OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fusarium verticillioides

Fusarium verticillioides artoa kutsatzen duen onddo espezierik ezagunena da. F. verticllioides-ek C. fusarina konposatu kimiko mutagenikoa sortzen du. Gainera, gaixotasun-sortzaile mikotoxinak sortzen ditu, fumonisinak. Horrez gain, B5 bitamina ekoizteko erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Seifert, Keith A.; Aoki, Takayuki; Baayen, Robert P.; Brayford, David; Burgess, Lester W.; Chulze, Sofia; Gams, Walter; Geiser, David et al.. (2003-06). «The Name Fusarium Moniliforme Should no Longer be Used» Mycological Research 107 (6): 643–644. doi:10.1017/S095375620323820X. (Noiz kontsultatua: 2023-04-14).
* ↑ (Ingelesez) Gelderblom, Wentzel C. A.; Thiel, Pieter G.; Marasas, Walter F. O.; Van der Merwe, Kirsten J.. (1984-09). «Natural occurrence of fusarin C, a mutagen produced by Fusarium moniliforme, in corn» Journal of Agricultural and Food Chemistry 32 (5): 1064–1067. doi:10.1021/jf00125a031. ISSN 0021-8561. (Noiz kontsultatua: 2023-04-14).
* ↑ (Ingelesez) Ortiz, Carlos S.; Richards, Casey; Terry, Ashlee; Parra, Joselyn; Shim, Won-Bo. (2015-09-01). «Genetic Variability and Geographical Distribution of Mycotoxigenic Fusarium verticillioides Strains Isolated from Maize Fields in Texas» The Plant Pathology Journal 31 (3): 203–211. doi:10.5423/PPJ.OA.02.2015.0020. ISSN 1598-2254. PMID 26361468. PMC PMC4564145. (Noiz kontsultatua: 2023-04-14).
* ↑ Ferrandez, A., Flores-Candia, J.-L., Perkins, J. B., Schyns, G., & Dsm Ip Assets, B. V. (2007, May 15). Process for the production of panthenol. Retrieved from https://patents.google.com/patent/WO2007131750A1/en

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26828071
* Multimedia: Gibberella fujikuroi / Q26828071
# Fusa

Fusa honakoa izan daiteke:
* Fusa (musika), musika notazioan erabiltzen den soinu ikurra.
* Fusa (Norvegia), Norvegiako udalerria.
# Fusa (musika)

Fusa biribilaren hogeitamabirena irauten duen musika irudia da.
Erresuma Batua eta Kanadan irudi hau demisemiquaver (kortxea erdiaren erdia) deitzen da, eta AEBetan thirty-second note (nota hogeitamabirena). Italieraz Biscroma izena jasotzen du.
Plikak dituzten gainontzeko notak bezala (guztiak biribila izan ezik) zenbait fusa elkarrengandik gertu eta konpas berean daudenean, euren plikak elkartu egiten dira, hiru lerro horizontal edo okertutan bihurtuz edo hau hiru lerrorekin konbinatuz.
Koru musikan irudiak bakoitza bere aldetik idazten dira, kantatu beharreko silabak adieraziz.
Bere erdia irauten duena fusaerdi da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q379874
* Multimedia: Demisemiquaver / Q379874
# Fusaerdi

Fusaerdi musikan biribil baten hirurogeitalaurena irauten duen musika irudia da. Frantzian quadruple croche deitzen da; Erresuma Batuan eta Kanadan, hemidemisemiquaver (kortxea erdiaren erdiaren erdia); eta AEBetan, sixty-forth note (nota hirurogeitalaurena).
Lau isats edo neuma daramatza. Neuma horiek dituzten beste notak bezala, zenbait fusaerdi bata bestetik gertu eta konpas berean daudenean, lau neuma horiek elkartu egiten dira eta lau barra horizontal edo okertu bihurtzen.
Koru musikan ez da ohikoa fusaerdirik banatzea, beren laburraren ondorioz.
Haren erdia dirauenari garrapatea esaten zaio.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2366126
* Multimedia: Hemidemisemiquaver / Q2366126
# Fusajirō Yamauchi

Fusajiro Yamauchi (japonieraz: 山内 房治郎, Yamauchi, Fusajirō, Kyoto, 1859ko azaroaren 22- ib. 1940ko urtarrilaren 1) japoniar enpresari ospetsua izan zen. Berak sortu zuen Nintendo lantegia eta haren lehen presidentea izan zen. Yamauchi Kyoton egokitu zuen bere enpresa. Lehenengo arrakasta karta sortak ekoizten lortu zuen.

