OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Meritneit

Meritneit Egiptoko I. dinastiako erregina gobernari bat izan zen, K. a. 2927 inguruan.
Ziur asko, Dyer faraoiaren emaztea eta Dyet eta Den faraoien ama zen, Antzinako Egiptoko lehen erregina gobernaria izan zelarik, erregeorde bezala, bere seme Dyet oraindik adin txikikoa zen bitartean. Bere izenak, "Neiten maitea" esan nahi du, Behe Egiptoko jainkosa bat.
Saqqarako nekropolian dagoen mastaba handi batean lurperatua izan zen, bere seme Denen erregealdian.

## Bere garaiko testigutzak

* Y hilobia, Umm el-Qaaben, Abidos (Flinders Petrie)
* Saqqara iparraldeko S 3504 hilobia, bere izena duten zigilu zilindriko eta harrizko ontziekin. Ondoko lurperatzea konpartimentutakoak, "txalupa hobi" bat eta hil barruti bat ditu (Emery)
* Y hilobian, Umm el-Qaaben, Abidosen, bere izena zeraman estela bat aurkitu zen (Petrie)
* Bere izena, Umm el-Qaabeko T hilobiko zigilu marketan aurkitu zen, Egiptoko I. dinastiako erregeen izenekin (Kaiser eta Dreyer)
* Zeramika eta harrizko ontziak eta apaintze-mahaiko elementuak.
* Meritneiten izena daraman Asuango granitozko babuino baten estatua. (Michailidis bilduma)
Palermoko Harrian, Meritneit, Hor-Udimuren ama bezala aipatzen da (Kaplony: 1963, I, 495)

## Beste hipotesi batzuk

Flinders Petriek Mery-Neit deitu zuen (gizon izena), bere hilobi edo zenotafioa aurkitu zuenean, Umm el-Qaaben, Abidosen, gizonezko gobernari bat zela ustez, bere lurperaketaren garrantziagatik, baina, berrogeitamar urte beranduago, Emery, Meritneiten beste lurperaketa bat aurkitu zuen Saqqara Iparraldean, emakume bat zela baieztatuz.
Adituren batzuk, Meritneit, Dyer faraoiaren alaba bat eta Den faraoiaren emaztea izan zela uste dute.
# Merit Ptah (kraterra)

Merit Ptah Artizarreko talka krater bat da. Antzinako Egiptoko mediku burua zen Merit Ptah emakumezko medikuaren omenez ezarri zioten izena. Gerora jakin zen ziurrenik fikziozko pertsonaia izango dela.
Kraterrak 17 kilometrotako diametroa du.

## Erreferentziak

* ↑ «Planetary Names» planetarynames.wr.usgs.gov (Noiz kontsultatua: 2024-07-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3306514
# Meritaton-Tasherit

Meritaton-Tasherit Egiptoko XVIII. dinastiako printzesa izan zen, zehazki, amarnar deritzon garaikoa.
Ez da bere izena baino asko gehiagorik ezagutzen, eta, bere aita zen Akenaton faraoiaren erregealdiko 14. urte inguruan jaio behar izan zuela. Bere izenak, Amonen Maite Txikia esan nahi du, baina, hobekiago, Meritaton Txiki bezala itzultzen da, eta, beraz, logikoagoa da ume hau Akenaton eta honen alaba nagusia zen Meritatonen arteko intzestutik jaiotako alaba izatea.
Kasu hau ez da bakarra Antzinako Egipton, baina bai une batekoa. Inperio Ertaineko kasu ilunen batzuk aparte utzita, Akenatonez gain, beste bi faraoik baino ez zuten intzesturik egin: bere aita zen Amenofis III.ak, bere alabetako laukin behintzat ezkondu zena, horietako bat Errege Emazte Handi kargura igoz, eta Ramses II.a ospetsua, nork alaba-emazte asko ere izan zituen, horietako bi (edo hiru) Errege Emazte Handiak. Akenatonen kasuan, ez zen bakarrik Meritatonekin ezkondu, baizik eta baita Ankesenamon eta, agian, Meketatonekin ere.
Meritaton-Tasheriten aztarnak, bere familiako gainontzekoenak bezala, Akenatonen erregealdiko 17. urtea baino lehenago galtzen dira. Beharbada, garai hartako beste hainbat ume bezala, edozein gaixotasunengatik hilko zen, edo izurri izurrite bategatik, iradoki den bezala.
# Master Crowley's

Master Crowley's (euskaraz Maisu Crowleyrena), Irlandako reel doinu bat da, herrialde honetako musika herrikoian aski hedatu eta ezaguna. Hainbat musika tresnekin jo ohi da, tartean biolina, irlandar banjo tenorea, akordeoi edo trikitixa akordeoi diatonikoa, irlandar mandolina eta abar.

