OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alina Makarenko

Alina Andreievna Makarenko (errusieraz: Алина Андреевна Макаренко; Elista, Errusia, 1995eko urtarrilaren 14a) errusiar taldekako gimnasta erritmikoa da. 2012ko Olinpiar Jokoetako emakumezkoen taldekako tresna guztiak kategoriako gimnasia erritmikoko txapeldun olinpikoa da.

## Nazioarteko palmaresa

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2012 | Londres ( Ingalaterra) | 01 ! | Taldekakoa - Tresna guztiak |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2011 | Montpellier ( Frantzia) | 01 ! | Bost baloi |
| 2011 | Montpellier ( Frantzia) | 02 ! | Taldekakoa - Tresna guztiak |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2012 | Nizhni Novgorod ( Errusia) | 01 ! | Taldekakoa - Tresna guztiak |
| 2012 | Nizhni Novgorod ( Errusia) | 01 ! | Bost baloi |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q639758
# Alina Zagitova

Alina Ilnazovna Zagitova (errusieraz: Алина Ильназовна Загитова) edo Alina Ilnaz kyzy Zahitova (tatareraz: Алинә Илназ кызы Заһитова) (Izhevsk, Udmurtia, Errusia, 2002ko maiatzaren 18a) errusiar izotz gaineko patinatzaile artistikoa da. 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan bi domina irabazi zituen, urrezko banakakoan eta zilarrezkoa taldekakoan. 2019an Munduko Izotz Gaineko Patinaje Artistiko Txapelketa irabazi zuen emakumezkoen bakarkako kategorian.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). (Noiz kontsultatua: 2020-04-27).
* ↑ Etxeberria, Julen. (2018-02-27). «Urtu da lehia» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-10-09).
* ↑ (Ingelesez) «Alina Zagitova Follows Olympic Gold With a World Championship» The New York Times 2019-03-22 (Noiz kontsultatua: 2020-10-09).
* Datuak: Q26910816
* Multimedia: Alina Zagitova / Q26910816
# Arona (Tenerife)

Arona Tenerife uhartean eta Santa Cruz Tenerifeko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da.

## Banaketa administratiboa

| Herria | Biztanleria (2019) |
| Arona (udalerriburua) | 3139 |
| Buzanada | 5073 |
| Cabo Blanco | 6911 |
| La Camella | 4065 |
| Chayofa | 2640 |
| Cho | 4379 |
| Costa del Silencio | 9764 |
| Los Cristianos | 22282 |
| El Fraile | 11284 |
| Las Galletas | 9469 |
| Guargacho | 2650 |
| Guaza | 2794 |
| Palm-Mar | 3353 |
| Playa de las Américas | 5939 |
| Valle de San Lorenzo | 8516 |
| Guztira | 102258 |

## Klima

Datu klimatikoak (Arona (1982-2012)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 16.7 | 17.0 | 18.2 | 18.9 | 20.1 | 22.2 | 24.8 | 26.0 | 24.6 | 22.7 | 19.6 | 17.5 | 20.7 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 13.5 | 13.8 | 14.7 | 15.3 | 16.4 | 18.5 | 20.8 | 21.6 | 20.9 | 19.1 | 16.5 | 14.4 | 17.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 10.4 | 10.6 | 11.2 | 11.7 | 12.8 | 14.8 | 16.9 | 17.3 | 17.2 | 15.5 | 13.5 | 11.4 | 13.6 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 64 | 49 | 45 | 23 | 12 | 4 | 1 | 2 | 10 | 41 | 79 | 83 | 413 |
| Iturria: Climate-data.org ||||||||||||||

## Jaiak

* Urtarrilaren 17an: San Antonio Abad
* Maiatzaren 13an: Nuestra Señora de Fátimaren Erromeria (Valle San Lorenzo)
* Urriaren 5ean: Santísimo Cristo de la Salud.

## Herri eta hiri senidetuak

* San Cristóbal de La Laguna (Espainia)
* Arona (Italia) (Italia)

## Galeria

* Rasca itsasargia.
* Las Galletas.
* Parke nagusia.
* Las Arenitas hondartza eta Los Mogotes.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Clima: Arona. .