## Biografia

Fusajirō Yamauchik 1889ko irailaren 23an sortu zuen bere enpresa, Nintendo Koppai (任天堂骨牌). Karta sorta desberdinak sortu zituen, hanafuda motatakoak, eta arrakasta lortu zuen batez ere yakuzek haren kartak zuten kalitateari esker erabiltzen zutelako. Horren ondorioz, Yamauchik negozioa handitu behar izan zuen. Denboraz Nintendo konpainia oso ezaguna egin zen eta Japonia osoan ospetsua. 1902an beste urrats eman zuen konpainiak: mendebaldeko karta sortak, batez ere ingelesak, hasi zituen ekoizten; lan horretan Japoniako lehendabizikoa izan zen.
Fusajirō Yamauchi 1889tik 1929 arte izan zen presidentea; azken urte horretan erretreta hartu zuen. Haren suhia zen Sekiryo Kaneda konpainiaren lehendakaritza hartu zuen, orduan. Azkenik, 1940an, Japonia Bigarren Mundu Gerran sartu aurretik, Yamauchi buruko isurketa izan zuen eta hil egin zen. Enpresaburuaren gorpuzkinak Kiotoko konpainiaren jarorrizko bulegoen sotoetan lurperatu zituzten.

## Ondorengoak

* Tei Yamauchik, Fusajirōren alaba, Sekiryo Kanedaren ondoren Nintendoren presidentzia hartu zuen.
* Hiroshi Yamauchi, hirugarren presidentea, 1949tik 2002ra, Fusajirōren biloba zen.

## Erreferentziak

* ↑ https://nintendo.fandom.com/es/wiki/Fusajir%C5%8D_Yamauchi
* ↑ https://inusual.com/es/blog/historia-de-un-innovador-hiroshi-yamauchi-creador-del-fenomeno-super-mario-bros

## Kanpo loturak

* (Ingelesez):Fusajiro Yamauchiren biografia.
* Datuak: Q456052
* Multimedia: Fusajiro Yamauchi / Q456052
# Fusarium

Fusarium mikroonddo firukaren genero zabal bat da, lurzoruan eta landareekin batera oso hedatua. Espezie gehienak saprobioak dira eta lurzoruaren mikrobiotaren osagai nahiko ugariak dira. Onddo hauen esporak erraz ikus daitezke mikroskopioaren bidez, ilargierdiaren edo kanoaren formagatik. Espezie batzuek zerealetan mikotoxinak sortzen dituzte, eta pertsonen eta animalien osasunari eragin diezaiokete, horiek elika-katean sartzen badira. Fusariumeko espezie hauek ekoizten duten toxina nagusienetariko bat zearalenona da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131672
* Multimedia: Fusarium / Q131672
* Espezieak: Fusarium
# Fury (Muse)

Fury (euskaraz Haserrea) Muse ingeles pop rock musika taldearen abesti bat da. 2003an Absolution diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak

* Fury abestia entzungai (Ingelesez)
# Gaizkina

Gaizkina euskal mitologian Jeinu gaiztoa, gaixotasun sortzaile, burkoen barruan bizi zena. Askotan gaizkin irelua burukoaren lumekin osatzen den oilarraren itxurapean agertzen da.

## Ikus, gainera

* Euskal mitologia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3094410
# Gaià

    Artikulu hau Kataluniako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gaia (argipena)».
Gaià Kataluniako udalerria da, Bages eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 39,48 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 171 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa

Bi herritan banaturik dago:
| Herriaren izena | Biztanleak |
| Galera | 54 |
| Gaià | 103 |

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 564 | 668 | 717 | 703 | 657 | 601 | 444 | 241 | 143 | 133 | 148 | 171 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Gaiàko udalaren webgunea.
* Datuak: Q16696
* Multimedia: Gaià / Q16696
# Gaja-la-Selve

Gaja-la-Selve (okzitanieraz Gajan de la Selva, frantsesez eta ofizialki: Gaja-la-Selve) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1086434
* Multimedia: Gaja-la-Selve / Q1086434
# Gaizkiñe

Gaizkiñe 90eko hamarkadan Andoainen (Gipuzkoa) sortutako hardcore taldea zen. Bere ibilbide guztian zehar, Hüsker Dü, Dag Nasty eta Jawbreaker bezalako taldeen eragina izan zuen.

