OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aramos

Aramos Cossidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Zeuzera ramosa da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Aramos desdemona | daturik gabe |
| Aramos itys | daturik gabe |
| Aramos ramosa | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18129829
* Espezieak: Aramos
# Aramotz

Aramotz Aramozko mendilerroan kokatzen den mendi bat da. 511 metroko altuera du.

## Ikus, gainera

* Bizkaiko mendiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60450036
# Aramón Formigal

Aramón Formigal eski estazioa Aragoiko Pirinioetako Tenako ibarreko Formigalen dago. 2014an Aramón Panticosarekin bat egin zuen Aramón Formigal - Panticosa sortzeko.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Eski estazioaren webgune ofiziala
* Datuak: Q3107623
* Multimedia: Formigal / Q3107623
# Aramitzeko kantonamendua

Aramitzeko kantonamendua :
| IPAR EUSKAL HERRIA BEARNO Aramitzeko kantonamenduaren kokalekua, Pirinio Atlantikoak departamenduan ||
| Administrazioa ||
| Estatua Eskualdea Departamendua Barrutia | Frantzia Akitania Pirinio Atlantikoak Oloroe-Donamaria |
| INSEE kodea | 64 02 |
| Hiriburua | Aramitze |
| Informazioa ||
| Biztanleria | 3,162 bizt. (2007) |
| Azalera | 210 km² |
| Dentsitatea | 15 bizt./km² |
| Banaketa ||
| Udalerri kopurua | 6 |
Aramitzeko kantonamendua (frantsesez Canton d'Aramits) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduko eskualde administratiboa da. Hiriburua Aramitze da.

## Udalerriak

* Arhantze
* Aramitze
* Ereta
* Inhasi
* Izorra
* Landa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1724199
* Multimedia: Canton d'Aramits / Q1724199
ieaPirinio Atlantikoetako kantonamenduak :
# Aramón Panticosa

Aramón Panticosa eski estazioa Aragoiko Pirinioetako Tenako ibarreko Panticosan dago. 2014an Aramón Formigalekin bat egin zuen Aramón Formigal - Panticosa sortzeko.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Eski estazioaren webgune ofiziala
* Datuak: Q2859512
* Multimedia: Aramon Panticosa / Q2859512
# Atemajac de Brizuela (udalerria)

Atemajac de Brizuela Mexikoko udalerri bat da. Jalisco estatuan kokatua dago. 2010ean 6.655 biztanle zituen 355,5 km²ko azaleran. Herriburua [[Atemajac de Brizuela (Atemajac de Brizuela)|Atemajac de Brizuela]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3310818
* Multimedia: Atemajac de Brizuela Municipality / Q3310818
# Atempan (udalerria)

Atempan Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 25.386 biztanle zituen 48,11 km²ko azaleran. Herriburua [[Atempan (Atempan)|Atempan]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3893117
* Multimedia: Atempan Municipality / Q3893117
# Atena Lucana

Atena Lucana Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 2.346 biztanle ditu, 26,01 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Atena Lucanak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brienza Polla Sala Consilina San Pietro al Tanagro Sant'Arsenio Teggiano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80586
* Multimedia: Atena Lucana / Q80586
# Atena Nikeren tenplua

Atena Nikeren tenplua (antzinako grezieraz: Ναός Αθηνάς Νίκης) Atenasko Akropolian dagoen tenplua da, Atena eta Nike jainkosei eskainia. K.a. 420 inguruan eraikia, Akropoliko lehen tenplu guztiz joniarra da. Kokaleku gailena du Akropoliko hego-mendebaldeko sarreraren eskuinean, Propileoetan.

## Historia

Athena Garailea (Αθηνάς Νίκης) ere esaten zaio, persiarren kontrako Salaminako gudua (K.a. 480) oroitzeko eraikia izan zen. Ideia K.a. 449. urtean eman zen, pertsiarrekin bakea lortu ondoren (Kaliasen bakea). Hala ere, Perikles eraikuntzaren aurka agertu zen eta lanak ez ziren K.a. 421 urtera arte hasi; ordurako Peloponesoko Gerra (K.a.431-404) hasita zegoen.
Proiektuaren burua Kalikrates (Καλλικράτης) arkitektoa izan zen, Partenoiko eraikuntzan ere parte hartu izandakoa.
Barruan xoanon irudi bat zegoen, hots, Atena pertsonifikatua, Nike gisa, hegodun jainkosa, itsas garaipenen ikurra. Baina tenplua erritu handiak egiteko prestatuta ez zegoenez, aurreko aldean aldare bat jarri zuten, horrela kanpoan zeremoniak egin ahal izango zituzten.
Tenplua gaur egun, jatorrizko erara berreraikia izan da baina frontoi, entablamendu eta estalkiaren zati batzuk galdu ditu.

