OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arapaho

Arapaho (Arapahoeak edo frantsesez "Behiaren Jendea") Ameriketako Estatu Batuetako gaur egungo Colorado eta Wyoming estatuetako zabaldi handien ekialdean bizi zen algonkin multzoko herri edo tribu bat izan zen. Txeienen aliatu sendoak izan ziren eta Siux herriarekin ere arinki loturik zeuden. Arapaho hizkuntza mintzatzen zuten.
Jatorriz Aintzira Handien mendebaldekoak dira; handik emigratu eta jatorriz zuten nekazaritzako bizimodua utzirik, belazeetako kulturara egokitu ziren, bisontearen ehizatik biziz batez ere. 1867an Ameriketako Estatu Batuetako Armadak menderaturik, indiar erreserbetara eraman zituzten. Montana, Oklahoma eta Wyoming estatuetan bizi dira gaur egun arapahoak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 190. arauaː Munduko herriak eta etniak. .

## Kanpo estekak

* Arapaho herriaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q626136
* Multimedia: Arapaho / Q626136
# Arapahoe (Ipar Carolina)

Arapahoe Ipar Carolinako herri bat da. Pamlico konderrian kokatua dago. 2010ean 556 biztanle zituen, 5,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pamlico konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2028740
* Multimedia: Arapahoe, North Carolina / Q2028740
# Arapaima

Arapaima honako hau izan daiteke:
* Arapaima gigas espeziearen izen arrunta
* Arapaima generoa
# Arapahoe (Nebraska)

Arapahoe Nebraskako hiri bat da. Furnas konderrian kokatua dago. 2010ean 1.026 biztanle zituen, 2,56 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Furnas konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q958488
* Multimedia: Arapahoe, Nebraska / Q958488
# Arapaima gigas

Arapaima —izen zientifikoa: Arapaima gigas— teleosteoen infraklaseko arraina da. 3 m-tik gorako luzera izan dezake eta 250 kg-rainoko pisua izan. Ur gezatako arrainik handienetako bat da. Gorputz luzarana du, aho handia, behe-baraila irtena eta bular-hegats handiak. Bere generoko espezie bakarra da. Kolore grisa du, distira gorri eta urdinduna; distira horiek ezkatek eragiten dituzte. Brasilgo eta Guyanetako ibai handietan bizi da. Pirarucú izena ere ematen zaio. Haren haragia oso aintzat hartua da, eta hortzak zura lantzeko erabili izan dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145409
* Multimedia: Arapaima gigas / Q145409
* Espezieak: Arapaima gigas
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Aurora Trueba memoriala

Aurora Trueba memoriala Pedreñak urtarrilean antolaturiko traineru jeitsiera izan zen, hil berria zen Aurora Trueba kidearen omenez.
Gizonezkoen zazpi traineru eta emakumezkoen bakarra aritu ziren. Lau traineru beteranok ere jokatu zuten txanda bat. Hurrengo urtean bigarren ekitaldia izan zuen.

## Palmaresa

| Urtea | Irabazlea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 2022 | Bermeo | Pedreña | Camargo |
| 2023 | Santurtzi | Bermeo | Pedreña |
| 2024 | San Juan | Pedreña | Astillero |

## Emakumezkoak

| Urtea | Irabazlea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 2023 | Astillero | Camargo | Ondarroa (mixtoa) |
| 2023 | Astillero | Ondarroa | |

## Beteranoak

| Urtea | Irabazlea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 2022 | Plentzia | Pontejos | Mundaka |
| 2023 | Plentzia | Bilbao | Pontejos |
| 2024 | Bilbao | Plentzia | Pontejos |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Bermeo-Urdaibai se lleva el I Memorial Aurora Trueba de traineras en Pedreña» La Grada Sports 2022-01-22 (Noiz kontsultatua: 2022-06-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112333313
# Aurora Redondo

