OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nishitama barrutia (Tokio)

Nishitama (japonieraz: 西多摩郡, Nishi-Tama-gun) Tokio prefeturako mendebaldean dagoen barruti zabala da. 2011ko erroldaren arabera 375'96 km²-tan 58.429 biztanle zeuden.

## Geografia

Lurraldea hiru zatitan banatuta dago eta guztira lau herrik osatzen dute Nishitama:
* Mizuho (33.506 biztanle) - ekialdean
* Hinode (16.603 biztanle) - erdialdean
* Okutama (6.090 biztanle) - ipar-mendebaldean
* Hinohara (3.043 biztanle) - hego-mendebaldean

## Historia

1889an eratu zen Nishitama barrutia bi herri eta 30 herrizka zituela. 1893an Tokio prefeturaren barnean gelditu zen. XX mendearen 70. hamarkadatik aurrera hainbat herrik hiri estatusa lortu eta Nishitamatik atera egin ziren, hala nola, Fussa (1970), Akigawa (1972), Hamura (1991) eta Itsukaichi (1995).

## Iruditegia

* Tama ibaia, Okutaman.
* Hinode mendia.
* Tofu denda, Hinoharan.
* Hossawa urjauzia izoztuta, Hinoharan.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Akirunoko webgune ofiziala
* Datuak: Q1048689
Auzo bereziak : Adachi | Arakawa | Bunkyō | Chiyoda | Chūō | Edogawa | Itabashi | Katsushika | Kita | Kōtō | Meguro | Minato | Nakano | Nerima | Ōta | Setagaya | Shibuya | Shinagawa | Shinjuku | Suginami | Sumida | Taitō | Toshima :
* Hiriak : Akiruno | Akishima | Chōfu | Fuchū | Fussa | Hachiōji | Hamura | Higashikurume | Higashimurayama | Higashiyamato | Hino | Inagi | Kiyose | Kodaira | Koganei | Kokubunji | Komae | Kunitachi | Machida | Mitaka | Musashimurayama | Musashino | Nishitōkyō | Oume | Tachikawa | Tama ||
* Suprefeturak : Nishitama | Hachijō | Miyake | Ogasawara | Ōshima ||
# Nishitōkyō

Nishitōkyō (japonieraz: 西東京市, Nishitōkyō-shi) Tokio prefeturako mendebaldean dagoen hiria da. 2009ko erroldaren arabera 15'85 km²-tan 197.366 biztanle zeuden.

## Geografia

Izenak "Tokio mendebaldea" esan nahi du, izan ere Tokioko 23 auzoen mendebaldeko mugaren beste aldean baitago. Musashino lautadaren erdian kokaturik dagoen hiria da. Hainbat ibaiek zeharkatzen dure eremua, nagusiena Shakujii ibaia da.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Nishitōkyōko webgune ofiziala
* Datuak: Q242882
* Multimedia: Nishitokyo, Tokyo / Q242882
Auzo bereziak : Adachi | Arakawa | Bunkyō | Chiyoda | Chūō | Edogawa | Itabashi | Katsushika | Kita | Kōtō | Meguro | Minato | Nakano | Nerima | Ōta | Setagaya | Shibuya | Shinagawa | Shinjuku | Suginami | Sumida | Taitō | Toshima :
* Hiriak : Akiruno | Akishima | Chōfu | Fuchū | Fussa | Hachiōji | Hamura | Higashikurume | Higashimurayama | Higashiyamato | Hino | Inagi | Kiyose | Kodaira | Koganei | Kokubunji | Komae | Kunitachi | Machida | Mitaka | Musashimurayama | Musashino | Nishitōkyō | Oume | Tachikawa | Tama ||
* Suprefeturak : Nishitama | Hachijō | Miyake | Ogasawara | Ōshima ||
# Nishizō Tsukahara

Nishizō Tsukahara (japonieraz: 塚原 二四三, Fukui prefektura, Japonia, 1887ko apirilaren 3a – Tokio, Japonia, 1966ko urtarrilaren 10a) Japoniako Itsas Armada Inperialeko almirante bat izan zen, Bigarren Mundu Gerran.

