OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 150eko hamarkada

150eko hamarkadak 150etik 159. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
| Hamarkadak: | 140koa - 150koa - 160koa |
| Urteak: | 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192020
* Multimedia: 150s / Q192020
# Abenezra (ilargiko kraterra)

Abenezra izeneko kraterra Ilargiaren hego-erdialdean dagoen talka krater bat da. Abraham Ben Meir Ibn Ezra tuterar astronomo sefardiaren omenez izendatu zuten. Hego-ekialdean Azophi, ipar-ekialdean Greber eta hego-ekialdean Sacrobosco kraterrak ditu.
Bere eraztuna poligono baten itxura du, barneko harresiak terrazadunak izanik. Bere ekialdean beste krater bat dago, Abenezra C izenekoa.

## Ilargi kraterrak

Konbentzio bidez ezaugarri hauek ilargiaren mapetan Gavrilov kraterretik gertuen dagoen kraterraren erdialdeko puntuaren alboan hizkia jarriz identifikatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Bussey, Ben; Spudis, Paul. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. New York: Cambridge University Press ISBN 978-0-521-81528-4..
* ↑ Webb, Thomas William. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes. (6. argitaraldia) Dover ISBN 978-0-486-20917-3..
* ↑ Whitaker, Ewen A.. (1999). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press ISBN 978-0-521-62248-6..
* ↑ Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 978-1-85233-193-1..
* ↑ Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 978-0-936389-27-1..
* ↑ Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 978-0-913135-17-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q319050
* Multimedia: Abenezra (crater) / Q319050
# Abengibre

Abengibre Albaceteko udalerria da, La Manchuela eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 930 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Albaceteko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalari buruzko webgunea.
* Datuak: Q559227
* Multimedia: Abengibre / Q559227
# Abengoa

Abengoa azpiegitura, energia eta ur sektoreetan espezializatutako enpresa multinazional espainiarra da. Abengoa 1941eko urtarrilaren 4an sortu zuten Javier Benjumea Puigcerverrek eta Jose Manuel Abaurre Fernandez-Pasalaguak, eta Sevillako Palmas Altas campusean du egoitza. Egungo presidentea Gonzalo Urquijo Fernández de Araoz da.
1996an merkatu jarraituan kotizatzen hasi zen, eta 2008ko urtarrilaren 2tik 2013ko uztailaren 1era arte Ibex 35 indizean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q319039
* Multimedia: Abengoa / Q319039
# 1828 Kashirina

1828 Kashirina asteroide gerrikoan aurkitutako 1828. asteroidearen izena da. 1966ko abuztuak 14an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1966 PH zen. Bere izena Valentin Semenovitx Kashiringatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144386
# 1826 Miller

1826 Miller asteroide gerrikoan aurkitutako 1826. asteroidearen izena da. 1955eko irailak 14an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Brooklyndik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1955 RC zen. Bere izena John Anthony Miller astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144349
# 1827 Atkinson

1827 Atkinson asteroide gerrikoan aurkitutako 1827. asteroidearen izena da. 1962ko irailak 7an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Brooklyndik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1962 RK zen. Bere izena Robert d'Escourt Atkinson astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144382
# 1825 Klare

1825 Klare asteroide gerrikoan aurkitutako 1825. asteroidearen izena da. 1954ko abuztuak 31n aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1954 QH zen. Bere izena Gerhard Klare astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144346
* Multimedia: 1825 Klare / Q144346
# 1908 Pobeda

1908 Pobeda asteroide gerrikoan aurkitutako 1908. asteroidearen izena da. 1972ko irailak 11n aurkitu zuen Nikolai Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1972 RL2 zen. Bere izena errusieraz garaipena esan nahi duen hitz bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145695
# 1908ko Frantziako Tourra

