OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 2012ko Espainiako Traineru Txapelketa

2012ko Espainiako Traineru Txapelketa (txapelketaren 65. ekitaldia) urte honetako abuztuaren 4 eta 5ean jokatu zen Castro Urdialesen, eta Hondarribiak bere lehenengo garaipena lortu zuen.

## Historia

Hondarribiak izan duen historialarekin sinestezina da lehenengo txapelketa 2012an eskuratu izana. Aurrez 1966an lehenengo postuan iritsia zen Pedreñari 11 segundu aterata, baina deskalifikatua izan zen ziaboga berea ez zen baliza batean egin izana argudiatuta. Honekin minduta hurrengo urteetan Kantauriko puntako trainerua izan arren uko egin zion Espainiako txapelketan parte hartzeari.
2012ra itzulita, Hondarribia, Kaiku eta Urdaibaien lehia estua izan zen eta bigarren ziabogan segundu bakarrean sartu ziren hirurak. Hirugarren luzean Hondarribiak aurrera egin zuen eta Urdaibai atzean gelditu zen. Azkenean gipuzkoarrak nagusitu ziren.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Amegrove CR (O Grove) SDR Astillero SDR Castro Urdiales Hondarribia AE Kaiku AKE (Sestao) SDR Pedreña SD Tirán Urdaibai AE | Pabliño San José XIV La Marinera Ama Guadalupekoa Bizkaitarra Marina de Cudeyo Pereira Bou Bizkaia | ? Cristian Garma Iker Gimeno Joseba Amunarriz Asier Zurinaga Borja Gómez David Álvarez Gorka Aranberri |

## Sailkapen estropadak

Txanda bakoitzeko irabazlea sailkatzen da eta hauekin batera gainontzekoen artean bi denbora onenak egin dituztenak.
| | 1. txanda | Denbora | | 2. txanda | Denbora |
| 1 | Kaiku | 19:50:94 | 1 | Urdaibai | 20:14:07 |
| 2 | Hondarribia | 20:02:68 | 2 | Amegrove | 20:24:00 |
| 3 | Tirán | 20:10:50 | 3 | Pedreña | 20:24:21 |
| 4 | Castro Urdiales | 20:31:78 | 4 | Astillero | 20:48:57 |

## Emaitzak

Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | Diferentzia |
| 1 | Hondarribia | 19:51:48 | - |
| 2 | Kaiku | 19:55:70 | 0:04:22 |
| 3 | Urdaibai | 20:01:08 | 0:09:60 |
| 4 | Tirán | 20:13:85 | 0:22:37 |
| 5 | Castro Urdiales | 20:51:11 | 0:59:63 |
| 6 | Astillero | 21:00:31 | 1:08:83 |
| 7 | Pedreña | 21:01:62 | 1:10:14 |
| 8 | Amegrove | 21:04:79 | 1:13:31 |

## Tripulazio irabazlea

* Hondarribia Arraun Elkartea
** Entrenatzailea: Mikel Orbañanos
** Patroia: Joseba Amunarriz
** Arraunlariak:

## Ikus, gainera

* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) www.todoremo.com (LXV Campeonato de España de Traineras)
# 2012ko Euskal Herriko Itzulia

2012ko Euskal Herriko Itzulia :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 52. Euskal Herriko Itzulia |
| Txapelketa | UCI World Tour 2012 |
| Etapak | 6 |
| Datak | apirilak 2 – 2012.eko apirilak 7 |
| Luzera | 834,6 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Gueñes |
| Helduera-lekua | Oñati |
| Taldeak | 20 |
| Parte-hartzaileak | 160 |
| Amaitu dutenak | 114 |
| Bataz besteko abiadura | 39,32 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Samuel Sánchez (Euskaltel-Euskadi) |
| Txapeldunordea | Joaquim Rodríguez (Katusha) |
| Hirugarrena | Bauke Mollema (Rabobank) |
| Puntukako sailkapena | Samuel Sánchez (Euskaltel-Euskadi) |
| Eskalatzailerik onena | Mads Christensen (Saxo Bank) |
| Sprinter onena | Marco Pinotti (BMC Racing Team) |
| Talderik onena | Katusha Team |
| ◀2011 | 2013▶ |
| Dokumentazioa ||
2012ko Euskal Herriko Itzulia Euskal Herriko Itzuliaren 52. edizioa izan zen. 2012ko apirilak 2 eta 7 artean egin zuten, 6 etapatan banatutako 836,6 kilometroko ibilbidea eginez.
20 taldek parte hartu zuten: ProTour mailako 18 taldeek (euren parte-hartzea derrigorrezkoa izanik) eta Profesional Kontinental mailako talde biek antolakuntzak gonbidatuta (Utensilnord Named eta Caja Rural). Hala, 159 txirrindulariko pelotoi bat osatu zuten, talde bakoitzeko 8 txirrindularirekin (Garmin-Barracuda izan ezik).