## Biografia

Tsukahara Fukui Prefekturan jaio zen, baina ofizialki Kofu hirian bizi zen, Yamanashi Prefektura, eta bertan hezi zuten. Itsas Armada Inperialeko Akademiako 1908ko 36. promozioan graduatu zen. 119 kadeteetan, 20. izan zen eta omen handiko Chuichi Nagumo almirantea ikaskide izan zuen. Itsas armadako ofizialgai ibili zen Soya Gurutze-ontzi eta Iwaten eta Okinoshima Gerraontzian. 1910ean, alferez izendatu eta gero, Shikishimara bidali zuten, eta gerora Yudaichira.
Ondoren, Yamashiro Gerraontzian eta Aso Gurutze-ontzian ontziratu zen. 1914an, teniente mailara igo zutenean, Umikaze Destruktorera bidali zuten, eta patroi igorri zuten Mogamira 1916an. Gero Chitosi Gurutze-ontzian, Kanto konponketa-ontzian eta Ibuki Gurutze-ontzian ere nabigatu zuen.
1920an, Itsas Armada Inperialeko Ofizialen Eskolan graduatu zen eta komandante-teniente mailara igo zuten. Yokosuka Itsas Barrutiko ofizial kargu batzuk izan zituen, batez ere, itsas armadako abiazioan. Ameriketako Estatu Batuetara eta Europara bidali zuten 1925tik, 1926ra, eta izuli zenean, Hōshōko ofizial nagusi ibili zen.
1929ko azaroaren 29an, Tsukuharari kapitain maila eman zioten eta Ōi Gurutze-ontziko agintea eman zioten. 1933ko urriaren 20an, berriz, Akagi Hegazkin-ontziarena eman zioten.
Tsukahara kontra-almirante mailara igo zuten 1935ko azaroaren 15ean. Borroka talde batzuk agindu zituen eta 1939ko azaroaren 15ean almiranteorde mailara goratu zuten. 1940ko apirilean, Chinkai Barrutiko Guardiako komandante izendatu zuten eta 1941eko irailaren 10etik, 1942ko urriaren 1era, 11. aireko flotako komandante nagusia izan zen.
Formosatik at zegoen 11. aireko flotak Filipinetako inbasioan parte hartu zuen. Geroago, Ginea Berriko eta Salomon uharteetako operazioan borrokatu zen, Rabaul, Britainia Berritik eta beste toki batzuetatik. 1942ko abuztuaren 8an, aliatuak Guadalcanalen eta Tulagin lehorreratu eta gero, Tsukahara Rabaulera mugitu zen. Horrela, Guadalcanal eskualdeko erasoak hobeto agindu ahal izango zituen. Rabaulen, Tsukaharari Ginea Berriko eta Salomon uharteetako itsas indar guztien eta 11. aireko flotako agintea eman zioten; hau da, Hego-ekialdeko Eremuko Agintaritza.
Gaixotu egin zen eta Jinichi Kusaka izan zen haren ordezkoa. Osatu zenean, Itsas Armadaren Aireko Agintaritzaren Zuzendari izendatu zuten 1942ko abenduaren 1etik, 1944ko irailaren 15era. Beraz, 1945eko maiatzaren 1era arte, Yokosukako Itsas Barrutiko komandante nagusi bilakatu zen. 1945eko maiatzaren 15ean, almirante izendatu zuten. 1966an hil egin zen. Haren hilobia Tokyoko Tama Reien hilerrian dago.
* Datuak: Q927942
* Multimedia: Nishizō Tsukahara / Q927942
# Nâzım Hikmet

Nâzım Hikmet Ran (Tesalonika, Otomandar Inperioa, 1902ko urtarrilaren 15a - Mosku, Sobietar Batasuna, 1963ko ekainaren 3a) turkierazko idazlea izan zen. Espetxeratuta edo erbesteraturik eman zuen helduaroko zatirik handiena.

