OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zizare barrenari

Zizare barrenaria (teredo navalis) edo broma ur gaziko txirla mota bat da, teredinidae familiako kusku biko itsas muskuilua. Espezie hau teredo generoko espezie tipoa da. Familiako beste espezieei bezala, kusku biko honi zizare deitzen zaio, antza hori duelako oro har, aurrealdetik bi kuskuko maskor bat duen arren, zura zulatzeko egokia.
Jatorriz Amerikakoa da, Karibeko ur epel gazietakoa eta, bere bi kuskuen bidez, zuraz elikatzen da, hura txikituz. Galeriak irekitzen ditu zuraren barnean, eta luzaro bizi daiteke zur hauskor, harro, bigun eta oso deseginetan. Zailago bizi da ur hotzetan, eta batere ez ur gezetan. Ondorioz, Baltiko Itsasoan, adibidez, ez da bizi.
| « | Ontzia oso gaizki zegoen berriro, "Jainkoak nahi beste bromarekin", Elkanok idatzi zuenez. Ura ateratzeko ponpari hamabi alditan ematen zitzaion egunez eta hamabi alditan gauez. | » |
| —Joseba Sarrionaindia, "Munduari bira eman zion ontzia", 129. orrialdean |||
Urpeko zutoin eta piloteak zulatu egiten ditu eta itsaspeko egurrezko egitura eta ontzi kroskoak erruz kaltetu eta suntsitzen ditu. XVI. mende hasierako itsas nabigazio handietan problema larriak eragin zizkien itsasontziei, eta marinelen artean izan duen broma izena gaztelaniaz baliatu izan den izendapenetik datorkio segur aski, modu ironikoan txantxa edo trufa adierazteko.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2001]
* 1 2 (Gaztelaniaz) «La “BROMA”: el origen de la lucha contra la “INCRUSTACIÓN MARINA” en los “BUQUES”» EXPONAV 2017-11-10 (Noiz kontsultatua: 2021-05-20).

## Ikus, gainera

* Ostrak
* Magallaes-Elkano itsas espedizioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q547125
* Multimedia: Teredo navalis / Q547125
# Zizeilu

Zizeilua Euskal Herriko sukaldeko altzari tradizional eta funtzional bat da, banku baten antzekoa. Beheko suaren parean egoten da, hiruzpalau lagun eserita egoteko diseinatua da, bizkarralde altua du, eta erdian mahaiarena egiten duen ohol eraisgarria izaten du.

## Funtzioa

Zizeilua sutondotik gertu kokatzen den altzari funtzionala da Euskal Herriko etxe tradizionalean. Erabilera etxeko barne hierarkian gainaldean zeudenei mugatuta zegoen, familia burua eta aitaren aldeko aitona esertzen ziren eta inguruan hiru hankako eserlekuetan eta eserleku baxuagoetan seme-alabak. Ordea, gonbidatuak zeudenean maila baxuenean zegoen ahaideak bere eserlekua laga behar zuen, abegi ona adierazteko. Etxeko emakumeek ez ohi zuten altzari hau baliatzen.
Euskal Herriko bilduna etnografikoetan ezagutzen diren gehienak XVI. eta XVII. mendekoak dira, XIX. mendera arte ekoitzi bazen ere. Jarleku luzea du, pinu, gaztainondo edo makalaren zurarekin egindakoa. Horma batean kokatzen da sutondotik gertu eta lurrean sostengatzen den bizkarralde garaia du, inguruan egon litezkeen aire korronteak saihesteko eta suak sortutako epeltasuna inguruan ez barreiatzeko.
Bereizgarria izaten du sarri taula eraisgarri batː mahai modura erabiltzen den elementu hau bizkarraldearen erdialdean eusten da banden bitartez. Era berean, taula honek hanka bat du erantsita, oinarri gisa.
Eredu batzuetan gortina, atez edo egur barra txikien bitartez itxitako espazio bat egokitzen da eserlekuaren azpian, suaren epeltasuna aprobetxatuz oiloak edo untxiak bezalako animalia txikien hazkuntzarako erabilia. Objetu arruntak gordetzeko kutxa gisa ere erabil zitekeen. Sofistikatuenetan, alboetako bizkarraldea osatzen duten bi itxituretan armairu txikiak ere egokitzen dira. Lanketa dekoratiboari dagokionez, apaingarri tailatu xumeak izaten dituzte altzari hauek. XVIII. mendeko ereduetan ohikoa da bizkarraldeko pilareen gainaldean borobil formako apaingarriak topatzea, estela moduan; bere benetako esanahiak ezezaguna izaten dirau gaur egun.

