OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hannibal (telesaila)

    Artikulu hau telesailari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hannibal (argipena)».
Hannibal AEBetako beldurrezko telesaila da, 2013 eta 2015 bitartean NBC-n aireratu zutena. Bryan Fuller ekoizleak sortu eta Hugh Dancy eta Mads Mikkelsen izan ziren aktore nagusiak.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Antzeko itxura fisikoa duten zortzi gazteren desagertzeekin abiatzen da Hannibal. Jack Crawford FBIko agenteak Will Grahami laguntza eskatuko dio orduan, kasuak argitzeko, hura gai baita kriminalen pentsamoldeekin bat egiteko, ulertzeko eta, horren bidez, gertatutakoa ulertzeko.

## Aktoreak

* Hugh Dancy: Will Graham
* Mads Mikkelsen: Hannibal Lecter
* Caroline Dhavernas: Alana Bloom
* Laurence Fishburne: Jack Crawford
* Hettienne Park: Beverly Katz
* Gillian Anderson: Bedelia Du Maurier
* Scott Thompson: Jimmy Price
* Aaron Abrams: Brian Zeller

## Erreferentziak

* ↑ «Pixkanaka kozinatutako platera» Berria 2018-02-24.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q888841
* Multimedia: Hannibal (TV series) / Q888841
# Hannibal Lecter

Hannibal Lecter doktorea fikziozko psikopata bat da, Thomas Harris nobelagileak asmatua, giza haragia jateagatik ezaguna. The Red Dragon (1981) eleberrian agertu zen lehen aldiz. Haren bizipenek The Silence of the Lambs (1988) lanean jarraitzen dute (Jonathan Demmek zinemara eramana), eta Hannibalen amaitzen dute (1999).
2006ko abenduan, Hannibal argitaratu eta zazpi urtera, Harrisek argitaratu zuen, oraingoz, pertsonaiari buruzko azken eleberria: Hannibal Rising. Nobela honek hiltzaile ezagunaren haurtzaroa eta gaztaroa kontatzen ditu, 6 eta 20 urte bitartean. Beraz, zabalik uzten da Lecter Estatu Batuetan dagoen kokalekutik Baltimoreko Ospitale Psikiatrikoan sartu eta harrapatu arteko tartea. Zinemara ere eraman zuten (Hannibal Rising), emaitza apalagoekin.
Hannibal Lecter hiltzaile nobelagileak arrakasta handia lortu zuen mundu osoan, Jonathan Demmek The Silence of the Lambs filmeko zinemara eraman zuenean. Anthony Hopkinsek antzeztu zuen pertsonaia. Zinemara ere eraman zituzten gainerako eleberri-sagak. Hannibal Rising da filmik berriena. 2007ko martxoaren 16an estreinatu zen, eta Peter Webberrek zuzendu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q211013
* Multimedia: Hannibal Lecter / Q211013
# Hannibal Rising

Hannibal Rising (euskaraz Hannibalen Hazketa) 2007ko Peter Webber britainiar zinema zuzendariaren suspensezko thriller filma bat da. Thomas Harris idazle eta gidoigilearen Hannibal Rising eleberrian oinarritua dago. Gaspard Ulliel, Gong Li, Rhys Ifans eta Dominic West aktoreek antzeztu zuten.
Aurretik filmatutako The Silence of the Lambs (1991), Hannibal (2001) eta Red Dragon (2002) filmeen aurrekaria da, honetan Hannibal Lecter doktorearen haurtzaroa, gaztaroa eta izenburuak ongir adierazten duen gisa hazketa kontatzen baitira, bere izaera eta jokamolde hiltzaile eta haragijalearen inguruko azalpen ugari ere ematen direlarik. Filma honetan Lecterren pertsonaia Gaspard Ulliel frantziar aktore gazteak antzeztu zuen, 1986ko Manhunter filmean Brian Cox eskoziarrak eta gainontzeko hiru filmetan Anthony Hopkins galestar aktoreak antzeztu zuten bitartean.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ekialdeko Frontea Bigarren Mundu Gerran, Lituania. Lecter familia aita, ama eta seme eta alaba txikiak osatzen dute: Hannibal eta Misha. Zoritxarrez gerrak ordura arte alai bizi zen familia bete-betean joko du eta Hannibal mutikoa gerraren izugarrikerien lekuko izango da: bere gurasoen hilketa eta arreba nola jatean duten tarteko, izugarrikeri horiek bere izaera betiko aldatuko dute, bere bizitzan osoan izango den serieko hiltzailearen sorrera izango delarik.

