# Arahau

Arahau hizkuntza eraikia da, 2006 inguruan Ivan Karazev idazle errusiarrak sortua.

## Fonetika

Arahauak 10 bokal, 17 kontsonante, 10 diptongo eta 10 triptongo ditu. Azentua beti aditzeko silaban erortzen da.
Adibidez: Kfasaadesfrat [kfa.saa.’des.frat] Nik irakaslea ikusten dut; Tesark [’te.sark] Ni ibitzen naiz.
Latindar alfabetoan oinarritutako alfabetoa du: a, ä [ia], b, c [ts], d, e, ë [ie], f, g, h [x], i, j [j], k, l, m, n, o, ö [io], p, r, s, t, u, ü [iu], v, y [ɨ], z [z].

### Kontsonanteak

| | Ezpainbikaria | Ezpain-horzkaria | Hobikaria | Hobi-atzekoa | Sabaikaria | Belarra |
| Herskaria | p eta b | | t eta d | | | k eta g |
| Sudurkaria | m | | | n | | |
| Dardarkaria | | | ɾ | | | |
| Igurzkaria | | f eta v | s eta z | | | x |
| Afrikaria | | | ʦ | | | |
| Albokaria | | | l | | | |
| Hurbilkaria | | | | | j | |

### Bokalak

| | Aurrekoa | Atzekoa |
| Itxia | i, y | u, ü |
| Ertaina | e, ё | o, ö |
| Irekia | a, ä |
Arahauak Finlandieraren hamar oinarrizko bokalak ditu, hamar beheranzko diptongo daude (au, ao, ae, ai, ou, oe, oi, oa, ei eta ea), hamar beheranzko triptongo daude: uau, uao, uae, uai, uou, uoe, uoi, uoa, uei eta uea (u [w] letra ere kontsonantea da). j letra gaztelaniako y bezala ahoskatzen.

#### Swadesh zerrenda

Hona 177 itemek osatutako zerrenda, euskarazkoa eta arahauzkoa lagun.
Swadesh zerrenda Arahau :
| ta | ni |
| sa | zu, hi (familiar) |
| sa | hura / bera |
| taa | gu |
| saa (plural) | zuek |
| saa | haiek |
| ho | hau |
| ho | hori, hura |
| ko | nor |
| go | zer |
| fo | non |
| bo | noiz |
| do | nola, zelan |
| lo | ez |
| plo | guzti |
| goo | asko |
| arg | bat |
| ha | bi |
| harg | hiru |
| haca | lau |
| ard | bost |
| kaz | handi |
| kaka | luze |
| kava | zabal |
| karp | lodi |
| gad | txiki |
| kavla | mehe, estu, mehar |
| klarp, arrarg | argal |
| aj | emakume |
| a | gizon |
| ad | haur, ume |
| ja | emazte |
| ka, sar | senar |
| kama | ama |
| abad | aita |
| u | animalia, abere, pizti |
| uzü | arrain |
| uze | txori |
| kuräs | txakur |
| uza | zorri |
| mumul | suge |
| mumöl | har |
| i | zuhaitz, arbola |
| iri | zuhaizti, oihan |
| ird | makil |
| irp | fruitu, zitu |
| hri | hazi |
| irg | hosto |
| irk | sustrai, erro |
| irt | enbor |
| inr | lore |
| ij | belar |
| oari | soka |
| oura | larru |
| aura, auzou | haragi, okela |
| au | odol |
| oe | hezur |
| vuze | arrautza |
| ucr | adar |
| gru | buztan |
| oaruze | luma |
| oara | ile |
| bra | buru |
| atr | belarri |
| fra | begi |
| dra | sudur |
| kaj | aho |
| oenr | hagin,hortz |
| nrau | mihi |
| aizarg | azazkal |
| ark | hanka,zango |
| arc | belaun |
| ard | esku |
| pama | hego |
| arp | sabel |
| gapap | erraiak |
| kra | lepo |
| gra | bizkar |
| art | bular, ugatz |
| brou | bihotz |
| nrou | gibel |
| äs | edan |
| uls | jan |
| rais | hozka egin, kosk egin |
| gapapl | oka egin |
| garais | putz egin |
| esprou | arnasa hartu |
| nanr | barre egin |
| esafr | ikusi |
| esatr | entzun |
| es | jakin |
| esabr | pentsatu, oldoztu |
| gagr | usain(a) hartu |
| garaus | beldur izan |
| ana | lo egin |
| als | hil, akabatu |
| gesaclkesa | borroka egin |
| alsu | ehizatu |
| gaka | jo |
| esaerg | ebaki,moztu |
| raisrais | zatitu, pitzatu |
| esurg | hazka egin, urratu |
| esö | aitzurtu, zulatu |
| mam | igeri egin |
| ama | hegan egin |
| esark | ibili |
| mésark | etorri |
| anal | etzan |
| anan | eseri |
| ana | zutitu |
| éjsark | biratu |
| amal | erori |
| ois | eman |
| esü | garbitu, ikuzi |
| estoari | lotu |
| esizr | josi |
| asarg | zenbatu |
| esanr | esan |
| ras | abestu, kantatu |
| üs | isuri |
| usaol | izoztu |
| fre | eguzki |
| hre | ilargi |
| aoze, aode, aorrard | izar |
| ü | ur |
| espre | euria egin |
| gü | ibai |
| üzo | aintzira, laku |
| üz | itsaso |
| gaorp | gatz |
| gai | harri |
| gafa | harea |
| görh | hautz |
| ö | lur |
| gaol | hodei |
| ezö | laino |
| e | zeru |
| nej | haize |
| gmoe | elur |
| üraol | izotz |
| earroa | erre |
| ao | su |
| afoa | errauts |
| ürrai | bide |
| brö | mendi |
| au | gorri |
| ea | berde, orlegi |
| ou | hori |
| oe | zuri |
| oa | beltz |
| egoa | gau |
| egoe | egun |
| uru | urte |
| gopl | bete |
| nala | berri |
| gan | zahar |
| gë | on |
| gy | txar |
| gydr | ustel |
| gehr | biribil |
| gagaras | zorrotz |
| gësl | kamuts |
| gü | busti, heze |
| dry | lehor, siku |
| ord | zuzen |
| odo | gertu |
| odlo | urruti, urrun |
| orf | ezker |
| oko | -(e)an |
| opo | -(e)an |
| obo | -(r)ekin |
| oco | eta |
| mo | ba- |
| zogo | -elako |
| uo | izen |

