OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nycticebus javanicus

Nycticebus javanicus (edo Javako loria) Lorisidae familiako primate estrepsirrino bat da, Indonesiako Java uhartearen mendebaldean eta erdialdean dagoena. Hasieran espezie berezitu bezala deskribatu bazen ere, Nycticebus coucangen subespezietzat hartu zen denbora askoan, harik eta 2000ko hamarkadan bere morfologia eta genetika berriro aztertu eta espezie bereizia zela zehaztu zen arte. N. coucang eta N. bengalensis loriarekin lotuta dago. Espeziea aldakorra da ilearen luzeraren eta, neurri txikiagoan, kolorearen arabera.
Kopetan diamante baten itxura ematen dion marra bat du. 5,6 eta 6,8 kilogramo bitarte pisatzen du. Loris guztiak bezala, espezie zuhaiztar bat da, eta poliki-poliki mugitzen da lianetan zehar, zuhaitz batetik bestera salto egin beharrean. Batez ere lehen eta bigarren mailako basoetan bizi da, baina banbu, mangladi eta kakao-landaketetan ere aurki daiteke. Fruta, muskerrak eta arrautzak jaten ditu, adarretan lo egiten du (batzuetan taldean) eta normalean bakarrik edo bikotekidearekin ikusten da.
Javako loriaren populazioa etengabe murrizten ari da ezkutuko ehizagatik, animalia exotikoen salerosketagatik eta medikuntza tradizionalarekin lotutako ikerketak egiteko erabiltzen dutelako. Loris populazioek dentsitate txikia dute, eta pairatzen duten mehatxu handienetako bat habitata suntsitzea da. Hori dela eta, Natura Kontserbatzeko Nazioarteko Batasunak (UICN) galzorian dagoen espezie gisa katalogatzen du, eta desagertzeko aukera gehien duten munduko 25 primate zerrendan (2008-2010) sartu zen. Nahiz eta Indonesiako legeak babesten duen eta babestutako hainbat eremutan dagoen, isileko ehiza jarraitua eta animaliak babesteko legeak nekez aplikatzen dira toki mailan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q972907
* Multimedia: Nycticebus javanicus / Q972907
* Espezieak: Nycticebus javanicus
# Olakiñeta baserria

Olakiñeta baserria Irunen dagoen XVIII. mendeko baserri bat da.

## Ezaugarriak

Olaberrriako haranaren eta Lapitze auzoaren artean dago baserria, Elatzeta mendiaren hegoaldean dagoen haran txiki batean, Done Jakue bidearen ondoan. Oinplano angeluzuzena du eta bi solairutan eta teilatupean banatuta dago. Bi isurkiko egurrezko estalkia du, eta gailurra fatxada nagusiarekiko perpendikularra da. Nabarmentzekoa da fatxada nagusiko egurrezko armazoia. Perimetro-egitura harlangaitzezko hormez osatua dago, eta eskantzuetan eta bao batzuen inguruetan harlandua..

## Ondarea

Eusko Jaurlaritzak izendatutako ondarea da.

## Erreferentziak

* 1 2 «IRUNGO HIRI ANTOLAMENDURAKO PLAN NAGUSIA - PDF» docplayer.es (Noiz kontsultatua: 2019-09-24).
* ↑ «Olakiñeta baserria. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2019-09-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65782106
* Multimedia: Olakiñeta baserria / Q65782106
# Olaine udalerria

Olaine udalerria (letonieraz: Olaines novads) Letoniako udalerri bat da. 298 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 19409 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Olaine da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleriaren bilakaera
* Datu-iturria: Letoniako Estatistika Bulego Zentrala

## Erreferentziak

* ↑ Letoniako Estatistika Bulego Zentrala. (2018-10-08). Biztanleriaren bilakaera. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2451375
* Multimedia: Olaine Municipality / Q2451375
# Olaia Luzuriaga

Olaia Luzuriaga Gonzalez (Iruñea, 2001) nafar eskubaloi jokalaria da, Beti Onak taldean jokatzen duena.

## Biografia

Anaitasuna taldearen harrobian hasi zen jokatzen hamabi urterekin eta 2019an Atarrabiako Beti Onak taldeak fitxatu zuen. Gaur egun taldeko kapitaina da. 2022an Zilarrezko mailako txapeldunak izan ziren eta 2022-23an Ohorezko mailan ari da jokatzen. Bigarren jardunaldiko Ligako jokalari onena izendatu zuten.
Gaztetatik Espainiako selekzioarekin jokatu izan du. Helduen mailako selekzioarekin ere jokatu du.