Aurora Redondo Pérez (Bartzelona, 1900eko urtarrilaren 1a - El Escorial, Madril, 1996ko uztailaren 9a) espainiar antzezlea izan zen. Umetan Madrila joan zen familiarekin bizitzera, eta han igaro zuen bere bizitzaren eta karreraren zati nagusia. Haurretan hasi zen antzezten. Gaztetan obra dramatikoetan eta zinema mutuko zenbait filmetan parte hartu zuen.
1926an Valeriano León antzezlearekin ezkondu zen eta, bikote komiko gisa, Álvarez Quintero, Arniches, Muñoz Seca edota Jacinto Benaventeren lanak antzeztuz ibili ziren denboraldi batez. Espainiako Gerra Zibila piztu zenean Argentinara joan ziren, eta Lola Membrivesen konpainiarentzat lan egin zuten. Espainiara itzulitakoan, konpainia bat sortu zuten, Aurora Redondo-Valeriano León, ospe handikoa gerra ondoko espainiar antzerkian. Senarra hil ondoren (1955), zineman, irratian eta telebista-sailetan parte hartu zuen Anillos de oro; Histories a cara i creu; Cañas y barro eta El último café, baina batez ere antzerkian lan egin zuen: Ninette y un señor de Murcia (1965); Buenos días, condesita (1965); Un millón en la basura (1966); Las tormentas no vuelven (1983); La casa de Bernarda Alba (1984); Cartas de mujeres (1989); Maribel y la extraña familia (1990); Celos del aire (1991); Melocotón en almíbar (1991-92). Sari asko jaso zituen bere karrera luzean zehar.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3753660
* Multimedia: Aurora Redondo / Q3753660
# Aurora Vargas

Aurora Vargas Vargas, ezaguna Aurora Vargas izenez (Sevilla, 1956) sevillar flamenko-dantzari ijitoa eta kantaria da.

## Biografia

Aurora Vargas Sevillako La Macarena auzo ezagunean jaio zen. Ijitoen familiakoa da, eta txikitatik hasi zen kantatzen eta dantzatzen, honelaxe zioen berak: "kantuan, lau edo bost urte nituenetik gogoratzen dut ".

## Ibilbidea

Sevillan, 1986ko abenduaren 4an, Lope de Vega antzokian, egindako "Arte Flamenkoaren VI. Hamabostaldian" parte hartu zuen, eta artista ezagun izendatu zuten. Madrilgo Los Canasteros eta Sevillako Los Gallos tablao delakoetan hasi zen profesional gisa.
Sevillako "Arte Flamenkoko Biurtekoak"n parte hartu du askotan, eta lehen aldiz IV. Edizioan parte hartuz zuela aipatu behar da. Besteak beste, José Mercé edo Bernarda de Utrera artista ospetsuekin kartela partekatu zuen.
"Carmen" filmean Placido Domingorekin parte hartu zuen Francesco Rosiren zuzendaritzapean. Hainbat hilabetez, Antonio Gadesen konpainiako kide izan zen, Parisen lan hori bera antzezten zuenean Campos Eliseos agertokian.
Espainia osoan, Frantzian, Italian, Ingalaterran, Japonian, Indian, Estatu Batuetan eta abarretan lan egin du.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2014. urtean Sevillako Hiriko Domina jaso zuen, bere arteari, bere auzoari eta bere hiriari pasioz eta profesionaltasunez eskainitako bizitza osoarengatik.

## Diskografia

* Carlos Sauraren "Flamenco" filmean parte hartu zuen.
* El Ángel telebista-serieko soinu-banda
* Acero frío (1997)
* Pasarela zigilurako bi grabazio, Daniel Navarroren zuzendaritzapean «Niño de Pura»
* A Rumba Abierta
* Ellas cantan flamenco
* Arte, Compás y Sentimiento
* Puro y Jondo, Jesus Herediarekin batera
* Orso Romi (2001)

## Erreferentziak

* ↑ «Biografía de Aurora Vargas Vargas (Su vida, historia, bio resumida)» www.buscabiografias.com (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Aurora Vargas, la otra mitad de 'Pansequito'» sevilla 2023-02-17 (Noiz kontsultatua: 2023-03-21).
* ↑ [http://www.juntadeandalucia.es/cultura/centroandaluzflamenco/NuevaAlborea/Revistas/Alborea10.pdf «Me gusta el arte, tanto en el cante como en el baile o en el toque»] Alboreá (juntadeandalucia) (10): 14..
* ↑ «Así soy yo» http://www.labienal.com/ 2012.
* ↑ «Aurora Vargas y Pansequito» http://www.labienal.com/ 2014.
* ↑ «BIZET'S 'CARMEN' FROM FRANCESCO ROSI» http://www.nytimes.com/ 20 de septiembre de 1984.
* ↑ «Acta Pleno Sesion celebrada por el Ayuntamiento de Sevilla» Ayuntamiento de Sevilla-Pleno Municipal 2014-Actas (Ayuntamiento de Sevilla) (29 mayo 2014): 22..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29575712
# Aurora Purificación Mañanós Jauffret

Aurora Purificación Mañanos Jauffret, artistikoki "La Goya" bezala ezagututa (Bilbo, 1891 – Madril, 1950eko ekainaren 4a), Bilbon jaiotako kupletista ospetsua izan zen.

