OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# William Farr

William Farr (1807ko azaroaren 30ean Kenleyn, Shropshiren - Londres, 1883ko apirilaren 14a) epidemiologo ingelesa da. Gaixotasunak hilik dauden substantzien bidez transmititzen direla baieztatu zuen. Horretan, hain zuzen, oinarritzen da bere Teoria Miasmatikoa. Gaixotasunen eta hilkortasunaren datu estadistikoen bilketan aurrendari izan zen. Farren kurba edo kanpaia izeneko kurba famatua da; bertan zera azaltzen da: naturan oinarria duen epidemia orok hasiera bat du, bere moda adierazten duen altitude muturra eta jaitsiera prozesu bat, desagerpenera iritsi daitekeena.

## Erreferentziak

* Datuak: Q3043711
* Multimedia: William Farr / Q3043711
# William F. Lamb

William Frederick Lamb (1883ko azaroaren 21a - 1952ko irailaren 8a) arkitekto estatubatuarra izan zen, Empire State Buildingen diseinatzaile nagusia izandakoa. Columbia Unibertsitateko Arkitektura Eskolan eta Parisko Arte Ederretako Eskolan ikasi zuen, Art Deco estiloko eskala handiko arkitekturarekin interesa zuelako. Carrère & Hastings enpresan sartu zen 1911an eta 1925. urtean Shreve & Lamb konpainia sortu zuen, Richmond Shreve arkitektoarekin batera. Lau urte geroago, Arthur Loomis Harmonekin zabalduko zen, Data horretatik aurrera deitzeko, Shreve, Lamb & Harmon. William Frederick Lamb-ek nazio eta nazioarte mailan hainbat bereizketa eta sari lortu zituen.
# William Friedkin

William Friedkin (Chicago, 1935eko abuztuaren 29 – Los Angeles, 2023ko abuztuaren 7a) Ameriketako Estatu Batuetako zinema eta telebista zuzendaria zein ekoizlea, The Exorcist eta The French Connection filmak zuzentzeagatik ezaguna.
Txikitan Citizen Kane ikusitakoan, zinemak liluratuta geratu zen. 1965ean Hollywoodera jo zuen, eta bi urteren buruan berak zuzendutako lehen filma estreinatu zen, Good Times.
70eko hamarkadaren hasieran haren lan hoberenak zuzendu zituen, aipatutako The French Connection eta The Exorcist. Lehenak 5 Oscar saria irabazi zituen, eta bigarrenak 10 izendapen jaso. Orduko, Francis Ford Coppola eta Peter Bogdanovichekin batera, Hollywoodeko puntako zuzendaritzat jotzen zen Friedkin. Zoritxarrez, haren hurrengo filmetan ez zuen adinako arrakastarik lortu.

## Filmografia (zuzendari gisa)

* The Caine Mutiny Court-Martial (2023)
* Killer Joe (2011)
* Bug (2006)
* The Hunted (2003)
* Rules of Engagement (2000)
* Jade (1995)
* Blue Chips (1994)
* The Guardian (1990)
* Rampage (1988)
* To Live and Die in L.A. (1985)
* Deal of the Century (1983)
* Cruising (1980)
* The Brink's Job (1979)
* Sorcerer (1977)
* The Exorcist (1973)
* The French Connection (1971)
* The Boys in the Band (1970)
* The Night They Raided Minsky's (1968)
* The Birthday Party (1968)
* Good Times (1967)
* Datuak: Q51582
* Multimedia: William Friedkin / Q51582
# William Fothergill Cooke

William Fothergill Cooke (Ealing, Middlesex, 1806ko maiatzaren 4a – Farnham, 1879ko ekainaren 25a), ingeles asmatzailea izan zen.
Charles Wheatstonerekin batera, Cooke-Wheatstone telegrafo elektrikoaren asmatzailekidea izan zen, 1837ko maiatzean patente bat aurkeztu zuenagatik eta 1837ko ekainaren 12an eman ziotena.
John Lewis Ricardo-ekin batera Cookek "Electric Telegraph Company" konpainia sortu zuen, munduko lehen telegrafo konpainia publikoa. Ahalegin hori 1845eko irailaren 3an hasi zen, Konpainia behin betiko finkatuz, Cooke-Wheatstonek akzio eta patente gehienak izanik..
Cookek bere akzioen zati bat eman zien sindikatuko kideei, diruaren truke, enpresa sortzeko, eraketa hau 1846ko abuztuaren 5ean egin zen kontratu bidez. Cooke 1869an zaldun izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20101007234638/http://www.globusz.com/ebooks/Telegraph/00000023.htm