## Deskribapena
### Altxaera

Tenpluak altxaeran 8 metroko garaiera du. Zutabeak jonikoak eta haitzurdinezkoak dira. Arkitrabeak hiru banda ditu, frisoa jarraia eta erlaitza da. Bukatzeko frontoiak Atenaren omenez egindakoak dira.
| Ustezko jatorrizko altxaera berreraikia. | Oinplanoa. |

### Oinplanoa

Oinplanoa, neurri txikikoa bera, anfiprostilo-tetrastilo bati dagokiona da. Bertan aurreko aldea (pronaoa) eta atzeko aldea (opistodomos) portiko txiki bihurtzen dira. Cella, edo "jainkosaren aretoa", laukia da (4 x 4 metro), tenplu oso txikia beraz, giza neurrikoa eta proportzio harmoniatsuekin. Neurri horiek guztiak, txikiak izan arren, matematikoki eginak izan ziren, lerdentasun itxura emateko asmotan. Marie-Christine Hellmann arkeologo frantsesaren esanetan, neurri hauen arrazoia leku gutxi izatean datza.

### Apainketa

Tenpluaren frisoan Atena, Zeus eta Poseidon atenastarrei laguntza ematen ageri dira. Zalantza gabe, hau hiritarren adorea pizteko saiakera bat izan zen, garai hura Peleponesko Gudarekin bat zetorrelako, izan ere, guda hura galdu egin zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Espazio-mugak direla eta.
* ↑ Hellmann, Marie-Christine (1998).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q384813
* Multimedia: Temple of Athena Nike (Athens) / Q384813
# BMW X5

BMW X5, BMW alemaniar enpresaren lur orotako ibilgailu modelo bat da, 1999tik aurrera ekoizten zutena. X5aren bigarren belaunaldia 2006an aurkeztu zuten. Acura MDX, Audi Q7, Mercedes-Benz Clase GLE, Range Rover Sport, Porsche Cayenne eta Volkswagen Touareg dira bere aurkarietako batzuk. Volvo XC90k bezala, X5ak ez du erreduzitzailerik.
Dagoeneko herrialde askotan klasikotzat jotzen da, BMWren historiako lehen trakzio integraleko lur orotako ibilgailua delako, errebalorizazio oso handiarekin. Oso bilatuak eta kotizatuak dira E53ko unitateak, eskuzko martxa-aldaketa eta 3.0i bertsioetan sartutako gasolinazko M54B30 motor mitikoa muntatzen dituztenak. Fidagarritasun handiagatik, prestazio handiengatik eta kontsumo txikiagatik da ezaguna, eta horregatik merezi du munduko motor onenen zerrendan sartzea, "Ward's 10 Best Engines list" motorrean, 2001etik 2003ra bitartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q796778
* Multimedia: BMW X5 / Q796778
# BNSF Railway

BNSF Railway salgaiak garraiatzen dituen estatubatuar trenbide-enpresa da.
1995ean sortua, "1. Klasea" izeneko zazpi tren konpainietako bat da, bere mozkinak 277,7 milioi dolarretik gorakoak baitira. Ameriketako Estatu Batuetako trenbiderik handiena du.
51.200 km-ko bide-sarea du, 28 estatu hartzen dituena. Bere bide-sarea herrialdeko luzeena da. Bere berehalako lehiakideak, Union Pacific Railroad, 52.838 km trenbide ditu. 43.000 langile inguru ditu.
Holdinga 1995eko irailaren 22an sortu zuten. Atchison, Topeka and Santa Fe Railway ("Santa Fe") eta Burlington Northern Railroad enpresak erosi eta 1996ko abenduaren 31n Burlington Northern and Santa Fe Railway izena hartu zuen. 2005eko urtarrilaren 24an izenaz aldatu eta BNSF Railway Company bilakatu zen.