## Biografia

Aita Burgoskoa eta ama bilbotarra zituen "La Goya"k. Garairako formakuntza intelektual handia zuen: hiru hizkuntza zekizkien (ingelesa, frantsesa eta italiera) eta, Madrilen, solfeo eta pianoren ikasketak egin zituen. Haren ama Mikel Zabarte pilotariarekin ezkondu zenean, bolada batean, Mexikon eman zuen; han oso ezaguna zen María Conesarekin ikasi zuen. Bilbora itzuli zen eta espektakulu munduan aritzea saiatu zen; horretarako Ignacio Tabuyo baritono donostiarraren laguntza izan zuen. Izen artistikoa, bestetik, hau da "La Goya" izena, Álvaro Retanak jarri zion. Kantariaren debuta, oraindik Aurora Jauffret bezala, Madrilgo Trianón Palacen egin zen, 1911n, eta arrakasta berehalakoa izan zen, garaiko katxe handienetariko bat irabazi arte. Debut horretan "Ven, ven" kanta propioa aurkeztu zuen, El último cuplén filmean (1957) Sara Montielek ospetsua egin zuena. Euskal Herrian bere emanaldietan azaltzen zen erotismoa zela eta, elizaren eta sektore tradizionalen kritika gogorrak jaso zituen. "La Goya"ren kantak estilo desberdinekoak ziren: kupleak, habanerak, tonadillak; geroago baita tango eta jazz. Aipatu behar da bere espektakuluen jantziak ere berak egiten zituela. 1912an Teatro Laran abestu zuen eta kuple-diskoak grabatu zituen; urte bereko abenduaren 10ean Bartzelonako El Liceun abestu zuen. Hortik aurrera haren emanaldiak Espainian eta Amerikan izan ziren. Aurora Mañanosen aktibitateak ez ziren arlo artistikoan mugatu: bilera, batzar eta ekintza kultural ugarietan hartu zuen parte; aldi berean haren etxean egiten zen tertulia ezaguna egin zen. Tomás Borrás idazle eta kazetariarekin ezkondu zen. Madrilen 1950eko ekainaren 4ean hil zen.

## "La Goya" ardo-marka

Abeslariak Delgado Zuleta familiarekin lotura berezia izan zuen eta, ondorioz, haren bizitzaren bolada luzeetan Sanlúcar de Barramedan (Cadiz), Monteagudo kondeen etxean igaro zuen. 1914an, José Delgao Zuluetak haren izen artistikoa manzanilla bati jartzea eskaini zion eta bilbotarrak onartu zuen. La Goya manzanilla inguruko ezagunenetarikoa da gaur egun.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.euskadiz.com/aurora-jauffret-la-goya-desde-bilbao-a-sanlucar/

## Kanpo loturak

* Datuak: Q20100866
* Multimedia: Aurora Jauffret / Q20100866
# Antipatro Sidongoa

Antipatro Sidongoa (K.a. II. mendean bizi izan zena) eta Sidon hirian jaioa, greziar antologiako zenbait epigramen egilea izan zen greziar olerkari bat izan zen. Quintus Catullusen garaikidea izan zen (kontsula K.a. 102an) eta Crassusena (kuestorea Mazedonian K.a. 106an). Zizeronek aipatzen du. Edertasunaren irudi bezala hartzen ziren mundu klasikoko eraikin eta monumentuen zerrenda bat egin zuen idazle ugarietako bat izan zen, hau da, Munduko Mirariak. Zazpi baino ez zituen adierazi, zenbaki magikoa greziarren artean. Oso zahar hil zen.
# Antipaxos

Antipaxos, grezieraz Αντίπαξος, Greziako mendebaldean dagoen uharte txiki bat da, Joniako Uharteetan eta Paxos uhartetik 3 kilometro hegoaldera. Korfu unitate erregionalean dago.
2011ko erroldaren arabera 20 biztanle zituen.
* Datuak: Q492133
* Multimedia: Antipaxos / Q492133
# Antipinita

Antipinita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Antipinita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {KNa3Cu2(C2O4)4}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Antipinite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19799626
* Multimedia: Antipinite / Q19799626
# Antipapa