## Palmaresa

* Zilarrezko maila (1): 2021-22

## Erreferentziak

* ↑ Elizondo, Edurne. «Lekukoa hartzeko prest» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-01-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) Beroiz, Beatriz Equísoain Iraizoz / Unai. (2019-02-27). «Luzuriaga, talento en la portería» Diario de Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2023-01-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) SL, TAI GABE DIGITALA. (2022-09-12). «La portera de Beti Onak Olaia Luzuriaga, nombrada MVP de la segunda jornada liguera» naiz: (Noiz kontsultatua: 2023-01-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) Sagüés, Alicia. (2018-11-21). «Olaia Luzuriaga y Eider Hernández, una amistad que les lleva lejos» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2023-01-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Olaia Luzuriaga sustituye a Silvia Navarro en las Guerreras ‘Objetivo 2021’» www.rfebm.com 2020-03-08 (Noiz kontsultatua: 2023-01-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116282852
# Olaizola

Olaizola, hurrengoetako bat izan daiteke:
* Aimar Olaizola, Olaizola II.a, pilotaria.
* Alaitz Olaizola, idazlea.
* Julio Olaizola, Errealako jokalari ohia.
* Asier Olaizola, Olaizola I.a, pilotaria.
* Jesus Mari Olaizola, Txiliku, idazlea.
* Jose Olaizola, idazlea.
* Manuel Olaizola, Uztapide, bertsolaria.
# Olaia Urtiaga

Olaia Urtiaga Etxeberria (Donostia, 1983) gipuzkoar kazetaria, irrati esataria eta telebista aurkezlea da.
Teledonostin lan egindakoa, gaur egun Euskal Irrati Telebistan egiten du lan. 2020az geroztik Baipasa izeneko magazin motako irratsaioa aurkezten du Euskadi Irratian.

## Erreferentziak

* ↑ Urkizu, U.. (2020-01-05). «Olaia Urtiaga, Euskadi Irratiko kazetaria: «Hiru orduko magazin berritzaile bat egiteko eskatu digute»» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-07-04).
* Datuak: Q96936467
# Pendeen

Pendeen, kornubieraz: Penn Din, baita Boskaswal Wartha bezala ezaguna ere, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri eta eliz parrokia bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3374651
* Multimedia: Pendeen / Q3374651
# Pendennis gaztelua

Pendennis gaztelua, Ingalaterrako Falmouth udalerrian dagoen Device Forts multzoaren gotorlekuetako bat da, Kornualles konderrian.
1540-1542 artean John Killigrew arkitektoak eraikiarazi zuen.
# Penrhys

Penrhys, Galesko udalerri bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7164588
* Multimedia: Penrhys / Q7164588
# Penrice (Swansea)

Penrice, galesez: Pen-rhys, Galesko Swansea konderriko herrixka bat da. Gower penintsularen hegoaldeko kostaldean dago, Oxwich badian.

## Ondarea

* Penrice gaztelua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16855574
* Multimedia: Penrice / Q16855574
# Penrose (Colorado)

Penrose Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fremont konderrian kokatuta dago, Colorado estatuan. 3.685 biztanle ditu, 46,220982 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Fremont konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2290504
* Multimedia: Penrose, Colorado / Q2290504
# Penrose Hill

Penrose Hill, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Porthleven herritik hurbil.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7164637
# Penryn (Kalifornia)

Penryn Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Placer konderrian dago, Kalifornia estatuan. 1.150 biztanle ditu, 4,750373 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Placer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3476131
* Multimedia: Penryn, California / Q3476131
# Penrhyndeudraeth

Penrhyndeudraeth, Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 2.150 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1071035
* Multimedia: Penrhyndeudraeth / Q1071035
# Penrice gaztelua

Oystermouth gaztelua (galeseraz Castell Pen-rhys eta ingelesez Penrice Castle) Galesko Penrice udalerritik hurbil dagoen gaztelu bat da, Swansea konderrian eta Gower penintsulan.
Jatorrizko gaztelua XIII. mendean eraikia izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7164590
* Multimedia: Penrice Castle / Q7164590
# Penrith (Cumbria)

Penrith, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko dagoen udalerri bat da, Cumbria konderrian.
2001ean 16.904 biztanle zituen.
* Datuak: Q798906
* Multimedia: Penrith, Cumbria / Q798906
# Penroseita