## Aktoreak

* Gaspard Ulliel: Hannibal Lecter nerabe edo gaztea
** Aaran Thomas: Hannibal Lecter haurra
* Gong Li: Murasaki andrea, Hannibalen izeba alarguna
* Dominic West: Pascal Popil inspektorea
* Rhys Ifans: Vladis Grutas
* Helena-Lia Tachovska: Mischa Lecter, Hannibalen arreba
* Kevin McKidd: Petras Kolnas
* Richard Brake: Enrikas Dortlich
* Stephen Martin Walters: Zigmas Milko
* Ivan Marevich: Bronys Grentz
* Charles Maquignon: Paul Momund
* Ingeborga Dapkūnaitė: Lecter andereñoa
* Beata Ben Ammar: Kolnas andrea
* Pavel Bezdek: Dieter
* Goran Kostic: Pot Watcher
* Robbie Kay: Robert Kay, Kolnasen semea

## Kanpo estekak

* Hannibal Rising filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Filmaren webgunea (Ingelesez)
* Hannibal Rising filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q3114616
# Hannibal Sehested

Hannibal Sehested (Gudme, 1842ko azaroaren 16a – ibidem, 1924ko irailaren 19a) daniar lurren jabea eta politikaria izan zen.
Fionia uhartean jaio zen eta Herlufsholm eskolan ikasi zuen. 1869an Kopenhageko Unibertsitatean graduatu zen. 1886an Konderriko Kontseiluko kide aukeratu zuten, Højre alderdia ordezkatuz. 1891n Dannebrogeko Ordenarekin kondekoratua izan zen.
Ministro Kontseiluko lehendakaria izan zen 1900eko apiriletik 1901eko uztailera. Erregeak parlamentuaren babesik gabe izendatu zuen azken lehen ministroa izan zen, Danimarka erregimen parlamentario bihurtu aurretik.
* Datuak: Q1576188
* Multimedia: Hannibal Sehested (council president) / Q1576188
# Hannie Lips

Hannie Lips (Rotterdam, 1924ko uztailaren 16a – Laren, 2012ko azaroaren 19a), izeba Hannie izenez ezaguna, herbeheretar irrati eta telebistako esataria izan zen.

## Ibilbidea

1954an, Bouwman Miesekin batera, KRO kateko esatari lanetan jardun zuen. Hasieran, haurrentzako saioak egiten zituen, hala nola Dappere Dodo, Bert Brugmanen antzerkiko txotxongiloekin egiten zen haurrentzako saioa, arrakasta handia izan zuena.
1958ko martxoaren 12an, Eurovisión III. Kantu Jaialdia aurkeztu zuen, eta Herbehereetan egin zen lehen aldia izan zen.
Telesailetan ere lan egin zuen, hala nola 'Hokus Pokus dat kan ik ook' (1956), bere burua interpretatuz, eta telefilm Hokus Pokus dat kan ik ook (1959), dantzari bat interpretatuz Rudi Carrellekin batera.
1960an eta 1962an Nationaal Songfestival aurkeztu zuen, Herbeheretako Eurovisión jaialdirako ordezkaria hautatzeko programa nazionala.

## Ikus, gainera

* Eranskina: Eurovisióneko Kanta Jaialdiaren aurkezleak

## Erreferentziak

* ↑ «Eurovision presenter and Dutch TV icon Hannie Lips passes away» EuroVisionary 30 de noviembre de 2012.
* ↑ Omroepster Hannie Lips (88) overleden. .
* ↑ Kindertelevisie is 50 jaar jong. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143993
* Multimedia: Hannie Lips / Q143993
# Hannibal (argipena)

Hannibal izenak hainbat adiera du:

## Pertsonak

* Hanibal idazten da euskaraz Kartagoko pertsonaia historikoaren izena.

