OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Txoritegiko mendilerroa

    Artikulu hau mendilerroari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Txoritegi».
Txoritegiko mendilerroa Gipuzkoan kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Txoritegi mendia da, 592 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Txoritegi mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak

* Txoritegi, 592 m 43°00′17″N 2°16′46″W﻿ / ﻿43.0046026°N 2.2795438°W﻿ / 43.0046026; -2.2795438
* Barbariko Haitza, 583 m 43°00′08″N 2°17′09″W﻿ / ﻿43.0022277°N 2.2858647°W﻿ / 43.0022277; -2.2858647
* Illarramuño, 566 m 42°59′46″N 2°16′58″W﻿ / ﻿42.9962179°N 2.2828900°W﻿ / 42.9962179; -2.2828900
* Tellautxoko Puntea, 568 m 42°59′38″N 2°17′12″W﻿ / ﻿42.9938098°N 2.2866105°W﻿ / 42.9938098; -2.2866105
* Arkuruta, 514 m 42°59′46″N 2°17′29″W﻿ / ﻿42.9962077°N 2.2913549°W﻿ / 42.9962077; -2.2913549

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Txoritegiko mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61282914
# Txoritokietako gotorlekua

Txoritokietako gotorlekua Errenterian eraikitako gotorlekua izan zen, izen bereko mendiaren gailurrean dagoena. Luis Nievak diseinatu zuen eta 1890ean ireki zuten. 1992an Errenteriako Udalak erosi zuen San Marko gotorlekuarekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ Sáez Garcia, Juan Antonio. (2002). Fortificaciones en Gipuzkoa : siglo XVI-XIX. in: Bertan. Donostia: Gipuzkoako Foru Aldundia.

## Ikus, gainera

* Oiartzungo lubaki-eremua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21002182
* Multimedia: Fortress of Txoritokieta / Q21002182
# Txoripan

Txoripan edo txoriogia, Arabako gastronomiako jaki bat da. Txorizo egosiz beteriko ogi opiltxo batean datza.
Ogiaren oreari forma eman aurretik, mahaiean disko formaz zapalduz lautu eta erdian txorizo zatia jartzen zaio, ondoren borobiltxo forma eman eta labean sartzen da. Labearen beroaren ondorioz ogia egiteaz gain, barnean daraman txorizoaren zuku laranja-gorrixka ogira pasatu eta bere zaporea gehitzen dio.
Arabaz gain, Asturias, Errioxa, Galizia eta Kantabrian ere ohiko jakia da, pan preñau ("haurdun ogi") izenez ezaguna.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3326338
* Multimedia: Bollo preñao / Q3326338
# Txoritegi

    Artikulu hau Gipuzkoako mendiari buruzkoa da; Altsasuko dermioa gaitzat duena beste hau da: «Txoritegi (Altsasu)»
Txoritegi mendia Murumendiko mendilerroan dagoen Gipuzkoako mendi bat da.

## Ibilaldiak

* Mandubitik: 1 ordu
* Astigarretatik: 1 ordu

## Ikus, gainera

* Murumendiko mendilerroa
* Gipuzkoako mendiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268423
# Valmala (Italia)

Valmala Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 49 biztanle ditu, 10,92 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Valmalak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brossasco Busca Roccabruna Venasca Melle Rossana Villar San Costanzo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20527
* Multimedia: Valmala (Busca) / Q20527
# Valmeyer (Illinois)

Valmeyer Illinoiseko herri bat da. Monroe konderrian kokatua dago. 2010ean 1.263 biztanle zituen, 9,27 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Monroe konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1936540
* Multimedia: Valmeyer, Illinois / Q1936540
# Valmar

Valmar edo Valimar, Tolkienen legendarium ospetsuan eta Silmarillion lanean, Valarren hiriburua eta egoitza da. Valinorren zegoen, Taniquetil mendiaren oinpean hedatzen ziren lautada zabaletan. Ardako Udaberriaren ondoren eraiki zen, Valarrak, Amanera bizitzen joan zirenean.
Harri zuri gogorrez eginiko harresi altudun hiri bat zen, eta, bere barnean, kontaezinbeste mantsio zeuden zilarrezko kupula ederrekin eta urrezko dorreekin, non Valar eta Maiar gehienak bizi ziren. Hiria, bertako urrezko eta zilarrezko kanpai ugariek egiten zuten musikagatik ospetsua zen. Urrezko Ate Handi bat irekitzen zen Mendebalderantz.

