OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1915 Çanakkale zubia

1915 Çanakkale zubia (turkieraz: 1915 Çanakkale Köprüsü) Turkian dagoen zubi esekia da Dardaneloak itsasartea zeharkatzen dituena. Berezko izena 1915 da eta urte hartako martxoaren 18an Gallipoliko guduan otomandar itsas-armadak izandako garaipena omentzen du.
Çanakkale probintziako Lapseki eta Gelibolu herriak lotzen ditu. Itsasarte turkiarrek duten seigarren zeharkabidea da, Bosforoko hiru zubi eta bi tunelekin batera. 2022an ireki zen eta munduko bigarren zubi altuena da.

## Historia

1990. hamarkadatik bazen Dardaneloak zeharkatuko zituen zubi bat eraikitzeko asmoa eta Turikiako Gobernuak 2016an proiektua argitaratu zuen.
Diseinua Turkiako Tefken, Danimarkako COWI A/S eta Hego Koreako Pyunghwa Engineering Consultants (PEC) konpainiek egin zuten eta Turkiako bi enpresak (Limak eta Yapı Merkezi) eta Hego Koreako bik (Daelim eta SK) osatutako kontsorzioak eraiki zuen. 2017ko martxoan hasi zituzten lanak eta bost urtetako lanen ondoren 2022ko martxoaren 18an ireki zen zubia.

## Ezaugarriak

1915 Çanakkale zubiak 3.563 metrotako luzera du, sarrera eta irteerako biaduktoak kontutan hartuta 4.608 metro. Horrek Turkiako zubi luzeena bihurtzen du. Bi dorrek eusten diote zubiari. 334 metrotako altuera dutenez Turkiako zubi garaiena ere bada.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Four consortia in $2.6 bln Dardanelles bridge bid - Latest News» Hürriyet Daily News 2017-01-26 (Noiz kontsultatua: 2024-05-25).
* ↑ «Canakkale 1915 Bridge - Verdict Traffic» www.roadtraffic-technology.com (Noiz kontsultatua: 2024-05-25).
* ↑ «Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi | Sürdürülebilirlik | 1915Çanakkale» www.1915canakkale.com (Noiz kontsultatua: 2024-05-25).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala.
* Datuak: Q8077503
* Multimedia: 1915 Çanakkale Bridge / Q8077503
# 1916 Boreas

1916 Boreas asteroide gerrikoan aurkitutako 1916. asteroidearen izena da. 1953ko irailak 1ean aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1953 RA zen. Bere izena greziar mitologiako ipar haizearen jainkoa zen Boreasgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145859
* Multimedia: 1916 Boreas / Q145859
# 1915eko Kontxako Bandera

1915eko Kontxako Bandera (Banderaren 23. edizioa), urte horretako irailaren 19an eta urriaren 3an jokatu zen; Donostiak bere 10. Kontxako Bandera eskuratu zuen.

## Kontakizuna

Orio eta San Pedro ziren faboritoak, baina, pronostikoak hautsiz, donostiarrak eta sanjuandarrak sailkatu ziren bigarren jardunaldirako. Oriotarrak eta sanpedrotarrak ez ziren bigarren jardunaldira aurkeztu, arraunlariak arrantza lanetarako behar zituztela argudiatuz.
Donostian, bestalde, ez zen giro oso lasaia, eta bazirudien donostiarrek ez zutela trainerurik aterako. Azkenean, kuadrilla bat osatu eta Soterotxo jarri zen popan. Hirian ez zen ongi ikusten proiektua, Soterotxo kaxkariña izanik barregarri gelditzeko beldur baitziren; ez zegoen konfiantza handirik, jendearen iritziz "sagardotegiko parrandero" gehiegitxo omen zegoelako tostetan kuadrilla hartan. Hala ere, ezusteko handia emanez bandera hura Donostiak irabazi zuen. Bitxikeria xelebre bat ere izan zen Donostiak irabazi izanaren harira: urte hartan faborito nagusi zen Oriori burla egin zioten donostiarrek, Orio irudikatzen zuen hilkutxa bat ere kaleetan zehar eramanez. Hurrengo urtean, oriotarrak garaile irten zirenean donostiarren aurretik, Orioko arrunlari batzuek ziaka aritu omen ziren une batez, atzetik zetorren Donostiari iseka egiteko-edo.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Pasai San Pedro Pasai Donibane Donostia Orio | La Blanca Muskarra Luis Esperanza Virgen del Mar | Manuel Arrillaga Frantzisko Laboa "Matxet" Patxi Bakeriza "Soterotxo" Antonio Maria Uranga |