## Etapak

| Etapa | Data | Etapako hiriak | type | Luzera (km) | Etapako garailea | Sailkapen orokorreko liderra |
| 1 | Apik 2 | Gueñes – Gueñes | etapa gorabeheratsua | 152 | José Joaquín Rojas | José Joaquín Rojas |
| 2 | Apik 3 | Gueñes – Gasteiz | etapa gorabeheratsua | 165,7 | Daryl Impey | José Joaquín Rojas |
| 3 | Apik 4 | Gasteiz – Arrate | mendiko etapa | 164 | Samuel Sánchez | Samuel Sánchez |
| 4 | Apik 5 | Eibar – Ibardin | bitarteko etapa | 151 | Joaquim Rodríguez | Joaquim Rodríguez |
| 5 | Apik 6 | Bera – Oñati | etapa gorabeheratsua | 183 | Joaquim Rodríguez | Joaquim Rodríguez |
| 6 | Apik 7 | Oñati – Oñati | banakako erlojupekoa | 18,9 | Samuel Sánchez | Samuel Sánchez |

## Sailkapenak
### Sailkapen nagusia

Iturria : ProCyclingStats :

### Tarteko helmugen sailkapena

| # | Txirrindularia | Taldea | Puntu |
| | Marco Pinotti | BMC Racing | 8 |
| 2 | Mads Christensen | Saxo Bank | 8 |
| 3 | Robert Kiserlovski | Astana | 6 |
| 4 | Michael Albasini | GreenEDGE | 5 |
| 5 | José Herrada | Movistar | 5 |

### Taldekako sailkapena
## Kanpo estekak

* Datuak: Q810269
# 2012ko Europako hotzaldia

2012ko Europako hotzaldia Europa 2012ko urtarrilaren 27an hasita eta otsailaren lehenengo hamabostaldian eraso zuen hotzaldi gogorra izan zen, elurte handiekin batera, ehundaka hildako eragin zituena eta larrialdi-egoera piztu zuena hainbat herrialdetan. Euskal Herrian 1985. urteaz geroztik izandako hotzaldi gogorrena izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177090
* Multimedia: Early 2012 European cold wave / Q177090
# 2012ko Galiziako Parlamenturako hauteskundeak

2012ko Galiziako Parlamenturako hauteskundeak 2012ko urriaren 21ean egin ziren, Galiziako IX. legealdiko 75 diputatuak aukeratzeko. Egun horretan bertan, Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak ere egin ziren.
Alberto Núñez Feijóoren Alderdi Popularrak irabazi zituen hauteskundeak, 41 eserlekurekin eta botoen %47,6. Bigarren aldiz lortu zuen gehiengo absolutua, aurretik zuen gehiengo osoa are gehiago zabalduz. PSdeG-PSOEk eta BNGk lortutako emaitzak asko murriztu ziren. Alternativa Galega de Esquerdak eta BNGko kide ohia zen Xosé Manuel Beirasek sortutako Anova alderdiek emaitza onak lortu zituzten, guztira 200.000 boto baino gehiago eta emandako botoen %14. A Coruñan, Ferrolen eta Santiago de Compostelan bigarren indarra izan ziren, PSOE hirugarrenean utzita. PPk 100.000 boto galdu zituen 2009ko hauteskundeekin alderatuta, baina ezkerrak lortutako emaitzak okerragoak izan zirenez, gehiengoa handitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Feijoo convoca las elecciones gallegas para el 21 de octubre» La Voz de Galicia 2012-08-27 (Noiz kontsultatua: 2024-02-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) Vizoso, Sonia. (2012-10-22). «Feijóo arrasa ante un PSOE hundido» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2024-02-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) Obelleiro, Paola; Carbajo, Primitivo. (2012-10-22). «AGE se impone en las urbes coruñesas» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2024-02-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) Hermida, Xosé. (2012-10-23). «Feijóo pierde 100.000 votos pero avanza favorecido por la abstención» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2024-02-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3323151
# 2012ko Flandriako Tourra