## Kanpo estekak

* Master Crowley's doinuaren De Dannan taldearen bertsioa entzungai
* Master Crowley's doinua irlandar banjo tenoreaz joa
* Master Crowley's doinua biolinaz joa eta gitarraz lagundua
* Master Crowley's doinua trikitixa akordeoi diatonikoaz joa
* Datuak: Q65216724
# Master Amaierako Lana

Master Amaierako Lana (MAL) (master's thesis ingelesez eta Masterarbeit alemanez) unibertsitate-master titulua eskuratu ahal izateko ikasleak gai baten inguruan burutu behar izaten duen txostena da, zuzendari baten ahokularitzapean eta hura ebaluatzen duen epaimahai baten aurrean aurkezten dena. MALa bera master tesia edo tesina da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1907875
# Master (unibertsitate titulua)

Masterra, ingelesezko hitza, nazioartean erabiltzen da eta besteak beste "maisu" edo "aditu" esan nahi du. Latinezko magister hitzatik dator. Ingelesak goi-mailako irakaskuntzan duen eragina dela-eta, anglofonoak ez diren zenbait herrialdek master edo "master's degree" hitzak sartu dituzte beren hizkuntzan, lehendik zeuden gradu edo graduondokoei izena aldatzeko edo graduondoko diploma berriak izendatzeko.
# Mastema

Mastema Blastobasidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Mastema occidentalis da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Mastema occidentalis | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q377540
* Espezieak: Mastema
# Master Of Puppets

Master Of Puppets Metallica izeneko thrash metal-eko talde estatubatuarraren hirugarren diskoa da. 1986ko martxoaren 3an argitaratu zen. Album honek Billboard zerrendaren 29º postua lortu zuen, eta 80.hamarkan gehien saldu zen diskoenetako bat izan zen (Guztira 6.100.000 izan ziren). Metallicaren album onenetarikotzat hartzen da, batez ere Lars Ulrichen bateria eta Kirk Hammetten gitarrarengatik.
Ride The Lightning bezala, Flemming Ramussenek produzitu zuen. Diskoak ez dauzka abestien bideoak, garai hartan taldeak ez zuelako nahi. Abestiek taldearen beste aurreko lanetan baino enfasi lasaigo bat daukate eta guztiek bost minutu baino gehiago irauten dute.
Master Of Puppets Metallicak Flemming Ramussekin irarri zuen azken diskoa izan zen. Baita ere Cliff Burton baxu-jotzailearen azken albuma izan zen, 1986ko irailaren 27an Suedian izandako autobus istripu baten hil baitzen.

## Abestiak

Disko guztiaren iraupena: 54 minutu.
| Izena | Iraupena |
| Battery | 5:10 |
| Master Of Puppets | 8:38 |
| The Thing That Should Not Be | 6:32 |
| Welcome Home (Sanitarium) | 6:28 |
| Disposable Heroes | 8:14 |
| Leper Messiah | 5:38 |
| Orion | 8:12 |
| Damage, Inc. | 5:08 |

## Datu interesgarriak

- Taldeak kontzertuetan "Battery" jotzen duten bakoitzean James Hetfieldek entzuleei zera galdetzen ohi die: "Are you Alive? How does it feel, to be Alive?" (Bizirik al zaudete? Nolakoa da bizirik egotea?).
- The Thing That Should Not Be" abestiak H.P. Lovecraft idazlearen istorioei erreferentzia egiten dio, Ride The Lightning diskoko The Call Of Ktulu bezala.
- "Welcome Home (Sanitarium)", "Master Of Puppets", "Disposable Heroes", "Battery" eta "The Thing That Should Not Be" Guitar Hero bideo-jokoan jo ahal dira. "Battery" berriz, Rock Band 2 bideo-jokuan.
- Albumak 20 urte bete zituenean, 2006an, Metallicak abesti guztiak jo zituen Escape from the Studio '06 izeneko biran.

