OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Koroa-engranaje

Mekanismo batean, koroa, platera edo izarra transmisioetan erabiltzen den elementu horzduna da, dela engranaje bidezko zuzeneko transmisio batean, dela transmisio-kate baten edo transmisio-uhal horzdun baten bidezko zeharkako transmisio batean. Piñoi baten aldean, koroa deritzo gurpil horzdun pare baten gurpil handienari eta, beraz, abiadura murrizteko edo biderkatzeko etapa bakoitzeko hortz kopuru handiena duenari.
Abiadura murrizteko mekanismo baten parte izanez gero (non irteerako ardatza sarrerako ardatza baino astiroago biratzen den), hala nola auto baten abiadura-kaxa, koroa gidatutako gurpil bat da. Aldiz, abiadura biderkatzeko mekanismo batean (non irteerako ardatza sarrerako ardatza baino azkarrago biratzen den), hala nola bizikleta baten transmisioan, koroa gurpil eragilea da.
Diametro eta luzera handiko zuloak egiteko erabiltzen den ebaketa tresnari koroa ere deitzen zaio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q544928
# Koroatzea

Koroatzea Gasteizko (Araba) auzoa da. Alde Zaharraren ipar-mendebaldean dago. Iparraldetik hasita eta erlojuaren orratzen norantzan, mugakide ditu Pilar, Zaramaga, Alde Zaharra, Lovaina eta Txagorritxu auzoak.
Auzoko etxebizitza gehienak 1960ko eta 1970ko hamarkadetan eraiki ziren. Merkataritza jarduera handiko auzoa da, batez ere Gorbeia kalearen inguruetan. Auzoa Andre Mariaren Koroatzearen elizaren inguruan eraiki zen. Eliza 1958-1960 urte bitartean eraiki zen Miguel Fisac (1913-2006) arkitekto ezagunaren diseinuari jarraiki.
Euskaraz ere Errota Zaharra edo Errota deitu ohi zaio auzoari, gaur egungo Santo Domingo plazan zegoen errotari erreferentzia eginez.

## Kaleak

* Aldabe kalea

## Erreferentziak

* ↑ «SmartEnCity - Koroatze auzoa» www.vitoria-gasteiz.org (Noiz kontsultatua: 2024-02-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Knörr Borràs, Henrike. (2009). [https://www.euskaltzaindia.eus/dok/iker_jagon_tegiak/72671-01.pdf «TOPONIMIA DE VITORIA I GASTEIZKO TOPONIMIA I»] ONOMASTICON VASCONIAE (Euskaltzaindia) 27: 154. ISBN ISBN 978-84-95438-51-5..

## Kanpo estekak

* Koroatzearen 2001eko ortoargazkia www.alava.net webgunean
* Datuak: Q338356
# Koroa esferiko

Artikulu hau geometriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Koroa».
Geometrian, koroa esferikoa bi esfera zentrokideren arteko espazio-zatia da. Koroaren bolumena bi esferen bolumenen kendura da, hau da, ${\frac {4}{3}}\pi (R^{3}-r^{3})$, non R esfera handienaren erradioa eta r esfera txikienaren erradioa diren.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Spherical shell" MathWorld-en.
* Datuak: Q12137
# Koroa ubel

Koroa ubela (Sarcosphaera coronaria edo Sarcosphaera eximia) Pezizaceae familiako onddo espezie bat da. Gordinik edo gutxi eginda oso toxikoa da. Egosi luze baten ondoren, eta ateratzen den ura baztertuz, badirudi jan daitekeela.
Sinonimoak: Sarcosphaera crassa, Peziza amplissima.

