OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Acaray ibaia

Acaray ibaia (guaranieraz: Akaray) Paraguai ekialdeko ibai bat da Caazapáko mendikatean jaio eta Ciudad del Este eta Hernandarias hirien artean Paraná ibaian isurtzen dena. 160 kilometro inguruko ibilguan zehar Yguazú ibaiaren eta Itakyry errekaren urak hartzen ditu. Ibaiaren bokalea lekuz aldatu zen Acarayko presan energia hidroelektrikoa ekoizteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4672121
* Multimedia: Acaray River / Q4672121
# Adierazle (ekonomia)

Ekonomian, adierazlea koiunturaren alderdi zehatz baten berri ematen duen neurketa bat da, beste batzuekin batera ekonomia orokorraren egoera eta bilakaerari buruz argibideak ematen dituena. Ekonomia-adierazleak dira, esaterako, Barne Produktu Gordina, Kontsumorako Prezioen Indizea, langabezi-tasa eta Industria Produkzioaren Indizea.

## Adierazleak eta ziklo ekonomikoa

Adierazle ekonomikoak ekonomiaren bilakaera, ziklo ekonomikoa alegia, aztertzeko erabil daitezke. Horrela, adierazle hauek bereizten dira:
* adierazle aurrerakorrak, ziklo ekonomikoa aurreratu edo ekonomian gertatuko denaren berri ematen dutenak;
* adierazle atzerakorrak, ekonomian izandako bilakaeraren neurria ematen dutenak;
* adierazle baterakorrak, unean uneko ekonomian gertatzen dena azaltzen dutenak.

## Adierazleak eta ekonomia orokorra

Ekonomia osoaren bilakaerarekin nola lotzen diren aztertuz ere bereiz daitezke adierazle ekonomikoak:
* adierazle proziklikoak, ekonomiaren bilakaeraren norabide berean mugitzen direnak;
* adierazle kontraziklikoak, ekonomiaren bilakaeraren aurkako norabideak aldatzen direnak (adibidez, langabezi tasa: langabezi tasa zenbat eta handiagoa, ekonomia beheraka ari da);
* adierazle aziklikoak, ekonomiaren bilakaera orokorrarekin lotura esturik ez dutenak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1167393
* Multimedia: Economic indicators / Q1167393
# Adierazle (kimika)

Kimikan adierazle esaten zaio ingurunearen aldaketa kimikoren baten arabera kolorez aldatzen den substantzia organikoari.
Disoluzio bati adierazle bat eransten bazaio analisi bat egiteko, hori pasatzen ari den bitartean aldaketa kimiko adierazgarri bat jazoten da, kolore-aldaketa gehienetan. Aldaketa horren intentsitatea edo indarra hainbat faktoreren arabera mudatuko da, azidotasun-konstantearen arabera esaterako. Kolorearen mudantzaren kasuan, aldaketa gertatzen da ionizatu gabeko substantziek kolore diferentea dutelako ionizatuarekin alderatuta.

## Adierazle-motak

Lau adierazle-mota printzipal daude
* Azido-base edo pH adierazleak. Pharen mudantza adierazten dute.
* Erredox adierazleak titulazioetan usatzen dira.
* Konplexumetria-adierazleak, disolbatutako ioi metalikoak detektatzeko baliatzen dira.
* Hauspeatze-adierazleak, disolbagarritasuna baloratzeko erabiltzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-19).
* ↑ Kimika orokorra. Udako Euskal Unibertsitatea 1996 ISBN 84-86967-71-6. PMC 431201681. (Noiz kontsultatua: 2021-03-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2200407
* Multimedia: Chemical indicators / Q2200407
# Adierazpen-hizkuntzaren nahasmendu

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Adierazpen-hizkuntzaren nahasmendua mintzatzeko adierazpen-gaitasunen eskasia ezaugarritzat duen nahasmendua da, ez adimen-urritasunak ezta eskolatze urriak ere azaldu ezin dezaketena. Hauek dira sintoma batzuk: hiztegi guztiz murritza, aditzak jokatzeko zailtasuna, hitzak gaizki memorizatzea edo luzera edo konplexutasun egokiko esaldiak sortzeko zailtasuna. Normalean terapiaren bidez tratatzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Psikiatria Hiztegia] [2017]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1075470
# Adierazpen geografiko babestua