## Izena
### Etimologia

Antza, latinezko subselliu(m) hitzetik dator: sub (beheko) + sellium (aulkia).

### Euskalkietako aldaerak

Euskara baturako hartu den eta jatorriz batez ere goi nafarrerakoa den zizeilu formaz gainera, Gipuzkoako eta Nafarroa Garaiko zenbait tokitan zizailu deritzo, zubereraz zuzulu edo züzülü, Gipuzkoako eta Nafarroa Garaiko nahiz Behereko zenbait tokitan zizilu edo zizilo, erronkarieraz xuxulu, bizkaieraz txisallu, txiselu, txisilu, txitxelu, txitxilu edo txixilu. Arabako erdaran oraindik ere xixilu hitza erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ «HAU. Euskal Herriko objektu tradizionalaren diseinu lehiaketa - San Telmo Museoa» www.santelmomuseoa.eus (Noiz kontsultatua: 2019-07-30).
* 1 2 «zizeilu - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-12).
* ↑ (Frantsesez) «züzülü» Dictionnaire étymologique basque en français-espagnol-anglais (Projet Babel).
* ↑ «zizeilu», Orotariko Euskal Hiztegia.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) «Le "züzülü"», Mintzoak.
* (Gaztelaniaz) «Zuzulu», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* Datuak: Q19948170
* Multimedia: Zizeiluak / Q19948170
# Zizel

Zizela mailu egoki batekin kolpatuz hotzean materiala (harria, gehienetan) mozteko, ildotzeko edo arbastatzeko erabiltzen den esku tresna bat da. Erabilerarekin, zizelaren mozketa ahoa kaltetzen da, eta zorroztu behar da. Zizela segurtasunez erabiltzeko, eskularruak erabiltzea gomendatzen da. Eskulturagintzan maiz erabiltzen da.

## Antzeko tresnak

* Trintxa
* Berana
* Gubia
* Gubila
* Hotzeko zizela

## Kanpo estekak

* Datuak: Q474188
* Multimedia: Chisels / Q474188
# Čab

Čab Eslovakiako udalerri bat da, Nitrako barrutian kokatuta. 8,15 km²ko azalera du eta 785 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1326. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q678113
* Multimedia: Čab / Q678113
# Āditya

Hinduismoan, Ādityak (sanskritoz: आदित्य, ɑːd̪it̪jɐ ahoskatua) Vedetako jainkoak dira, Aditi jainkosaren semeak. Varuna da horien arteko nagusia. Bekatuaren legeak arautzen dituzte.

## Vedak

Rig-vedaren arabera, hauek dira Ādityak:
* Varuna
* Mitra (Surya)
* Aryaman
* Bhaga
* Anśa edo Aṃśa
* Dhatri
* Indra

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q357630
* Multimedia: Adityas / Q357630
# Čabalovce

Čabalovce (rusinieraz: Чабалівцї, ukraineraz: Чабалівці) Eslovakiako udalerri bat da, Medzilaborceko barrutian kokatuta. 21,40 km²ko azalera du eta 361 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1494. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q337374
* Multimedia: Čabalovce / Q337374
# Čabradský Vrbovok

Čabradský Vrbovok Eslovakiako udalerri bat da, Krupinako barrutian kokatuta. 23,32 km²ko azalera du eta 247 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1135. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo loturak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q337399
* Multimedia: Čabradský Vrbovok / Q337399
# Ćmielów udalerria

Ćmielów ( (Audio·info)) Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Ostrowiec barrutian kokatuta. 117,91 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7481 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q554667
ieaGurutze Santuko voivoderriko udalerriak :
# Ċensu Tabone

Vincent "Ċensu" Tabone (Victòria, Gozo, 1913ko martxoaren 30a - St. Julian's, 2012ko martxoaren 14a) Maltako 4. presidentea izan zen 1989 eta 1994 bitartean. Maltako Unibertsitatean farmazian eta medikuntzan lizentziatu zen. Maltako artilleriako mediku izan zen Bigarren Mundu Gerran. Alderdi Nazionalistako kide, diputatu (1966-1989), Lan ministroa (1966-1971) eta Kanpo Harremanetako ministroa (1987-89) ere izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q167937
* Multimedia: Ċensu Tabone / Q167937
# Ācala