## Valmarreko toki batzuk
### Ezellohar

Ezellohar, muino berde eder bat da, Urrezko Atearen ezkerrean dagoena, Valmarreko harresietatik kanpo, Yavannak Valinorreko Bi Zuhaitzak erein zituen tokia, han hazi eta loratu zirenak. Niennak, "hiletaria"k, bere malkoekin ureztatu zituen.

### Mahanaxar

Urrezko Atearen aurrean, Mahanaxarra edo "Epaiketaren Eraztuna" zegoen. Tronu zuridun zirkulu zabal bat zen, non Valarrak Kontseiluan edo epaiketa bat ospatzeko biltzen ziren; Manwëk eta Vardak presidituak, gorenengoko tronuetan esertzen zirenak.
Mahanaxarrean bildu zen Melkor harrapatzea erabaki zuen Kontseilua, Botereen Gerra deitu izan zenean, Lehenengo Jaioei Valinorrera joatea baimentzeko. Aurretik, eta Elfoen jaiotza eta iritsiera prestatzeko, Vardak izarrak sortzea erabaki zen.
Melkor, bi aldiz egon zen Valarren Kontseiluaren aurrean. Angainorrekin lotua, buruz behera eta begiak bendatuta, Mandoseko Geletan preso egotera zigortzen zuen epaia entzun zuen. Hiru aro beranduago, berriz ere Kontseiluaren aurrean agertu zen, damu faltsu bat erakutsiz, eta, ondorioz, askatua izan zen eta Amanetik aske ibiltzen utzi zitzaion, Tulkasen nahiaren aurka.
Fëanorrek ere agertu behar izan zuen Epaiketaren Eraztunean, Silmarilak, hauek, Bi Zuhaitzen argia ordezkatzeko emateari uko egin zionean. Kasu horretan, Formenosen zigortu zuten.
Mahanaxarrean egon zen beste pertsonaia bat, Eärendil izan zen, nork Valarrei laguntza eskatu zien Melkorrek Erdialdeko Lurraldean zuen boterearekin amaitzeko. Eskatu zuena emateaz gain, berari eta bere semeei, Elfoen ala Gizakien arrazakoa izan nahi zuten aukeratzera eman zieten.
# Valmediano

Valmediano Nafarroa Garaian den mendi bat da, Gerindako mendilerroan kokatuta dagoena.
473 metroko garaiera dauka.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Valmediano (Mendikat)
* ↑ Valmediano (Mendikat)

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* luberri.net webgunean
* Datuak: Q56664244
# Valmiera Barrutia

Valmiera Barrutia Letoniako 26 barrutietako bat da. Hiri nagusia Valmiera da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q843546
# Valmala (Burgos)

Valmala Burgosko udalerria da, Montes de Oca eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 35 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q630537
* Multimedia: Valmala, Burgos / Q630537
# Valmascle

Valmascle (frantsesez eta ofizialki: Valmascle) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 44 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Valmascle udalerrian erroldatutako biztanleak 44 ziren. Familiak 17 ziren, horien artean 9 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 23 etxebizitza zeuden, 18 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 20 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 18 etxebizitza nagusietatik 13 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 1ek lau zituen eta 8 etxek bost zituzten. 15 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Valmascle udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 4 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 4 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 4 |
| 8 | 35-39 | 0 |
| 4 | 30-34 | 4 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 8 | 10-14 | 0 |
| 4 | 5-9 | 8 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 29 ziren, horien artean 19 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 19 pertsona aktiboetatik 16 lanean zeuden (9 gizon eta 7 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 gizon). 10 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa batena zen.
2000. urtean Valmascle udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q204464
* Multimedia: Valmascle / Q204464
# Torakozentesi

Torakozentesia pleuren arteko barrunbetik likidoa edo haizea ateratzeko egiten den proba osagarria da, beti ere pleurako isuria dagoenean.
Prozedura hau 1852n lehen aldiz deskribatu zuten.

## Diagnostikoak

Pleurako likidoaren azterketa hiru arlotan egiten da: Biokimika, Mikrobiologia eta Anatomia patologikoa.
Honek guztiak arnas gaixotasun batzuen diagnostikoa ahalbidetu dezake, hala nola:
* Bihotz-gutxiegitasuna.
* Tuberkulosia.
* Minbizia: Biriketakoa edo pleurakoa.
* Neumoniak.
* Neumotorax (Haizea pleura artean).
* Hemotorax (Odola pleura artean).

## Teknika

Torakozentesia saihetsen arteko espazioan ziztada egitean datza, toraxen. Horren bidez pleurako likidoa ateratzea da xedea, bi helbururekin: Azterketa egitea (diagnostikoa) edota toraxa likidoz hustu (tratamendua).
Neumotoraxen kasuan, haizea kanporatzea da helburua.

