopoulos Olympiacos Piraeusera transferitu zuten. 2016ra arte, Pireoko taldean egon zen, eta, 2014ko Greziako txapelketa eta Greziako Kopa irabaztea lortu zuen. 2016an, Posilipo italiarrera pasatu zen, eta, hurrengo urtean, Eger hungariarrera joan, eta, 3 urtez jarraian, bertan jokatuko zuen.

## Nazioarteko parte-hartzeak

Angelos Vlachopoulos nazioarteko jokalari izan da Greziako waterpoloko selekzio nazional txikiekin, eta, haiekin, hainbat parte-hartze egin ditu. 2009an ospatutako Gazteen Munduko Waterpolo Txapelketan eta baita 2011n ospatutako Gizonezkoen Munduko Waterpolo Txapelketan ere parte hartu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoak

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Greziarekin lehiatu zen taldeko kide izan zen, eta 6. postuan amaitu zuten.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, berriz, zilarrezko domina irabaziko zuen Greziako taldean izan zen. Serbiak, urrezkoa, eta Hungariak brontzezkoa eskuratuko zuten. Greziako taldea honako hauek ordezkatu zuten: Stylianos Argyropoulos, Georgios Dervisis, Ioannis Fountoulis, Konstantinos Galanidis, Konstantinos Genidounias, Konstantinos Gkiouvetsis, Marios Kapotsis, Christodoulos Kolomvos, Konstantinos Mourikis, Alexandros Papanastasiou, Dimitrios Skoumpakis, Angelos Vlachopoulos eta Emmanouil Zerdevas-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako dominak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Waterpoloa gizonezkoa. |

## Izenburuak

* Zilarrezko domina 1 Olinpiar Jokoetan (2020)
* 2 Greziako Txapelketa: 2012, 2014
* 3 Greziako Kopa: 2012, 2014, 2015

## Erreferentziak

* ↑ «Angelos Vlachopoulos» olympedia.org 2022-01-10ean begiratua(Ingelesez)
* ↑ «Angelos Vlachopoulos» Olympics.com 2022-01-10ean begiratua (Gaztelaniaz)
* ↑ "Waterpoloa, gizonezkoa, emaitzak 2020" olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Angelos Vlachopoulosen profila gavros.gr-en
* Vlachopoulosek Olympiacosen proposamena onartu zuen
* Datuak: Q17121810
* Multimedia: Angelos Vlachopoulos / Q17121810
# Antikodoi

Antikodoia tRNA-n kokatutako hiru nukleotidoko segida da, mRNA-n kokatutako kodoiaren osagarria. tRNA bakoitzak antikodoi-hirukiaren segida espezifiko bat dauka, eta segida hori kodoi bati edo gehiagori lot dakieke, base-parekatzearen bidez, aminoazido bat eratzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1414881
# Antikoagulatzaile

Antikoagulatzailea edo antigatzatzailea odol-gatzatzea, hau da, tronbo edo enboloak sortzea, eragozten duen sendagaia da. Antikoagulatzaileak asaldura tronbotikoak dituzten gaixoetan erabil daitezke edo baita transfusiorako odol poltsa edo dialisirako ekipoetan ere.
Larruazalpeko antikoagulatzaileen artean heparina mota desberdinak daude (Enoxaparina, Dalteparina, Tinzaparina), eta aho bidez Azenokumarol ("Sintrom") eta Warfarina edo antigatzatzaile berriak (Apixaban, Edoxaban, Dabigatran, Rivaroxaban).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q215118
* Multimedia: Anticoagulants / Q215118
# Antikatalanismo

Antikatalanismoa edo Katalanofobia Kataluniarekiko, kultura eta hizkuntza zein pertsonen aurkako arbuio-sentimendu gisa definitzen da. Beste definizio posible bat da antikatalanismoa sentimendu eta adierazpen gisa hartzea, batez ere politikoa, «katalanek» osatutako nazio katalanaren ideiaren aurka dagoena. Espainiar nazionalismoak zabaldutako iritzia da eta, sarritan, politikariek adierazten dute. Historikoki antikatalanismoak sustrai sakonak ditu. XXI. mendearen hasieran Kataluniako prozesu independentistak dirudienez horrelako sentimenduak indartu zituen Espainia mailan, esaterako, hango produktuen aurkako boikota zabalduz.