2012ko Flandriako Tourra :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 96. Flandriako Tourra |
| Txapelketa | UCI World Tour 2012 |
| Data | 2012.eko apirilak 1 |
| Luzera | 256,9 km |
| Herrialdea | Belgika |
| Irteera-lekua | Brujas |
| Helduera-lekua | Oudenaarde |
| Taldeak | 25 |
| Parte-hartzaileak | 200 |
| Amaitu dutenak | 106 |
| Bataz besteko abiadura | 42,282 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Tom Boonen (Omega Pharma-Quick Step) |
| Txapeldunordea | Filippo Pozzato (Farnese Vini-Selle Italia) |
| Hirugarrena | Alessandro Ballan (BMC Racing Team) |
| ◀2011 | 2013▶ |
| | Dokumentazioa |
2012ko Flandriako Tourra txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 96. edizioa izan zen. 2012ko apirilaren 1ean egin zuten Brujas eta Oudenaarde artean, 256,9 kilometroko ibilbidearekin. Ibilbidean 16 mendate igo zituzten. Proba UCI World Tourren zati izan zen.

## Sailkapen orokorra

Iturria : ProCyclingStats :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q664337
* Multimedia: 2012 Ronde van Vlaanderen / Q664337
# 2012ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak

2012ko frantziar hauteskunde presidentzialen lehen itzulia, apirilaren 22an izan ziren. Lehenengo itzulian inork botoen %50 lortu ez zuenez, bigarren itzulia maiatzaren 6an izan zen, lehenengo itzuliko bi hautagai nagusien artean.
Azkenean François Hollandek lortu zuen garaipena eta Frantziako Errepublikaren presidente bilakatu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q487666
* Multimedia: French presidential election (2012) / Q487666
# 1081 Reseda

1081 Reseda asteroide gerrikoan aurkitutako 1081. asteroidearen izena da. 1927ko abuztuak 31n aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1927 QF zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q135735
# 1082 Pirola

1082 Pirola asteroide gerrikoan aurkitutako 1082. asteroidearen izena da. 1927ko urriak 28an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1927 UC zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q120592
* Multimedia: 1082 Pirola / Q120592
# 1083 Salvia

1083 Salvia asteroide gerrikoan aurkitutako 1083. asteroidearen izena da. 1928ko urtarrilak 26an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1928 BC zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q135746
# 1081
## Jaiotzak

* Ekainaren 24a – Urraka Gaztelakoa, Leon eta Gaztelako erregina (h. 1126).
* Abenduaren 1a – Luis VI.a Frantziakoa, Frankoen erregea (h. 1137).

## Heriotzak

* Urriaren 18a – Konstantzio Dukas, Bizantziar Inperioko enperadorekidea (j. 1060).
* Abenduaren 10a – Nizeforo III.a Botaniates, Bizantziar Inperioko enperadorea (j. c. 1002).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19450
* Multimedia: 1081 / Q19450
# 1084 Tamariwa

1084 Tamariwa asteroide gerrikoan aurkitutako 1084. asteroidearen izena da. 1926ko otsailak 12an aurkitu zuen Sergei Belyavskyk Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1926 CC zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q135750
# 1085 Amaryllis

1085 Amaryllis asteroide gerrikoan aurkitutako 1085. asteroidearen izena da. 1927ko abuztuak 31n aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1927 QH zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q135760
# 1082
## Jaiotzak

* Erramun Berenger III.a, Bartzelonako kondea (h. 1131).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19452
* Multimedia: 1082 / Q19452
# 1084
## Heriotzak

* Ibn Gharsiya, euskal herritar muladia, Deniako taifan poeta eta katib (idazle) izan zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19457
* Multimedia: 1084 / Q19457
# 1085
## Jaiotzak

* Zengi, turkiar atabega, Zengid leinuaren sortzailea (h. 1146).

## Heriotzak

* Uztailaren 17a – Roberto Guiscard, Apuliako kondea.
* Maiatzaren 25a – Gregorio VII.a, Aita santua (j. c. 1020).
* Al-Udri, andalustar geografo eta historialaria (j. 1003).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19459
* Multimedia: 1085 / Q19459
# 2620 Santana

2620 Santana asteroide baten izena da. 1980ko urriaren 3an aurkitu zuen Z. Vávrová-ek Kleť Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1980 TN izena zeraman.

