OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Banca

Banca Errumaniako udalerri bat da, Vaslui konderrian. 4.991 biztanle ditu, 104,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Gara Banca $^{(en)}$ 1 Decembrie $^{(en)}$ Banca $^{(en)}$ Ghermănești $^{(en)}$ Miclești $^{(en)}$ Mitoc $^{(en)}$ Satu Nou $^{(en)}$ Sălcioara $^{(en)}$ Sârbi $^{(en)}$ Stoișești $^{(en)}$ Strâmtura-Mitoc $^{(en)}$ Țifu $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q685493
* Multimedia: Banca, Vaslui / Q685493
# Bernot

Bernot Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Rhône-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aisne departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q849583
* Multimedia: Bernot / Q849583
# Bernoulli

Bernoulli abizenak matematikari batzuen abizena da eta hainbat termino zientifikotan erabiltzen da.

## Matematikariak

* Daniel Bernoulli (1700-1782)
* Johann Bernoulli (1667-1748)
* Jakob Bernoulli (1654-1705)

## Termino zientifikoak

* Bernoulliren banaketa
* Bernoulliren printzipioa
* Bernoulliren prozesua
* Bernoulliren lemniskata
* Bernoulliren saiakuntza
* Bernoulliren teorema (Jakob Bernoullik proposatutakoa)
# Bernkastel-Kues

Bernkastel-Kues Alemaniako mendebaldeko herria da, Renania-Palatinatua estatuan dagoena, Mosela ibaiaren ertzean. 2015ean 6.987 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz, statistik.rlp.de

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155622
* Multimedia: Bernkastel-Kues / Q155622
# Bernolákovo

Bernolákovo Eslovakiako udalerri bat da, Seneceko barrutian kokatuta. 28,43 km²ko azalera du eta 6805 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1209. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q826711
* Multimedia: Bernolákovo / Q826711
# Bernoulli prozesu

Probabilitate teorian, Bernoulli prozesua edo prozesu binomiala aldi bakoitzean bi emaitza soilik izan ditzakeen denbora diskretuzko prozesu estokastiko bat da, aldi batetik bestera erabateko independentzia dagoelarik. Bernoulli prozesu baten adibide garbiena txanpon baten jaurtiketa segida da, aldi bakoitzean bi emaitza izan baitaitezke eta gainera, emaitza horien artean erabateko independentzia dagoelako. Aldi bakoitzeko zorizko saiakuntza, txanponaren jaurtiketa bakoitza adibidez, Bernoulli saiakuntza dela esaten da. Bernoulli saiakuntza bakoitzaren bi emaitza posibleak arrakasta eta porrot dira, 0 eta 1 balioak esleitzen zaizkie, eta p eta q=1-p probabilitateaz gertatzen dira.
Bernoulli prozesu baterako hainbat zorizko aldagai defini daiteke:
* aldi guztietatik zenbat bider agertu den emaitza jakin bat, zeina banaketa binomialari jarraiki banatzen den;
* arrakasta izan arte, zenbat saiakuntza burutu behar diren edota zenbat porrot izan diren, zeina banaketa geometrikoari jarraiki banatzen den;
* r-garren arrakasta izan arte, zenbat saiakuntza burutu behar diren edota zenbat porrot izan diren, zeina banaketa binomial negatiboari jarraiki banatzen den.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q518831
# Bernoulli saiakuntza

