OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Brooklyn

Brooklyn New Yorkeko barrutirik populatuena da, ia 2,5 milioi biztanleekin.
Breukelen hiri herbeheretarretik hartu zuen izena. Hiri independentea izan ondoren, 1898an New Yorken barruan sartu zen administratiboki.

## Brooklyndar ezagunak

* Al Capone, (1899-1947), gangsterra.
* Arthur Miller, (1915-2005), eleberrigilea eta entsegugilea.
* Rita Hayworth, (1918-1987), aktorea.
* Mickey Rooney, (1920-), aktorea.
* Mel Brooks, (1926-), zinema zuzendaria, gidoigilea, konposatzailea, ekoizlea, aktorea eta umorista.
* Larry King, (1933-), telebista aurkezlea eta irrati esataria.
* Carl Sagan, (1934-1996), astronomo eta zientzia hedatzailea.
* Alan Arkin, (1934-), zinemako aktorea, zuzendaria, ekoizlea, musikaria eta abeslaria.
* Woody Allen, (1935-), zinema zuzendaria, aktorea, gidoigilea, musikaria eta idazlea.
* Harvey Keitel, (1939-), aktorea.
* Neil Diamond, (1941-), konposatzailea eta abeslaria.
* Barbra Streisand, (1942-), abeslaria, aktorea, konposatzailea eta ekoizlea.
* Lou Reed, (1942-), abeslaria eta konposatzailea.
* Paul Auster, (1947-), idazlea.
* Richard Dreyfuss, (1947-), aktorea.
* Cyndi Lauper, (1953-), abeslaria eta aktorea.
* Marky Ramone, (1956-), bateriajolea eta The Ramones taldeko kidea.
* Steve Buscemi, (1957-), aktorea, zinema zuzendaria eta idazlea.
* John Turturro, (1957-), aktorea, zinema zuzendaria eta idazlea.
* Steve Guttenberg (1958-), aktorea eta umorista.
* Vincent D'Onofrio, (1959-), aktorea, zinema zuzendaria, ekoizlea, idazlea eta abeslaria.
* Eddie Murphy, (1961-), aktorea, zinema zuzendaria, abeslaria eta umorista.
* Michael Jordan, (1963-), saskibaloi jokalaria.
* Marisa Tomei, (1964-), aktorea.
* Lenny Kravitz, (1964-), musikaria.
* Mike Tyson, (1966-), boxeolaria.
* Jennifer Connelly, (1970-), aktorea.
* Corbin Bleu, (1989-), aktorea, abeslaria, konposatzailea, dantzaria, telebistako ekoizlea eta modeloa.
* MGMT, musika taldea.

## Brooklyn literaturan

* Brooklingo erokeriak (Alberdania, 2006), Paul Austerren The Brooklyn Follies liburuaren itzulpena.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Barrutiaren webgune ofiziala
* Datuak: Q18419
* Multimedia: Brooklyn, New York City / Q18419
# Brooklyn (Connecticut)

Brooklyn Connecticuteko herri bat da. Windham konderrian kokatua dago. 2010ean 8.210 biztanle zituen, 75,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Windham konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2446296
* Multimedia: Brooklyn, Connecticut / Q2446296
# Brooklingo erokeriak

Brooklyngo erokeriak (ingelesez: The Brooklyn Follies) Paul Auster idazleak 2005ean argitaratu zuen eleberria da. 2006. urtean Oskar Aranak euskaratu zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Nathan eta Tom osaba-ilobak dira. Osaba dibortziatuta dago eta bizitzan gorabehera franko bizi izan eta gero, ezertan askorik sinesten ez duela, biriketako minbiziaren putzutik burua ateratzen aurkitzen dugu bere haurtzaroko Brooklynen.