## Taldekideak

* Gorka - ahotsa eta gitarra
* Kulu - baxua
* Pablo - gitarra
* Iñaki - bateria

## Diskografia

* Maketa (Cooperacion Records, 1998)
* Gaizkiñe (Cooperacion Records), 2004)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258102
# Gaißach

Gaißach Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Bad Tölz-Wolfratshausen (barrutia)|Bad Tölz-Wolfratshausen]] barrutian. 2014an 3.021 biztanle zituen 38,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q550781
* Multimedia: Gaißach / Q550781
# Gaizkileen Muga

Gaizkileen Muga deitu zitzaion 1199-1200ean Nafarroako Erresuma inbaditu eta hurrengo hamarkadetan sortu zen muga berriko eskualdeen multzoari, egungo Araba-Gipuzkoa eta Nafarroaren arteko mugan. Lehen hamarkadetan eskualde natural horietan gauzak berehala aldatu ez ziren arren, 1256tik aurrera, berriz, Gaztelako Koroak eraginkor egin zuen bere presentzia hiribilduak sortuz; muga inguruko herri lurren erabilera debekuen eraginez, interes liskarrak eta borrokak agertu ziren, Ahaide Nagusiek hauspotuak. Segurtasun eza horretan, ugari egin ziren mugako Nafarroako lurretan barrena egindako eraso, arpilatze eta hilketak. Askotariko herritarrek, bitartean, segurtasuna bilatu zuten hiribilduetan,
# Gaja-et-Villedieu

Txantiloi:Frantziako udalerri infotaula INSEE INSEE Gaja-et-Villedieu (okzitanieraz Gajan e Viladieus, frantsesez eta ofizialki: Gaja-et-Villedieu) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1086428
* Multimedia: Gaja-et-Villedieu / Q1086428
# Gazera

Gazera Castniidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Gazera heliconioides da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Gazera dimorpha | daturik gabe |
| Gazera dodona | daturik gabe |
| Gazera heliconioides | daturik gabe |
| Gazera linoides | daturik gabe |
| Gazera linus | daturik gabe |
| Gazera micha | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5529077
* Multimedia: Gazera / Q5529077
* Espezieak: Gazera
# Gazella leptoceros

Gazella leptoceros Gazella Antilopinae generoko animalia hausnarkaria da. Bere generoko beste animalia guztiak bezala azkar korritzeko gaitasuna du eta liraina da. Basamortuan bizitzera guztiz ohitua dago, baina 2.500 ale baino ez direla geratzen kalkulatzen da.
* Datuak: Q838554
* Multimedia: Gazella leptoceros / Q838554
* Espezieak: Gazella leptoceros
# Gazella spekei

Gazella spekei Gazella Antilopinae generoko animalia hausnarkaria da. Bere generoko beste animalia guztiak bezala azkar korritzeko gaitasuna du eta liraina da. Afrikako Adarrean bizi da, baina bere bizilekuak oso kalteturik daude.
* Datuak: Q853403
* Multimedia: Gazella spekei / Q853403
* Espezieak: Gazella spekei
# Gazella subgutturosa

Gazella subgutturosa Gazella Antilopinae generoko animalia hausnarkaria da. Bere generoko beste animalia guztiak bezala azkar korritzeko gaitasuna du eta liraina da. Azerbaijan, Iran eta Pakistanen aurki daiteke.
* Datuak: Q460977
* Multimedia: Gazella subgutturosa / Q460977
* Espezieak: Gazella subgutturosa
# Gazelle (Kalifornia)

Gazelle Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Siskiyou konderrian dago, Kalifornia estatuan. 95 biztanle ditu, 1,50516 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Siskiyou konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q606023
# Gaubeako Udal Liburutegia

Gaubeako Udal Liburutegia Jesus Guinea arkitektoaren 46an dago. 1966 an sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea ren parte-hartzaile da.

## Kanpo estekak

* , Gaubeako Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* , Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
* Datuak: Q16517355
# Gauaren erregina (erliebea)

Gauaren erregina, Burney erliebea ere deitua, Mesopotamiako terrakotazko goierliebe bat da, Paleobabiloniar garaian egindakoa, K.a. 1800-K.a. 1750 artean. Ixtar, Erexkigal edo Lilitu izan litekeen jainkosa baten irudikapena da.

