OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Benito Loigorri

Benito Loigorri Pimentel (Biarritz, 1885eko irailaren 4a - Madril, 1976ko otsailaren 1a) gipuzkoar ingeniari eta hegazkinlaria izan zen, euskal hegazkinlaritzaren aitzindarietako bat izan zena.
18 urte zituela, Wright anaiak Pauen eta Le Mansen hegan egiten ikusi ondoren, hegazkinlari izateari ekin zion. 1910eko abuztuaren 30ean FAIren baimena lortu zuen. Mourmelon-le-Grandeko Voisins eskolan lortu zuen, Henri Farmanek eraikitako biplano bat (Gnome 50HP motorra zuena) erabiliz. Horrela espainiar herritartasuna zuen lehenengo hegazkinlari bilakatu zen.
1910eko urriaren 1ean Donostian erakustaldia egiten ari zela, istripu bat izan eta hegazkina Ondarretan erori zen. 1911n Cuatro Vientos aireportua inauguratu zuen erakustaldia egin zuen. Horretarako Emilio Herrerarekin batera, Farman hagazkin bat erabili zuen.
Farman enpresaren ordezkaria, Espainiako Armadari lehenengo hegazkinak saldu zizkion. 1914an Mexikora joan eta hegazkinlari eskola bat sortu zuen. 1910eko hamarkadaren amaieran istripu bat izan zuen Bridgeporten. Istripuaren ondorioz, hegazkinlaritza utzi eta ingeniaritzari ekin zion. General Motorsen lan egin zuen eta 1932 eta 1949 artean General Motors Iberia (Espainia eta Portugal) zuzendu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Delfín Val, José. (2009/06/22). «Un aviador pionero y su hermano, el ilustrador de novelas 'picantes'» El Mundo.
* ↑ Benito Loygorri, el primer piloto de avión español
* Datuak: Q5725876
* Multimedia: Benito Loygorri / Q5725876
# Benito Nardone Cetrulo

Benito "Rabanito" Nardone Cetrulo ( Montevideo, 1906ko azaroaren 22a - Montevideo, 1964ko martxoaren 25a ) uruguaitar irratiko kazetari eta politikaria izan zen. Alderdi Nazionaleko kidea, Uruguaiko Gobernu Kontseilu Nazionaleko buru izan zen (Estatuburua eta gobernuburua) 1960-1961 bitartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2518653
* Multimedia: Benito Nardone / Q2518653
# Benito Ros

Benito José Ros Charral (Abartzuza, 1981eko maiatzaren 2a) nafar txirrindularia da, trial modalitatean aditua. Hamar aldiz irabazi du Munduko Txapelketa eta beste bi Europakoa.
# Benito Villamarín estadioa

Benito Villamarín estadioa Espainiako Andaluzia erkidego autonomoko Sevilla hiriburuan kokatzen den estadioa da. 1929an inauguratua izan zen. Jabea eta etxeko taldea berriz Real Betis Balompié da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126844
* Multimedia: Estadio Benito Villamarín / Q126844
# Benito Pérez Jauregi

Benito Manuel Pérez Jauregi (Zaldibia, 1912ko otsailaren 8a - Arrasate, 1959) gipuzkoar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritu zena.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea(k) |
| Real Sociedad | 1931-1932 |
| RCD Español | 1932-1936 |
| RCD Español | 1939-1941 |
| Real Zaragoza | 1942-1943 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15635968
# Benito Urdanotz

Benito Urdanotz (Ororbia, ? - ), euskal txirrindulari profesionala izan zen, 1926 eta 1930 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen.

## Palmaresa

1926
* 2. Altsasuko Sarian
1927
* Urrotz
* Agoitz
* Nafarroako txapelketa
* 2. Altsasuko Sarian
1928
* Nafarroako txapelketa
* Altsasuko Saria
* 2. Loinaz Proban

## Taldeak

* Rotxapea (1926)
* CD Ibarrea (1927)
* Club Pamplonés (1928)
* Independente (1929-1930)

## Erreferentziak

* ↑ www.urtekaria.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8246395
# Brian Stowell

Brian Stowell (Douglas, Man Uhartea, 1936ko irailaren 6a - 2019ko urtarrilaren 18a) manxera hizkuntza suspertzeko lanetan dabilen ekintzaile nagusietako bat izan zen. Bere ikasketa garaietan manxera ondo ikasi eta jariakortasunez hitz egiteko gai zen. Uharteko agureekin grabaketak egin zituen manxera hitz egiten.
Gaelera jariakortasunez hitz egiteko gai bihurtu zen eta gaelerazko ikastaroak manxerazko ikastaroak egiteko baliatu zituen.
1990. urtean Brianek Contoyryssyn Ealish ayns Cheer ny Yindyssyn (Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian liburuaren manxerazko itzulpena) argitaratu zuen. 2006ko martxoan Dunveryssyn yn Tooder-Folley manxerazko lehenengo eleberri osoa argitaratu zuen..