## Kanpo estekak

* THE NEW YORK TIMES: Sir William F. Cooke (nekrologia, 1879ko uztailaren 1a)
* http://distantwriting.co.uk/electrictelegraphcompany.aspx
* Datuak: Q1409652
* Multimedia: William Fothergill Cooke / Q1409652
# Xia Peisu

Xia Peisu edo Pei-su Hsia (Chongqing, 1923ko uztailaren 28a – Pekin, 2014ko abuztuaren 27a) informatikaria eta hezitzaile izan zen, informatikan eta teknologian ikertzaile aitzindaria izateagatik ezaguna. 107 Ereduaren garatzaile nagusia izan zen, Txinan egindako helburu anitzeko lehen ordenagailu elektronikoa, eta "Txinako Zientzia konputazionalaren Ama" deitzen zaio. Bera eta Yang Liming senarra Txinako Zientzien Akademiako kide hautatu zituzten 1991n. 2010ean, Txinako Informatikarien Federazioko Ibilbidearen Saria eman zioten.
2015az geroztik, erakunde horrek berak, Xiaren oroimenez, Xia-Piesu saria ematen die urtero emakume ingeniari eta zientzialariei, "informatikan, ingeniaritzan, hezkuntzan eta industrian egindako ekarpen eta lorpen bikainengatik".

## Erreferentziak

* ↑ Obituary of Academician XIA Peisu (1923-2014). Institute of Computing Technology, Chinese Academy of Sciences 27 de agosto de 2014.
* ↑ Nie Sijie. (16 de octubre de 2014). Xia Peisu: The Mother of Computer Science in China. All China Women's Federation.
* ↑ «Xia Peisu, la madre china de la computación | Vidas científicas» Mujeres con ciencia 14 de mayo de 2020.
* ↑ McNeill, Leila. «The computer pioneer who built modern China» www.bbc.com.
* ↑ «CCF AWARDS-CCF Awards-中国计算机学会» www.ccf.org.cn.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9124430
* Multimedia: Xia Peisu / Q9124430
# Xialu barrutia

Xialu barrutia (txinera tradizionalez: 下陆区) Txinako barruti bat da, Huangshi barruan. Azken zentsuaren arabera 176.614 biztanle zituen 66.2 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q648532
* Multimedia: Xialu / Q648532
# Xiamen Gaoqi nazioarteko aireportua

Xiamen Gaoqi Nazioarteko Aireportua (txinera sinplifikatuz: 厦门高崎国际机场; txinera tradizionalez: 廈門高崎國際機場; pinyineraz: Xiàmén Gāoqí Guójì Jīchǎng), (NAGE: XMN, NAZE: ZSAM), Xiamen hiriko aireportu nagusia da, eta 2008an 9 milioi bidaiarik erabili zuten.
Aireportuan Xiamen Airlines hegazkin konpainiaren egoitza nagusia dago.

## Ikus, gainera

* Txinako Herri Errepublikako aireportuen zerrenda
* Txinako Herri Errepublikako aireportuak bidaiarien arabera

## Erreferentziak

* ↑ (Txineraz) (xls) [www.caac.gov.cn/I1/K3/201403/P020140324403180721900.xls Txinako Hegazkintza Zibileko Agintaritza. ] (Noiz kontsultatua: 2014-04-06).

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Aireportuaren webgune ofiziala.
* (Ingelesez) Aireportuaren argazkia Ingelesezko Wikipedian.
* Datuak: Q177216
* Multimedia: Xiamen Gaoqi International Airport / Q177216
# Xi lakua

Xi lakua, Xi Hu edo Mendebaldeko lakua (txineraz: 西湖), Txinako Herri Errepublikako Zhejiang probintziako Hangzhou hirian dagoen lakua da.