## Deskribapena

Karpoforoa: 5 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, globo formakoa, barnehutsa, zuri zikin, more kolorekoa kanpotik; izar itxuran zabaltzen da eta barruko zati emankorra, bioleta kolorekoa erakusten du. Erdi lurperatuta egoten da itxita dagoenean eta izar forman azaleratzen da irekitzen denean.
Hanka: Ez du hankarik.
Haragia: Nahiko lodia, zurixka, morea ertzean, hauskorra.
Etimologia: Sarcosphaera terminoa grekotik dator, haragia esan nahi duen "sárx sarcós" hitzetik eta esfera esan nahi duen "sphaira" hitzetik. Bola haragitsua, gaztetan duen itxuragatik. Coronaria epitetoa berriz latinetik dator, koroari dagokiona, esan nahi duen "coronarius" hitzetik. Bere ertz moztuak ematen dioten formagatik.

## Toxikotasuna

Oso toxikoa, eta hilgarria ere bai gordinik jaten bada.

### Nahasketa arriskua

Bere ezaugarriengatik oso zaila da beste espezie batekin nahastea. Geopora sumneriana delakoarekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian, batez ere apirilean, asko ateratzen da, bai itsas mailako pinudietan , bai mendiko pinudietan. Pagadietan ere aurki daiteke.

### Banaketa eremua

Europa, Israel, Turkiaren Asiako zatia, Ipar Afrika, Ipar Amerika.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 742 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 550 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 627 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. Jose Luis Añanos Echo Editorial Pirineo, 62 or. ISBN 84-87997-86-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2030523
* Multimedia: Sarcosphaera coronaria / Q2030523
* Espezieak: Sarcosphaera coronaria
# Koroa

    Artikulu hau aginte-ikurrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Koroa (argipena)».
Koroa, batzuetan buruntza edo burestuna, eraztun formako apaingarria da, buruan ezartzen dena, bereziki agintaritzaren ezaugarri dena.

## Oharrak

* ↑ Burestun hitza aranismoa da.

## Ikus, gainera

* Tiara

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170984
* Multimedia: Crowns / Q170984
# Koroa zirkular

Artikulu hau geometriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Koroa».
Geometrian, koroa zirkularra irudi geometriko lau bat da, bi zirkunferentzia zentrokideren arteko plano-zatia.

## Koroa zirkularraren azalera

Koroaren azalera bi zirkulu zentrokideen azaleren kendura da:
    $A=\pi R^{2}-\pi r^{2}=\pi (R^{2}-r^{2})\,$
non R zirkulu handienaren erradioa eta r zirkulu txikienaren erradioa diren.

## Ikus, gainera

* Torua
* Toroidea
* Zilindroa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45926
* Multimedia: Annuli / Q45926
# Koroa-masaren eiekzio

Artikulu hau astronomiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Koroa».
Koroa-masaren eiekzioa Eguzkitik askatzen den erradiazioz eta eguzki-haizez osatutako uhinari deritzo. Eguzki-jarduera maximo izeneko denboraldian gertatzen da, 11 urtetan behin ematen dena. Oso uhin arriskutsua da, Lurrera ailegatuko balitz eta Lurreko eremu magnetikoa hegoalderantz orientatuta balego, zirkuitu elektrikoak, transformadoreak eta komunikazio sistemak kaltetzeaz gain Lurreko eremu magnetikoa denboraldi batez gutxiagotu lezake. Egoera hau jazotzen denean eguzki ekaitza deritzo.
Halaber, Lurreko eremu magnetikoa iparralderantz orientatuta balego, uhinak magnetosferan errebotatuko luke.

## Ikus, gainera

* Ekaitz geomagnetikoa
* Eguzkia
* Eguzki-koroa
* Eguzki erupzioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q129890
* Multimedia: Coronal mass ejection / Q129890
# Kris Allen