1908ko Frantziako Tourra :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 6. Frantziako Tourra |
| Etapak | 14 |
| Datak | uztailak 13 – 1908.eko abuztuak 9 |
| Luzera | 4.488 km |
| Herrialdea | Frantzia Alemania Suitza |
| Irteera-lekua | Paris |
| Helduera-lekua | Paris |
| Parte-hartzaileak | 114 |
| Amaitu dutenak | 36 |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Lucien Petit-Breton |
| Txapeldunordea | François Faber (Peugeot-Wolber) |
| Hirugarrena | Georges Passerieu |
| ◀1907 | 1909▶ |
| | Dokumentazioa |
1908ko Frantziako Tourra Itzuli Handi honen 6. edizioa izan zen. 1908ko uztailak 13 eta abuztuak 9 artean ospatu zen, 14 etapatan banatutako 4488 kilometroko ibilbidea eginez. Aurreko edizioetan bezala, sailkapen nagusia puntuen arabera egin zen denboraren arabera egin ordez. Garailea izan zen Lucien Petit-Bretonek proba, batez beste, 28,740 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Txirrindulari independenteak oraindik gehienak ziren pelotoian, baina Peugeot eta Alcyon taldeak eratzen eta nabarmentzen edizio honetan hasi ziren.

## Sailkapen nagusia

Azken sailkapen nagusia :
| 1. Frantzia Lucien Petit-Breton | 36 puntu |
| 2. Luxenburgo François Faber | 68 puntu |
| 3. Frantzia Georges Passerieu | 75 puntu |
| 4. Frantzia Gustave Garrigou | 91 puntu |
| 5. Italia Luigi Ganna | 120 puntu |
| 6. Frantzia Georges Paulmier | 125 puntu |
| 7. Frantzia Georges Fleury | 134 puntu |
| 8. Frantzia Henri Cornet | 142 puntou |
| 9. Frantzia Marcel Godivier | 153 puntu |
| 10. Italia Giovanni Rossignoli | 160 puntu |
| 110 partehartzaile, 36 sailkatu | |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q249102
* Multimedia: Tour de France 1908 / Q249102
# 1908ko Belgikako Itzulia

1908ko Belgikako Itzulia :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 1. Belgikako Itzulia |
| Datak | maiatzak 28 – 1908.eko ekainak 7 |
| Luzera | 1.067 km |
| Herrialdea | Belgika |
| Irteera-lekua | Brusela |
| Helduera-lekua | Brusela |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Lucien Petit-Breton |
| Txapeldunordea | Gustave Garrigou |
| Hirugarrena | Eugène Platteau |
| | 1909▶ |
| Dokumentazioa ||
1908ko Belgikako Itzulia txirrindularitza lasterketa honen lehen edizioa izan zen. 1.067 kilometroko ibilbidea bete zuen 6 etapatan banatuta. Lehen edizio honen garailea Lucien Petit-Breton frantziarra izan zen.

## Etapak

| Etapa | Data | Ibilbidea | Kilometroak | Etapa garailea | Sailkapen nagusiko liderra |
| 1 | | Brusela > Anversa | 177 | Lucien Petit-Breton | |
| 2 | | Anversa > Ostende | 155 | Gustave Garrigou | |
| 3 | | Ostende > Roubaix | 172 | Gustave Garrigou | |
| 4 | | Roubaix > Namur | 153 | Lucien Petit-Breton | |
| 5 | | Namur > Verviers | 220 | Lucien Petit-Breton | |
| 6 | | Verviers > Brusela | 190 | Lucien Petit-Breton | Lucien Petit-Breton |
| Orotara | Orotara | Orotara | 1.067 | | |

## Sailkapen nagusia

| # | Txirrindularia | Taldea | Denbora |
| 1 | Lucien Petit-Breton | PEU | 36.47'32" |
| 2 | Gustave Garrigou | PEU | a 1.16'05" |
| 3 | Eugène Platteau | ALC | a 1.23'30" |
| 4 | Emile Georget | PEU | ? |
| 5 | Robert Wancour | IND | ? |
| 6 | Henri Cornet | GRI | ? |
| 7 | Goerges Paulmier | GRI | ? |
| 8 | Alois Catteau | IND | ? |
| 9 | Vincent D'Hulst | IND | ? |
| 10 | Jules Beyens | ? | ? |
Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3768664
# 1908ko Home Nations Txapelketa

1908ko Home Nations Txapelketa Errugbi txapelketa honen hogeita seigarren ekitaldia izan zen. 1908ko urtarrilaren 18an hasi eta martxoaren 21ean bukatu zen. Gales izan zen txapelduna partida guztiak irabazita. Lehenengo Slam Nagusia titulua eskuratu zuen.