## Emaitzak

Bigarren jardunaldian traineruak trukatu egin zituzten bi lehenek.
Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | 2. Eguna | Denera |
| 1 | Donostia | 21:56 | 22:42 | 44:38 |
| 2 | San Juan | 21:55 | 22:57 | 44:52 |
| 3 | Orio | 22:06 | ez zen aurkeztu | - |
| 4 | Pasai San Pedro | 22:30 | ez zen aurkeztu | - |

## Tripulazio irabazlea

* Donostia
** Patroia: Fraixku Bakeriza "Soterotxo"
** Arraunlariak: Agustin Bakeriza, Sebastian Bakeriza, Zezilio Bakeriza, Paskual Vicuña, Felix Vicuña, Jabier Galdos, Jose Mari Zubiaurre, Roke Landaberea, Fermin Aristegieta, Jose Juan Aldanondo, Kleto Blanco, Jose Urresti, Jose Mari Olaizola. Ordezkoak: Hilario Larrarte (patroia), Kastor Isasa, Migel Lopetegi, Martin Gomez

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Entziklopediako "Soterotxo" sarrera
* ↑ Kontxako 1915-1916 banderen anekdotari buruzko artikulua, Donostiako arraunketari buruzko blog batean

## Bibliografia

* AGUIRRE, Rafael (2002): Donostiako Estropadak (1879 - 2001) Regatas de la Concha. Donostia: Kutxa Fundazioa, ISBN 84-7173-414-1
* ZAVALA, Antonio (2003): Estropadak bertsotan. Auspoa Bilduma. Sendoa Argitaletxea, ISBN 84-95378-64-7

## Ikus, gainera

* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252455
* Multimedia: Flag of La Concha, 1915 / Q12252455
# 1915 Quetzalcoatl

1915 Quetzalcoatl asteroide gerrikoan aurkitutako 1915. asteroidearen izena da. 1953ko martxoak 9an aurkitu zuen Albert George Wilson Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1953 EA zen. Bere izena azteka mitologiako Quetzalcoatl jainkoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145849
* Multimedia: 1915 Quetzálcoatl / Q145849
# 1916ko Kontxako Bandera

1916ko Kontxako Bandera (Banderaren 24. edizioa), urte horretako irailaren 3an eta 16an jokatu zen; Oriok bere 4. Kontxako Bandera eskuratu zuen.

## Kontakizuna

Lehen jardunaldiko bi lehen sailkatuak igaro ziren bigarreneko ohorezko txandara, hau da, bandera jokatuko zen txandara. Besteak, beraz, jardunaldi bakarrean lehiatu ziren.
Bitxikeria xelebre bat ere izan zen: aurreko urtean, 1915ean, faborito nagusi zen Oriori burla egin zioten donostiarrek, Orio irudikatzen zuen hilkutxa bat ere kaleetan zehar eramanez. Hurrengo urtean, 1916an, oriotarrak garaile irten zirenean donostiarren aurretik, Orioko arrunlari batzuk ziaka aritu omen ziren une batez, atzetik zetorren Donostiari iseka egiteko-edo.

## Parte-hartzaileak

Talde parte-hartzaileak :
| Taldeak | Traineruak | Patroiak |
| Donostia Getaria Pasai San Pedro Orio Zarautz Getaria Pasai San Juan | Club Maritimo Donostiarra Elcano Sanpedrotarra San Nikolas San Antonio Golondrina San Jose | Patxi Bakeriza "Soterotxo" Uranga Manuel Arrillaga Manuel Olaizola Agirre Uranga Frantzisko Laboa "Matxet" |

## Emaitzak

Bigarren jardunaldian traineruak trukatu egin zituzten bi lehenek.
Behin betiko denborak :
| Postua | Elkartea | 1. Eguna | 2. Eguna | Denera |
| 1 | Orio | 19:59 | 21:33 | 41:32 |
| 2 | Donostia | 20:15 | 21:40 | 41:55 |
| 3 | Getaria | 20:17 | - | - |
| 4 | Zarautz | 20:19 | - | - |
| 5 | Pasai San Pedro | 20:23 | - | - |
| 6 | Getaria | 20:27 | - | - |
| 7 | Pasai San Juan | 20:30 | - | - |