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) (Ingelesez) Aronako Udalaren webgunea
* Datuak: Q698246
* Multimedia: Arona (Tenerife) / Q698246
# Arosio

Arosio Italiako udalerri bat da. Comoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 5.135 biztanle ditu, 2,58 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Arosiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Carugo Inverigo Giussano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244054
* Multimedia: Arosio / Q244054
# Aroneanu

Aroneanu Errumaniako udalerri bat da, Iași konderrian. 4.338 biztanle ditu, 39,03 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Aroneanu $^{(en)}$ Dorobanț $^{(en)}$ Rediu Aldei $^{(en)}$ Șorogari $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5069585
* Multimedia: Aroneanu, Iași / Q5069585
# Aros ibaia

Aros ibaia Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den ibai bat da. Beleriandeko antzinako lurretatik igarotzen zen, Eguzkiaren Lehen Aroaren amaieran itsasoaren uretan urperatuak izan aurretik, Doriatheko hegoaldeko eta ekialdeko mugak osatuz. Bere iturria iparraldean zuen, Himring muinoetan, Thingol eta Melianen erresuma inguratuz Sirion ibaiarekin honen erdialdeko ibilbidean elkartzen zen arte, gune zingiratsu bat eta Aelin Uialeko zingirak eratuz.

## Arossiach

Arossiach izenekoa (Arosen ibia sindarinez) Aros ibaiaren goi ibilbidea zeharkatzen zuen ibi bat zen, Nan Dugorthebetik Himladera, Nan Elmothera eta Ered Luineko nanoen hirietara zihoan bide zaharpean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7899425
# Arostegi etorbidea (Iruñea)

Arostegi etorbidea Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen etorbide luze bat da.

## Kokapena

Pio XII.a etorbidean hasten da eta Iruñea eta Zizur Nagusiko mugan amaitu, hain zuzen ere, udalerri horretako Lizarra etorbidean.

## Etorbidea

Lizarra eta Logroño aldeko hirirako sarbide nagusia da. Nagusiki industria eremua da, han-hemenka dauden etxebizitzek osatua. Gaur egun nahiko utzia dagoen eremua da, baina etorkizunean Abiadura Handiko Trenaren geltokia bertan egiteko asmoa dagoenez berreskuratzeko egitasmoa dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479825
# Arostegi zubia

Arostegi zubia Nafarroako Iruñea hiriburuko zubi bat da. Etxabakoitz auzoan dago eta Elortz ibaia zeharkatzen du. Auto eta ibilgailuentzako lau errail ditu, norantza bakoitzeko bina.

## Kanpo estekak

* Elortz eta Sadar ibaiak. Arga ibaia:Magdalenako zatia. Iruñeko Ibai Parkea
* Datuak: Q20492539
# Aronia

Aronia Rosaceae barruko landare genero bat da. Bi edo hiru espezie dira, denak Ipar Amerikako ekialdeko zuhaixka kaduzifolioak. Landare ornamental gisa landatzen dira, baita antozianina izeneko pigmentu antioxidante bat lortzeko. Fruituak astringenteak dira gordin janez gero. Eurekin marmelada eta infusioak egiten dira.

## Erreferentziak

* ↑ Aronia tropikoetan
* ↑ «Aronia Medik.» Germplasm Resources Information Network.
* ↑ «Photinia pyrifolia (Lam.) K.R. Robertson i Phipps» USDA PLANTS.
* ↑ «Photinia melanocarpa (Michx.) K.R. Robertson i Phipps» USDA PLANTS.
* ↑ USDA PLANTS.
* ↑ Voss, E.G. 1985. Michigan Flora: A guide to the identification and occurrence of the native and naturalized seed-plants of the state. Part II: Dicots (Saururaceae–Cornaceae). Cranbrook Institute of Science and University of Michigan Herbarium, Ann Arbor, Michigan, U.S.A.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158983
* Multimedia: Aronia / Q158983
* Espezieak: Aronia
# Aroostook konderria (Maine)

Aroostook konderria (ingelesez: Aroostook County) Maineko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Houlton da. 2010eko zentsuaren arabera 71.870 biztanle zituen, Aroostook kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Aroostook konderriak 17.683,32 kilometro koadro ditu. Horietatik 404,65 ura dira. Beste 17.278,66 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,06 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 71.870 pertsonetatik 69.008 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 667 dira. 430 beltzak edo afroamerikarrak. 1.195 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 310 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 902 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q491046
* Multimedia: Aroostook County, Maine / Q491046
# Arostegi dorrea