Kristopher Neil "Kris" Allen (Conway, Arkansas, 1985eko ekainaren 21a) musikari estatubatuarra da, American Idol saioaren zortzigarren denboraldiko irabazlea da. Saio horretan parte hartu baino lehen, Brand New Shoes izeneko bilduma argitaratu zuen bere kabuz 2007. urtean.
Idol saioa irabazi zuen abestiak, No boundaries eta bere Heartlessen bertsioak Billboarden Top 20an jarri zuten. Saioa eta gero, 2009ko azaroaren 17an bere izeneko bilduma argitaratu zuen, Jive Recordsen laguntzarekin. Bildumaren abesti nagusia, Live like we're dying, 2009ko irailaren 21 argitaratu zen, 1.7 milioi salduz. Allen-en bigarren bildumarik garrantzitsuena, Thank You Camelia, 2012ko maiatzaren 22an argitaratu zen, eta bilduma horretako abestirik garrantzitsuena, The vision of love, 2012ko martxoaren 26an argitaratu zuen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q216927
* Multimedia: Kris Allen / Q216927
# Krisa

Krisa (grezieratik Κίρρα Krissa edo Krisa) Fozidako antzinako hiri bat izan zen, denbora askoz, Cirrha edo Kirra hiri berbera izan zitekeela uste izan zena. Pausaniasek, Cirrha, Krisaren antzinako izena zela dio, baina Estrabonek, bi hiri ezberdin zirela dio. Ulrichsen ikerketek bi hiri ezberdin zirela adierazi dute.
Krisa lurrean barrena zegoen, Delfosetik hegomendebaldera, Parnaso mendiaren hegoaldeko zatian. Bere hondakinak, Chrysóko hiritik distantzia gutxira ikus daitezke, 40 santuen eliza ondoan duelarik, harresien hondakinak geratzen dira. Hiriak, bertatik ez oso urruti zegoen badiari izena eman zion, eta, batzuetan, Korintoko Golko osoari. Estrabonek, hiriak, Italian, Metaponto izeneko kolonia bat sortu zuela dio.
Cirrha beranduago eraikia izan zen, Krisako badian, Pleitos ibaiaren ahoan eta Zirfis mendiaren magalean, eta, izatez, Krisako portua izan zen. Hondakinak, oraindik Magulan ikus daitezke, bereziki harresiak eta eraikin batzuk.
Bi hirien artean, iparraldean Parnaso mendia, ekialdean Zifis ibaia, eta mendebaldean lokriar ozoliarren mendiak zituen lautada handi bat zegoen, eta Anfisaraino iristen zen.
Denborarekin, portua hiri handi batean bihurtu zen, Delfos bezala, Krisa, Pytho edo Pitoren santetugirik gabe (Delfosena zena) gainbehera etorri zen bitartean. Delfoseko biztanleak, tenplura, lurretik edo itsasoz joan zitezkeen, baina, bigarren bide honetatik, Cirrhak domeinatzen zuen pasabidea, hiri hau, pasabide eskubide handiak kobratzen hasi zen, eta ordaindu nahi ez zuten erromes batzuk, euren emazteek tratu txarrak jaso izanaz kexatzen ziren. Anfiktioniak, gerra adierazi zion Cirrhari K. a. 595 inguruan, eta K. a. 585ean, hiria hartu zuen, suntsitua izan zena. Ez dago Krisarekin zer gertatu zen jakiterik, baina litekeena da jada garrantzirik gabeko hiri bat izatea eta gainbehera etortzea bere portua galdu ondoren (bertako biztanleak Cirrha edo Delfosera joanak izango ziren). Hirian espoliatutakoa, anfiktioniak erabili zuen Pitiar Jokoak sortzeko. Cirrhako hiria eta lautada, landu ezin zitezkeen toki sakratu bezala izendatuak izan ziren, eta hala bete zen Filipo II.a Mazedoniakoaren garaian agindua bete gabe geratu zen arte, Anfisako hiriak lur horiek landu eta hiria berreraikitzen saiatu zen arte, bigarren gerra sakratua eraginez, non Filipo II.ak, anfiktioniak estratego bezala izendatua, Anfisa hartu zuen arte.
Hiria, dena dela, berreraikia izan zen, eta Delfoseko portu bezala erabilia izan zen. Apolo, Artemisa eta Letoren hiru tenplo zituen, estatua asko, eta, agian, hipodromoa eta estadioa (lehenago ere existitu zirenak).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4241204
* Multimedia: Krisa (Akropolis) / Q4241204
# Krisaor

