OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hontzaren orduak

Hontzaren orduak Jesus Mari Olaizola "Txiliku" idazle zarauztarrak 1999an plazaratu zuen liburuaren izenburua da. Liburuan bost ipuin biltzen dira; ipuinak izanik haien arteko lotura garbi dago, eleberri modukoa osatuz. Hizaurrea Anjel Lertxundik egin zuen.

## Argumentoa

Ehiztari jendea gutxitan agertu izan da euskal literaturan eta horiek dira, alegia, lan honetan protagonismoa hartzen duten pertsonaiak. Gai horrek nolabait Miguel Delibes Espainiarra burura dakarkigu. Horrela dio liburuaren komentarioak: «debekatutako ehiza, armen distira, odolaren lilura… Sentimen primarioz eta atabismoz beteriko gizarte itxiak, gizonezkoen unibertso txikiak dira bertan ageri direnak: elkarte gastronomikoa, soldaduen kuartela… Girotze-lan bikaina lortu du egileak, baina, Anjel Lertxundik hitzaurrean dioen bezala, ironia izan da Txilikuren arma nagusia, bai kostunbrismoa eta bai honen kontrakarrean sorturiko tremendismoa gainditzeko.»

## Estiloa

Indarrez eta nerbioz beteriko lau ipuin hauetan badira zenbait hari eta elementu, erdi ezkutuan bezala, denen artean eleberri moduko bat osatzen dutenak. Ipuin nahiz eleberri, kontakizun-sorta gihartsu bat da, hizkera natural bezain sinesgarriz giza arimaren zenbait alderdi ilun erakustera datorrena. Zentzu horretan eszena batzuen gordintasuna aipatu behar da, esaterako oreinaren ehizaren eszena bera.

## Jasotako ipuinak

Lau dira:
* «Hontzaren orduak»
* «Adur gaiztoa»
* «Bentara noa, bentatik nator». Ipuin hau Jose Jabier Fernandezen ustez maisulana da.
* «Hontza uluka»

## Lotutako ipuinak

Liburuko ipuinek zenbait elementuk txirikordatzen dituzte:
* Krudelkeria eta heriotza landa-munduan; zentzu horretan kostunbrismotik haratago doa Txilikuren lana.
* Pertsonaia amankomunen agerpena.
* Lehenengo hiruren jarraipen narratiboa.
* ontzaren presentzia; haren ulua zoritxarraren iragarpen gisa.

## Bibliografia

* Jexux Mari "txiliku" Olaizola Lazkano: Hontzaren orduak, Donostia: Elkar, 1999, 160 or. ISBN: 978-84-8331-410-4.

## Erreferentziak

* 1 2 https://kritikak.armiarma.eus/?p=2780
* ↑ https://elkarargitaletxea.eus/liburuak/hontzaren-orduak/
* ↑ Anjel Lertxundiren hitzaurrean, 10.or.

## Kanpo estekak

* Markos Zapiainen komentario liburuaren inguruan Euskaldunon Egunkarian, 2002-02-26an.
* Datuak: Q57671265
# Hoo St Werburgh

Hoo St Werburgh, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Kent konderrian.
2011n 8.945 biztanle zituen.
* Datuak: Q660622
* Multimedia: Hoo St Werburgh / Q660622
# Hood Canal

Hood Canal, AEBetako Washington eststuan dagoen fiordo bat da. Pudget Sound fiordoaren lau adar nagusietako bat da.
* Datuak: Q1585716
* Multimedia: Hood Canal / Q1585716
# Hontza museoa

Hontza museoa Mañariako udalerri bizkaitarrean kokatutako Durangaldeko natur zientzien museoa da.

