OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sítio do Quinto

Sítio do Quinto Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 14.773 biztanle ditu 700,167 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1762134
* Multimedia: Sítio do Quinto / Q1762134
# Sól

    Artikulu hau eskandinaviar jainkoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sol (argipena)».
Sól eskandinaviar mitologiako eguzkiaren jainkosa da. Mundilfari eta Glaur alaba da eta Glenr-ren emakumea.

## Ikus, gainera

* Inti
* Sol Invictus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q654596
* Multimedia: Sól (Sun) / Q654596
# Sîpo Phantasma

Sîpo Phantasma (eusk. 'itsasontzi fantasma') 2016ko Koldo Almandoz donostiar zinema zuzendariaren beldurrezko film dokumentala da. Zinemaldiaren Zabaltegi sailean estreinatu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Nosferatu, Dracula, Stoker eta Wilde elkartzen ziren itsasontzi oniriko batean.

## Erreferentziak

* ↑ «Periferia geografiko eta humanoak» Berria 2018-09-22 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56692143
# Sóller

Sóller Mallorca uharteko udalerria da, Serra de Tramuntana eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 13.942 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Sóllerreko burdinbidea.
* Sóllerreko tranbia.
* Balear Uharteetako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q832991
* Multimedia: Sóller / Q832991
# Taranaki eskualdea

Taranaki eskualdea (ofizialki Taranaki Regional Council) Zeelanda Berriko eskualde bat da, Ipar Uhartean kokatua. Bere hiriburua New Plymouth da.
Taranaki sumendiaren magaletan dago eskualdea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140207
* Multimedia: Taranaki Region / Q140207
# Taranakiko Lehen Gerra

Taranakiko Lehen Gerran (ingelesez: First Taranaki War) lurraren jabetzari eta subiranotasunari buruzko gatazka armatu bat izan zen, maorien eta Zeelanda Berriko Gobernuaren artean gertatu zena Zeelanda Berriko Ipar Uharteko Taranaki barrutian, 1860ko martxotik 1861eko martxora.

## Gertaerak

Britainiarren arrazakeria eta lur-lapurreten aurrean, maoriak Zeelanda Berrian altxa ziren, britainiarren erasoei aurre egiteko. Maoriek Waitarako lursail bat babestu nahi izan zuten, Taranaki probintzian. Britainiarrek 3.500 soldadu inperial eraman zituzten Australiatik eta kalkulatzen da 800 bat maorien aurka borrokatu zirela. Britainiarrek esaten bazuten ere gerra irabazi zutela, ez zen hala izan, ez baitzuten lortu maorien lurren gaineko burujabetza. Hurrengo urteetan guda gehiago izan ziren kolonoen eta maorien artean.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/maoriei-eraso-egin-zien-britainiarren-armadak-zeelanda-berrian-taranakiko-lehen-gerrari-hasiera-emanez

## Ikus, gainera

* Zeelanda Berriko Gerrak
* Waitangiko Ituna

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5453870
# Taranco

Taranco Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian.
Floridablancaren erroldaren garaian, Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen. Gaztelanismoaren ikuspegitik, Gaztelaren sorterria da, izan ere, 800ko irailaren 15eko agiri batean Alfontso II.a Asturietakoak bere eremua zela adierazi zuen. Gainera, Donemiliaga Kukulako monasterioaren Vitulo abadeak, agiri batean, honako dohaintza egin zuen:
| « | Ego Vitulus abba, quamuis indignus omnium seruorum dei seruus, una cum cogermano meo Erbigio presbytero, cum domnos et patronos meos sanctos Emeteri et Celedoni, cuius basilica extirpe manibus nostris construximus ego Vitulus abba et frater meus Erbigius in loco qui dicitur Taranco in territorio mainense, et sancti Martini, quem sub subbicionem Mene manibus nostris fundauimus ipsam basilicam in ciuitate de area patriniani in territorio Castelle et sancti Stefani, cuius basilicam manibus nostris fundauimus in loco qui dicitur Burcenia in territorio Mainense [...] | » |
Hori dela eta, urtero irailaren 15ean bertan erromeria egiten dute urtebetetzea ospatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Llorente, Juan Antonio. (1807). Noticias Históricas de las tres provincias vascongadas Alava, Guipuzcoa y Vizcaya. III Madril: Imprenta Real.
* ↑ Cadiñanos López-Quintana, Aniano. (2002). Los orígenes de Castilla (una interpretación). Editorial La Olmeda ISBN 84-89915-17-2..
* ↑ Fiestas y costumbres de la provincia de Burgos. Burgosko Aldundia ISBN 84-86841-87-9..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6138928
# Tarandacuao (udalerria)

