# Tivoli Lorategiak

Tivoli Lorategiak (danieraz izen osoa Københavns Tivoli) Kopenhage hiriaren barruan dagoen jolas-parkea da. Munduko atrakzio parke zaharrena da Kopenhage ondoan dagoen Klampenborg-eko Dyrehavsbakken jolas-parkearen ondoren.

## Historia

Hasiera batean Tivoli & Vauxhall izena eman zitzaion Parisko Tivoli lorategiak eta Londongo Vauxhall parkea gogora araziz. Georg Carstensen izan zen fundatzailea eta famatua da Kristian VIII-ari parkea egiteko baimena eskatzerakoan erabili zuen esaldia: jendea ondo pasatzen ari denean ez du politika kontutan pentsatzen. Erregeak mendebaldeko atetik gertu zegoen lur sail bat utzi zion errentan, 61.000 m² hain zuzen ere.
1843. urtean ireki zituen ateak. Hasiera hasieratik gauza exotikoak izan zituen parkeak, hala nola, Ekialde Urruneko eraikinak, zaldiko-maldikoak, musika emanaldiak, eta baita lorategi bitxiak, jatetxe eta kafetegiak eta baita mendi errusiar primitibo bat ere. Gauez argiek giro berezia jartzen zioten gainera parkeari.

## Atrakzio bereziak

* Pantomimeteatret: 1874. urtean eraikitako txinatar pantomima antzerkia; gerora Tivoliren sinbolo bihurtu da.
* Rutschebanen errusiar mendia: 1914. urtean eraiki zuten, gaur egun ere lanean dirauen errusiar mendirik zaharrenetakoa da.
* Tivolis Koncertsal: 1956. urtean inauguraturiko musika aretoa. Bertan ospatu zen 1964. urteko Eurovision abesti lehiaketa.
* Himmelskibet zaldiko-maldikoa: 2006. urtean irekia, munduko zaldiko-maldiko garaiena da, 80 metrotako altueran baitago.

## Tivoliko atrakzioak
### Urte osoko atrakzioak

| Izena | Itzulpena (euskaraz) | Abiadura | Indar zentrifugoa | Altuera | Iraupena (bueltako) | Bagoi kopurua | Fabrikatzailea | Martxan jarritako urtea | Bestelakoak |
| Aquila | Arranoa | | 4G-raino | | | | Zamperla | 2013 | |
| Ballongyngen | Globo kulunkaria | 10 km/h | | 18,7 m | 4-5 min | 6 | | 1943 | |
| Den flyvende Kuffert | Maleta hegalaria | 2,5–3 km/h | | 13 m | 7,35 min | 47 | Mack rides | 1993 | Eszena kopurua: 32 |
| Den lille Drage | Dragoi txikia | | | | 3 min | 8 | Chance Manuefacturing CO. Inc. | 2013 | Hegalari txikia izeneko atrakzioa birmoldatua |
| Det Gyldne Tårn | Urrezko dorrea | | 1,5 G | 63 m | | | S&S Worldwide, Inc. | 1999 | |
| Dragebådene | Dragoi txalupak | | | | | 16 | Ellehammer | 2000 | Izen zaharra: txalupak |
| Fatamorgana | Fatamorgana | | 2,5 G | 45 m | 3 min | | Huss Park Attractions | 2016 | Fatamorganak dragoia ordezkatu zuen |
| Dyrekarrusellen | Animalien karrusela | | | | 3 min | 9 | | 1920 | Animaliak 1895 ingurukoak dira |
| Dæmonen | Deabrua | op til 62 km/h | +4 G | 28 m | | 2 | Bolliger & Mabillard | 2004 | |
| Fyrtårnet | Itsasargia | | | 4 m | 3 min | 6 | Zamperla | 2010 | |
| Galejen | Piraten barkuak | 45 km/h | | | 1,45 min | 20 | | 1937 | |
| Himmelskibet | Zeruko ontzia | 3 m/s | | 80 m | | | Funtime | 2006 | |
| Kamelen | Gameluak | 26 km/h | | | | 1 | Zierer Karussell- und Fahrzeugbau | 2019 | Gameluek karabana ordezkatu zuten |
| Linie 8 | 8. trena | 10 km/h | | | 7-10 min | | B&M | 1969 | |
| Minen | Meategia | | | | 4 min | | Mack rides | 2003 | Izen zaharra: bainuontziak |
| Monsunen | Montzoia | | +4,2G | 12 m | | | Zierer Karussell- und Fahrzeugbau | 2001 | |
| Nautilus | Nautilus | 15 km/h | | 5,95 m | | 12 | Zierer Karussell- und Fahrzeugbau | 2007 | |
| Mælkevejen | Esne-bidea | | | | | 10 | Mack rides | 2019 | Esne-bideak Odin Express ordezkatu zuen |
| Pandaen | Panda | | | 5,5 m | | 1 | S&S Worldwide, Inc. | 2000 | |
| Radiobilerne | Auto telegidatuak (autotxokeak) | 10 km/h | | | 3 min | 18 | I.E. Park | 1964 | |
| Rutschebanen | Errusiar mendia | 60 km/h | | 12,6 m | 2,15 min | 5 | Valdemar Lebech | 1914 | Aldi berean 3 tren ibil daitezke |
| Skærsilden | Garbitokia | | | | | | | 1952 | |
| TikTak | TikTak | | | | 3 min | 20 | Mondial - World of Rides | 2018 | TikTak-ek ziba edo tronpoa ordezkatu zuen |
| Stjernetårnet | Izarren dorrea | | | 12 m | 3 min | | Zamperla | 2013 | |
| Tempeltårnet | Tenpluko dorrea | | | 9 m | | | Heege OD | 2000 | |
| Vertigo | Vertigo | 100 km/h | 5,2 G | 45 m | 3 min | 2 | Technical Park | 2009 | |
| Veteranbilerne | Auto klasikoak | 6 km/h | | | | 11-12 | | 1959 | |

### Sasoika jartzen dituzten atrakzioak

* Musika karrusela (Musikkarrusellen) (Urria, azaroa eta abenduan soilik) (2019an udaran ere martxan egon zen)
* Ipotxen trena (Nissetoget) (Gabonak)
* Zabudun edo kolunpiodun karrusela (Svingkarrusellen) (Urria, azaroa eta abenduan soilik)
* Lanpara txinatarrak (Den kinesiske Lygte) (Gabonak)
* Gabonetako espresoa (Juleekspressen) (Gabonak)
* Mendiko txirrista (Kælkebakken) (Gabonak)
* Sorginduak (Det Hjemsøgte) (Halloween)
* Su artifizialak larunbatero (Maiatzetik Irailera)

## Irudiak

* Tivoli Lorategietako sarrera gauez.
* Pantomimeteatret antzokia.
* Tivoliko gaztelua.
* Dæmonen mendi errusiarra.
* Parkea argiztaturik abenduko gau batean.
* H.C. Andersen Gaztelua.

## Kanpo estekak

* (Danieraz)(Ingelesez) Tivoli parkearen webgune ofiziala
* Datuak: Q110289
* Multimedia: Tivoli Gardens (Copenhagen) / Q110289