Penroseita mineral bat da eta pyrita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Penroseita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Ni,Co,Cu)Se2}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Penroseite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Onze de Setembreko geltokia

Onze de Setembre Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sant Andreu barrutian dago.
Geltokia 2010n inauguratu zen.
* Datuak: Q4889695
* Multimedia: Onze de Setembre metrostation / Q4889695
# Onça de Pitangui

Onça de Pitangui Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 2.969 biztanle ditu 246,976 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1755759
* Multimedia: Onça de Pitangui / Q1755759
# Onésimo Díaz

Onésimo Díaz Hernández (Vallecas, 1966ko abuztuaren 16a​) madrildar apaiz katoliko eta historialaria da. Espainiako historian aditua, Nafarroako Unibertsitatean irakaslea da.

## Lanak

* En los orígenes de la autonomía vasca. La situación política y administrativa de la Diputación de Alava (1875-1900), 1995
* Los Marqueses de Urquijo. El apogeo de una saga poderosa y los inicios del Banco Urquijo, 1870-1931, 1998.
* Josemaría Escrivá de Balaguer y los inicios de la Universidad de Navarra (1952-1960), 2002
* Rafael Calvo Serer y el grupo “Arbor”, 2008
* Historia de Europa en el siglo XX a través de grandes biografías, novelas y películas, 2008
* Rafael Calvo Serer. La búsqueda de la libertad (1954-1988), 2010
* Historia de España en el siglo XX a través de las grandes biografías, novelas y películas, 2010.
* Historia del mundo en el siglo XX a través de las grandes biografías, novelas y películas, 2014.
* La revista Arbor (1944-2014): estudio y antología de una publicación del Consejo Superior de Investigaciones Científicas, 2015.
* En la lucha por la autonomía vasca: La situación política y económico-administrativa de la Diputación de Álava (1900-1923), 2016.
* Historia de los Papas en el siglo XX: a través de biografías, novelas y películas, 2017
* Datuak: Q19513989
* Multimedia: Onésimo Díaz / Q19513989
# Onís

Onís Asturiesko ekialdean dagoen udalerria edo conceyua da, Orienteko eskualdean kokatutakoa.

## Ikus, gainera

* Europako Mendietako Parke Nazionala
* Asturiasko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q946233
* Multimedia: Onís / Q946233
# Onzain kantonamendua

Onzain kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Loir eta Cher departamenduan dago, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. Guztira 26 udalerri ditu eta Veuzain-sur-Loire da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17622589
# Onzo

Onzo Italiako udalerri bat da. Savonako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. 220 biztanle ditu, 8,23 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Onzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castelbianco Ortovero Ranzo Casanova Lerrone Nasino Vendone Aquila d'Arroscia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q270977
* Multimedia: Onzo / Q270977
# Onzonilla

Onzonilla Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. Esla-Campos eskualdean dago, itsas mailatik 805 m metrora, eta km²-ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.750 biztanle zituen. 2023 urteko erroldaren arabera 1.880 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Leóngo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q780266
* Multimedia: Onzonilla / Q780266
# Peter Vaughan

Peter Vaughan, jaiotze izenez Peter Olm (1923ko apirilaren 4a, Wem, Shropshire – 2016ko abenduaren 6a, Mannings Heath, Mendebaldeko Sussex) zinema eta telebistako ingeles aktore bat izan zen.

