OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gábor Csapó

Gábor Csapó (Budapest, 1950eko irailaren 20a - ibidem, 2022ko azaroaren 27a) hungariar waterpolo jokalaria izan zen.

## Klubak

* Ujpest Dozsa (Hungría ))
* SZEOL AK (Hungría)
* Vasas SC (Hungría)
* Palermo Sirakusa (Italia)

## Palmares

* Zilarra 1983ko Erromako Europako Txapelketetan
* Zilarra 1982an Guayaquileko Munduko Txapelketetan
* Brontzea 1980ko Moskuko Olinpiar Jokoetan
* Zilarra 1978ko Berlingo Munduko Txapelketetan
* Urrea 1977ko Jönköping-en Europako Txapelketetan
* Urrea 1976ko Montrealgo Olinpiar Jokoetan
* Zilarra Caliko Munduko Txapelketetan 1975ean
* Urrea 1974ko Vienako Europako Txapelketetan
* Urrea 1973ko Belgradeko Munduko Txapelketetan

## Erreferentziak

* ↑ «Elhunyt Csapó Gábor, a magyar vízilabdasport legendás alakja» hirado.hu.

## Kanpo estekak

* Sports Reference
* Datuak: Q870716
# Harriet Muncaster

Harriet Muncaster idazle eta ilustratzailea da, gazteentzako Isadora Moon liburu-seriearen egilea. ilustrazioa ikasi zuen Norwichen, eta haurrentzako liburuen ilustrazioa Cambridgeko Arte Eskolan. Gaur egun Hertforshiren bizi da, Ingalaterran.
Isadora Moon 29 hizkuntza ezberdinetara itzulia izan da, tartean euskara. Horrez gain, Victoria Stich eta Mirabella liburu-serieak ere argitaratu ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Harriet Muncaster Biography - all about the author of Isadora Moon» Harriet Muncaster (Noiz kontsultatua: 2021-08-05).
# Harriet Quimby

Harriet Quimby (Arcadia, Michigan, 1875eko maiatzaren 11 – Squantum, Massachusetts, 1912ko uztailaren 1a) hegazkinlari eta zinema gidoigile estatubatuar aitzindaria izan zen. 1911an bilakatu zen lehenengo emakumea pilotoaren lizentzia lortzen AEBetan. Hurrengo urtean, 1912ko apirilaren 16an Mantxako kanala hegazkinez zeharkatu zuen lehen emakumea izan zen. 59 minututan burutu zuen zeharkaldia, eta lur hartu zuen Calais-etik 40 km-tara, hondartza batean. Hedabideen aldetik oihartzun gutxi lortu zuen, bezperan 'RMS Titanic' itsasontzi famatua hondoratu zenez eta interes guztia albiste hark bereganatu zuenez.

## Hollywood

1911an Quimby-k idatzi zituen 7 gidoi film labur mutuetarako, 'Biograph Studios' etxearekin. Zazpiak zuzendu zituen D. W. Griffith-ek. Aktoreen artean Florence La Badie, Wilfred Lucas eta Blanche Sweet zeuden. Quimby bera ere aktore lan txikian agertu zen pelikula batean.

## Heriotza

1912ko uztailaren 1ean hegan egin zuen topaketa batean Bostonen. William A.P. Willard, ekitaldiaren antolatzailea eta Charles Willard pilotoaren aita, berarekin batera zihoan hegazkin modelo berri batean. 300 metroko altueran matxura bat eduki zuten eta hala Willard nola Quimby hil ziren.

## Kanpo loturak

* (Ingelesez)'Centennial of Flight: Harriet Quimby'.
* Datuak: Q254352
* Multimedia: Harriet Quimby / Q254352
# Harriet Taylor

Harriet Alexandra Emily Taylor (Londres, 1994ko otsailaren 14a) arraunean lehiatzen den kirolari britainiarra da.
Udako Olinpiar Jokotan bi aldiz hartu zuen parte: 2020an Tokion laugarren postua lortu zuen lemazainik gabeko laukoan eta Parisen 2024ean brontzezko domina bat lortu zuen lemazaindu zortziko proban, lemazainarekin.
Lau domina irabazi zituen Europako Arraun Txapelketan 2019tik 2024ra.