Probabilitate teorian eta estatistikan, Bernoulliren saiakuntza bi emaitza edo ondorio posible bakarrik, bai - ez, arrakasta - porrota dituen saiakuntza edo ekintza da. Adibidez, txanpon bat bota eta emaitzari begiratu behar zaionean bi emaitza posible daude, aurpegikoa eta gurutzekoa, bakoitzaren probabilitatea 0.5 izanik; seiko edo dado bat bota eta emaitza 1 izan daiteke ala ez, emaitza 1 izateko probabilitatea 1/6 izanik; inkesta batean, zoriz aukeratutako pertsonak emakumezkoa izan daiteke ala ez; ekoiztutako unitate bat akastuna ala akasgabe izan daiteke.
Matematikoki, Bernoulli-ren saiakuntza $\Omega (\omega )=\{bai,ez\}\,$ lagin espazio batez definitzen da. Bernoulli-ren saiakuntzatik abiatuz, probabilitate teorian garrantzitsuak diren kontzeptuak garatzen dira: Bernoulliren banaketa, Bernoulliren prozesua, banaketa binomiala, banaketa geometrikoa eta banaketa binomial negatiboa, besteak beste. Kontzeptu hauek garatzeko, Bernoulliren saiakuntzako emaitzetatik zorizko aldagai bat sortu behar da, baiezkoari eta ezezkoari 1 eta 0 balioak emanez:
    $X(\omega )={\begin{cases}1&\omega =bai{\mbox{ bada }}\\0&\omega =ez{\mbox{ bada }}.\end{cases}}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1077800
* Multimedia: Bernoulli trial / Q1077800
# Bettisia Gozzadini

Bettisia Gozzadini (Bolonia, 1209 – Budrio, 1261eko azaroaren 2a) boloniar emakume legelaria izan zen, 1239. urtea ingurutik Boloniako Unibertsitatean irakasle egon zena. Unibertsitate batean irakasle egondako lehen emakumetzat hartua da.

## Bizitza

Gozzadini Bolonian jaio zen 1209an. Gurasoak, Amadore Gozzadini eta Adelasia de Pegolotti, nobleak zituen. Gozzadinik hasieran filosofia ikasi zuen. Gero zuzenbidea ikasi zuen Giacomo Baldavino eta Tancredi Arcidiacono irakasle zituela. Gainera Odofredoren babesa jaso zuen. Gizonez janzten zen, baina ez dago argi gizarteak behartuta edo berak erabakita egiten zuen.
1236ko ekainaren 6an diplomatu zen zuzenbidean. Bi urtez aritu zen zuzenbide irakasle bere etxean. Ondoren, unibertsitatean katedra bat eskaini zioten eta nahiz eta hasieran eskaintzari uko egin, azkenean onartu zuen. Legendaren arabera, ikasleen aurrean jarduteko beloa eraman behar izaten zuen hauek arreta galtzea ekiditeko. Gozzadini hizlari aparta zenez, 1242ko maiatzaren 31n, Boloniako gotzain Enrico della Frattaren hileta-elizkizunean gorazarrea egin zuen.
Gozadini 1261ko azaroaren 2an hil zen. Idice ibaiaren gainezkatzeak Gozzadini gordetzen zen babes-etxea behera etortzea eragin zuen eta hondakinen artean harrapatuta hil zen. Haren aldeko hileta-elizkizuna Padri Serviti elizan izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Boloniako Udala. Gozzadini, Bettisia. jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2014ko abenduaren 14a) (Noiz kontsultatua: 2018ko martxoaren 1a).
* Datuak: Q4898643
* Multimedia: Bettisia Gozzadini / Q4898643
# Bettina Graziani

Bettina Graziani (Normandia, 1925eko maiatzaren 8a - Paris, 2015eko martxoaren 2a), Simone Micheline Bodin jaioa, frantses modeloa izan zen.
1950eko hamarkadako modelorik kotizatuena izan zen, Dior etxearen irudia hilezkortzen lagundu zuena, baina Hubert de Givenchy eta Jacques Fath diseinatzaileen musa ere izan zen. Henri Cartier Bresson, Irving Penn, Robert Doisneau, Erwin Blumenfeld eta azkenaldian Pierre & Gilles eta Mario Testino argazkilarientzat posatu zuen.
Bere karreraren gailurrean, 1955ean amaiera eman ziona, Bettina, Frantziako modelorik nabarmenena zen, eta garaiko hobekien ordaindutakoa. Gero, Valentino eta Ungaro markentzat aritu zen harreman publikoetan.
Gilbert Grazianirekin ezkondu zen 1950ean, baina dibortziatu egin ziren. Ondoren, Ali Khan printzearen emaztegaia izan zen, baina, ezkondu baino pixka bat lehenago, auto istripu bat izan zuten, non bera hil zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Fallece en Barcelona a los 89 años la actriz Nadala Batiste» El Periódico 2015-3-3.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Bettina Graziani: la mujer más fotografiada de Francia» Mujer Hoy.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Adiós a Bettina, la musa del 'New Look'» El Mundo 2015/03/03.
* Datuak: Q7520367
* Multimedia: Bettina Graziani / Q7520367
# Bettingen (Renania-Palatinatua)

Bettingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Eifel Bitburg-Prüm barrutia|Eifel Bitburg-Prüm]] barrutian. 2014an 1.015 biztanle zituen 7,25 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q654296
* Multimedia: Bettingen (Eifel) / Q654296
# Bettingen

Bettingen Suitzako udalerria da. Basilea Hiria kantonamenduan dago, Basilea Hiria barrutian. 2014an 1,267 biztanle zituen 2,23 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67530
* Multimedia: Bettingen / Q67530
Riehen
# Bettino Ricasoli

Bettino Ricasoli, 1. Brolioko kondea, 2. Ricasoli baroia (Florentzia, 1809ko martxoaren 9a - Brolio gaztelua, Gaiole in Chianti, 1880ko urriaren 23a) italiar politikaria izan zen. Italiako lehen ministroa, Bi aldiz izan zen Italiako lehen ministro, 1861etik 1862ra eta 1866tik 1867ra.
1847an La Patria egunkaria sortu zuen. Toskanako Barne ministroa izan zen eta Piemonterekin batzea bultzatu zuen 1860an. Italiako parlamentuko diputatu hautatu zuten eta 1861ean Cavourren lekua hartu zuen lehen ministro gisa. Garibaldiko boluntarioak armadan sartzea onartu zuen, Giuseppe Mazziniren erbestea ezeztatu zuen eta alferrik saiatu zen Aita Santuarekin harremanak hobetzen. 1862an dimititu behar izan zuen, baina 1866an itzuli zen boterera. Urtebete geroago, dimisioa eman zuen berriro. Chianti ardoaren errezeta modernoaren sortzailea izan zen.
* Datuak: Q519900
* Multimedia: Bettino Ricasoli / Q519900
# Bettino Craxi

Bettino Craxi (Milan, 1934ko otsailaren 24a - Hammamet, 2000ko urtarrilaren 19a) italiar politikaria izan zen. Italiako Alderdi Sozialistan (PSI) gazterik hasi zen militatzen, eta alderdiko batzorde zentraleko kide zen 23 urterekin. Diputatu hautatu zuten 1968an, eta PSIko presidente 1976an, alderdiak botoen % 10 ere lortzen ez zuen garaian.
Alderdia berregituratu egin zuen, komunisten aurkako estrategiari ekin, eta 1983an Lehen ministro kargua eskuratu zuen. Agintera heltzean komunisten baztertze-politikari eutsi zion, eta Kristau Demokraziarekin osatu zituen koalizio-gobernuak. Sindikatuek gogor erantzun zioten bere politika ekonomikoari, eta greba asko egin ziren bere agintaldian. 1987an dimititu egin zuen, kristau-demokratekin izandako desadostasunengatik. 1993an utzi egin zuen PSIren gidaritza, hainbat ustelkeria kasutan nahastu baitzuten, eta Tunisiara alde egin zuen. Erbestean zegoela hamalau urteko espetxe zigorra ezarri zioten Italiako epaileek, ustelkeriagatik. 1998an indargabetu egin zuen Italiako Auzitegi Gorenak bere kontrako epai larriena. Erbestean, Tunisian, hil zen, 2000. urtean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192818
* Multimedia: Bettino Craxi / Q192818
# Bettisfield

Bettisfield, galesez: Llys Bedydd, Galesko iparraldeko udalerri bat da, Wrexham konderrian dagoena. Ingalaterrako mugan dago, Llangollen kanalaren hegoaldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16245967
* Multimedia: Bettisfield / Q16245967
# Bhimako zaldi

Bhimako zaldia edo Dekkango zaldia Indiako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean dago.
Bere hedapen gunea Bhima ibaiko ibarrean dago Pune hiritik gertu. Arraza , seguruen Maratha Inperioan garatu zuten XXIII. mendeko bukaeratik aurrera. Horretarako arabiar zaldi, turkomar zaldi zein persiar zaldiak erabili zituzten elkarrekin gurutzatuz. Zaldi hauek inperioko armadaren zalditeria hornitzeko erabiltzen zituzten. Horretarako diru laguntzak eta zaldien konfiskazioak tartekatzen zituzten.
FAOren arabera desagertzeko zorian dago.