Ācala (txineraz 不動明王), Txinako Vajrayana budismoan, Míngwángrik garrantzitsuena da. Eskuineko eskuarekin, sugarrezko ezpata bat eusten du, eta, ezkerrarekin, deabruak lotzeko soka bat. Erdian kokatzen da, lau puntu kardinaletan kokatutako beste lau jainkoen artean.
Búdòng Míngwángren mantra, honako hau da:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q337624
* Multimedia: Acala / Q337624
# Ādaži udalerria

Ādaži udalerria (letonieraz: Ādažu novads) Letoniako udalerri bat da. 163 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 11184 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Ādaži da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleriaren bilakaera
* Datu-iturria: Letoniako Estatistika Bulego Zentrala

## Erreferentziak

* ↑ Letoniako Estatistika Bulego Zentrala. (2018-10-08). Biztanleriaren bilakaera. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97233421
* Multimedia: Ādaži Municipality / Q97233421
# Čabiny

Čabiny Eslovakiako udalerri bat da, Medzilaborceko barrutian kokatuta. 38,84 km²ko azalera du eta 358 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q614899
* Multimedia: Čabiny / Q614899
# Xerantica

Xerantica Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Xerantica tephroclysta da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Xerantica tephroclysta | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8043775
* Espezieak: Xerantica
# Xeralictus timberlakei

Xeralictus timberlakei erle espezie bat da, Xeralictus generoan eta Halictidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Xeralictus timberlakei» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2188697
* Multimedia: Xeralictus timberlakei / Q2188697
# Xerardo Fernández Albor

Xerardo Fernández Albor (Santiago Compostelakoa, A Coruña, 1917ko irailaren 7a – Santiago Compostelakoa, 2018ko uztailaren 12a) Galiziako Xuntaren hirugarren presidentea (1982-87) jardun zuen sendagile galiziarra izan zen.
Alianza Popularrarekin egin zuen ibilbide politikoa, eta Fernando Ignacio González Laxek ordezkatu zuen Xuntako presidentetzan.
* Datuak: Q2749500
* Multimedia: Gerardo Fernández Albor / Q2749500
# Xeremetievoko nazioarteko aireportua

Xeremetievoko nazioarteko aireportua (errusieraz: Международный аэропорт Шереметьево) Mosku hiria zerbitzatzen duten hiru aireportuetako bat da da, Domodedovo eta Vnukovoko aireportuekin batera.
2012an 26.188.547 pertsonek erabili zuten.
Mosku hiriaren erdigunetik 29 kilometro ipar-mendebaldera dago.

## Ikus, gainera

* Domodedovo nazioarteko aireportua
* Vnukovo nazioarteko aireportua

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Sheremetyevo aireportuaren webgunea.. (Noiz kontsultatua: 2013-05-29).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) (Errusieraz) Aireportuaren webgunea.
* Datuak: Q192733
* Multimedia: Sheremetyevo International Airport / Q192733
# Xerezaderen Artxiboa

Xerezaderen Artxiboa literatura podcasta da euskaraz emana. Mota honetako euskarazko lehen podcasta da.
Ana Morales eta Jasone Larrinagak ekoizten dute. Biak ala biak itzultzaileak dira eta podcast hauetarako hainbat ipuin eta literatura lan itzuli dituzte eta beste idazle klasikoren lanak eta itzultzaileenak ere jasotzen dituzte.

## Sorrera eta bilakaera

Ana Moralesi bururatu zitzaion egiteko ideia, herrialde anglosaxoietako eredua jarraiki, eta euskaraz ere audioliburuen gisako proiektuen beharra zegoela ikusita.
Bakarrik gauzatu ezin zuenez, EHUn lankide eta lagun zuen Jasone Larrinagaren laguntza jaso zuen. eta lagungarria izan zen, baita, bila ibili ostean, Bilbo Hiria Irratiak eskaintzea grabatu ahal izateko estudioa. Horrela 2011n hasi ziren martxan.
Hainbat kolaboratzaile ere izan dituzte: esate baterako, hainbat saiotan laguntza emandako Saioa Gabikagojeaskoa edota saioren batean bakarrik parte hartukoak.
Webgune propioan daude eskuragarri eta Bilbo Hiria Irratiaren web orrian ere argitaratzen dira.
Pixkanaka ezaguna egin da sare sozialei; erabiltzaileei eta 2014tik bi urtez behin egin izan den Xerezadejaia bezalako ekimenei esker.
2019tik Booktegin ere badago entzungai.
The Encyclopedia of Science Fiction web orrian ere aipatua da euskal zientzia fikzioaren atalean.