Antipapa legez kanpo hautatua izanik, Eliza Katolikoak halakotzat hartzen ez duen Aita Santua da. Antipapen zerrenda finkorik ez da, hautapenaren legezkotasuna ez baita beti gauza segurua. Izan ere, Goi Erdi Aroan bortxazko ezarpen asko izan zen eta zisma handiaren garaian kardinal berberek bi Aita Santu (Urbano VI eta Klemente VII) hautatu zituzten. Haietako bakoitza kristau herriaren zati handi batek onartu zuen.
Antipapa garrantzitsuenak hauek dira: San Hipolito (217-235); Novaziano (251); Felix II.a (355-358); Ursino (366-367); Eulalio (418-419); Konstantino II.a (767-769); Anastasio (855); Kristoforo (903-904); Frankon, Bonifazio VII.a (974, 984-985); Filagato, Joan XVI.a (997-998); Benedikto X.a (1058-1059); Cadalo, Honorio II.a (1061-1072); Giberto, Klemente III.a (1080, 1084-1100); Maginulfo, Silvestre IV.a (1105-1111); Maurizio Burdin, Gregorio VIII.a (1118-1121); Pierleoni, Anakleto II.a (1130-1138); Gregorio Conti, Viktor IV.a (1138); Ottaviano de Monticello, Viktor IV.a (1159-1164); Guido da Crema, Paskual III.a (1164-1168); Joan Sturmeko abadea, Kalixto III.a (1168-1178); Lando Frangipane, Inozentzio III.a (1178-1180); Pietro Rainalducci, Nikolas V.a (1328-1330); Genovako Roberto, Klemente VII.a (1378-1394); Bernard Garnier, Benedikto XIV.a (1425-1430), Petros Filarges, Alexandro V.a (1409-1410); Baldassare Cossa, Joan XXIII.a (1410-1415); Savoiako Amadeo, Felix V.a (1425-1430).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172748
* Multimedia: Antipopes / Q172748
# Antipiretiko

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Antipiretikoa, sukar-kontrakoa edo antitermikoa gorputzeko tenperaturaren beherakada azkar bat eragiten duten droga edo sendagaia (sukarraren kasuan bereziki). Hipotalamoko zentro termikoaren gain dihardute, bero-galera handiagoa eraginez, larruazaleko basodilatazioa eta izerditzeagatik. Sendagai hauetatik, gehienek eragin analgesikoa ere badute, min-sentsazioen zentroak jasotzen dituen talamo optikoa deprimitzen baitute. Sukarra modu sintomatikoan tratatzen duten medikamentuak izan ohi dira, haien kausan eragin gabe. Adibiderik ohikoenak azido azetilsalizilikoa, ibuprofenoa, parazetamola eta metamizola dira.

## Erabilera

Neurri fisikoak dira sukarrari aurre egiteko lehen neurri ez-inbaditzailea, hala nola oihal epelak (oihal hotzek errebote-efektua eragiten dute) buruaren inguruan, besapeak eta sabelaldea edo ur epeleko bainuak. Neurri antipiretiko horietan ez da botikarik erabiltzen. Parazetamolarekin batera, sukarra modu eraginkorragoan jaisten dute. Neurri fisikoak modu isolatuan minutu gutxitan bakarrik dira eraginkorrak.
Antipiretikoak ematea ohikoa da sukarra duten pertsona gehienetan, batez ere haurretan. Jakina da sukarra gorputza defendatzeko mekanismo bat dela, batez ere immunitate-sistema aktibatzeko, eraginkorrago lan egin dezan. Gorputzeko tenperaturaren gorakadari febrikula deitzen zaio, eta ez da sukar arriskutsu bat botikekin gutxitu behar izatea. Sakoneko gaixotasunari heldu behar zaio, baina populazioak eta komunitate medikoak hartutako ohiturengatik, gurasoen antsietateagatik gehiago preskribatu eta ematen dira antipiretikoak, eta ez benetan egokiak izan behar direlako.
Zein antipiretiko erabili erabakitzeko, ekintza-mekanismoa, farmakodinamia, eraginkortasuna eta albo-ondorioak hartu behar dira kontuan. Gehienetan, helburua gaixoaren tenperatura eta molestiak gutxitzea denez, eta, ahal den neurrian, hanturazko erantzuna ez aldatzea, erantzuna gehiegizkoa ez bada behintzat, parazetamola gomendatzen da.
Antipiretiko gehienak analgesikoak dira eta hanturaren aurkakoak ere izan daitezke. Antiinflamatorio ez-esteroideak, ibuprofenoa adibidez, hantura eta hemorroide kasuetan erabiltzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q582687
* Multimedia: Antipyretics / Q582687
# Antipaiuta

Antipaiuta (errusieraz: Антипаюта) Errusiako Jamalia-Nenetsiako barruti autonomoko Tazovski raionan dagoen herria da. 2019ko erroldaren arabera 2.707 biztanle zituen.