## Erreferentziak

* ↑ www.alberdania.net

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1211751
# Brooklyn (Iowa)

Brooklyn Iowako hiri bat da. Poweshiek konderrian kokatua dago. 2010ean 1.468 biztanle zituen, 3,20 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Poweshiek konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1944898
* Multimedia: Brooklyn, Iowa / Q1944898
# Brooklyn (Ohio)

Brooklyn Ohioko hiri bat da. Cuyahoga konderrian kokatua dago. 2010ean 11.169 biztanle zituen, 11,00 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cuyahoga konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q929401
* Multimedia: Brooklyn, Ohio / Q929401
# Brooklyn (Wisconsin)

Brooklyn Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Washburn konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 311 biztanle ditu, 36,3 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Washburn konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4974729
# Brooklyn's Finest

Brooklyn's Finest (euskaraz Brooklyngo Hoberena) 2009ko Antoine Fuqua estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako krime eta ekintza film bat da. Richard Gere, Don Cheadle, Ethan Hawke eta Wesley Snipes aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
New York, Brooklyn auzunea. Poliziaren Departamentua, Edward "Eddie" Dugan (Richard Gere) erretiroa hartzear dagoen polizia beteranoa eta izaera zintzoa baina bere burua suntsitzeko joera duen eta bere lankideen begirunea galdu duen agentea da. Bestalde, Sal Procida (Ethan Hawke) ustelkerian erori den plizia agentea da, eta diruaren truk dogra-saltzaile bat erail duelako errudun sentitzen da. Azkenik, Clarence "Tango" Butler (Don Cheadle), droga kasu batean infiltratu gisa lan egiten duen polizia da, baina bere lagunik onena bilakatu den Casanova "Caz" Phillips (Wesley Snipes) droga-trafikatzailea saltzera derrigortua izango da. Hiruak gertakizun sare bateannahastuak egongo dira.

## Aktoreak

* Richard Gere: Edward "Eddie" Dugan ofiziala
* Don Cheadle: Clarence "Tango" Butler detektibea
* Ethan Hawke: Salvatore "Sal" Procida detektibea
* Wesley Snipes: Casanova "Caz" Phillips
* Vincent D'Onofrio: Bobby "Carlo" Powers
* Brían F. O'Byrne: Ronny Rosario ofiziala
* Will Patton: Bill Hobarts
* Michael Kenneth Williams: Red
* Lili Taylor: Angela Procida
* Shannon Kane: Chantel
* Ellen Barkin: Smith agentea
* Wass Stevens: Patrick Leary detektibea
* Armando Riesco: George Montress detektibea
* Wade Allain-Marcus: C-Rayz
* Logan Marshall Green: Melvin Panton ofiziala
* Jesse Williams: Eddie Quinlan ofiziala
* Hassan Iniko Johnson: Beamer
* Jas Anderson: K. Rock
* Raquel Castro: Katherine
* Tobias Truvillion: Gutta
* Lela Rochon: 1. ikertzailea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q905385
* Multimedia: Brooklyn's Finest / Q905385
# Brooklyn (Indiana)

Brooklyn Indianako herri bat da. Morgan konderrian kokatua dago. 2010ean 1.598 biztanle zituen, 1,73 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Morgan konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q238588
* Multimedia: Brooklyn, Indiana / Q238588
# Brooklyn (Michigan)

Brooklyn Michigango herri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 1.206 biztanle zituen, 2,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jackson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1930227
* Multimedia: Brooklyn, Michigan / Q1930227
# Brooklyn (Illinois)

Brooklyn Illinoiseko herri bat da. St. Clair konderrian kokatua dago. 2010ean 749 biztanle zituen, 2,15 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* St. Clair konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2530039
* Multimedia: Brooklyn, Illinois / Q2530039
# Bertso zaharrak

Bertso zaharrak 1974an Xabier Lete, Antton Valverde eta Julen Lekuona abeslariek plazaratu zuten bertso zaharren bilduma izan zen. Bilduma bi albumetan zabaldu ziren. Bertsoak garaiko estiloan musikatuak izan ziren eta, horrela, zabalkunde handia ezagutu zuten. Jatorrizko edizioa Herri Gogoa Edigsa konpainiak egin zuen. Lanak, nolabait, bertsolaritza zabaldu eta sustatu nahi zuen eta helburu horrekin hiru abeslariek plazaz plaza aritzeko espektakulua sortu zuten, gero albumen oinarria izango litzatekeena. Azala Felix Garridok atondu zuen.