## Bizitza

Moskun zortzi urteko egonaldia egin zuen (1921-1928). Turkiara itzuli eta Kemal Atatürk diktadorearen kontra aritu zen komunistekin bat eginik. Hori zela eta, hamabi urteko kartzela-zigorra izan zuen (1938-1950). Espetxetik irten eta hil artean erbestean, Moskun, bizi behar izan zuen (1951-1963). Gehienbat poesia idatzi bazuen ere, Hikmetek antzerkia, kontakizunak, eta itzulpenak ere landu zituen. Errusiako futuristen eraginez bertso librea erabili zuen lehen aldiz turkiera poemagintzan. Hikmetek erantzukizun politikoa, turkiar aberkideen egoera eta munduarekiko irekitasuna dira haren olerkien gaiak. Alor horretan Hikmetek lan eskerga egin zuen.
Haren obra batzuk: 1941 urte honetan, Giza ikuspegiak (1942-1950), Poemak, Amodiozko poemak (1933-1962), Hau lana, erbestea. Antzerkietako zenbait: Gizon ahantzia, Bidaiaria, Existitu zen benetan Ivan Ivanovitx? (1956), Stalinen garaietako burokraziaren satira, errusieraz idatzia. Kontakizunen alorrean eleberriak eta ipuinak idatzi zituen: Sagar berdeak, Hodei maitemindua, Odolak mintzorik ez eta Erromantikoak, hil ondoren agertutako eleberri autobiografikoa. Gabriel Aresti euskal poetak Hikmeten poema hautatu batzuk itzuli zituen Lau gartzelak izenburupean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Nâzım Hikmet euskaraz Armiarma.com
* Datuak: Q184906
* Multimedia: Nâzım Hikmet / Q184906
# Nárameč

Nárameč Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 346 biztanle ditu eta 7,86 kilometro koadroko azalera. Třebíčeko barrutian dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q166049
* Multimedia: Nárameč / Q166049
# Nándor Hidegkuti

Nándor Hidegkuti (Budapest, 1922ko martxoaren 3a - ibidem, 2002ko otsailaren 14a)
Bere ibilbide gehiena MTK Hungaria FC taldean jokatu zuen. 1950eko hamarkadan Hungariako futbol selekzio nazionaleko jokalaririk garrantzitsuenetako bat izan zen. Selekzioa "Urrezko Taldea" bezala ezagutua izan zen eta 1954ko Munduko Futbol Txapelketan txapeldunorde izan zen. 1953an hat-trick bat sartu zuen Hungariak Ingalaterrari Wembley estadioan lortutako 6-3ko garaipenean, faltsu 9 posizio berritzailean jokatuz.
Erretiratu ondoren, Hungaria, Polonia, Italia eta Egiptoko taldeak entrenatu zituen.

## Palmaresa
### Futbolaria
#### Selekzioa

Hungariako futbol selekzio nazionala
* 1952ko Udako Olinpiar Jokoak: Urrezko domina
* Erdialdeko Europako Nazioarteko Kopa: 1953
* Munduko Futbol Txapelketa txapeldunordea: 1954

#### Taldea
##### MTK Hungária

* Hungariako futbol liga: 1951, 1953, 1958
* Hungariako futbol kopa: 1952
* Mitropa Kopa: 1955

### Entrenatzailea
#### ACF Fiorentina

* Europako Futbol Errekopa: 1961

#### Győri ETO FC

* Hungariako futbol liga: 1963
* Europako futbol kopa
** Finalerdia: 1965
* Hungariako futbol kopa: 1965, 1966, 1967

#### Al-Ahly

* Egiptoko futbol liga: 1975, 1976, 1977, 1979, 1980
* Egiptoko futbol kopa: 1978

## Kanpo estekak

* Datuak: Q166035
* Multimedia: Nándor Hidegkuti / Q166035
# Não-Me-Toque

Não-Me-Toque Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 17.898 biztanle ditu 361,671 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q600814
* Multimedia: Não-Me-Toque / Q600814
# Nána (Eslovakia)

Nána Eslovakiako udalerri bat da, Nové Zámkyko barrutian kokatuta. 17,95 km²ko azalera du eta 1215 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1157. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q781089
* Multimedia: Nána / Q781089
# Náxara Club Deportivo

Náxara Club Deportivo futbol talde errioxarra da Naiara hirian sorturikoa.