## Historia

Erliebea Iraken hegoaldetik dator; han siriar negoziogizon batek eskuratu zuen 1924an. Ingalaterrara heldu zen, eta 1935an Sydney Burney izeneko zaharki salerosleak erosi zuen. Norman Colville-ren bildumara pasa zen eta, ondoren, japoniar batek erosi nahi izan zuen. Gobernu britarriarrak herrialdetik ateratzeko asmoa ez zuen onartu eta British Museumen gorderik gelditu zen. Azkenik, 2003. urtean erakunde horrek erosi zuen.

## Ezaugarriak

* Garaiera: 49,500 zm.
* Zabalera: 37 zm.
* Lodiera: 4.8 zm (gehienez)
* Gaia: terrakota.

## Deskribapena

Erliebean emakume bat biluzik ageri da. Hegoak ditu baina beheruntz begira; horrek lurreko munduaren jainkosa dela adierazten du. Buruan adardun burugainekoa du; adarrak oso ohikoak ziren Mesopotamiako jainkoen irudietan. Eskuan soka bat du, zuzenbidearen ikurra. Oinak hegazti harraparien atzaparren modukoak dira. Erreginaren oinak bi lehoien gainean daude. Alboetan bi hontz zuri ikusten dira.

## Esanahia

Erliebearen interpretazioa ez dago garbi. Jainkosaren identitate desberdinak azaldu dute espezialistek; hauek dira zabalduenak:
* Ixtar, maitasunaren eta gerraren, sexuaren eta emankortasunaren jainkosa.
* Erexkigal, azpimunduaren jainkosa Mesopotamiako mitologian.
* Lilitu, deabru-emea, Toran Lilith gisa agertzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ Frankfort, Henri (1937). "The Burney Relief". Archiv für Orientforschung. 12: 128–135.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):British Museumeko webguneko fitxa.
* Datuak: Q1016771
* Multimedia: Burney relief, Queen of the Night / Q1016771
# Gauargi

Gauargi Gipuzkoako Errezil herrian argiune edo argia bera, zenbait gauez mendian azaltzen dena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258276
# Gauaren atzekaldean

Gauaren atzekaldean Manex Erdozaintzi-Etxart idazle baxenabartarraren eleberria da (Elkar, 1982). Eleberri labur honen haria sinplea da: Migel Parisen bizi den errefuxiatu politikoa da, eta gaixotasun baten ondorioz hiltzen da. Bi lagun, Txomin eta Jose (narratzailea), haren etxera doaz puskak biltzera. Pusken artean, Migelen egunkari pertsonala aurkitzen dute eta haren idatziak irakurriz izango dugu gaztearen joan-etorri eta hausnarketen berri. Egoera honek bide ematen dio narratzaileari Paris hiri handian murgiltzeko, kale, metro eta hiritarrei behatzeko, hiriaren aurpegi batzuetan ilun eta tragikoa irudikatzeko. Aldi berean, erbesteratuen oinazera eta herriminera hurbiltzen gaitu.

## Kanpo lotura

* Gauaren atzekaldean eleberria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258277
# Gauaren usaina

