OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Guisandoko Zezenen Ituna

Ituna, Zina edo Guisandoko Zezenen Gogaidetasuna historiografiak erabili izan dituen izenak dira 1468ko irailean Guisandoko mendixkan, Ávila probintziako egungo El Tiemblo herrian, bertako benta batean egin zen bilkura eta ituna izendatzeko. Bilera horretan Henrike IV.a Gaztelakoa eta bere arrebaordea, gero Elisabet I.a Gaztelakoa izango zenaren arteko ituna lortu zen. Zin horren bidez Elisabet Asturiasko Printzesa izendatzen zen eta, horren ondorioz, Gaztelako Koroaren oinordekotzat onartua izan zen.

## Zalantzak

Dena dela, historialari batzuek gertaera hau zalantzan jartzen dute, eta erreginaren legitimitatea babesteko eta zuritzeko geroago asmatutako gertaera bezala azaltzen dute. Ez da inongo dokumenturik gordetzen. Horren arabera Henrike IV.a Gaztelakoak ez zuen oinordekotza hori onartu.

## Tokia

Leku horretan benta bat zegoen. Haren aztarnak gordetzen dira nahiz eta XVII. mendean suntsitua izan. Bertatik, 1273tik, Errege Abelbidea igarotzen zen.

## Testuinguru historikoa

1464tik aurrera Gaztelako Ondorengotzaren Gerra izango zenaren lehenengo gatazkak gertatu ziren. Prozesuan noble batzuk Henrike IV.a Gaztelakoaren eta haren begiko zen Beltrán de la Cuevaren aurkako jarri ziren. Matxinatuek 1465an Ávilako Iruzurra izenarekin ezagutu den zeremonia antolatu zuten; ekintza hartan, sinbolikoki, Henrike boteretik kendu zuten eta, haren ordez, anaiordea zen Alfontso Gaztelakoa errege bezala izendatu zuten. Alfontso 1468an hil zen eta horrek Elisabet arrebaordea matxinatuen aukera bihurtu zuen. Izan ere, Elisabetek beste bide bat aukeratu zuen boterea eskuratzeko, Henrikerekin negoziatzea, alegia. Negoziazio horien bitartekaria Antonio de Véneris izan zen, Aita santuaren Nuntzioa Hernike IV.aren gortean. Lehenengo entzuerak Castronuevon egin ziren eta han gerrarekin bukatzeko itun bat lortu zen. Ondoren, itun hori Guisandoko Zezenen Itunarekin formalizatu zen. Itunarekin erresuma osoak erregearen obedientzia onartu zuen eta, horren truke, Elisabetek ondare handia eta Asturiasko Printzesaren titulua lortu zituen; modu batez, Itunak Henrikeren alabari tronuaren eskubideak kentzen zizkion. Baina, bestetik, printzesaren ezkonza aurretik erregeak onartu behar zuen. Elisabetek ez zuen azken puntu hau bete eta ezkutuan, 1469an, Valladoliden, Aragoiko Koroaren oinordekoa zen Errando II.a Aragoikoarekin ezkondu zen. Ondorioz, Henrikek ituna puskatutzat jo zuen eta, 1470eko azaroaren 25ean, Val de Lozoyaren Zeremonian, bere alaba Joanaren eskubideak erregina izateko berriro ere onartu zituen.

## Ikus, gainera

* Elisabet I.a Gaztelakoa
* Henrike IV.a Gaztelakoa
* Gaztelako Ondorengotzaren Gerra
* Guisandoko Zezenak

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Itunaren inguruko informazioa.
* Datuak: Q2656396
# Guisborough

Guisborough, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian.
2021ean 18.095 biztanle zituen.
* Datuak: Q952490
* Multimedia: Guisborough / Q952490
# Guisandoko Zezenak

Guisandoko Zezenak betoi herriak egindako multzo eskultorikoa da. Avilako probintziako El Tiemblo herrian dago, Guisandoko mendixkan, Espainian. Eskultura zoomorfo hauek Burdin Arokoak dira, K. a. IV. edo III. mendekoak. Datak ezin dira hobeto zehaztu garaiko ingurua gorde ez delako. Erromako okupazio aurretik penintsulan gelditu den arteko adierazpen nagusietariko bat da hau.