## Historia

1933an sortu zen taldea. 2004an 3. mailara igo zen eta ordutik bertan aritu da jokatzen. 2011 urtean txapelduna izan zen.

## Datuak

2023-24 barne:
* Denboraldiak 1. mailan: 0
* Denboraldiak 2. mailan:0
* Denboraldiak 2. B mailan: 0
* Denboraldiak Lehen maila RFEFn: 0
* Denboraldiak Bigarren maila RFEFn: 2
* Denboraldiak 3. mailan: 17
* Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn: 1
* Ligako posturik onena: 1.a Hirugarren mailan (2010-11n)

### Azken denboraldiak

| Urtea | Maila | Postua | Errege Kopa |
| 2004-05 | Hirugarren Maila | 13.a | - |
| 2005-06 | Hirugarren Maila | 10.a | - |
| 2006-07 | Hirugarren Maila | 7.a | - |
| 2007-08 | Hirugarren Maila | 7.a | - |
| 2008-09 | Hirugarren Maila | 6.a | - |
| 2009-10 | Hirugarren Maila | 6.a | - |
| 2010-11 | Hirugarren Maila | 1.a | - |
| 2011-12 | Hirugarren Maila | 5.a | 1. itzulia |
| 2012-13 | Hirugarren Maila | 6.a | - |
| 2013-14 | Hirugarren Maila | 3.a | - |
| 2014-15 | Hirugarren Maila | 5.a | - |
| 2015-16 | Hirugarren Maila | 4.a | - |
| 2016-17 | Hirugarren Maila | 2.a | - |
| 2017-18 | Hirugarren Maila | 3.a | - |
| 2018-19 | Hirugarren Maila | 3.a | - |
| 2019-20 | Hirugarren Maila | 7.a | - |
| 2020-21 | Hirugarren Maila | 3.a/2.a | - |
| 2021-22 | Bigarren maila RFEF | 16.a (jeitsi) | |
| 2022-23 | Hirugarren maila RFEF | 1.a (igo) | |
| 2023-24 | Bigarren maila RFEF | 16.a (jeitsi) | 1. itzulia |
| 2024-25 | Hirugarren maila RFEF | | |

## Palmaresa

* Hirugarren Maila (1): 2011.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q4890638
# Neocymbopteryx

Neocymbopteryx Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Neocymbopteryx heitzmani da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Neocymbopteryx heitzmani | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6992716
# Neocosmoceras

Neocosmoceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Berriasiarrean, hau da, orain dela 145 milioi urte inguru.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12264771
# Oibarko gaztelua

Oibarko gaztelua Nafarroa Garaiko Oibar udalerrian kokatutako gaztelu bat da. Gaztelua herria dagoen muinoaren goiko aldean zegoen, eta Muhammad ibn Lubb tropa musulmanek suntsitu zuten 882an. Gotorleku garrantzitsua Nafarroako Erresumaren ekialdeko mugan, mendeetan zehar Aragoi ibaiaren ibilguaren gainean egon zena. Hiribilduaren jatorrizko gunea izan zen, bere defentsa nagusia izateaz gain. 1488an suntsitu zuzten.