## Kredituak
### Metallica

* James Hetfield - ahotsa, gitarra erritmikoa, gitarra akustikoa ("Battery" abestian).
* Kirk Hammett - gitarra.
* Cliff Burton - baxu elektrikoa, koruak.
* Lars Ulrich - bateria, perkusioa.

### Produkzioa

* Flemming Rasmussen
* Metallica
* Andy Wroblewski
* Michael Wagener
* Mark Wilzcak
* Mike Gillies
* George Marino
* Michael Alago

### Bilgarria

* Peter Mensch – azalaren ideia.
* Don Brautigam – azalaren diseinua.
* Ross Halfin; Rich Likong; Rob Ellsi – argazkia.

## Erreferentziak

* The Best-Selling Albums of the 80s.
* Metallicaren web-gune ofiziala.
* (ingelesez).
* (gaztelaniaz).
* ↑ (Gaztelaniaz) The Best-Selling Albums os the 80s, 118. orrialdea, ISBN 84-662-1194-2.
* ↑ , https://metallica.com/.
* ↑ , https://web.archive.org/web/20161104013800/http://www.taringa.net/comunidades/metallica/6024579/Curiosidades-musicales-de-Metallica-experto.html.
* ↑ , https://en.wikipedia.org/wiki/Master_of_Puppets.
* ↑ , https://es.wikipedia.org/wiki/Master_of_Puppets.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187507
# Master and Commander: The Far Side of the World

Master and Commander: The Far Side of the World (euskaraz Jaun eta Agintari: Munduaren Azken Muturra) 2003ko Peter Weir australiar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Patrick O'Brian idazlearen Master and Commander eleberrian oinarritua dago.
Hamar Oscar Sarietarako izendatua izan zen. Azkenik bi irabazi zituelarik: Argazkigintza onenaren Oscar Saria eta Soinu edizio onenaren Oscar Saria. Beste guztiak Eraztunen Jauna: Erregearen Itzulera filmak irabazi baitzituen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1805. urtea, Napoleondar Gerrak. Munduaren azken muturrean Jack Aubrey kapitainaren (Russell Crowe) agindupean dagoen HMS Surprise britainiar gerraontzia Acheron frantziar gerraontzia jarraituz doa.
Bestalde, Galapago uharteetara ailegatu, eta gerora Charles Darwinek egingo duen gisa, gerraontziko Stephen Maturin zirujauak bertako fauna eta landaredia ikertzen hasiko da. Baina gerran daudenez eta lehentasuna frantziar gerraontzia atzematea denez, Aubrey kapitainak itsasoratzeko agindua emango du.

## Aktoreak

* Russell Crowe: Jack Aubrey kapitaina
* Paul Bettany: Stephen Maturin medikua
* James D'Arcy: Tom Pullings lehenengo tenientea
* Edward Woodall: William Mowett 2. tenientea
* Chris Larkin: Howard kapitaina
* Max Pirkis: Blakeney
* Jack Randall: Boyle
* Max Benitz: Calamy
* Lee Ingleby: Hollom
* Richard Pates: Williamson
* Robert Pugh: Allen jauna
* Richard McCabe: Higgins jauna
* Ian Mercer: Hollar auna
* Tony Dolan: Lamb jauna, arotza
* David Threlfall: Killick
* Billy Boyd: Barrett Bonden
* Bryan Dick: Joseph Nagle
* Joseph Morgan: William Warley
* George Innes: Joe Plaice
* William Mannering: Faster Doudle
* Patrick Gallagher: Awkward Davies
* Alex Palmer: Nehemiah Slade
* Mark Lewis Jones: Hogg jauna
* John DeSantis: Padeen
* Ousmane Thiam: Black Bill
* Thierry Segall: frantziar kapitaina