Tarandacuao Mexikoko udalerri bat da. Guanajuato estatuan kokatua dago. 2010ean 11.641 biztanle zituen 119,98 km²ko azaleran. Herriburua [[Tarandacuao (Tarandacuao)|Tarandacuao]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20209205
* Multimedia: Tarandacuao Municipality / Q20209205
# Taranis

Taranis zeltiar mitologiako jainkoa da eta bere gurpena batez ere Galia eta erromatar Bretainiara hedatzen zen.
Jainko "dunbotsua" zen, trumoi, argi eta zeruarena, gau eta egunen erritmoa irudikatzen duen gurpil kosmikoa darama, unibertsoa bere osotasunean eta infinituaren kontzeptua adierazten duen ikonoa. Hotsa, suntsipena eta naturaz gaindiko ekaitzen indarra irudikatzen ditu. Bere izenak sinbolismo guzti hori irudikatzen du, tribuaren babesle eta jainko gerlaria da. Zutik edo zaldi gainean doan gizon bizardun baten moduan irudikatzen da, batzuetan bi eratara.
Esus-ekin, zuhaitzen jainko edo jauna, eta Teutates, jainko gerlariarekin batera "gauaren jainkoen hirukotea" osatzen zuen.
Teutates bere kideak bezala, borrokaren jainkoa zen; druidek sakrifizioak eskaintzen zizkioten lasaitzeko xedez, beren sinismenetan Taranis-ek ekaitzak eta erauntsiak bidaltzen baitzituen, "zerua euren buruen gainera eroraraziz".
Bere izena trumoi esan nahi du (irlanderaz tarann eta galieraz taran). Eskandinaviar mitologiako Thor jainkoarekin pareka daiteke, edo erromatar mitologiako Jupiterrekin, azken hori ekaitzaren eta bereziki tximistargiaren jainkoa.
Erromatarrek atzerritar jainko-jainkosak euren jainko-jainkosekin identifikatzen zituzten. Lukanok, bere testu batean, Teutés, Esus eta Taranis, Merkurio, Marte eta Jupiterrekin parekatu zituen, hurrenez hurren. Horrek ez du esan nahi batzuek eta besteek ezaugarri berberak zituztenik.

## Atributuak

Taranisen ohiko irudikapenetan sei edo zortzi erradioko gurpil batekin agertzen da. Agian gurpila ur-lorearen edo arrosa seipetalodunaren atzean dago, mundu zaharrean hain zabalduta. Nolanahi ere, eguzki-sinbolo bat adierazten du. Brontze Arotik, eta Burdin Aroan, galiarren artean, dokumentatzen da.
Rouelles izeneko 8 erradioko metalezko gurpil txiki batzuk daude. Belgikarren artean asko aurkitu direnak eta eta Taranisen gurtzarekin lotzen dira. Inguru erlijiosoetan agertzen diren kutun horiek Brontze Aroan dokumentatzen hasten dira.
Aurpegian bizarra duen eta gorpuzkera sendoko gizon bezala agertzen da beti. Mitoaren izaki maskulinoa da, gizon heldua, herria zuzentzen duen aita, bakean zein borrokan. Ez da harritzekoa, beraz, erromatarrek Jupiterrekin parekatzea. Batzuetan, ondoan animaliak, zaldiak, sugeak edo hegaztiak dituela agertzen da

