OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mafia (argipena)

Mafia izan daiteke:

## Erakunde kriminalak

* Mafia, erakunde kriminala.

### Italia

* Cosa Nostra Siziliakoa
* Camorra Campaniakoa
* 'Ndrangheta Calabriakoa
* Sacra Corona Unita Apuliakoa

### Beste herrialdeak

* Black Mafia Family, Estatu Batuetakoa
* Irlandar mafia, Estatu Batuetakoa
* Mafia judua
* Mungiki, Kenyakoa
* Errusiar mafia
* Triada txinatarra
* Unione Corse, Korsikakoa
* Yakuza japoniarra

## Entretenimendua

* Mafia bideo-jokoa.
* Mafia, musika taldea
# Mafra

Mafra Portugalgo Lisboako barrutian dagoen kontzejua da. 2011ko erroldaren arabera 76.685 biztanle bizi ziren 263.14 kilometro koadroko azaleran.
Mafrako jauregi nazionalarengatik ezagutzen da, jauregi barroko ikusgarria baita.

## Etimologia

Mafra izenaren jatorria ez da batere zehatza, baina arabiarren Mahfara hitzetik etor liteke, zeinak "harrobia" esan nahi duen.

## Historia

Indusketa arkeologikoek erakutsi dute Neolito garaian populatu zela Mafra ingurua, baina paleolito eta mesolito garaietako aztarna batzuk ere badaude, k.a. 7000 urtekoak.
K.o. I eta IV mendeen artean erromatarrak egon ziren bertan, Sintra eta Peniche arteko errepidean kokaturik baitzegoen. Nekazaritza eremu garrantzitsua bihurtu zen, batez ere ardoa, olioa eta barazkiak ekoizten ziren bertan. V mendean bisigodoak iritsi ziren eta 711 urtean mairuek konkistatu zuten. lau mendetan arabiarrak egon baziren ere, beren aztarna handirik ez da kontserbatzen.
1147an Afonso Henriquesek konkistatu zuen Mafra. 1189an Silveseko apezpikuaren menpe gelditu zen eta hiri gutuna jaso zuen. Dena dela herri txikia izaten jarraitu zuen, 1527ko erroldan 191 biztanle baino ez zituen. Manuel I.aren erregealdian hainbat eliza eraiki ziren eta herria pixka bat handitu zen.
1717an Joanes V.ak Mafrako jauregi nazionala eraikitzeari ekin zion izan ere bertan ezarri baitzuen erregearen ehiza eremua, Tapada de Mafra izenekoa. Mafrak biztanle gutxiko lurraldea izaten jarraitu zuen harik eta XIX mendean hiria jauregiaren inguruan eratzen hasi zen arte. Maria II.ak militar konpainiak ezarri zituen Mafrako komentuan eta 1859rako 4.000 soldadu baziren bertan. 1870an komentua Real Colégio Militar bihurtu zen.
1910ko iraultzaren ondoren Errepublika ezarri zen eta Manuel II.a erregeak bertan hartu zuen babesa. Hurrengo egunean Gibraltarrera egin zuen alde.

## Banaketa administratiboa
### Fregesiak

| Azueira Carvoeira Cheleiros Encarnação Enxara do Bispo Ericeira Gradil Igreja Nova Mafra | Azueira Carvoeira Cheleiros Encarnação Enxara do Bispo Ericeira Gradil Igreja Nova Mafra | Malveira Milharado Santo Estêvão das Galés Santo Isidoro São Miguel de Alcainça Sobral da Abelheira Venda do Pinheiro Vila Franca do Rosário | Malveira Milharado Santo Estêvão das Galés Santo Isidoro São Miguel de Alcainça Sobral da Abelheira Venda do Pinheiro Vila Franca do Rosário |

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera (1801 – 2011) :
| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 4 200 | 10 734 | 25 021 | 29 750 | 35 739 | 43 899 | 43 731 | 54 358 | 76 685 |

## Ondasun nabarmenak

* Mafrako jauregi nazionala
* Tapada de Mafra
* Hondartzak

## Iruditegia

* Mafrako jauregi nazionala.
* Mafrako jauregi nazionala.
* Jardim do Cerco.
* Tapada de Mafra.
* Praia da Baleia.
* Praia da Calada.