Gauaren usaina Andrea Camilleri idazle italiarrak 2001ean Sellerio argitaletxearekin plazaratutako eleberri bat da, jatorrizko izenburua L'odore della notte duena. Euskaraz 2011n kaleratu zen itzulpena, Josu Zabaletak egina eta Ereinek argitaratua.
Beste liburu batzuetan bezala, hemen ere benetan izandako hilketa bat hartzen du abiapuntutzat. Eleberri honekin, Montalbano komisarioari buruzko telesailaren atal bat egin zuen RAIk, Luca Zingaretti aktorea izanik protagonista nagusia.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Vigàtan eta inguruko herrietan, iruzurgile batek jende askoren dirua eraman du: askotan gertatzen den bezala, jende inuzentea interes altuak eskainiz erakarri ondoren, haien diruarekin ihes egin du. Mirariak egiten omen zituen Emanuele Gargano izeneko kontulari eta finantza-adituaren biktima izandako jende asko, mota askotakoa, topatuko du Montalbanok bere ikerketetan. Ziur aski kontularia urrutiko hondartzaren batean eguzkia hartzen egongo den arren, badago pertsona bat, bakarra herri osoan, harengan ustea galdu ez duena: haren idazkari Cosentino andereñoa, harekin maiteminduta dagoena. Haren aita bihotzekoa hil ondoren bakarrik eta maitasun behar handian gelditu den emakume honek bere zuzendariaren zintzotasunean sinesten du oraindik, egunen batean itzuliko delakoan dago eta horregatik jarraitzen du bere kontura bulegoa irekitzen, dirua galdu dutenen haserreari aurre egin behar dion arren. Garganorekin batera, ordea, haren laguntzaile Giacomo Pellegrino ere desagertu da, kontulariarekin negozioetan eta maitasun kontuetan sartuta egonagatik ihes egiteko arrazoirik ez bazuen ere; are gehiago, landetxe bat eraikitzen ari zen. Montalbano komisarioak ondo ezagutzen du landetxe hori; izan ere, bertara doan batean, asko miresten duen olibondo zahar handi bat ikustera, moztuta eta zatitan puskatuta aurkituko du, landetxeari lekua uzteko, hain zuzen. Montalbanok, orduan, etxeko kristalak hautsiko ditu, bai eta lorategiko Edurne Zuri eta zazpi ipotxen estatuatxoak ere, zuhaitz zaharraren heriotza mendekatzeko. Bada uste duenik bi gizonen desagerpenen atzean mafia dagoela, iruzurraren biktima izan delakoan; 'dottor' Guarnotta, ikerketen arduradun ofiziala, esaterako; baina Montalbanok ez du horrela pentsatzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3727576
# Gauaz ibiltzen dana

Gauaz ibiltzen dana Txomin Peillenek 1964ean idatzi eta handik hiru urtera, 1967ean, argitaratutako eleberria da. Jose Antonio Loidiren Hamabost egun Urgainen eta Mariano Izetaren Dirua galgarriren ostean, hauxe izan zen euskeraz egindako hirugarren eleberri beltza.
Aurreneko bi hoiekin alderatuta, Peillenen eleberriak aldiz, seriotasun gehiagoz heltzen dio genero beltzaren erronkari; alde batetik duinki landutako intriga dauka eta bestetik garai hartako euskal literaturan ezohikoak diren hainbat osagai eskaintzen dizkio irakurleari.
Nobelak Pettiri Sabuki izeneko euskal polizia paristartu batek Ipar Euskal Herrian egiten duen egonaldia kontatzen digu.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Norbait nortasun agiri faltsuen trafikoa egiten ari da espainiatik lan bila datozen etorkin klandestinoentzat eta Pariseko polizia zuzendaritzak Pettiri bidaltzen du kasua argitzera. Pettirik nahiko errez aurkituko du paper faltsuen egilea, Antoni La Calle gaizkile xumea, gaztaroan bere adiskide izana. Pettiri errudun sentitzen da presondegira bidali duelako.
Kasu honen harira, bigarren afera batean murgilduko da Pettiri, nolabait aurreneko kasuaren errua zuritu nahian, eta Pariseko buruei bertan astebete gehiago igarotzeko baimena eskatzen die.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31187748
# Gaubea (argipena)

Gaubea hainbat tokiren izena da:
* Gaubea, Arabako udalerria.
* Uribarri Gaubea, Gaubea udalerriko hiriburua.
* Carrias mendiari ere Gaubea esaten zaio batzuetan.
# Gauaren muturrerainoko bidaia