## Erreferentziak

* ↑ Gricourt, Daniel; Hollard, Dominique. (1990). «Taranis, le dieu celtique à la roue. Remarques préliminaires» Dialogues d'histoire ancienne 16 (2): 275–320. doi:10.3406/dha.1990.1491. (Noiz kontsultatua: 2023-09-04).
* ↑ «Dieux gaulois : un panthéon complexe | Odysseum» odysseum.eduscol.education.fr (Noiz kontsultatua: 2023-09-04).
* ↑ (Gaztelaniaz) S.P, Fon. (2021-07-16). «Taranis» Astures, historia y arqueología del noroeste de Hispania (Noiz kontsultatua: 2023-09-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q250060
* Multimedia: Taranis / Q250060
# Taranakita

Taranakita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Taranakita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(K,NH4)Al3(PO4)3(OH) * 9H2O}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Taranakite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Taramundi

Taramundi Asturiasko ipar-mendebaldean dagoen udalerria da, Eo-Naviako eskualdean kokatutakoa. Berezko hizkuntza du Eonaviera, Galiziera-asturiera edo Asturias mendebaldeko fala. Ondoko parrokiek osatutzen dute:
* Taramundi
* Ouria
* Bres
* Veigas

## Ikus, gainera

* Asturiasko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q842685
* Multimedia: Taramundi / Q842685
# Tarancón

Tarancón Cuencako udalerria da, Mancha Alta eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 15.651 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q367734
* Multimedia: Tarancón / Q367734
# Thomasclarkita-(Y)

Thomasclarkita-(Y) karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Thomasclarkita-(Y) karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Na,Ce)(Y,REE)(HCO3)(OH)3 * 4H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Thomasclarkite-(Y): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Thomasen teorema

Thomasen teorema soziologiaren oinarrizko printzipioetako bat da. William I. Thomasek plazaratu zuen 1928ko The Child in America: Behavior Problems and Programs (Haurrak Amerikan: Jokabide-arazoak eta programak) liburuan.
Teorema ondoko hau da:
| « | Pertsonek egoerak errealak balira bezala definitzen badituzte, egoera horiek errealak dira beren ondorioetan | » |
Jatorriz, ingelesez, teorema ondoko hau da:
| « | if men define situations as real, they are real in their consequences. | » |

## Erreferentziak

* ↑ The Child in America: Behavior Problems and Programs (New York: Knopf, 571-572 orr.).

## Ikus, gainera

* Autobetetzen den profezia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q968210
# Thomasburg

Thomasburg Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Lüneburg barrutia|Lüneburg]] barrutian. 2014an 1.317 biztanle zituen 26,68 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q631968
* Multimedia: Thomasburg / Q631968
# Thomasomys andersoni

Thomasomys andersoni Thomasomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Thomasomys
* Cricetidae
# Telxion

Telxion, greziar mitologiako bi pertsonairen izena da:
* Foroneako (ondoren Argos deituko zen hiria) eta Peloponeso osoko (garai horretan, bere omenez Apia deitzen zena) errege zen Apisen seme bat. Bere aita tirano bat bihurtu zela ikustean, Sizioneko errege zen Telkisekin aliatu zen (Argosen domeinua gainetik kendu nahi zuena) eta biek garaitu eta hil zuten diktadorea. Baina bere garaipenak ez zuen askorik iraun, ehun begi zituen erraldoia zen Argos Panoptesek, Apisen heriotza mendekatu baitzuen bi konspiratzaileak hilez.
* Sizioneko Apis erregearen seme bat, bere aita hiltzean tronua oinordetu zuena, honela, hiriko bosgarren errege bihurtuz. Bere oinordekoa izan zen Egiro izeneko seme bat izan zuen.
Istorioen eta izenen antzekotasuna dela eta, Pausanias eta Apolodoro Atenasekoa bezalako egileren batzuk, bi pertsonaiak nahasteko joera dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31545
# Teluroperita

Teluroperita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Teluroperita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb3TeO4Cl2}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Telluroperite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Telve

Telve Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. 1.906 biztanle ditu, 64,75 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Telvek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Baselga di Pinè Borgo Valsugana Carzano Castello-Molina di Fiemme Castelnuovo Palù del Fersina Pieve Tesino Scurelle Telve di Sopra Valfloriana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q326883
* Multimedia: Telve / Q326883
# Telve di Sopra