## Sariak

2019an Azkue Fundazioak antolatutako "Blogetan!" sariketaren 3. edizioan Kultura kategoriako saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Xerezaderen artxiboa In EIZIE. .
* ↑ Ibarluzea "Ardi txikia beti bildots", Miren. (2013-04-09). Xerezaderen artxiboa In Bizkaie!. .
* 1 2 3 Xerezaderen Artxiboa: Nor gara. .
* ↑ Jaio da Xerezaderen artxiboa! In Sustatu. .
* ↑ Xerezade. .
* ↑ Facebooken, Twitterren eta Youtuben, adibidez.
* ↑ Xerezade jaiak. .
* ↑ Xerezadejaia II In Sustatu. .
* ↑ Xerezaderen Artxiboa literatur podcastak eta bere jaia In Nontzeberri. .
* ↑ “Xerezaderen Artxiboa” blogeko audioak Booktegin entzungai. .
* ↑ Basque SF In The Encyclopedia of Science Fiction. .
* ↑ Urkizu, Urtzi. (2019-04-04). «‘Xerezade’, ‘27 zapata’, ‘Laborategia’ eta ‘Kontra-kantxa’ garaile Blogetan! lehiaketan» Berria.

## Kanpo estekak

* Xerezaderen Artxiboaren webgune ofiziala.
* Ana Moralesi elkarrizketa Radio Euskadiko "Iflandia" irratsaioan. 2018-06-21.
* Datuak: Q109331685
* Multimedia: Xerezaderen Artxiboa / Q109331685
# Xeraco

Xeraco Valentziako Erkidegoko udalerria da, Safor eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 6.156 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1312533
* Multimedia: Xeraco / Q1312533
# Xeresa

Xeresa Valentziako Erkidegoko udalerria da, Safor eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.320 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1993378
* Multimedia: Xeresa / Q1993378
# Xementerio

Xementerio, Aramaion 1988. urtean sortutako punk taldea da, 1990. hamarkadan aritu zena. Iban Elejalde abeslari izandakoaren heriotzaren 10. urteurrenean berriz elkartu eta kontzertuak egitera itzuli ziren.

## Biografia

1980. hamarkadaren amaieran hainbat taldetan jotzen ari ziren Iban Elejalde, Gorka Arias, Alonso anaiak eta J.A. Guerrero. Iban eta Gorkak talde berria sortzea erabaki zuten, bostak elkartu eta baliabide gutxirekin bazen ere kontzertuak egiten hasi ziren. Malaña taldearekin kontzertu bira bat egin zuten Euskal Herrian zehar. 1990. hamarkadan Ibanek taldea utzi egin zuen eta Ruben Arriolabengoa sartu zen abeslari. Taldeak 1997 arte iraun zuen. 2006. urtean Iban Elejalde hil egin zen.
2016an Ibanen heriotzaren hamargarren urteurrena ospatzeko kontzertu bakarrerako biltzea erabaki zuten. Ruben Malagan bizi zenez Asier Robledok hartu zuen bere lekua. Ordutik beste kontzertu batzuk ere eman dituzte Aramaio inguruko herrietan eta bata Gasteizen ere, Hala Bedi tabernan.

## Erreferentziak

* ↑ «Musikari eta lagun handi bati omenaldi ezin aproposagoa - Aramaio» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2020-02-27).
* ↑ Barandiaran, Iker. (2010-10-31). «Amorrazioan ondutako punk-rocka» Argia (Noiz kontsultatua: 2020-02-27).
* 1 2 «Xementerio, bizi-bizi berriro - Aramaio» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2020-02-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q86496022
# Xeministim