Arostegi Dorrea Iruñean eraikitzekotan den dorrea da. Hiriaren mendebaldean kokaturiko gune batean, Barañaingo udalerriaren hegoaldean, Abiadura Handiko Trenaren etorrerarekin batera eraikiko den geltoki berriaren proiektuaren barnean. Dorreak izango dituen erabilerak ez daude argi oraindik, baina 100 bat metroko altuera izango duela baieztatu dute. Hasierako proiektuak 100 metroko hiru dorre eraikitzea aurreikusten zuen, baina 2006ko azaroan, behin betiko proiektua aurkeztean, dorre bakarrera mugatu zuten.
Guztira 8.100 etxebizitza eraikiko dira, hainbat eraikin desberdinetan banaturik. Proiektua eraikitzen hasteko datarik ez badago ere, erakundeek "berehala hasteko konpromisoa" erakutsi zuten 2006. urtean zehar. Higiezinen burbuilaren leherketak eragindako krisialdi ekonomikoak proiektuak sekulako atzerapena jasatea eragin du, Nafarroako AHTren proiektuak bezala. Ofizialki hirigintza plana garatzeko lanak hasi ez diren arren, 2019an auzoko lantegi zahar batzuen eraispen lanak hasi ziren.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko eraikinik altuenen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254051
# Aspendos

Aspendos (grezieraz Ἄσπενδος), greziar tradizioaren arabera, ziuraski jatorria Argosen zuten kolonoek garai aurrehelenikoan Panfilian sortutako hiri bat izan zen. Egungo Antalyatik 45 kilometro ekialdera dago. Bere sortzaileak, Mopsosek, anatoliar jatorriko izen bat darama, eta hiriaren izena, K.a. V. mendean eta K.a. IV. mendean, Estwediya da (zalantzarik gabe, tokiko erregetxo hititaren baten izenetik eratorria). Horrek, izatez, eskualdeko herri asiarren eragin handia adierazten du.
K.a. V. mendean, Aspendos, Deloseko Ligaren zati izan zen. K.a. 334. urtearen amaieran, hiria, Alexandro Handiaren mende geratu zen. Konkistatzailea hiltzean, berehala integratua izan zen Pergamoko erresuman, eta, ondoren, erromatar garaian, Asia erromatar probintziari erantsia izan zen. V. mendean, Primopolis izena zuen.
Erromatar garaian herria garrantzitsua zen arren, ez da askorik esploratu. Posible da, baina, erromatar garaiko hoberen kontserbaturiko antzokietako bat mirestea, Marko Aurelio erromatar enperadorearen garaian eraikia, Zenon arkitektoaren agindupean. Hiriko akueduktuak, ondo kontserbaturiko sifoi bat du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q633757
* Multimedia: Aspendos / Q633757
# Aspen (Colorado)

Aspen Coloradoko hiri bat da. Pitkin konderrian kokatua dago. 2010ean 6.658 biztanle zituen, 10,0481 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pitkin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q205842
* Multimedia: Aspen, Colorado / Q205842
# Aspen Springs (Kalifornia)

Aspen Springs Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mono konderrian dago, Kalifornia estatuan. 70 biztanle ditu, 9,244468 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Mono konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1647229
# Asperg

Asperg Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 13.559 biztanle zituen, 5,8 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61621
* Multimedia: Asperg / Q61621
# Aspen Park (Colorado)

Aspen Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Jefferson konderrian dago, Colorado estatuan. 810 biztanle ditu, 6,455217 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2715509
* Multimedia: Aspen Park, Colorado / Q2715509
# Aspen Hill (Maryland)

Aspen Hill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Montgomery konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. 51.063 biztanle ditu, 25,10495 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Montgomery konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753733
* Multimedia: Aspen Hill, Maryland / Q753733
# Alonsotegiko Udal Liburutegia

Alonsotegiko Udal Liburutegia Alonsotegiko (Bizkaia) Doktor Madinabeitia plazaren 4. zenbakian dago. 1971n sortu zen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Alonsotegiko Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
# Alopezia areata