## Erreferentziak

* ↑ [De Trafford 1907] (en) Sir Humphrey Francis De Trafford, « The East Indian Horse », dans The Horses of the British Empire, vol. 1, W. Southwood, 1907, 286 p.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22009243
# Bhimbetkako harkaitz aterpeak

Bhimbetkako harkaitz aterpeak Indian ezagutzen diren lehenengo giza aztarnak dira. Harri Aroko margolanak dira eta 9.000 urte inguru dituzte, munduko zaharrenetarikoak izanik. Madhya Pradesh estatuan daude; aztarnategiak 1.893 hektarea ditu, 10.280 ha-ko babestutako lurraldean. Unescok Gizateriaren Ondarea gisa sailkatuta dauzka. Leizeak Bhopaletik 45 km.tara daude,eta ekologiaren ikuspuntutik oso inguru aberats batean daude.

## Kronologia

Bhimbetkaren labar-pinturek Indiako giza bizitzaren aztarnarik zaharrenak erakusten dituzte, Harri Aroko harkaitzeko pinturok 9000 urte dituzte gutxi gorabehera, eta munduko zaharrenetakoak dira. Margo hauek, estilo aldetik, munduko beste batzuekin lotuak izan dira: Australiako Kakadu Parke Nazionalekoekin, Frantziako Lascaux leizekoekin, Kalahari basamortuan aurkitutakoekin...

## Izena

Aurkitzailearen beraren arabera, Vishnu Shridhar Wakankar, Bhimbetka izena bhīm bait ka (‘Bhima harkaitz hauetan eseri zena’) dialekto-esalditik etorriko litzateke. Bhima sanskritozko Mahābhārata testu epikon agertzen den pertsonaia da.

## Aurkikuntza

Bhimbetka 1888an aipatu zen lehen aldiz, leku budista gisa. Pinturak 1957an aurkitu zituen Vishnu Shridhar Wakankar (1919-88) arkeologo indiarrak. Azterketa arkeologikoek Harri Aroko kulturen sekuentzia jarraitua erakusten dute, Acheul alditik Mesolitoraino. Harpeek haitzuloetan bizi ziren pertsonen bizitza erakusten duten hainbat pintura interesgarri dituzte, jaiotza, dantza eta edarien eszenak, erritu erlijiosoak eta lurperatzeak barne. Margolanek bisonteak, elefanteak, indioilarrak, errinozeroak. basurdeak eta tigreak bezalako animaliak ere erakusten dituzte. Yiotsna Kamat arkeologoaren ustez, leizeen biztanleek batez ere frutak, tipulak animalia txikiak (hegaztiak, arrainak), basurdea eta eztia jaten zuten; ardoaren edo alkoolaren aztarnarik ez da aurkitu.

## Iruditegia

* Sarrera.
* Margolanak haitzetan.
* Pasiluak harkaitz artean.
* Basurdea ehiztarien aurka.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20211130204617/https://sobreindia.com/2009/09/09/las-pinturas-rupestres-de-bhimbetka/
* 1 2 http://www.kamat.com/jyotsna/blog/blog.php?BlogID=1084
* ↑ https://web.archive.org/web/20151115173325/http://vm.kemsu.ru/en/mezolith/bhimpet.html

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Unescoren informazioa.
* (Ingelesez):Leizeen bideoa Youtuben.
* (Gaztelaniaz):Argazkien bilduma.
* Datuak: Q331603
* Multimedia: Rock shelters of Bhimbetka / Q331603
# Bhojpur barrutia