## Hiri senidetuak

* Fréhel (Côtes-d'Armor) (Bretainia)
* Leimen (Baden) (Alemania)
* Mindelo (Cabo Verde)

## Erreferentziak

* ↑ "Instituto Nacional de Estatística"

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Mafra kontzejuko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q986419
* Multimedia: Mafra / Q986419
# Mafia (musika taldea)

Mafia 2008an Berrizen sortutako rock taldea da.

## Historia

T. Barzini (bateria), G. Clemenza (ahotsa) eta A. Scarface (gitarra) hasi ziren kantuak egiten eta, ondoren, E. Corleone (baxua) elkartu zitzaien. Kontzertu batzuk ematen hasi ziren eta tartean Aldapa maketa lehiaketan bigarren sailkatu ziren, Volcom Band jousteko finalean ere bigarren postua lortu zuten Madrilen eta Villa Bilbao lehiaketako finalean ere aritu ziren. Rock doinu gogor eta biziak jorratzen dituzte eta 2010 urte amaieran kaleratu zuten beraien lehen lana, Omertá izenekoa.

## Taldekideak

* G. Clemenza (Gabriel de la Rosa)- Ahotsa
* T. Barzini (Eneko Urzelai)- Bateria eta koroak
* E. Corleone (Inaki Etxezarraga)- Baxua eta koroak
* A. Scarface (Inaki Elortza)- Gitarra eta koroak

## Diskografia

* Omertá (2010, Estoldetan)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262833
# Mafiko

Mafiko izena hartzen dute elementu astunez osaturiko arroka eta magmek. Elementu hauek magnesioa eta burdina dira gehienbat.

## Etimologia

Magnesio eta Ferriko hitzen elkarketatik dator.

## Ezaugarriak

Mea mafikoak kolore ilunekoak izaten dira eta dentsitate erlatibo altua izaten dute, 3 baino altuagoa. Normalean arroka basikotan agertzen dira, gaur egun izendapen hori erabiltzen ez bada ere.
Arroka mafiko ugarienak basaltoa eta gabroa dira. Mineral ohikoenak olibinoa, piroxenoa, anfibola eta biotita dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q764372
* Multimedia: Mafic / Q764372
# Mafra (Santa Catarina)

Mafra Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 55.286 biztanle ditu 1.404,034 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1020414
* Multimedia: Mafra (Santa Catarina) / Q1020414
# Maar

Maar krater zabal eta behe bat da, erupzio freatiko batek, edo laba bero edo magmarekin kontaktuan dagoen lurrazpiko urak eragindako eztanda bolkaniko batek sortutakoa. Maarra, ohi, urez betetzen da, sakonera gutxiko krater aintzira bat eratzeko. Izena, germaniar dialekto batetik dator eta hau latinezko mare ("itsasoa") hitzetik.
Maar baten tamaina, 60-2000 metro luze eta 10-200 metro sakon da. Maar gehienek, arroka bolkaniko eta diatremetako paretetatik datozen arroken txatal solte nahasketa batez osatutako ertz txikiak dituzte.
Ohikoak dira maarrak AEBetan, Alemaniako Eifel eskualdean, non lehen aldiz deskribatu ziren, eta munduko beste toki geologikoki gazte batzuetan.

## Maar ospetsuak

* Kilbourne Hole, Texaseko El Pasotik gertu
* Nyos aintzira, Kamerunen, karbono dioxidoz gainezka dagoen maarra
* Zuñi aintzira, Mexiko Berrian
* Aljojuca aintzira, Mexikoko Pueblan
* Aintzira bolkanikoak Campo de Calatravan, Espainia.

## Ikus, gainera

* Galdara bolkanikoa
* Erupzio limnikoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192503
* Multimedia: Maars / Q192503
# Maarja-Liis Ilus

Maarja-Liis Ilus, ezagunagoa Maarja artista-izenaz, (Tallinn, Estonia 1980ko abenduaren 24a) estoniar pop abeslaria da. Bi aldiz joan da Estoniako ordezkari Eurovision Abesti Lehiaketara: 1996an eta 1997an.