## Kanpo estekak

* Filmaren webgunea (Ingelesez)
* Master and Commander: The Far Side of the World filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1125384
* Multimedia: Master and Commander: The Far Side of the World / Q1125384
# Mastektomia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Mastektomia bular baten ala bien erauzketa da, partziala nahiz osoa. Guruina soilik kentzen denean, baina bularreko azala, areola eta bular-punta edo titiburua mantenduz, ebakuntzari azalpeko mastektomia esaten zaio. Eta erauzitako guruin-tamainaren arabera tipo desberdinetako mastektomiak daude (totala, erradikala, aldatua, zabaldua, etab.).
Mastektomia bularreko minbiziaren aurka borrokatzeko egin ohi da; kasu batzuetan, bularreko minbizia izateko arrisku handia duten emakumeek profilaktikoki egiten dute ebakuntza, hau da, minbizia prebenitzeko, tratatu beharrean. Tumorektomia baten kontrastean, ehun zati bat bakarrik erauzten da sinu osoaren ordez.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Onkologia Hiztegia] [2015]
* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q848318
* Multimedia: Mastectomy / Q848318
# Master of None

Master of None estatubatuar telesaila da, 2015ean Netflixen igorri zutena.

## Sinposia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Dev New Yorken bizi den 30 urteko aktorea da. Oraindik ez du argi zer egin nahi duen bere biziarekin. Atal bakoitzean, haren biziaren aspektu bat aztertzen du telesailak: etorkin gisa bizi duena, jatetxe italiarrik onena topatzeko abentura... dena komedia ukituarekin lantzen dute.

## Pertsonaia nagusiak

* Aziz Ansari: Dev Shah
* Noël Wells: Rachel
* Eric Wareheim: Arnold Baumheiser
* Kelvin Yu: Brian Cheng
* Lena Waithe: Denise
* Alessandra Mastronardi: Francesca

## Erreferentziak

* ↑ «Master of None» Berria 2018-04-28 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20856971
* Multimedia: Master of None / Q20856971
# Master Gardener (filma)

Master Gardener 2022ko Paul Schrader estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Gracewood Gardenseko lorezain zorrotza da Garvel Roth. Lorategiak zaintzeaz gain, Havernhill alargun aberatsak eskatzen diona egiten du. Havernhillek Maya iloba errebelde eta arazotsua ikasle gisa hartzeko eskatzen dionean, kaosa nagusituko da Narvelen bizitza ordenatuan. Iragan bortitz bat ere azaleratuko da.

## Aktoreak

* Joel Edgerton: Narvel Roth / Norton Rupplea
* Sigourney Weaver: Norma Haverhill
* Quintessa Swindell: Maya Core
* Esai Morales: Oscar Neruda
* Eduardo Losan: Xavier
* Victoria Hill: Isobel Phelps
* Amy Le: Janine
* Erika Ashley: Maggie
* Jared Bankens: R.G.
* Matt Mercurio: Sissy
* Rick Cosnett: Stephen Collins

## Erreferentziak

* ↑ «Master Gardener» Berria 2023-06-03 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110841048
# Mikel Santiago

Mikel Santiago Garaikoetxea (Portugalete, 1975eko irailaren 8a) bizkaitar idazlea da, eleberri beltzak idazten duena, hauen artean, La última noche en Tremore Beach (2014), hainbat hizkuntzetara itzulia.

## Biografia

1975ean Portugaleten jaioa, institutua amaitzean soziologia ikasi zuen. 2007an Espainiatik joan eta hamarkada batez Irlanda eta Herbeheretan bizi izen, informatikari lanetan, Bilbora itzuli aurretik. Gitarra jotzaile izaten saiatu zen, Bilbon Negra Loca taldearekin eta Amsterdamen Rosalito brothers taldearekin. Musika garrantzitsutzat du eta bere idazle jarduera izen gabeko rock talde batekin eta softwarearekiko zaletasunarekin konbinatzen du.
Istorioak eta ipuinak interneten argitaratzen literaturaren munduan hasi zen. Hainbat liburu bere kabuz argitaratu zituen: La historia de un crimen perfecto (2010), Los ojos centenarios de la isla (2010), El perro negro (2012) y La noche de las almas y otras historias de terror (2013), autore independenteentzako web plataforma baten bidez, Barnes & Noble eta iBooks bezalako liburudendetan banatzea ahalbidetzen duenak; bere liburuetatik hiru Estatu Batuetako 10 salduenen zerrendara iritsi ziren.
2014an, Ediciones B-ek La última noche en Tremore Beach argitaratu zuen, eta lehen eleberri honek 40.000 ale baino gehiago saldu ditu eta hogei hizkuntzatara itzuli da. Alejandro Amenabarren ekoizpen enpresak zinema edo telebistarako egokitzapen bat egiteko eskubideak erosi ditu.
2015ean El mal camino nobela argitaratu zuen eta 2017an El extraño verano de Tom Harvey.