Bhojpur barrutia Indiako barruti bat da, Patna dibisioan, Bihar estatuan. 2.728.407 biztanle ditu 2.395 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Ballia barrutia

## Ikus, gainera

* Bihar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q49153
# Bhirum

Nigeriako ponia edo, Bhirum, Nigeriako Ipar aldeko bertako zaldi arraza da. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Antza arraza bertan sartutako Kamerungo ponien ondorengoa da. Arrazak beste aldetik nomadek ekarritako berberiar zaldien odola daukate. Berberiar arrazako abere hauek bertako poniekin nahastu zituzten arraza horrela sortuz.
Nigeriako ponia tamainaz handia da, hau dela eta batzuek ponia baino zaldi txikia dela diote. Abere hauek oso ondo moldaturik daude bero handia jasatera.

## Ezaugarriak

* Burua: Bakuna. Soslai zuzeneko abereak dira. Belarri mugikorrak dira.
* Gorputza: Bular sendoa. Bizkarraldean apur bat zorrozten dira.
* Kolorea: Kolorei dagokienez, kolore ezberdin askoko zaldi arraza da.
* Izaera: Lasaiak eta jasan handikoak.
Oro har poni erakargarriak dira, sendoak eta hanka indartsuekin. Zamabere zein zela zalditzat erabiliak.

## Erreferentziak

* ↑ Mason, I.L. 1996. A World Dictionary of Livestock Breeds, Types and Varieties. Quatrième édition. C.A.B International. page 273.
* 1 2 https://web.archive.org/web/20120207035655/http://www.equinekingdom.com/breeds/ponies/nigerian.htm

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Arrazari buruzko artikuloa
* (Ingelesez) Arrazari buruzko artikuloa
* Datuak: Q2900684
# Bhitarkanika Parke Nazionala

Bhitarkanikako parke nazionala Indiako parke nazionala da, Kendrapara barrutian, Odisha estatuan, herrialdearen ekialdean dagoen. Parkeak 145 kilometro karratuko gune bat hartzen, oihan eta mangladiak nagusiki, Brahmani, Baitarani eta Dhamara ibaien deltek osatzen duten hezegune multzoa.
Parke nazionala 1998ko irailean sortu zen, Bhitarkanikako bizitza basatiaren santutegiaren eremu nagusiaren barruan. Santutegi delakoa 1975ean sortu zen, eta 672 kilometro karratuko babesgunea markatzen du. Santutegia Indiako bigarren mangladi-ekosistema handiena da.
Indiakoak bertakoak diren hiru krokodilo espezieak (zingira-krokodiloa, gabiala eta itsas krokodiloa), hiruak aurki daitezke parke honetan, puntu bakarra hori gertatzen dea Indian.

## Erreferentziak

* ↑ «Bhitarkanika Mangrove Forest, Odisha» IndiaNetzone.com (Noiz kontsultatua: 2022-09-25).
* ↑ «1,784 crocodiles counted in Bhitarkanika park» The New Indian Express (Noiz kontsultatua: 2022-09-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2580141
* Multimedia: Bhitarkanika National Park / Q2580141
# Bhopal

Bhopal (Hindi: भोपाल, bʱoːpaːl ahoskatua) Indiako Madhya Pradesh estatuko hiriburua da. Aintziretako hiria bezala ezagutzen da, aintzira natural eta artifizial ugari baititu.

## Historia
### Bhopaleko istripua

1984ko abenduaren 2-3ko gauean gertatutako ezbeharrarekin eman zen ezagutzera hiria mundu osoan. Izan ere, gas hilkorren nahasketa bat isuri baitzen pestizidak ekoizten zituen lantegi batetik, milaka hildako eraginez. Are lagun gehiago gaixotu dira horregatik hurrengo urteetan, eta ohikoak dira ezgaitasun psikologikoak eta neurologikoak, itsutasuna edota larru-, ikusmen- eta arnas arazoak izatea. Umeak jaiotze-akatsekin sortzen dira, gurasoek edo aiton-amonek ere pairatu bazituzten gasak. Handik oraindik ere isurtzen diren produktu kimikoek kutsaturik daude lantegi ondoko lurrak eta urak.
Indiako gobernuak, ordea, ukatzen du horrelako kutsaketarik gertatu denik edo egun bertan toxinarik dagoenik. Harrezkero, Bhopalen protesta eta kanpaina ugari egin dira ezbeharra salatzeko, mundu osoko milioika lagunek babestuak.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea.
* Datuak: Q80989
* Multimedia: Bhopal / Q80989
# Bhopal barrutia