Adierazpen Geografiko Babestua (AGB) Europar Batasunak erregulatzen duen kalitate sor-marka bat da, gainera, izen onaren jabe izateak produktuari abantailak ematen dizkio. 1992an sortua izan zen. Izendapen honekin, eta 2081/92 eta 2082/92 (EEE) arautegien bitartez, ezaugarri hauek dituen produktu edo elikagaia zehaztu edo identifikatu nahi da:

## Euskal Herria
### Euskadi

* Gernikako piperra
* Euskal Okela

### Nafarroa Garaia

* Nafarroako Aratxea Adierazpen Geografiko Babestua
* Nafarroako Olioaren Adierazpen Geografiko Babestua
* Nafarroako Patxarana Adierazpen Geografiko Babestua
* Nafarroako Zainzuriaren Adierazpen Geografiko Babestua
* Tuterako Orburuaren Adierazpen Geografiko Babestua

### Iparraldea

* Baionako Xingarraren Adierazpen Geografiko Babestua
* Espeletako Piperraren Adierazpen Geografiko Babestua

## Ereferentziak

* ↑ Jatorrizko Izendapen eta Adierazpen Geografiko Babestuak. Kalitate Berezitua. Euskadieus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3104453
* Multimedia: Protected geographical indication / Q3104453
# Adierazle (argipena)

Adierazle hitzak zenbait adiera eta erabilera ditu:
* adierazlea, fenomeno baten ezaugarri jakin bat neurtu edo adierazten duen magnitude bat da; adibidez, pertsona batek duen kolesterol-edukia edo urtarrileko batez besteko tenperatura. Maiz, adierazleak bateratu egiten dira, indize izenekoak osatuz, fenomenoa era orokorrean azaltzeko. Horien artean,
** adierazlea, substantzia propietate kimiko bat, ph adibidez, ezagutzera ematen duen tresna;
** ekonomian, adierazlea, koiunturaren alderdi jakin baten kuantifikazioa egiten duen neurketa,
** estatistikan, adierazlea edo koefizientea, datu multzo baten ezaugarri bat neurtzen duen formula;
* adierazlea, magnitude baten balioa neurtu eta erakutsi egiten duen gailu bat, orratz baten bitartez edo zenbakiak erakutsiz;

## Kanpo estekak

* Datuak: Q226621
* Multimedia: Indicator / Q226621
# Adierazle mikrobiologiko

Adierazle mikrobiologikoa mikrobio patogeno baten balizko presentziaren zantzua ematen duen mikroorganismoa da. Ur eta elikagaien analisi mikrobiologikoetan ohikoa da adierazle mikrobiologikoen bilaketa laborategian.

## Adierazleak ur-analisietan

Gaixotasun ugari mikrobioz kutsatutako ura edatean harrapatzen dira. Horregatik, edateko uraren hornidura publikoak kontrolatu behar dira, ur-analisien bidez. Kutsadura mikrobiologikoa antzemateko ez da praktikoa mikrobio patogeno guztiak bilatzea, eta horregatik mikrobio adierazleen bilaketa besterik ez da egiten. Horren arrazoia zera da: mikrobio adierazlerik ez badago uretan, patogenoak ere ez dira izango
Edateko ur batean gorotz-kutsadura edo kutsadura fekalaren arrastoak izatea arriskutsua da oso; ez kutsadura fekalak, berez, eragile patogenoa delako, mikrobio patogenoen balizko presentzia adierazten duelako baizik. Izan ere, kontuan hartu behar da gaitz gastrointestinal larri batzuk (kolera, disenteria, sukar tifoidea...) kutsadura fekala duten uren bidez transmititzen direla, animalia edo gizaki gaixoek gorotzekin batera bakterio edo mikrobio patogenoak askatzen baitituzte.
Kutsadura fekala edateko uretan ikertzeko mikrobio adierazleak bilatzen dira, patogenoen ordez. Kutsadura fekalaren adierazleak dira giza zein animalien hestean bizi diren bakterioak, eta beren agerpenak analizatutako uretan gorotz-aztarnen presentzia adierazten du (eta bakterio patogeno balizko presentzia ere -Salmonella, Shigella, Vibrio cholerae, etab.-).