Telve di Sopra Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. 612 biztanle ditu, 17,72 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Telve di Soprak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Palù del Fersina Torcegno Borgo Valsugana Telve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q326913
* Multimedia: Telve di Sopra / Q326913
# Teluronevskita

Teluronevskita sulfuro motako minerala da eta tetradymita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Teluronevskita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Bi3TeSe2}}$. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Telluronevskite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Teluromandarinoita

Telluromandarinoita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Telluromandarinoita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Fe^{3+}2Te3O9*6H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Telluromandarinoite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Teluropaladinita

Teluropaladinita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Teluropaladinita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pd9Te4}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Telluropalladinite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Telva

Telva espainiar hilabatekaria da, 1963an SARPE argitaletxeak sortua. Hasiera-hasieratik emakumeei zuzenduta, Pilar Salcedok, Covadonga O'Sheak, Nieves Fontanak eta, gaur, Olga Ruizek zuzendu dute. Aldizkaria Unidad Editorial taldearena da, eta, aldi berean, RCS MediaGroupena dena.
Hasieratik Opus Deirekin duen lotura dela eta, Telva nolabaiteko kutsu tradizionalista eta kontserbadorea duen aldizkaria da, emakumearen ikuspegiari dagokionez.

## Erreferentziak

* ↑ (Katalanez) Roca Sales, Meritxell. (2009). La representació de la dona als mitjans. TELVA. V Editorial UOC, 212-215 or. ISBN 978-84-937143-1-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16638415
# Telurokrazia

Telurokrazia (latinezko hitza tellūs —"lurra"— eta greziar hitza κράτος, —"boterea"—) zibilizazio edo estatu sistema bat da, lurraldeen garapenari eta barruko lurraldeetara sartze iruankorrari oso lotuta dagoena. Estatu telurokratikoek lurralde jakin bat dute eta beraien bizilekua eratzen duen gehiengo etnikoa dute. Horri esker, hedapen handiagoa gertatzen da. Telurokraziaren kontrakoa talasokrazia (itsas inperioa) da, egiaz oso gutxitan ikusten den egoera jakin baten mota purua, normalean ezugarri telurokratikoak talasokraziarekin konbinatzen direlako.
Geografia politikoan, geopolitikan eta geokonomian, terminoak herrialde baten boterea azaltzen du, lurraren gaineko kontrolaren bidez. Esate baterako, Maskateko Sultanerria guztiz talasokratikoa zen, baina Omango Imamerria, guztiz telurokratikoa. Gainera, itsasgabeko estatu gehienak edo guztiak telurokraziak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4454245
# Telxinoe (satelitea)

Telxinoe (grekoa: Θελξινόη), edo Jupiter XLII, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.

## Ezaugarri fisikoak

Telxinoe satelite txikia da (2 km inguruko diametroa du), eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.
Anankeren taldeko satelitea da: 19.300.000 km eta 22.700.000 km arteko erradioarekin eta 150° inguruko inklinazioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira guztiak. Talde horretan sailkatutako sateliteak, jatorriz, asteroideak dira, Jupiterren grabitateak harrapatuak eta satelite bilakaraziak.

## Aurkikuntza

Scott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2003ko otsailaren 9an hartutako irudiak aztertzean. Aurkikuntzaren berri 2004ko urtarrilaren 24an eman zen.

## Izendapena

Telxinoe satelite-izena mitologia grekoko Telxinoe pertsonaian du jatorria. Telxinoe jatorrizko lau musetariko bat zen; Zeusen alabak ziren guztiak.
Hasieran, S/2003 J 22 izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2003an lehen aldiz ikusitako Jupiterren hogeita bigarren satelitea zela. Telxinoe behin betiko izena 2005eko martxoaren 30ean eman zitzaion.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16885
# Stencoose

Stencoose, kornubieraz: Stummkoos, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7607504
# Stendal

Stendal Alemaniako Saxonia-Anhalt estatuaren iparraldean dagoen hiria da, Altmark eremuaren hiriburu historikoa.