## Tripulazio irabazlea

* Orio
** Patroia: Manuel Olaizola
** Arraunlariak: Juan Jose Manterola, Ramon Maria Uranga, Segundo Uranga, Leon Lizaso, Domingo Mitxelena, Bernardo Uranga, Pedro Jose Maritxalar, Jose Antonio Makazaga, Bixente Segurola, Eusebio Solabarrieta, Martin Garate, Lino Solabarrieta eta Manuel Elizondo

## Erreferentziak

* ↑ Kontxako 1915-1916 banderen anekdotari buruzko artikulua, Donostiako arraunketari buruzko blog batean

## Bibliografia

* AGUIRRE, Rafael (2002): Donostiako Estropadak (1879 - 2001) Regatas de la Concha. Donostia: Kutxa Fundazioa, ISBN 84-7173-414-1
* ZAVALA, Antonio (2003): Estropadak bertsotan. Auspoa Bilduma. Sendoa Argitaletxea, ISBN 84-95378-64-7

## Ikus, gainera

* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252456
# 1916ko Udako Olinpiar Jokoak

1916ko Olinpiar Jokoak, Berlinen ospatu beharrekoak ziren. Baina, Aro Modernoko Olinpiar Jokoen historian lehen aldiz, Antzinateko Olinpiar Jokoetan gertatzen zenaren aurkakoa gertatu zen. Antzinateko Olinpiar Jokoetan, kirol ekitaldi sakratu hauek ospatzeko tenorea iristen zenean, gerrak bertan behera uzten ziren jokoek irauten zuten denboran. Izan ere, Aro Modernoko Olinpiar Jokoek ez duten izaera sakratua zuten Olinpian Zeus jainkoaren omenez ospatzen ziren Antzinateko Olinpiar Jokoek. 1916ko Olinpiar Jokoetan, berriz, bertan behera utzi behar izan zena, urte horretako Olinpiar Jokoen edizioa izan zen, Lehen Mundu Gerrako guduak gertatzen ari bait ziren Europan, tartean Alemania bera zegoelarik. Baina, edizio hau bertan behera utzi zen arren, ez zen ezeztatua izan, eta hurrengo Olinpiar Jokoek, Antwerp belgiar herrian 1920an ospatu zirenek, VII zenbakia eraman zuten.
1912ko maiatzak 27an, Estokolmon non une hartan, urte hartako olinpiar jokoak ospatzen ari ziren, Berlin izan zen 1916ko Olinpiar Jokoen hiri antolatzaile bezala aukeratua, Hungariako hiriburu den Budapest, eta Egiptoko Alexandria hiriak garaituz.
Neguko aste bat pentsatu zen, abiadura patinajea, patinaje artistikoa eta izotz hockey ekitaldiak ospatzeko, lehen Neguko Olinpiar Jokoak bezala har daitezkeenak. Olinpiar Joko hauen planen artean, Berlingo Estadio Olinpikoa eraikitzea zegoen, 1912 eta 1913 artean eraiki zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8123
# 1915eko Londresko Ituna

1915eko Londresko Ituna, ingelesez: Treaty of London eta italieraz: Patto di Londra, 1915eko apirilaren 24ean sinatutako itun bat izan zen. Honetan, Italia Lehen Mundu Gerran Entente Hirukoitzaren alde borrokatzera sartzera adostu zen, trukean Italiak Hego Tirol, Eslovenia, Kroazia, Bosnia Herzegovina eta Albaniako mediterranear kostaldeko hainbat lurralde eta uharte eta Dodekaneso uhartedia bereganatzea hitzeman zitzaion. Ituna sekretupekoa zen eta honako herrialdeek sinatu zuten: Italiako Erresuma, Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua, Frantzia eta Errusiar Inperioa.
* Datuak: Q824165
* Multimedia: Treaty of London (1915) / Q824165
# 1916ko Hegoamerikar Txapelketa

1916ko Hegoamerikar Selekzioen Txapelketa Hegoamerikar Selekzioen Txapelketako lehen edizioa izan zen, gaur egun Amerika Kopa deritzona. Argentinako hiriburua den Buenos Airesen ospatu zen 1916ko uztailak 2 eta 17 artean. Txapelketa honek denboran bat egin zuen Argentinaren Independentzia Aldarrikapenaren mendeurrenaren omenezko jaiekin. Egungo Amerika Koparen lehen ediziotzat hartzen da, berau jokoan egon ez zen arren.
Txapelketaren ospakizuna oso garrantzitsua izan zen CONMEBOL sortu ahal izateko, txapelketaren erdialde inguruan egin zena, 1916ko uztailak 9an.
Uruguayk irabazi zuen lehen edizio hau, Argentinari jaia zapuztuz, azken partiduan honen aurka jokatu baitzuen.