## Fikzioa

Hannibal Lecter fizkiozko pertsonaia da, hiltzaile kanibala, Thomas Harris idazleak asmatua Hannibal eta Red Dragon eleberrietarako, eta aldi berean lan hauetako protagonista:
* The Silence of the Lambs filma, 1991koa.
* Hannibal (filma), 2001ekoa, Ridley Scott-ek zuzendua.
* Hannibal Rising (filma), 2007koa.
* Hannibal (telesaila), 2013 eta 2015 urteen artean egindakoa.

## Geografia

Hannibal izeneko leku hauek daude Estatu Batuetan:
* Hannibal (Ohio)
* Hannibal (New York)
* Hannibal (Missouri)
Eta espazioan, asteroide bat ere bada:
* 2152 Hannibal
# Hanno (elefantea)

Hanno elefantea Manuel I.a Portugalgoak 1514an Leon X.a Aita Santuari haren koroazioan oparitutako elefante bat izan zen. Bi urte beranduago hil zen.

## Historia

1510 urtearen inguruan jaio zela uste da India hegoaldean. Kochiko Rajak oparituta edo Afonso de Albuquerque erregeordeak erosita jaso zuen elefantea Manuel I.a enperadoreak. Elefanteak zuria behar zuen izan. Itsasontziz iritsi zen Lisboara. Leon X.a Aita Santua ordenatu berria zen eta Manuel I.ak Erromara bidali zuen elefante zuria, zilarrezko eserleku erraldoi batean, Tristão da Cunha enbaxadorearekin batera.
Hasieran Belvedereko patioan sartu zuten, San Petri basilikaren alboan berarentzako eraikin propioa altxatu artean. Berehala bihurtu zen Aita Santuaren gorteko animalia gogokoena eta prozesio guztietan ateratzen zuten.
BBi urte beranduago gaixotu egin zen eta idorreria tratatzeko urrez aberastutako libragarriak ematen zizkioten. Dirudienez tratamenduaren eraginez hil zen 1516ko ekainaren 8an. Belvedereko patioan lureratu zuten. Rafael margolariak fresko bat marraztu zuen, dagoeneko existitzen ez dena eta Leon X.ak epitafioa idatzi zuen.
Hanno elefantea bizi zela egindako lau marrazki gordeta daude Oxfordeko Ashmolean Museoan.
Silvio Bedini idazleak "Aita Santuaren elefantea" (The Pope's Elephant) liburuan kontatzen du istorioa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Bartlett, Kenneth. (2019-11-15). The Renaissance in Italy: A History. Hackett Publishing ISBN 978-1-62466-820-3. (Noiz kontsultatua: 2023-07-26).
* ↑ «Hanno at Pope Leo X (Giovanni di Lorenzo de Medici) in Italy - Elephant Encyclopedia and Database» www.elephant.se (Noiz kontsultatua: 2023-07-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) «The Pope's Elephant (Aspects of Portugal) - Bedini, Silvio A.: 9781857542776 - IberLibro» www.iberlibro.com (Noiz kontsultatua: 2023-07-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1479200
* Multimedia: Hanno / Q1479200
# Hayes udalerria, Ida konderria (Iowa)

Hayes udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Ida konderrian. Azken zentsuaren arabera 138 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Hayes udalerriak 88 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 19.673 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5406529
# Hayes presidentea departamendua

