# Punjabera

Punjabera (Shahmukhi idazkera: پنجابی; Gurmukhi idazkera: ਪੰਜਾਬੀ Pañjābī) Pakistan eta Indiako Punjabeko biztanleek hitz egiten duten indoariar hizkuntza da. Haren hiztunak musulmanak, sikhak eta hinduak badira ere, XX. mendean sikhismoak punjabera bere hizkuntzatzat hartu du.

## Ofizialtasuna

Indian punjabera 22 hizkuntza ofizialetako bat da: lehendabizikoa Punjaben eta Chandigarhen eta bigarrena Haryana, Himachal Pradesh eta Delhin. Pakistanen, berriz, ez da ofiziala eta Punjabeko eskualdeko hizkuntzatzat hartzen da. Hala ere, herrialde hartako biztanleriaren % 44,15aren hizkuntza da.
Punjabdarren diasporak hizkuntza Estatu Batuetara, Australiara, Erresuma Batura eta Kanadara eraman zuen.
Hona hemen hiztunak 2005ean:
* Pakistan: 63.000.000
* India: 29.109.672
* Erresuma Batua: 1.600.000
* Kanada: 800.000
* Arabiar Emirerri Batuak: 720.000.
* Ameriketako Estatu Batuak: 700.000.
* Saudi Arabia: 640.000.
* Hong Kong: 270.000.
* Frantzia: 180.000.
* Australia: 120.000.
* Malaysia: 100.000.
Lahore punjaberazko hiztun gehien duen hiria da (biztanleriaren % 86).

## Dialektoak

Hona punjaberaren dialektoak:
* Awankari
* Baar di Boli
* Banwali
* Bhattiani
* Bherochi
* Chacchi
* Chakwali
* Chambiali
* Chenavri
* Dhani
* Doabi
* Dogri
* Ghebi
* Gojri
* Hindko
* Jatki
* Jhangochi
* Kangri
* Kachi
* Lubanki
* Malwai
* Pahari
* Pothohari / Pindiwali
* Powadhi
* Punchi
* Rathi
* Swaen
* Thalochri
* Wajeerawadi

### Dialektoen adibideak

| Euskara | Majhi, Lahori / Amritsari | Pothohari | Dogri | Pahari |
| Zer ari zara egiten? (gizon-gizon) | Ki karda ae? | Ka karne uo? | Ke karde o? | Ke (kay) peya kare-nanh? |
| Zer ari zara egiten? (gizon-emakume) | Ki kardi aa? | Ka karani ay? | Ke karani ae? | Ke (kay) pai (payi) kare-neenh? |
| Zelan zaude? | Ki haal hai. | Keh aal e? | Ke aal a? | Tudda ke haal e (eh)? |
| Punjaberaz hitz egiten duzu? | Tusin Punjabi Bol laende ho? | Punjabii bolne uo? | Punjabi bolde o? | Punjabi uburne o? |
| Nongoa zara? | Tusin kidhar to ho? Tusi kidron aaye ho? | Tusa kudhr nay aiyo? | Tus kudhr to o? | Kathe ne o? |
| Urte askotarako! | Tuhanu mil ke bahut khushi hoyi. | Tusan milay tay boo khushi oye. | Tusan nu miliye bahut khusi oyi. | Tussan mil ke khushi thi. |
| Nola duzu izena? | Tuhada naam ki e? | Tusan naa ke aa? | Tusan da naa kay ai? | Tudda ke naanh ve? |
| Nire izena ... da. | Mera naam ... e. | Mara naa ... e. | Mera naa ... e. | Mainda naanh ... eh. |
| Zein da zure herriaren izena? | Tuhade pind/graan da naam ki hai? Tuhada pind/graan kehda hai? | Tusane graana naa ke aa? | Tusan da graan kay aa? | Tudde gerayenh na ke naanh ve? |
| Bai | Haan | Ahoo | Ah | Hanh |
| Ez | Nahin | Naa | Naa | Nainh |
| Gozoki batzuk jan nahi dituzu? | Mithaee lainee aa? Mithaee Khaauge? | Mithaee Kaso? | Mithaee khaani e? | Kuj mitha khaine o? |
| Maite zaitut. | Main tainu pyar kardaa. | Mai tuki pyar karna. | Mai tusi pyar karna. | Main tuhan pyar kare-nanh. |
| Zinemara joan ginen. | Assi cinema gaye sige. | Assa cinema gaye saa. | | Assi cinema gaye ayan. |
| Nora joan behar nuke? | Mainu kitthe jana chahida hai? | Mai kudhar jaa. | | Manh kathe wanjnanh chainaa. |