## Nazioarteko palmaresa

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris (Frantzia) | 03 ! | Lemazaindun zortzikoa |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Luzerna (Suitza) | 02 ! | Lemazaindun zortzikoa |
| 2021 | Varese (Italia) | 03 ! | Lemazain gabeko laukoa |
| 2023 | Bled (Eslovenia) | 02 ! | Lemazaindun zortzikoa |
| 2024 | Szeged (Hungaria) | 02 ! | Lemazaindun zortzikoa |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) OLYMPEDIA - Harriet Taylor. .
* ↑ (Ingelesez) «Harriet Taylor - Olympic Facts and Results» www.olympiandatabase.com (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).
* ↑ (Ingelesez) «World Rowing - Harriet TAYLOR» World Rowing (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61756850
# Harriet Metcalf

Harriet Metcalf (Rhode Island, AEB, 1958ko martxoaren 25a) Estatu Batuen arraun ekipo olimpiarrean egon zen 6 aldiz eta 1984ko olinpiar jokoetan urrezko domina eskuratu zuen.

## Bizitza

Harriet Meltcaf Musica eta Ingelesan lisensiatu zen Mount Holyoke College en eta ikasketa abanzatuen zertifikatu bat eskuratu zuen Hardvard en psikologian eta pertsonen garapenean.

## Ibilbide profesionala

1981 eta 1987 artean, zilarrezko hiru domina eta brontzezko bat irabazi zituen Munduko Txapelketan. Urrezko domina olinpiko bat irabazi zuen Ameriketako Estatu Batuetako zortzi emakumeetan 1984an. Gaur egun Row As One Institute erakundearen sortzaile eta zuzendari exekutiboa da, eta haren jatorrizko helburua zen emakume maisu arraunlariei zerbitzatzea. Row As One-ko zuzendari gisa, G-ROW Boston sortu zuen, Bostongo eskola publikoetan neskentzako arraun programa bat. G-ROW, akademikoak eta harremanen eraikuntza ere barne hartzen dituena, Community Rowing, Inc. WeCanRow (Women Enduring Cancer Row) ere sortu zuen, bularreko minbizitik bizirik atera ziren emakumeentzako programa. Bostonen 2002an sortua, WeCanRowek orain kapituluak ditu Estatu Batuetan 2007an, Metcalf kontratatu zuten emakumeen openweight tripulazioko MITen entrenatzaile buru gisa.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Harriet Metcalf. 2021-11-22 (Noiz kontsultatua: 2022-02-15).
* ↑ (Thailandieraz) hmong.wiki. «Harriet Metcalf ContenidoyFondo» hmong.es (Noiz kontsultatua: 2022-02-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q525875
# Harriet Lane

Harriet Rebecca Lane Johnston (Franklin konderria, Pennsylvania, 1830eko maiatzaren 9a – Narragansett, Rhode Island, 1903ko uztailaren 3a), James Buchanan, Estatu Batuetako 15. presidentearen iloba zen. Bere osabaren agintaldian, hau inoiz ezkondu ez zenez, Lehen Dama kargua hartu zuen.
* Datuak: Q444550
* Multimedia: Harriet Lane / Q444550
# Horovce (Púchoveko barrutia)

Horovce Eslovakiako udalerri bat da, Púchoveko barrutian kokatuta. 5,35 km²ko azalera du eta 851 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1259. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q568739
* Multimedia: Horovce / Q568739
# Horoya AC

Horoya Athletic Club edo Horoya Conakry Gineako futbol talde bat da, Konakry hiriburukoa. Gineako liga gehien irabazi dituen taldea da.

## Palmaresa
### Ginean: 35

* Gineako Liga (20): 1986, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1994, 2000, 2001, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022.
* Gineako Kopa (9): 1989, 1994, 1995, 1999, 2013, 2014, 2016, 2018, 2019.
* Gineako Superkopa (6): 2012, 2013, 2016, 2017, 2018, 2022.