## Deskribapena

Egun lau eskultura dira (1548 arte bost aipatzen dira). Granitoz eginak, lauoineko animaliak irudikatzen dituzte. Batzuen ustez zezenak dira baina badira ere eskulturetan zerri arrak ikusten dituztenak. Buruan, dena dela, adarrak jartzeko zuloak dituzte. Lauren luzera 264 eta 277 zentimetrokoak dira; garaieraz 129 eta 145 zentimetro artean. Bi eskulturetan latinez idatzitako idazkunak ikus daitezke.
Nahiz eta itxura landugabea izan, zehaztasun handiak erakusten dituzte, besteak beste barrabilak; lepo aldean ere errealistak diren zimur paraleloak erakusten dituzte.
Lau eskulturak paraleloki jarrita daude, ipar-hegoari aldera lerro bat eginez. Guztiak mendebaldera begira daude, bestetik, Guisando muinora. Atzean Tórtolas erreka gelditzen da, Gaztela eta Leon eta Madrilgo Erkidegoa arteko muga naturala.
Eskulturak oso antzekoak dira eta horrek lantegi berean eginak direla ematen du. Antza, lauak gaur egun dauden tokian edo oso gertu egin ziren.
Aipatu behar da ere bai zezen edo zerri hauetako bat berregin behar izan zen, puskatuta baitzegoen.

## Interpretazioak

Inguru hauetan betori herriaren bizitza iturri nagusia abeltzaintza zen. Hori kontutan hartuta, eskultura hauek abereak babesteko elementuak izan zitezkeen. Burdin Aroan eginak, urte haietan betoi herria gaur egungo Espainiako probintzi hauetan bizi zen: Badajoz, Cáceres, Salamanca eta Ávila. Betoiak abereentzako baldintza egokiak zeuden tokietan kokatzen ziren. Animaliak behiak, zezenak, zerriak ziren; halaber, ehiza egiten ibiltzen ziren. Zezenek, beraz, hipotesi honen arabera, balore sinbolikoa zuten.
Beste ikertzaileen ustez, lurraldea markatzeko erabili izan ziren.
Latinez egindako idazkunek beste arazo planteatzen dute. Laburuduraz eginak zera irakur daiteke: "LONGINUS PRISCO -CALAET Q PATRI FC.". Horrela itzuli egin da: "Kalaetikoen zen Prisco aitari Longinosek egin zion (monumentu hau)". Beraz, ehorzte helburua zuen. Erromatarren lur hauen konkista K.a. 136-133 urteetan burutu zen; hori gertatu ondoren ere, horrelako eskulturen zereginak gutxienez II. mende arte iraun zuen. Espezialisten ustez, seguruena, Longinosek aurretik eginak zeuden eskulturak erabili zituen haren aitarentzako omenez. Beste aukera ehorzketa egiteko espreski eginak izatea baina eskulturek zaharragoak ematen dute.
Badira ere ulertzen ez diren beste idazkunak.

## Ikus, gainera

* Guisandoko Zezenen Ituna
* Guisandoko San Jeronimo monasterioa

## Erreferentziak

* 1 2 https://web.archive.org/web/20181214071411/https://www.artehistoria.com/es/monumento/toros-de-guisando

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Informazio turistikoa.
* (Gaztelaniaz):Artehistoriaren bideoa.
* Datuak: Q2454775
* Multimedia: Bulls of Guisando / Q2454775
# Guiscriff

Guiscriff (bretainieraz Gwiskri) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70470
* Multimedia: Guiscriff / Q70470
# Haliarto

Haliarto, Greziako Beozia eskualdeko antzinako hiri bat izan zen, Libetrio mendiaren hegoaldeko adarrekin lotutako muino batean altxatzen zena, Kopaide lakuaren hegoaldeko zatian, Permeso (edo Termeso Pausaniasen arabera) eta Olmeo ibaietatik gertu, hauek, Helikon mendiaren ingurutik igarotzen zirelarik, Kopaide lakura iritsi gabe. Lakuan itsasoratzen zena, Haliartotik gertu, Lofis erreka zen.
Haliarto, bertan, K.a. 395ean gertatutako guduagatik zen ezaguna, Lisandro eta Tebastarren artean gertatu zena.
Haliarton, Lisandro espartarraren hilobia dago, Haliartoko harresia eraso zuenean, non Tebaseko eta Atenaseko armada bat zegoen, etsaiek, irteera bat egin zuten eta guduan erori baitzen.
Hirugarren Mazedoniar gerran, Haliarto, Perseoren alde jarri zen. Erromatarrek su eman eta arpilatu zuten, eta atenastarrei eman zieten K.a. 171n. Bertako biztanleak, esklabu bezala salduak izan ziren.
Antzinako Haliartoko akropolia, herriaren mendebaldeko muturrean zegoen, lehen Kastri bezala ezaguna, gaur egun, berriz Haliarto izena berreskuratu duena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q359627
* Multimedia: Haliartus / Q359627
# Halibut Cove (Alaska)