## Filmografia

* The 39 Steps (1959)
* Sapphire (1959)
* Village of the Damned (1960)
* Make Mine Mink (1960)
* Two Living, One Dead (1961)
* The Court Martial of Major Keller (1961)
* I Thank a Fool (1962)
* The Devil's Agent (1962)
* The Punch and Judy Man (1963)
* The Victors (1963)
* Smokescreen (1964)
* Fanatic (1965)
* Rotten to the Core (1965)
* The Naked Runner (1967)
* The Man Outside (1967)
* The Bofors Gun (1968)
* Hammerhead (1968)
* A Twist of Sand (1968)
* Alfred the Great (1969)
* Eyewitness (1970)
* A Taste of Excitement (1970)
* Straw Dogs (1971)
* The Pied Piper (1972)
* Savage Messiah (1972)
* The Return (1973)
* The Blockhouse (1973)
* The Mackintosh Man (1973)
* Massacre in Rome (1973)
* Intimate Reflections (1974)
* Symptoms (1974)
* 11 Harrowhouse (1974)
* Malachi's Cove (1974)
* Valentino (1977)
* Zulu Dawn (1979)
* Porridge (1979)
* Time Bandits (1981)
* The French Lieutenant's Woman (1981)
* The Razor's Edge (1984)
* Forbidden (1984)
* Brazil (1985)
* Haunted Honeymoon (1986)
* King of the Wind (1989)
* Mountains of the Moon (1990)
* The Remains of the Day (1993)
* Fatherland (1994)
* The Secret Agent (1996)
* The Crucible (1996)
* Face (1997)
* The Good Son (1998)
* Les Misérables (1998)
* The Legend of 1900 (1998)
* An Ideal Husband (1999)
* Kiss Kiss (Bang Bang) (2000)
* Canone inverso - making love (2000)
* Hotel Splendide (2000)
* The Mother (2003)
* The Life and Death of Peter Sellers (2004)
* The Queen of Sheba's Pearls (2004)
* Care (2006)
* Death at a Funeral (2007)
* Is Anybody There? (2008)
* Albatross (2010)
* Silk (2011)
* Game of Thrones (2011)

## Kanpo estekak

* Peter Vaughan aktorearen IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q930691
# Peter Wagner

Peter Wagner (Lütjenburg, Holstein, Alemania, 1956ko irailaren 18a) soziologo alemaniarra da. Bere ikerketak modernitatearen gaiaren inguruan aritzen dira, eta horretarako, instituzioen eta diskurtso intelektualen analisiak erabiltzen ditu.

## Lanak

* Modernity as experience and interpretation: a new sociology of modernity (2008)
* The languages of civil society (2006)
* Theorizing modernity. Inescapability and attainability in social theory (2001)
* 'A history and theory of the social sciences (2001)
* Le travail et la nation (co-editor, 1999)
* A sociology of modernity: liberty and discipline (1994)
* Der Raum des Gelehrten (with Heidrun Friese, 1993)
* Sozialwissenschaften und Staat. Frankreich, Italien, Deutschland 1870-1980 (1990)

## Erreferentziak

* ↑ http://lccn.loc.gov/n90636181
* Datuak: Q3088251
# Peter Weir

Peter Lindsay Weir (Sydney, 1944ko abuztuaren 21) Australiako zinema zuzendaria da. Arte eta zuzenbidea ikasitakoan, telebistan hasi zen lanean. Horri esker, bi film labur (Count Vim's Last Exercise eta The Life and Flight of Reverend Buckshotte) egin ahal izan zituen.
Dokumentalak egin ostean, 1971an haren lehen filma zuzendu zuen: Homesdale. The Cars That Ate Paris (1974) eta Picnic at Hanging Rock (1975) Australian zein atzerrian gero eta ospe handiagoa erdietsi zuen Peter Weir-ek. Baina 1981eko Gallipoli izan zen azken bultzada eman zion filma. Australiako klasiko horrek, gainera, nazioarteko film izarra bihurtu zuen Mel Gibson. The Year of Living Dangerously (Mel Gibson eta Sigourney Weaver-ekin) izan zen Weir-en lehen nazioarteko filma.
Hortik Ameriketako Estatu Batuetara joan zen filmatzera. Haren lehen film amerikarra 1985eko Witness izan zen, non Harrison Ford Amish herri batean ezkutatzen den. Hurrengoak, The Mosquito Coast (1986), Dead Poets Society (1989), Robin Williamsekin; eta Green Card (1990), Gérard Depardieurekin, film arrakastatsuak ere izan ziren.
Azken urteotako bi filmek, The Truman Show eta Master and Commander: The Far Side of the World, ere arrakasta lortu dute ikusleen zein kritikagileen artean. Izan ere, biek Oscar izendapenak jaso dituzte.

## Filmografia

* The Way Back (2010)
* Pattern Recognition (2006an aztertutako filma-proiektua: ez du oraindik zuzendu)
* War Magician (2006an aztertutako filma-proiektua: ez du oraindik zuzendu)
* Master and Commander: The Far Side of the World (2003)
* The Truman Show (1998)
* Fearless (1993)
* Green Card (1990)
* Dead Poets Society (1989)
* The Mosquito Coast (1986)
* Witness (1985)
* The Year of Living Dangerously (1982)
* Gallipoli (1981)
* The Plumber (telebistarako filma, 1978)
* The Last Wave (1977)
* Picnic at Hanging Rock (1975)
* The Cars That Ate Paris (edoThe Cars That Eat People) (1974)
* Homesdale (1971)
* Datuak: Q55424
* Multimedia: Peter Weir / Q55424
# Peloponesoko Gerra

Peloponesoko Gerra K.a. 431tik K.a. 404ra arte iraun zuen Atenas eta Espartaren arteko guda izan zen. Hiri hauek izan ziren mediar gudetan aurrea hartu zuten hiriak eta eredu politiko eta gizarte-eredu kontrajarriak adierazten zituzten.