### Nazioartean: 2

* Afrikako Futbol Errekopa (1): 1978.
* UFOA Kopa (1): 2009.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q1252167
# Horqin barrutia

Horqin barrutia (txinera tradizionalez: 科尔沁区) Txinako barruti bat da, Tongliao barruan. Azken zentsuaren arabera 898.895 biztanle zituen 3515.69 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1354131
* Multimedia: Horqin District / Q1354131
# Horovce (Michalovceko barrutia)

Horovce Eslovakiako udalerri bat da, Michalovceko barrutian kokatuta. 13,08 km²ko azalera du eta 840 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1347. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q751593
* Multimedia: Horovce, Michalovce District / Q751593
# Horperath

Horperath Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Vulkaneifel (barrutia)|Vulkaneifel]] barrutian. 2014an 125 biztanle zituen 2,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q563062
* Multimedia: Horperath / Q563062
# Henrik Dam

Carl Peter Henrik Dam (Kopenhage, 1895eko otsailaren 21a - Kopenhage, 1976ko apirilaren 17a) daniar biokimikari eta fisiologoa izan zen. 1943 urtean Medikuntzako Nobel Saria eman zioten, Edward Doisyrekin batera, K bitamina hauteman eta bere funtzioak aztertzeagatik.

## Biografia

Carl Peter Henrik Dam Kopenhagen jaio zen 1895eko otsailaren 21ean. Aita Emil Dam botikaria izan zuen eta ama, berriz, haren emaztea zen Emilie Peterson irakaslea.
Henrik gazteak kimika ikasi zuen Kopenhageko Institutu Politeknikoan eta 1920an graduatu zen. Urte berean egin zuten kimikako laguntzaile Nekazaritza eta Albaitaritzako Medikuntza Eskolan eta, 1923an, biokimikako irakasle izan zen Kopenhageko Unibertsitateko Fisiologia Laborategian.
Hurrengo urtean, ezkondu zen eta Inger Olsen izan zen emaztea.
Irakasle lanetan aritu zen Kopenhagen 1939ra arte eta, 1940an, AEBetara joan zen bizitzera, 1942 eta 1945 artean, Rochesterko unibertsitateko irakasle izan zelarik.
1946an, berriro itzuli zen Danimarkara eta biokimika eta nutrizio irakasle izan zen Institutu Politeknikoan 1965era arte.
Bere ikerketatan zera obserbatu zuen: grasarik gabeko dieta jarraitzen zuten oilaskoei nekezago koagulatzen zitzaien odola eta odoljarioak jasaten zituzten, muskulu eta azalazpietan, bereziki. Gerora, odolaren koagulazioaren gabezia hori ez zela fibrinogeno, kaltzio eta tronboplastina kontzentrazio baxuaren ondorio frogatu zuen, protronbina eskasiarena baizik. Odolaren koagulazioareko ezinbestekoa zen sustantzia liposoluble baten bila ikertzen ari zelarik, bat aurkitu zuen landareen hosto berdeetan eta horri deitu zion K bitamina.

## Saria

K bitaminaren aurkiduntza eta funtzio fisiologikoei buruzko lanagatik, 1943an, Fisiologia edo Medikuntzako Nobel Saria eman zioten, Edward Adelbert Doisyrekin partekatu zuelarik.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez)http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1943/dam-bio.htmls

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190501
* Multimedia: Henrik Carl Peter Dam / Q190501
# Henrik Harlaut

Henrik Harlaut (Stockholm, Suedia, 1991ko abuztuaren 14a) estilo askeko eskiatzaile suediarra da. Stockholmen jaio zen, eta, bederatzi urte zituela, bere familiarekin Åre-ra joan zen bizitzera.
Aspen-eko, Colorado, Neguko X Joko XVII.etan, Harlautek urrezko domina irabazi zuen aireko jauzi handian, eta zilarrezko domina, estilo askeko jaitsieran. Aireko jauzi handiko finalean, inoizko lehen «nose butter triple cork 1620» (probatu gabeko koreografiatutako irauli eta bira sorta bat) lortu zuen, eta 50 puntu ezin hobeak lortu zituen. 2014ko Sotxiko Neguko Olinpiar Jokoetan eta 2018ko PyeongChang-eko Neguko Olinpiar Jokoetan, Suedia ordezkatu zuen estilo askeko jaitsieran.
Harlaut ezaguna da bere itxura ezohikoagatik. Sotxiko Neguko Olinpiar Jokoetan, «galtzak belauneraino jaitsita eta Teenage Mutant Ninja Turtle eskularruekin» eskiatu zuen; sailkapen txandan, galtzak galdu zituen «jantziteriaren matxura» baten erruz. Ondorioz, ez zuen domina lortu, eta seigarren geratu zen. Karreraren ostean, Harlautek Wu-Tang Clan-en esku-seinalea egin zien kamerei, eta «Wu-Tang haurrentzat da» adierazi zuen, Ol' Dirty Bastard raperoak, taldearen izenean, 1998ko Grammy sariak eten zituenean esandako hitzei oihartzuna emanez.