## Historia

Hontza Museoa 1962an jaio zen ideia bezala, orduan, Hontza Museoko Fundazioaren sortzailea eta presidentea den Enrike Huertak, mundu malakologikoan sartu ondoren eta Euskal Herrian tankera horretako museorik ez zegoela ikusita, mota guztietako aleak biltzeari ekin baitzion, era horretan, etorkizunean, Natura Zientzien Museoa sortzeko asmoz.
1985. eta 1990. urteen artean zabalik egon zen, eta, gero, 2014ko azaroan, berriz azaldu zen, eta egoitza berria hartu zuen, Mañarian, hil zen arte Ebaristo Bustinza “Kirikiño” idazle mañariarraren egoitza izan zen Zumelaga eraikinean. Lehenengo fasean, 21 talde desberdinetako 541 ale aurkeztu ziren, Botanika, Fungi, Geologia Paleontologia, Ornogabeak eta Ornodunak barnean hartuta, mundu osoko espezie adierazgarriak, “tamainak, formak, koloreak eta marrazkiak” diskurtso museografikoaren azpian. Gure planetan lurreko, ur gezako eta itsasoko habitaten aldetik dagoen aniztasuna erakusten dute, “Maitatzen ez dena ezin da zaindu, eta ezagutzen ez dena ezin da maitatu” goiburuarekin. Horixe da, izan ere, “gure eginkizuna erakutsiko dizugu”.Gaur egun bere bildumean 5 kontinenteetatik bildutako 36.000 espezie baino gehiago daude.

## Erakusketa

Eraikina bi zatietan bereizten da nagusiki: erakusketa iraunkorra eta aldi baterako erakusketa. Iraunkorrak nahiz eta izen hori eduki, ikasturteko iraupena du eta ekaina-iiraila artean aldatu egiten da hurrengo ikasturtera begira.

## Kanpo lotura

* Hontza museoko ataria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61069967
# Honório Serpa

Honório Serpa Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 4.941 biztanle ditu 502,235 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q687445
* Multimedia: Honório Serpa / Q687445
# Hontzak

Hontzak :
| Sorrera: | 1978 |
| Txupinera: | Sandra Guzman (1995) |
| Egoitza: | Maria Muñoz, 10 (Zazpikaleak) |
| Leloa: | "Ez jainko, ez estatu ez patroirik, Athletic txapeldun!" |
| Kideak: | 130 |
| Koloreak: | Beltz eta gorria |
| Egoera: | Aktiboak |
| Webgunea: | - |
Hontzak Bilboko konpartsarik beteranoetarikoa da, hauen federakundearen kidea dena eta anarkismoaren alde sortutakoa.
1978ko ekainaren 28an, 24 elkarte politiko, sindikal eta herritarrek sortu zuten lehenengo Jai batzorde Herrikoia. Haien artean zegoen CNT sindikatua, eta hark sortu zuen geroxeago Hontzak konpartsa. Denbora guzti honetan aritu ostean, 1978ko Aste Nagusia sortu eta irauten duten bederatzi konpartsetako bat. Konpartsak aldaketak izan ditu, autonomoa da sindikatutik, eta bere baitan ikuspegi ezberdinak dituzten pertsonak biltzen ditu.
Aratusteetako Kopla Lehiaketan bigarren saria gehien lortu duen konpartsa da. Lau ikurrin irabazi ditu estropadetan, besteak beste Egin-en azken ikurrina (1998an) eta Gara-ren lehenengoa (1999).

## Ikus, gainera

* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak

https://web.archive.org/web/20080517070903/http://www.bilbokokonpartsak.com/euskaraz/konpartsak/hontzak-e.htm Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean]
* Datuak: Q12259238
# Honzaita

Honzaita]] =

## Ezaugarriak

Honzaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ni2(AsO3OH)2*5H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Honzaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Guru Gobind Singh

Sri Guru Gobind Singh Ji (Patna, 1666ko abenduaren 22a - Nanded, 1708ko urriaren 7a) bederatzigarren guruaren ondorengoa izan zen. Erdi Aroko agintari eta buruzagi politiko, militar eta espiritual gorena eta Khalsaren sortzailea. Khalsak ermandade martziala, Sikhismoa bizimodu martzial, onbera, ez-gatazkatsu, tolerante eta formaltzat instituzionalizatu zuen.
Guru Gobind Singh India osoan eta Pakistanen esklabotza eta kasta-existentzia abolitu zuen lehen gizona izan zen. Halaber, India eta bertako kultura eta erlijio guztiak nahastea onartu zuelako ere ezaguna da. Poeta eta jakintsu handia ere izan zen, sijismoren Adi Granth liburuak bere azken forman utzi zuen; horretarako sufien erregeordeen lankidetza izan zuen. Berak prestatutako edizioa Guru Granth Sahib liburuaren konpilazioa zen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.britannica.com/biography/Guru-Gobind-Singh
* ↑ https://www.sikhiwiki.org/index.php/Guru_Gobind_Singh