## Lanak
### Eleberriak

* La última noche en Tremore Beach (2014), Ediciones B
* El mal camino (2015), Ediciones B
* El extraño verano de Tom Harvey (2017), Ediciones B
* La isla de las últimas voces (2018), Ediciones B
* El hijo olvidado (2024), Ediciones B
** Illumbe trilogia
* El mentiroso (2020), Ediciones B
* En plena noche (2021), Ediciones B
* Entre los muertos (2022), Ediciones B

### Besteak

* Historia de un crimen perfecto (2010)
* La isla de los cien ojos (2010)
* El perro negro (2012)
* Noche de Almas y otros relatos de terror (2013)
* La huella (2019)
* Tricia (2022)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Mikel Santiago: «Todo está al servicio de la historia, incluido el uso de la violencia»» abc (Noiz kontsultatua: 2018-03-19).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Mikel Santiago factura un thriller «muy stoniano»» diariovasco.com 20150607052354 (Noiz kontsultatua: 2018-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Mikel-Miking-Santiago» ELMUNDO (Noiz kontsultatua: 2018-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Misterioso autor español en la lista de bestsellers de Estados Unidos» Eriginal Books 2012-07-17 (Noiz kontsultatua: 2018-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) SÁNCHEZ, ANA.. «Mikel Santiago, un escritor de miedo» elperiodico (Noiz kontsultatua: 2018-03-19).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Crítica literaria: El extraño verano de Tom Harvey, de Mikel Santiago» Culturalia 2017-08-30 (Noiz kontsultatua: 2018-03-19).
* Datuak: Q23705326
# Mikel Salas

Mikel Salas Zamora (Iruñea, 1970) nafar musikagilea da, zinemarako soinu-bandak egiten dituena.

## Biografia

Bederatzi urterekin ez zuten Nafarroako Kontserbatorioan onartu, eta 14 urte bete arte ez zen gitarra jotzen hasi. Paco Plaza, Félix Viscarret, Manuela Burló Moreno eta Álvaro Fernández Armero zinema-zuzendariekin, Enrique Morente, Christina Rosenvinge, Teresa Salgueiro (Madredeus), Oreka TX edo Ara Malikian artistekin eta Espainiako Arkeologia Museo Nazionala, TVE, Discovery Channel, Volkswagen, Europako Batzordea, Nazio Batuak eta Doha Film Institute bezalako erakundeekin lan egin du.

## Filmografia hautatua

* El segundo nombre (2002)
* Romasanta. La caza de la bestia (2004)
* Beste egun bat bizirik (2005)
* Bajo las estrellas (2007)
* Bienvenido a Farewell-Gutmann (2008)
* Mal día para pescar (2009)
* Desafío 14+1 El Everest sin O2 (2011)
* Encierro (2012)
* REC 3: Génesis (2012)
* Las ovejas no pierden el tren (2014)
* Mr. Kaplan (2014)
* Vientos de La Habana (2016)
* Saura(s) (2017)
* Elkarrekin Together (2017)
* Interperie (2019)
* No mires a los ojos (2022)
* Una vida no tan simple (2023)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Mikel Salas: 'La tecnología me permite trabajar de músico'» Radio Euskadi 2011-5-20.
* ↑ Mikel Salas suena.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q92635265
# Mikel Sanoitz Asiaingoa