## Taldea

* Antton Valverde: ahotsa eta piano.
* Julen Lekuona: ahotsa.
* Xabier Lete: ahotsa eta gitarra.

## Bertsoak

Bi album ziren, beraz lau alde zituen:

### 1. diskoa
#### A aldea

* "Bizkaiako txerriari jarriak" (4'50), Uztarri bertsolariaren bertsoak.
* "Andresek bere andregaiari" (8'18), Andres Mitxelenaren gertakizunetaz
* "Amalau eriyotzena" (5'02), (Jose Larreina baten gertakizunetaz)
* "Andre txarraren bentajak" (3'29), Xenpelar

#### B aldea

* "Salbatoreko ermitan" (4'42), Xenpelar
* "Azken juizioko eguna" (1'58), Xenpelar
* "Proporziyo bat" (3'11), Txirrita
* "Zuk il zenduen artzaia" (1'20), Txirrita
* "Oraingo neskatxen jazkera!" (3'32), Txirrita
* "Nagusiya ta maizterra (3'38)", Txirrita
* "Atso gezurti bati" (2'40), Txirrita

### 2. diskoa
#### A aldea

* "Juana Bixenta Olabe" (6'11), Bilintx
* "Suantxaren bertsuak (3'11), Oiartzungo bertso herrikoiak
* "Nere sentimendua (3'59), Antonio Urbieta
* "Brabanteko jenobeba" (5'37), Juan Kruz Zapirain

#### B aldea

* "Afrikan sufritzen" (4'01), egile ezezaguna
* "Oraingo Errenteriari" (2'47), Pello Zabaleta
* "Kazkazurik bere buruari" (3'38), Joxe Joakin Urbieta 'Kazkazuri
* "Txepetxarenak" (2'45), Pello Mari Otaño
* "Bertsoak jartzen naiz asi" (5'29), Paulo Yanzi

## Erreferentziak

* ↑ https://www.soinuenea.eus/es/bertso-zaharrak/er-25292/

## Kanpo estekak

* Albumak Youtuben.
* Datuak: Q115407714
# Bertsolari (aldizkaria)

Bertsolari bertsolaritzari buruzko euskarazko aldizkaria da.

## Historia

Bertsozale elkarteak 1991ko udaberrian sortu zuen Bertsolari aldizkaria eta 4 ale argitaratzen dira urtero: 2021 urtean 30 urte bete ziren aldizkaria sortu zenetik eta 124. alea argitaratu zuten.
Aldizkariaren lehen alea 1991eko maiatzean kaleratu zen. Urte horretan bertan Argia Saria lortu zuen.
Komikigintzak geroz eta garrantzia gehiago hartu du aldizkarian.

## Erreferentziak

* ↑ «SARRERA» Bertsolari (Noiz kontsultatua: 2023-11-24).
* ↑ «Bertsolari Aldizkaria - komikipedia» www.komikipedia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-11-24).

## Ikus, gainera

* Bidea da borroka

## Kanpo estekak

* BERTSOLARI
* Datuak: Q12255083
# Bertso berriyak Txirritak jarriyak

Bertso berriyak Txirritak jarriyak ("Bertso berriak Txirritak jarriak") Txirrita bertsolariaren bertso sorta bat da. Bere garaian jazo zen Lehen Mundu Gerrari buruzkoak dira.