## Historia

Alberto I.a Brandenburgokoa "Hartza"k sortu zuen XII mendean eta berehala bihurtu zen Hansa Ligako hiri garrantzitsuenetako bat. Eliza ederrak eraiki zituen, udaletzea ere bai. Oraindik ikusgai daude hirirako bi ate, babeserako baino gehiago hiriaren garrantzia erakusteko eraikiak.
Brandenburgoko agintarien esku egon zen mende luzetan eta Napoleondar Gerrak izan ondoren Prusiak eskuratu eta Saxoniako probintzian sartu zuen.

## Ondasun nabarmenak

Stendal "Adreilu gorrizko hiri gotikoa" ezizenaz ezagutzen da.
* Hiriko ateak: Harresia desagertu ondoren bi ate gelditu dira garai bateko Hansa hiriaren prestigioa erakusteko, Tangermünder Tor hegoaldean eta Uenglinger Tor iparraldean.
* Merkatu plaza (Marktplatz): Merkatu plazaren inguruan daude udaletxea (Rathaus) eta Andre Mariaren eliza (Marienkirche). Aipatzekoa da 8 metrotako altuera duen Errolanen estatua.
* Troiako Zadia: Winckelmann museo arkeologikoan dagoen Troiako Zaldiaren erreplika erraldoia da, 16 metroko garaiera eta 45 tonako pisua duena. Errekorren Guinness Liburuaren arabera munduko erreplikarik handiena da.

## Hiritar ezagunak

* Johann Joachim Winckelmann (1717-1768), arkeologoa
* Friedrich Hermann Haacke (1824–1899), Stendalen kolera izurria borrokatu zuen medikua
* Gustav Nachtigal (1834–1885), medikua eta Afrikaren exploratzailea

## Hiri senidetuak

* Lemgo (Alemania)

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Webgunea ofiziala
* Datuak: Q7082
* Multimedia: Stendal / Q7082
# Stendhal sindrome

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Stendhal sindromea gizaki bat artelan baten aurrean dagoen unean bihotz erritmoaren areagotzea, bertigoa, nahasmen mentala eta eldarnioak ere sor ditzakeen gaixotasun psikosomatiko bat da. Sindrome hau bereziki artelanak zeharo ederrak edota leku batean kopuru handian topatzen direnean jazo ohi da.
Bere izena XIX. mendeko Stendhal (Henri-Marie Beyle-en ezizena) frantziar idazlean oinarrituta dago. Idazle honek 1817an Italiako Florentzia hiriko Santa Croce basilikan bisitan zegoela fenomeno honen deskribapen zehaztatua jasan eta ondoren honako hau idatzi zuen:
| « | Arte Ederrak eta sentipen gartxuek eskaini ohi dituzten zirrara zerutiarrak topatzen diren hunkipen puntu horretara iritsi nintzen. Santa Croce-tik ateratzen ari nintzela, bihotzak taupadak ematen zizkidan, bizia nigan agortua zegoen, erortzeko beldurrez nenbilen. | » |

## Ikus, gainera

* Jerusalemgo sindromea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8363
# Stenay kantonamendua

Stenay kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Meuse departamenduan dago, Ekialde Handia eskualdean. Guztira 35 udalerri ditu eta Stenay da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1727535
# Svartifoss

Svartifoss (euskaraz: Ur-jauzi Beltza), Islandiako Skaftafell Parke Nazionalean dagoen ur-jauzi bat da, baita parke nazional honetako atrakziorik ezagunenetako bat ere. Izena ematen dioten jatorri bolkanikoa duten basaltozko zutabe beltzez inguratua dago. Hexagono formako zutabeak, laba isuri baten barnean kristalizazio baten bidez eratuak izan ziren, laba, biziki motel hoztu zenean. Honen antzerako eraketak, Ipar Irlandako Erraldoien Galtzada eta Eskoziako Staffa uhartean aurki daitezke.
Ur-jauzi honen oinarria, harkaitz zorrotzez josia dago, zutabe hexagonalen zati berriak erauzten diren heinean, urak, bere ertzak kamusten ematen duena baino azkarrago.
Basaltozko zutabe hauek, Islandiako zenbait arkitekto inspiratu dituzte, adibiderik hoberenak, Reykjavikeko Hallgrimskirkja eliza eta Antzoki Nazionala direlarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1145786
* Multimedia: Svartifoss / Q1145786
# Svastra aegis