Mikel Santxitz Asiaingoa —gaztelaniaz: Miguel Sánchez de Asiáin— (?-1364) nafar elizgizona izan zen, 1356 eta 1364 artean Iruñeko apezpikua izan zena.
Handikien leinu batean jaioa, anaia Fernando Santxez izan zuen. Epai baten bitartez ospea lortu eta Zaragozako apezpiku metropolitar izendatu zuten 1357ko ekainaren 3an. Nahiz eta Karlos II.a Nafarroakoak San Petriren jauregia okupatu harreman onak izan zituen erregeekin. Hiru sinodo egin zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Idazle asko. (1994). La catedral de Pamplona. I Elortzibar: Nafarroako Kutxa, 38 or. ISBN 84-87120-21-0..
* ↑ Idazle asko. (1990). Gran enciclopedia navarra. Nafarroako Aurrezki Kutxa, 234 or. ISBN 84-87120-10-5..
* Datuak: Q2842895
# Mikel Santos

Mikel Santos Martínez "Belatz" (Iruñea, 1974) ilustratzaile eta komikigile nafar ezaguna, Mikel Urmeneta sortze-taldeko kidea da. 2008tik Kukuxumusuren Marrazkien Lantegiko partaidea izan zen.

## Lanak
### Liburuak

Liburu askotan kolaboratu du, bai Euskal Herria mailan bai mundu mailan. Adibide batzuk dira hauek:
* Sagarraren misterioa, Paddy Rekalderen testuekin.
* Furgonetako gorabeheretan (Ene Kantak), Nerea Urbizuren testuekin.

### Komikiak

* Tim Burtonen Nightmare before Christmas filmaren komikirako egokitzapena. Javier Gómezekin batera sortutako liburuaren ilustrazioak egin zituen Mikel Santosek.
* Gerezi garaia (gaztelaniaz El tesoro de Lucio) Lucio Urtubia nafar anarkistari buruzko eleberri grafikoa. Txalaparta, 2018Lucio Urtubiaren bizitza azaltzen duen 'Gerezi garaia' eleberri grafikoaren azala (Mikel Santos, Txalaparta, 2018)
* 90 minutos en el Reyno, Osasuna Fundazioarentzat.
* Una aventura en tres tiempos, Nafarroako Gobernuarentzat.
* Zer moduz uda?
* DN 24 Horas
* Comic "BAJERA"
* Exposición "La Búsqueda"
* Gau hura
* Eguberriko ametsgaiztoa

### Kanpainak

* "Iruña zu zeu gu geu" kanpainaren ilustrazioak, 2005ean Iruñeko Udalak enkargatuta.
* "Liburuaren eguna", 2008an Nafarroako Gobernuak enkargatuta.

## Erreferentziak

* ↑ «.:: BELATZ ::.» www.belatz.com (Noiz kontsultatua: 2021-08-21).
* ↑ «Mikel Santos 'Belatz'-(r)en liburuak. Biografia eta bibliografia» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-21).
* ↑ Mendibil, Sortzailea:. (2021-10-23). «LIBURU BERRIA – ENE KANTAK FURGONETAKO GORABEHERETAN + TAZA BAT DOHANIK» Ene Kantak (Noiz kontsultatua: 2021-10-26).
* Datuak: Q42376092
# Meategiko hondakin

Meatzaritzan, hondakinak izaten dira mineral baten zati baliotsua zati ez-ekonomikotik (ganga) bereizteko prozesuaren ondoren soberan geratzen diren materialak. Hondakinak gainkargaren aldean desberdinak dira, hau da, mineral edo gorputz mineral baten gainean dagoen eta meatzaritzan prozesatu gabe desplazatzen den hondakin arroka edo bestelako materiala.
Mineraletatik ateratzea bi modutan egin daiteke: plazer-meatzaritza, ura eta grabitatea erabiltzen dituena mineral baliotsuak kontzentratzeko, edo harri gogorreko meatzaritza, minerala duen arroka hausten duena eta ondoren erreakzio kimikoetan oinarritzen da bilatutako materiala kontzentratzeko. Azken horretan, mineralak ateratzeko txikizioa behar da, hau da, minerala partikula finetan ehotzea xede-elementua(k) erauztea errazteko. Konminuzio hori dela eta, hondarrak partikula finen minda batez osatuta daude, hondar ale baten tamainatik mikrometro batzuetaraino. Minda moduan ekoiztu ohi dira meatze-hondarrak errotatik, hau da, partikula mineral finen eta uraren nahasketa bat da.
Meategiko hondakinak produktu kimiko toxikoen iturri arriskutsuak izan daitezke, hala nola metal astunak, sulfuroak eta eduki erradioaktiboa. Produktu kimiko hauek bereziki arriskutsuak dira meategiko hondakinen presaren atzean dauden urmaeletan uretan gordetzen direnean. Urmael horiek ur-hauste edo ihes handien aurrean ere zaurgarriak dira, eta ingurumen-hondamendiak eragiten dituzte. Horiek eta beste ingurumen-kezka batzuk direla eta, hala nola lurpeko uren isurketak, isuri toxikoak eta hegaztien heriotza, hondakin-pilak eta urmaelak arauzko kontrolpean egon ohi dira. Balio ekonomikoa berreskuratzeko metodo ugari dago, hondakinen inpaktuak kontrolatzeko edo bestela arintzeko. Hala ere, nazioartean, praktika hauek eskasak dira, batzuetan giza eskubideak urratzen dituzte. Kalte-arriskuak arintzeko, 2020an ezarri zen meategiko hondakinen kudeaketarako NBE mailako lehen estandarra