## Kontrajarritako ereduak

Atenasek eta honen Deloseko Ligako aliatuek joera demokratikoa adierazten zuten. Atenastar hiritarrak harro zeuden euren kulturaz, eta filosofia eta artea maite zituzten. Esparta eta honen Peloponesoko Ligako aliatuek oligarkia aristokratikoarekin bat egiten zuten. Espartako hiritarrak gudarako prestatzeko hartzen zuten denbora guztia. Liskarraren arrazoia, Heladearen inguruko nagusitasuna eta hiri biek zeukaten areriotasuna izan zen eta Italiako Hegoaldeko eta Siziliako merkataritza-interesen ondorioz hasi zen.

## Gudaren aroak

Historialariek betidanik hiru ataletan zatitu dute guda aroa. Haien tartean bakegune txikiak egon ziren. Lehenengo zatia K.a. 431tik K.a. 421era eman zen eta Nicias bake-akordioarekin amaitu zen. Bigarren zatian Atenastarrek Hego Italiako hirien kontrako espedizio bat egin zuten, baina porrot hutsa izan zen eta Espartaren aldeko indarrek Atenastarren armada osoa garaitu zuten K.a. 431urtean.
Atenastarrek Helesponto ondoan dagoen Egospotamosen izandako porrotak liskarrari amaiera eman zion eta Espartaren nagusitasunari bidea zabaldu zion. Hurrengo urtean, K.a. 404an, Atenasek amore eman zuen eta Hogeita hamar Tiranoen gobernua ezarri zen.

## Gerraren katalizatzaileak

Lau gertakarik K.a.446/445ean sinatutako hogeita hamar urteko bakea eten, eta gerrari berriro ere ekitea eragin zuten. Hasteko:
* Korinto eta Korziraren arteko gerra.
* Atenasko kolonia zen Potidaren defekzioa.
Baina, batez ere, bi gertaera garrantzitsu izan ziren konflagrazioa eragin zutenak:
* Atenasko dekretua Megararen aurka.
* Atenasko boterearen hazkunde izugarria.

## Erreferentziak

* ↑ http://seinantzinakogrezia.blogspot.com/p/garai-klasikoa.html
* ↑ Tucidides.. (1927). The rise of the Athenian empire from thucydides book I. Macmillan PMC 981419291. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Peloponesoko gerrak Dearqueologia.com webgunean.
* (Frantsesez): Peloponesoko gerra Youtubeko bideo batean.
* (Gaztelaniaz): Peloponesoko gerra Youtubeko bideo batean.
* Datuak: Q33745
* Multimedia: Peloponnesian War / Q33745
# Pelopidas

Pelopidas, grezieraz Πελοπίδας (?, K.a. 420 - Zinoszefalos, K.a. 364) Tebasko jenerala izan zen.

## Biografia

Atenasa ihes egin zuen Febidas espartarrak Tebasko hirialdea hartu zuenean (K.a. 382). Espartarrak Tebastik bota zituen, eta demokrazia ezarri zuen (K.a. 379). Epaminondasen laguntzaz berriro antolatu zuen Tebasko armada, eta Leukrako garaipenean parte hartu zuen (K.a. 371). Tesaliara bidali zuten Alexandro Ferekoaren aurka, baina Larisa hartu ondoren (K.a. 369) Alexandrok garaitu zuen, eta kartzelan sartu zuen. Epaminondasen laguntzaz kartzelatik atera ondoren Alexandro Ferekoa garaitu zuen Zinoszefalosko guduan (364), baina gudu horretan hil zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q316059
* Multimedia: Pelopidas of Thebes / Q316059
# Peloponeso

    Artikulu hau Morea penintsulari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Morea (argipena)».
Peloponeso edo Morea (grezieraz: Πελοπόννησος, Pelopónnēsos) Greziako penintsula da, Korintoko istmoak lotuta (nahiz eta orain Korintoko ubideak kontinentetik banatu).