## Orbitaren ezaugarriak

2620 Santana asteroidearen orbitak batez beste 2,858 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,658 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,059 distantziara. Eszentrikotasuna 0,07 da, eta makurdura orbitala 3,09ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.7 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q149729
# 2624 Samitchell

2624 Samitchell asteroide baten izena da. 1962ko irailaren 7an aurkitu zuen Indiana University-ek Brooklyn Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1962 RE izena zeraman.

## Orbitaren ezaugarriak

2624 Samitchell asteroidearen orbitak batez beste 3,946 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 3,485 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 4,406 distantziara. Eszentrikotasuna 0,117 da, eta makurdura orbitala 2,8ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 10.8 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q912738
# 2619 Skalnaté Pleso

2619 Skalnaté Pleso asteroide baten izena da. 1979ko ekainaren 25an aurkitu zuen E. F. Helin, S. J. Bus-ek Siding Spring Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1979 MZ izena zeraman.

## Orbitaren ezaugarriak

2619 Skalnaté Pleso asteroidearen orbitak batez beste 3,009 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,884 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,133 distantziara. Eszentrikotasuna 0,041 da, eta makurdura orbitala 1,12ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.7 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q547128
# 261 Primno

261 Primno, asteroide gerrikoan aurkitutako 261. asteroidearen izena da. 1886ko urriak 31n aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik. B motako asteroide bat da, eta, ziuraski, ez ohiko konposaketa primitibo bat du, C motako asteroideek ez bezala.
Bere izena, Primnogatik jasotzen du, greziar mitologiako ozeanide bat zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q149702
# 2621 Goto

2621 Goto asteroide baten izena da. 1981eko otsailaren 9an aurkitu zuen T. Seki-ek Geisei Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1981 CA izena zeraman.

## Orbitaren ezaugarriak

2621 Goto asteroidearen orbitak batez beste 3,081 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,54 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,622 distantziara. Eszentrikotasuna 0,176 da, eta makurdura orbitala 13,04ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 10.9 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q690909
# 262

    Artikulu hau 262. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Berrehun eta hirurogeita bi.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32088
* Multimedia: 262 / Q32088
# 2623 Zech

2623 Zech asteroide baten izena da. 1919ko irailaren 22an aurkitu zuen K. Reinmuth-ek Heidelberg Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak A919 SA izena zeraman.

## Orbitaren ezaugarriak

2623 Zech asteroidearen orbitak batez beste 2,255 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,727 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 2,783 distantziara. Eszentrikotasuna 0,234 da, eta makurdura orbitala 4,06ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 13.2 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q735565
# 2618 Coonabarabran

2618 Coonabarabran asteroide baten izena da. 1979ko ekainaren 25an aurkitu zuen E. F. Helin, S. J. Bus-ek Siding Spring Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1979 MX izena zeraman.

## Orbitaren ezaugarriak

2618 Coonabarabran asteroidearen orbitak batez beste 3,021 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,665 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,378 distantziara. Eszentrikotasuna 0,118 da, eta makurdura orbitala 9,23ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.3 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q684266
# 2622 Bolzano

2622 Bolzano asteroide baten izena da. 1981eko otsailaren 9an aurkitu zuen L. Brožek-ek Kleť Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1981 CM izena zeraman.

## Orbitaren ezaugarriak

2622 Bolzano asteroidearen orbitak batez beste 3,003 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,695 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,311 distantziara. Eszentrikotasuna 0,103 da, eta makurdura orbitala 11,01ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 11.7 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q583740
# 87

    Artikulu hau 87. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Laurogeita zazpi.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30208
* Multimedia: 87 / Q30208
# 870 Manto

870 Manto asteroide gerrikoan aurkitutako 870. asteroidearen izena da. 1917ko maiatzak 12an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1917 BX zen. Bere izena greziar mitologiako Manto izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157538
* Multimedia: 870 Manto / Q157538
# 869
## Heriotzak

* Abuztuaren 8a – Lotario II.a, Lotaringiako erregea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23917
* Multimedia: 869 / Q23917
# 86 Semela