## Adierazle mikrobiologikoen ezaugarriak

Esan bezala, mikrobio adierazleak gizabanako guztien (osasuntsu zein gaixoen) gorotzetan daude kopuru handietan. Adierazle mikrobiologiko on batek honako ezaugarri hauek bete behar ditu:
* ez da patogenoa izan behar
* patogenoarekin batera bizi behar du
* patogenoa baino kopuru handiagoetan izan behar du gorotzetan
* erraz detektatu behar da laborategian
* bere presentziak kutsadura fekala adierazi behar du
* gai izan behar du hesteetatik kanpo bizitzeko (uretan)
Kutsadura fekala antzemateko gehien bilatzen diren adierazleak honako bakterio hauek dira:
* koliforme taldeko bakterioak, batez ere Escherichia coli
* Enterococcus faecalis
* Clostridium perfringens
Adierazleen artean koliformeak dira garrantzitsuenak. Talde horretako kideek ezaugarri hauek dituzte: kokobazilo Gram negatiboak eta anaerobio fakultatiboak dira; ez dute esporarik sortzen eta gai dira laktosa hartzitzeko 37º C-tan 48 ordutan, gasa sortuz. Koliformeek ornodunen hesteak dute bizitokia.
Koliforme taldean lau genero sartzen dira: Escherichia, Citrobacter, Enterobacter eta Klebsiella. Escherichia coli da koliforme ezagunena: bakterio honek laktosa hartzitzen du gasa sortzen 24 ordutan eta 44,5º C-tan, beste koliformeek egiten ez dutena.

## Erreferentziak

* ↑ Ingraham J., Ingraham C.: "Introducción a la microbiología" vol II Edit. Reverté (1998) 727 orr.
* ↑ Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua:974-975 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5555393
# Adierazpen erregular

Konputazio-hizkuntza formalen teorian, adierazpen erregularra, regex gisa ere ezagutzen dena ingelesezko regular expression hitzen uzkurduragatik, testu-kate baten sintaxi baldintza batzuk betetzen dituzten atalak aukeratzeko balio duen testu-katea da. Zenbait testu editorek adierazpen erregularrak erabiltzen dituzte patroi batzuk betez bilaketak eta aldaketak egin ahal izateko. Honez gain, zenbait programazio lengoaiek ere adierazpen erregularrekin lan egiteko aukera eskaintzen dute, Perl, Tcl, Python edo PHP delako lengoaiek, esate baterako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185612
* Multimedia: Regex / Q185612
# Adierazgarritasun (estatistika)

Estatistikan, emaitza bat adierazgarria dela esaten da litekeena zoriaren eraginez edo aldez aurretik hipotesi batek zehazten duenaren arabera gertatu ez izana denean. Adibidez, gaixotasun bat pairatzen duten pertsonetan, erdiak baino askoz gehiago gizonezkoak badira, eginda banaketa ezberdin horretan zoriaren eragina baztertu (gaixotasunari buruz sexuen berdintasunaren hipotesia baztertu, beste hitzetan) eta gizonezkoek gaixotasuna pairatzeko aukera handiagoak dituztela ondoriozta daiteke. Praktikan, adierazgarritasun-maila bat ezartzen da aldez aurretik, probabilitate edo portzentaje moduan, adierazgarria dena zehaztasunez bereizteko. Adierazgarritasun-mailak ohikoak dira hipotesi-kontrasteetan, eta hipotesi nulua baztertzeko probabilitatea adierazten du, hipotesi nulua egiazkoa den kasuan.

## Ikus, gainera

* Efektuaren tamaina

## Kanpo estekak

* Adierazgarritasun-maila, Gizapedian.
* Datuak: Q425265
# 3546 Atanasoff

3546 Atanasoff asteroide baten izena da. 1983ko irailaren 28an aurkitu zuen Bulgariako Behatoki Nazionala-ek Smolyan Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1983 SC izena zeraman. Ondoren John Vincent Atanasoff (1903-1955), estatubatuar fisikaria omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3546 Atanasoff asteroidearen orbitak batez beste 2,93 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,477 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,383 distantziara. Eszentrikotasuna 0,155 da, eta makurdura orbitala 14,67ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 11.6 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q666243
# 353 Ruperto-Carola