Halibut Cove Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kenai Peninsula Boroughn dago, Alaska estatuan. 60 biztanle ditu, 29,75977 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kenai Peninsula Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1836964
* Multimedia: Halibut Cove, Alaska / Q1836964
# Halibut

Halibuta edo fletana (Hippoglossus hippoglossus) pleuronektidoen familiako arrain gorputz-zapala da, bi begiak gaineko aldean dituena. Hezurdun arrainen artean handiena da. Sarritan mihi-arrainarekin nahasten da, baina berez familia desberdinetakoak dira.

## Deskribapena

Batazbeste 1'2 metrotako luzera eta 200 kg-tako pisua izaten du baina ohikoa izaten da 3 m inguru luze eta 320 kg hartzen dituzten aleak ere. Lekuan lekuko kolorea hartzen du, itsas azpiko hondarrarena gehienetan, han ibiltzen baita. Halibut gazteek kolore apalagoa dute eta pinporta ugari ere bai.
Hazkuntza moteleko arraina da. Sexu heldutasuna 8 urterekin lortzen dute arrek eta 10-11 urterekin emeek. 25-30 urte inguru bizi dira. Harrapaturiko halibut zaharrenak 50 urte zituen.

## Bizilekua

Ozeano atlantikoan aurkitzen da, 50 eta 2.000 metrotako sakonera artean. Zenbat eta halibut helduagoa hainbat eta ur sakonagoetan bizi da. Egunez arroken azpian ezkutatzen da eta gauez ateratzen da ehizatzera. Ur hotzeko itsasoetan bizi da. Bizkaiko golkoan ere bizi da.
Halibuta igerilari ona da eta distantzia luzetako migrazioak egiteko gai da.

## Ekologia

Larba egoeran ur azaleko planktonaz elikatzen da eta urtebete duenean itsas hondora jaitsi eta han bizi diren animalia txikiak eta arrautzak jaten ditu. Halibut helduak arrainak (bakaoilaoa, sardinzarra, paneka...), txipiroiak eta krustazeoak harrapatzen ditu. Halibut txikiagoak ere jan ditzake.
Halibutaren harrapariak fokak eta Groenlandiako marrazoak eta orkak dira.

## Erabilera

Halibuta asko arrantzatu izan da. Arrainaren gibelak A eta D bitamina ugari du. Hazkuntza motela duenez populazioak nabarmen jaitsi dira eta arriskuan dagoen espeziea da gaur egun.
Aspaldian halibut haztegiak eraiki dira. 2006an Kanadan, Norvegian, Erresuma Batuan, Islandian eta Txilen ezarri ziren halibut haztegiak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Chapleau, Francois & Amaoka, Kunio (1998). Paxton, J.R. & Eschmeyer, W.N.. (1998). Encyclopedia of Fishes. San Diego: Academic Press. xxx ISBN 0-12-547665-5..
* 1 2 3 (Ingelesez) «Home» Gulf Of Maine Research Institute (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).
* 1 2 3 «Hippoglossus hippoglossus, Atlantic halibut : fisheries, aquaculture, gamefish, aquarium» fishbase.mnhn.fr (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).
* ↑ «Atlantic Halibut» web.archive.org 2010-12-27 (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1143520
* Multimedia: Hippoglossus hippoglossus / Q1143520
* Espezieak: Hippoglossus hippoglossus
# Gure xaharrak

Gure xaharrak Itxaro Bordak eta Bonbon beltz taldeak idatzitako antzezlana da. Bonbon beltz konpainia horrek 2023an produzitu zuen Maika Etxekoparren zuzendaritzapean.
Maika taula-zuzendaria izateaz gain aktoreetako bat ere bada. Helduentzako txotxongilo ikusgarriekin egiten dute. Tamaina naturalekoak dira txotxongiloak eta atzetik dute aktore maneiatzaile bana (Ahlam Slama, Battitt Halsouet, Amaia Irazabal, Bruno Hollemaert, eta Maika Etxekopar bera).