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Alopezia areata edo burusoiltasun zirkunskribatua area ongi mugatuetan trastorno trofoneurotikoengatik gertatzen den buru-soiltasuna da. Buruko ile-larrua biguna eta zuri-zuria geratzen da. Bi sexuei eragin diezaieke eta bizitzako edozein garaitan ager daiteke, nahiz eta gizonezko haur eta nerabeengan kasu gehiago gertatzen diren.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2005]
* ↑ E. Herrera, M.V. Mendiola A. Matilla. Alopecia areata. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5075435
* Multimedia: Alopecia areata / Q5075435
# Alonzo Church

Alonzo Church (Washington Hiria, 1903ko ekainaren 14a - Hudson, 1995eko abuztuaren 11) Estatu Batuetako logikari eta matematikaria izan zen. Matematikako irakaslea izan zen Princetongo Unibertsitatean (1947-1961). Sistema baten formulazio mugak (sintaktikoak) ikertu zituen, bereziki, eta, predikatuen kalkulu logikoari dagokionez, sistemako proposizio orok ez duela deribazio logikorako biderik frogatu zuen. Lan nagusiak: Zenbaki oinarrizkoen teoriaren arazo konponezin bat (1936), Zentzuaren eta denotazioaren logikaz (1954), Logika matematikoa (1956).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q92741
# Alopezia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du aholku medikorik ematen
Alopezia edo burusoiltasuna buruko ilearen galera handia da, buruan ilerik gabeko hutsuneak uzten dituena. Gizonengan gertatzen da bereziki (alopezia androgenikoa) eta hauen artean bereziki arraza zurikoak direnetan. Gaztetatik hasten den prozesua izaten da, adinarekin azeleratu egiten dena. Horrela, arraza zuriko 50 urtetik gorako gizonen artean erditik gora dira alopezia dutenak. Emakumeengan ere gertatzen da, askoz ere maiztasun txikiagoz bada ere. Faktore genetikoek eragindako alopezia arruntaz gainera, alopezia gaixotasun zenbaitek eragiten duten sintoma ere bada. Primateengan ere gertatzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2697787
* Multimedia: Alopecia / Q2697787
# Alonsotegiko Ezkerra

Alonsotegiko Ezkerra Alonsotegiko (Bizkaia) herri mailako alderdia da.
Alderdia 1995ean sortu zen, eta ordutik lau udal hauteskundetan hartu du parte (1995, 1999, 2003 eta 2007). 2003-2007 legealdian bi zinegotzi zeuzkaten udalean eta herriko bigarren indarra ziren, baina 2007an, laugarren lekura pasa ziren PSE-EEk eta EAk tarte txikia atera arren, eta zinegotzi bakarra lortu zuten.
Euren burua alderdi lokal, independiente eta ezkertiar bezala definitzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q958944
# Alopezia androgeniko

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Alopezia androgenikoa gizonezkoen artean ohikoena den burusoiltasun edo alopezia mota da, emakumezkoetan ere gertatzen den arren. Ez da giza afekzio hutsa, txinpantzeei, orangutanei, makakoei eta beste primate espezie batzuei eragiten baitie. Hormona maskulino edo androgenoek erasanarekiko genetikoki aurrez ezarritako buru-azalaren zenbait eremutan duten eragina areagotzearen ondorio da. Ilearen folikuluaren jarduera gutxitzen doa pixkanaka, tamainaz txikituz doana, ile-erraboiaren atrofia osoa gertatzen den arte, eta, ondorioz, ilea galtzen da.
Tratamendu herrikoi eta publizitario ugari daude baina medikuek honako hiru besterik ez dute onartzen: minoxidil, finasterida eta ile-transplantea.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ Randall, Valerie Anne: Molecular Basis of Androgenetic Alopecia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2276095
* Multimedia: Androgenic alopecia / Q2276095
# Alonte

Alonte Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 1.580 biztanle ditu, 11,15 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Alontek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Orgiano Val Liona $^{(en)}$ Lonigo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46278
* Multimedia: Alonte / Q46278
# Alonzo T. Jones