## Sailkapena

Arahau ez dago philum indoeuroparraren barruan sailkatuta eta Europako mendebaldean izan zen hizkuntza-familia baten azken arrastotzat hartzen da.
Arahauk baditu ezaugarri urri batzuk (hizkuntza indoeuroparrekin alderatuz). Lehenbizi, bere morfologia eransgarria (aglutinantea), hitza osatzeko modua, hitz barneko zatiak (morfema) “itsasten” dira elkarrekin, funtsezko aldaketarik jasan gabe, eta gainera esangura gramatikal bakoitzak (adibidez, kasua eta numeroa izenetan, denbora, pertsona eta numeroa aditzetan) badu bere morfema propioa. Arahauk badauka kasu ergatiboa eta aktiboa. Arahauk hitzak sortzen ditu batez ere bi sistemen arabera: konposaketa eta eratorpena. Eratorpena, maileguak eta konposaketaren batera, lexikoa sortzeko metodorik errazenetako eta eraginkorrenetako bat da. Arahaun atzizki lexiko ugari daude eta honek baimentzen du nukleo beretik hainbat esanahi desberdin ateratzea, baita kategoria sintaktikoa aldatzea ere.
Arahaun badaude atzizki desberdinak, izen-sintagma barruan izenaren funtzioa adierazten dutenak. Hizkuntzak, beraz, erabiltzen ditu atzizkiak, preposizioen ordez. Atziki hauek zuzen itsasten zaizkio sintagmari, behin baino ez dira erabiltzen, ez sintagma horretako elementu bakoitzean.
Arahauk euskararekin kointzidentzia du.
Arahau-euskara (kointzidentziak):
    uru urte
    bra buru
    ü ur
    ai harri
    rpa tripa
    harg hiru
    ho hau
    udr sudur
    hre hil
    boor denbora
    door diru
    ahoa (gizon+beltz) ohoin
    esanr (egin+aho) esan
    uze uso
    egoa (zeru+beltz) gau
    egoe (zeru+zuri) egun
    suu zu
    arg hark
    kuräs zakur
    ar ar
    arh erhi
    arrajba arreba
    trü trumoi
    arka hanka
    azarma aztarna
    hils hil
    häcänärmä (zortzi+oin+intsektu) armiarma

## Eredua

Gure Aita euskaraz:
    Gure Aita, Zeruetan zaudena,
    santu izan bedi zure izena.
    Etor bedi zure erreinua.
    Egin bedi zure nahia
    zeruan bezala lurrean ere.
    Emaguzu gaur egun honetako ogia.
    Barkatu gure zorrak
    geuk ere gure zordunei barkatzen diegun bezala.
    Eta ez gu tentaldira eraman
    baina atera gaitzazu gaitzetik.
Gure Aita arahauz:
    Ëttange msuohusoer
    Msfarfésarkv músgausaskecö
    Soisiragsaguastaa coezetlo cosareasguoastaa
    Ctaarë’skuoastaa. Coslavadorfaat
    Nsaulsyrtaakl marcozusfarfsopl.

## Zenbakia

| arg — 1 | ha — 2 |
| harg — 3 | haca — 4 |
| ard — 5 | ardarg — 6 |
| hard — 7 | hacana — 8 |
| blarg — 9 | arf — 10 |
| arh — 11 | harf — 12 |
| hargarf — 13 | hacarf — 14 |
| rza — 15 | arl — 16 |
| arlarg — 17 | harl — 18 |
| blarm — 19 | rka — 20 |
| rpa — 21 | rpaj — 22 |
| arfark — 30 | harka — 40 |
| harkaarf — 50 | harkab — 60 |
| rkablarf — 70 | hacark — 80 |
| rfabl — 90 | ar — 100 |
| hargurs — 3000 | urs — 1000 |
| ardar — 500 | hacar — 400 |

## Erreferentziak

* ↑ Arahau-Euskal teoria

## Kanpo estekak

* http://www.rbardalzo.narod.ru/baski.html
* Cláudio Rinaldi, Minihistoria del linguas philosophic: De Aristoteles al Toki Pona. Le Almanac de Interlingua, 2011
* http://www.omniglot.com/conscripts/arahauvarf.php
* http://www.christusrex.org/www1/pater/JPN-arahau.html
* http://sites.google.com/site/rbardalzo/Home
* http://www.garshin.ru/linguistics/model/fanlangs.html
* Трубникова В., О новом языке арахау, микролитературе и гибели цивилизации (интервью) // Юга, 14.12.2011