## Ezaugarriak

Lakua duela 12.000 urte inguru sortu zela uste da. Batez-besteko sakonera 2,27 metrokoa da eta edukiera 14.290.000 metro kubikokoa.
Lakua famatua da Txina osoan, inguruaren edertasunagatik. Lakuan dauden uharte eta inguruetan, hainbat pagoda, zubi, tenplu eta bestelako eraikuntzak daude.

## Ondarea

* Yue-Yang tenplua (岳王廟)
* Lingyin tenplua (靈隱寺)
* Longjing te lantegiak (龍井茶園)
* Jingci tenplua
* Tigrearen iturburua (虎跑夢泉)
* Su Xiao Xiaoren hilobia (蘇小小墓)
* Wu Songen hilobia (武松墓)

## Jakingarriak

Txinako yuan bateko billetearen atzealdean, Xi lakua agertzen da.

## Argazkiak

* Leifeng pagoda
* Lakurako sarrera tradizionala
* Dragoi ontziak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Mendebaldeko lakuari buruzko informazioa.
* Datuak: Q502371
* Multimedia: West Lake / Q502371
# Xia dinastia

Xia dinastiak (txinera tradizionalez: 夏; pinyinez: Xià; Wade–Giles: Hsia), kronika txinatarren arabera K.a. XXI. mendetik K.a. XVI. mendera iraun zuen eta Txinaren historiako lehenengo dinastiatzat hartzen da. Sima Qianen memoria historikoek dinastia horretako 17 erregeren izenak biltzen dituzte. Shang dinastiak jarraitu zion eta, Sima Qianek kontatzen duenez Hiru agurgarri eta bost enperadoreren garaia izan ostean gertatu zen.

## Dinastiaren historia

Xia dinastia boterean jarri aurretik inguruko hainbat tribu egon ziren boterean. Yu Handia, dinastiako lehenengo enperadorea, hil zenean, Yi tribuak ordezkatu behar zuen boterean, baina haren seme Qi jabetu zen boterearekin. Beste tribu guztiek gerra deklaratu zioten Xiari baina Xiak garaitu eta dinastia ezarri zuen. Gainerako herriek ez zuten Xiaren agintea onartuko eta gerrak egoten jarraitu zuen. Xia dinastiako azken erregea, Jie (桀, Jié), tirano bat izan zen. Shang dinastiakoek garaitu zuten eta Tang izan zen dinastia berria eraiki zuen buruzagia.

## Xia dinastiako subiranoak

Sima Qianen arabera hauek izan ziren Xia dinastiako hamazazpi subiranoak:
| Erregealdiaren ordena | Erregealdiaren urteak | Izena Txineraz | Pinyin | Oharrak |
| 01 | 45 | 禹 | Yǔ | Yu Handia ere deitua (大禹, Dà Yǔ) |
| 02 | 10 | 啟 | Qǐ| |
| 03 | 29 | 太康 | Tai Kang | |
| 04 | 13 | 仲康 | Zhòng Kāng | |
| 05 | 28 | 相 | Xiāng | |
| 06 | 21 | 少康 | Shào Kāng | |
| 07 | 17 | 杼 | Zhù| |
| 08 | 26 | 槐 | Huái | |
| 09 | 18 | 芒 | Máng | |
| 10 | 16 | 泄 | Xiè | |
| 11 | 59 | 不降 | Bù Jiàng | |
| 12 | 21 | 扃 | Jiōng | |
| 13 | 21 | 廑 | Jǐn | |
| 14 | 31 | 孔甲 | Kǒng Jiǎ| |
| 15 | 11 | 皋 | Gāo | |
| 16 | 11 | 發 | Fā| |
| 17 | 52 | 桀 | Jié| Lu Gui ere deitua (履癸, Lǚ Guǐ) |
Dinastiaren izena batzuetan erregealdiaren izenaren aurretik doa. Adibidez: Xia Yu (夏禹).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q169705
* Multimedia: Xia Dynasty / Q169705
# Xiaguan Barrutia