## Kanpo estekak

* Webgune Ofiziala
* Datuak: Q267122
* Multimedia: BNSF Railway / Q267122
# BNY Mellon Center

BNY Mellon Center Ameriketako Estatu Batuetako hainbat hiritako eraikinen izena izan daiteke:
* BNY Mellon Center: Pittsburgh hirian dagoen etxe orratza.
* BNY Mellon Center: Philadelphia hirian dagoen etxe orratza.
* BNY Mellon Center: Boston hirian dagoen etxe orratza.
# BMW M5

BMW M5a BMW etxearen bosgarren serieko kirol-bertsioa da. M ikurrak BMW Motorsport-ek diseinatu duela esan nahi du, hau da, BMW-ren kirol atala, lasterketetarako autoak egiteaz ere arduratzen dena. Jatorrian, Hartge enpresak diseinatu zuen kotxea. Ondoren BMW Motorsport-ek bereganatu zuen baina izena aldatuz, BMW M5 deitu zuen.

## Aurkezpena.

Lehen M5-a, Amsterdameko auto erakusketan aurkeztu zen 1984. urtean. Sedan berezi bat bezala aurkeztu zen, sedan normal baten erosotasunekin baino kirol auto baten prestazioekin. BMW 535I baten txasisa erabiltzen du eta BMW M1-aren motorraren ondorengoa, hobekuntza batzuk jaso zituena. Lau bertsio ezberdinetan eskaini zuten.

### Bertsioak:

* LHD (Left Hand Drive) Euro Spec M5.
* RHD (Right Hand Drive) Spec M5.
* NA (Iparramerika) Spec edo 1988 M5 ere deitutakoa.
* ZA (Hegoafrika) Spec M5.
LHD, RHD Euro Spec M5 eta ZA Spec M5 bertsioek M88/3 motorra erabiltzen zuten, 286 zaldi potentzia eskaintzen zuena; bitartean, iparamerikarren bertsioak, 256 zaldi potentzia eskaintzen zuen motorra erabiltzen zuten.
BMW M5 bertsioak :
| Zonaldea | ZP | 0-100 km/h | Abiadura maximoa |
| Europa | 286 | 6.5 s | 246 km/h |
| EEBB | 256 | 6.9 s | 238 km/h |
# BMW X3

BMW X3, BMW alemaniar enpresaren lur orotako ibilgailu modelo bat da, 2003tik aurrera ekoizten zutena. Serie 3 automobilean oinarritzen da, BMW X5aren osagarri gisa pentsatua, X3a baino lur orotako ibilgailu handiagoa, indartsuagoa eta garestiagoa.
Lehen belaunaldia Grazeko (Austria) lantegian egin zuen Steyr karrozeriagileak. Bigarren belaunaldirako, Spartanburgeko (Estatu Batuak) lantegira eraman zuen bere ekoizpena.
X3ren aurkarien artean Acura RDX, Alfa Romeo Stelvio, Jaguar F-Pace, Lincoln MKC, Lexus NX, Land Rover Discovery Sport, Mercedes-Benz Clase GLC, Porsche Macan eta Volvo XC60 daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q796780
* Multimedia: BMW X3 / Q796780
# BMW dorrea

BMW dorrea (alemanez BMW-Turm, BMW-Hochhaus edo BMW Vierzylinder, hots, "BMW lau zilindroa") Alemaniako Bavaria estatuko Munich hirian dagoen etxe orratz bat da. 1968-1972 bitartean eraiki zen eta azken 30 urte hauetan BMW autogintzako enpresaren egoitza nagusia izan da.
101 metroko garaiera eta 52,30 metroko diametroa ditu, Karl Schwanzer austriar arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* BMW

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) CTBUHren webgunea. (Noiz kontsultatua: 2013-06-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q526963
* Multimedia: BMW Tower / Q526963
# BMX Bandits (filma)

BMX Bandits edota Short Wave, 1983ko Brian Trenchard-Smith ingeles-australiar zinema zuzendariak zuzendutako abenturazko krimen drama film bat da. Nicole Kidman, Bryan Marshall, Angelo D'Angelo, James Lugton eta David Argue aktoreek antzeztu zuten.
1980ko hamarkadan modan egon ziren BMX txirrinduak leku askotan garaiko haur eta nerabeen artean ezagun egiten lagundu zuen filma da, tartean Euskal Herrian. Gaur egun aski ospetsua den eta garai hartan nerabe ezezagun bat besterik ez zen Nicole Kidman aktorearen lehenbiziko papaer protagonista ere izan zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Australia, Sydney hiria. Buruzagiaren (Bryan Marshall) gidaritzapeko lapur talde batek furgoi blindatu bateko dirua arrakastaz lapurtu berri du. Whitey (David Argue) eta Moustache (John Ley) taldekide baldarrak walkie talkien bidez poliziaren irrati frekuentzia entzutea lortuko dute, haiengandik ihes egiteko asmoz, baina PJ (Angelo D'Angelo), Goose (James Lugton) eta Judy (Nicole Kidman) BMX txirrinduzale nerabeek lapurrei aurre egingo diete.