## Hitzak

| Zori gaiztoan fundatutako Alemaniya'ko gerra, aixa nai zuten eskuperatu gure erreino ederra; oraindik ere bada Frantziya'n diruba eta indarra, len zan bezela ipiñitzeko izango degu biarra. Beljika'tikan galdetu zuten lendabiziko pasua, jakiñik nola zeguen Paris'a andik bide erosua; aitatik ere artubak dira uste etzan erasua, porrakatu ta puskatu zuten naziyo txiki gaxua. Ogei ta amar milla milloiko asi zitzaigun eskaka, otso gaizto bat zirudillela artaldiari oskaka; jeneral Foch'ek bialduba da Holanda aldera eskapa, orain lau urte ainbat erronka garai onetan ez dauka. Amorratubak ziruditela etorri ziran Frantzia, orain esaten errezago da orduko gure trantzia; jenerak Foch'ek eman diyote uste etzuten partxia, mereziko du diamantezko estatua bat jartzia. | Beren joera Paris aldera egin ziguten aurrena; ango etsiyak artu zituzten, Verdun'a berriz urrena; sei illabete sutan pasa ta etzian sartu barrena, ezta andikan gustora juana Kaiser'en seme zarrena. Ernegatuta jarri giñuzten zerbait egin biarrian, zergatik gerra eman ziguten arrazoi-bide txarrian; jeneral Foch'ek artu zituben danak guziyak aurrian, gaur iru urte ainbat aleman ez da Frantzi'ko lurrian. Lenbizi oiek pentsatzen zuten ilko giñala guziyak, bañan oraindik gure kuadrillan bagera gizon biziyak; indar aundiko armak dauzkagu soñian ondo jantziyak, Alemani'ko buru arruak bajatu ditu Frantziya'k. Aleman batek neri esana, biyok geudela kafian: «Kaiser agintzen ikusiko da laister Paris'ko kortian». Zepelinakin aidetik eta sumarinuak ur-pian, disgusto asko eman digute jun daneko lau urtian. | Zepelin zarrak bonbaz betiak goiko oroian tartian, millaka minak itxasoan da sumarinoak ur-pian; oiek sumatzen ibilli dira berrogei ta lau urtian, Kaiser Paris'en ez da sartuko Wilson bizi dan artian. Orrek etzuben errespetatzen legorrik eta urika; sententzi txarra emango zaio, ortan ez dago dudika; orrek nai zuben amenazatu Frantzi'ko errepublika, berriz Paris'en ez du egingo len bezelako burlika. Gerra gaizto au eman zutela au da bostgarren urtia, oiek besteren interesakin artu nai zuten partia; inglesa eta amerikano gu bezin jende fuertia, alemanaidi eman diyote izugarrizko golpia. Laguntzalliak nundik dituben ezagutu du Frantziya'k; geren setari eutsi diyogu, ez giñan dudan asiyak; biba gerra ontan gure fabore ibilli diran guziyak, nere partetik ematen diztet eskerrak eta graziyak. |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255082
# Bertso berri

Bertso berriak tradiziozkoak ez direnak dira. Herri mailako kantutegietan bi multzo nagusi dira: kantu zaharrak eta bertso berriak. Berriak une batean sorturikoak dira, bertsolari batek jarriak. Zabaltzeko bide desberdinak erabil dezake: ahoz-ahozkoa, grabazioak, bertso paperak...

## Garapena

Juan Mari Lekuonaren arabera guztiek, berriek zein zaharrek, hasieran berriak dira. "Baina oroitzapen kolektiboak hutsegitak dituenez, azkenean bertso berri oro traidiziozko bihur liteke, doinua eta testuko hitzak herriak partzialki gordetzen baititu. Ondorioz, "gelditzen dena (...) ahotik ahorakoan aldatua, historikoki ezagutu ezina, tradiziozko baliakatzen" da.

## Erreferentziak

* ↑ Literatura Terminoen Hiztegia, 97 or.

## Kanpo estekak

* Euskaltzaindia: Literatura Terminoen Hiztegia, Juan Mari Lekuonaren artikulua.
* Datuak: Q109331128
# Bertso-jartzaile

Bertso-jartzailea bertsoak ahoz inprobisatu gabe idazten dituen pertsona da; bertso-idazlea nolabait. Bertso jarri edo bertso-papera bertsolariek bat-batean kantatzen ez duen bertsoa da.