## Txapelketa
### Puntuazio sistema

Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.
Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Historia

Galesek partida guztiak irabazi zituen eta Koroa hirukoitza eskuratu zuen. Tartean Frantziaren kontrako partida bat ere jokatu zuen eta Slam nagusia titulua jaso zuen. Urte honetatik aurrera Slam Nagusia titulua jokoan jarri zen, Frantzia barne dela (eta 2000. urtetik aurrera Italia ere bai) partida guztiak irabazten dituen taldeak eskuratzen du. Koroa hirukoitza aldiz Home Nations taldeen artean jokaturiko titulua bihurtu zen.

## Sailkapena

1908ko Home Nations Txapelketa :
| | Taldea | Puntuak | Jokatuak | Irabaziak | Berdinduak | Galduak | Alde | Aurka | Diferentzia |
| 1 | Gales | 6 | 3 | 3 | 0 | 0 | 45 | 28 | +17 |
| 2 | Eskozia | 2 | 3 | 1 | 0 | 2 | 32 | 32 | 0 |
| 2 | Ingalaterra | 2 | 3 | 1 | 0 | 2 | 41 | 47 | -6 |
| 2 | Irlanda | 2 | 3 | 1 | 0 | 2 | 24 | 35 | -11 |

## Partidak

| Eguna | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa | Egoitza |
| 1908-1-18 | Ingalaterra | 18 - 28 | Gales | Bristol |
| 1908-2-1 | Gales | 6 - 5 | Eskozia | Swansea |
| 1908-2-8 | Ingalaterra | 13 - 3 | Irlanda | Richmond (Londres) |
| 1908-2-29 | Irlanda | 16 - 11 | Eskozia | Dublin |
| 1908-3-14 | Irlanda | 5 - 11 | Gales | Belfast |
| 1908-3-21 | Eskozia | 16 - 10 | Ingalaterra | Edinburgo |
| Txapelketaz kanpo |
| 1908-1-1 | Frantzia | 0 - 19 | Ingalaterra | Paris |
| 1908-3-2 | Gales | 36 - 4 | Frantzia | Cardiff |

## Sariak

| Saria | Taldea |
| Home Nations Txapelketa | Gales |
| Slam nagusia | Gales |
| Koroa hirukoitza | Gales |
| Zurezko koilara | ez |
| Kalkuta Kopa | Eskozia |

## Palmaresa

1908 arteko bakarkako garaipenak.
| # | Taldea | Garaipenak |
| 1 | Eskozia | 8* |
| 2 | Gales | 5 |
| 3 | Ingalaterra | 3 |
| 3 | Irlanda | 3 |
(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak

* ↑ Godwin, Terry. (1984). The International Rugby Championship 1883-1983. Willow ISBN 0-00-218060-X. PMC 59798796. (Noiz kontsultatua: 2023-02-23).

## Kanpo estekak

* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
* Datuak: Q820074
# 1908ko Paris-Roubaix

1908ko Paris-Roubaix :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 13. Paris-Roubaix |
| Data | 1908.eko apirilak 19 |
| Luzera | 271 km |
| Herrialdea | Frantzia |
| Irteera-lekua | Chatou |
| Helduera-lekua | Roubaix |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Cyrille Van Hauwaert |
| Txapeldunordea | Georges Lorgeou |
| Hirugarrena | François Faber (Peugeot-Wolber) |
| ◀1907 | 1909▶ |
| | Dokumentazioa |
1908ko Paris-Roubaix txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 13. edizioa izan zen. Urte hartako apirilaren 19an egin zuten Chatou eta Roubaix artean, 271 kilometroko ibilbidearekin. Irabazlea Cyrille van Hauwaert flandriarra izan zen.