## Azterketa biokimikoa

Proteinak eta LDH bai pleurako likidoan (Prot-p eta LDH-p) bai odolean (Prot-s eta LDH-s) aztertzean bi aukera topa dezakegu: Exudatua edo transudatua.

### Exudatua

Hiru irizpide hauetatik bat gutxienez bete behar du:
** LDH-p >200.
** Prot-p/prot-s >0.5.
** LDH-p/LDH-s >0.6.
Tuberkulosia, Minbizia eta Neumonia dagoenean agertzen da.

### Transudatua

Aurreko irizpideak betetzen ez dituenean. Bihotz-gutxiegitasunean ikusten da.

## Azterketa mikrobiologikoa

Gaixotasun infekziosoak diagnostikatu ditzakegu honen bidez, bereziki tuberkulosia.

## Azterketa anatomo-patologikoa

Minbiziaren bila gabiltzanean oso baliagarria da.

## Tratamendua

Torakozentesia bera izan daiteke sendabidea kasu batzuetan, baina beti ere jatorrizko gaixotasuna tratatu egin behar da, diagnostikoaren arabera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1778213
* Multimedia: Thoracentesis / Q1778213
# Torano Nuovo

Torano Nuovo Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. 1.466 biztanle ditu, 10,22 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Torano Nuovok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ancarano Controguerra Sant'Egidio alla Vibrata Sant'Omero Nereto

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51468
* Multimedia: Torano Nuovo / Q51468
# Torapia

Torapia 2004. urtean Karra Elejaldek eginiko filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Basilio maila gutxiko litxarrerok diamantezko lepoko lortuko du baina imitaziozkoa dela uste du. Oparitu eta desgaitu batek lepoko izan duenean benetakoa dela konturatuko da.

## Pertsonaiak

* Karra Elejalde: Basilio.
* Juan Diego: Rufino.
* Gloria Muñoz: Paca.
* Sílvia Bel: Amanda.
* Eduardo Antuña: Edelmiro.
* Pepín Tre: Beto.
* Paco Obregón: Antonio.
* Xavier Capdet: tximino.
* Carlos Zabala: Cosme.
* Javier Gurruchaga: Dr. Hipólito.
* Pepo Oliva: Tomás.
* Jorge Sanz: polizia.
* Gorka Aginagalde: Pelayo sarjentua.
* Amparo Alcoba: hegazkineko laguntzaile.
* Isabel Ayúcar: ministroaren idazkaria.
* José Colomina: psikotiko.
* Mila Espiga: Begoña.
* Pere Eugeni Font: jagolea.
* Rosa Clara García: majorette.
* Trinidad Iglesias: Covadonga.
* Paloma Lorena: Sra. Nati.
* Carmen Losa: Sra. Green.
* Marisol López: psikotiko.
* Rafa Martín: ministro.
* Kike Mesa: kamioi gidaria.
* Omar Muñoz: Quique.
* Denis Patrick Rafter: Sr. Green.
* Alberto Rivas: Sor Ferrari.
* Paco Sagarzazu: Sor Gloria.
* Idelfonso Tamayo: Perurena.
* Juan Viadas: ama nagusia.
* Carlos Viaga: sevillatar polizia.
* Ileana Wilson: Clara.
* María Álvarez: ministroaren emaztea.

## Kanpo estekak

* Webgunea imdb.com (Ingelesez)
* Datuak: Q18709389
# Torashi Shimazu

Torashi Shimazu (japonieraz: 島津 虎史, 1978ko abuztuaren 20a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu eta Tokushima Vortis.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3245433
# Toranzoko harana

Toranzoko harana (gaztelaniaz: valle de Toranzo) erdialdeko Kantabriako harana da, hegoaldetik iparralderako norabidea hartzen duena. Pas ibaiak zeharkatuta, bere amaieran El Escudo mendatea dago. Bere aberastasun naturalagatik ez ezik, Castillo mendiko haitzuloetako artearen kobazuloengatik ere ezaguna da, Las Monedas eta La Pasiega kasu.
Bertan, orkatzak, oreinak, otsoak, basurdeak, azeriak eta erbiak zeuden, neurri batean kontserbatzen direnak. Asturias de Santillana garaian, bi bikariotzan banaturik zegoen.
Sobaoak eta quesada pasiegak tipikoak dira, cocido montañés ona eta toranzotar ardoa aurkitzeaz gain.