Xiaguan Barrutia (txinera sinplifikatuz: 下关区; pinyineraz: Xiàguān Qū), Nanjing osatzen duten barrutietako bat da. 2004ko erroldaren arabera, 290.000 biztanle bizi ziren 29,08 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera

* Nanjingen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Xiaguan barrutiko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q784841
# Xiacheng Barrutia

Xiacheng Barrutia (txinera sinplifikatuz: 下城区; pinyineraz: Xiàchéng Qū), Hangzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 405.000 biztanle bizi ziren 31,46 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera

* Hangzhouren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Xiacheng barrutiko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q1361574
* Multimedia: Xiacheng District / Q1361574
# Xiamen

Xiamen (txinera sinplifikatuz: 厦门, pinyineraz: Xiàmén), Fujian probintzian dagoen azpiprobintzia mailako hiria da. Guztira, 2.500.000 biztanle inguru dauzka eta 1.565 kilometro karratuko azalera.
Munduko porturik garrantsitsuenetako bat hirian dago.

## Inguru naturala eta kokapena

Hiriaren mugakideak honakoak dira: Itsaso Horia hegoaldean, Quanzhou iparralde eta ekialdean, eta Zhangzhou mendebalde eta hego-mendebaldean.

## Banaketa administratiboa

* Huli Barrutia (湖里区; O-li Khu)
* Siming Barrutia (思明区; Su-beng Khu)
* Haicang Barrutia (海沧区; Hai-chhong Khu)
* Jimei Barrutia (集美区; Ji-mei Khu)
* Tong'an Barrutia (同安区; Tong-an Khu)
* Xiang'an Barrutia (翔安区; Siong-an Khu)

## Garraio publikoa

Xiamengo Autobus Azkarra, hiriko gobernuak eraikitako garraio publiko sarea da. Xiamenek metroa eraikitzeko biztanleria nahikorik ez duela eta, hiriko agintariek herritarrak leku batetik bestera garraiatzeko sistema eraginkor bat bilatu behar izan zuten. Horrela, hiriaren erdialdea bidezubien bitartez zeharkatzen duen autobusak igarotzeko errepidea eraiki zuten.

## Klima

Datu klimatikoak (Xiamen (1971–2000)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 17.0 | 16.6 | 18.8 | 23.1 | 26.6 | 29.5 | 32.0 | 31.8 | 30.0 | 27.4 | 23.6 | 19.2 | 24.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 9.7 | 9.8 | 11.8 | 15.9 | 19.9 | 23.3 | 25.0 | 24.8 | 23.3 | 20.3 | 16.2 | 11.7 | 17.6 |
| Euria (mm) | 34.2 | 99.4 | 125.2 | 157.0 | 161.8 | 187.2 | 138.4 | 209.0 | 141.4 | 36.2 | 31.1 | 28.2 | 1349.1 |
| Euri egunak (≥ 0.1 mm) | 7.1 | 12.0 | 15.4 | 14.6 | 15.2 | 14.8 | 9.9 | 10.9 | 9.0 | 3.2 | 4.0 | 4.9 | 121.0 |
| Eguzki orduak | 133.3 | 88.3 | 89.6 | 105.6 | 132.6 | 163.8 | 234.6 | 211.6 | 178.9 | 188.4 | 163.0 | 163.5 | 1853.2 |
| Hezetasuna (%) | 75 | 80 | 83 | 82 | 84 | 86 | 82 | 82 | 78 | 71 | 70 | 70 | 77 |
| Iturria: China Meteorological Administration ||||||||||||||

## Argazkiak

* Hiriaren ikuspegia itsasotik.
* Yundang lakuaren ikuspegia.

## Ikus, gainera

* Fujian probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak

* ↑ 中国地面国际交换站气候标准值月值数据集（1971－2000年）. China Meteorological Administration (Noiz kontsultatua: 17 March 2009).