## Bertso-jartzaile ospetsu batzuk

XVIII. mendetik asko ezagutzen dira nahiz eta anonimo ugari izan. Hona hemen batzuk:
| Bertsolaria | Jaioterria | Jaiotza urtea | Heriotza urtea |
| Milia Lasturkoren ahizpa | Lastur | XV. mendea | XV. mendea |
| Santxa Hortiz | Arrasate | XV. mendea | XV. mendea |
| Santxa Ozaetako | Maturana | XV. mendea | XV. mendea |
| Jose Bizente Etxagarai | Donostia | 1773 | 1855 |
| Manuel Antonio Imatz | Altzo | 1811 | 1893 |
| Jose Manuel Lujanbio "Txirrita" | Ereñotzu | 1860 | 1936 |
| Juan Jose Sarasola | Lezo | 1867 | 1952 |
| Rosario Artola | Donostia | 1869 | 1950 |
| Fermin Imaz | Donostia | 1879 | 1929 |
| Jean Pierre Zubiria | Senpere | 1902 | 1992 |
| Inazio Eizmendi "Basarri" | Zarautz | 1913 | 1999 |
| Manuel Matxain | Donostia | 1916 | 1999 |
| Mattin Treku | Ahetze | 1916 | 1981 |
| Xalbador | Urepele | 1920 | 1976 |
| Inozentzio Olea | Zerain | 1921 | 2010 |
| Leoni Etxebarren | Urepele | 1924 | 2014 |
| Sebastiana Gesalaga | Zarautz | 1924 | 2018 |
| Joxe Aierbe | Donostia | 1934 | 2012 |
| Koxme Lizaso Lekuona | Oiartzun | 1937 | 2013 |
| Xabier Amuriza | Etxano | 1941 | |
| Beñat Soule | Irisarri | 1947 |
| Xanti Zapirain | Altza | 1952 | 2022 |
| Jon Sarasua | Aretxabaleta | 1966 |
| Ekaitz Goikoetxea | Beasain | 1980 |
| Idoia Anzorandia | Barakaldo | 1983 |

## Erreferentziak

* ↑ https://hiztegia.labayru.eus/emaitza/LH/eu/bertso-jartzaile/2455534?locale=es

## Ikus, gainera

* Bertso jarri

## Kanpo estekak

* Historiako emakume bertsolariak.
# Burguen plaza (Iruñea)

Burguen plaza Nafarroako hiriburua den Iruñeko Alde Zaharreko plaza bat da.

## Izena

Izena Erdi Aroan Iruñea hiria osatzen zuten Hiru Burguei zor die.

## Kokalekua

Itxura sotileko plaza hau Iruñeko udaletxea, Iruñeko Udal Plaza, Done Jakue plaza, Santo Domingoko merkatua, eta Mañueta kalearen artean dago.
* Burguen plaza.
* Burguen plaza eta ezkerrean Santo Domingoko merkatua.

## Plaza

Plazak hiru sarbide ditu:
* Lehena Iruñeko Udal Plazatik, Iruñeko udaletxearen alboko kalexka batetik.
* Bigarrena Done Jakue plaza eta Merkatuaren kaletik, Iruñeko udaletxea eta Santo Domingoko merkatuaren artean dauden eskaileretatik.
* Hirugarrena Mañueta kaleko eskaileretatik.
Bestalde, plaza honen azpian estalitako pilotalekua dago, bertara Mañueta kaletik sartzen da.

## Ondarea

* Santo Domingoko merkatua
* Iruñeko udaletxea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479275
# Burguillos de Toledo

Burguillos de Toledo Toledoko udalerria da, Montes de Toledo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.491 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Toledoko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1629972
* Multimedia: Burguillos de Toledo / Q1629972
# Burguillos del Cerro

Burguillos del Cerro Badajozko udalerria da, Zafra - Río Bodión eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.286 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Badajozko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1100437
* Multimedia: Burguillos del Cerro / Q1100437
# Burguko 19. zenbakia duen etxea

Burguko 19. zenbakia duen etxea Burguko eraikina da.
1994ko azaroaren 4ean, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Deskribapena

Burguko ipar-ekialdean dagoen etxea, errepidetik gertu. Oinarri errektangularra du eta bi solairu, behekoa eta lehena. Fatxada nagusian, beheko solairua portikoduna da: harrizko zutabeak, fuste estriatu eta zutabeburu dorikodunak. Goiko aldea, adreiluz eta egurrez itxita dago. Teilatuak bi aldetara jotzen du eta, teilatugaina, fatxada nagusiarekin paraleloan. Teilatuko hegalen azpiak zuburuz teilatutak daude.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Datuak: Q8341828
# Burguko bolatokia