## Estatistikak

Hedabide eta iritziak neurtzen dituzten zentro desberdinek egindako ikerketetan sentimendu horren errealitatea adierazi dute. Espainia mailan gutxien baloratzen den komunitatea katalana da; Katalunia ondoren Euskal Herria egongo litzateke. 2020an Kataluniako Centre d 'Estudis d' Opinió erakundeak inkesta bat egin zuen, espainiarren filiak eta fobiak galdetuz. Txostenaren emaitzen arabera, Katalunia eta Euskadi dira gainerakoengan sinpatia gutxien sortzen duten erkidegoak. Horretaz, Lluis Orriols politologiak zera adierazi zuen: Espainia, oro har bi talde handi daude non erkidegoek 0tik 10era bitarteko nota duten 7 edo 7.5etik, eta gero Katalunia egongo litzateke 6ren azpiko balioekin. Inongo erkidegok ez ditu beste batzuk bertan behera uzten, baina tropel bat eta atzeratutako bat daude Espainian, zioen Orriolsek.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.eldiario.es/piedrasdepapel/catalanofobia_132_1197385.html
* ↑ Antoni Simon, "Els orígens històrics de l’anticatalanisme", 43.or., L'Espill, 24.zk., Universitat de València.
* ↑ https://www.rtve.es/noticias/20201118/cataluna-madrid-catalanofobia-estudio/2057483.shtml

## Ikus, gainera

* Katalanismo
* Antiespainolismo
* Arrazismoa Espainian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q286873
* Multimedia: Catalanophobia / Q286873
# Antiklerikalismo

Antiklerikalismoa Elizaren aurka edo horrek gizartean duen eskumenaren aurka azaltzen den jarrera da. Historiako zenbait arotan agertu izan da antiklerikalismoa. Errenazimentu aurretik antiklerikalismoa izan bazen ere, elizjendearen saldukeriak piztuta, garai horretatik aurrera hartu zuen batez ere indarra. Ilustrazio-garaian antiklerikalismoa hedatu egin zen bi arrazoi nagusi zirela medio: Eliza Katolikoaren eta aginpidearen egituraren interesen aurkako zenbait berrikuntza aldarrikatuz agertu ziren, burgesia liberala eta langileria batetik; eta Elizaren sektore asko, hierarkia bereziki, aristokraziarekin eta kontserbadoreekin lotu izana bestetik.
XIX. mendean, Elizaren eta Estatuaren aginpideen arteko bereizketa aldarrikatu zuten mugimendu politiko nagusiek (sozialismoak, anarkismoak, erradikalismoak eta abarrek).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Anticlericalismo en España del Siglo XIX al XX Antiklerikalismoa gaur egungo Espainian.
* Datuak: Q478004
* Multimedia: Anticlericalism / Q478004
# Antiklinal

Antiklinal bat estratuen okerdura zentrutik aldentzen diren toles bat da. Mozketa bat egiten denean zentruan dauden estratuen adina zaharragoa da aldeetan dagoenarena baino.
Mapa geologiko batean, antiklinalak oso erraz ikuasten dira, zentrurantz progresiboki zaharragoak diren arroken sekuentzia bat osatzen dutelako, altxatutako lurraldea errazago higatzen baita eta beraz azpian dituen estratuak agertarazten direlako.
Tolesak normalean orogenian zehar izandako presioek sortzen dituzte.
Antiklinalaren forma duen toles batean barnekoa gazteagoa bada sinklinal antiforme deritzo.

## Ikus, gainera

* Antiforme
* Sinklinal

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190147
* Multimedia: Anticlines / Q190147
# Antoing

Antoing, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako Hainaut probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 7.667 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Direction générale Statistique et Information économique. 2011ko errolda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q95011
* Multimedia: Antoing / Q95011
# Antoju errota

Antoju errota, 1725ean dokumentu batean lehen aldiz aipatua, euskal nekazari inguruko estilokoa da. Irungo , Katean, Bentak auzoan dago, Antoju baserrian, Mokozorotzen errekaren eskuinean, Elatzeta mendiaren azpian.