## Sailkapen orokorra

Azken emaitza (1-10) :
| Sailk. | Txirrindularia | Taldea | Denbora |
| 1 | Cyrille van Hauwaert | Alcyon | 10o 34' 25" |
| 2 | Georges Lorgeou | La Française | + 3' 35" |
| 3 | François Faber | Peugeot-Wolber | + 5' 05" |
| 4 | August Ringeval | Alcyon | + 11' 35" |
| 5 | Louis Trousselier | Alcyon | + 21' 35" |
| 6 | Georges Passerieu | Peugeot-Wolber | + 23' 35" |
| 7 | André Pottier | Peugeot-Wolber | + 24' 35" |
| 8 | Gustave Garrigou | Peugeot-Wolber | + 25' 00" |
| 9 | Émile Georget | Peugeot-Wolber | + 29' 00" |
| 10 | Jules Masselis | Alcyon | + 32' 00" |

## Erreferentziak

* ↑ cyclebase.nl

## Kanpo estekak

* Datuak: Q385760
* Multimedia: 1908 Paris-Roubaix / Q385760
# 1907ko Rio Blancoko greba

1907ko Rio Blancoko greba, Veracruzen, 1907ko urtarrilaren 7an eman zen langile altxamendu bat izan zen. Greba Nogales eta Santa Rosara ere zabaldu zen. Rio Blancoko greba, Mexikoko Iraultzaren (1910) aurrekari gisa hartzen da.

## Langileen greba

1905ean Aurrezkien Erakunde Mutualista sortu zen, kide asko izatera iritsi zena eta 1906ko ekainaren 1ean Langilee Askeen Zirkulua soru zen, Jose Neira Gomezek eta Juan Olivarrek bultzatuta, Mexikoko Alderdi Liberalekoak. Zirkulu haren konstituzio sekretuan, Saint Louis, Missourin zegoen Batzorde Iraultzailearekin harreman sekretuak izango zituztela ezarrita zegoen.
1906ko abenduan, Tlaxkala eta Pueblako ehungintzako langileak greban sartu ziren lan baldintza hobeak eskatzeko. Langile mugimenduren hazkuntza geldiarazteko, industrialek geldialdi bat egin zuten abenduaren 24an. Langileek Porfirio Diazen laguntza eskatzen dute eta honek enpresariei mesede egin eta langileak lanean jarraitzeko antolatzen ditu 1907ko urtarrilaren 7an, langileen eskariak bete gabe zeudelarik.

## Altxamendua

Rio Blancoko langileek ez zuten onartu presidentearen erabakia.
Urtarrilaren 7an, Langileen Zirkuloko bi mila kide inguru fabrikaren aurrean bildu eta harriak jaurtitzen eta fabrika erretzen saiatu ziren. Poliziak eraso haiek saihestu zituen eta orduan Victor Garcinen (Nogales eta Santa Rosako beste almazen batzuen jabea) dendan lapurtu eta erre egin zuten. Ondoren, langileak kartzelarantz joan ziren eta preso batzuk askatzea lortu zuten.
13. Batailoiko soldaduek jendearen aurka tiro egin zuten eta hauek Nogales eta Santa Rosara egin zuten ihes, non denda sakeatu, tranbia zerbitzua paralizatu, energia elektrikoko kableak moztu eta aberatsen etxeetan lapurtu zuten. Rio Blancora itzultzean, grebalarien aurka tiroka hasi ziren. Ez dago erregistro zehatzik, baina 400-800 langile inguru hil zituztela uste da, 223 gizon eta 12 emakume atxilotuak.

## Erreferentziak

* ↑ Hernández Padilla, Salvador, El magonismo: historia de una pasión libertaria 1900/1922, Ed. Era, México, 1984,76. orrialdea.
* ↑ Gil Olivo, Ramón. «El Partido Liberal Mexicano y la huelga de Río Blanco», Historia Obrera, vol. 2, núm. 6, 1975eko iraila, 15. orrialdea.
* ↑ Anonimoa. «Los sucesos de Río Blanco». La Voz de México, a. XXXVII, 11. zenb, 1907ko urtarrilaren 13a, 3. orrialdea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9005176
# 1908ko Udako Olinpiar Jokoak