## Lanak

* Contoyryssyn Ealish ayns Cheer ny Yindyssyn (1990)
* Dunveryssyn yn Tooder-Folley (2006)

## Erreferentziak

* ↑ Isle of Man Today egunkariaren artikulua Dunveryssyn yn Tooder-Folley eleberriari buruz
* Datuak: Q2739708
* Multimedia: Brian Stowell / Q2739708
# Brian and Charles

Brian and Charles 2022ko Jim Archer britainiar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Negu bereziki gogor baten ondoren, Brianek depresio sakon bat izango du. Galesko haran batean bizi da, erabat bakartuta eta hitz egiteko inor gabe. Tramankuluak sortzen ditu. Egun batean, maniki baten burua aurkituko du, eta hainbat piezarekin, robot adimentsu bat sortuko du bakardadeari aurre egiteko.

## Aktoreak

* David Earl: Brian Gittins
* Chris Hayward: Charles Petrescu
* Louise Brealey: Hazel
* Jamie Michie: Eddie
* Nina Sosanya: Pam
* Lynn Hunter: Winnie
* Lowri Izzard: Katrina
* Mari Izzard: Suki
* Cara Chase: June
* Sunil Patel: Phil
* Rishi Nair: Stephen Alderton
* Colin Bennett: Arthur

## Erreferentziak

* ↑ «Brian and Charles» Berria 2023-01-07 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110903725
# Briana Loves Jenna

Briana Loves Jenna Jay Grdinak 2001ean egindako film pornografikoa da, Briana Banks eta Jenna Jameson aktoreek protagonizatua. Oso film arrakastatsua izan zen, 2003an hiru AVN Sari irabazi zituena.

## Erreferentziak

* ↑ Jameson, Jenna; Strauss, Neil. (2004). How to Make Love Like a Porn Star: A Cautionary Tale. New York: Regan Books, 557 or. ISBN 0-06-053909-7..
* ↑ Miller, Matthew. (2005-7-4). «The (Porn) Player» Forbes.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q619823
# Brian Wilson

Brian Douglas Wilson (Inglewood, Kalifornia, 1942ko ekainaren 20a) estatubatuar musikari eta abeslaria da. The Beach Boys taldeko sortzaileetako bat izan zen.
George Gershwin, The Four Freshmen, Phil Spector eta Burt Bacharach izan ziren bere lehen eraginak. 1961ean Beach Boys taldeko kide gisa hasi zuen ibilbidea. Abestien egilea, abeslaria, ekoizlea, baxuaren jotzailea, teklatuaren jotzailea eta taldeko burua izan zen. 1960ko hamarkadaren erdialdean hogei arrakasta handi baino gehiago konposatu zituen. 1964an buruko gaitz bat izan zuen eta taldeko partaidetza murriztu zuen. Harrezkero, hainbat itzulera izan zituen musikara, eta bakarkako ibilbidea egin zuen.

## Diskografia

* Brian Wilson (1988)
* Sweet Insanity (1990) (ez ofiziala)
* I Just Wasn't Made for These Times (1995) (soinu-banda)
* Orange Crate Art (1995) (Van Dyke Parksekin batera)
* Imagination (1998)
* Gettin' In over My Head (2004)
* Brian Wilson Presents Smile (2004)
* What I Really Want for Christmas (2005)
* That Lucky Old Sun (2008)
* Brian Wilson Reimagines Gershwin (2010)
* In the Key of Disney (2011)
* No Pier Pressure (2015)
* At My Piano (2021)
* Brian Wilson: Long Promised Road (2021) (soinu-banda)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q313013
* Multimedia: Brian Wilson / Q313013
# Brianda Beaumontekoa

Brianda Beaumontekoa (1533 – 1588) Leringo V. kondesa eta Huéscarko IV. markesa izan zen.