Burguko bolatokia Burgun dagoen kirol-eraikina da, bolatokia hain zuzen ere.
1994ko azaroaren 4an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Deskribapena

Burguko Eliza Nagusiaren absidetik hurbil dagoen eraikina da. Oinarria errektangulu formakoa da eta, hormak, harri landugabez eginak. Sapaia, egurrezkoa. Aurreko aldea, hegoaldean, zabalik du eta, bertan, egurrezko hiru zutabe. Zutabeen oinetan, harri bana eta zapata bana. Teilatuak bi aldetara jotzen du eta teilatu gaineko hegia sarrerarekiko paraleloki dago, zutabe lodi batzuez eutsita.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Datuak: Q939841
# Burguillos

Burguillos Sevillako udalerria da, Aljarafe eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.781 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1633443
* Multimedia: Burguillos / Q1633443
# Burgumaisu

Burgumaisua (alemanez: Bürgermeister; nederlanderaz: Burgemeester) germaniar herrialde hiztunetan udal kontseiluko burua da, nolabaiteko auzapeza edo alkate baten funtzioak eta eskuduntzak dituen kargu publikoa. Alemania, Suitza, Austria, Herbehereak eta Hego Tirolen (Italia) udal mailako politikan oso ohiko kargua da.
Bürgermeister izendapena bi hitzen elkarketatik sortua da: Bürger ('Burgutar') eta Meister (‘Maisu’).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177529
# Burgundiako Erresuma

Burgundiako Erresuma Erdi Aroko bi erresumen izena da, gaur egungo Frantzia, Italia eta Suitzaren artean eratu zirenak:
* Burgundiarren Erresuma (V. mendea–534) edo Burgundiako Lehen Erresuma.
* Arlesko Erresuma (933–1378) edo Burgundiako Bigarren Erresuma.

## Historia

Burgundiako Lehen Erresuma burgundiar herriak eratu zuen, V. mendean, Léman aintziraren ertzean, Sapaudian, kokatu zirenean. Erresuma honetako erregerik garrantzitsuena Gundebaldoa izan zen, Langrestik Marseillara eta Rhinetik Loirara arteko lurraldea gobernatu zuena. 534an frankoek berenganatu zuten eskualdea eta Frankoen Erresumaren zati bilakatu zen.
Ondoko mendeetan zenbait entitate geopolitiko sortu ziren eremu horretan, denek ere Burgundia izena hartu zutenak. 843ko Verdungo Hitzarmenaren bitartez, Karolingiar Inperioa Luis Errukitsuaren hiru semeen artean banatu zen; Burgundiari dagokionez, ekialdea, Franche-Comté, Lotario I.a Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorearen esku gelditu zen, eta mendebaldea, geroko Burgundiako Dukerria, Karlos II.a Burusoilaren esku.
855ean, Lotario I.a hil zenean, haren mendeko Burgundia semeen artean banatua izan zen: Lotariok Burgundia Garaia, Juraz honaindiko Burgundia ere deitua, jaso zuen eta Luisek Burgundia Beherea, Juraz haraindiko Burgundia ere deitua. 933 aldean, Rodolfo II.a Borgoinakoa errege zelarik, Burgundia Garaia eta Burgundia Beherea batu ziren, Arlesko Erresuma sortuz.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Kingdom of the Burgundians. historyfiles.co.uk (Noiz kontsultatua: 2016-05-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q530670
* Multimedia: Kingdom of Burgundy / Q530670
# Burgundia Beherea

Burgundia Beherea, Juraz haraindiko Burgundia (frantsesez: Bourgogne cisjurane) edo Proventzako Erresuma ere deitua, Erdi Aroko erresuma izan zen, egungo Frantziaren hego-ekialdean kokatua, Rodano ibaiaren beheko arroan. 933an, Burgundia Garaiarekin bateratu zen, Arlesko Erresuma sortuz.