353 Ruperto-Carola, asteroide gerrikoan aurkitutako 353. asteroidearen izena da. 1893ko urtarrilak 16an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.
Bere izena, Heidelbergeko Unibertsitateagatik jasotzen du, alemanez Ruprecht Karl izena ere jasotzen duena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q151766
* Multimedia: 353 Ruperto-Carola / Q151766
# 3541 Graham

3541 Graham asteroide baten izena da. 1984ko ekainaren 18an aurkitu zuen Perth Behatokia-ek Bickley Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1984 ML izena zeraman. Ondoren Lloyd Wilson Graham omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3541 Graham asteroidearen orbitak batez beste 2,87 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,702 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,038 distantziara. Eszentrikotasuna 0,059 da, eta makurdura orbitala 2,97ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.2 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q669683
# 3539 Weimar

3539 Weimar asteroide baten izena da. 1967ko apirilaren 11n aurkitu zuen F. Börngen-ek Tautenburg Behatokia Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1967 GF izena zeraman. Ondoren Weimar omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3539 Weimar asteroidearen orbitak batez beste 3,179 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,636 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,722 distantziara. Eszentrikotasuna 0,171 da, eta makurdura orbitala 1,05ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 11.9 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q151777
# 3542 Tanjiazhen

3542 Tanjiazhen asteroide baten izena da. 1964ko urriaren 9an aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1964 TN izena zeraman. Ondoren Tan Jiazhen omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3542 Tanjiazhen asteroidearen orbitak batez beste 2,693 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,619 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 2,767 distantziara. Eszentrikotasuna 0,027 da, eta makurdura orbitala 7,03ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.2 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q151793
# 3543 Ningbo

3543 Ningbo asteroide baten izena da. 1964ko azaroaren 11n aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1964 VA izena zeraman. Ondoren Ningbo, Txinako Zhejiang probintzian dagoen azpiprobintzia mailako hiria omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3543 Ningbo asteroidearen orbitak batez beste 2,477 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,349 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 2,605 distantziara. Eszentrikotasuna 0,052 da, eta makurdura orbitala 3,91ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 13.5 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q151801
# 3545 Gaffey

3545 Gaffey asteroide baten izena da. 1981eko azaroaren 20an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1981 WK izena zeraman. Ondoren Michael James Gaffey omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3545 Gaffey asteroidearen orbitak batez beste 2,759 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,295 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,222 distantziara. Eszentrikotasuna 0,168 da, eta makurdura orbitala 7,56ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.4 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q633665
# 354
## Jaiotzak

* Azaroaren 13a – San Agustin Hiponakoa filosofo eta teologo ipar-afrikarra (h. 430)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47926
* Multimedia: 354 / Q47926
# 3540 Protesilaos

3540 Protesilaos asteroide baten izena da. 1973ko urriaren 27an aurkitu zuen F. Börngen-ek Tautenburg Behatokia Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1973 UF izena zeraman. Ondoren Protesilaos omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3540 Protesilaos asteroidearen orbitak batez beste 2,4 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,869 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 2,932 distantziara. Eszentrikotasuna 0,221 da, eta makurdura orbitala 8,91ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 12.4 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q151786
* Multimedia: 3540 Protesilaos / Q151786
# 3544 Borodino

3544 Borodino asteroide baten izena da. 1977ko irailaren 7an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1977 RD izena zeraman. Ondoren Borodino omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3544 Borodino asteroidearen orbitak batez beste 5,187 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 4,722 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 5,651 distantziara. Eszentrikotasuna 0,09 da, eta makurdura orbitala 8,07ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 9.7 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q919309
# Afroablepharus

Afroablepharus Scincidae familiako narrasti genero bat da. Saharaz hegoaldeko Afrikan eta Arabian aurki daitezke.