## Biografia

Aita Luis V.a Beaumontekoa eta ama Aldonza Folch de Cardona Manrique de Lara zituen.
Diego Álvarez de Toledo y Enríquez de Guzmán, Albakoa dukearen semea, ezkondu eta Antonio Álvarez de Toledo Beaumont semea izan zuen.
Lope de Vega espainiar poetak honako bertsoak eskaini zizkion:
| « | Veíase entre unos tajos y espesura Navarra bella, y en un alto monte, Lerín, y el río que le da hermosura; y de luces cubierto el horizonte, mostraba, en un palacio, la divina Doña Brianda, gloria de Beaumonte. | » |
Zuhaitz genealogikoa :
Luis IV.a Beaumontekoa
Luis V.a Beaumontekoa
Brianda Beaumontekoa
Antonio Álvarez de Toledo Beaumont
Fernando Álvarez de Toledo Mendoza :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5733806
# Brian T. Delaney

Brian Thomas Delaney (Filadelfia, 1976ko azaroaren 17a) Estatu Batuetako bikoiztaile eta umorista da, Kung Fu Pandaren frankiziako bideo-jokoetan lan egin duena.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 2011 | Mr. Popper's Penguins | Tom Popper, Sr. (gaztea) | |
| 2012 | Total Recall | kutxazain automatiko (ahotsa) | |
* Datuak: Q21032345
* Multimedia: Brian T. Delaney / Q21032345
# Briana Williams

Briana Nichole Williams (2002ko martxoaren 21a) estatubatuar jatorriko esprinter bat da, Jamaikar herrialderako lehiatzen ari den 100 metro eta 200 metroetako aditua. Emakumezkoen 100 metroak eta 200 metroak irabazi zituen atletarik gazteena izan zen 2018ko20 urtez azpiko Munduko Txapelketan Tamperen, 16 urterekin.
15 urteko nesken 100 metroko munduko errekorra du 11,13 segundoko denborarekin, 2018ko martxoan ezarrita. 18 eta 20 urtez azpiko jamaikarra da emakumezkoen 100 metro eta 200 metroetan, marka pertsonalak 10,97 segundo eta 22,50 segundorekin hurrenez hurren.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | 4x100m |
| Munduko txapelketak (Sub20) ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Tampere Finlandia | 01 ! | 100m |
| 2018 | Tampere Finlandia | 01 ! | 200m |
| Panamerikar Txapelketak (Sub20) ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | San Jose Costa Rica | 01 ! | 100m |
| 2019 | San Jose Costa Rica | 02 ! | 4x100m |

## Estatistika
### Marka pertsonalak

| Proba | Marka (s) | Haizea (m/s) | Lekua | Data | Oharrak |
| 60 m | 7.15 | -1.1 | Kingston, Jamaika | 2020ko urtarrilaren 25a | Jamaikako 20 urtez azpiko errekorra |
| Indoor 60 m | 7.09 | N/A | New York, New York, AEB | 2022ko otsailaren 6a | Indoor Jamaikako 20 urtez azpiko errekorra |
| 100 m | 10.97 | +1.2 | Miramar, Florida, AEB | 2021eko ekainaren 5a | Jamaikako 20 urtez azpiko errekorra |
| 100 m | 10.93 w | +3,6 | Miramar, Florida, AEB | 2021eko ekainaren 5a | Haizeak lagunduta |
| 200 m | 22.50 | −0.1 | Tampere, Finlandia | 2018ko uztailaren 14a | Jamaikako 18 eta 20 urtez azpiko errekorra |
| 4×100 m-ko erreleboa | 41.02 | N/A | Tokio, Japonia | 2021eko abuztuaren 6a | Jamaikako errekorra, denbora guztietako 2. |

### Sasoiko onenak

* w = haizeak lagunduta (+2,0m/s)
| Urtea | 100 metro | 200 metro |
| 2014 | 13.25 | — |
| 2015 | 12.09 | 24.79 |
| 2016 | 12.58 | 26.16 |
| 2017 | 11.30 | 23.56 |
| 2018 | 11.13 | 22.50 |
| 2019 | 11.02 | 22.88 |
| 2020 | 12.43 | 24.70 |
| 2021 | 10.97 | 22.93 w |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Briana Williams wins World U20 sprint double» AW 2018-07-14 (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).
* ↑ «Week That Was: Is it Good to be a Young Phenom at World Juniors?, Bernard Lagat Still Has It, Mexican 800 Record Falls» LetsRun.com 2018-07-17 (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).
* ↑ «4x100 Metres Relay - women - senior - outdoor» www.worldathletics.org (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55496617
* Multimedia: Briana Williams / Q55496617
# Brindleyita