## Erreferentziak

* ↑ Ethnologue
* 1 2 Encarta: Languages Spoken by More Than 10 Million People
* ↑ 38. araua - Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-27).
* ↑ 53. araua - Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2011-6-27).
* ↑ Paul R. Brass "Language, Religion and Politics in North India" iUniverse, 2005 ISBN 978-0-595-34394-2
* ↑ Britainiar Parlamentua: "Punjabi Community"
* ↑ Times of India: "Punjabi is 4th most spoken language in Canada"
* ↑ Patialako unibertsitatea

## Bibliografia

* Bhardwaj, Mangat Rai (2016), Panjabi: A Comprehensive Grammar, Routledge, doi:10.4324/9781315760803, {{ISBN|9781138793859}}.
* Bhatia, Tej K. (2008), "Major regional languages", in Braj B. Kachru; Yamuna Kachru; S.N. Sridhar (eds.), Language in South Asia, Cambridge University Press, pp. 121–131, doi:10.1017/CBO9780511619069.008, {{ISBN|9780511619069}}.
* Grierson, George A. (1916). Linguistic Survey of India. Vol. IX Indo-Aryan family. Central group, Part 1, Specimens of western Hindi and Pañjābī. Calcutta: Office of the Superintendent of Government Printing, India.
* Jain, Dhanesh (2003), "Sociolinguistics of the Indo-Aryan Languages", in Cardona, George; Jain, Dhanesh (eds.), The Indo-Aryan Languages, Routledge, pp. 46–66, {{ISBN|978-0-415-77294-5}}.
* Masica, Colin (1991), The Indo-Aryan Languages, Cambridge: Cambridge University Press, {{ISBN|978-0-521-29944-2}}.
* Nayar, Baldev Raj (1966), Minority Politics in the Punjab, Princeton University Press, {{ISBN|9781400875948}}.
* Shackle, Christopher (2003), "Panjabi", in Cardona, George; Jain, Dhanesh (eds.), The Indo-Aryan Languages, Routledge, pp. 581–621, {{ISBN|978-0-415-77294-5}}.
* Bhatia, Tej. 1993 and 2010. Punjabi : a cognitive-descriptive grammar. London: Routledge. Series: Descriptive grammars. Gill H.S. [Harjit Singh] and Gleason, H.A. 1969. A reference grammar of Punjabi. Revised edition. Patiala, Punjab, India: Languages Department, Punjab University.
* Chopra, R. M., Perso-Arabic Words in Punjabi, in: Indo-Iranica Vol.53 (1–4).
* Chopra, R. M.., The Legacy of The Punjab, 1997, Punjabee Bradree, Calcutta.
* Singh, Chander Shekhar (2004). Punjabi Prosody: The Old Tradition and The New Paradigm. Sri Lanka: Polgasowita: Sikuru Prakasakayo.
* Singh, Chander Shekhar (2014). Punjabi Intonation: An Experimental Study. Muenchen: LINCOM EUROPA.

## Kanpo estekak

* Punjabera-ingeles hiztegia
* Punjabiera ikasteko materiala
* Irratia punjaberaz
* Biblia punjaberaz
* Datuak: Q58635
* Multimedia: Punjabi language / Q58635