## Espezieak

* Afroablepharus africanus (Gray, 1845)
* Afroablepharus annobonensis (Fuhn, 1972)
* Afroablepharus duruarum (Monard, 1949)
* Afroablepharus maculicollis (Jacobson & Broadley, 2000)
* Afroablepharus seydeli (De Witte, 1933)
* Afroablepharus wahlbergi (Smith, 1849)
* Afroablepharus wilsoni (Werner, 1919)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q513505
* Multimedia: Afroablepharus / Q513505
* Espezieak: Afroablepharus
# 795 Fini

795 Fini asteroide gerrikoan aurkitutako 795. asteroidearen izena da. 1914ko irailak 26an aurkitu zuen Johann Palisa astronomo austriarrak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1914 VE zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157127
# 796 Sarita

796 Sarita asteroide gerrikoan aurkitutako 796. asteroidearen izena da. 1914ko urriak 15ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1914 VH zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157132
* Multimedia: 796 Sarita / Q157132
# 793
## Jaiotzak

* Teofilakto, Bizantziar Inperioko enperadorekidea (h. 849).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33470
* Multimedia: 793 / Q33470
# 793 Arizona

793 Arizona asteroide gerrikoan aurkitutako 793. asteroidearen izena da. 1907ko apirilak 9an aurkitu zuen Percival Lowellek Flagstaffetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1907 ZD zen. Bere izena AEBetako Arizona estatuagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157116
# 795
## Jaiotzak

* Lotario I.a, karolingiar enperadorea (h. 855).

## Heriotzak

* Abenduaren 25a – Adrian I.a, Aita santua (j. c. 700).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30447
* Multimedia: 795 / Q30447
# 796
## Heriotzak

* Hixam I.a, Kordobako II. emir omeiarra (j. 757).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33452
* Multimedia: 796 / Q33452
# 792 Metcalfia

792 Metcalfia asteroide gerrikoan aurkitutako 792. asteroidearen izena da. 1907ko martxoak 20an aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomoak Massachusettseko Taunton herritik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1907 ZC zen. Bere izena aurkitzaileagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112338
# 794 Irenaea

794 Irenaea asteroide gerrikoan aurkitutako 794. asteroidearen izena da. 1914ko abuztuak 27an aurkitu zuen Johann Palisa astronomo austriarrak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1914 VB zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157125
# 794
## Kanpo estekak

* Datuak: Q30887
* Multimedia: 794 / Q30887
# 797
## Jaiotzak

* Pepin I.a Akitaniakoa, Akitaniako erregea (h. 838).

## Heriotzak

* Bermudo I.a Asturietakoa, Asturietako erregea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31902
* Multimedia: 797 / Q31902
# Actinomycetaceae

Actinomycetaceae Actinomycetales ordena barruan sailkatzen den familia da. Bere generorik ezagunena Actinomyces da, medikuntzan oso inportantea dena.

## Filogenia

Hona hemen bere filogenia:

## Erreferentziak

* ↑ 'The All-Species Living Tree' Project. Silva Comprehensive Ribosomal RNA Database. 16S rRNA-based LTP release 123 (full tree). .
* Datuak: Q877696
* Multimedia: Actinomycetaceae / Q877696
* Espezieak: Actinomycetaceae
# Actinopteri

Actinopteri arrain hezurdunen taldea da. Permiarrean sorturik, barnean Chondrostei eta Neopterygii azpiklaseak ditu, hau da, aktinopterigio guztiak Polypteridae familia izan ezik. Hona hemen taldearen sailkapen taxonomikoa:
* Chondrostei
** Acipenseriformes
*** Acipenseroidei
* Neopterygii
** Amiiformes
*** Amiidae
** Semionotiformes
*** Lepisosteidae
** Teleostei
*** Elopocephala
*** Osteoglossomorpha

## Kanpo estekak

* Datuak: Q343460
* Multimedia: Actinopteri / Q343460
* Espezieak: Actinopteri
# Action Directe

    Artikulu hau erakunde autonomoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ekintza zuzen (argipena)».
Action Directe (euskaraz: «ekintza zuzen») 1979. urtean Frantzian sortu eta 1980ko hamarkadaren bukaerara arte herrialde horretan borroka armatuari ekin zion ezker iraultzaileko talde bat izan zen, mugimendu autonomoaren eragina nabarmena izan zuena. Lapurretak, leherketak eta polizia, militar eta enpresaburu zenbait erail zituen. 1987 urtean erakundeko kide gehienak atxilotu eta erakundea desegin egin zuen frantziar poliziak. Erakundeko kide nabarmenen artean Jean-Marc Rouillan, Nathalie Ménigon, Joëlle Aubron eta Georges Cipriani izan ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q343657
# Actinopoda