## Historia

1725ean lehen aldiz aipatua, 1847an 2.400 anega ehotzeko ahalmena zuen baina bakarrik 600 egiten zituen. 1890ean egin zen erroldan ere jasoa dago baina zerbait gertatu behar izan zuen zeren eta 1900ean, jabeak Juan Jose Aginagaren proiektua jarraituz, errota berreraikitzeko baimena eskatu baitzuen. 1933an irina egiteko errota publikoa bezala alta jaso zuen, 1963 arte. 1970ean Ur-publikoen ustiatzeko Erregistro Berezian onartua izan zen. Urte horretan errotarri bakarra zuen. Oraindik-orain egun kantitate txikietan baina badabil. Errotak jabe desberdinak izan ditu: Gabriel Saenz Izquierdo (1703), Santiago Lalanne (1900) eta Bizente Lekuona Labandibar (1980).

## Ezaugarriak

Errota honek kristalezko leiho bat zuen biltokian ehotzeko zenbat ale gelditzen zen ikusteko. Ura biltegitik tutu metaliko baten bidez tunel batera heltzen da. Errotaren ormetan burni-zepa aurkitu da; horren arabera pentsatzekoa da historikoki inguruan burdinola bat zegoela baita ere.

## Babespena

Errotak partzialki babestuta dago: Balizko Arkeologia Guneen Aurretiazko Aitorpena egin zitzaion (1997/09/11 ko erabakia (EHAO 208.zk., 1997ko urriaren 30) eta herri mailako ondarea, 2008ko Irungo Ondarearen Katalogoan jasota.

## Arriskuak

Abiadura Handiko Trenaren proiektuak joa dago.

## Bibliografia

* Antxon Agirre Sorondo: Los molinos de Irun.- Irun, 1992, LUKT, 10.zk.: 217 or.

## Erreferentziak

* ↑ https://irunantesydespues.wordpress.com/2012/05/25/molino-de-antoju/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Irun lehen eta orain webgunean.
* Datuak: Q41884472
# Antolakuntza

Antolakuntza edo antolamendua, helburu jakin baterako elementu zenbaitek osatzen duten egitura edo sistema bat da. Adibidez, herri bateko jaiak prestatzeko antolakuntza bat behar da, horretarako burutu behar diren lanen banaketa eta programazioa egiteko. Beste maila zabalago eta konplexuago batean, ekonomiaren antolakuntza ekonomian parte hartzen duten eragile eta faktore guztien arteko harremanen multzoa da.

### Erakundea

Pertsonez osaturik dauden antolakuntza egonkorretan erakunde terminoa ere erabiltzen da. Maila guztietan, antolakuntzak helburu bat lortzeko bide eraginkorrena bilatzen du, baliabideen erabilera eta komunikazioa hobereneratuz. Antolakuntza ikuspuntu ezberdinetatik azter daiteke, soziologia, ekonomia, politika eta psikologia arloetatik besteak beste.

## Ikus, gainera

* Lurraldearen antolakuntza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43229
* Multimedia: Organizations / Q43229
# Antolakuntza ikaskuntza