## Diskografia

* Maarja (1996)
* First In Line (1998)
* Kaua veel (1998)
* City Life (2000)
* Look Around (2005)
* Läbi jäätunud klaasi, Rein Rannap pianistarekin batera (2006)
* Homme (2008)
* Jõuluingel (2009)
* Kuldne põld (2012)
* Datuak: Q387797
* Multimedia: Maarja-Liis Ilus / Q387797
# Maarrat al-Numan

Maarat al-Numaan (arabieraz: مَعَرَّة النُّعْمَان‎, Maʿarrat al-Nuʿmān) edo al-Maarra, ipar-mendebaldeko Siriako hiria da, Idlib eskualdean dagoena. 2004an 58.000 biztanle inguru zituen. Greziarren garaietan Arra izena zuen.
1098an, Lehenengo Gurutzadaren barnean, hiriak setio ospetsu bat jasan zuen, noiz gurutzatuek kanibalismoari ekin zioten.

## Erreferentziak

* ↑ Maalouf, Amin. (1984). The Crusades Through Arab Eyes. News York: Schocken Books, 39 or..
* ↑ Peters, Edward. (1998). The First Crusade: The Chronicle of Fulcher of Chartres and Other Source Materials. University of Pennsylvania Press, 84 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q728226
* Multimedia: Ma'arrat al-Numan / Q728226
# Maarssen

Maarssen (entzun) Herbehereetako Utrecht probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 39.707 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Utrecht probintzia

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q932008
* Multimedia: Maarssen / Q932008
# Maarkedal

Maarkedal (neerlanderaz: ˈmaːrkədɑl) Belgikako Ekialdeko Flandriako probintzian dagoen udalerria da. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Etikhove, Maarke-Kerkem, Nukerke eta Schorisse, eta Louise-Marie auzoaren zati bat ere. 2006an 6.332 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Nederlanderaz)
* Datuak: Q912099
* Multimedia: Maarkedal / Q912099
# Maarten Tromp

Maarten Harpertszoon Tromp (Brielle, 1598ko apirilaren 23a - Scheveningengo gudua, 1653ko abuztuaren 10a) Herbehereetako almirantea izan zen. Ingalaterran preso egon ondoren, Herbehereetara itzuli zen, eta itsas armadan sartu zen. 1637. urtean, almirante zela, Hogeita Hamar Urteko Gerran espainiarrak garaitu zituen Gravelinesen eta Dunasko itsas guduan (1639). 1652. urtean Ingalaterrako itsas armadaren aurka jardun zuen Ozeano Atlantikoan. Blake itsasgizon ingelesaren armada garaitu bazuen ere, 1653an gizon haren aurka galdu zuen. Urte berean Monk ingelesak garaitu eta hil zuen Ter Heiden, eta, era horretan, ingelesak bihurtu ziren nagusi.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q470200
* Multimedia: Maarten Tromp / Q470200
# Manuel Garin

Manuel Garin Euskal Herriko txirrindularia izan zen.

## Palmaresa

1939
* 2. Loinaz Proban
# Manuel Garnica

Manuel Garnica Serrano (Madril, 1891-Pont de Molins, 1939ko otsailaren 7a) espainiar futbolari eta abokatua izan zen.

## Bizitza

1907 eta 1917 artean Athletic de Madrideko futbolaria izan zen. Aurrelaria, garai hartan Athletic Clubeko sukurtsala zenez, Bilboko taldearekin ere jokatu zuen. Horrexegatik, Club Deportivo Españoli 1911ko Errege Kopako finala irabazi zion.
Futbola utzi ondoren, Teruelen abokatu gisa lan egin zuen. Gerra Zibilean errepublikarrek atxilotu eta erail zuten. 2000. urtean bere beatifikazio prozesua hasi zen.

## Erreferentziak

* ↑ Athletic Club
* ↑ Memorias del Fútbol Vasco
* Datuak: Q21065568
# Manuel Garrido Jiménez

Manuel Garrido Jiménez (Granada, Espainia, 1925eko azaroaren 8a - Madril, 2015eko urtarrilaren 8a) filosofoa izan zen. Logika- eta filosofia-katedraduna Valentziako Unibertsitatean eta Madrilgoan.