Gauaren muturrerainoko bidaia (Voyage au bout de la nuit, frantsesez) Louis-Ferdinand Céline idazle frantziarraren lehen eleberria da, 1932an argitaratua.
Erabilitako hizkeragatik da ezaguna eleberri hau. Izan ere, kaleko hizkeratik oso hurbil dago; zakarra eta inolako formalitaterik gabekoa da. Prosa bortitza eta mingotsa da; erritmoa, azkarra.
Liburua Célineren beraren eskarmentuan datza, baina hori kontatzeko Ferdinand Bardamu pertsonaia nagusia erabiltzen du. Abizen hori, Bardamu, bi hitz frantsesetik dator: Barda, “fardel” —horrela eraman baitzuten soldaduek gerrara—, eta mu, mouvoir aditzaren partizipioa, “mugitu”. Bardamuk Lehen Mundu Gerran, Afrika kolonialean eta gerrarteetako AEBn izandako esperientziak kontatzen ditu.
Gauaren muturrerainoko bidaia, eleberri nihilista eta misantropoa da, umore zinikoaz nahastuta. Célinek bere ezkortasuna azaltzen digu, gizatasunari, erakundeei, gizarteari eta, orokorrean, bizitzari dagokienean.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ferdinand Bardamu Lehen Mundu Gerrako armada frantsesean sartu zen, ergelkeriaz, eta, gerraz nazkatuta, desertatu zen, eroarena eginez. Bardamuk gerraren zentzugabetasuna eta basakeria deskribatzen digu, baita pertsonaia xelebre batzuk ere.
Gerratik ihes eginda, eta Lola amerikarrarekiko ezkongai-aldia amaituta, Afrikako kolonia batera joateko itsasontziratzen da. Ontzian gainerako bidaiariek lintxatu nahi dute. Sistema kolonial frantsesari buruz egiten duen deskribapena irrigarria eta oso kritikoa da. Argi eta garbi azaltzen du sistema hori beltzak zapaltzean eta esplotatzean datzala. Sukar handi batzuek amaiera jartzen diote abentura horri, eta AEBra heltzen da, galeriano erdi-esklabo gisa. New Yorkera ihes egiten du, eta han bizi zen denboraldi batean. Lola, emaztegai-ohiarekin egiten du topo eta estortsio egiten dio neskari. Detroitera joaten da eta Molly izeneko prostituta batekin adiskidetzen da. Frantziara itzuli, eta mediku lan egiten du Pariseko aldiri pobre batean. Eleberriak iseka egiten die mediku-lanbideari eta zientzia-ikerketari.

## Pertsonaiak

* Ferdinand Bardamu: narratzaile eta protagonista nagusia.
* Leon Robinson: eleberrian zehar Bardamurekin askotan topo egiten duen pertsonaia.
* Lola: Bardamuren emaztegai amerikarra Parisen. Neskak Bardamu utzi zuen.
* Musyne: biolin-jolea, Bardamuren adiskidea.
* Molly: Detroiteko prostituta, Bardamuren adiskidea.
* Henrouille familia: atsoa, semea eta erraina. Pasadizo askotan parte hartu zuten.
* Madelon: Robinsonen maitalea, eta, batzutan, Bardamurena.
* Sophie: Bardamuren azken emaztegaia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q774233
# Frederick (Missouri)

Fredericktown Missourieko herri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 3.985 biztanle zituen, 11,21 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Madison konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q580217
* Multimedia: Fredericktown, Missouri / Q580217
# Frederick Ballantyne

Sir Frederick Nathaniel Ballantyne (Layou, Saint Vincent, 1936ko uztailaren 5a - 2020ko urtarrilaren 23a) Saint Vincent eta Grenadinetako gobernadore orokorra izan zen 2002tik 2019ra. Medikuntza ikasi zuen Estatu Batuetan eta 1971n Kingstowneko ospitaleko mediku buru izendatu zuten. Ralph Gonsalves lehen ministroak izendatu zuen herrialdeko gobernadore orokor, eta 2002ko irailaren 2an zina egin zuen. 2019an Susan Dougan ordezkatu zuen.
* Datuak: Q354705
* Multimedia: Frederick Ballantyne / Q354705
# Frederick Chapman Robbins

Frederick Chapman Robbins (Auburn, Alabama, 1916ko abuztuaren 25a - Cleveland, Ohio, 2003ko abuztuaren 4a) Estatu Batuetako sendagilea izan zen.
Harvard unibertsitatean medikuntzako ikasketak egin ondoren, Estatu Batuetan, Italian eta Ipar Afrikan borrokatu zen Bigarren Mundu Gerran. Clevelandeko Western Reserve unibertsitateko pediatria-irakasle izan zen 1952tik aurrera. Medikuntzako Nobel Saria eskuratu zuen 1954an J.F. Enders eta T.H. Weller osagileekin batera, poliomielitisaren birusaz egin zituen ikerlanengatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q309885
* Multimedia: Frederick Chapman Robbins / Q309885
# Frederick (Maryland)

Frederick Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Frederick konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. 78.171 biztanle ditu, 60,091015 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Frederick konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q472675
* Multimedia: Frederick, Maryland / Q472675