## Historia

Mendebaldeko Frantziako errege Luis Totela 879ko apirilaren 10ean hil zen, bi seme bizirik zituela: Luis eta Karloman. Horiek horrela, uztailean, Boson Arlesko kondeak Burgundia Beherearen independentzia adierazi zuen. Urriaren 15ean, Rodano eta Saonaren ibarretako apezpiku eta aitoren semeek Boson hautatu zuten Luis Totelaren ondorengo.
882an Karlomanek Burgundia Beherea berreskuratu zuen, eta 884an haren seme Karlos Gizenak oinordetu zuen. 890ean, Arnulfo Karintiakoaren matxinadaren ondoan, Luis Itsua, Bosonen semea, koroatu zuten Burgundia Behereko errege.
928an, Luis Itsua hil ondoren, Hugo Arleskoa bilakatu zen Burgundia Behereko errege. 933an, Hugok Rodolfo II.a Borgoinakoari, Burgundia Garaiko erregeari alegia, eman zion Burgundia Beherea; horren aldera, Rodolfok uko egin zion Italiako koroari. Era horretan, Arlesko Erresuma sortu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Frankish Kingdom of (Upper) Burgundy. historyfiles.co.uk (Noiz kontsultatua: 2016-05-21).
* ↑ Bouchard, Constance Brittain. The Bosonids or Rising to Power in the Late Carolingian Age. Society for French Historical Studies (Noiz kontsultatua: 2016-05-22).
* ↑ Frankish Kings of Italy. historyfiles.co.uk (Noiz kontsultatua: 2016-05-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33242
# Burgundia Garaia

Burgundia Garaia edo Juraz honaindiko Burgundia (frantsesez: Bourgogne transjurane) Jura mendigunetik iparraldera dagoen Borgoinako zatia da, 888. urtean, Borgoinako Konderriarekin batera, Burgundia Garaiko Erresuma eratu zuena. Hegoaldean Burgundia Beherea zuen eta mendebaldean, Saona ibaiak bereizirik, Borgoinako Dukerria. 933an, Burgundia Garaia eta Burgundia Beherea bateratu ziren, Arlesko Erresuma sortuz.

## Erreferentziak

* ↑ Frankish Kingdom of (Upper) Burgundy. historyfiles.co.uk (Noiz kontsultatua: 2016-05-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33235
# Buxton Blue

Buxton Blue gazta urdin ingeles bat da, stilton gaztaren hurbileko senidea. Behi esnearekin egiten da. Bere ekoizpena Europan jatorri izendapenezko legeek arautzen dute, PDO estatusa lortu duelarik, eta soilik Buxtonen eta inguruetan egin daiteke Derbyshire, Nottingamshire edo Staffordshiren jatorria duen esnearekin. Inguruko etxaldeetan esne eskasia baldin badago, ondoko Shropshire eta Cheshire konderrietatik hel daiteke.
Ohi zilindro forma ematen zaio. Bere gantz materia %45ekoa da. 10 eta 12 aste bitarteko ontze tartea du. Azala naturala da, gorrixka kolorekoa. Orban arin batzuk ditu, gorrixka bizi kolorekoak. Zaporea txokolate beltzaren antzerakoa da, eta bere azken zaporea erretako kipulena da.
Barazkijaleentzako egokia den gazta moderno bat da. Zopa edo entsaladei gehi dakieke edo soilik igurzteko erabili. Gazta hau postreko ardo gozo bateko baso hotz batekin edo ruby moduko oporto batekin jan daiteke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q94021
# Buza

Buza Errumaniako udalerri bat da, Cluj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5003416
# Buyezo

Buyezo, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Cabezón de Liébana udalerrian dagoen herri bat da. 2008ko erroldaren arabera 37 biztanle zituen.
# Buxton (Ipar Dakota)

Buxton Ipar Dakotako hiri bat da. Traill konderrian kokatua dago. 2010ean 323 biztanle zituen, 0,51 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Traill konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2379488
* Multimedia: Buxton, North Dakota / Q2379488