## Bizitza

1960 ondoko urteetan, bera izan zen logika formalaren zabaltzailea Espainian, zientziaren filosofiaz eta filosofia analitikoaz ekarpen ugari egiteaz gainera. Haren Lógica simbólica (1974, Logika sinbolikoa) logikako eskuliburu klasikoa bihurtu da. Horrez gainera, logikari eta zientziaren filosofiari buruzko saiakera ugari idatzia izan zen. Logikari buruzko kongresuak antolatu zituen, baita garrantzi handiko logikariak eta filosofoak erakarri ere: Strawson, Quine eta Davidson, besteak beste.
Bestalde, Teorema aldizkaria sortu zuen, logikaz eta zientziaren filosofiaz Espainiako unibertsitatean izan den lehenengo aldizkaria. Bere obran dedukzio logikaren prozesuei buruzko interpretazio originalak egiten ditu, zibernetikaren eta hizkuntza formalen ekarpenak aztertzen, eta bere errealitatearen teorian, materialismoa eta errealismo kritikoa elkartzen ditu, egungo zientzia naturalen eta formalen ekarpenetan oinarriturik.
Bestalde, aipagarria da atzerriko egileak zabaltzeko egin zuen ahalegina, Beth, Gadamer, Gödel, Habermas, Haecker, Leen, Lorenzen, Quine, Turing eta Woodegerren lanak itzuliz. 1955. urtetik aurrera, Madrilgo Jorge Santayana katedraren zuzendaria izan zen, eta Santayanaren obren gaztelaniazko edizio kritikoaren arduraduna.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12262974
# Manuel González Olaechea

Manuel María Serafín González Olaechea (Lima, 1883ko urriaren 12a – Ibídem, 1959ko otsailaren 16a) Peruko abokatua, unibertsitateko irakaslea eta kazetaria izan zen .

## Biografia

Julián González eta Trinidad Olaechearen semea. Max González Olaechearen (medikua) eta Víctor González Olaechearen (magistratua) anaia.
Aita jesulagunek zuzendutako Inmaculada ikastetxean ikasi zuen. Gero, San Marcos Unibertsitate Nagusian sartu zen eta bertan doktoregoa lortu zuen Politika eta Administrazio Zientzien Fakultatean eta Jurisprudentzia Fakultatean; eta zuzenbide titulua lortu zuen.
Irakasle titularra eta Gizarte Ekonomiako zuzendaria, eta San Markos Unibertsitateko Ekonomia Zientzien Eskolako sortzailea izan zen. Peruko Unibertsitate Katoliko Pontifikaleko Ekonomia Politikoko irakaslea ere izan zen.
Administrazio publikoan hainbat kargu izan zituen. La Nueva Unión eta La Prensa egunkarietako zuzendaria izan zen. El Comercio egunkariko eta bere herrialdeko eta atzerriko beste egunkarietako kolaboratzaile ere izan zen.

## Erreferentziak

* El Comercio (2000). «Necrología / Doctor Manuel González Olaechea». En López Martínez, Héctor, ed. El siglo XX en el Perú a través de El Comercio (1951-1960) (Libro|formato= requiere |url= (ayuda)) 6. Lima: Empresa Editora El Comercio S.A. pp. 378-379. ISBN 9972-617-33-5.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28065105
# Manuel García Sesma

Manuel García Sesma, Fitero (Nafarroa) 1902-1991. Irakaslea, idazlea, historiagilea eta poeta, Espainiako Gerra Zibilaren ondoren lehendabizi Frantzian (1939-1947) eta ondoren Mexikon (1947-1973) erbesteratu zen; garai horretan Mexikoko Euskal Etxearen partaidea izan zen.

## Obra
### Saiakerak

* Poemario fiterano. Con notas históricas, anecdóticas y descriptivas de la villa, el monasterio y los balnearios de Fitero. Iruñea: 1969. 299.or.
* Investigaciones históricas sobre Fitero. Bi liburuki. Tutera. Hurrenez hurren 203 eta 212 or.
* La Iglesia Cisterciense de Fítero. Logroño: Gráficas Ochoa, 1981. 234 or.
* Leyendas fiteranas, mugas del siglo XIX, San Raimundo de Fitero. Tutera: 1981. 171 or.
* Navarros en México. Logroño: Gráficas Ochoa 1990. 257 or.
* Estudios fiteranos. Tutera: Larrad, 1981.