## Erreferentziak

* ↑ Ruiz de Salazar y Fernández, Manuel. (1850). Descripción geográfica y topográfica del Valle de Toranzo, en la provincia de Santander y observaciones hidrológicas sobre los baños y aguas hidrosulfuradas de Ontaneda y Alceda. Madril.
* ↑ Zubieta Irún, José Luis. (2009). Geografía histórica de la Diócesis de Santander. Universidad de Cantabria, 81 or. ISBN 9788-48-1025231..
* Datuak: Q6159154
# Toral de los Guzmanes

Toral de los Guzmanes Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. Esla-Campos eskualdean dago, itsas mailatik 742 m metrora, eta km²-ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 613 biztanle zituen. 2023 urteko erroldaren arabera 499 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Leóngo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1640206
* Multimedia: Toral de los Guzmanes / Q1640206
# Torano Castello

Torano Castello Italiako udalerri bat da. Cosenzako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 4.342 biztanle ditu, 30,22 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Torano Castellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bisignano Cerzeto Lattarico San Martino di Finita

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54027
* Multimedia: Torano Castello / Q54027
# Torasfita

Torasfita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Torasfita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Th2H(PO4,AsO4)3*6H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Thorasphite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Toratako gudua

Toratako gudua Peruko Independentzia gerrako gudu bat izan zen, 1823ko urtarrilaren 19an gertatu zena Toratako altueretan (Moqueguatik ipar-ekialdera dagoen herria) Rudecindo Alvarado jeneral argentinarraren agindupean zegoen Hegoaldeko Armada Askatzailearen eta Gerónimo Valdés brigadierraren agindupean zegoen Peruko Errege Armadaren artean. Guduaren emaitza abertzaleen porrota izan zen eta bere armada erabat suntsitua izango zen bi egun geroago Moqueguako guduan.
# Val-d'Illiez

Val-d'Illiez Suitzako udalerria da. Valais kantonamenduan dago, Monthey barrutia barrutian. 2014an 1,961 biztanle zituen 39,3 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68528
* Multimedia: Val-d'Illiez / Q68528
# Val-d'Or (Quebec)

Val-d'Or Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Abitibi-Témiscamingue eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen La Vallée-de-l'Or konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 31,862 biztanle zituen 3,551.79 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141937
* Multimedia: Val-d'Or / Q141937
# Urretxindor paparzuri

Urretxindor paparzuria (Irania gutturalis) Irania generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Irania
* Muscicapidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q557745
* Multimedia: Irania gutturalis / Q557745
* Espezieak: Irania gutturalis
# Urretxindor buztanurdin

Urretxindor buztanurdina (Tarsiger cyanurus) Tarsiger generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Tarsiger
* Muscicapidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q129219
* Multimedia: Tarsiger cyanurus / Q129219
* Espezieak: Tarsiger cyanurus
# Urretxindor (argipena)

Urretxindorra Muscicapidae familiako hainbat txorik duten izena da. Ohikoena Urretxindor arrunta da (Luscinia megarhynchos).
Txoriaren omenez-edo, honakoa ere izan daiteke:
* Urretxindorra, Kepa Enbeita idazle eta bertsolaria (1878-1942)
* Urretxindorrak, Bergarako musika taldea (1966-1973)
* Urretxindorra, Hans Christian Andersen idazle daniarraren ipuina, 1844. urtean argitaratua. Jatorrizko izenburua: "Nattergalen".
# Txinako Gosete Handia