## Nazioarteko domina taula

Ekitaldiak FIS :
| Neguko Olinpiar Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Pekin | 03 ! | Jauzi handia |
| Munduko Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Park City | 02 ! | Jauzi handia |
X Jokoak :
| Neguko X Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2013 | Aspen | 01 ! | Jauzi handia |
| 2013 | Aspen | 02 ! | Estilo askeko jaitsiera |
| 2014 | Aspen | 01 ! | Jauzi handia |
| 2016 | Oslo | 01 ! | Jauzi handia |
| 2017 | Aspen | 02 ! | Jauzi handia |
| 2017 | Oslo | 01 ! | Jauzi handia |
| 2018 | Aspen | 01 ! | Jauzi handia |
| 2018 | Aspen | 01 ! | Estilo askeko jaitsiera |
| 2018 | Bærum | 02 ! | Jauzi handia |
| 2019 | Bærum | 02 ! | Jauzi handia |
| 2020 | Aspen | 01 ! | Jauzi handia |
| 2021 | Aspen | 01 ! | Knuckle huck |

## Erreferentziak

* ↑ Bio. hharlaut.com.
* ↑ Svenskt skrällguld i X Games. Sveriges Television 27 January 2013.
* ↑ Fitzsimmons, Greg. (27 January 2013). «Day Three at Winter X Games: Henrik Harlaut steals the triples show» Powder.
* ↑ Withnall, Adam. (13 February 2014). «Sochi Winter Olympics 2014: Swedish skier Henrik Harlaut barely completes run after baggy trousers 'get caught up in skis'» The Independent.
* ↑ Parziale, James. (13 February 2014). «Skier Henrik Harlaut almost loses pants during fall at Sochi» FOX Sports.
* ↑ (Suedieraz) askeko jaitsiera/ «Harlaut utanför pallen i Estilo askeko jaitsiera» Dagens Nyheter 13 February 2014.
* ↑ (Ingelesez) Berg, Ted. (13 February 2014). «Dreadlocked Swedish skier wants you to know Wu Tang is for the children» For The Win.
* ↑ (Ingelesez) Carson, Dan. (14 February 2014). «Swedish Skier Tells World 'Wu-Tang Is for the Children,' Nearly Loses Pants» Bleacher Report.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Henrik Harlaut International Ski Federation
* Henrik Harlaut Olympics at Sports-Reference.com-en (artxibatua)
* Datuak: Q2397151
# Henrik Kromann Toft

Henrik Kromann Toft (Aalborg, 1968ko uztailaren 11) arkularia da. Danimarka ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Henrik Kromann Toft
* ↑ Henrik Kromann TOFT

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1570056
# Henriette Negrin

Adèle Henriette Negrin (edo Nigrin edo Brassart) (Fontainebleau, 1877ko urriak 4 - Venezia, 1965) arropa diseinatzaile eta oihal artista frantsesa izan zen.

## Biografia

Frédéric Albert Nigrin eta Marie Juliette Brassarten alaba zen.
1897ko urtarrilaren 12an Jean Eusèbe León Bellorgeot-ekin ezkondu zen, baina 1902an dibortziatu ziren.
Henriette Negrin-e Mariano Fortuny Madrazo ezagutu zuen Parisen, XX. mendearen hasieran eta 1902an harekin bizitzera joan zen Veneziara, Palazzo Pesaro degli Orfei jauregira, gaur egun Fortuny jauregia bezala ezagutua eta museoa ere badena eta Negrinek hiltzean Veneziako udalari utzi ziona.