## Antolaketa
### Egoitzak

Hasiera batean, partidu guztiak G. E. B. A. Estadioan jokatu behar ziren. Argentina eta Uruguayren arteko partiduaren zati handi bat Racing Cluben jabegoetan jokatu zen beranduagoko Juan Domingo Perón Estadioaren kokalekua izango zena.
| Hiria | Estadioa | Edukiera |
| Buenos Aires | G.E.B.A. Estadioa | 18.000 |
| Buenos Aires | Juan Domingo Perón Estadioa | 51.389 |

### Epaileak

* Hugo Gronda: Argentina
* Sidney Pullen: Brasil
* Carlos Fanta: Txile
* León Peyrou: Uruguay

## Talde partehartzaileak

Garai hartan CONMEBOLera afiliatuta zeuden lau herrialdeetako selekzioek parte hartu zuten.
Talde partehartzaileak :
| Argentina | Brasil | Txile | Uruguai |

## Garapena

Lau selekzioek txapelketa guztiak guztien aurkako sistemapean jokatu zuten buelta bakar batera. Lehen partiduetan, Argentinak eta Uruguayk, txapelketako faboritoak zirenak, arazo handiegirik gabe garaitu zuten Txile, honek ondoren Brasilen aurka 1:1 emaitzarekin berdinduko zuelarik. Ondoren, faboritoek Brasilen aurka jokatu zuten, honen aurka uruguaytarrek garaipena eta argentinarrek berdinketa lortu zutelarik. Txapelketako azken partidua zen Argentina eta Uruguayren artekoa lehen zatiko bosgarren minutuan suspenditu zen zenbait arazo medio. Partidu hau amaitzeko falta zen denbora guztia hurrengo egunean jokatu zen beste futbol zelai batean. Hutsnako berdinketak Uruguayri bere lehen Hegoamerikar Txapelketa irabaztea ahalbidetu zion.

## Emaitzak

| Talde | Puntuak | JP | IP | BP | GP | GAl | GAu | Dif |
| URU | 5 | 3 | 2 | 1 | 0 | 6 | 1 | 5 |
| Argentina | 4 | 3 | 1 | 2 | 0 | 7 | 2 | 5 |
| Brasil | 2 | 3 | 0 | 2 | 1 | 3 | 4 | -1 |
| Txile | 1 | 3 | 0 | 1 | 2 | 2 | 11 | -9 |
* Uruguay-Txile 4:0
* Argentina Txile 6:1
* Txile-Brasil 1:1
* Argetnina-Brasil 1:1
* Uruguay-Brasil 2:1
* Argentina-Uruguay 0:0
Irabazlea: Uruguay

## Goleatzaileak

| Jokalaria | Selekzioa | Golak |
| Isabelino Gradín | URU | 3 |
| Juan Domingo Brown | Argentina Txantiloi:Sel | 2 |
| Alberto Marcovecchio | Argentina Txantiloi:Sel | 2 |
| Alberto Ohaco | Argentina Txantiloi:Sel | 2 |
| José Piendibene | URU | 2 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q725963
* Multimedia: Campeonato Sudamericano 1916 / Q725963
# 1565
## Gertaerak
### Mundua

* Otsailaren 13a – Miguel Lopez Legazpi konkistatzailea Filipinetara iritsi zen eta uharteak "deskubritu" zituela aldarrikatu zuen.
* Martxoaren 1a – Portugaldarrek Rio de Janeiro sortu zuten Guanabara badian.

### Arte eta kultura

* "Camino de la perfección" ("On bidea") liburua idatzi zuen Teresa Ávilakoak.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Otsailaren 14a – Alonso Idiakez Butroe eta Muxika, Nafarroako erregeordea (h. 1618).
* Ekainaren 2a – Francisco Ribalta, kataluniar pintorea (h. 1628).
* Urriaren 6a – Marie le Jars de Gournay, frantziar idazle, filologo, itzultzaile, olerkari eta filosofoa (h. 1645).
* Migel Aiala, arabar apaiza, Calahorrako eta La Calzadako apezpikua (h. 1632).