Brindleyita silikato motako minerala da eta serpentine subtaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Brindleyita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Ni,Al)3(Si,Al)2O5(OH)4}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Brindleyite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Bring Me the Head of Alfredo Garcia

Bring Me the Head of Alfredo Garcia (euskaraz 'Ekar ezazue Alfredo Garciaren burua') 1974ko Sam Peckinpah estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. Warren Oates eta Isela Vega aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
El Jefe izeneko lurjabe boteretsuak (Emilio Fernández) alaba haurdun dagoela jakin eta aita Alfredo Garcia dela aitorrarazi dio. Mendeku bila miloi bat dolar eskainiko du bere buruaren truke. Sappensly (Robert Webber) eta Quill (Gig Young) sari biltzaileak bere bila aterako dira eta Bennie (Warren Oates) ezagutuko dute taberna batean.

## Aktoreak

* Warren Oates: Bennie
* Isela Vega: Elita
* Robert Webber: Sappensly
* Gig Young: Johnny Quill
* Helmut Dantine: Max
* Emilio Fernández: el Jefe
* Kris Kristofferson: gidaria

## Kanpo estekak

* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q917403
# Bringing Up Baby

Bringing Up Baby (euskaraz Haurtxoa Hezitzen), 1938ko Howard Hawks estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. Hagar Wilde idazleak Collier's aldizkarian argitaratutako 1937ko izenburu berdineko kontakizun laburrean oinarritua dago. Katharine Hepburn, Cary Grant, Charles Ruggles, Barry Fitzgerald, May Robson, Walter Catlett eta Fritz Feld aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
David Huxley (Cary Grant) paleontologo lotsati eta despistatuak brontosaurio baten hezurduraren berreraikitzearen lan nekeza amaitzear da, jada guztia osatzeko alboko lepauztaia bakarrik falta zaio. Alice Swallow (Virginia Walker) idazkari odolgabearekin ere ezkontzera doa.
Golf partidu batean zehar Davidek Susan Vance (Katharine Hepburn) neska gaztea dirudun eta ezkongabea ezagutuko du, izaera independientedun eta jokaera aske eta inongo logikarik gabeko emakumea, Davidek lan egiten duen museoaren babesle ekonomiko potentziala. Ezaugarri guzti hauek eta Susanen izaerak David egoera barregarri eta estualdi ugaritan sartuko dute.

## Aktoreak
### Kredituetan

* Cary Grant: David Huxley doktorea (edota Bone jauna)
* Katharine Hepburn: Susan Vance
* May Robson: Elizabeth Carlton Random
* Charles Ruggles: Horace Applegate alkatea
* Walter Catlett: Slocum kondestablea
* Barry Fitzgerald: Aloysius Gogarty
* Fritz Feld: Fritz Lehman doktorea
* Virginia Walker: Alice Swallow
* George Irving: Alexander Peabody doktorea
* Leona Roberts: Hannah Gogarty andrea
* Tala Birell: Lehman andrea
* John Kelly: Elmer

### Ez dira kredituetan agertzen

* D'Arcy Corrigan: LaTouche irakaslea
* Billy Bevan: Tom
* Billy Franey: Harakina
* Dick Lane: Zirkuaren arduraduna
* Ward Bond: Motorodun polizia

## Kanpo loturak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
# Bringolo

Bringolo (bretainieraz Brengoloù) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217054
* Multimedia: Bringolo / Q217054
# Bring It On (filma)

Bring It On (euskaraz Eman Egurra), 2008ko Peyton Reed estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. Kirsten Dunst, Eliza Dushku, Jesse Bradford eta Gabrielle Union aktoreek antzeztu zuten.
Film ugarik osatzen duten saila osatzen du eta jarraipen hauek dauzka: Bring It On Again (2004), Bring It On: All or Nothing (2006), Bring It On: In It to Win It (2007), Bring It On: Fight to the Finish (2009), Bring It On: Worldwide Cheersmack (2017) eta Bring It On: Halloween (2022).

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEB, San Diego hiriko Rancho Carne institutuko Toros saskibaloi taldeak txapelketa nazionaleko trofeoa bereganatzeko koreografia erakargarri bat du. Baina neska animatzaile taldeko Torrance Shipman kapitain berriari garaipenerako bidea okertu zaio, aurreko kapitainak koreografia ohostu eta orain dantza egiten duen Clover taldeko animatzaileak erabiltzen baitu. Toros taldeko animatzaileek koreografia berri bat sortzen etsi-etsian dabiltzan bitartean, Isis (Gabrielle Union) buru duen Clover taldeak bere arazoak ere badauzka: txapelketa jokatzeko desplazamenduen gastuak ordaintzeko diru asko lortu beharrean baidaude. Tentsioa areagotu eta denbora agortuz doan heinean, bi kapitainek beren taldeak lur jota utziko dituzte. Talde bakar batek bakarrik ekar dezake trofeoa etxera, hortaz, onenak irabaz beza.