## Historia

Gaztelua IX. mendean ere bazegoen, eta 882. urteanMuhammad ibn Lubb buruzagi musulmanak erabat suntsitu zuen. Dokumentuek hitzez hitz diote "Fractus est castro Aibarria", eta badirudi kanpainan Iruñeko errege Gartzia Enekoitz bera hil zela.
Aragoiko tropek okupatu zuten 1198-1200 kanpainan, Gaztelak eta Aragoik Nafarroa inbaditu zutenean erresuma konkistatzeko asmoz, baina Antso VII.a Nafarroakoak berak berreskuratu zuen, eta Nafarroan geratu zen beti.
Bere lehen alkaideen edo tenenteen artean, Oibar leinuko kideak daude, hiribilduaren sortzaileak, Nafarroako Erresuma sendotzen aktiboki parte hartu zutenak, belaunaldiz belaunaldi.
Nafarroako Gerra Zibilean beaumontarren eskuetan egon zen, eta, beraz, 1481ean setiatu zuten, eta 1488an gaztelua eta hiribildua erabat suntsitu zituzten.
XIX. mendearen hasieran, garai bateko gotorlekuaren aztarna batzuk geratzen ziren oraindik, eta 2008tik egindako indusketa arkeologikoek berretsi egin dute leku horretan zegoela, beti "el Cerco" bezala ezagutua izan dena.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | OIBAR. (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).

## Ikus, gainera

* Oibar
* Nafarroako Erresuma

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111607973
# Oibar (Orbaibar)

    Ez nahasi Oibar udalerriarekin edo Oibar bere ibarrekin.
Oibar Orbaibarrako Puiu udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.
Bertako biztanleak oibartarrak ziren.

## Izena

Oibar beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Oibar ("oibár" ahoskatua) edo Oibar de Yuso ("oibár de ihússo" ahoskatua)

## Historia

Leireko abadiak Oibarko Santo Tomas monasterioa erosi zuen dohaintza bidez, 1150ean Lope Artaxoakoa Iruñeko apezpikuari besterendua. Bestalde, Antso IV.a Gartzeitzek, 1076an, Iratxeko abadiari Oibar mendiaren zati bat eman zion, ziur aski Santa Maria monasterio bat barne, 1216an Iruñeko kabildoko priorrari trukatzeagatik emana.

## Oharrak

* ↑ /oiβ̞aɾ/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban

## Erreferentziak

* Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. ISBN 84-235-1505-2.
* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Ikus, gainera

* Puiu
* Orbaibar
* Erdialdea
* Erriberriko merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112619546
# Oiartzungo lubaki-eremua

Oiartzungo lubaki-eremua zortzi gotorlekuen defentsa lerro bat izan zen, bukatu gabe geratu zena. Espainiako Armadak proiektatu zuen XIX mende amaieran, Pirinio mendi kate osoan zehar eratutako defentsaren parte bezala, Frantziatik zetozkeen inbasioei aurre egiteko.

## Helburuak

Hori diseinatzeko Antonio Rojí eta Francisco Roldán izendatu zituzten 1884 eta 1885ean. Proiektutako zortzietatik hiru bakarrik altxatu ziren: Guadalupe Hondarribian, San Marko eta Txoritokieta Errenterian. Guadalupekoa handiena zen. Helburu militarra Frantziarekiko mugako defentsa ziurtatzea izan zen, III. Karlistaldia amaitu bezain pronto (1876). Halaber, Gipuzkoan eta Nafarroa Garaiaren iparraldean domeinu militarra ziurtatu nahi zuten karlisten beste altxamenduen beldurrez. Martxan jartzen hasi zenerako militarki proiektu absurdoa zen batez ere hegazkintza militarrarekin eta artillerian emandako aurrerapenekin.

## Lubaki-eremua

Lubaki-eremuaren kontzeptua militarra da. Helburua lurralde batean armada indar handia biltzea da. Oiartzungo proiektu honetan 38.000 soldadu bildu nahi zuten. Indar horiek mantentzeko azpiegitura egokiak behar ziren: ospitaleak, biltegiak, errepide militarrak. Lurraldeko puntu garaienetan gotorlekuak eraikitzen ziren handik inguruak kontrolatzeko eta etsaiei tiro egiteko. Aldi berean, gotorlekuak haien artean babesten ziren.