## Heriotzak

* Otsailaren 27a – Alfonso de Córdoba, nafar noble eta militarra (j. 1512).
* Ekainaren 17a – Ashikaga Yoshiteru, Ashikaga shogunerriko hamairugarren shoguna (j. 1536).
* Irailaren 13a – Guillaume Farel, frantziar ebangelaria, Erreforma Protestantearen zalea (j. 1489).
* Urriaren 12a – Jean Ribault, frantses kolonizatzailea (j. 1520).
* Azaroaren 11 – Obu Toramasa, Sengoku aroko samurai japoniarra (j. 1504).
* Abenduaren 9a – Pio IV.a, Aita santua (j. 1499).
* Abenduaren 13a – Conrad Gessner, suitzar sendagile, naturalista, bibliografo eta filologoa (j. 1516).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6634
* Multimedia: 1565 / Q6634
# 1562 Gondolatsch

1562 Gondolatsch asteroide gerrikoan aurkitutako 1562. asteroidearen izena da. 1943ko martxoak 9an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1943 EE zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140827
# 1562
## Gertaerak

* Martxoaren 1a – Katolikoek 1000 higanot baino gehiago hil zituzten Wassyn (Frantzia) Guiseko dukearen aginpean, Erlijio Gerrak hasiz.
* Uztailaren 12a – Maníko autofedearen ondorioz, Maia kodexak erretzea agindu zuen Yucatángo Maní herrian Diego de Landa]] frantziskotarrak, liburu katolikoak ez eta, gainera, maia herriaren erlijioarekin lotura hestua zutelako.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 12a – Karlos Emanuel I.a Savoiakoa, Savoiako dukea (h. 1630).
* Urtarrilaren 20a – Ottavio Rinuccini, italiar olerkaria, Jacopo Peri musikagilearekin batera lehenbiziko operatzat jo ohi den Dafne musikalanaren egilea (h. 1621).
* Uztailaren 25a – Katō Kiyomasa, japoniar daimyōa (h. 1611).
* Irailaren 21a – Vicente I Gonzaga, Mantuako eta Monferratoko dukea (h. 1612).
* Azaroaren 25a – Lope de Vega, antzerkigile eta poeta madrildar nabarmena (h. 1635).
* Bernabé Imberto, Nafarroako eskultorea (h. 1631).
* Joan Jauregi, bizkaitar morroia, Gilen Isila erailtzen saiatu zena (h. 1582).
* Jan Pieterszoon Sweelinck, herbeheretar musikagilea, piano-jotzailea eta irakaslea (h. 1621).
* Kasuya Takenori, japoniar samuraia (h. 1607).
* Cornelis van Haarlem, Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria (h. 1638).

## Heriotzak

* Apirilaren 2a – Diego Alaba Eskibel, arabar apaiza eta legelaria.
* Urriaren 9a – Gabriele Falloppio, italiar anatomia-ikertzailea (j. 1523).
* Urriaren 13a – Claudin de Sermisy, Errenazimentuko frantziar konpositorea (j. c. 1490).
* Azaroaren 10a – Antonio I.a Nafarroakoa, Nafarroako errege ezkontidea (j. 1518).
* Abenduaren 6a – Jan Van Scorel, holandar pintore, arkitekto eta ingeniaria (j. 1495).
* Nakuk Pech, idazlea eta historialari maia (j. 1490).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6621
* Multimedia: 1562 / Q6621
# 1561 Fricke

1561 Fricke asteroide gerrikoan aurkitutako 1561. asteroidearen izena da. 1941eko otsailak 15ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1941 CG zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140824
# 1564
## Jaiotzak