### Narrazioak

* "Perseo". Frantsesez, 1942ko urriaren 25an idatzita. Jose Ramon Zabala: Non zeuden emakumeak? La mujer vasca en el exilio de 1936. Donostia: Saturraran argitaletxea, 2007. 161-172 or.

### Poesia

* "Amor de madre". Argelès-sur-Mereko kontzentrazio esparruan, 1940-X-30. https://web.archive.org/web/20130718133700/http://www.hamaikabide.org/testimonios.php.

### Memoriak

* "Autobiografía". https://web.archive.org/web/20130718133700/http://www.hamaikabide.org/testimonios.php.

### Diskografia

* Música y poesía. Deklamatzailea: Ignacio Arzate. Poemen eta musika aukeraketa: Manuel García Sesma. Mexikoko Columbia, 1958.

## Bibliografia

* Jesus Bozal Alfaro: "Mujeres del exilio en la obra de Manuel García Sesma". Jose Ramon Zabala: Non zeuden emakumeak? La mujer vasca en el exilio de 1936. Donostia: Saturraran argitaletxea, 2007. 149-160 or.
* Jesus Bozal Alfaro: "Manuel García Sesma. teatro, enseñanza y radio en el exilio de Francia y México (1939-1973)". Iñaki Beti eta Mari Karmen Gil Fombellida: Arte eszenikoak erbestean. Donostia: Saturraran, 2009. 489-510 or.
* Jesus Bozal Alfaro: "Manuel García Sesma: exilio compartido". Mercedes Acillona: Sujeto exílico: epistolarios y diarios. Donostia: Hamaika Bide Elkartea, 2010. 153-169 or.

## Erreferentziak

* ↑ El Universal Gráfico, Mexiko:1958-VI-2

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Idazleari buruzko web orria.
* (Gaztelaniaz) [www.hamaikabide.org/pdf/Testimonio1208.pdf‎ Manuel García Sesmaren autobiografia.]
* (Gaztelaniaz) Auñamendi Entziklopedian.
* (Gaztelaniaz) M. García Sesmaren liburutegia.
* Datuak: Q16518287
# Manuel Girior

José Manuel Girior Portal de Huarte Erdotzain González de Sepúlveda (Agoitz, Nafarroa, 1708 – Madril, Espainia, 1788ko azaroaren 25a), Giriorreko markesa, euskal itsasgizon, militar eta politikaria izan zen.
Espainiako Itsas Armadan karrera egin zuen, ofizial gorena izan arte. 1772 eta 1776 artean Granada Berriko eta 1776 eta 1780 artean Peruko erregeordea izan zen. Bere agindupean eskualdeko ekonomia hobetu zen.

## Biografia

Espainiako erregearen zerbitzuan jardun zuen. Etxe noble batean sortu zen. 1733an sartu zen armadan eta ingelesen aurka borrokatu zen Antilletan 1761-1763 urteetan. Granada Berriko (egungo Panama, Kolonbia, Venezuela eta Ekuador, 1772-1776) eta Peruko (1776-1780) erregeordea izan zen. Granada Berrian, konkistatzaileen mendean ez zeuden herrien aurka jo zuen gogor eta saiatu zen ekonomia eta administrazioa bere onera ekartzen, hala nola elizbarrutiak berrantolatzen.
Unibertsitate-mailako ikasketak eta bibliotekak hobetu ziren bere garaian eta kultura-maila handiko hiri bihurtu zen Santa Fe de Bogota. Perun egon zelarik, Cuzcoko mestizoen matxinadari aurre egin zion; haren garaian izan zen Tupac Amaru buruzagi inkaren matxinada. Giriorrek Peru utzi ondoko urteetan (1780-1785), bideratu zen inken aurkako zapalkuntza basatia.