Xeministim (hebreeraz: שמיניסטים‎) armadan sartzeari uko egitean, intsumisio edo kontzientzia-eragozpen erradikal bat praktikatzen duten ikasle israeldarrak dira.
1970eko apirilaren 28an, bigarren hezkuntzako ikasle talde batek Golda Meir orduko lehen ministro israeldarrari gutun bat bidali zion, Zisjordaniako eta Gazako okupazioa, "Higadura Gerra" eta gobernuak gatazka saihesteko neurriak hartzeko egindako porrota zalantzan jarriz. Prentsak xeministim deitu zioten, literalki "zortzigarrenak" (zortzigarren maila bigarren hezkuntzako azken maila baitzen). 1987an bigarren hezkuntzako ikasle talde berri bat sortu zen lurralde okupatuetan zerbitzatzeari uko egiteko asmoz, eta xeministim izena hartu zuten kontzientzia-objekzioaren praktika horregatik (refuznik).
2001ean, bigarren hezkuntzako ikasle talde berri batek bere burua xeministim izendatu zuen, 3.000 inguru izatera iritsi arte. Gobernuak errepresioaren bidez erantzun zuen: xeministimen bozeramailea eta New Profile erakunde feminista eta antimilitaristako kidea den Maya Wind 2008an espetxeratu eta 2009an absolbitu zuten. Omer Goldmanen espetxeratzeak oihartzun berezia izan zuen, bere aita Mossadeko goi mailako ofiziala baitzen. Xeministimen aldeko nazioarteko kanpaina baten ondorioz, 2008ko abenduan Israelgo enbaxadek 40.000 gutun baino gehiago jaso zituzten espetxeratuen askatasuna eskatuz.
Israelgo gazteak batxilergoko azken ikasturtea egiten dutenean soldaduska egitera deitzen dituzte. Gizonezkoek 3 urteko zerbitzua bete behar dute, eta emakumezkoek 21 hilabetekoa. Talde bakezale batzuen lanak zerbitzu militarra makineria errepresiboan parte hartzeko modu gisa ikusten duten ikasle batzuen kontzientzia piztu du.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Israeli 'draft dodgers' protest occupation – over 1/4 of men and 43% of women not enlisting»] ABC 2007-09-24.
* ↑ (Hebreeraz) 1,200 שמיניסטים בעצומה בעד גיוס - חינוך - חדשות - ערוץ. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1526321
* Multimedia: Shministim / Q1526321
# Xena: Warrior Princess

Xena: Warrior Princess (euskaraz: «Xena: Printzesa gerlaria») 1995-2001 urtetik Zeelanda Berrian filmatu zuten telesail estatubatuarra izan zen. Robert Tapert dira bere sortzaileak eta Oxygen TV telebista kateak ekoiztu eta emititzen du. Lehenengo sasoitik, arrakasta handia izan zuen, 15 miloi inguru ikusle izanik AEBetan eta Emmy bezalako hainbat sari irabaziz.

## Pertsonaiak

* Lucy Lawless - Xena
* Renee O'Connor - Gabrielle
* Ted Raimi - Joxer
* Kevin Smith - Ares
* Hudson Leick - Kalisto
* Karl Urban - Julio Zesar
* Adrienne Wilkinson - Eva
* Alexandra Tydings - Afrodita

## Kanpo estekak

* IMDB
* Datuak: Q38497
* Multimedia: Xena: Warrior Princess / Q38497
# Xenagama

Xenagama Agamidae familiaren barruko genero bat da. Somalia eta Etiopian bizi dira.

## Espezieak

* Xenagama batillifera (Vaillant, 1882)
* Xenagama taylori (Parker, 1935)
* Xenagama wilmsi Wagner, Mazuch & Bauer, 2013
* Xenagama zonura (Boulenger, 1895)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2699740
* Multimedia: Xenagama / Q2699740
* Espezieak: Xenagama
# Zafarullah Khan Jamali

Mir Zafarullah Khan Jamali (urduz: میر ظفراللہ خان جمالی‎‎; Dera Murad Jamali, 1944ko urtarrilaren 1a - Rawalpindi, 2020ko abenduaren 2a) Pakistango lehen ministroa izan zen 2002tik 2004ra. Pakistango Herrien Alderdiko kidea izan zen. Muhammad Zia Ul-Haq presidente babestu zuen eta haren gobernuko ministro izan zen. Balutxistango buru nagusia ere izan zen. 2002an lehen ministro aukeratu zuten eta 2004an dimisioa eman zuen Pervez Musharraf presidentearekin zituen desadostasunak zirela eta. Ondoren Pakistango Hockey Federazioko presidentea izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140144
* Multimedia: Mir Zafarullah Khan Jamali / Q140144
# Zafrilla