Bhopal barrutia Indiako barruti bat da, Bhopal dibisioan, Madhya Pradesh estatuan. 2.371.061 biztanle ditu 2.772 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Rajgarh barrutia Raisen barrutia

## Ikus, gainera

* Madhya Pradesh

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1797245
* Multimedia: Bhopal district / Q1797245
# Bhind barrutia

Bhind barrutia Indiako barruti bat da, Chambal dibisioan, Madhya Pradesh estatuan. 1.703.005 biztanle ditu 4.459 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Morena barrutia

## Ikus, gainera

* Madhya Pradesh

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2341700
* Multimedia: Bhind district / Q2341700
# Bhiwani barrutia

Bhiwani barrutia Indiako barruti bat da, Rohtak dibisioan, Haryana estatuan. 1.634.445 biztanle ditu 5.140 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Hanumangarh barrutia Rewari barrutia Mahendragarh barrutia Jhajjar barrutia

## Ikus, gainera

* Haryana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1852857
* Multimedia: Bhiwani district / Q1852857
# Bhisho

Bhisho, Bisho bezala ezagutua, Lurmutur Ekialdeko hiriburua da, Hegoafrikan. Probintziako legislazio eta beste hainbat goberu departamentuk hemen daukate egoitz nagusia. Bhisho garai baten probintziako hiriburu izan zen King William´s Town -en iparraldean dago.
Bhishok Xhosa hizkuntzan bufalo esan nahi du, eta hiria zeharkatzen duen ibaiak izen bera du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209533
# Betisa Ojanguren

Betisa Ojanguren San Millan (Barakaldo, Bizkaia, 1978) Nafarroako Unibertsitate Publikoko irakaslea da.Kultur kudeatzailea ere bada.

## Biografia

Betisa Ojanguren Giza Zientzietako lizentziaduna da. Arte Hezkuntzako masterra UBn. Jorge Oteiza eta Artium museoetako DEACetan lan egin du. Bitartean arte y educación kolektiboaren sortzaileetako bat da. Talde horrekin kultur kudeaketako eta arte hezkuntzako hainbat proiektu garatu ditu 2005az geroztik. NUPeko Psikologia eta Pedagogia Saileko irakasle elkartua 2010az geroztik hezkuntza-sektoreko kongresu eta argitalpenetan parte hartu du.
2016.urtetik 2022ra Huarte ekoizpen artistikoko zentroko zuzendari-kidea izan zen, Oskia Ugarte, Nerea de Diego, eta Elisa Artetarekin batera, hezkuntza arloaz arduratuz.
2019an Nafarroako kultura-ondare materialari eta ez-materialari buruzko hezkuntza-jokoa sortu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Universidad Pública de Navarra - Campus de Excelencia Internacional» www.unavarra.es (Noiz kontsultatua: 2022-11-05).
* ↑ Equipo – bitartean. (Noiz kontsultatua: 2022-11-12).
* ↑ EP. (2020-06-17). «El equipo de dirección del Centro Huarte continuará dos años más» Diario de Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2022-11-05).
* ↑ «"El Centro Huarte busca transformarse en un centro de creación artística"» EITB (Noiz kontsultatua: 2022-11-12).
* ↑ «Cultura promueve un juego educativo sobre el patrimonio cultural material e inmaterial de Navarra» www.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2022-11-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115097326
# Betirako sua

Betirako sua (gaztelaniaz: Fuego eterno) 1985. urtean eginiko filma da, José Ángel Rebolledok zuzendutakoa. Filmak 130 milioi pta.-ko aurrekontua izan zuen.