Krisaor, greziar mitologian (grezieraz Χρυσάωρ, "urrezko ezpata", χρυσός chrysos, urrea, eta ἄορ aorretik, ezpata), erraldoi bat zen, Poseidon eta Medusaren semea. Medusa, berataz haurdun geratu zen, Poseidonek, Medusa, Atenearen tenplu baten lurrean bortxatu zuenean, jainkosak, profanazioagatik haserreturik, Medusa Gorgona bat bihurtu zuen arte. Honela, Krisaor eta bere anaia, Pegaso hegodun zaldia, ez ziren Perseok Medusari burua moztu zion arte jaio. Bertsioren batzuk, odol tantetatik jaio zirela diote, eta, beste batzuk, Medusaren lepotik irten zirela, jaiotza "goragoko" bat, Atenea Zeusen burutik jaio zenean bezala.
Krisaor, Perseoren mitoan agertzen den urrezko ezpataren gerlaria da. Kalirroerekin, Gerion izan zuen.

## Ikus, gainera

* Greziar mitologia
* Medusa
* Gerion
* Greziar tenplu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q320660
* Multimedia: Chrysaor / Q320660
# Krisantemo Tronua

Krisantemo Tronua (japonieraz: 皇位, kōi, eusk: "Tronu Inperiala") Japoniako tronu inperialari ematen zaion izen arrunta da. Krisantemoa (菊 kiku), Japoniako Enperadorearen armarria da, beraz, kikukamonshō hitzak, literalki, "Krisantemo Zigilua" esan nahi du.
Elezaharren arabera, Krisantemo Tronua, indarrean dagoen munduko monarkiarik antzinakoena da. Nihon Shokin, Japoniako Inperioa, K. a. 660an Jimmu enperadoreak sortu zuela jartzen du. Tradizioaren arabera, Akihito enperadorea, Jimmu enperadorearen 125. ondorengo zuzena da. Erregistro historikoa, Ōjin enperadoreaganaino iristen da atzerantz, nork, ustez, V. mendearen hasieran gobernatu zuen. Aurretik beste zortzi "Enperadora" egon diren arren (Japonian soilik Enperadorearen emaztea deitzen da Enperatriz), Japoniako Lege Inperialari so eginez (Etxe Inperialaren Agentziak eta Japoniako Kontseilu Pribatuak aldarrikatua), emakumeek debekatuta dute erregina izatea XX. mendearen erdialdetik.
Enperadorea (japonieraz Tennō; (天皇), "Enperadore Jainkotiarra"), antzinako Shinto erlijioko apaiz gorena bezala aritzen da, Bigarren Mundu Gerraren ondoren Amaterasu jainkosaren seme bezala bere jainkotiar jatorriaren aldarrikapenari uko egin zion arren.
Indarrean dagoen Japoniako Konstituzioaren arabera, Enperadorea "Estatuaren eta herriaren batasunaren ikurra" da; ez du botere politikorik, baina monarkia konstituzionala ordezkatzen duen estatuburu zeremonial bat da.

## Ikus, gainera

* Japoniako Zigilu Inperiala
* Japoniar nazionalismoa
* Japoniako Familia Inperiala

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1981690
# Kuddewörde

Kuddewörde Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Herzogtum Lauenburg (barrutia)|Herzogtum Lauenburg]] barrutian. 2014an 1.339 biztanle zituen 7,34 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q629388
* Multimedia: Kuddewörde / Q629388
# Kuden

Kuden Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Dithmarschen (barrutia)|Dithmarschen]] barrutian. 2014an 604 biztanle zituen 11,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q629640
* Multimedia: Kuden / Q629640
# Kudai

Kudai 2002 urtean sortutako heavy metal estiloko donostiar musika-taldea.