Txinako Gosete Handia (txinera sinplifikatuz: 三年大饥荒; pinyinez: sān nián dà jī huāng, euskaraz: «gosete handiko hiru urteak») Txinako Herri Errepublikaren historiaren garaia izan zen, 1959 eta 1961 artean, noiz gosete orokorra jazo zen. Zenbait ikertzailek 1958 edo 1962 urtea ere barne hartzen dute. Txinako Gosete Handia gosete hilgarrientzat eta gizakiak giza historian eragindako hondamendi handienetakotzat hartzen dute. Hildakoen kopuruaren estimazio gehienak 15 milioi eta 55 milioi artean daude. Probintziarik kaltetatuenak Anhui (%18en hildakoak), Chongqing (%15a), Sichuan (%13a), Guizhou (%11) eta Hunan (%8a) izan ziren.
Gosetearen arrazoi nagusiak Aurrerako Jauzi Handia, herri-komuna eta beste akats politiko batzuk izan ziren. 1962. urtearen hasierako «7.000 Koadroen Konferentzian», Liu Shaoqik, Txinako Herri Errepublikako bigarren presidenteak, gosetea %30ean hondamendi naturalei egotzi zien formalki, eta %70ean politika okerrei. Erreformak eta Irekiera kaleratu ondoren, Txinako Alderdi Komunistak (PCCh) ofizialki 1981ean («Boluan Fanzheng» garaian) gosetea, batez ere, Aurrerako Jauzi Handiaren akatsengatik, baita Mugimendu Antieskuindarrengatik ere, hondamendi natural batzuez eta sino-sobietar hausturagatik izan zela adierazi zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Smil, Vaclav. (1999-12-18). «China's great famine: 40 years later» BMJ : British Medical Journal 319 (7225): 1619–1621. doi:10.1136/bmj.319.7225.1619. ISSN 0959-8138. PMID 10600969..
* ↑ (Ingelesez) «The Institutional Causes of China’s Great Famine, 1959–1961» Review of Economic Studies.
* ↑ (Txineraz) «刘少奇"三分天灾，七分人祸"提法的由来(2)--中国共产党新闻» Herri Egunkaria.
* ↑ (Txineraz) 中华人民共和国中央人民政府. 关于建国以来党的若干历史问题的决议. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2454958
* Multimedia: Great Chinese Famine / Q2454958
# Txinako Herri Errepublikako Estatu Kontseilua

Txinako Herri Errepublikako Estatu Kontseilua (txinera tradizionalez: 國務院; txinera sinplifikatuz: 国务院; pinyinez: Guówùyuàn) Txinako Gobernu organoa da. Gobernu honen burua lehen ministroa da, gaur egun Wen Jiabao. Honek duen ministro taldea aldakorra da eta gaur egun lau lehen ministro orde daude. Presidenteak eta Estatu Kontseiluak botere exekutiboa osatzen dute.

## Ministro ordeak

2007an karguan zeuden lau lehen-ministroak honakoak ziren: Huang Ju, Wu Yi, Zeng Peiyan eta Hui Liangyu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q59261
* Multimedia: State Council of the People's Republic of China / Q59261
# Txinako Herri Errepublikaren eragina Afrikan

Txinako Herri Errepublikaren eragina Afrikan antzinatik dator, duela bi mila urte inguru Zetaren ibilbideak ekialde eta mendebaldeko herrien artean hainbat merkatugai trukatzen zituzten garaitik.
XX. mendearen amaieran Txinako Herri Errepublikaren hazkunde ekonomikoa handitzean, eta hazkunde hori mantentzeko beharrezkoak zituen lehengaiak ziurtatzeko Txinako gobernuak hainbat akordio sinatu zituen Afrikako hainbat herrirekin. Lehengaiak ateratzeagatik Txinako gobernuak herrialdeko azpiegiturak berriztu eta hobetzen ditu. Angolan esaterako, 30 urteko gerra zibilaren ondoren, ia erabat birrinduta zegoen errepide eta trenbide sarea erabat berritzen ari dira Txinatik etorritako milaka langilek.
2020rako Txina eta Afrikako merkataritzaren balioa 100.000 milioi dolarrera iristea aurrikusten da.

## Erreferentziak

* ↑ Xinhua Txinako albiste agentziaren albistea.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Chinatown Africa.
* (Ingelesez) Angola rides the oil boom Al Jazeera telebista kateko albistea.
* Datuak: Q2963738
* Multimedia: Relations of Africa and China / Q2963738
# Txinako Herri Bankua

Txinako Herri Bankua (txinera tradizionalez: 中國人民銀行; txinera sinplifikatuz: 中国人民银行; pinyinez: Zhōngguó Rénmín Yínháng) Txinako Herri Errepublikako banku zentrala da, Txina kontinentaleko diru-politika eta finantza-erakundeak kontrolatzeko boterea duena. Txinako Herri Bankuak 2.131.600 miloi estatubatuar dolarreko finantza-aktiboak ditu, munduko historian finantza publikoen beste edozein erakunde baino gehiago.
Txinako yuanaren igorleak izanda, Txinako Herri Errepublikako Banku Zentralak Pekinen du egoitza, 1948ko abenduaren 1ean sortu zen eta gaur egungo gobernadorea Yi Gang da.
Bankuak finkatutako interes-tasak bederatzirekin zatigarriak dira beti, munduko gainerako lekuetan bezala, 25ekin izan beharrean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «China's forex reserve hits 2.1316 trln USD, up 17.84%» People's Daily Online.
* ↑ (Ingelesez) «Calendar, Abacus Help Determine Size of Chinese Rate Increases» Bloomberg.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q249203
* Multimedia: People's Bank of China / Q249203