1908ko Olinpiar Jokoak Londresen ospatu ziren, Erresuma Batuan, apirilak 27 eta urriak 31 bitartean. 2035 kirolarik parte hartu zuten (1999 gizon eta 36 emakume), 22 herrialde ordezkatzen, 21 kirol eta 110 probatan parte hartuz.
Nazioarteko Batzorde Olinpikoak aukeratutako hiria, Erroma izan zen, baina, Vesubio sumendiaren erupzioak, 1907ko apirilak 7an gertatu zena, gobernu italiarrak, bere baliabideak, Napoli hiria berreraikitzeko erabili behar izatea eragin zuen, erabat suntsitua geratu zen hiria. Aurreko bi edizioetan bezala, oraingoan ere, Erakusketa batean ospatu ziren olinpiar jokoak, kasu honetan, Erakusketa Frantziar-Britainiarra. Londres aukeratu zen Erromaren ordez.
Joko hauetarako, White City Estadioa eraiki zen, 68.000 pertsonentzako edukierarekin, nazio parte-hartzaileen lehen desfilea ikusi zutena, desfile honen jatorria, bi urte lehenago Atenasen jokatutako 1906ko tartekatutako Olinpiar Jokoetan jatorria zuelarik. Olinpiar Joko hauek, zenbait arazo izan zituen, irlandar eta finlandiarrek ez bait zuten britainiar eta errusiar banderapean parte hartu nahi. Baita suediar banderaren falta eta estatubatuar banderaeramaleak Eduardo VII.a erregea agurtzeari uko egiteagatik.

## Dominak

Honakoak dira domina gehien lortu zituzten 10 delegazioak:
* Nazio antolatzailea (Britainia Handia)
| Rankinga | Herrialdea | Urrea | Zilarra | Brontzea | Guztira |
| 1 | Britainia Handia (GBR)* | 56 | 51 | 39 | 146 |
| 2 | Ameriketako Estatu Batuak (USA) | 23 | 12 | 12 | 47 |
| 3 | Suedia (SWE) | 8 | 6 | 11 | 25 |
| 4 | Frantzia (FRA) | 5 | 5 | 9 | 19 |
| 5 | Alemania (GER) | 3 | 5 | 5 | 13 |
| 6 | Hungaria (HUN) | 3 | 4 | 2 | 9 |
| 7 | Kanada (CAN) | 3 | 3 | 10 | 16 |
| 8 | Norvegia (NOR) | 2 | 3 | 3 | 8 |
| 9 | Italia (ITA) | 2 | 2 | 0 | 4 |
| 10 | Belgika (BEL) | 1 | 5 | 2 | 8 |
| Guztira (10 herrialdea) | Guztira (10 herrialdea) | 106 | 96 | 93 | 295 |

## Une handiak

* William eta Charlotte Dod arkulariak, proba berean dominak irabazi zituzten lehen anai-arrebak izan ziren.
* Oscar Swahn, 60 urtekoa, urrezko domina lortu dun kirolaririk zaharrena da (tiroan)
* Kirol izpiritu handiena erakutsiz, erdi pisu kategoriako borroka grekoerromatarreko finala, Frithiof Martensson eta Mauritz Andersson suediarren artean ospatu beharrekoa, atzeratu egin zen, Martenssoni, zauri bat sendatzeko denbora emateko. Azkenean, Martenssonek berak irabazi zuen.
* Ray Ewryk, jauzi altua irabazi zuen hirugarren aldiz, Aro Modernoko Olinpiar Jokoen historian, banakako zortzi urrezko domina lortu dituen atleta bakarra bihurtuz.
* Maratoia izan zen ikusleen zirrara piztu zuena, bere amaiera dramatikoagatik: 42 kilometro korrika egin ondoren, Dorando Pietri italiarra estadioan sartu zen, ahaleginagatik burua galduta, norantza okerra hartu zuen, ondoren, erori egin zen. Helmugara, laguntzarik gabe heldu ez zenez, izan ere epaileek eurek lagundu behar izan zioten sartzen, kanporatua izan zen, baina Alexandra Danimarkakoa erreginak, urrezko kopa bat eman zion bere ahaleginagatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8111
* Multimedia: 1908 Summer Olympics / Q8111
# Abixoi txiki

Abixoi txikia (Atherina boyeri) ur gazikara eta ur gezako arraina da, Atherinidae familiakoa.
Hegoaldeko Europan, ipar-mendebaldeko Afrikan eta Ekialde Hurbilean bizi da. Bi bizkar hegal dituzte, eta albotara zilar koloreko zerrenda zabala. Sarda handitan ibiltzen da itsas ertzetan eta ibai bokaletan.

