# Chiapas

Chiapas Mexiko hego-ekialdeko estatu federala da. Ekialdean Guatemalarekin du muga, mendebaldean Oaxacarekin, iparraldean Tabascorekin, hegoaldean Ozeano Barearekin eta ipar-mendebaldean Veracruzekin. 73.289 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2010ean 4.796.580 biztanle zituen. Sierra Madre mendilerroa hego-ekialdetik sartzen da estatuaren erdialderaino. Hiriburua Tuxtla Gutiérrez da, eta San Cristóbal de las Casas hiririk ezagunena.
Ezaguna da EZLN gerrillagatik, eta baita erakargarritasun turistikoengatik ere. Edertasun naturalez gain, Kolonaurreko zibilizazioen hondarrak ikus daitezke (aipagarriena Palenque hiri prehispanikoa da), eta hainbat talde kulturalekin daude (bai etnia indigenak bai atzerritarrak). Biztanle gehienak nekazaritza eta abeltzaintzatik bizi dira, asko baldintza txarretan.

## Hiri nagusiak

* Tuxtla Gutiérrez: 537 102 biztanle
* Tapachula: 202 672 biztanle
* San Cristóbal de las Casas: 158 027 biztanle
* Comitán de Domínguez: 97 537 biztanle
* Cintalapa de Figueroa: 48 467 biztanle
* Chiapa de Corzo: 45 077 biztanle
* Palenque (Chiapas): 42 947 biztanle
* Ocosingo: 41 878 biztanle
* Ocozocoautla de Espinosa: 39 180 biztanle
* Villaflores: 37 237 biztanle

## Udalerriak

Acacoyagua (udalerria) Acala (udalerria) Acapetahua (udalerria) Aldama Altamirano (udalerria) Amatán (udalerria) Amatenango de la Frontera (udalerria) Amatenango del Valle (udalerria) Angel Albino Corzo (udalerria) Arriaga (udalerria) Bejucal de Ocampo (udalerria) Belisario Domínguez Municipality $^{(en)}$ Bella Vista (udalerria) Benemérito de las Américas (udalerria) Berriozábal Bochil (udalerria) El Bosque (udalerria) Cacahoatán (udalerria) Catazajá (udalerria) Cintalapa $^{(en)}$ Coapilla (udalerria) Comitán de Domínguez La Concordia (udalerria) Copainalá (udalerria) Chalchihuitán (udalerria) Chamula (udalerria) Chanal (udalerria) Chapultenango (udalerria) Chenalhó (udalerria) Chiapa de Corzo (udalerria) Chiapilla Chicoasén (udalerria) Chicomuselo (udalerria) Chilón (udalerria) El Parral $^{(en)}$ El Porvenir (udalerria) Emiliano Zapata $^{(en)}$ Escuintla (udalerria) Francisco León (udalerria) Frontera Comalapa Frontera Hidalgo La Grandeza (udalerria) Huehuetán (udalerria) Huixtán (udalerria) Huitiupán (udalerria) Huixtla (udalerria) Ixhuatán (udalerria) Ixtacomitán (udalerria) Ixtapa (udalerria) Ixtapangajoya (udalerria) Jiquipilas (udalerria) Jitotol (udalerria) Juárez $^{(en)}$ Larráinzar (udalerria) La Libertad (udalerria) Las Margaritas (udalerria) Las Rosas (udalerria) Mapastepec Maravilla Tenejapa Marqués de Comillas Mazapa de Madero (udalerria) Mazatán (udalerria) Metapa (udalerria) Mezcalapa $^{(en)}$ Mitontic (udalerria) Motozintla (udalerria) Nicolás Ruíz Ocosingo (udalerria) Ocotepec $^{(en)}$ Ocozocoautla de Espinosa (udalerria) Ostuacán (udalerria) Montecristo de Guerrero (udalerria) Osumacinta (udalerria) Oxchuc (udalerria) Palenque (udalerria) Pantelhó (udalerria) Pantepec Pichucalco (udalerria) Pijijiapan (udalerria) Pueblo Nuevo Solistahuacán (udalerria) Rayón Reforma (udalerria) Sabanilla Salto de Agua (udalerria) San Andrés Duraznal (udalerria) San Cristóbal de las Casas San Fernando San Juan Cancuc (udalerria) San Lucas Santiago el Pinar (udalerria) Siltepec (udalerria) Simojovel (udalerria) Sitalá (udalerria) Socoltenango (udalerria) Solosuchiapa (udalerria) Soyaló (udalerria) Suchiapa (udalerria) Suchiate (udalerria) Sunuapa (udalerria) Tapachula (udalerria) Tapalapa (udalerria) Tapilula (udalerria) Tecpatán (udalerria) Tenejapa (udalerria) Teopisca (udalerria) Tila (udalerria) Tonalá Totolapa (udalerria) La Independencia (udalerria) La Trinitaria (udalerria) Tumbalá (udalerria) Tuxtla Gutiérrez $^{(en)}$ Tuxtla Chico (udalerria) Tuzantán (udalerria) Tzimol (udalerria) Unión Juárez (udalerria) Venustiano Carranza Villa Comaltitlán (udalerria) Villa Corzo (udalerria) Villaflores (udalerria) Yajalón (udalerria) Zinacantán (udalerria) Capitán Luis Ángel Vidal $^{(en)}$ Rincón Chamula San Pedro $^{(en)}$

## Kultura

Chiapasen gaztelera da hizkuntza nagusia, baina badude maya jatorrizko hainbait hizkuntza. Haien artean nagusienak hauek dira:
* Tseltal
* Tsotsil
* Zoque
* Lacandon
* Tojolabal
* Tejo
* K'anjob'al
* Qato’k
* Nam
* Chuj
* Ch'ol
Hiztunen kopurua oso desberdina da beraien artean. Nagusiena Tseltala da 461.236 hiztunekin. Bidarrenez tsotsilak dator, 400.000 hiztunekin, eta hiztun gutxien duen hizkutza, ordea, Qato’k a da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Lenguas indígenas que se hablan en Chiapas» leionoticias.com 2022-08-17 (Noiz kontsultatua: 2023-08-19).
* ↑ Macmillan, Palgrave, The Statesman's Yearbook 2017: The Politics, Cultures and Economies of the World, 823. orrialdea, Macmillan Publishers, books.google.es
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60123
* Multimedia: Chiapas / Q60123
* ↑ (Gaztelaniaz) «Lenguas indígenas que se hablan en Chiapas» leionoticias.com 2022-08-17 (Noiz kontsultatua: 2023-08-19).