## Proiektatutako gotorlekuak

Hauek dira Juan Antonio Saez Garciak bildu dituen datuak:
* Guadalupe Hondarribian. 210 metrotan eraikia, 600 soldadu izan behar zituen. 1900 urtean bukatu zuten.
* San Markos Errenterian. 271 metrotan. 250 soldadu izan behar zituen. 1888.urtean bukatu zuten.
* Txoritokieta Errenterian. 310 metrotan. 60 soldadu izan behar zituen. 1890.urtean bukatu zuten.
* Erlaitz Irunen. 310 metrotan. 508 soldadu izan behar zituen. 1887.urtean aurreproiektua aurkeztua izan zen baina azkenean ez zen onartu. Dena dela, aztarna batzuk gelditu dira.
* Belitz. 500 metrotan. 300 soldadu. Aurreproiektua 1887an aurkeztu zen.
* Arkale. 500 metrotan. 200 soldadu. Aurreproiektua 1887an aurkeztu zen.
* San Enrike. 547 metrotan. 60 soldadu. Aurreproiektua 1884an aurkeztu zen.
* San Martzial. 218 metrotan. 200 soldadu. Aurreproiektua 1887an aurkeztu zen.
Gotorleku hauen defentsa hiru lerrotan antolatu behar ziren:
* Abangoardiakoa, Iparraldeko mugatik gertu. Hiru izango ziren lerro honetan: Guadalupe, San Martzial eta Erlaitz.
* Erdikoa, San Enrike, Belitz eta Arkale.
* Mendebaldekoa: Txoritokieta eta San Marko.

## Erreferentziak

* 1 2 Antonio., Sáez García, Juan. ([2002]). Gotorlekuak Gipuzkoan, XVI-XIX. mendeak. Gipuzkoako Foru Aldundia, Kultura, Euskara, Gazteria eta Kirol Departamentua = Diputación Foral de Gipuzkoa, Departamento de Cultura, Euskera, Juventud y Deportes ISBN 8479073624. PMC 433405551..

## Ikus, baita ere

* San Marko gotorlekua
* Guadalupeko gotorlekua
* Txoritokietako gotorlekua

## Kanpo loturak

* Bertan, Gipuzkoako Foru Aldundiaren aldizkaria, 18. zk.
* (Gaztelaniaz):Juan Antonio Saez Garciaren artikulua.
* Datuak: Q51689282
# Olaberria (Irun)

    Artikulu hau Irungo auzoari buruzkoa da; Goierriko herria gaitzat duena beste hau da: «Olaberria»
Olaberria Irungo (Gipuzkoa) auzoa da.

## Ikus, gainera

* Irun

## Kanpo estekak

* «Olaberria auzoa», Irungo Udalaren webgunea.
* Datuak: Q12265069
# Olaberriko Udal Liburutegia

Olaberriko Udal Liburutegia :
| Datuak |||
| Webgunea | http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9456/ID5fb72a83/NT1 | http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9456/ID5fb72a83/NT1 |
Olaberriko Udal Liburutegia San Joan plazako 1n dago. 1962 an sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.

## Kanpo estekak

* , Olaberriko Udaleko web-orria.
* , Olaberriko Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* , Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
* Datuak: Q16518521
# Olaberrizokoa

Olaberrizokoa Agoitz udalerriko auzo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

## Geografia

Olaberrizokoa hiriaren iparraldean dago.

### Inguru naturala eta kokapena

Agoitz hiria Zangozako merindadeko hiria da eta Nafarroako hiriburutik 28 kilometrora dago. Itoizko urtegiak izena hartzen du izen bereko pareko herritik, izan ere, udalerriaren iparraldeko lurrak zati handi batean ur azpian gelditu dira.