## Diskoak

* Hutsa (2004, autoekoiztua)
* Arima Eroslea (2006, autoekoiztua)
* Shah Mat (2009, Ortots Burdin Hotsak)
* Harezko Dorreak (2013, autoekoiztua)
* VII (2013, autoekoiztua)

## Kanpo estekak

* Kudai, taldearen webgnuea.
* Datuak: Q2722068
* Multimedia: Kudai (Spanish band) / Q2722068
# Kudensee

Kudensee'

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q388914
* Multimedia: Kudensee (Gemeinde) / Q388914
# Kudeaketa (argipena)

Kudeaketa terminoa, orokorrean, helburu bat lortzeko erakunde batean burutu beharreko jarduera eta ekintzen multzoa da. Zehazki adiera zenbait ditu:
* kudeaketa, termino orokorra;
* proiektuen kudeaketa, proiektu bat burutzeko jardueren plangintza da;
* baliabideen kudeaketa, helburu bat lortzeko behar diren baliabide fisiko, giza-baliabide eta finantza baliabideak une egokian eskura izan daitezen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1172044
# John Pritchard

John Pritchard (Londres, 1921eko otsailaren 5a - San Frantzisko, 1989ko abenduaren 5a) britainiar orkestra zuzendaria izan zen.
Debuta Londresen egin zuen, Derby String orkestrako zuzendari gisa, 1943tik 1945ra. 1948an Glyndebourneko jaialdiko abesbatzeko zuzendari izendatu zuten. 1951n Fritz Buschen ordez aritu zen Don Giovanni operan, eta harrezkero Mozarten hainbat opera zuzentzeko enkargua izan zuen. Liverpooleko Errege Orkestra Filarmonikoko musika zuzendari izendatu zuten, eta Pitchardek orkestra horretako egitura eta errepertorioa berritu, eta bere garaiko musika-ziklo bat sortu zuen, Musika bizia. 1962tik 1966ra Londresko Orkestra Filarmonikoko zuzendari izan zen, eta orkestra horrekin Ekialde Hurbila, Estatu Batuak eta Txina ezagutu zituen.
Izan ere, atzerrian ere lan ugari egin zituen Pitchardek: 1963an Estatu Batuetan izan zen, Pittsburgheko Orkestra Sinfonikoan; Aix-en Provenceko jaialdian, 1963an; Salzburgoko jaialdian eta Buenos Airesko Colón antzokian, 1966an; New Yorkeko Metropolitan Operan, 1971n; Parisko Operan, 1981ean. 1975ean Shakespearen saria irabazi zuen Hanburgon. Koloniako Operako zuzendari izan zen 1978tik 1989ra, Bruselako Monnaie Errege Antzokiko musika-zuzendaria 1982tik 1989ra, Londresko BBCko Orkestra Sinfonikoko buru 1982tik 1989ra, eta San Franciscoko Operako zuzendari 1986an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q43334
# John Profumo

John Dennis Profumo (prəˈfjuːmoʊ ahoskatua; Londres, 1915eko urtarrilaren 30a – ib., 2006ko martxoaren 9a) ingeles politikari eta militarra izan zen. Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadoreko Harold Macmillan lehen ministroaren gobernuan Gerrarako Estatu Idazkaria izan zen. Bere izena zeraman 1963an gertaturiko eskandaluagatik, Profumo aferagatik, ezaguna da.
Christine Keeler izeneko showgirl gazte batekin zuen harreman sentimentalak gobernu britainiarra kolokan jarriko zuen, eta, ondoren, Lehen Ministroak berak uko egiten lagunduko zuen. Izan ere, Keeler Evgeni Ivanov Sobietar Batasuneko itsas agregatuaren maitalea zen, eta haren ustez, espioi gisa ziharduen estalki diplomatikoan.
Bere dimisioaren ondoren, Profumok boluntario gisa lan egin zuen Toynbee Hallen, ekialdeko Londresko ongintzazko erakunde batean, eta bere diru-biltzaile nagusia bihurtu zen. Ongintzazko ekintza hauek bere ospea berreskuratzen lagundu zioten eta Britainiar Inperioko Ordenako komandante (CBE) izendatu zuten 1975ean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Cowell, Alan. (2006/03/10). «John Profumo, British minister ruined by sex scandal, dies» The New York Times.
* ↑ (Ingelesez) «The Profumo affair in context» The Economist 2007-5-14.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q332347
* Multimedia: John Profumo / Q332347
# John Perkins (ekonomialaria)

