# Angeles Mastretta

Ángeles Mastretta (Puebla, Mexiko, 1949ko urriaren 9a) mexikar idazle eta kazetaria da. Mexikoko errealitate sozial eta politikoak islatzen dituzten emakumezko pertsonaia iradokitzaileak eta fikziozkoak sortzen ditu. Bere lan batzuk beste hizkutz batzuetara itzuli dira.

## Biografia

Ángeles Mastrettak Mexiko Hirian hasi zuen kazetaritza-karrera, 1971n hogei urte zituela, bere aita, Carlos Mastretta kazetaria, hil zenean.

### Lan ibilbidea
#### Kazetari

Aitaren heriotza zela eta, lanean hasi zen, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko Politika eta Gizarte Zientzien Fakultatean ikasten ari zela. Noizbehinkako laguntzaile gisa, Excélsior, La Jornada, Proceso eta Ovaciones bezalako komunikabideetan argitaratu zuen. Azken horretan, Del absurdo cotidiano izeneko zutabea zuen, eta bertan «denetik idazten zuen: politika, emakumeak, haurrak, ikusten zuena, sentitzen zuena, literatura, kultura, gerra eta egunerokoa». 1974an, Centro Mexicano de Escritores-ek beka bat eman zion, eta, horri esker, beste autore batzuekin batera lan egin ahal izan zuen, besteak beste, Juan Rulfo, Salvador Elizondo eta Francisco Monterde.
Mastretta 1975ean izendatu zuten ENEP-Acatlán erakundeko Kultura Zabaltzeko zuzendari. 1977ra arte aritu zen kargu horretan, eta bost urtez utzi zuen Makalaren Museoaren buru jarduteko. 1982an, FEM aldizkari feministaren 24. zenbakian kontseilu editorialean agertu zen lehen aldiz; 1983an, 25ean agertu zen, eta, gero, sarriago 1985ean, 29tik 40ra. FEM aldizkariaren Argitalpen Kontseiluan agertzen zen arren, haren parte-hartzea ez zen aktiboa. Mastrettak hainbat sari jaso ditu, eta feminismoaren alde egin du, bere lan gehienetan islatzen dena. Gainera, hainbat talde sortu eta antolatu ditu, hala nola 'Unión de Mujeres Antimachistas' Mexiko Hirian.
Mastrettak, Germán Dehesarekin batera, La almohada telebista-saioan hartu zuen parte, solasaldi eta elkarrizketetan (1998). Puerto libre izeneko blog bat du, eta Nexos aldizkarian idazten du aldizka. Argitalpen Kontseiluko kidea da, eta, gainera, Die Welt eta El País bezalako egunkari atzerritarretan parte hartzen du noizean behin. Txikitan, Mastrettak abeslaria izan nahi zuen, inoiz utzi ez zuen pasioa —aitortzen du leku guztietan abesten zuela—, eta inoiz jendaurrean praktikatu duela, adibidez, Arráncame la vida Guadalajarako Nazioarteko Liburu Azokan.