Antolaketa-ikaskuntzaren bidez, erakunde batek bere burua hobetzen du denboran zehar, esperientzia eskuratuz eta esperientzia hori ezagutzak sortzeko erabiliz. Sortutako ezagutza erakundearen barruan transferitzen da gero.
Antolaketa-ikaskuntza garrantzitsua da enpresa guztientzat; izan ere, erakundearen barruan ezagutzak sortzeak, atxikitzeak eta transferitzeak indartu egingo du erakundea, oro har.
Antolaketa-ikaskuntzaren definizioa aztertzean, hiru ekintza nagusi hartu behar dira kontuan:
* Sortzea
* Jardutea
* Hausnartu
Ideia edo produktu bat sortzen da, enpresak ideia edo produktua sortzen du, eta gero enpresak gogoeta egin behar du. Hausnarketa horren bidez egingo da ikaskuntza, bai prozesuaren bidez, bai emaitzaren bidez. Ekintza horiez gain, antolaketa-ikaskuntzan gertatzen diren funtsezko hiru prozesu daude:
* Ezagutzak sortzea
* Ezagutza atxikitzea
* Ezagutzen transferentzia
Garrantzitsua da erakundeak ziurtatzea prozesu honetan eskuratutako ezagutzak erakundearen barruan gordetzen direla eta transferigarriak direla. Banakoek atxikiriko ezagutzak ezin dira behar bezala gorde, banakoak joan egin baitaitezke, beren ezagutzak eurekin eramanez. Sartutako ezagutza erakundearen barruan mantendu daiteke, eta gizabanako guztiekin partekatu.
Antolaketa-ikaskuntza definitzea erakunde baten barruan ikaskuntza-kultura bat sortzearen garrantzia ulertzea da. Ikaskuntza mota hori onuragarria da bai gizabanakoentzat, bai taldeentzat, bai antolakunde osoarentzat. Erakunde barruko onura positiboak ere badaude ikuspegi horretan.
# Antoku enperadorea

Antoku enperadorea (japonieraz: 安徳天皇, Antoku Tennō, 1178ko abenduaren 22a - 1185eko apirilaren 25a) Japoniako 81. enperadorea izan zen, oinordekotza ordena tradizionalaren arabera. Haur bat zela gobernatu zuen Heian garaiaren amaieran, 1180ko apirilaren 22tik 1185eko apirilaren 25era arte. Bere izen pertsonala, Tokihito zen (言仁).

## Biografia

Antoku 1178ko abenduaren 22an jaio zen. Takakura enperadorearen semea izan zen eta oso adin txikikoa zen tronura igo zenean, aitaren abdikazioa eta jarraitu zion heriotzaren ondoren.
Egia esan behar bada, boterea ez zen sekula bere esku egon. Aitona-amonak, erretiratuta zegoen Go-Shirakawa enperadore ohia eta, batez ere, inperioaren lehen ministroa zen Heike klaneko Taira no Kiyomori (Kenreimon-in enperatriz alargunaren aita) ziren benetako agintari.
Antoku enperadore umea irudi tragikoa da japoniar historian. Garaiko zurrunbilo politikoak hiriburua uztarazi zion, Heiketarrek Genji (Minamoto) klan arerioaren jazarpena sufritu zutelarik. Dan-no-ura itsas gudua (1185) erabakigarria izan zen eta Heiketarrak porrotera joan ziren, amona Taira no Tokikok, Kiyomoriren alargunak, bere burua, iloba besoetan, itsasora bota zuelarik. Enperadore txikiaren desagerpena eta Taira klanaren sarraskia gertatu ziren eta Heian aroaren amaiera suposatu zuten, Kamakura aroaren Shogunerria hasi zelarik.

## Kugyō

Kugyō (公卿) botere gehien duten pertsonaiak biltzen ditu termino honek eta zuzen-zuzenean zegoen lotuta Meijiren berrezarkuntza baino lehenagoko enperadoreari. Oinordekotzaz zetozen kortesanoak ziren eta haien esperientzia eta ospeak ondo kokatu zituzten gortearen senan. Antokuren erregealdian, hauek izan ziren:
* Sesshō, Konoe Motomichi, (1160–1233)
* Udaijin
* Nadaijin, Taira Munemori, (1147–1185)
* Dainagon

## Bere garaiko aroak

* Jijo aroa
* Yowa aroa
* Juei aroa

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz)https://bujinkannagare.wordpress.com/2013/01/22/muerte-del-emperador-antoku-batalla-de-dan-no-ura-1185/
* ↑ (Gaztelaniaz)https://web.archive.org/web/20160318222315/http://mx.tuhistory.com/hoy-en-la-historia/el-clan-taira-rapta-al-emperador-antoku
* Datuak: Q316651
* Multimedia: Emperor Antoku / Q316651