Alonzo Trévier Jones (1850 – 1923ko maiatzaren 12) Zazpigarren Eguneko Eliza Adbentistako teologo garrantzitsua izan zen. Bere lagun eta kide Ellet J. Waggonerrekin batera aritu zen. 1888ko Minneapolisko Konferentzia Orokorreko parte-hartzaile funtsezkoa izan zen, Zazpigarren Eguneko Eliza Adbentistan gakoa izan zen gertakaria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4734589
# Alophogaster

Alophogaster Phaudidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Alophogaster rubribasis da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Alophogaster ludius | daturik gabe |
| Alophogaster melli | daturik gabe |
| Alophogaster overdijkinki | daturik gabe |
| Alophogaster rubribasis | daturik gabe |
| Alophogaster tensipennis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4734619
# Argi-ilun

Argi-iluna (italieraz: chiaroscuro) argia eta ilunaren arteko kontrastea areagotzen duen margolaritza teknika da. Normalki kontraste horiek konposizio osoari dagozkio. Teknikaz gain, artista eta artearen historialariek hitza erabiltzen dute hiru-dimentsioko objektuen bolumena itzalen bidez markatzeko erabiltzen den teknika izendatzeko. Zineman eta argazkigintzan ere izen bera hartzen du fenomenoak.
Hasiera batean, margolari flamenkoek eta italiarrek erabili zuten, Cinquecento deritzon garaian. Haren une gorena Barrokoarekin izan zen, batez ere Caravaggiorekin. Estiloaren garapenetik tenebrismoa etorri zen.
Marcia B. Hall artearen historialariaren teoriaren arabera, Errenazimentuko lau modu piktoriko kanonikoetako bat da, XVI. mendearen hasieran Errenazimentu Osoko maisuen praktikan ezarri zen bezala; beste hirurak sfumatoa, cangiantea eta unionea dira.

## Tenebrismoa

Tenebrismoa deritzon estiloa argi-ilunaren aplikazio erradikala da. Horren bidez, gaika zentralak diren irudiak bakarrik nabarmentzen dira argiztatuta, oro har iluna den hondo gainetik. Ez dakigu Caravaggioren eraginez edo garapen paralelo baten ondorioz estiloak garrantzi handia hartuko zuen XVI. mende amaierako eta XVII. mende hasierako espainiar margolaritzan.

## Erreferentziak

* ↑ https://books.google.es/books?id=gt5gtrqoKOIC&pg=PA148&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

## Ikus, gainera

* Caravaggismo
* Tenebrismo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q219540
* Multimedia: Chiaroscuro / Q219540
# Argi-intentsitate

Argi-intentsitatea argi-iturri batek norabide jakin batean igortzen duen argi-fluxua da norabide hori dagoen angelu solidoaren unitateko. Kandelatan neurtzen da, eta oinarrizko magnitudea da.

## Erreferentziak

* ↑ Argi-intentsitate zthiztegia.elhuyar.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104831
# Argi (ingeniaritza)

Argia, ingeniaritzan, arkitekturan eta eraikuntzan, bi euskarriren arteko distantzia horizontal librea da. Garrantzi handikoa da erresitentziari dagokionez:
* karga puntualen flexio-momentua argiarekiko proportzionala da.
* karga banatuen flexio-momentua argiaren karratuarekiko proportzionala izaten da.

## Erreferentziak

* ↑ Argi. Euskalterm, euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2024-1-3).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1960395
# Argi-iturri

Argi-iturria argi ikusgaiaren uhin-luzerako uhin elektromagnetikoak igortzen dituen materia edo objektua da. Naturala izan daiteke (esaterako, izarrak, magma, tximista, biolumineszentzia agertzen duten izaki bizidunak...); edo artifiziala (lanpara, laserra...).

## Erreferentziak

* ↑ Argi-iturri zthiztegia.elhuyar.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1146001
* Multimedia: Light-generating objects / Q1146001
# Argi-fluxu

Argi-fluxua argi-iturri batek denbora-unitateko igortzen duen argi-kantitatea da, hau da, denbora-unitateko espaziora irradiatutako argi-energia. Lumenetan neurtzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Argi-fluxu zthiztegia.elhuyar.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107780
# Altzai-Altzabeheti-Zunharreta

Altzai-Altzabeheti-Zunharreta Zuberoako udalerria da, Basabürüako ibarresküinean kokaturik dagoena.