Svastra aegis erle espezie bat da, Svastra generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Svastra aegis» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2354942
* Multimedia: Svastra aegis / Q2354942
# Svanetia

Svaneti Garaia$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Svanetiko dorreak ||
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | iv, v |
| Erreferentzia | 709 |
| Kokalekua | Georgia |
| Eskualdea$^2$ | Europa |
| Koordenatuak | 42°54′59″N 43°00′41″E﻿ / ﻿42.91639°N 43.01139°E﻿ / 42.91639; 43.01139 |
| Izen ematea | 1996 (XX. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Svaneti edo Svenetia (georgieraz: სვანეთი) Georgiako eskualde historiko bat da, herrialdearen ipar-mendebaldean kokatua. Bere biztanleak svaniarrak dira, georgiarren azpitalde etnikoa. Geografikoki eta historikoki, bitan banatua dago: Svaneti Garaia (Zemo Svaneti, egun Samegrelo-Zemo Svaneti eskualdean) eta Svaneti Beherea (Kvemo Svaneti, egun Ratxa-Letxkhumi eta Kvemo Svaneti eskualdean).
Svanetik paisaia ikusgarriak ditu eta arkitektura altxorrak ere bai, batez ere IX-XII. mendeetako dorretxeak, eliza ortodoxoak eta gotorlekuak.
1996ko ekainean, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen Svaneti Garaia.

## Ezaugarriak
### Paisaia

Svanetiko paisaia naturala mendi garaiez osatua dago, arroila sakonez banatuak. Eskualdearen gehiengoa 1.800 m baino beherago eta basoz estalia dago, hostozabal eta konifero nahasketakoak: batez ere izei gorriak, Kaukasoko izeiak, sortaldeko pagoak, haritzak eta xarmak, baina baita ere kopuru txikiagoan gaztainondoak, urkiak, astigarrak, pinu gorriak eta ezpelak.
1.800 eta 3.000 m artean, belardiak daude batez ere. 3.000 metrotik gora betiereko elurra dago, batez ere Uxba mendian (4.710 m), ia edonondik ikusgai.

### Dorretxeak

Svaneti Garaiko herri askok Erdi Aroko itxura gorde dute, batez ere dorretxe ugarirekin. Txazhaxi herrixkak oraindik 200 dorretxe garai ditu, etxebizitza eta babeslekutzat erabiliak eskualdea arpilatzen zuten inbaditzaileen aurka.
Dorretxeek lauzpabost solairu dituzte eta hormen lodiera finduz doa gora egin ahala, dorreei itxura liraina emanez. Atxikia dute etxebizitza nagusia, oro har bi solairukoa. Behe solairua gela bakarrekoa da, beheko suarekin, biztanleak eta abereak izateko (gehienetan zurezko itxitura batek banandua, ederki apaindua dagoena). Goiko solairua pertsonen bizileku da udaldian, eta ganbara funtzioa ere izan dezake (tresnak gordetzeko edo aletegi).

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Frantsesez) Haut Svaneti. UNESCO.

## Ikus, gainera

* Samegrelo-Zemo Svaneti

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19044
* Multimedia: Svaneti / Q19044
# Svarthausane labarrak

Svarthausane labarrak Antartikako hegien multzo bat da. Euren mendirik altuena Zhil'naya mendia da, 2.560 metrorekin. Sudliche Petermann mendilerroaren ipar-ekialdeko mugan daude, Wohlthat mendietan. Alemaniar Espedizio Antartikoak (1938–1939) aurkitu eta mapan jarri zuen lehen aldiz. Ondoren, Seigarren Norvegiar Espedizio Antartikoak berriro argazkiak egin zizkioan 1956-60 artean. Norvegiarrek izendatu zuten Svarthausane, "hegi beltzak".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7651696