## Sinopsia

Antzezlana Urtxintx urdinak izeneko zahar etxean kokatuta dago, bertan giroa elektrikoa da. Langileak egoitzaren 50 urteen ospatzeko besta handi bat prestatzen ari dira, Osasun Inspekzioak abisatu gabeko bisita bat abiatuko duelarik, artatzaile taldearen baitan ezinegona eta sentikortasuna areagotzen dira…

## Erreferentziak

* 1 2 «Bonbon Beltz "Gure zaharrak"» EKE (Noiz kontsultatua: 2023-11-20).
* 1 2 Fernandez Iglesias, Arantzazu. (2024-02-24). «Gure zaharren isiltasuna» Berria (Noiz kontsultatua: 2024-02-24).
* ↑ «Bonbon Beltz "Gure zaharrak"» EKE (Noiz kontsultatua: 2023-11-20).

## Ikus, gainera

* Zaintza

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) De nos vieux webgune ofiziala.
* Datuak: Q124654423
# Gurea Kontzertua

Comunidad del Concierto – Gurea Kontzertua itun ekonomikoaren alde egiten duen taldea da, hura zabaldu eta laguntzeko.
Pedro Luis Uriartek, Pilar Kaltzadak eta Susana Serranok eratu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Erdu gugaz Gurea Kontzertuan – #gureakontzertua #comunidadconcierto. (Noiz kontsultatua: 2021-07-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107558705
# Gure zinemaren historia petrala (liburua)

Gure zinemaren historia petrala 1996an Koldo Izagirre idazleak plazaratu zuen saiakera da. Zineman Izagirreren esperientziatik (zuzendari eta gidoilari gisa) eta honek besteen esperientzietatik bildutako anekdotario subjektiboa da liburu hau. Horrela dio liburuaz Xabier Mendiguren Elizegi: "Ez du euskarazko zinemaren historia egin: bestela aski zukeen orri parea. Zinema eta Euskal Herria hartu ditu hizpide, adiera kultural eta lurraldezkoan, zabal, eta mende osoko historia soziologiko partikular bat osatu du, handik eta hemendik jasotako aipamenak josiz".

## Bibliografia

* Koldo Izagirre: Gure zinemaren historia petrala. Susa argitaletxea, 1996, ISBN: 978-84-86766-71-9, 124 or.

## Erreferentziak

* ↑ https://kritikak.armiarma.eus/?p=3439

## Kanpo estekak

* Roberto Mielgo Merinok idatzitako liburuaren kritika. 1997ko abenduan.
* Datuak: Q57666980
# Gurea-Ascovalsa

Gurea-Ascovalsa, afizionatu mailako txirrindulari taldea izan zen. Mungiako elkarteak antolatu zuen taldea. Mungiako dorrean egin zuten taldearen aurkezpena. Bertan, Iñaki Barrenetxea Giraldez eta Gorka Gerrikagoitia txirrindulari profesionalak izan ziren. Asla anaia bikiak bertan korritu zuten, baita ere, eta maila ona erakutsi zuten.
# Guregandik

Guregandik Arturo Campion ikaskuntza zentroaren aldizkaria da, 2005az geroztik liburu formatuarekin urtean behin Lapridan, Buenos Airesko probintzian argitaratua. Aldizkari akademiko hori Lapridako Lagunen Etxea euskal etxeak bultzatutako proiektu kulturala da, eta Buenos Airesko Unibertsitatearen lankidetza du. Zentroaren helburua euskal kultura eta nazionalismoa aztertzea da.
Aldizkariko artikulugile mundu osoko euskal gaietako intelektualak dira, gehienak ikerketa munduarekin eta unibertsitatearekin lotura estua dutenak, besteak beste Mikel Ezkerro, Cesar Arrondo, Oscar Alvarez Gila, Xabier Irujo, Jon Ander Ramos, Xosé Estévez, Jose Ramon Zabala... Artikulu gehienak gaztelaniaz argitaratzen dira, gutxiago dira euskaraz edo ingelesez argitaratutakoak.

## Bibliografia

* «Nace Guregandik», Euskalkultura, 2005-06-16.