Semela edo Semele, asteroide gerrikoan aurkitutako 86. asteroidearen izena da. 1866ko urtarrilak 4an aurkitu zuen F. Tietjenek, Berlinetik.
Bere izena, greziar mitologiako Semele izeneko pertsonaiagandik jasotzen du, Kadmo eta Harmoniaren seme-alabetako bat zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157477
* Multimedia: 86 Semele / Q157477
# 869 Mellena

869 Mellena asteroide gerrikoan aurkitutako 869. asteroidearen izena da. 1917ko maiatzak 9an aurkitu zuen R. Schorrek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1917 BV zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157526
# 870
## Heriotzak

* Irailaren 1a – Muhammad al-Bukhari, idazle arabiarra (j. 810).
* Æbbe Gaztea, santu eta martiri kristaua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23629
* Multimedia: 870 / Q23629
# 868
## Kanpo estekak

* Datuak: Q25061
* Multimedia: 868 / Q25061
# 868 Lova

868 Lova asteroide gerrikoan aurkitutako 868. asteroidearen izena da. 1917ko apirilak 26an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1917 BU zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157517
* Multimedia: 868 Lova / Q157517
# Adon

Adon hitzarekin honako artikuluak aurki daitezke:
* Adon, Caananitar erlijioan jauna esateko erabiltzen zen terminoa.
* Adon, Frantziako Loiret departamenduko udalerria.
* Adon, Myanmarreko herria.
# Adolphe Thiers

Louis Adolphe Thiers (Bouc-Bel-Air, 1797ko apirilaren 15a - Saint-Germain-en-Laye, 1877ko irailaren 3a) frantses politikari, kazetaria eta historialaria izan zen. Frantziako Hirugarren Errepublikako presidentea izan zen, 1871-1873 bitartean.

## Bizitza

Aix-en-Provencen zuzenbideko ikasketak egin ondoren, Parisen bizileku hartu eta berehala egin zen ezagun, Le Constitutionnel eta Le National egunkarietan Karlos X.a Frantziakoa aginpidetik baztertzearen eta askatasun publikoaren alde idatzi zituen artikuluengatik. 1830eko Iraultzaren ondoren, kargu garrantzitsuak izan zituen Luis Filipe Frantziakoaren agintaldian (gobernuburu ere izan zen), baina 1840an dimisioa eman behar izan zuen, erregea ez zetorrelako bat haren kanpo arazoetarako politika zorrotzarekin.
Frantziako Bigarren Inperioan diputatua izan zen, eta legebiltzarreko erakundeen alde agertu zen, Napoleon III.aren autoritarismoaren aurrean. Urte horietan Histoire du consulat et de l´empire (1845-1862, «Kontsulatuaren eta inperioaren historia») obra handia idatzi zuen, frantses nazionalismoaren berpizkundean eragin handia izan zuena. 1870ean Frantzia-Prusia Gerraren aurka agertu zen, ez baitzuen gerra irabazteko inolako aukerarik ikusten. Gerra galdu ondoren, 1871ean Frantziako Hirugarren Errepublikako presidente hautatu zuten, eta, Frantziarentzako politika-sistemarik egokiena errepublika kontserbadorea zelakoan, gogor zapaldu zuen urte bereko Parisko Komunako matxinada. 1873. urtean dimisioa aurkeztu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q5738
* Multimedia: Adolphe Thiers / Q5738
# Adona (Arkansas)

Adona Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Perry konderrian dago, Arkansas estatuan. 149 biztanle ditu, 2,446001 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Perry konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2233495
# Adolphe Sax

Adolphe Sax (Dinant, Valonia, Belgika, 1814ko azaroaren 6a - Paris, Frantzia, 1894ko otsailaren 4a) belgikar musikaria eta musika-tresnen egilea izan zen. Musika-tresnen egile baten semea zen eta, lanbide hartaz gainera, flauta eta klarinetea jotzen ere ikasi zuen Bruselako musika ikastegian. 1842an Parisen kokatu zen, eta han asmatu zuen saxofoia 1845ean. 1857an hasi zen saxofoia jotzen irakasten Parisko musika ikastegian, eta arrakastarik izan ez zuten beste tresna batzuk ere asmatu zituen. Tresnen patenteak zirela eta, arazoak izan zituen legearen aurrean, eta 1880. urtetik aurrera behar gorrian bizi izan zen.