## Aktoreak

* Kirsten Dunst: Torrance Shipman
* Eliza Dushku: Missy Pantone
* Jesse Bradford: Cliff Pantone
* Gabrielle Union: Isis
* Clare Kramer: Courtney
* Nicole Bilderback: Whitney
* Tsianina Joelson: Darcy
* Rini Bell: Kasey
* Nathan West: Jan
* Huntley Ritter: Les
* Shamari Fears: Lava
* Natina Reed: Jenelope
* Brandi Williams: LaFred
* Richard Hillman: Aaron
* Lindsay Sloane: "Big Red"
* Bianca Kajlich: Carver
* Paige Inman: Jessica
* Holmes Osborne: Bruce Shipman
* Sherry Hursey: Christine Shipman
* Cody McMains: Justin Shipman
* Ian Roberts: Sparky Polastri
* Ryan Drummond: Antzokiko mutila
* Peyton Reed: Mimoa (kameoak)

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1141111
# Brindisiko probintzia

Brindisiko probintzia Italiako Apuliako eskualdeko probintzia da.
Probintziaren hiriburua Brindisi da.

## Brindisiko probintziako udalerriak

Brindisi Carovigno Ceglie Messapica Cellino San Marco Cisternino Erchie Fasano Francavilla Fontana Latiano Mesagne Oria Ostuni San Donaci San Michele Salentino San Pancrazio Salentino San Pietro Vernotico San Vito dei Normanni Torchiarolo Torre Santa Susanna Villa Castelli
| Udalerria | Biztanleria (2005) |
| Brindisi | 89.422 |
| Fasano | 38.552 |
| Francavilla Fontana | 36.349 |
| Ostuni | 32.720 |
| Mesagne | 28.136 |
| Ceglie Messapica | 20.794 |
| San Vito dei Normanni | 19.819 |
| Carovigno | 15.571 |
| Oria | 15.398 |
| Latiano | 15.211 |
| San Pietro Vernotico | 14.754 |
| Cisternino | 12.030 |
| Torre Santa Susanna | 10.584 |
| San Pancrazio Salentino | 10.467 |
| Erchie | 8.889 |
| Villa Castelli | 8.731 |
| San Donaci | 7.033 |
| San Michele Salentino | 6.251 |
| Torchiarolo | 5.051 |

## Ikus, gainera

* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Italieraz) Brindisiko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q16148
* Multimedia: Province of Brindisi / Q16148
# Brindisi Montagna

Brindisi Montagna Italiako udalerri bat da. Potenzako probintzian kokatuta dago, Basilicata eskualdean. 794 biztanle ditu, 59,88 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Brindisi Montagnak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Albano di Lucania Anzi Potenza Tricarico Trivigno Vaglio Basilicata

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52536
* Multimedia: Brindisi Montagna / Q52536
# Brindister (Hegoaldeko Mainland)

Brindister, Eskoziako Shetland uhartediko herri bat da, Mainland uhartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19460669
* Multimedia: Brindister, South Mainland / Q19460669
# Brindister (Mendebaldeko Mainland)

Brindister, Eskoziako Shetland uhartediko etxalde bat da, Mainland uhartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4968201
* Multimedia: Brindister, West Mainland / Q4968201
# Bronson (Michigan)

Bronson Michigango hiri bat da. Branch konderrian kokatua dago. 2010ean 2.349 biztanle zituen, 3,54 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Branch konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q927974
* Multimedia: Bronson, Michigan / Q927974
# Bronkopneumonia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Bronkopneumonia bronkioen eta albeolo ehunen aldi bereko hantura larria da.
Bi bronkopneumonia mota daude: bronkopneumonia arrunta bata, eta bronkopneumonia tuberkulosoa bestea. Bronkio eta albeolo ehunetan sortzen diren handigunetxoek ematen duten eritasuna bronkopneumonia arrunta da. Oso eritasun arrunta da, sulfamidak eta penizilina asmatu bitartean jende sail handia hiltzen zuena. Pneumokoko, estafilokoko, estreptokoko eta beste hainbat mikrobiok eragiten du gaixotasun hori, hotzaldi bat, gripe bat edo txarranpina harrapatu delako, askotan. Erremedioak alborengoarentzakoen antzekoak dira: gela zabal, aire hezedunetan egon, gehienbat edari elikagaiak baina indargarriak eta aipatu diren sendagaiak hartzea.
Bronkopneumonia tuberkulosoa edo berezia, mikrobioen bidez harrapatzen da. Handiguneez gainera biriketako ehunak urratu eta andeatzea ere gertatzen da kasu horretan; Koch baziloaren pozoiak eragiten du gaiztotze hori. Azkar zabaltzen da, handiguneak pilatuz joaten dira eta biriketan zuloak agertzeraino iritsi daiteke. Erremedioak: elikagai indargarriak, rifanpizina, estreptomizina, etab.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-11-28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q734512
* Multimedia: Bronchopneumonia / Q734512
# Bronllys