Actinopoda (edo aktinopodoak) Biologiako klase bat da, protista zelulabakar heterotrofoak biltzen dituena. Aktinopodoek zelula bakarra duten arren, tamaina handia har dezakete, µm batzuk izateraino. Gehienek simetria esferikoa dute. Euren ezaugarri nagusia kanporantz isurtzen diren pseudopodoak edukitzea da. Gehienek kanpo eskeletoa dute, silizez eraikia. Hala ere erradiolarioek bakarrik dute eskeleto egonkor bat.
Aktinopodoak planktonikoak dira eta horregatik ez dute lotuta bizitzeko modurik.
Aktinopodoak hiru azpiklasetan banatzen dira:

## Ikus, gainera

* Erradiolario

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2823622
* Espezieak: Actinopoda
# Actinomyces

Actinomyces generoa bakterio Gram positiboz osatua dago, morfologia oso irregularra dutenak. Anaerobio hertsiak edo fakultatiboak dira, eta ez dute esporarik sortzen. Ez dira mugikorrak.
Genero honetako bakterioak banakako zelulen moduan edo harizpi luze eta korapilatsuak osatuz ager daitezke. Harizpi horiek onddoen hifak gogoratzen dituzte maiz.
Bakterio hauetako batzuk saprofitoak dira eta lurrean daude. Beste batzuk, aldiz, patogenoak dira eta gaixotasun infekziosoak eragiten dituzte gizakiarengan eta beste ugaztun batzuengan, aktinomikosia izanik garrantzitsuena (ahoan eta digestio-aparatuan kalteak sortzen dituena).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q312213
* Multimedia: Actinomyces / Q312213
* Espezieak: Actinomyces
# ActionAid

ActionAid (euskaraz, Laguntza martxan) gobernuz kanpoko erakundea da, munduko lurralderik pobreenetako batzuetan haur, familia eta gizataldeetan bizitza kalitatea hobetzeko ahaleginean diharduena.

## Historia

Erakundea 1972. urtean sortu zen. Garapen bidean dauden 20 herrialdetan ari da lanean, pobrezia gutxitzeko parte-hartze prozesuak eta epe luzeko laguntza programak bideratuz. Programa hauetan, edateko uraren hornikuntza, hazien eta tresnen banaketa eta abeltzaintzarako heziketaz gainera, osasunaren eta hezkuntzaren hobekuntza bultzatzen dute. Azken helburua haur eta helduen alfabetatzea lortzea da, baina baita lekuan lekuko beharrei aurre egiteko teknika egokiak erakustea ere, hala nola zurgintza eta itsasketa. Epe luzeko lan hauez gainera, larrialdi egoeraren bat denean ere joaten dira laguntza ematera; lehorte, gerra edo izurriteetan, adibidez. 1993an 30 milioi librako diru sarrerak izan zituen. Egoitza nagusia Londresen dago, eta ordezkaritzak ditu Frantzia, Irlanda, Italia eta Espainian.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-09-20 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2608548
* Multimedia: ActionAid / Q2608548
# Aghada

Aghada (irlanderaz Áth Fhada, "Gotorleku Luzea" esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-ekialdean dagoen udalerria da.
Aghada GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4072894
* Multimedia: Aghada / Q4072894
# Aghade

Aghade (irlanderaz: Áth Fhád) Irlandako udalerri bat da, Carlow konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4692343
# Aghaboe

Aghaboe (irlanderaz: Achadh Bhó) Irlandako udalerri bat da, Laois konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q256017
* Multimedia: Aghaboe / Q256017
# Aghabullogue

Aghabullogue (irlanderaz Achadh Bolg) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren erdialdean dagoen udalerria da. Cork hiritik 30 kilometro mendebaldera dago, Boggeragh mendien hegoaldean eta Lee ibaiaren iparraldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2083386
# Aghacommon

Aghacommon (irlanderaz Achadh Camán) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian.
Derrymacash (ipar-mendebaldean), Lurgan (ekialdean) eta Craigavon (hegoaldean) udalerrien artean dago. M1 autobideak eta Dublin-Belfast arteko trenbideak iparraldetik igarotzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1081977
# Aggius

Aggius Olbia-Tempioko (Sardinia, Italia) udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q340628
* Multimedia: Aggius / Q340628