## Bibliografia

* Sax, Mule & Co, Jean-Pierre Thiollet, H & D, Paris, 2004 (ISBN 2 914 266 03 0)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q181995
* Multimedia: Adolphe Sax / Q181995
# Adone Zoli

Adone Zoli (Cesena, 1887ko abenduaren 16a - Erroma, 1960ko otsailaren 20a) italiar politikaria izan zen. Italiako lehen ministroa izan zen 1957ko maiatzekik 1958ko uztailera.
Zuzenbide ikasketak egin zituen Boloniako Unibertsitatean eta abokatua izan zen Genoan, Bolonian eta Florentzian. Caporettoko guduan esku hartu zuen Lehen Mundu Gerran. Italiako Alderdi Popularreko kide izan zen Benito Mussolinik 1926an desegin zuen arte. Bere ibilbide politiko osoan zehar Zoli antifaxista sutsua izan zen. 1943tik erresistentzia italiarreko partisano bat izan zen. Naziek atxilotu eta heriotza-zigorra ezarri zioten, baina kideek askatu egin zuten. Kristau Demokraziaren sortzaileetako bat izan zen 1943ko abenduan.
1948an senatari hautatu zuten. 1950eko hamarkadan Justizia, Finantza eta Aurrekontu ministro izan zen. 1957an lehen ministro izendatu zuten eta alderdi bakarreko kabinetea osatu zuen. Derrigorrezko gizarte-aseguruak zabaldu zituen eta Predappion Mussoliniren ehorzketa ahalbidetu zuen. 1958ko hauteskundeetan gehiengo osoa lortu ez eta dimisioa eman zuen.
* Datuak: Q366104
* Multimedia: Adone Zoli / Q366104
# Adolphe d'Archiac

Etienne Jules Adolphe Desmier de Saint-Simon, Vicomte d'Archiac (Archiaeko Bizkondea) (Reims, 1802ko irailaren 24a- Paris, 1868ko abenduaren 24a) Frantziar geologo eta paleontologoa izan zen.
Reimsen jaio zen eta eskola militar batean ikasi zuen. 1830. urterarte militar aritu zen. Garai hau baino lehen liburu erromantiko bat idatzi zuen. 1830tik aurrera geologiari buruz interesatzen hasi zen. Lehen lanetan, 1835. urtean, Frantzia, Belgika eta Ingalaterrako Tertziario eta Kretazeoa ikertu zituen, eta bereziki bertan agertzen ziren fosilekin eta euren sekuentziekin. Ondoren Karboniferoa, Devoniarra eta Siluriarra ikertu zituen.
Histoire des Progrès de la Géologie de 1834 à 1859 lan handia (8 liburu) argitaratu zuen. 1853an Wollaston Domina eman zioten. Urte berean Indiako nummulitesen inguruko lan bat argitaratu zuen Jules Haimerekin batera. Muséum National d'Histoire Naturelleko Paleontologia irakaslea izan zen. Beste lan batzuk Paléontologie Stratigraphique, Géologie et paléontologie (1866) eta Asie mineure (1866) izan ziren. 1868an bere buruaz beste egin zuen Senara botatzen.
* Datuak: Q365925
* Multimedia: Adolphe d'Archiac / Q365925
* Espezieak: Adolphe d'Archiac
# Adon (erlijioa)

Adon (fenizieraz: 𐤀𐤃𐤍, hebreeraz: אדון‎, D-I-N edo D-W-N sustraiarekin, Akkadierako adannu "boteretsua" hitzatik) "jauna" esan nahi du antzinako semitar erlijioan, batez ere kanaandar erlijioan. Brontze Aroaz geroztik teonimo gisa erabilia izan da, hau da, Jainkoaren izen gisa. Ba'alen antzekoa litzateke.
Ugariteko tradizioan ʾadn ilm erabiltzen zen, literalki "jainkoen jauna", El hitzaren epiteto gisa. Baina ʾadn beste jainko batzuen epiteto ere izan zitekeen, batez ere Tammuzen kasuan. Grezieraz izena jaso eta Adonis sortu zuten, Afroditaren maitale gaztea.
Hebreeraz izena Adonetik Adonaira igaro zen, "nire jauna", Israelgo Jainkoaren epiteto gisa, Tanakhtarren Ba'alen kontrajarria. Izena horrela erabiltzea Yahveh erabiltzeko zegoen debekuagatik zetorren, hau da, eufemismo bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2567801