Bronllys, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Brecon eta Talgarth udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3309494
* Multimedia: Bronllys / Q3309494
# Bronson (Florida)

Bronson Floridako herri bat da. Levy konderrian kokatua dago. 2010ean 1.102 biztanle zituen, 10,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Levy konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2036740
* Multimedia: Bronson, Florida / Q2036740
# Bronkoskopia

Bronkoskopia arnas aparatua aztertzeko erabiltzen den proba osagarria da. Endoskopia mota honetaz neumologoak baliatzen dira trakea eta birikak aztertzeko.
Bertan, lesioa topatuz gero aukera dago biopsia egiteko eta geroxeago mikroskopioan aztertzeko.
1897an Gustav Killian alemaniarrak egin zuen lehendabiziko bronkoskopia.

## Teknika

Sudurraren bidez faringera iristen da medikua. Hortik laringean sartu behar da, lehenengo oztopo nagusia topatuta: glotisa.
Behin glotisetik sartuta, trakean sartuko da, eta hortik ezkerreko eta eskuineko bronkioak aztertzeko bidea edukiko du esploratzaileak.
Behin bronkioen barruan, hiru teknika egin dezake:
* Jariatzeen xurgaketa.
* BAL (Bronchoalveolar lavage) edo garbiketa bronkoalbeolarra.
* Biopsia.
Ondoren, hartutako laginak anatomia patologikoan eta mikrobiologian aztertuko dituzte, egunak hartzen dituena.

## Indikazioak

Bronkoskopia egitea indikatuta dago bi arnas gaixotasun hauek susmatzen direnean, batez ere: Birikako minbizia eta tuberkulosia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q237232
* Multimedia: Bronchoscopy / Q237232
# Bronkozabaltzaile

Bronkozabaltzailea bronkioen buxadura murriztu edo kentzen duen sendagaia da. Pazienteak hartzeko modu bi daude, alde batetik inhalagailutan eta bestetik lainoztatuta ospitale eta osasun zentroetan.

## Sailkapena

* Beta2-agonista aderenergikoak:
** Eragin laburrekoak:
*** Salbutamol ("Ventolin")
*** Terbutalina ("Bricanyl", "Terbasmin")
** Eragin luzekoak:
*** Salmeterol ("Serevent")
*** Formoterol ("Oxis", "Foradil")
* Antikolinergikoak:
** Ipratropio ("Atrovent")
** Tiotropio ("Spiriva")
* Beste batzuk: Teofilina.

## Ikus, gainera

* Pneumologia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q927234
* Multimedia: Bronchodilators / Q927234
# Bronson (Iowa)

Bronson Iowako hiri bat da. Woodbury konderrian kokatua dago. 2010ean 322 biztanle zituen, 0,79 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Woodbury konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1933856
# Bronson (Kansas)

Bronson Kansasko hiri bat da. Bourbon konderrian kokatua dago. 2010ean 323 biztanle zituen, 1,10 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bourbon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2901571
# Bronkow

Bronkow Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, [[Oberspreewald-Lausitz (barrutia)|Oberspreewald-Lausitz]] barrutian. 2014an 635 biztanle zituen 38,54 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q582780
* Multimedia: Bronkow / Q582780
# Bronn

Bronn edo Ser Bronn Urbeltzetakoa, George R. R. Martin idazlearen A Song of Ice and Fire eleberri saileko eta Game of Thrones telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Jerome Flynn aktoreak antzeztu zuen.
Jatorri apaleko soldatapeko hiltzaile eta gerlari trebea. Izaera umore beltz eta sardonikoa, izaera pragmatikoa eta amorala ditu. Tyrion Lannisterren adiskidea eta morroia bilakatuko da.