## Aktoreak

* Nicole Kidman: Judy
* Angelo D'Angelo: PJ
* James Lugton: Goose
* Bryan Marshall: Buruzagia
* David Argue: Whitey
* John Ley: Moustache

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q796792
# BNP Paribas

BNP Paribas Frantziako bankua da, sozietate anonimo moduan eratua. 2000. urtean sortu zuten Banque Nationale de Paris (BNP) eta Paribas bankuak bilduz. Egun munduko zortzigarren bankurik handiena da 77 herrialde ezberdinetan lan egiten du.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q499707
* Multimedia: BNP Paribas / Q499707
# BNY Mellon Center (Filadelfia)

BNY Mellon Center, Ameriketako Estatu Batuetako Philadelphia hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 241 metro eta 54 solairu dauzka eta 1990ean amaitu zuten eraikitzen.
Kohn Pedersen Fox Associates arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
* Datuak: Q2743527
* Multimedia: BNY Mellon Center (Philadelphia) / Q2743527
# Balham (Londres)

Balham Londreseko Wandsworth udalerriko auzoa da, Ingalaterran. Charing Crossetik (Londres, Erresuma Batua) 7,2 km-ra (4,5 mi) inguru hego-mendebaldean dago. 2011ko erroldaren arabera, 14.751 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ «Wandsworth Ward population 2011» Neighbourhood Statistics (Office for National Statistics).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q804946
* Multimedia: Balham, London / Q804946
# Baliabide (argipena)

Baliabideak ekintza bat burutu edo prozesu bat garatzeko behar den elementuak dira. Terminoak erabilera ezberdinak ditu:
* baliabide ekonomiko edo ekoizpen-faktoreak, ekoizpen prozesu baterako behar diren elementuak;
* baliabide naturalak, naturan dauden elementuen multzoa, nolabait aprobetxagarriak edo baliozkoak direnak;
* giza baliabideak, erakunde bat osatzen duten pertsonen multzoa eta horien ahalmenak.
* Baliabide literario, baliabide erretoriko, figura erretoriko, estilo-figura edo diskurtsoko-figura, diskurtso bati, testu edo hizketa bati alegia, adierazkortasuna ematen dioten hizkuntza-baliabideak dira.
# Balhae

Balhae (koreeraz: 발해, txinera tradizionalez: 渤海; pinyinez: Bóhǎi, errusieraz: Бохай, translit.: Bokhay, mantxueraz: ᡦᡠᡥᠠ‍ᡳ) Koreako antzinako estatua, VIII. mendean Tae Cho-Yang korear jeneralak Mantxuriako iparraldeko eta Korea iparraldeko tunguen leinuez eratu zuena. Balhaen aginpidea Goguryeo estatuko aristokratek zuten, horiek baitziren, 668. urtean Sillako estatuak mendean hartu zituen arte, Ipar Korean eta Mantxurian aristokrazia osatzen zutenak. Balhae T´ang txinatar dinastiari zergak ordaintzen zizkion estatuetako bat zen (618-907). Garai horretan lurraldeak Sungari eta Amur ibaien arteko tarte osoa hartzen zuen. Balhaek burujabetasuna 627. urtean galdu zuen, Asiako erdialdeko khitan leinuek mendean hartu zutenean. Leinu horiek Txinako iparraldean kokatu ziren, eta Liao dinastia eratu zuten (947-1125).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28322
* Multimedia: Balhae / Q28322
# Baliabide berriztaezin