## Erreferentziak

* ↑ Freyhof, J. & Kottelat, M. (2010) Atherina boyeri. IUCN Zerrenda Gorria
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q301035
* Multimedia: Atherina boyeri / Q301035
* Espezieak: Atherina boyeri
# Abitona

Abitona, baita ere Habitona gaur egun Abituana, Arabako herri hustua da. Haren lurrak egun hiru kontzejuetan banatzen da: Alaitza, Gereñu eta Langarika; Iruraitz-Gauna udalaren barruan dago.

## Historia

Ez dira datu asko ezagutzen. XIII. mendetik dago dokumentatuta. Abizena, aldiz, 1040tik ezagutzen da. Erregearen pribilegio zela eta, haren hamarrenak Agurainek jasotzen zituen.

## Erreferentziak

* ↑ http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/abitona/ar-6089/
* Datuak: Q54635119
# Abittaga

Abittaga historiaurreko aztarnategia da, Amoroton dagoena. 1964an aita Barandiaranek induskatua, magdaleniar berantiarreko eta aziliar aldiko aztarnak ditu.

## Erreferentziak

* ↑ eibar.org. Descubrimientos en la cueva de Abittaga (Amoroto). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16515934
# Abiy Ahmed

Abiy Ahmed Ali (ge'ez: ዐቢይ አህመድ አሊ; oromoeraz: Abiyyii Ahimad Alii; Beshasha, 1976ko abuztuaren 15a), Abiy Ahmed edo Abiy laburtua, Etiopiako politikaria da, Etiopiako Errepublika Demokratiko Federaleko lehen ministro 2018ko apirilaren 2tik aurrera.
EPRDFko (Etiopiako Herriaren Fronte Demokratiko Iraultzailea) eta ODPko (Oromo Alderdi Demokratikoa) presidente izaten jarraitzen du (EPRDF koalizioko lau alderdietako bat da). Abiy Etiopiako Parlamentuko kide hautatua ere bada, baita ODP eta EPRDFren batzorde exekutiboetako kide ere.
Armadako inteligentzia ofizial ohia da, lehen ministro bihurtu zenetik erreforma politiko eta ekonomikoen programa zabal bat plazaratu du. Bere politiketako askok ez dute Etiopiako konstituzioaren eta sistemaren aldekoen babesa, bereziki Tigrayn.
2019ko urriaren 11n, Abiyk 2019ko Bakearen Nobel saria jaso zuen, Etiopia eta Eritrearen arteko 20 urteko gatazkari amaiera eman eta adiskidetzeko egindako lanagatik. Era berean, beste herrialdeen arteko harremanak hobetzen saiatzeagatik , besteak beste, Djibuti, Kenya eta Somalia, eta Sudango Gobernuaren eta oposizioaren artean.Bestalde, barrualdeari begira egindako erreformak ere kontuan hartu ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Abiy Ahmed Etiopiako lehen ministroak irabazi du Bakearen Nobel saria ETB1eko albistegian [Kontsulta data 2019ko azaroaren 2a]
* ↑ Mikel Rodriguez.-Saria justifikatzeko erronka Berria egunkariko artikulua, 2019ko azaroaaren 2an argitaratua, 14.orr.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Etiopiako lehen ministroaren orri ofiziala
* Datuak: Q50365049
* Multimedia: Abiy Ahmed Ali / Q50365049
# Abizari

Abizari (sin. gezurrezko arrautza). Arrautza-itxurako zeramika-pieza, oiloei arrautza errunarazteko erabiltzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ Zeramika hiztegia. Eusko Jaurlaritza, 42 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65215924
# Abitur

Abitur (latinetik abire = joan, alde egin) Alemanian, Finlandian eta Txekian, azken azterketa da Bigarren Hezkuntzaren amaieran. Abitur agiria lortzeko 12 edo 13 urte behar dira. Alemaniako izen ofiziala ziurtagiri honetarako Allgemeine Hochschulreife da, askotan Abiturzeugnis ere deiturikoa. ikasleek Abiturzeugnis agiria lortzen dute amaierako azterketak gainditzen dituztenean, eta unibertsitate batera joateko aukera formalki ematen die.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q708387
* Multimedia: Abitur / Q708387
# Abizanda