### Klima

Longidak klima azpimediterraneoa dauka. Urteko batez besteko tenperatura 10 eta 13 gradu artekoa da (altueraren arabera aldatzen da), eta prezipitazioak 800 eta 1.000mm bitartekoak (ugariagoak udaberrian eta udazkenean. Urteroko egun euritsuak 80 dira batez beste eta 100 baino gehiago herriko gunerik menditsuenetan.
Jatorrizko landaredia asko gutxitu da gizakiaren eragina dela eta, gaur egun 180 hektarea haritz inguru baino ez dira geratzen. Pinuek 441 hektarea hartzen dituzte, gehienak Austriatik ekarritako pinu lariziar birlandatuak dira baina berezko pinuren bat ere gordetzen da. Birlandatutako pinuak, Urrozgoiti, Ulibeiti, Zarikieta eta Rala longidar herrietan izaten dira, batez ere.

#### Estazio meteorologikoak

Datu klimatikoak (Agoitz, 1993-2020) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 17.5 | 22.0 | 25.0 | 29.0 | 35.0 | 40.0 | 40.0 | 40.0 | 36.0 | 30.0 | 23.0 | 17.0 | 40.0 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 8.9 | 10.5 | 14.3 | 16.7 | 20.9 | 25.8 | 28.5 | 28.6 | 24.0 | 19.1 | 12.3 | 9.1 | 18.2 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 2.2 | 6.1 | 9.2 | 11.5 | 15.2 | 19.5 | 21.8 | 21.9 | 17.9 | 14.0 | 8.5 | 5.4 | 13.0 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.5 | 1.7 | 4.1 | 6.3 | 9.5 | 13.1 | 15.2 | 15.3 | 11.9 | 8.9 | 4.7 | 1.8 | 7.8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -4.0 | -3.1 | -1.5 | 0.8 | 3.3 | 7.7 | 10.2 | 10.1 | 6.5 | 2.5 | -1.8 | -4.0 | -4.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 101.3 | 87.3 | 83.7 | 81.1 | 70.1 | 54.3 | 39.4 | 32.4 | 65.7 | 78.7 | 103.9 | 91.1 | 888.9 |
| Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) | 70.0 | 44.8 | 46.8 | 67.5 | 50.6 | 57.8 | 58.5 | 90.0 | 107.0 | 82.5 | 45.8 | 86.5 | 107.0 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 14.1 | 12.6 | 12.0 | 13.6 | 12.7 | 8.0 | 6.2 | 6.5 | 8.5 | 11.7 | 15.2 | 14.6 | 135.6 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 1.4 | 2.4 | 1.6 | 0.3 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 1.2 |
| Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua ||||||||||||||

## Oharrak

* ↑ /olaβ̞eris̻okó.a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza seigarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ Agoizko estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (Noiz kontsultatua: 2020-08-24).

## Ikus, gainera

* Agoitz
* Pirinioaurrea
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Agoizko Udalako webgune ofiziala
* Datuak: Q110185054
# Olaberen elurzuloa

Olaberen elurzuloa Gasteizen dagoen XIX. mendeko elurzuloa da. Alde Zaharreko muinoan kokatuta dago, Frai Zacarias Martinez kalean, Frai Zacarias Martinez zentroaren eta Goiuri jauregiaren artean eta hiriko harresiaren ondoan.
Elurzuloa XIX. mendekoa da, Clemente Olabe gasteiztar merkatariak 1860. urte aldera eraikia. Elurzuloak 6 m-ko sakonera eta 450 m³ elur biltzeko edukiera du. Han Gorbeiatik Gasteiza gurdiz ekartzen zen elurra metatu eta geruzatan sailkatzen zen bakoitza lastoz, iratzez eta adarrez egindako estalkien bidez bereiziz. Ondoren, handik hiria izotzez hornitzen zen. 1930eko hamarkadan elurzuloa erabiltzeari utzi zitzaion eta lurpean geratu zen. 2005ean Landatxon lurpeko aparkaleku bat eraiki aurretik egindako indusketek eraikina berriro azaleratu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Martín, César. (2005eko azaroa). «La Nevera de Olave sale a la luz: Los trabajos previos para la construcción del parking de El Campillo descubren una nevera que sirvió a la ciudad en el siglo XIX» Gasteizko Udal Kazeta: 16–17. (Noiz kontsultatua: 2018ko irailaren 17a).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56649385