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Xiamengo gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q68744
* Multimedia: Xiamen / Q68744
# Xia Tenzinen bidaia miresgarria

Xia Tenzinen bidaia miresgarria Patxi Zubizarretak idatziriko abenturazko kontakizuna da, bertan, Xia Tenzinen bidaia kontatzen da. 2010eko Euskadi saria lortu zuen "Euskarazko Haur eta Gazte Literatura" atalean. 2009an haur-literaturako XX. Ala Delta saria irabazi zuen. Liburuan kapitulu bakoitzak izenburu bitxi bat du eta izenburu bakoitzaren atzean misterio ugari daude gordeta. Liburuak, Jacoba Muñizen zuri beltzezko ilustrazio batzuk ditu lagungarri moduan.

## Haria

Abenturazko kontakizun honetan, izenburuak bildu bezala, Xia Tenzinen bidaia kontatzen da. Xia Tenzin, 2,40m.ko mutil erraldoia da eta Tibeteko mendietan bizi da. Bere aitaren ametsa itsasoa ikustea zen, abiatu zen itsasorantz baina ez zen itzuli. Xia Tenzinek bere egiten duen ametsa betetzeko asmoz, eta bide batez, aita topatzeko helburuarekin, bidaia egingo du Tibetetik Txina zeharkatuz Itsaso horiraino. Bidaia istorioaren haria izango da, Xia Tenzin bere aitak aspaldi eginiko bidai hori egitera abiatzen denean hasten baita istorioa. Abenturaz betetako bidaia izango da. Bidai horretan. Xia Tenzin hazi egingo da; Denborak eta pasatzen dituen abenturak erakutsi egiten diote bere buruaren jabe egiten kolpez kolpe, abenturaz abentura. Eskailera baten maila bakoitzak zerbait erakusten dio… Uste batzuekin eman zion hasiera bidaiari eta beste gauzak aurkitu ditu bertan.

## Liburuaren ezaugarriak

Patxi Zubizarretaren ipuin hau entretenigarria eta atsegina izateaz gain, badu herri literaturatik, herri ipuinetatik; kontatzeko modua, egiturak, narratzeko moduak, argumentuak...
Zubizarretak ahozko literaturaren erritmoa eta kontatzeko era darabiltza, baina horren ondoan, eta horren osagarri, idazkera poetikoa ere bai. Honen guztiaren adibide garbia ditugu liburua osatzen duten hamar kapituluen izenburuak (hamarrak dira euri ezberdinak -edo euri ezberdinekin jolasten du idazleak-: Tximeleta euria, Kristal euria, Euri berdea, Harri euria, Apo eta suge euria... egoera ezberdinen ispilu).

## Erreferentziak

* ↑ Xia Tenzinen bidaia miresgarria
* ↑ Xia Tenzinen bidaia miresgarria
* 1 2 Bizitzaren bidaia miresgarrian. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25476492
# Xiahuayuan barrutia

Xiahuayuan barrutia (txinera tradizionalez: 下花园区) Txinako barruti bat da, Zhangjiakou barruan. Azken zentsuaren arabera 62.764 biztanle zituen 311.05 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1196744
* Multimedia: Xiahuayuan District / Q1196744
# Welzow

Welzow Alemaniako hiri-udalerri bat da, Brandenburgo estatuan. Azken zentsuaren arabera 3.297 biztanle zituen, 39,57 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q572607
* Multimedia: Welzow / Q572607
# Weltersburg

Weltersburg Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Westerwald barrutia|Westerwald]] barrutian. 2014an 286 biztanle zituen 2,66 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q645520
* Multimedia: Weltersburg / Q645520
# Welton (Iowa)

Welton Iowako hiri bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 165 biztanle zituen, 0,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clinton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q741611
* Multimedia: Welton, Iowa / Q741611
# Welwyn Garden City

Welwyn Garden City, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Hertfordshire konderrian.
2011n 48.380 biztanle zituen.
* Datuak: Q19789
* Multimedia: Welwyn Garden City / Q19789
# Wem

Wem, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Shropshire konderrian.
6.100 biztanle ditu.
* Datuak: Q301082
* Multimedia: Wem / Q301082
# Welthauptstadt Germania