## Erreferentziak

* ↑ Zvereva, V. P.; Frolov, K. R.; Lysenko, A. I.. (2021-10-13). «Chemical reactions and conditions of mineral formation at tailings storage facilities of the Russian Far East» Gornye Nauki I Tekhnologii = Mining Science and Technology (Russia) 6 (3): 181–191. doi:10.17073/2500-0632-2021-3-181-191. ISSN 2500-0632..
* ↑ (Ingelesez) «Mining industry releases first standard to improve safety of waste storage» Mongabay Environmental News 2020-08-06.

## Kanpo estekak

* Meategiko hondakinen informazio gunea
* Extox.net
* Itsaspeko hondakinen deuseztatzea Mineralen Politikarako Institutua
* Karbonoaren bahiketa meategi-hondakinetan
* Datuak: Q1784525
* Multimedia: Tailings / Q1784525
# Meath GAA

Meath GAA edota Meath County Board of the Gaelic Athletic Association (irlanderaz Cumann Lúthchleas Gael Coiste na Mí) Irlandako ekialdean dagoen Leinster probintzian kokatuko Meath konderriko gaeldar jokoetako talde bat da. Taldearen koloreak berdea eta urrea dira, konderriaren kolore ofizialak hain zuzen ere.
Gizonezko futbol gaeliko talde indartsuak du eta zazpina Liga eta All-Ireland txapelketa irabazi ditu. 80 eta 90. hamarkadak izan dira taldearen urterik onenak, gaur egun ordea 3. mailan ari da.
Hurlingean ere jokatzen duen arren ez du emaitza nabarmenik lortu.

## Tituluak
### Futbol Gaelikoa
#### All-Ireland Senior Football Championship

| Konderria | Irabazitako finalak | Galdutako finalak | Irabazitako txapelketak urtez-urte |
| Meath | 7 | 9 | 1949, 1954, 1967, 1987, 1988, 1996, 1999 |

#### National Football League

| Konderria | Irabazitako finalak | Galdutako finalak | Irabazitako ligak urtez-urte |
| Meath | 7 | 9 | 1933, 1946, 1951, 1975, 1988, 1990, 1994 |

## Kanpo estekak

* Meath GAA taldearen webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q2048202
ieaElkarte Atletiko Gaelikoaren Liga Nazionalak (2018ko denboraldia) :
# Measkoitz

Measkoitz, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.
Pirinioko ardatzetik hegoaldera luzatzen den bizkar luze bateko tontorra da Measkoitz, eta bizkar hori zeharkatzen duen pista zabal batek urratzen du biderik errazena, Erro mendatetik nahiz Errea herrixkatik.
Ez da ordea arrasto handirik tontorraren inguruan eta sasia nagusitzen ari isurialde gehienetan. Tontorrean bertan txerri baten itxurako buzoi xelebrea, hondatuxea, eta erpin geodesikoa, elorriz inguratuta eta pinu bakan batzuekin atondua. Galtza luzeak eraman. Santio bidea Erro mendatetik pasa eta Zubirira jaisten da bailaran barrena Iruñera jotzeko, bizkar luze honen mendebaldeko isurialdean zehar: ibilbidea osatzeko egoki gerta daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Measkoitz (Mendikat)

## Kanpo estekak

* Measkoitz, http://www.euskal-herria.org/.