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Guru Gobind Singhen biografia
* Datuak: Q312967
* Multimedia: Guru Gobind Singh / Q312967
# Guru Nanak

Guru Nanak (hindiz: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, Gurū Nānak, gʊɾuː naːnəkᵊ ahoskatua; Nankana Sahib, 1469ko apirilaren 15a - Kartarpur, 1539ko irailaren 22a) sikhismoaren sortzailea izan zen. Sikhek ez ezik, hinduek eta musulmanek Punjaben eta Indiako azpikontinente osoan ere miresten dute.
Sikh tradizioaren arabera, Nanak hogeita hamar urte zituenean (liburu batzuen arabera hogeita zortzi) era misteriotsu batean desagertu zen. Batzuek Kali Bein ibaian ito zela, eguneko bere ohiko bainuetako batean, uste zuten. Hala ere, Nanak hiru egun beranduago berragertu zen, etengabe errepikatuz «Nā kō hindū nā kō musalmān» ("ez dago hindurik, ez dago musulmanik") esaldia.
Une horretatik aurrera, islamaren eta hinduismoaren amaieraren aldeko irakaskuntza berriak zabaltzen hasi zen Nanak, erlijio berri bat sortu ahal izateko: sikhismoaren hasiera izan zena.
* Datuak: Q83322
* Multimedia: Guru Nanak Dev / Q83322
# Gurugram barrutia

Gurugram barrutia Indiako barruti bat da, Gurugram dibisioan, Haryana estatuan. 1.514.432 biztanle ditu 1.253 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Jhajjar barrutia Palwal barrutia Faridabad barrutia South Delhi district $^{(en)}$

## Ikus, gainera

* Haryana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1815766
* Multimedia: Gurugram district / Q1815766
# Gurugu mendia (Sevilla)

    Artikulu hau Sevillako mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gurugu».
Gurugu mendia, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua dagoena, hamarnaka metro gutxi batzuk dituen muino txiki bat da, kupula batean amaitua dagoena, honetara, bertatik parkearen zati handi bat ikus daitekeen eskailera harritsu batetik iristen delarik. Urmael txiki batean amaitzen den ur-jauzi bat du, multzo guztiak, paradisuzko oihan baten sentsazioa ematen duelarik, uraren erorketak ematen duen etengabeko hezetasunari esker bere inguruan existitzen den landaretza trinko eta ezberdinaren ondorioz. 1929ko Sevillako Iberoamerikar Erakusketan tren txiki bat igarotzea ahalbidetzen zuen bide batez inguratua dago, bide hau, bidegorri bihurtzea pentsatuta dagoelarik.
Bere izena, Melilla ondoan dagoen mendi nagusiagatik jasotzen du.
Bertako landaretza, pitosporoz (Pittosporum tobira), pinazi pinuz (Pinus pinea), enbor lauko almezez (Celtis australis), eta terrazak apaintzen dituen erratzez osatua dago.
Ia parkearen erdian kokatua, albo batean, Alvarez Quintero anaiak Glorieta du, eta, aurrean, Jardín de los Leones lorategia. Bere sarreraren aurrean, Amerikako Plazarako sarrera dago.
2005ean, multzoa zaharberritu zen, mendi azpian tunel bat gehituz, honek, pertsonak eta ibilgailu txikiak igarotzea ahalbidetzen duelarik, toki osoa inguratu beharra eragotziz.

## Irudi galeria

* Ur-jauzia, behetik ikusia
* Ikuspegi orokorra, tunelariekin
* Atseden gunea
* Kupula behatokia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9034741
* Multimedia: Mount Gurugú, María Luisa Park / Q9034741
# Guruin bulbouretral

Guruin bulbouretrala edo Cowperren guruina arraren uretrako erraboilera irekitzen diren bi luku-formako guruinetatik bakoitza da. Emakumeetan, bere baliokideak guruin bestibular nagusiak izango lirateke.
Jean Méry anatomista eta zirujau frantziarra izan zen egitura hauek 1684an lehen deskribatu zituena. Lehen argitalpena, berriz, 1699an egin zuten, eta bere egilea William Cowper (c.1666-1709) anatomista eta zirujaua izan zen. Honi esker, bere izena eman zien.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q120463
* Multimedia: Bulbourethral gland / Q120463
# Guru Granth Sahib

Guru Granth Sahib (Punjabi: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, [ɡʊɾuː ɡɾəntʰᵊ saːhɪb]) Sikh erlijioko eskritura nagusia da, bertan erlijioko hamar guruen leinua aztertuz Guru final, subirano eta betierekoa arte.