Zafrilla Cuencako udalerria da, Serranía de Cuenca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 95 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q284981
* Multimedia: Zafrilla / Q284981
# Zafarraya

Zafarraya Granadako udalerria da, Alhama eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.152 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Granadako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140149
* Multimedia: Zafarraya / Q140149
# Zafferana Etnea

Zafferana Etnea Italiako udalerri bat da. Cataniako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 9.324 biztanle ditu, 76,87 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Zafferana Etneak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aci Sant'Antonio Acireale Adrano Belpasso Biancavilla Bronte Castiglione di Sicilia Giarre Maletto Pedara Randazzo Santa Venerina Trecastagni Viagrande Nicolosi Sant'Alfio Milo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140202
* Multimedia: Zafferana Etnea / Q140202
# Zagamiita

Zagamiita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Zagamiita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaAl2Si3.5O11}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Zagamiite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zafra de Záncara

Zafra de Záncara Cuencako udalerria da, Mancha de Cuenca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 150 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1766301
* Multimedia: Zafra de Záncara / Q1766301
# Zafra-Río Bodión

Zafra-Río Bodión Badajoz probintziako eskualde bat da, Espainian.

## Udalerriak

| Udalerria | Biztanleria | Azalera | Dentsitatea |
| Alconera | 738 | 32.7 | 22.60 |
| Atalaya (Badajoz) | 294 | 22.7 | 14.49 |
| Burguillos del Cerro | 3.090 | 187,5 | 17.48 |
| Calzadilla de los Barros | 823 | 52.2 | 16.17 |
| Feria (Badajoz) | 1.176 | 73.7 | 18.47 |
| Fuente del Maestro | 6.822 | 179,7 | 38,61 |
| La Lapa | 288 | 8.1 | 36,30 |
| La Morera | 725 | 43.4 | 17.60 |
| La Parra | 1.348 | 78.2 | 17,75 |
| Los Santos de Maimona | 8.137 | 108 | 75.06 |
| Medina de las Torres | 1.238 | 87.4 | 15,55 |
| Puebla de Sancho Pérez | 2.745 | 56.7 | 50,90 |
| Valencia del Ventoso | 2.035 | 99.2 | 22.56 |
| Valverde de Burguillos | 290 | 19.5 | 16.36 |
| Zafra | 16.822 | 62.6 | 259.07 |

## Herriak

1.100 km² baino gehiagoko azalerarekin, eskualde horretako biztanleak 46.923 baino gehiago dira - 2016 urtea. 15 udalerriudalerriz osatuta dago:
* Alconera
* Atalaya
* Burguillos del Cerro
* Calzadilla de los Barros
* Feria
* Fuente del Maestre
* La Lapa
* La Morera
* La Parra
* Los Santos de Maimona
* Medina de las Torres
* Puebla de Sancho Pérez
* Valencia del Ventoso
* Valverde de Burguillos
* Zafra

## Erreferentziak

* ↑ Iturria: Badajozko Ahaldundia .Zafra - Río Bodión eskualdeari buruzko informazioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2997021
* Multimedia: Zafra-Río Bodión / Q2997021
# Zafiro

Zafiroa korindoiaren aldaerei deitzen zaie haien kolorea gorria ez beste edozein denean. Zafiroak aluminio oxidoak dira (Al$_2$O$_3$). Naturan agertzen da, baina modu artifizialean ere sor daiteke kristalezko bola handiak eratuz. Gogortasuna handikoa denez, zafiroak aplikazio asko ditu, esaterako osagai optiko infragorrietan, iraupen luzeko leihoetan edo olata elektronikoetan.
Korindoia aluminio oxido puruz eratuta dago. Beste elementu batzuen (burdina, titanioa, kromoa...) kantitate txikiak baditu, korindoia koloreztatua ageri da eta zafiro deitzen zaio. Korindoitik eratorritako kalitate eta kolore guztietako harribitxi guztiei zafiro deitzen zaie, erabat gorria den aldaerari (honi errubi deitzen zaio) eta laranja arrosakara den aldaerari (padparadscha) salbu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q127583
* Multimedia: Sapphire / Q127583