Welthauptstadt Germania (euskaraz Munduko Germania Hiriburua) Berlin hiria zaharberritzeko Adolf Hitlerren proiektuak jaso izena da. Hiri hau Bigarren Mundu Gerran garaipena lortu ondoren bere etorkizuneko Alemaniaren ikuspegiaren zatia zen. Albert Speerrek, «Hirugarren Reicheko arkitekto nagusia» zenak, metropoli hura berreraikitzeko plan ugari burutu zituen. Guzti honen zati txiki bat Bigarren Mundu Gerra aurretik gauzatu zen.
Welthauptstadt izenburua Berlin "probintzialegia" zelako ustetan hatutatu zen eta hiria munduko beste hiriburu handiak ziren Londres, Paris edota Washington Hiriaren parera edota gainetik jarri nahi zelako.
Proiektu hauetako batzuk gauzatzea lortu zen, horien artean honako hauzek zeudelarik: hiria gurutzatuko zuen Eki-Mendebaldeko ardatza sorrera, Charlottenburger Chaussee etorbidearen zabaltzea (gaur egun Straße des 17. Juni etorbidea) eta Berlingo erdigunean Garaipenaren Zutabea ezartzea. Beste batzuk aldiz ez, adibidez Große Halle (Kupula Handia), gerraren hasierak bertan behera laga baizituen.

## Ikus gainera

* Volkshalle

## Kanpo estekak

* Welthauptstadt Germania hiriaren 3 dimentsiotako errekreazioa. ZDF. Youtube.com
* Germania Mitoa erakusketa ikusgai. (eleanitza)
* Datuak: Q156908
* Multimedia: Welthauptstadt Germania / Q156908
# Welton udalerria, Clinton konderria (Iowa)

Welton udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Clinton konderrian. Azken zentsuaren arabera 489 biztanle zituen, 32.15 milia karratu (83.3 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Welton udalerriak 204 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 32.994 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1011388
# Weltpolitik

Weltpolitik hitza alemanieratik dator eta "Mundu politika" esan nahi du. Hitz horrekin Gilen II.a Alemaniako enperadoreak nazioarteari begira ezarri zuen politika berria. Realpolitika ordezkatu zuen.

## Ezaugarriak

Politika berri hori estrategia armamentista oldakor batez oinarritzen zen. Alemaniaren indar ekonomia eta industriala handitzen ari zen eta politika horren bidez Europan indar horren araberako espazioa lortu nahi zuten. Azken buruan inperio kolonial bat nahi zuten lortu, beste potentziek zuten parekoa. Politika berri honen ondorioz gatazka diplomatiko desberdinak sortu ziren eta, azkenik, Lehen Mundu Gerra bera ere.
Politika berri horren ikur nagusia Alemaniako Inperioko Itsas Armada sortzea izan zen. Armada horren helburua Erresuma Batuko Royal Navy bera gainditzea zen. Ondorioz, bi potentzien arteko armen karrera bat sortu zen. Azkenean, nahiz eta historikoki etsaiak izan, Frantzia, Erresuma Batua eta Errusia itsas-potentzia berri horren aurka elkartu ziren. Horrela, Europa bi zatitan banandu zen: Aliantza Hirukoitza batetik (Frantzia, Erresuma Batua eta Errusia) eta Alemania, Austria-Hungariako Inperioa eta Italia bestetik.

## Planteamenduaren jatorria

Alemaniak batasunaren prozesua amaituta zuen eta garai berri bati aurre egin behar zion: nazioarteko boterea indartzeko fasea. Planteamendu horretan Kolonialismoa ezinbestekoa zen. Modu batez darwinismo izaditik estatuei aplikatu zuten, gizarte-darwinismo: estatu bat handitzen saiatzen ez bazen, ahulduta, azkenean desagertuko zen. Edo, beste modu batez esanda, bakarrik indartsuenak aurrera ateratzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.merriam-webster.com/dictionary/weltpolitik
* ↑ http://www.historiasiglo20.org/GLOS/weltpolitik.htm

## Ikus, baita ere

* Realpolitik

## Kanpo estekak

* Datuak: Q340202
# Welzheim

Welzheim Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 11.335 biztanle zituen, 37,99 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q82421
* Multimedia: Welzheim / Q82421
# Yoshiaki Fujita