## Lana

Henriette Negrinek eta Mariano Fortuny Madrazok, biek oihalaren lagintzan interesa zuten. Elkarrekin egon ziren 47 urteetan zehar Negrinek oihalen diseinuetan lana egin zuen.
Henriette Negrinek oihalak tindatzeko pigmentuak ikertu zituen, estanpaziorako egurrezko plantillen bidezko aplikazioaren bidez.
Makina bat patentatu zuten Negrin eta Fortunyk baina Parisko Jabego Industrialaren Institutu Nazionalean 1909ko ekainaren 10ean, baina Fortunyk berak idatzitako ohar batean esaten du asmatzailea emaztea izan zela, baina patentea egiteko presagatik jarri zutela Fortuny beraren izena ere (Biblioteca Nazionale Marcianan gordeta dagoena).
Fortunyk Delphos soinekoan erabilitako plisatuen teknika ere, Henriette Negrinen asmakizuna izan zen eta horrela adierazi zion Elsie McNeill Lee-ri, Estatu Batuetan Fortunyren soineko eta oihalak esklusiban saltzen zituenari.
Fortunyren heriotzaren ondoren, haren arte bilduma inbentariatu eta zaindu zuen. Era berean hainbat museotara ere emanaldiak egin zituen haren alargun gisa: Prado Museora, Kataluniako ArtenMuseo Nazionalera, Reusko museora eta Madrilgo Kalkografia Museo Nazionalera.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Bañares, Silvia. (2017). «A short biographical note on Henriette Nigrin, creator of Delphos» Data Téxtil (Museus Tèxtils i de Moda a Catalunya) 36: 73-84..
* ↑ Fortuny museoaren webgunea
* ↑ Henriette Fortuny: Portrait of a Muse. The Woman behind the Artist. .
* ↑ Fortunyren historia. .
* ↑ Arnavat, Albert. Nuevas donaciones y una exposición de dibujos de Fortuny (1948-55) from FORTUNY Y REUS. LA CONSTRUCCIÓN DE UN MITO |1838-2013.. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43947983
* Multimedia: Portrait of Henriette Fortuny by Mariano Fortuny, 1915 - Fortuny Museum / Q43947983
# Henriette Youanga

Henriette Youanga (1958ko urtarrilaren 1a) arkularia da. Afrika Erdiko Errepublika ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Henriette Youanga
* ↑ Henriette YOUANGA

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11862302
# Henrieville (Utah)

Henrieville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Garfield konderrian dago, Utah estatuan. 221 biztanle ditu, 3,48431 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Garfield konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483021
* Multimedia: Henrieville, Utah / Q483021
# Henrik Johan Walbeck

Henrik Johan Walbeck (Åbo, 1793ko urriak 11-1822ko urriak 23) finlandiar astronomo eta geodesialari bat izan zen. Lurraren irudia aztertu zuen gradu neurketa bidez. 1817an Suediako Zientzien Errege Akademiako kide bihurtu zen.
# Higadura (argipena)

Higadura hitzak adiera zenbait ditu:
* geologian, higadura, prozesu geologikoa;
* mekanikan, pieza eta erraminten higadura, atxikiduraz, urraketaz eta partikula txikien erosioz eragindakoa.
# Higashikurume

Higashikurume (japonieraz: 東久留米市, Higashikurume-shi) Tokio prefeturako erdialdean dagoen hiria da. 2013ko erroldaren arabera 12'92 km²-tan 115.825 biztanle zeuden.

## Historia

1889an Kurume herria sortu zen eta 1893an Tokiok eskuratu zuen. XX mendeko 60 eta 70. hamarkadetan etxebizitza publiko ugari eraiki ziren herriaren mendebaldean eta 1970an Higashikurume hiria eratu zen. Izenak "ekialdeko Kurume" esan nahi du, horrela jarri zioten Fukuoka prefeturako Kurume hiritik desberdintzeko

## Iruditegia

* Tamon-ji.
* Minamisawa Hikawa.
* Kurome ibaia.