## Osaera

Guru Granth Sahib guztia Gurmukhi eskrituran idatzia dago, XVI. mendean Angad guruak estandarizatu zuena. Mahman Prakash manuskritu eta sikhismoaren arabera, Guru Angad Dev-ek Gurmukhi erakutsi eta zabaldu zuen; Gurmukhi testuaren autoreak, Guru Nanak Dev, eskatu ostean.

## Erreferentziak

* 1 2 Jhutti-Johal, Jagbir. (2011). Sikhism Today.. Continuum International Pub. Group ISBN 978-1-4411-8140-4. PMC 721194810. (Noiz kontsultatua: 2022-04-09).
* ↑ Partridge, Christopher Hugh (2005). Introduction to World Religions. p. 223.
* ↑ The encyclopaedia of Sikhism. Punjabi University 1992-1998 ISBN 0-8364-2883-8. PMC 29703420. (Noiz kontsultatua: 2022-04-25).
* ↑ Students' Britannica India. Encyclopaedia Britannica (India) 2000 ISBN 0-85229-760-2. PMC 45086947. (Noiz kontsultatua: 2022-04-25).
* ↑ Gupta, Hari Ram. (1994). History of the Sikhs. Munshiram Manoharlal ISBN 81-215-0276-4. PMC 41281752. (Noiz kontsultatua: 2022-04-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203249
* Multimedia: Guru Granth Sahib / Q203249
# Gurugu

Gurugu izan daiteke:

## Mendiak

* Gurugu mendia (Nafarroa): Nafarroako Funesen dagoen mendia.
* Gurugu mendia (Trebiñu): Trebiñun dagoen mendia.
* Gurugu mendia (Maroko): iparraldeko Marokon dagoen mendia.
* Gurugu mendia (Soano): Kantabriako Arnueron dagoen mendia.
* Gurugu mendia (Alcalá de Henares): Madrilgo Alcalá de Henaresen dagoen mendia.
* Gurugu mendia (Sevilla): Sevillan dagoen mendia.

## Auzoak

* Gurugu: Muskizko Memerea auzoko eskualdea
* El Gurugú: Badajozen dagoen auzoa.
# Gurugu mendia (Maroko)

    Artikulu hau Marokoko mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gurugu».
Gurugu Marokoko iparraldean dagoen mendia da. Tres Forcas lurmuturraren lekurik altuena da. Melillaren ondoan kokaturik, berberia makako talde batzuen habitata da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3111756
* Multimedia: Mount Gurugu / Q3111756
# Henri Dunant

Jean Henri Dunant (edo Elisabeth Obi) (Geneva, 1828ko maiatzaren 8a - Heiden, Suitza, 1910eko urriaren 30a) Suitzako negoziogizon, filantropo eta gizateriaren aldeko aktibista izan zen. Frédéric Passyrekin batera 1901ean lehenengoa izan zen Bakearen Nobel Saria jasotzen.
1859an Solferinoko gudua ikusi zuen, Italian eta horren ondorioz Solferinoko oroitzapen bat liburua idatzi zuen. Bertan gerrako zaurituak laguntzeko boluntarioen talde bat sortu behar zela proposatzen zuen. Honen ondorioz urte batzuk geroago Gurutze Gorria sortu zen. 1864an Genevako Konbentzioa Dunantek proposaturiko hainbat oinarrien gainean eraiki zen.