Hayes presidentea departamendua edo Hayes presidentea (gaztelaniaz: Departamento de Presidente Hayes) Paraguaiko hamazazpi departamenduetako bat da. Mugakide ditu iparraldean Paraguai Garaiko departamendua, ekialdean Concepción, San Pedro, Cordillera, Erdialdea eta Asunción, hegoaldean Argentina eta mendabaldean Boqueróngo departamendua. Denera 72.907 km²ko azalera du eta herrialdeko hirugarren departamendurik handiena da. Biztanle-kopuruari dagokionez, ordea, 121.075 biztanlerekin 2017ko estimazioaren arabera, herrialdeko biztanle gutxien duen laugarren departamendua da. Villa Hayes du hiriburu eta hiririk populatuena.
Ameriketako Estatu Batuetako Rutherford Birchard Hayes presidentearen omenez eman zitzaion izena departamenduari. Hayes presidenteak Aliantza Hirukoitzaren Gerra osteko Paraguairen eta Argentinaren arteko muga-gatazkan arbitratu zuen. Hain zuzen ere Hayesen laudoak eman zion amaiera liskarrari.

## Banaketa administratiboa

Hayes presidentea zortzi barrutitan banatuta dago:
| Barrutiak | Biztanleria (2017ko est.) |
| 1 Benjamín Aceval | 19.985 |
| 2 Doctor José Falcón | 4.105 |
| 3 General José María Bruguez | 3.249 |
| 4 Nanawa | 5.920 |
| 5 Puerto Pinasco | 9.896 |
| 6 Teniente Primero Manuel Irala Fernández | 25.890 |
| 7 Teniente Esteban Martínez | 3.340 |
| 8 Villa Hayes | 48.689 |
| Hayes presidentea | 121.075 |

## Erreferentziak

* ↑ DGEEC. Proyección de la población por sexo y edad, según distrito. Revisión 2015. (Noiz kontsultatua: 2017ko urriaren 9an).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q750551
* Multimedia: Presidente Hayes Department / Q750551
# Hayesville (Ipar Carolina)

Hayesville Ipar Carolinako herri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 311 biztanle zituen, 1,21 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clay konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q302144
* Multimedia: Hayesville, North Carolina / Q302144
# Hayesville (Ohio)

Hayesville Ohioko herri bat da. Ashland konderrian kokatua dago. 2010ean 448 biztanle zituen, 1,91 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ashland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2591284
* Multimedia: Hayesville, Ohio / Q2591284
# Hayesville (Oregon)

Hayesville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Marion konderrian dago, Oregon estatuan. 21.891 biztanle ditu, 7,880655 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Marion konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2689189
* Multimedia: Hayesville, Oregon / Q2689189
# Hayes udalerria, Buena Vista konderria (Iowa)

Hayes udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Buena Vista konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.122 biztanle zituen, 33.37 milia karratu (86.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Hayes udalerriak 481 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 34.847 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2220298
# Hayfield (Minnesota)

Hayfield Minnesotako hiri bat da. Dodge konderrian kokatua dago. 2010ean 1.340 biztanle zituen, 3,28 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dodge konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1938075
* Multimedia: Hayfield, Minnesota / Q1938075
# Hayesville (Iowa)

Hayesville Iowako hiri bat da. Keokuk konderrian kokatua dago. 2010ean 50 biztanle zituen, 0,65 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Keokuk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1932339
# Hayflicken muga

Hayflicken muga, eukariota zelulen erdibitzearen kopuru maximoari deritzo.
Leonard Hayflickek, 1961. urtean, muga hau iragarri zuen. Hayflickek lan egin zuen giza zelulak, 40 eta 60 aldiz erdibitzen zirela ezarri zuen seneszentzian sartu baino lehen.
Mitosia gertatzen den bakoitzean, kromosomen azkenean dauden telomeroak pixka bat laburtzen dira. Zelula erdibitzen jarraituko da telomeroen distantzia kritiko batera arte.
Limitearen izena 1974. urteko liburu batean atera zen lehenengoz. Liburua, honako hau da: Intrinsic Mutagenesis: A Genetic Approach to Ageing.

## Historia
### Zelulak betirako erdibitzen zirelaren ustea

Leonard Hayflickek aurkitu zuen arte, zelulak erdibitzearen zena betirako zela uste zen. Nobel saritua izan zena, Alexis Carrelek, zelulak betirako erdibitzen zirela eta hori gertatzen ez bazen kultibo akats bat egin zela esan zuen. Berak, oiloen bihotzeko fibroblastoak 34 urtez kultibatu zituela esan zuen (normalean, 5 eta 10 urte bitartean bizitzen dira).
Beste zientifiko batzuk berdina egiten saiatu ziren, baina ez zuten lortu. Carrelek akats bat egin zuela, baina onartu ez zuela, esan izan da.