Baliabide berriztaezina edo baliabide finitua baliabide naturala mota bat da, ezin dena erraz ordezkatu modu natural batean, kontsumoaren abiadura bezain azkar. Adibidez, karbonoz egindako erregai fosilak baliabide berriztaezinak dira. Jatorrizko materia organikoa, beroaren eta presioaren laguntzaz, petrolioa edo gas naturala bezalako erregai bihurtzen da, baina ustiapen abiadura sorrera erritmo hori baino askoz azkarragoa da. Lurreko mineralak eta mineral metalikoak, erregai fosilak (ikatza, petrolioa, gas naturala) eta lurpeko ura baliabide ez-berriztagarritzat hartzen dira zenbait akuiferotan, nahiz eta elementu indibidualak beti kontserbatzen diren (erreakzio nuklearretan izan ezik).
Aitzitik, zura (modu iraunkorrean biltzen denean) eta haizea (energia bihurtzeko sistemak elikatzeko erabiltzen dena) bezalako baliabideak baliabide berriztagarritzat hartzen dira, hein handi batean, haien hornikuntza lokalizatua gizakientzat esanguratsuak diren denbora-esparruetan ere gerta daitekeelako.

## Erreferentziak

* ↑ Earth systems and environmental sciences.. Elsevier 2013 ISBN 978-0-12-409548-9. PMC 846463785. (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q936791
# Balgstädt

Balgstädt Alemaniako udalerri bat da, Saxonia-Anhalt estatuan. Azken zentsuaren arabera 1.078 biztanle zituen, 32,58 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q634456
* Multimedia: Balgstädt / Q634456
# Balhousie gaztelua

Balhousie gaztelua (ingelesez: Balhousie Castle) Eskoziako Perth hirian dagoen gaztelu bat da. Erdigunetik hiru kilometro iparraldera kokaturik dago.

## Historia

1631 urtean eraiki bazen ere, gutxienez hiru mende lehenago gaztelu bat bertan bazela uste da. Kinnoull-eko kondeen etxea zen eta hasiera batean harresiak inguratzen zuen.
XIX mendean bertan behera utzia izan zen eta 1862-63 urteetan David Smart arkitektoa gidari zela berreraiki egin zuten estilo baroniarrean. 1962an errejimentuaren egoitza nagusia eta museoa bihurtu zen. Bertan Black Watch bataloiaren historia azaltzen da, 1739an hasi eta gaur arterainokoa.

## Iruditegia

* Balhousie gaztelua.
* Black Watch-en oroigarria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4850823
* Multimedia: Balhousie Castle / Q4850823
# Bentwisch

Bentwisch Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 3.542 biztanle zituen, 29,26 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q694345
* Multimedia: Bentwisch / Q694345
# Bentpath

Bentpath, Eskoziako herri bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15706482
* Multimedia: Bentpath / Q15706482
# Bentrilokia

Bentrilokia edo sabeliztunaren antzea (latinetik ventrilocuus, "sabelarekin hitz egiten duena") ahotsa aldatzeko artea da, beste ahots edo soinu batzuk antzeratzeko.
Bentrilokia ikuskizunaren mundura bideratuta dagoenez, ahotsaren igorpena ahalik eta modu diskretuenean egin dadin saiatzen da, hau da, sabeliztunak ezpainak mugitu gabe edo ia mugitu gabe panpina bati ahotsa emateko gai izan dadin, ahotsa proiektatu ondoren panpinarengan bertan benetan sortu dela eman dezan. Hasiera batean, inhalazioan zehar urdaila ez ohikoa erabiltzearen ondorioa zela pentsatu zen, eta hortik latineko venter izena, "urdaila", eta lokia, "hitz egitea".
Bentrilokia ia beti pertsona baten eta panpina baten arteko elkarrizketa komiko edo sarkastikoaren bidez egiten da.

## Praktika

Sabeliztunaren antzea bokalizazio oso disimulatu baten bidez gauzatzen da, ia beti aho erdi irekiaren bidez eta ahalik eta ezpain gutxien mugituz, normalean emanaldietan sabeliztunak ikusleen arreta panpinaren ingurua eramaten saiatuz. Metodo honek zailtasun logikoa du ezpainetako kontsonanteak sortzeko (f, b, p eta m), eta horiek dituzten hitzak saihestuz edo kontsonanteak antzeko soinuekin (z, d, t eta n) ordezkatuz ebazten da. Horregatik, pertsonaiak gehiegizko azentuekin eta hizketa-moduekin interpretatu ohi dira, gabezia hori disimulatzen laguntzeko.