## Erreferentzia

* Alberto Tauro del Pino. Enciclopedia Ilustrada del Perú. Lima: PEISA, 2001.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q965526
* Multimedia: Manuel de Guirior / Q965526
# Manuel Gomes da Costa

Manuel de Oliveira Gomes da Costa (Lisboa, 1863ko urtarrilak 14 – Lisboa, 1929ko abenduak 17) portugaldar militar eta politikaria izan zen. 1926an 20 egunez Portugalgo presidentea izan zen.
Portugalgo kolonietan (India, Mozambike, Angola) eta Lehen Mundu Gerran nabarmendu zen militar gisa. 1926ko ekainaren 19an, estatu kolpe baten bidez, Portugalgo presidente bihurtu zen. Ez zuen luze iraun, ordea, urte bereko uztailaren 9an Óscar Carmonaren altxamenduak kargutik kendu baitzuen.

## Erreferentziak

* ↑ Bernardo GOMEZ ALVAREZ: Gomes da Costa, Manuel de Oliveira (1863-1929) Mcnbiografias.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q470961
* Multimedia: Gomes da Costa / Q470961
# Manuel Giménez Abad

Manuel Giménez Abad (Iruñea, 1948ko abenduaren 4a - Zaragoza, 2001eko maiatzaren 6a) ETAk 2001ean hil zuen politikari espainiarra izan zen. Aragoiko Alderdi Popularreko presidentea izan zen

## Prestakuntza eta ibilbidea

Manuel Giménez Abad 1948ko abenduaren 4an jaio zen, Iruñean, eta Nafarroako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen. Lizentzia lortu ondoren, irakaslea izan zen Nafarroako Unibertsitatean bertan, Administrazio Publikoaren Aragoiko Institutuan eta Granadako Unibertsitatean.
Beranduago, Administratzaile Zibilen Goi Mailako Kidegoaren kide bilakatu zen. Erakunde horretan hainbat kargu ezberdin izan zituen, besteak beste, Administrazio Ikasketen Institutuaren Idazkaria, Goi-tituludun Funtzionarioen Hautaketa eta Bikaintasun Ataleko Burua eta Kontseilari Teknikoa.
Betiere administraziotik gertu, Aragoiko Aldundi Nagusian sartu zen eta 1995an Aragoiko Gobernuaren Lehendakaritza eta Erakunde-harremanen sailburu bilakatu zen.
1999an Alderdi Popularraren Aragoiko Gorteetarako diputatu izendatu zuten eta beranduago ere, Aragoiko Autonomia Erkidegoaren diputatua.
2001eko otsailaren 24an Aragoiko Alderdi Popularreko presidente izendatu zuten, Santiago Lanzuela ordezkatuz. Azken honek une kritiko batean hartu zuen alderdiaren lehendakaritza, Aragoin presio sozial handia baitzegoen Plan Hidrologiko Nazionalaren aurka.

## Hilketa

2001eko maiatzaren 6an, Manuel Zaragozaren partida bat ikustera joan zen bere seme batekin. Ordea, La Romareda estadiorako bidean zegoela, ETA erakunde terroristaren kide bat sorbaldatik hurbildu zitzaion eta hiru aldiz tiro egin zion. Horietako bik, buruan jo zioten. Osasun-zerbitzuak berehala bertaratu ziren, baina ezin izan zuten biktima suspertu.
Hurrengo egunean, indar politikoek krimena gaitzesteko manifestazio handi bat deitu zuten Aragoiko hiriburuan. 350.000 lagun bertaratu ziren. Bere hileta eta ehorzketa Jacan (Huesca) egin zuten, gaztaroaren parte handi bat pasatu zuen lekua. Bertan, José María Aznar Gobernuko Presidentea izan zen.

## Omenaldiak

Atentatuaren hurrengo egunean, Zaragozako Udaletxeak hiriko adopziozko seme izendatu zuen. Gainera, maiatzaren 20an, Giménez Abad-en semeek urrezko eta brillantezko intsignia jaso zuten (klubaren saririk garrantzitsuena) beren aita kide zen Zaragoza futbol taldeko presidentearen eskutik, Alfonso Soláns. Egun batzuk beranduago, Aragoiko Gorteek erakundearen domina eman zioten. Horrez gain, 2002an, Manuel Giménez Abad Zubia inauguratu zuten Ebro ibaian, Javier Manterolak diseinatua. Bere memorian ere, Parlamentu eta Estatu Autonomikoari buruzko Ikasketetarako Manuel Giménez Abad Fundazioa sortu zen, Aragoiko Gorteak, Jacako Udala, Ibercaja eta Caja Inmaculadaren eskutik.