* Otsailaren 13a – Frantzisko Beraskola, euskal fraide frantziskotarra (h. 1598).
* Otsailaren 15a – Galileo Galilei, italiar zientzialaria (h. 1642).
* Otsailaren 26a – Christopher Marlowe, ingeles dramaturgo, poeta eta itzultzailea (h. 1593).
* Martxoaren 9a – David Fabricius, alemaniar astronomoa eta teologoa (h. 1617).
* Apirilaren 26an bataiatua – William Shakespeare, ingeles antzerkigile, olerkari eta aktorea (h. 1616).
* Abuztuaren 18a – Federico Borromeo, italiar kardinala eta Milango artzapezpikua (h. 1631).
* Azaroaren 3an bataiatua – Francisco Pacheco, espainiar margolaria (h. 1644).
* Abenduaren 25a – Abraham Bloemaert, herbeheretar margolaria (h. 1651).
* Pablo Jose Arriaga, gipuzkoar jesuita (h. 1622).
* Alonso Salazar Frías, espainiar apaiz eta inkisidorea (h. 1636).
* Jean d'Espagnet, frantziar magistratu eta alkimista.
* Joanes V.a Lanuzakoa, Aragoiko Justizia (h. 1591).
* Joos Momper, flandriar paisaia margolari garrantzitsuenetakoa (h. 1635).
* Pedro Páez, espainiar jesuita eta misiolaria (h. 1622).
* Hans Rottenhammer, alemaniar margolaria (h. 1625).

## Heriotzak

* Otsailaren 18a – Michelangelo Buonarroti, Pizkundeko italiar eskultore, margolari, arkitekto eta olerkaria (j. 1475).
* Maiatzaren 27a – Joan Kalbin, Elizaren erreformatzailea eta kalbinismoaren sortzailea (j. 1509).
* Uztailaren 25a – Fernando I.a, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (j. 1503).
* Uztailaren 31 – Luis de Velasco, espainiar noble eta politikaria, Nafarroako erregeordea (j. 1511).
* Urriaren 15a – Andres Vesalio, flandriar anatomista (j. 1514).
* Martin Ximenez de Bertendona, bilbotar itsasgizona eta ontzigilea (j. 1489).
* Francisco Fajardo, espainiar kolonizatzailea.
* Hara Toratane, Takeda klanaren zerbitzarietako bat (j. 1497).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6632
* Multimedia: 1564 / Q6632
# 1565 Lemaître

1565 Lemaître asteroide gerrikoan aurkitutako 1565. asteroidearen izena da. 1948ko azaroak 25ean aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1948 WA zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140859
* Multimedia: 1565 Lemaître / Q140859
# 1561
## Gertaerak
### Arte eta kultura

* Rüstempaşa meskita eraikitzen hasi zen Istanbulen, Sinan arkitektoaren agindupean.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Urtarrilaren 22a – Francis Bacon, britainiar filosofo eta estatu-politikaria (h. 1626).
* Otsaila – Henry Briggs, matematikari ingelesa (h. 1631).
* Martxoaren 29a – Santorio Santorio, mediku veneziarra (h. 1636).
* Uztailaren 11 – Luis de Góngora, espainiar olerkaria eta antzerkigilea (h. 1627).
* Abuztuaren 15a – Sebastián Aguilera de Heredia, espainiar organista eta musikagilea (h. 1627).
* Abuztuaren 20a – Jacopo Peri, italiar musikagilea (h. 1633).
* Urriaren 27a – Mary Sidney, bere poesia eta mezenasgo literarioari esker ospe handia lortu zuen lehen emakume ingelesetako bat (h. 1621).
* Abenduaren 1a – Sofia Edviga Brunswick-Wolfenbüttelekoa, Brunswick-Wolfenbütteleko printzesa eta Pomerania-Wolgasteko dukesa ezkontidea (h. 1631).
* Francisco de Gamarra, arabar elizgizona (h. 1626).
* Fukushima Masanori, samurai eta daimyō japoniarra (h. 1624).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 1a – Pedro Urtsua nafar militarra eta konkistatzailea (j. 1520 inguruan).
* Apirilaren 21a – Lukrezia Medici, Florentziako II. Dukea (j. 1545).
* Ekainaren 6a – Ridolfo Ghirlandaio, italiar margolaria (j. 1483).
* Uztailaren 14a – Obata Toramori, japoniar jenerala (j. 1491).
* Irailaren 10a – Takeda Nobushige, Takeda klaneko samurai japoniarra (j. 1525).
* Urriaren 18a – Yamamoto Kansuke, samurai japoniarra, Takeda Shingenen hogeita lau jeneraletako bat (j. 1501).
* Urriaren 27a – Lope Agirre, Hego Amerikako esploratzaile eta konkistatzaile euskalduna (j. 1510).
* Azaroaren 11 – Hans Tausen, daniar erreformatzailea (j. 1494).
* Alonso Berruguete, espainiar eskultore eta margolaria (j. c. 1488).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6618
* Multimedia: 1561 / Q6618
# 1564 Srbija