#### Idazle

Bere literatura-ibilbidea poeta lanetan hasi zuen, La pájara pinta lanarekin irabazi zuen lehiaketa bat eta 1978an liburu bihurtu zen. Baina Mastrettak —poema-liburu hori kasualitatetzat hartzen zuen, eta inoiz ez du serioan hartu— urte batzuetan planeatzen aritu zen eleberri bati ekitea nahi zuen eta. Eleberri aukera hori izan zuen, editore batek hura idazteko sei hilabete eman zizkionean. Horrelaxe jaio zen 1985ean argitaratu eta berehala arrakasta izan zuen Arráncame la vida lanak eta hurrengo urtean Literaturako Mazatlán Saria irabazi zuen. Catalina Ascencio izeneko pertsonaia nagusiaren bidez, Mastrettak mendetan kultura nagusiak babestutako irudi “ideala” desmitifikatzea lortu du. Protagonistak, funtsean, bere patuaren jabe egin nahi du. Bere munduan sortzailea izateko beharra sentitzen du eta, horrela, gizaki eta emakume gisa sortzeko beharra. Lan horretarako, Mastrettak Agustin Lararen abesti baten izenburua aukeratu zuen, nazioarteko ospea eman zion, eta, 20 urte geroago, 2008an, Arráncame la vida zinemara eraman zuen Roberto Sneiderrek, eta filmaren gidoia ere hark idatzi zuen.
Lehen eleberri horren ondoren, 1990ean, Mujeres de ojos grandes (Begi handiko emakumeak) 37 binetak eta 1993an, Puerto libre kontakizun laburren liburua egin zuen. Hiru urte geroago, berriro irabazi zuen Mal de amores lanarekin.1997ko Galiziako Erromulo Saria. Sari hori jasotzen zuen lehen emakumea izan zen. Ordutik nobelak argitaratzen jarraitu du eta beste genero batzuetan ere sartu da, hala nola ipuinean eta kontakizun autobiografikoetan. Bere lanetako batzuk hainbat hizkuntzatara itzuli dira. Catalina alaba txikia, Todos los días son nuestros lanaren egilea, ustekabean gaixotu zen, eta Mastretta erietxean sentitu zen txikiarengandik hurbil, eta bere familiako emakume interesgarri eta desberdinen gertaerak kontatzen hasi zitzaion, une kritikoetan garrantzitsuak izan ziren emakumeak. Emakumeen historia horiek, «beren patua erabaki zuten», inspirazioa izan ziren Mujeres de ojos grandes lanerako. Argitalpenaren asmoa —emakume bakoitzaren biografian oinarritutako ipuinen helburua, familia-historiak gerorako gordetzea zen.

## Lanak
### Eleberriak

* El viento de las horas, 2016
* La emoción de las cosas, 2013
* El cielo de los leones, 2004
* Ninguna eternidad como la mía, 1999
* El mundo iluminado, 1998
* Mal de amores, 1997 (2009)
* Puerto libre, 1993
* Arráncame la vida, 1985

### Ipuinak

* Mujeres de ojos grandes, Seix Barral, México, 1990
* Maridos , Seix Barral, México, 2007

### Memoriak

* Puerto libre, 29 testu labur; Cal y Arena, México, 1993
* El mundo iluminado, 35 testu labur; Seix Barral, México, 1998
* El cielo de los leones, México, 2003
* La emoción de las cosas, Seix Barral, México, 2013
* El viento de las horas, 68 testu labur; Seix Barral, México, 2015

### Poesia

* La pájara pinta, México, 1978
* Desvaríos, México, 1996

### Lanen egokitzapenak

* Arráncame la vida, Roberto Sneiderrek zuzendutako filma, 2008an estreinatua

## Sariak eta aintzatespenak

* Mazatlán Literatura saria, 1986, Arráncame la vida eleberriarekin
* Romulo Galizia Saria, 1997: Mal de amores lanarekin
* Arranoa (Porto Alegre, 2005)

## Erreferentziak

* ↑ «Biografía de Ángeles Mastretta (Su vida, historia, bio resumida)» www.buscabiografias.com (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).
* ↑ (Gaztelaniaz) lecturalia.com. «Ángeles Mastretta: libros y biografía autora» Lecturalia (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).
* 1 2 3 Con la precisión del arrebato, entrevista del profesor estadounidense Ron Telchman a Mastretta; revista Nexos, n.º 112, 01.04.1987; acceso 18.05.2013
* ↑ Blog Puerto Libre. .
* ↑ Mastretta Artículos de Mastretta en Nexos; acceso 18.05.2013
* ↑ Mastretta canta en la FIL, nota reproducida en el apartado Noticias de su página oficial; acceso 18.05.2013
* ↑ Todos los días son nuestros. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q252088