## Erreferentziak

* ↑ Fundación Manuel Giménez: Biografía.
* ↑ Multitudinario funeral en la catedral de Jaca
* ↑ Aragón, de luto
* ↑ El Ayuntamiento de Zaragoza nombra hijo adoptivo a Manuel Giménez Abad

## Bibliografia

* (Gaztelaniaz) MERINO, A., CHAPA, A., Raíces De Libertad. (2011) FPEV. 978-84-615-0648-4 ISBN
* Datuak: Q5643037
# Manuel Granell

Manuel Granell Muñiz (Oviedo, 1906ko ekainaren 18a - †Caracas, 1993ko azaroaren 12a) espainiar saiakera egile eta kritikaria izan zen. Zuzenbide eta filosofia ikasketak egin zituen Oviedon. Espainiako Gerra Zibila bukatuta, Venezuelara erbesteratu zen, eta eskolak eman zituen Caracasko Unibertsitatean. Filosofia eta antropologiari buruzko obra oparoa argitaratu zuen, Manuel Cristóbal izengoitiaz, Umbral (1941, Ataria) izeneko poesia bilduma labur batez gainera: Lógica (1949, Logika), El humanismo como responsabilidad (1959, Humanismoa erantzukizun gisa), eta El hombre, un falsificador (1968, Gizona, fatsutzaile), besteak beste. Literatura kritikari gisa, aurreko belaunaldiko idazleen azterketak egin zituen gehienbat: Estética de Azorín (1949, Azorinen estetika), Ortega y su filosofía (1960, Ortega eta bere filosofia).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2018/8/24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2585827
# Mamacruz

Mamacruz 2023ko Patricia Ortega venezuelar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Cruzek urte asko daramatza orgasmo bat zer den jakin gabe. Bere sinesmen erlijiosoak direla eta, ez zion garrantzirik ematen horri, ez zuen pentsatu ere egin. Egun batean, Interneten dabilela, berriro sentitzen hasiko da jadanik desagertutzat jotzen zituen desioak. Nola uztartu bere sinesmenekin?

## Aktoreak

* Kiti Mánver: Mamacruz
* María José Mariscal: Laura
* Pepe Quero: Eduardo
* Paula Díaz: elizako emakumea
* Úrsula Díaz Manzano:
* Loles Gutiérrez: María

## Erreferentziak

* ↑ «Mamacruz» Berria 2023-10-21 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115686448
# Mama (udalerria)

Mama Mexikoko udalerri bat da. Yucatán estatuan kokatua dago. 2010ean 2.888 biztanle zituen 99,01 km²ko azaleran. Herriburua [[Mama (Mama)|Mama]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2588150
* Multimedia: Mama Municipality / Q2588150
# Mama Ocllo

Mama Ocllo (kitxuaz: Mama Uqllu), Manco Cápac gobernari inkaren emaztea izan zen.

## Mitologia

Inca Garcilaso de la Vegak deskribatutako elezaharraren arabera, Inti eguzki jainkoaren alaba zen, eta Manco Cápac semea. Elkarrekin, Cusco hiria sortu zuten, bertako emakumeei, iruntzen erakutsiz.

## Onomastika

Ketxua ofizialean, bere izena, Mama Uqllu bezala idazten da. Aldaerazko transkripzioak Mama Ocllo eta Mama Ogllo dira. (Iparraldeko dialektoetan, q hizkiak, ubular marruskatu soinuduna irudikatzen du ([ ]) herskari belar soinudunaren antzerakoa hispaniareledunentzako). Honako beste idazkera hauek ere eman ditu: Mama Oello, Mama Oella, Mama Oullo eta Mama Occlo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1360531
* Multimedia: Mama Ocllo / Q1360531