# Mexiko Hiriko Hirigune Historikoa

Mexiko Hiriko Hirigune Historikoa gaur egungo Mexikoko hiriburua hazi zen jatorrizko hirigunea eta gune arkitektonikoa da. Izaera hori (Tenplu Nagusiko gune arkeologikoan islatua) antzinako Mexiko-Tenochtitlaneraino aztertu daiteke. Hiriko eremu horren eremua bi irizpideren arabera defini daiteke. Zentzu administratiboan, Erdialdeko kolonia osoari eta Cuauhtémoc demarkazioko beste hamazazpi kolonien zati bati dagokie. Bestalde, Antropologia eta Historiako Institutu Nazionalak mugatutako monumentu historikoen eremuari dagokio. Presidentearen 1980ko apirilaren 11ko dekretu bidez mugatu zen, 9.7 kilometro koadroko eremu baten barruan; espainiarren konkista aurreko hiria sortu zen uhartetxo zaharraren erdigunea eta ondoren koloniala izan zena ere barne hartu eta zati batean gainditzen ditu.

## Eraikin historikoak

Zentsu ofizialen arabera eraikin hauek aurki daitezke aipatutako eremu horretan:
* 67 erlijio monumentuak;
* 129 monumentu zibilak;
* 542 eraikin 1972ko legearen arabera;
* 743 eraikin babestea merezi dutenak;
* 111 eraikin ingurugiko balioekin;
* 6 eliza modernuak;
* 17 eraikin pertsonai historikoekin lotuta;
* 78 plaza eta lorategi;
* 19 klaustro;
* 26 iturri eta oroitzeko monumentuak;
* 13 museo zein galeria;
* 12 toki edo eraikin horma-pinturarekin, guztiak XVI. eta XIX. mendeen artean eraikiak.

## Zentro historikoa erreskatatzea

2000. urtean, Mexiko Hiriko Zentro Historikoaren Fideikomisoa sortu zen. Fideikomisoak, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoarekin eta Institutu Politekniko Nazionalarekin batera, zonaldearen diagnostiko bat egin zuen, zegoen egoeratik erreskatatzeko eta hura astintzen zuen delinkuentziari aurre egiteko. Horrela, 2001eko abuztuan, Jauregi Nazionalean, Zentro Historikoa erreskatatzeko akordio bat sinatu zuten Errepublikako presidente Vicente Foxek, Barruti Federaleko gobernuburu Andrés Manuel López Obradorrek eta Hirigune Historikoari lotutako herritarren kontseilu batek, besteak beste: Guillermo Tovar de Teresa, hiriko kronikaria; Jacobo Zabludovsky, kazetaria, eta Carlos Slim, enpresaria.
Ordutik aurrera, bai Mexiko Hiriko gobernua bai ekimen pribatua arduratu ziren ingurua biziberritzeaz, abandonuan zeuden etxebizitzak erreskatatuz, eraikin historikoak zaharberrituz, segurtasuna areagotuz eta inguruko hiria hobetuz. Erreskate horrek eta agintariek ingurua elkarbizitza publikorako eta turismoaren erakarpen gisa mantentzeko hartutako konpromisoak Hirigune Historikoa herrialdearen eta hiriaren erreferente bihurtu zuten.

## Iruditegia

* Arte Ederren jauregia
* Katedrala Zócalon.
* Meatzaritzaren jauregia
* Posta jauregia
* San Fernando eliza
* Antzinako San Ildefonso ikastetxea
* Autonomia jauregia
* La Profesa
* Iturbideren jauregia
* Tenplu Nagusiko lehenengo fasea.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.cultura.gob.mx/turismocultural/destino_mes/cd_mexico/
* ↑ https://web.archive.org/web/20151222090435/http://www.autoridadcentrohistorico.df.gob.mx/index.php/el-centro-historico-de-la-ciudad-de-mexico-es-el-corazon-vivo-de-nuestro-pais
* ↑ https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/retiran-del-zocalo-casas-de-campana-vacias-del-frente-nacional-anti-amlo

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Mexiko Hiriko Hirigune Historikoaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q2146288
* Multimedia: Historic centre of Mexico City / Q2146288