## Hiri senidetuak

* Takasaki (Gunma) (Japonia)

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Higashikurumeko webgune ofiziala
* Datuak: Q317830
* Multimedia: Higashikurume, Tokyo / Q317830
Auzo bereziak : Adachi | Arakawa | Bunkyō | Chiyoda | Chūō | Edogawa | Itabashi | Katsushika | Kita | Kōtō | Meguro | Minato | Nakano | Nerima | Ōta | Setagaya | Shibuya | Shinagawa | Shinjuku | Suginami | Sumida | Taitō | Toshima :
* Hiriak : Akiruno | Akishima | Chōfu | Fuchū | Fussa | Hachiōji | Hamura | Higashikurume | Higashimurayama | Higashiyamato | Hino | Inagi | Kiyose | Kodaira | Koganei | Kokubunji | Komae | Kunitachi | Machida | Mitaka | Musashimurayama | Musashino | Nishitōkyō | Oume | Tachikawa | Tama ||
* Suprefeturak : Nishitama | Hachijō | Miyake | Ogasawara | Ōshima ||
# Higa

Higa Nafarroako mendi bat da, Alaitz mendilerroan altuena 1.289 metroko garaierarekin. Elomendi izenaz ere ezaguna da, bere benetako izena Higa bada ere.

## Izenak

Arturo Kanpionek sortutako "Elomendi" neotoponimoak arrakasta nahiko handia izan zuen eta du. Espainieraz la Higa (de Monreal) izendatzen denez, denbora luzez higa hitzak erdarazko jatorria zuela pentsatu izan da. Ez da horrela.
Higa aspalditik dokumentatutako leku-izena da eta inguruan Higagibela, Higaondoa edo Higako lepoa bezalakoak daude; ihi hitzean ei du jatorria. La artikuluaren erabilera espainieraz ere oso berria da. Euskaltzaindiak eta Euskal Mendizale Federazioak Higa erabiltzen dute.

## Jakingarriak

Mendia Elo herriaren gainetik dago; Nafarroako erdialdeko muino nagusietakoa da eta hainbeste lekutatik ikusgai. Alaitzen ekialdean dago eta mendilerro honetako beste mendietatik Itxostia errekak bereizita dago.
Antzina, Higan gaztelu handi bat zegoen, Nafarroako garrantzitsuenetakoa.
Tontorrera igotzeko bide nagusia Elotik egiten da (ordubete eta 45 minutu). Gailurreraino bertan dauden antenetara zerbitzua ematen dion pista batek ere igotzen du.

## Historia

Erdi Aroan Nafarroako erregeek ehizaleku gisa erabili zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Mikel Belaskoren azalpena Zerberri.comen.
* ↑ Gasolindegi batek eta Eloko udala gobernatzen zuen taldeak izen hori hartu dute. Beste adibide bat: Floren Aoizen bloga.
* ↑ Euskaltzaindiaren izendegia; ikus 28.or.
* ↑ EMFren mendi-katalogoa; ikus 32.or. eta azalpenerako oharretan 16.or.

## Ikus, gainera

* Nafarroa Garaiko mendiak
* Alaitz
* Elo

## Kanpo estekak

* Higa luberri.net webgunean
* Datuak: Q8538065
* Multimedia: Higa / Q8538065
# Higadura gerra

    Artikulu hau termino orokorrari buruzkoa da; 1960ko hamarkadako gerra gaitzat duena beste hau da: «Higadura Gerra»
Higadura gerra gehien eusten duenak irabazten duen gerra bat da, besteen indar guztiak xahutuz.
Higadura gerrak puntu hil moduko bat bezala gertatzen dira; geldirik geratu beharrean, leku berean jarraitzen du, soldadu, tanke eta bestelako armamentu berberekin, jeneral baten soldadu eta armak etsaiaren aurka erori eta galdu arte. Galtzailea, oro har, geratzen diren soldadu urriekin iraungitzen edo ihes egiten du. Higadura gerrarik handienak Lehen eta Bigarren Mundu Gerran libratu ziren, baina bereziki ezaguna da Lehenengoan emandako egoera Verdungo guduan.

## Adibide klasikoa

Errusiaren frantziar inbasioa, higadura gerrako elementuek Napoleonen logistika militarrari nola eragin zioten eta errusiarrek gudu erabakigarririk gabe gerra irabazi zuten testu liburuaren adibide bat da. Charles Joseph Minardek errusiar higadurako gerra-estrategien irudikapen bisual onenetako bat sortu zuen; gerran zehar frantziar armadako soldaduen kopuruaren etengabeko jaitsiera erakusten du.