## Historia

Bentrilokiaren aztarnak aurkitu dira Egiptoko artean eta hebrear arkeologian. Atenasko Eurikles, ezagutzen den lehen sabeliztuna, hain ospetsu egin zen, ezen greziar sabeliztunei eurykleideak deitu baitzitzaien, engastrimanteis bezala ezagutzeaz gain, hau da, tripako profetak.
Frantzian, ezagutzen den lehen sabeliztuna Louis Brabant izan zen XVI. mendean.
Teknika XVIII. mendean hobetu zen. 1745ean, baziren artista transhumanteak txoritxoekin hitz egiten zutenak elkarrizketa zentzugabean. Bentrilokia ere ezaguna eta praktikatua zen Indian eta Txinan.
Arthur Prince 1881ean jaio zen Galesen, eta datuak dituen lehen sabeliztun modernoetako bat da. Aldi berean edan eta hitz egin zuen lehen sabeliztuna izatearen ohorea du. Bere txotxongilo eta emaztearekin lurperatu zuten.
Inoiz izan den sabeliztunik ospetsuena Edgar Bergen izan zen, Chicagon jaiotako artista, publikoaren aurrean frakezko jantzian aurkezten zena. Bere panpinak, Charlie McCarthyk, monokulo bat, kopa-galera eta etiketa-jantzia zeramatzan. Charliek era guztietako pertsonen aurkako esaldi garratzak botatzen zituen. Hollywoodeko urrezko garaiko hainbat filmetako protagonista izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Fundazioa, Elhuyar. «ventriloquía» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2023-03-07).
* ↑ «ventriloquia» Zehazki - UPV/EHU (Noiz kontsultatua: 2023-03-07).
* ↑ https://www.collinsdictionary.com/es/diccionario/ingles/ventriloquism
* ↑ https://www.britannica.com/art/ventriloquism

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Jack Williams sabeliztunaren bideoa.
* Datuak: Q661045
* Multimedia: Ventriloquism / Q661045
# Bentosaterapia

Txinatar bentosaterapia (txineraz:拔) txinatar medikuntza tradizionalaren sendabide bat da, munduko beste kulturetara ere hedatua dena. Bentosaterapian beirazko edo metalezko biribil itxurako bentosak erabiltzen dituzte, gorputzaren gainazaleko hainbat puntutan aplikatuz odola azaleratzeko.

## Kanpo estekak

* CUPPING by Subhuti Dharmananda, Ph.D., Director, Institute for Traditional Medicine, Portland, Oregon
* Massage Cupping
* Cupping Directory
* PubMed
* Traditional Cupping Film
# Bentzeno

Bentzenoa eraztun formako konposatu kimiko organikoa da. Eraztun forman kokatutako 6 karbono atomoz eta haietako bakoitzari lotutako hidrogeno atomo batez osatuta dago. Bere formula molekularra C$_6$H$_6$ da.
Bentzenoa petrolioaren osagaietako bat da, eta oinarrizko petrokimikoetako bat da. Kolorerik gabekoa eta usain gozoa duen likido sukoia da. Industrian etilbentzenoa eta kumenoa bezalako konposatu kimiko astunak eratzeko oinarri gisa erabiltzen da. Oktanaje altukoa denez, gasolinaren osagai garrantzitsua da.
Minbizi sortzailea denez, industriaz kanpo duen erabilera mugatua da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2270
* Multimedia: Benzene / Q2270
# Bentzidrilo

Kimika organikoan bentzidrilo talde edo erradikal esaten zaio difenilmetanoak hidrogeno bat galtzean sortzen den erradikalari. Bzh edo Ph$_2$CH• gisa adierazten da.
Halaber, bentzidrilo konposatu esaten zaie egituran difenilmetanoa edo bere deribatu ordezkaturen bat duten konposatu organikoei. Ez dira bentzidrilo konposatutzat jotzen beste eraztun batekin fusionatuta daudenak, heteroatomo bat dutenak edo metanoak hiru edo lau bentzilo ordezkatzaile dituenean.

## Adibideak

Segidan bentzidrilo konposatuen hainbat adibide.
| Pipadrola | Gilutensina | Budipina |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Abbreviations and Symbols» European Journal of Biochemistry 74 (1): 1–6. 1977-03 doi:10.1111/j.1432-1033.1977.tb11359.x. ISSN 0014-2956. (Noiz kontsultatua: 2024-05-27).
* ↑ «MeSH Browser» meshb.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-05-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6594689