Abizanda Huescako udalerria da, Sobrarbe eskualdean dagoena. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 132 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1656410
* Multimedia: Abizanda / Q1656410
# Abizandako gaztelua

Abizandako gaztelua edo Abizandako dorrea Espainiako Aragoi erkidego autonomoan dagoen Huescako probintziako izen bereko udalerrian dagoen dorretxe erromanikoa da.

## Historia

Bi etapatan eraiki zuten, lehenengoa (behekoa) lonbardiar maisuek X. mendean egin zuten eta 1006an Abd al-Malik al-Muzafarrek gidaturiko musulmanek eraitsi zuten. Bigarrena (goikoa), 1023an Antso III.a Nagusiaren erregearen aginduz eraikia izan zen, Cinca eta Isábena ibaien arroen aurkako erasoaldiak bertan antolatzeko asmoz.
1413an Jakue II.a Urgellgoa bere jabe izan zen. Honek ez zuen Caspeko hitzarmena onartu eta matxinatu zen. Ondorioz, Aragoiko gobernadoreak urte hartako azaroaren 1ean hiria setiatu zuen.
2006an Espainiako Gobernuak kultura ondasun izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Castán Sarasa, Adolfo. (2004). Torres y castillos del Altoaragón. Huesca: Publicaciones y Ediciones del Alto Aragón, S.A., 510 or..
* ↑ (Gaztelaniaz) García Guatas, Manuel. (2006). El castillo de Abizanda. Zaragoza: PRAMES, S.A., 35 or. ISBN 978-84-8321-210-3..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3572793
* Multimedia: Castle of l'Abizanda / Q3572793
# Agnes Torres

Agnes Torres Hernández (Tehuacán, 1983ko martxoaren 23a - Atlixco, 2012ko martxoaren 9a), Agnes Torres Sulca izenez ere ezaguna, mexikar psikologoa, ikerlaria, hizlaria eta pertsona transgeneroen aldeko ekintzailea izan zen.
Agnesek Mexikok pertsona transgeneroen genero-nortasuna legez aitor zezan etenik gabe egin zuen borroka. 2012ko martxoan Atlixcon erail zuten, 28 urte zituela. Bere erailketak Pueblako Kongresuak Gizarte Defentsarako Kodean «gorroto krimen» terminoa sartzea ekarri zuen, hau genero edo sexu-joeragatiko erailketa batean larrigarritzat hartzeko.

## Bizitza

1983ko martxoaren 23an sortu zen Tehuacánen. Abraham Torres Hernández jaiotza-izenez, jaiotzean bere genero nortasunarekin bat ez zetorren gizonezko sexua esleitu zioten.
Veracruzko Unibertsitatean psikologia ikasi zuen, 2001ean ohoreekin graduatuz. Hala ere, Agnesek ez zuen inoiz bere unibertsitate-titulua hartu. Honek titulua ez hartzea erabaki zuen unibertsitateak bere izena Agnes agertzen zen titulurik eman ez, eta horren ordez bere jaiotza-izena agertzen zen titulua eskaintzen ziolako.
2012ko martxoan Atlixcon erail zuten, 28 urte zituela.
2014ko maiatzean Veracruzko Unibertsitateak hilondoko esker ona eman zion bere ibilbide akademikoa eta gizarte aktibismoa goraipatuz.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Asesinan a Agnes Torres, activista transgénero» Proceso 2012ko martxoaren 12 (Noiz kontsultatua: 2018ko abuztuaren 10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Piden a la UV otorgue el título a Agnes Torres» Lado B 2012ko martxoaren 12 (Noiz kontsultatua: 2018ko abuztuaren 10).
* ↑ (Gaztelaniaz) Veracruzko Unibertsitatea. (2014ko maiatzaren 22). UV reconoció trayectoria académica y de lucha social de Agnes Torres. (Noiz kontsultatua: 2018ko abuztuaren 10).
* Datuak: Q20747092