John Perkins (Hanover, New Hampshire, 1945eko urtarrilaren 28a) estatubatuar idazlea da. Bere libururik ezagunena "Confessions of an economic hit man" (2004) da, non Perkinsek Hirugarren Munduko herrialdeen kolonizazio ekonomikoan paper bat jokatu zuela baieztatzen duen, berak korporazio, banku eta Estatu Batuetako gobernuaren konspirazio bezala deskribatzen duenaren izenean. The New York Times egunkariko kazetari batek zaila aurkitu zuen Perkinsen baieztapen fantasiatsuenetako bat frogatzea, baina bere ibilbidea zehaztasunez deskribatzen zela esan zuen. Perkinsek kultura indigenen alderdi mistikoei buruz ere idatzi du, chamanismoa barne.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q465028
# John Phillips (musikaria)

John Edmund Andrew Phillips (Parris Island, Hego Carolina, 1935eko abuztuaren 30a - Los Angeles, 2001eko martxoaren 18a), Papa John deitua, estatubatuar musikari, gitarra jotzaile eta abeslaria izan zen, The Mamas & the Papas taldeko kidea.
1960ko hamarkadaren hasieran New Yorkera joan zen musikara. Bere lehen taldea folk hirukote bat izan zen Scott McKenzie eta Dick Weissmannekin, The Journeymen izenekoa. Greenwich Villagen Denny Doherty eta Michelle Phillips ezagutu zituen, eta haiekin The Mamas & the Papas taldeko sortu zuen. John Phillips izan zen taldearen abestien egile nagusia.
1067ko ekainean ospatu zen Monterey pop jaialdiaren sustatzaileetako bat izan zen. 1957an Michelle Phillipsekin ezkondu zen. Biak Hollywoodeko ospetsu bihurtu ziren eta 1962an dibortziatu egin ziren. Taldea desegin ondoren, bakarkako ibilbidea izan zuen, eta beste batzuentzat ere idatzi zituen abestiak.
65 urterekin eta drogen kontsumoak ahuldutako osasunarekin hil zen.

## Diskografia
### Bakarka

* 1970: John Phillips (John, the Wolf King of L.A.) US #181
* 1970: Brewster McCloud
* 2001: Pay Pack & Follow
* 2001: Phillips 66
* 2008: Pussycat
* 2009: Man on the Moon

### Bildumak

* 2007: Jack of Diamonds

## Kanpo estekak

* Datuak: Q506592
* Multimedia: John Phillips (musician) / Q506592
# John Powell (disko-jaurtitzailea)

John Gates Powell (San Frantzisko, 1947ko ekainaren 25a - Las Vegas, 2022ko abuztuaren 18a) estatubatuar disko-jaurtitzailea izan ze.
San Jose hiriko polizia sailean lan egin ondoren atletismoan aritu zen, eta Estatu Batuetako atletismo taldeko kidea izan zen hiru Olinpiar Jokotan (1972, 1976, 1984). 1976ko eta 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko dominak irabazi zituen eta 1975ean munduko errekorra ezarri zuen 69,08 metroko jaurtiketarekin. 1987ko Munduko Atletismo Txapelketan, Erroman, zilarrezko domina lortu zuen.
# John Pullin