## Kanpo estekak

* X. urteurrena ospatu du Lapridako Arturo Campion Ikasguneak, Guregandik-en 8. edizioa aurkeztuz.
* (Gaztelaniaz) Aldizkariaren edizio digitala.
* Datuak: Q12258794
# Gurea pilotalekua

Gurea pilotalekua Azkoitiko (Gipuzkoa) udal pilotalekua da. 1931ko azaroaren 30ean (San Andres egunez) inauguratu zutenetik, hainbat eratako ekitaldiak egin dira: pilota partidak, boxeo borrokak, zinema emanaldiak, kontzertuak eta abar.
Azkoitiko Alde Zaharraren alboan dago. Pilotalekuaren aurreko plazan Jorge Oteitza oriotar eskultore ospetsuaren Frontoiak eskulturak daude. Aldamenean, izen bereko probalekua du; bertan, Udaberri Saria eta Andra Marietako kinttopeko idi proba txapelketak jokatzen dituzte urtero. Gainera, Gurea probalekua zenbait idi, zaldi eta asto proba apustu edo desafioren egoitza izan da.

## Erreferentziak

* ↑ «Gurea udal pilotalekua», Azkoitiko Udalaren webgunea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258795
# Gureak ez diren kale ixileen bi milagarren samiña

Gureak ez diren kale ixileen bi milagarren samiña 1977an Iñaki Eizmendik grabatutako estudioko lehenengo diskoa. Oso ezaguna egin zen bai abeslariaren ahots pertonalagatik baita abestien lirikotasunagatik ere. Lan honetan kantariaren abesti ezagunenak aurki daitezke.

## Kantuen zerrenda
### A aldea

* 01 - "Gure jakintsuak", I. Eizmendi
* 02 - "Odol zaharrak", I. Eizmendi
* 03 - "Larra erdian", I. Eizmendi
* 04 - "Gernikari", I. Eizmendi

### B aldea

* 01 - "Ene maitea nauzu", I. Eizmendi
* 02 - "Gure herria", I. Eizmendi eta Bernardo Atxaga
* 03 - "Zintzilik dauden eskuen baladak", I. Eizmendi
* 04 - "Euskalherria neska balitz", I. Eizmendi
* 05 - "Kanta zaharra", Zuberoako herri kanta

## Erreferentziak

* ↑ http://ekaitzaldi.blogspot.nl/2007/12/iaki-eizmendi-gureak-ez-diren-kale.html

## Kanpo estekak

* "Ene maitea nauzu" kanta Youtuben.
* Datuak: Q25475601
# Gurenera

Gurenɛ hizkuntza, gurenera, (frafra edo farefari hizkuntzetako bat) Ghanako iparraldeko gurene herriaren hizkuntza da, bereziki Ghanako Goi Ekialdekoa eta Burkina Fasoko hegoaldekoa. Fafra hizkuntzen dialekto nagusitzat ere jo izan da. Ghanako hizkuntza nazionala da, eta lotura estua du Dagbanirekin eta Ghanako iparraldeko beste hizkuntza batzuekin, eta Mossi hizkuntzarekin ere badu zerikusia, Mooré izenez ere ezaguna, Burkina Fasoko hizkuntza nazionalarekin. Ghanako hizkuntzen artean Dagbani hizkuntza da hiztun gehien dauzkana.
Frafra hizkuntzak, gurene hizkuntzak hiru dialekto nagusi ditu: gurenɛ (aldaera batzuekin ere idazten dena gurunɛ, gudenne, gurenne, gudeni, zuadeni); nankani (naane, nankanse, ninkare aldaerekin ere idatzia) eta boone dialektoa. Nabit eta Talni hizkuntzak frafraren dialektoak direla idatzi da inoiz baina hizkuntzalariek kontrakoa uste dute.

## Erreferentziak

* ↑ Ez dira zenbatu behar30.000 Nabit eta 100.000 bat Talni, hizkuntza honetakoak ez baitira
* ↑ ISO change request

## Bibliografia

* (Ingelesez) M.E. Kropp Dakubu, S. Awinkene Antintono, and E. Avea Nsoh, A Gurenɛ–English Dictionary and accompanying English–Gurenɛ Glossary
* (Ingelesez) Ninkare Frafra Dictionary
* (Ingelesez) Bodomo, Adams, Hasiyatu Abubakari & Samuel Alhassan Issah (2020): Handbook of the Mabia Languages of West Africa. Glienicke: Galda Verlag

## Kanpo estekak

* «Ninkare | SIL Burkina Faso» sil-burkina.org.
* Datuak: Q35331
* Multimedia: Gurene language / Q35331
# Halland

Halland Suediako hego-mendebaldean dagoen probintzia historikoa (landskap) da. Västergötland, Småland, Eskania eta Kattegat itsasoa mugakideak ditu. 1645eko Brömsebroko Bigarren Itunera arte, Danimarkako Erresumaren zati bat izan zen.