## Kanpo estekak

* Henri Dunanti buruzko artikulua Argian
* Nork sortu zuen Gurutze Gorria - Henri Dunanti buruzko Bizi Berria saio ebanjelikoko atala
* Datuak: Q12091
* Multimedia: Henri Dunant / Q12091
# Henri Charrière

Henri Charriere(Saint-Étienne-de-Lugdarès, Ardeche, Rodano-Alpeak,, 1906ko azaroaren 16a - Madril, Espainia, 1973ko uztailaren 29a). Frantziar gaizkile eta idazlea izan zen, Papillon bere nobelagatik ezaguna.
* Datuak: Q315020
* Multimedia: Henri Charrière / Q315020
# Henri Cornet

Henri Jardy, Henry Cornet deitua (Desvres, 1884ko abuztuak 4-Prunay-le-Gillon, 1941eko martxoak 18) XX. mende hasierako txirrindulari bat izan zen, 1904ko Frantziako Tourra irabazi zuena, 20 urte betetzear zegoela.

## Palmaresa

1904
* Frantziako Tourra eta etapa 1
1905
* 3. Paris-Roubaixen
1906
* Paris-Roubaix
1907
* 8. Paris-Roubaixen

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1904 | 1905 | 1906 | 1907 | 1908 | 1909 | 1910 | 1911 | 1912 |
| Frantziako Tourra | 1 | UT | UT | UT | 8 | UT | 16 | 12 | 28 |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |
* Datuak: Q337219
* Multimedia: Henri Cornet / Q337219
# Heimiswil

Heimiswil Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Emmental barruti administratiboa barrutian. 2014an 1,621 biztanle zituen 23,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67632
* Multimedia: Heimiswil / Q67632
Burgdorf
# Heimito von Doderer

Franz Carl Heimito, Ritter von Doderer (Weidlingau, 1896ko irailaren 5a - Viena, 1966ko abenduaren 23a) austriar idazlea izan zen.
Vienako industrialari aberatsen familia batean jaio zen. Errusiarrek preso hartu zuten Lehen Mundu Gerran 1916an. Boltxebike gobernu berriak askatu zuen, baina ezin izan zuen Austriara itzuli Errusiako Gerra Zibilaren ondorioz. 1920an, azkenean, Siberiatik itzuli ahal izan zen.
Preso zegoela, idazteari ekitea erabaki zuen, eta harrezkero olerkiak eta eleberriak argitaratu zituen.
1930eko hamarkadan Alderdi Naziarekin bat egin zuen, baina handik urrunduz joan zen eta 1940an katolizismora bihurtu zen. Bigarren Mundu Gerran ere esku hartu zuen, Frantzia okupatuan eta, azkenean, Norvegian.
1946an Austriara itzuli zen, baina urtebetez debekatuta izan zuen argitaratzea. 1950eko hamarkadatik aurrera arrakasta lortu zuen idazle gisa.

## Lanak

* Die Bresche (1924).
* Das Geheimnis des Reichs (1930).
* Ein Mord, den jeder begeht (1938).
* Ein Umweg (1940). A Detour
* Die erleuchteten Fenster oder die Menschwerdung des Amtsrates Julius Zihal (1951).
* Die Strudlhofstiege oder Melzer und die Tiefe der Jahre (1951).
* Die Dämonen: Nach der Chronik des Sektionsrates Geyrenhoff (1956).
* Die Merowinger oder die totale Familie (1962).
* Roman Nr.7/I. Die Wasserfälle von Slunj (1962).
* Roman No. 7/II. Der Grenzwald (1967)

### Eleberri laburrak eta ipuinak

* Das letzte Abenteuer (eleberri laburra) (1953).
* Die Posaunen von Jericho (eleberri laburra) (1958).
* Die Peinigung der Lederbeutelchen (ipuinak) (1959).
* Unter schwarzen Sternen (ipuinak) (1966).
* Meine neunzehn Lebensläufe und neun andere Geschichten (ipuinak) (1966).
* Frühe Prosa: Die Bresche; Jutta Bamberger; Das Geheimnis des Reichs (prosa) (1968).
* Die Erzählungen (Ipuin bilduma) (1972)
* The Writing of Heimito von Doderer: Including First English Translations of The Strudlhof Steps, The Trumpets of Jericho, Under Black Stars (1974). Translations by Vincent Kling in Chicago Review, vol. 26, no. 2
* A Person Made of Porcelain and Other Stories (2005). Selected compilation of short stories translated by Vincent Kling.
* Seraphica; Montefal (2009)

### Olerkigintza

* Gassen und Landschaft (1923).
* Ein Weg im Dunkeln (1957).