### Esperimentua

Hayflick, Wistar institutuan lan egiten zegoen Carreli buruz lehenengo informazioak entzun zituenean. Berak, giza fibroflastoekin lanean zebilen itxuraz aldatu zirela antzeman zuenean eta erdibitze denbora luzatu zela konturatu zen. Momentu horretan, akats bat edo kontaminazioa zela uste izan zuen. Gero, beste kultibo batzuetan gauza berdina antzeman zuen. Horren ondoren, bere liburuxka kontsultatu zuen eta aurkitu zuena kontaminazioari edo akats baten ondorioz zela baztertu zuen.
Hurrengo mugimendua gertatzen zenaren zergatia azaltzea zen. Paul Moorhead zientzialariarekin esperimentuak egiten hasi zen. Moorhead zitogenetista bermatua zen eta kultiboetan zelula eme eta arren artean bereizten zuen. Horrela, askotan erdibitutako (40 aldiz inguru) fibroblasto ar zelulak (gizakienak) hartu zituen eta gutxi erdibitutako (15 aldiz inguru) zelula emeekin nahastu zituen (erdi emeak eta erdi harrak). beste zelula batzuk nahastu gabeak kontrol moduan hartu ziren. 20 aldiz erdibitu ondoren, eme zelulak bakarrik geratzen ziren eta beraz zelulen erdibitzaile muga aurkitu zuten. Experimentu hau beste askotan egin da emaitza berberarekin.

## Zelulen faseak

Hayflickek hiru fase deskribatu zituen; lehenengoa, esperimentuaren hasierako kultiboa. Bigarrena zelulak erdibitzen direnekoa eta hirugarrena, seneszentzia, non zelulen erdibitzaile tasa astiroago doa denak hil baino lehen.

## Telomeroen distantzia

Aurkitu da, Hayflicken limitea kromosomenazkenean dauden telomeroen distantziarekin erlazionaturik dagoela.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q899798
# Hayes udalerria, Crawford konderria (Iowa)

Hayes udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Crawford konderrian. Azken zentsuaren arabera 230 biztanle zituen, 35.07 milia karratu (90.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Hayes udalerriak 74 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 40.990 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1893371
# Hemigaleidae

Hemigaleidae marrazo kartxariniformeen familia da, ekialdeko Atlantikoko, Indiako eta Ozeano Bareko itsasoetan bizi dena.

## Genero eta espezieak

FishBasek honako sailkapena proposatzen du:
* Chaenogaleus generoa
** Chaenogaleus macrostoma (Bleeker, 1852)
* Hemigaleus generoa
** Hemigaleus australiensis White, Last & Compagno, 2005
** Hemigaleus microstoma Bleeker, 1852
* Hemipristis generoa
** Hemipristis elongata (Klunzinger, 1871)
* Paragaleus generoa
** Paragaleus leucolomatus Compagno & Smale, 1985
** Paragaleus pectoralis (Garman, 1906)
** Paragaleus randalli Compagno, Krupp & Carpenter, 1996
** Paragaleus tengi (Chen, 1963)
ITISek, berriz, honakoa:
* Chaenogaleus generoa Gill, 1862
** Chaenogaleus macrostoma (Bleeker, 1852)
* Hemigaleus generoa Bleeker, 1852
** Hemigaleus microstoma Bleeker, 1852
* Hemipristis generoa Agassiz, 1843
** Hemipristis elongatus (Klunzinger, 1871)
** Hemipristis serra Agassiz, 1843
* Paragaleus generoa Budker, 1935
** Paragaleus leucolomatus Compagno & Smale, 1985
** Paragaleus pectoralis (Garman, 1906)
** Paragaleus randalli Compagno, Krupp & Carpenter, 1996
** Paragaleus tengi (Chen, 1963)

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, Joseph S.. (1976). Fishes of the World. John Wiley & Sons ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ www.fishbase.org
* ↑ (Ingelesez) Hemigaleidae. Integrated Taxonomic Information System.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q574604
* Multimedia: Hemigaleidae / Q574604
* Espezieak: Hemigaleidae
# Harardhere

Harardhere Somaliako Mudug eskualdean dagoen udalerria da. Gutxi gorabehera 6.000 biztanle inguru ditu.
Herria ezaguna bihurtu da piraten egoitza izateagatik.