## Hiriak

* Falkenberg (1558)
* Halmstad (1307)
* Kungsbacka (1400 inguru)
* Laholm (1200 inguru)
* Varberg (1100 inguru)

## Barrutiak

* Faurås Hundred
* Fjäre Hundred
* Halmstad Hundred
* Himle Hundred
* Höks Hundred
* Tönnersjö Hundred
* Viske Hundred
* Årstad Hundred.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q626045
* Multimedia: Halland / Q626045
# Hallaton

Hallaton, Ingalaterrako erdialdean dagoen herri bat da, Leicestershire konderrian.
2011n 594 biztanle zituen.
* Datuak: Q3782721
* Multimedia: Hallaton / Q3782721
# Halla Tómasdóttir

Halla Tómasdóttir (Reykjavik, 1968ko urriaren 11) islsndiar negozio-emakume eta politikaria da. Islandiako lehendakaria da 2024tik.
Reykjavikeko Unibertsitatearen sortzaileetako bat izan zen 1988an. Aður Capital inbertsio-konpainia ere sortu zuen, eta The B Teameko zuzendaritza-taldeko kide izan zen, negozioetan gizatasuna eta klima errespetatzeko jarrerak sustatzera bideratua.
2016an Islandiako presidentetzarako hauteskundeetara aurkeztu zen eta bigarren postua lortu zuen. 2024ko ekaineko hauteskundeak irabazi zituen, gazteen osasun mentalean, turismoaren garapenean eta adimen artifizialean oinarritutako kanpainarekin.
* Datuak: Q24494577
* Multimedia: Halla Tómasdóttir / Q24494577
# Hallam (Nebraska)

Hallam Nebraskako herri bat da. Lancaster konderrian kokatua dago. 2010ean 213 biztanle zituen, 0,44 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lancaster konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2685820
* Multimedia: Hallam, Nebraska / Q2685820
# Hallas

Hallas, Tolkienen legendariumean eta Numenor eta Erdialdeko Lurraldeko Amaitu gabeko ipuinak lanean, Gondorreko hamairugarren seneskal erregeordea da. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2480an jaio zen, Minas Tirithen, eta aurreko seneskala izan zen Zirionen semea zen. Bere aitaren oinordeko bihurtu zen, hau, 2567. urtean hil ondoren. Bere izena, sindarinezkoa da eta "Hosto errezel" bezala itzul daiteke.
Eorlen zinaren lekuko pribilegiatuetako bat izan zen, bere aitarekin joan baitzen Elendilen hilobira, Eotheodei Kalenardhongo lurraldeak eman zitzaizkienean. Iparraldeko gizaki hauek Rohirrim bezala bataiatu zituena izan zen, eta euren lurraldea Rohan bezala, Gondorreko sindarin berezian, lehenak "Zaldien herria" eta, bigarrenak, "Zaldizkoen Marka" esan nahi dutenak.
Bere erregealdian, Balchothen arriskua, ez zen erabat ezabatua izan, eta, beraz, Rohirrimei lagundu zien, Balchothen aurkako gudu txiki ugarietan, Gondorreko hegoaldeko kostaldea erasotzen zuten Umbarreko Kortsarioei ere aurre egin behar izan zien.
Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2605ean hil zen, 38 urteko erregealdi bat eta 125 urteko bizitza baten ondoren. Bere oinordekoa, bere seme Hurin II.a izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2715702
# Halla zaldi

Halla zaldia, (koreeraz: 할라산말; hau da, halla san mal, "Halla mendiko zaldia"), Hego Koreako bertako zaldi arraza modernoa da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik Halla zaldia ponien sailkapen taldean kokatzen da.
Arraza Ingalaterrako Thoroughbred zaldien eta Chejuko zaldien arteko nahasketatik dator.
Koreako zaldi arrazetan ohikoena da.