John Vivian Pullin (Aust, Gloucestershire, 1941eko azaroaren 1a - Bristol, 2021eko otsailaren 5a) ingeles errugbilaria izan zen, orpokatzaile moduan aritzen zena. 1966tik 1976ra Bristol Rugby taldean jokatu zuen. Ingalaterrako errugbi selekzioan 42 aldiz jokatu zuen eta selekzioko kapitaina izan zen. 1971n Zeelanda Berrira eta 1974an Hegoafrikara egindako biretan British and Irish Lions taldearekin jokatu zuen. All Blacks garaitu zuen hiru talde ezberdinekin (Ingalaterra, British and Irish Lions) eta Barbarians, eta Zeelanda Berria, Australia eta Hegoafrika mendean hartu dituzten lau kapitain ingelesetan lehena izan da. Lanbidez nekazaria izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Former England captain John Pullin dies aged 79» rte 2021-2-5 (Noiz kontsultatua: 2021-2-5).
* Datuak: Q3182320
# John Penrose

John Penrose (1850eko maiatzaren 5a - 1932ko apirilaren 21a) arkularia zen. Britainia Handia ordezkatu zuen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ John Penrose

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15050733
# John Philip Sousa

John Philip Sousa (Washington, 1854ko azaroaren 6a – Reading, Pennsylvania, 1932ko martxoaren 6a) estatubatuar musikagile eta banda-zuzendaria izan zen.
""Martxetako erregea"" bezala ezagutu zen. Ezagunenen artean daude "Stars and Stripes Forever", "Semper Fidelis", "The Liberty Bell", "The Thunderer" eta "The Washington Post".
Biolina, teoria musikala eta konposizioa ikasten hasi zen. 1868tik 1875era Estatu Batuetako Itsas Armadako Bandaren parte izan zen. 1880. urtean Bandara itzuli zen eta hamabi urtez zuzendu zuen. Musika konposatu eta zuzentzeaz gain, sousafoia garatzen lagundu zuen. Lehen Mundu Gerran, Itsas Erreserbako Banda zuzendu zuen.
* Datuak: Q295935
* Multimedia: John Philip Sousa / Q295935
# John Polanyi

John Charles Polanyi (Berlin, 1929ko urtarrilaren 23a) kanadar kimikaria da, alemana jatorriz. Familia hungariarra zuen, baina aitak Berlinen lan egiten zuen. 1933an Erresuma Batura ihes egin behar izan zuten, Alemaniako egoera politikoaren eraginez. Polanyik Manchesterko Unibertsitatean egin zituen kimikako ikasketak, eta 1952an eskuratu zuen doktoregoa. Kanadako National Researche Councilen ikertzaile gisa lan egin ondoren, Torontoko Unibertsitateko irakasle izendatu zuten (1956). 1965 inguruan kanadar hiritartasuna eskuratu zuen. Polanyi kimika molekularrean aditua da, eta erreakzio kimikoen ikerketan nabarmendu da. Erreakzio kimikoen dinamika eta atomoen portaera ikertzeko, erreakzio horietan atomo kitzikatuek igortzen dituzten izpi infragorriak erabili ditu. Bere lanetan ikusi ahal izan zuenez, erreakzio kimiko batean zehar elektroi batek energia galtzen duenean, energia hori argi ikusgarri gisa edo uhin-luzera ikusezin gisa kanporatzen, kimiolumineszentzia izeneko prozesuaren bidez. Polanyik aurkitu zuen kimiolumineszentzia infragorriari esker erreakzio kimikoaren aldi bakoitzari buruzko xehetasunak antzeman daitezkeela. 1986an Kimikako Nobel Saria lortu zuen Y. T. Lee eta D. R. Herschbach zientzialariekin batera. Baina kezka zientifikoaz gainera, Polanyik gizarte-politikei eta armen kontrolari buruzko ekimenak eraman ditu aurrera eta aztergai izan du zientziaren eta gizartearen arteko harremana.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q237825
* Multimedia: John Charles Polanyi / Q237825