## Geografia
### Ingurune naturala

Lauribar ibaiak udalerria zeharkatzen du, bere ibaiadar diren Arbaretxarbaretxeko erreka eta Eskalerako errekarekin batera (baita azken honetara isurtzen den Pikettako erreka).
Bestalde, Uhaitzandira isurtzen diren hainbat erreka igarotzen dira udalerritik.

### Udalerri mugakideak

* Altzürükü eta Gamere-Zihiga iparraldean
* Aloze-Ziboze-Onizegaine eta Lexantzü-Zunharre ekialdean
* Mendibe (Nafarroa Beherea) mendebaldean
* Larraine eta Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine hegoaldean

### Etxeak eta Auzoak

* Altzai
* Altzabeheti
* Zunharreta
* Bidalun
* Ekirazi
* Herri

## Historia

1790. urtean, Zunharreta, Mauleko barrutiaren menekoa zen kantonamentu baten burua zen. Kantonamentu horretan gaur egungo Aloze-Ziboze-Onizegaine, Altzai-Altzabeheti-Zunharreta, Etxebarre, Gamere-Zihiga, Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine, Lexantzü-Zunharre, Ozaze-Zühara udalerriak sartzen ziren.
1833. urtean Altzai, Altzabeheti eta Zunharreta herriak batu egin ziren udalerri bakarra osatzeko.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| - | - | - | - | - | 802 | 804 | 754 | 766 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 710 | 688 | 702 | 665 | 626 | 591 | 582 | 553 | 584 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 571 | 553 | 520 | 507 | 477 | 503 | 512 | 487 | 407 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 354 | 298 | 262 | 283 | 273 | 246 | - | - | - |
2010eko biztanleria INSEEk emandako datua da

## Ondasun nabarmenak

* Ibarletako hamar tumuluak monumentu historiko izendaturik daude 1960. urteaz geroztik. Ibarnabako zazpi tumuluak ere monumentu izendaturik daude 1960. urtetik aurrera.
* Maide korralea gaztelu-zaharra, mitologiaren arabera, jentil eta laminek eraiki zutena.
* Altzaiko Done Petri eliza erromanikoa da, Erdi Aroaren erdialdekoa dena. XVII. mendeko kanpandorrea du eta XIX. mendean berriztu zen eliza osoa.

## Altzaiar, altzabehetiar eta zunharretar ospetsuak

* Jean Iribarne (1814 - 1890), idazle eta apaiza. Altzabehetiarra.
* Johañe Epherre (1931 - 2004), euskaltzalea. Altzaiarra.
* Junes Casenave (1924 -), idazlea. Santa Grazin jaioa, Altzain bizi da.
* Dominika Rekalt (1950 -), idazlea eta kazetaria. Altzabehetiarra.
* Allande Etxart (1950 -), idazlea. Altzaiarra.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q197004
* Multimedia: Alçay-Alçabéhéty-Sunharette / Q197004
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Altzai-Altzabeheti-Zunharreta
# Altzaga (argipena)

Altzaga leku ezberdinen izena izan daiteke:

## Gipuzkoa

* Altzaga Gipuzkoako Goierri eskualdean kokatuta dagoen udalerria da.
* Altzaga baserria, Azpeitian dagoena.

## Bizkaia

* Altzaga Erandioko hirigune nagusia da.
# Altzagaren matxinada

Altzagaren matxinada (gaztelaniaz: Asonada de Alzaga) huts egindako kolpe militarra izan zen, 1809ko urtarrilaren 1ean gertatutakoa, Río de la Platako erregeorde Santiago de Liniers kargutik kentzea helburu zuena. Buenos Aires udalbatzak sustatu zuen jazarraldia, Martin Altzaga alkatea buru.

## Erreferentziak

* ↑ López Mato, Omar. Asonada de Alzaga. historiahoy.com.ar (Noiz kontsultatua: 2024-2-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6420682
# Altzagamendi

Altzagamendi Gipuzkoan den mendi bat da, Aralarko mendilerroan kokatuta dagoena.
539 metroko garaiera dauka.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Altzagamendi (Mendikat)
* ↑ Gailurraren izena: Altzagamendi (Mendikat webgunean)

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Gipuzkoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* luberri.net webgunean
* Datuak: Q56654508