Yoshiaki Fujita (japonieraz: 藤田 義明, 1983ko urtarrilaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Oita Trinita eta Júbilo Iwata.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q511457
# Yoshiaki Komai

Yoshiaki Komai (japonieraz: 駒井 善成, 1992ko ekainaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC eta Urawa Reds.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q10528767
# Yoshiaki Sakazaki

Yoshiaki Sakazaki (japonieraz: 坂崎 義明, 1974ko maiatzaren 15a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Júbilo Iwata.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23831190
# Yoshiaki Sato

Yoshiaki Sato (japonieraz: 佐藤 慶明, Sato Yoshiaki, 1969ko ekainaren 19a -) Japoniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1994 | 1 | 0 |
| Guztira | 1 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q2282921
# Yoshi

Yoshi (japonieraz: ヨッシ, bere izena 良 ideogramatik eratorri da, "Ona" esan nahi duena), Nintendoren zenbait bideojokotan agertzen den dinosauro hibrido antropomorfiko bat da, batez ere Marioren frankizian, bere joko sail propioa ere baduen arren. Yoshi, lehen aldiz, SNES kontsolaren Super Mario World (1990) jokoan agertu zen, Mario eta Luigiren taldekide bezala (askotan Yoshik errepikatzen duen rol bat). Beranduago, plataforma eta logika jokoak egin zituen, Yoshi's Island, Yoshi' s Cookie, Yoshi's Story eta Yoshi's Woolly World besteak beste. Mario Party, Mario Kart eta Super Smash Bros bezalako telesailetan ere agertu da Yoshi.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214174
* Multimedia: Yoshi (character) / Q214174
# Yoshiaki Arai

Yoshiaki Arai (japonieraz: 新井 栄聡, 1995eko irailaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q47582611
* Multimedia: Yoshiaki Arai / Q47582611
# Yoshiaki Kinoshita

Yoshiaki Kinoshita (japonieraz: 木下 淑晶, 1990eko ekainaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokushima Vortis.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17129525
# Yoshiaki Ota

Yoshiaki Ota (japonieraz: 太田 吉彰, Ota Yoshiaki, 1983ko ekainaren 11 -) Japoniako futbolaria da. 2007ko Asiako Kopan parte hartu zuen.

## Kanpo estekak

* soccerway.com
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q2539152
# Yoshiaki Hoya

Yoshiaki Hoya (japonieraz: 保谷 吉昭, 1985eko martxoaren 23a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vissel Kobe.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23905514
# Yoshiaki Maruyama

Yoshiaki Maruyama (japonieraz: 丸山 良明, 1974ko urriaren 12a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos eta Albirex Niigata.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q195435
# Ystradowen

Ystradowen, Galesko udalerri txiki bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Cardiff hiriburutik milia gutxi batzuk mendebaldera dago, eta Cowbridge udalerritik hiru milia iparraldera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8059810
* Multimedia: Ystradowen / Q8059810
# Ystradfellte

Ystradfellte, Galesko merkatu udalerri txiki bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 556 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1009284
* Multimedia: Ystradfellte / Q1009284
# Ythanwells

Ythanwells, Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8059822
# Ythsie

Ythsie, Eskoziako etxalde bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan eta Tarves herritik milia bat ekialdera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50875461
# Ystrad Mynach

Ystrad Mynach, Galesko udalerri bat da, Caerphilly konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1774850
* Multimedia: Ystrad Mynach / Q1774850
# Ystradgynlais

Ystradgynlais,Galesko udalerri eta komunitate bat da, Powys konderrian. Tawe ibaiaren ertzean dago.
2011ko erroldaren arabera 8.092 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2720261
* Multimedia: Ystradgynlais / Q2720261
# Ystumtuen

Ystumtuen, Galesko udalerri txiki bat da, Ceredigion konderrian. Afon Rheidol ibaiaren ibarrean dago.
1970eko hamarkadan bertan hippyen komunitateak ezarri ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8059811
* Multimedia: Ystumtuen / Q8059811
# Ythanbank

Ythanbank, Eskoziako herri bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8059821
* Multimedia: Ythanbank / Q8059821