## Arrazaren historia

"Halla" izena Hallasanetik dator, Jejudo uhartedian zutitzen den sumenditik hain zuzen.
Arraza Chejuko zaldiaren eta Thoroughbred arrazen arteko gurutzaketetatik dator.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Rousseau, Élise. (2014). Tous les chevaux du monde. Delachaux et Niestlé, 370 or. ISBN 2-603-01865-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56312197
# Hallandale Beach (Florida)

Hallandale Beach Floridako hiri bat da. Broward konderrian kokatua dago. 2010ean 38.632 biztanle zituen, 11,8 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Broward konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q986548
* Multimedia: Hallandale Beach, Florida / Q986548
# Hallam (Pennsylvania)

Hallam Pennsylvaniako borough bat da. York konderrian kokatua dago. 2010ean 2.673 biztanle zituen, 1,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* York konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1180936
* Multimedia: Hallam, Pennsylvania / Q1180936
# Hallandeko konderria

Halland Suediako konderri bat da. 5.454 km$^2$ko azalera du eta 2011ko datuen arabera 301.122 biztanle ditu. Bere hiriburua Halmstad da.

## Mugakideak

Västra Götaland, Jönköping, Kronoberg, Eskania konderriekin eta Kattegateko itsasoarekin egiten du muga.

## Udalerriak
### Hiri handienak

* Halmstad (hiriburua, 58.577 biztanle)
* Varberg (27.602 bizt.)
* Falkenberg (20.035 bizt.)
* Kungsbacka (19.057 bizt.)

### Udalerri guztiak
## Ondasun nabarmenak
### Gizateriaren Ondarea

* Varbergeko irrati-estazioa

### Iruditegia

* Halmstad.
* Varberg.
* Falkenberg.
* Varbergeko irrati-estazioa (Gizateriaren Ondarea).
* Halmstadeko gaztelua.
* Tjolöholm gaztelua.
* Varbergeko gotorlekua.
* Gåsevadholm gaztelua.
* Skottorp gaztelua.
* Komedianten Kultur Zentroa (Varberg).
* HSwMS Najaden (Halmstad).
* Fegen aintzira.
* Kungsbacka fiordoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103691
* Multimedia: Halland County / Q103691
# Heliografo

Heliografoa itzal nabarmenak sortzeko adinako intentsitatea duen eguzki-erradiazioak zenbat denbora irauten duen neurtzen duen tresna da. Emaitzek eguraldiaren eta klimaren inguruko informazioa ematen dute eta baita eremu geografiko baten tenperatura ere. Informazio hau oso erabilgarria da meteorologian, zientzian, nekazaritzan, turismoan eta beste arlo batzuetan.
Heliografoen oinarrizko bi mota daude. Mota batek eguzki-argiaren irakurketarako denbora-eskala gisa eguzki bera erabiltzen du. Beste motak erlojuaren forma batzuk erabiltzen ditu denbora-eskalarako. Lehenengo taldekoen artean, Campbell-Stokes heliografoa eta Gauss-ena modelo zabalduenak dira, nahiz eta ziur ez dakigun. John Francis Campbell-ek asmatua 1853an eta ondoren Sir George Gabriel Stokesek 1879an aldatu zuena.

## Erreferentziak

* ↑ «Heliografoa», Euskalterm terminologia banku publikoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1027740
* Multimedia: Sunshine recorders / Q1027740
# Heliografo (telekomunikazioak)

Heliografoa ispilu mugikor batean eguzki-izpiak islatuz edo pertsiana moduko bat tartekatuz seinaleak egiteko tresna da. Pertsiana ireki edo ixtearen ondorioz, eguzki izpiak iritsi eta ispiluan islatzen dira edo ez. Gaur egun, irrati bidezko komunikazioen erabilerarekin, komunikazio-mota hori gero eta gutxiago erabiltzen da, baina, sinpletasunagatik, erabiltzen jarraitu da duela gutxi arte.
Komunikabide hau erabiltzeak badu eragozpen garrantzitsu bat: seinaleak egiten ari denaren presentzia salatzen du.
Komunikabideetan eta informazioa transmititzeko bideetan izan diren aurrerapen teknologikoek tresna hau lekuz aldatzen lagundu dute.
* Datuak: Q849453
* Multimedia: Heliographs / Q849453