## Erreferentziak

* ↑ En la ciudad de los piratas, El Mundo, 2009-11-15

## Kanpo estekak

* Datuak: Q598676
# Harategi

Harategia jateko haragia kopuru txikietan saltzen den denda da. Salmentez gain, zatikatze edo xehatze lanak ere egiten dituzte bertan. Batzuetan azoka edo supermerkatu baten barnean daude, besteetan, berriz, saltoki bereiziak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Hiztegia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13164546
* Multimedia: Butcher's shops / Q13164546
# Haraneko ordu

Jarduera jakin baterako haraneko ordua, puntako orduaren antonimoa, kontsumo edo erabilera gutxien gertatzen den orduei dagokie. Horrela esaten zaie grafiko batean irudikatutako kontsumoak edo erabilerak tontorrak (puntako orduan) eta haranak (haraneko orduan) izaten dituelako, erregulartasunez errepikatzen direnak.

## Elektrizitatea

Terminologia elektrikoan, sistema elektriko batean energia-kontsumo txikieneko eguneroko aldia hartzen da kontuan. Banaketa elektrikoaren sistema orokorrean bat dator goizaldeko orduekin, energia elektrikoa eskatzen duen jarduera murriztu egiten delako. Euskal Herrian, aldi hori aldatu egiten da asteko egunaren, urtaroaren, tarifa-aldiaren eta kontratatutako potentziaren arabera.

## Trenbide-ustiapena

Tren-azpiegituren diseinuak gai izan behar du eskaria puntako orduetan onartzeko, baina baita haraneko orduetan zerbitzu ona emateko ere, bidaiari kopuru txikiagoak ez baitu maiztasun berei eusteko aukerarik ematen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5901779
# Harappa

Harappa, Pakistan ipar-ekialdeko probintzia den Punjabeko aztarnategi arkeologiko garrantzitsu bat da.
Ravi ibaiaren ezkerraldeko ibarretik 8 kilometro hegoaldera kokatua dago (duela 3.000 urte, agian, ibaia hiritik metro gutxira igaroko zen arren), Sahiwaletik 35 kilometro hego-mendebaldera, Lahoretik 185 kilometro hego-mendebaldera eta Karachitik (Arabiako itsasoaren kostaldean) 1000 kilometro ipar-ekialdera.
Egungo Harappa hiri txikia, antzinako hiri gotortuaren hondakinetatik 7 kilometro hego-ekialdera eraikia dago.

## Antzinako hiria

XIX. mendearen erdialdean, hondakinak espoliatuak izan ziren, antzinako hiriaren hondakin ikusgarriak desagertuz. 1872 eta 1873 bitartean, gotorlekua, Alexander Cunninghamen arkeologo taldeak industu zuen.
1920an, Rai Bahadur Daya Ram Shaniren taldeak, indusketa sakonago bat hasi zuen. Bere lanak eta bere garaikideenak, Harappan zein oso antzinako Mohenjo-Daro hirian, (hau ere Pakistanen), munduari, ahaztutako zibilizazio hau ezagutzea ahalbidetu zioten.
1930 eta 1940ko hamarkadetan, beste arkeologo batzuek jarraitu zuten indusketa, 1946an, sir Mortimer Wheelerrek, hiriko harresiaren hondakinak aurkitu zituen arte.
Arkeologoek, Harappako antzinako hiria, Indo ibaiaren iparraldeko gunea domeinatzen zuen hiri finkapen bat zela uste dute.