## Izena

Pelope heroiak eskualdea konkistatu zuenean bere izena eman zion, izan ere 'Peloperen uhartea' esan nahi du, nahiz eta 1893an Korintoko ubidea eraiki baino lehen penintsula izan. Erdi Aroan, 'Morea' izendatu zuten, masustondoren hostoaren itxura duelako.

## Geografia

Penintsula menditsua da oso, Pindoko mendilerroaren zatia delako. Mendi nagusiak ipar-mendebaldean Olono (2.223 metro), ipar-ekialdean Zilene (2.374 metro), erdialdean Megalo (1.980 metro) eta hego-ekialdean Argolida, Parnon (1.935 metro) eta Taigeto (2.404 metro) dira, artean Argos, Esparta edo Kalamatako haranak daudela. Kostaldean Nafplia, Lakonia eta Meseniako golkoak ditu.

## Banaketa administratiboa

Peloponeso hiru periferia ditu bere barnean, nagusiena izen bera duena. Periferia hau bost prefekturatan (nomoi) azpibanatua dago:
* Arkadia
* Argolida
* Korinto (Korinzias)
* Lakonia
* Mesenia
Akaia eta Elideko prefekturak ere penintsulan daude baina Mendebaldeko Grezian daude. Gainera, Argolidaren zati bat Atika barnean dago.

## Hiriak

Peloponesoko hiri nagusiak (2001eko erroldaren arabera) honako hauek dira:
* Patras (169.242 biztanle)
* Kalamata (54.065 biztanle)
* Korinto (30.434 biztanle)
* Tripoli (28.976 biztanle)
* Argos (25.068 biztanle)
* Pirgos (24.765 biztanle)
* Aigion (21.966 biztanle)
* Esparta (16.473 biztanle)
* Nauplio (13.124 biztanle)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q78967
* Multimedia: Peloponnese / Q78967
# Peloponesoko Liga

Peloponesoko Liga Peloponeso estatuen arteko itun edo aliantza bat zen, K.a. VI. eta K.a. V. mendeen artean iraun zuena. K.a. VI. mendearen amaieran, Espartak nagusitasuna zuen Peloponeso hiri-estatuen artean, bigarrena Argos izanik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208742
# Peloponeso (periferia)

Peloponeso (grezieraz: Περιφέρεια Πελοποννήσου) hegoaldeko Greziako eskualde eta periferia da, izen bereko penintsulan dagoena.

## Banaketa administratiboa

Peloponeso bost prefekturatan (nomoi) azpibanatua dago:
* Arkadia
* Argolida
* Korintia
* Lakonia
* Mesenia

## Hiri nagusiak

Peloponesoko hiri nagusiak (2001eko erroldaren arabera) honako hauek dira:
* Kalamata (54.065 biztanle)
* Korinto (30.434 biztanle)
* Tripoli (28.976 biztanle)
* Argos (25.068 biztanle)
* Esparta (16.473 biztanle)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 142. arauaː Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak. .

## Kanpo estekak

* (Grezieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q202484
* Multimedia: Peloponnese Region / Q202484
# Penweathers

Penweathers, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7165365
* Multimedia: Penweathers / Q7165365
# Penwyllt

Penwyllt, Galesko herrixka bat da, Powys konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7165390
* Multimedia: Penwyllt / Q7165390
# Penwithick

Penwithick edota Penwithick Stents, kornubieraz: Pennwydhek, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7165383
* Multimedia: Penwithick / Q7165383
# Penwartha

Penwartha, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7165362
# Penwartha Coombe

Penwartha Coombe, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Perranporth herriaren hegoaldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7165363
# Penya Almogàvers

Penya Almogàvers Bartzelona Futbol Klubaren zaletuez osatutako talde bat da. 1989an sarotua izan zen. Izena Erdi Aroko Almogavar konpainien omenez darama. Lehenbiziko urteetan Camp Nou estadioko iparraldeko golean egon arren, 1998/1999 denboralditik aurrera hegoaldeko goleko lehen harmailan kokatu ohi dira.

## Kanpo estekak

* Almogavers taldearen webgunea (Katalanez)
* Datuak: Q11940812
# Penybont

Penybont, galesez: Pen-y-Bont, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian eta Radnorshire eskualdean. 2011ko erroldaren arabera 428 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7165393
* Multimedia: Penybont / Q7165393
# Penvénan

Penvénan (bretainieraz Perwenan edota Penwenan) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q224023
* Multimedia: Penvénan / Q224023