## Geografia
### Klima

Antipaiutak klima azpiartikoa du, Dfc Köppen klima sailkapenaren arabera, negualdi luze eta hotzekin eta udaldi labur eta epelekin.
Datu klimatikoak (Antipaiuta (batez-bestekoak 1981–2010, errekorrak 1959tik aurrera)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | -0.2 | 0.9 | 1.7 | 3.6 | 16.3 | 30.0 | 32.4 | 26.4 | 20.8 | 10.2 | 1.5 | 0.5 | 32.4 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -21.4 | -21.0 | -14.8 | -8.9 | -2.0 | 9.7 | 17.2 | 14.0 | 7.1 | -3.0 | -13.7 | -18.7 | -4.6 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -25.5 | -25.1 | -19.5 | -13.6 | -4.9 | 5.9 | 12.7 | 10.4 | 4.3 | -5.6 | -17.4 | -22.5 | -8.4 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -29.7 | -29.4 | -24.1 | -18.5 | -8.0 | 2.8 | 8.7 | 7.1 | 1.8 | -8.5 | -21.4 | -26.5 | -12.1 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -51.1 | -51.1 | -53.0 | -44.9 | -30.0 | -15.5 | -1.1 | -2.7 | -12.2 | -37.1 | -44.2 | -50.9 | -53.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 15 | 15 | 17 | 14 | 20 | 28 | 44 | 50 | 32 | 27 | 19 | 18 | 299 |
| Iturria: Pogoda.ru.net ||||||||||||||

## Garraioa

Herrian aireportu bat dago. Jamal airelineak hegaldiak egiten ditu Tazovski raionaren erdialdera, Nakhodkara eta Gydara. Horrez gain, garai nabigagarrian, uztailaren erdialdea eta irailaren bukaera bitartean, bada ferri linea bat Salekhard eta Antipaiuta biztanleguneak bost egunean behin lotzen dituena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .
* ↑ (Errusieraz) Pogoda i Klimat (Погода и климат). Погода и Климат – Климат Антипаюта. (Noiz kontsultatua: 2021-11-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4067050
# Antipater

Antipater edo Antipatro (antzinako grezieraz: Ἀντίπατρος, Antipatros; c. K.a. 397 - K.a. 319) Mazedoniako jenerala izan zen. Filipo eta Alexandroren bigarrena izan zen.
Konkistatzaileak haren gain utzi zuen Mazedoniako gobernua Asiarako espediziora abiatu zenean. Alexandro hilik, agintea gorde zuen. Demostenesek eta Hiperidesek altxarazitako grekoen kontra borrokatu zen. Lamian setiaturik izan arren (323), garaipena lortu zuen Kranoneko guduan (321). Hiperides hilarazi zuen eta Demostenesi jazarri zitzaion, honek bere burua pozoitu zuelarik. Perdikaren aurkako koalizioan esku hartu zuen eta berau hil ondoren erregeordetza eskuratu zuen. Hiltzean Poliperkoni utzi zion erresuma.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-10-26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Latin eta greziar pertsona-izen klasikoak... Euskaltzaindiaren 76. araua
# Antipoda

Geografian, antipoda (grezierazko anti, aurkakoa, eta pous, oina, hitzetatik) Lurreko leku baten diametralki kontrako tokia da, hau da, lehenengotik urrutien dagoen lurrazaleko beste toki bat. Bertan bizi den pertsona ere bada.