## Edukia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1660. urtean Baionako apezpikuaren agindua betez, kalonge gazte bat duela hogei urte pasatako gertaerak ikertzen hasiko da. Gertaera hauek sorginkeriari buruzko inkisizio epaiketa batean burutu ziren.

## Aktoreak

* Ángela Molina: Gabrielle
* Imanol Arias: Pierre
* François-Eric Gendron: Henry Robillot
* Ovidi Montllor: Estebanot
* Klara Badiola
* Ramón Barea: Bertrand
* Manuel de Blas: Aita Robillot
* Myriam De Maeztu: Jeanne Garat
* Juana Ginzo: moja
* Elena Irureta
* Amaia Lasa: Sainte Therese arreba
* Margarita Laskoiti: Robillot arreba

## Erreferentziak

* ↑ «Estreno en Madrid de 'El fuego eterno', primer filme de José Ángel Rebolledo» El País 1985/03/15.
* ↑ www.filmotecavasca.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5402641
# Betile

Betilea begiaren zuloaren inguruan eta betazalen ertzetan dauden ileak dira. Funtzio babeslea dauka, beti ere kanpoko haizea, hautsek edo dena-delakoak begia ez kaltetzekoa.
Halaber, aurpegiaren osagai estetikoa da gizakiengan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160108
* Multimedia: Eyelashes / Q160108
# Betis (argipena)

Betis hitzak esanahi zenbait ditu:
* Real Betis Balompié, Sevillako futbol-taldea;
* Betis, Guadalquivir ibaiaren latinezko erromatar izena;
# Betiko loa

Betiko loa (The Big Sleep) Raymond Chandlerek 1939an idatzitako eleberri beltza da. Protagonista Philip Marlowe detektibea da, Raymond Chandleren pertsonaiarik ezagunena.
Argumentuaren ezaugarri nagusia konplexutasuna da. Izan ere, badaude izaera biko pertsonaia asko, baita narrazioan zehar azaltzen diren sekretuak ere. Izenburua heriotzaren eufemismoa da, liburuan “betiko loa egiteari” buruzko hausnarketa agertzen baita.

## Argumentua

Sternwood jeneralak Philip Marlowe kontratatzen du Geiger izeneko liburu-saltzaile bat xantaia egiten ari zaiolako bere alaba Carmeni buruz. Jeneralaren beste alabak uste du bere aitak detektibea kontratatu duela etxetik alde egindako senarra aurkitzeko. Geiger bere apartamentuan tirokatuta hil denean, Carmen biluzik eta drogaturik han dagoelarik, Philip Marlowek badaki bere ikerketak hasi baino ez du egin.

## Pertsonaiak

* Philip Marlowe: detektibea.
* Sternwood jenerala: Marlowe kontratatzen du.
* Carmen Sternwood : jeneralaren alaba txikia.
* Vivian Regan: jeneralaren alaba nagusia.
* Rusty Regan: Vivianen senarra. Etxetik alde egin omen zuen Eddie Marsen emaztearekin.
* Bernie Ohls: Barrutiko fiskalaren laguntzailea. Marloweren adiskidea.
* Arthur Gwynn Geiger: Liburu-saltzailea. Xantaia egiten dio jeneralari, Carmeni buruz.
* Joe Brody: Carmenen maitale ohia. Xantaia egiten dio jeneralari.
* Eddie Mars: kasino baten jabea. Txantaje-egilea.
* Mona Mars: Eddie Marsen emaztea. Etxetik alde egin omen zuen Rusty Reganekin.

## Zinema

1946an Howard Hawks estatubatuar zinema zuzendariak eleberri honetan oinarritutako The Big Sleep filma estreinatu zuen, bertan Humphrey Bogart eta Lauren Bacall aktoreak protagonista izan zirelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1649862
# Betikotasun

Betikotasun, betierekotasun edo eternitatea mugarik gabeko, amaierarik nahiz hasierarik gabeko denborari egiten dio erreferentzia.

## Ikus, gainera

* Infinitua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q138045
* Multimedia: Eternity / Q138045