### Saiakerak, egunkariak eta gutunak

* Der Fall Gütersloh (Gütersloh) margolariari buruzko monografia) (1930)
* Grundlagen und Funktion des Romans (saiakera) (1959).
* Tangenten: Tagebuch eines Schriftstellers 1940 – 1950 (egunkariak) (1964)
* Repertorium. Ein Begreifbuch von höheren und niederen (1969).
* Die Wiederkehr der Drachen (saiakerak) (1970).
* Commentarii 1951 bis 1956: Tagebücher aus dem Nachlaß (egunkariak) (1976)
* Commentarii 1957 bis 1966: Tagebücher aus dem Nachlaß (egunkariak) (1986)
* Heimito von Doderer / Albert Paris Gütersloh: Briefwechsel 1928 – 1962 (gutunak) (1986)
* Die sibirische Klarheit (1991).
* Tagebücher 1920 – 1939 (egunkariak) (1996)
* Gedanken über eine zu schreibende Geschichte der Stadt Wien (saiakera) (1996).
* Von Figur zu Figur (Ivar Ivaski gutunak) (1996)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q93797
* Multimedia: Heimito von Doderer / Q93797
# Heimlichen maniobra

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
    «Kontrako eztarria» orriak hona dakar. Telesaioari buruzko artikulua hau da: «Kontrako eztarria (telesaioa)»
Zerbait kontrako eztarritik sartzean edo joatean arnasbidearen oztopatzea da, gehienetan janari puska bat irenstean. Asfixia eta heriotza ekar dezake. Larrialdiari aurre egiteko Heimlichen maniobra egitea gomendatzen da.

## Heimlichen maniobra
### Helduen kasuan

Esku bat itxita eta bestea honen gainean heldua abdomenetik hartu behar da eta bularreranzko presioa egin. Pertsona bat bakarrik badago aulki baten bizkarraldea erabiliz presioa egin dezake bularraren aurka maniobra gauzatzeko, baina, honen arazoa bada pertsona batzuei esternoi hezurra apurtzen zaiela hau egitean.

### Ume txikien kasuan

Umea etzanda ipintzen da gorantza begira eta bi eskuekin bere abdomenetik esternoi aldera egiten da presioa. Maniobra hau oso efektiboa da baita helduetan ere, horregatik maniobra hau helduekin egitea normala da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q857300
* Multimedia: Heimlich maneuver / Q857300
# Heimertingen

Heimertingen Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Unterallgäu (barrutia)|Unterallgäu]] barrutian. 2014an 1.691 biztanle zituen 13,85 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q548558
* Multimedia: Heimertingen / Q548558
# Heimenhausen

Heimenhausen Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Argovia Garaia barruti administratiboa barrutian. 2014an 1,142 biztanle zituen 5,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67655
* Multimedia: Heimenhausen / Q67655
# Heimsheim

Heimsheim Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 5.553 biztanle zituen, 14,3 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80675
* Multimedia: Heimsheim / Q80675
# Heimenkirch

Heimenkirch Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Lindauko barrutia|Lindau]] barrutian. 2014an 3.628 biztanle zituen 21,23 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q552434
* Multimedia: Heimenkirch / Q552434
# Henry Bessemer

Henry Bessemer (Charlton, Hertfordshire, Ingalaterra, 1813ko urtarrilaren 19a - Londres, Ingalaterra, 1898ko martxoaren 15a) ingeniari ingelesa izan zen.

## Biografia

Asmakari asko zor zaizkio; ezagunena altzairua lortzeko prozedura da (1855). Bere izena daraman metodoa (Bessemerren prozedura edo bihurgailua) merkea zenez, berehala hedatu zen. Sheffielden lantegi handiak eraiki zituen metodo hori erabiltzeko, eta ohore eta aberastasun handiak bereganatu zituen. Teknologian erabiltzen da prozesua, burdina altzairu bihurtzeko: labe garaitik ateratako burdina urtuari eta harekin nahasturik dagoen ikatzari aire beroa presioz jaurtitzean, Bessemerren bihurgailuaz ikatza erre egiten da eta burdina altzairu bihurtzen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q310201
* Multimedia: Henry Bessemer / Q310201