1564 Srbija asteroide gerrikoan aurkitutako 1564. asteroidearen izena da. 1936ko urriak 15ean aurkitu zuen Milorad B. Protićek Jugoslaviako Erresumako hiriburua zen eta gaur egun Serbiakoa den Belgradotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1936 TB zen. Bere izena Serbia herrialdeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140852
* Multimedia: 1564 Srbija / Q140852
# 1563 Noël

1563 Noël asteroide gerrikoan aurkitutako 1563. asteroidearen izena da. 1943ko martxoak 7an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1943 EG zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q140843
* Multimedia: 1563 Noël / Q140843
# 1959ko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa

1959ko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa herrialde hartako lehenengo Bertsolari Txapelketa izan zen. Zazpi handiak eta zazpikoak izenaz ezagutzen da txapelketaren ekitaldi hau.

## Tokia

Azaroaren 8ko arratsaldean jokatu zen, Eibarren, bertako udaletxe aurreko Untzaga plazan, aire librean. Hotz egiten zuen, baina 5.000 entzule inguru egon ziren bertsolariei adi. Joan Antonio Mogel idazlearen omenez antolatu zen astea izan zen txapelketa jokatzeko aitzakia.

## Bertsolariak

Gipuzkoako ospetsuenak bakarrik deitu zituzten, Iñaki Eizmendi "Basarri" izan ezik. Manuel Olaizola "Uztapide", Joxe Joakin Mitxelena, Manuel Lasarte, Akilino Izagirre "Zepai", eta Joxe Lizaso. Azken aldian ongi zebiltzan bi gazte gehitu zizkioten taldeari: Joxe Agirre (Aginan Luistarren txapelketan lehenengo geratu) eta Txomin Garmendia (Ordizian Gipuzkoako bertsolari gazteen txapelketa irabazi zuena).

## Sailkapena

| # | Bertsolaria |
| 1 | Manuel Olaizola "Uztapide" |
| 2 | Joxe Joakin Mitxelena |

## Polemika

Txomin Garmendiak kontatzen duenez, gai jartzaileak lehen aldiz eskatu zien bertsolariei bederatzi puntuko bertsoa botatzeko, eta bertsolariak uko egin zioten, Mitxelenak izan ezik.

## Erreferentziak

* 1 2 Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa – Bertsozale. Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa (1. 1959) - Aldizkakoa - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea. (Noiz kontsultatua: 2017-11-02).

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61362174
# 1959ko Paris-Roubaix

1959ko Paris-Roubaix :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 57. Paris-Roubaix |
| Txapelketa | 1959 Super Prestige Pernod |
| Data | 1959.eko apirilak 12 |
| Luzera | 262,5 km |
| Herrialdea | Frantzia |
| Irteera-lekua | Paris |
| Helduera-lekua | Roubaix |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Noël Foré (Groene Leeuw-Sinalco-SAS) |
| Txapeldunordea | Gilbert Desmet (Faema-Guerra) |
| Hirugarrena | Marcel Janssens |
| ◀1958 | 1960▶ |
| Dokumentazioa ||
1959ko Paris-Roubaix txirrindularitza lasterketa klasiko honen 57. edizioa izan zen. 1959ko apirilak 12an ospatu zen eta Noël Foré belgiarrak irabazi zuen.

## Sailkapena

1958 << 1959ko Paris-Roubaix >> 1960 :
| 1. Noël Foré | Belgika | en | 6h 08' 20" |
| 2. Gilbert Desmet | Belgika | | m.t |
| 3. Marcel Janssens | Belgika | | m.t |
| 4. Rik Van Looy | Belgika | + | 57" |
| 5. Tino Sabbadini | Frantzia | | m.t |
| 6. Fred De Bruyne | Belgika | | m.t |
| 7. Frans De Mulder | Belgika | | m.t |
| 8. Leon Van Daele | Belgika | + | 1'04" |
| 9. Frans Aerenhouts | Belgika | | m.t |
| 10. Raymond Impanis | Belgika | | m.t |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Sailkapen osoa
* Datuak: Q537925