## Deskribapen matematikoa

Lurraren forma, esfera edo esferoide batetik gertu badago, koordenatu geografikoetan (latitudea eta longitudea) (θ, φ) kokatutako toki baten antipoda (θ ± 180°, −φ), edo (−θ, φ ± 180º) bezala idatz daiteke.
Bi puntu horiek elkartzen dituen lerro zuzenak, planetaren erdialdea zeharkatzen du, eta, bien arteko ibilbiderik laburrena, lurrazalean, 20.000 kilometrokoa izango da, lurreko zirkunferentzia erdi baten luzera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q319909
* Multimedia: Antipodes maps / Q319909
# Atletismoa 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

Gizonezkoen maratoia 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan abenduaren 1ean lehiatu zen, Melbournen. 46 atleta izan zituen, 23 herrialdetakoak.
Alain Mimoun frantziarrak minutu bat eta 32 segundoko aldearekin irabazi zuen proba, eta bere herrialdeko lehen garaipen olinpikoa izan zen maratoian 1928tik, eta hirugarrena sailkapen nagusian. Jugoslaviak maratoiko lehen domina olinpikoa lortu zuen Franjo Mihalićen zilarrarekin. Finlandia podiumera itzuli zen 1932tik lehen aldiz (lau domina olinpikoko bolada baten amaiera) Veikko Karvonenen brontzearekin.

## Emaitzak

| Pos. | Atleta | Herrialdea | Denbora |
| 01 ! | Alain Mimoun | Frantzia | 2:25:00 |
| 02 ! | Franjo Mihalić | Jugoslavia | 2:26:32 |
| 03 ! | Veikko Karvonen | Finlandia | 2:27:47 |
| 4 | Lee Chang-Hoon | Hego Korea | 2:28:45 |
| 5 | Yoshiaki Kawashima | Japonia | 2:29:19 |
| 6 | Emil Zátopek | Txekoslovakia | 2:29:34 |
| 7 | Ivan Filin | Sobietar Batasuna | 2:30:37 |
| 8 | Evert Nyberg | Suedia | 2:31:12 |
| 9 | Thomas Nilsson | Suedia | 2:33:33 |
| 10 | Eino Oksanen | Finlandia | 2:36:10 |
| 11 | Arnold Vaide | Suedia | 2:36:21 |
| 12 | Choi Chunk-Sik | Hego Korea | 2:36:53 |
| 13 | Paavo Kotila | Finlandia | 2:38:59 |
| 14 | Mercer Davies | Hego Afrika | 2:39:48 |
| 15 | Harry Hicks | Britainia Handia | 2:39:55 |
| 16 | Hideo Hamamura | Japonia | 2:40:53 |
| 17 | Albert Richards | Zeelanda Berria | 2:41:34 |
| 18 | John Russell | Australia | 2:41:44 |
| 19 | Lothar Beckert | Alemaniako Talde Bateratua | 2:42:10 |
| 20 | Nick Costes | Ameriketako Estatu Batuak | 2:42:20 |
| 21 | John J. Kelley | Ameriketako Estatu Batuak | 2:43:40 |
| 22 | Muhamad Havlidar Aslam | Pakistan | 2:44:33 |
| 23 | Adolf Gruber | Austria | 2:46:20 |
| 24 | Aurèle Vandendriessche | Belgika | 2:47:18 |
| 25 | Keith Ollerenshaw | Australia | 2:48:12 |
| 26 | Myitung Naw | Myanmar | 2:49:32 |
| 27 | Pavel Kantorek | Txekoslovakia | 2:52:05 |
| 28 | Kurt Hartung | Alemaniako Talde Bateratua | 2:52:14 |
| 29 | Bashay Feleke | Etiopia | 2:53:37 |
| 30 | Abdul Rashid | Pakistan | 2:57:47 |
| 31 | Kanuti Sum | Kenya | 2:58:42 |
| 32 | Gebre Birkay | Etiopia | 2:58:49 |
| 33 | Kurao Hiroshima | Japonia | 3:04:17 |
| — | Giuseppe Lavelli | Italia | DNF |
| — | Jan Barnard | Hego Afrika | DNF |
| — | Ron Clark | Britainia Handia | DNF |
| — | Eduardo Fontecilla | Txile | DNF |
| — | Ali Baghbanbashi | Iran | DNF |
| — | Boris Grishayev | Sobietar Batasuna | DNF |
| — | Les Perry | Australia | DNF |
| — | Juan Silva | Txile | DNF |
| — | Albert Ivanov | Sobietar Batasuna | DNF |
| — | Klaus Porbadnik | Alemaniako Talde Bateratua | DNF |
| — | Fred Norris | Britainia Handia | DNF |
| — | Im Hwa-dong | Hego Korea | DNF |
| — | Dean Thackwray | Ameriketako Estatu Batuak | DNF |
| — | Demissie Gamatcho | Etiopia | DNS |
| — | Rudy Méndez | Puerto Rico | DNS |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2869212