## Ikus, gainera

* www.harappa.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185562
* Multimedia: Harappa / Q185562
# Harat (musika taldea)

Harat Beran 2022. urtean sortutako rock musika taldea da.

## Diskografia

* Harat (2023, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ «Harat» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2023-08-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121166419
# Haranburua

Haranburua Sarako udalerriko auzoa da, Lehenbizkairen hegoaldean hain zuzen ere.

## Ikus, gainera

* Sara

## Kanpo estekak

* Haranburuko etxeak errepidetik ikusiak, Google Street View-n.
* Datuak: Q12258888
# Harar

Harar (harareraz: ሐረር, Härärə), Gey (harareraz: ጌይ, Gēy) ere deitua, ekialdeko Etiopiako hiria da, Harari eskualdeko hiriburua. Etiopiako goi-lautadaren ekialdean dago, 1.885 metroko garaieran. 2015ean 129.000 biztanle zituen.
2006an, UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen Harar Jugol izeneko hirigune historikoa. Islamaren laugarren hiririk sakratuenentzat jotzen dute, 82 meskita, horietatik hiru X. mendekoak, eta 102 santutegi izanik. Hiri zaharra harresiz hornitua da. Merkataritzagunea (kafea) da, eta kobre meategiak ditu.

## Geografia
### Klima

Hararek klima epela du, negu lehorrekin, Cwb Köppen klima sailkapenaren arabera.
Datu klimatikoak (Harar) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 18.9 | 20.0 | 20.5 | 21.1 | 21.1 | 20.0 | 18.9 | 18.0 | 18.9 | 20.0 | 19.4 | 19.4 | 19.7 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 8.9 | 9.9 | 10.9 | 13.9 | 15.1 | 14.3 | 14.6 | 14.4 | 13.5 | 11.4 | 10.0 | 9.5 | 12.2 |
| Euria (mm) | 12 | 30 | 55 | 97 | 126 | 99 | 145 | 121 | 94 | 42 | 28 | 9 | 858 |
| Iturria: Levoyageur Weather ||||||||||||||

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Ethiopia: Regions, Major Cities & Towns - Population Statistics. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2017-10-7).
* ↑ UNESCO World Heritage Centre. Harar Jugol, the Fortified Historic Town. in: World Heritage List..
* ↑ BBC. (2006-7-13). Five new heritage sites in Africa. .
* ↑ Levoyageur Weather : Djibouti. (Noiz kontsultatua: 11 July 2012).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190184
* Multimedia: Harar / Q190184
# Harasiuki udalerria

Harasiuki Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Nisko barrutian kokatuta. 168,17 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6169 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2325726
* Multimedia: Gmina Harasiuki / Q2325726
ieaBehe Karpatoetako voivoderriko udalerriak :
# Haratagotik (kontakizun laburra)

Haratagotik, ingelesez: From Beyond, H. P. Lovecraft estatubatuarrak idatzitako beldurrezko kontakizun labur bat da. 1920ean idatzi eta 1934ko ekainean The Fantasy Fan aldizkarian lehenbizikoz argitaratu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Crawford Tillinghast zientzialariak glandula pineala eragiteko gai den gailu bat diseinatu berri du, harekin tratatutako pertsonek bost zentzuetatik haratago dauden planoetara iristera ahalbideratuz. Honek bi norantzako efektua sorrarazten du: dimentsioarteko izakiak ikusteak haiek ere begiratzaileak ikustea gaitzen baiditu.
* Datuak: Q5505365
* Multimedia: From Beyond / Q5505365
# Hemisferioarteko arteka

Hemisferioarteko arteka burmuinak euren artean gorputz kailukararen bidez elkartutako bi hemisferiotan luzetara banatzen duen arteka sakon bat da. Beste arteka batzuk Rolandoren arteka, Silvioren arteka eta barne arteka zuta kasu, hemisferioetako bakoitza burmuin-lobulu handietan banatzen dute, hauek, aldi berean, burmuin-zirkunboluzioak dituztelarik.

## Ikus, gainera

* Kalkarinar arteka

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q1420988
* Multimedia: Longitudinal fissure / Q1420988