## Beste adibide batzuk

* Tenochtitlango setioa (1521)
* Afganistango gerra (1979-1989)
* Espainiako gerra zibilaren azken hilabeteak, 1938 eta 1939an
* Vietnamgo Gerra (1955-1975)
* Jugoslaviako Gerrak (1991–2001): bereziki Bosniako gerra (1992–1995)
* Sri Lankako Gerra Zibila 2005etatik ondoren

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Kaye, Clifford A.. (1957). «MILITARY GEOLOGY IN THE UNITED STATES SECTOR OF THE EUROPEAN THEATER OF OPERATIONS DURING WORLD WAR II» Geological Society of America Bulletin 68 (1): 47. doi:10.1130/0016-7606(1957)68[47:MGITUS]2.0.CO;2. ISSN 0016-7606. (Noiz kontsultatua: 2019-12-10).
* ↑ «First World War.com - Primary Documents - Erich von Falkenhayn on the Battle of Verdun, 21 February 1916» www.firstworldwar.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q831550
# Higanotak (opera)

Higanotak (frantsesez: Les Huguenots, le ˈyg(ə)no ahoskatua) bost aktotan banatutako grand opéra bat da, Giacomo Meyerbeerren musika eta Eugène Scribe eta Émile Deschampsen libretoa duena. San Bartolome gaueko sarraskian oinarrituta, fikziozko gertaerak azaltzen ditu. 1836ko otsailaren 29an estreinatu zuten Parisko Opera antzokian.

## Pertsonaiak

| Pertsonaia | Tesitura | Estreinaren antzezle-zerrenda 1836-2-29 (zuzendaria: François Habeneck) |
| Margarita Valoiskoa, Nafarroako erregina | soprano | Julie Dorus-Gras |
| Valentine, Saint-Brisko kondearen alaba | soprano | Cornélie Falcon |
| Urbain, erreginaren morroi | soprano | Maria Flécheux |
| Raoul de Nangis, protestantea | tenor | Adolphe Nourrit |
| Marcel, soldadu higanota | baxu | Nicolas Levasseur |
| Neversko kondea, katolikoa | baritono | Prosper Dérivis |
| Saint-Brisko kondea, katolikoa | baritono | Jean-Jacques-Émile Serda |
| Bois-Rosé, soldadu higanota | tenor | François Wartel |
| Maurevert, katolikoa | baritono | Bernadet |
| Tavannes, katolikoa | tenor | Alexis Dupont |
| Cossé, katolikoa | tenor | Jean-Étienne-Auguste Massol |
| Thoré, katolikoa | tenor | François Wartel |
| De Retz, katolikoa | baritono | Alexandre Prévost |
| Méru, katolikoa | baritono | Ferdinand Prévôt |
| Léonard, Neversko kondearen zerbitzaria | tenor | Charpentier |
| Pregoilaria | baxu | Adolphe-Joseph-Louis Alizard |
| Dontzeilak | soprano | Gosselin eta Laurent |

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak
* ↑ Letellier, Robert. (2006). The Operas of Giacomo Meyerbeer. Madison, New Jersey: Fairleigh Dickinson University Press, 131 or. ISBN 978-0-8386-4093-7..
* Datuak: Q466848
* Multimedia: Les Huguenots / Q466848
# Higadura (mekanika)

Mekanikan, higadura material baten azaleraren masa galera da, atxikiduraz, urraketaz, partikula txikien erosioz, korrosioz eta materialaren nekeaz. Higadura saihesteko, lubrifikatzaileak erabili eta materialak azalera leunetan mugitu behar dira, besteak beste. Higadura mugitzen diren elementuen arteko interakzioa aztertzen duen tribologia izeneko arloan aztertzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q617224
* Multimedia: Wear (materials science) / Q617224
# Higakin

Higakinak higaduraz sortutako klasto eta beste materialen multzoa da, bereziki grabitatez edo urak garraiatuta lurreko hondo batean edo malda baten buruan metatutakoak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4896442
* Multimedia: Washouts / Q4896442