OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tuscaloosa konderria (Alabama)

Tuscaloosa konderria (ingelesez: Tuscaloosa County) Alabamako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Tuscaloosa da. 2010eko zentsuaren arabera 194.656 zituen, 3499,72 kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Tuscaloosa konderriak 3499,72 kilometro koadro ditu. Horietatik 76,4 ura dira. Beste 3423,33 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 55,62 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 194,656 pertsonetatik 131,909 txuriak edo hispanoak dira. 57,837 beltzak edo afroamerikarrak. 626 amerikar natiboak ziren eta 143 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2,343 asiarrak ziren. bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,798 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q503877
* Multimedia: Tuscaloosa County, Alabama / Q503877
# Turčiansky Peter

Turčiansky Peter Eslovakiako udalerri bat da, Martingo barrutian kokatuta. 4,62 km²ko azalera du eta 471 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1309. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q368517
* Multimedia: Turčiansky Peter / Q368517
# Turčok

Turčok Eslovakiako udalerri bat da, Revúcako barrutian kokatuta. 14,78 km²ko azalera du eta 281 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1427. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1046320
# Turčiansky Ďur

Turčiansky Ďur Eslovakiako udalerri bat da, Martingo barrutian kokatuta. 0,93 km²ko azalera du eta 176 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1249. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q510148
* Multimedia: Turčiansky Ďur / Q510148
# Tusayan (Arizona)

Tusayan Arizonako herri bat da. Coconino konderrian kokatua dago. 2010ean 558 biztanle zituen, 23,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Coconino konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1018999
* Multimedia: Tusayan, Arizona / Q1018999
# Tuscaloosa (Alabama)

Tuscaloosa Alabamako hiri bat da. Tuscaloosa konderrian kokatua dago. 2010ean 90.468 biztanle zituen, 579,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Tuscaloosa konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79580
* Multimedia: Tuscaloosa, Alabama / Q79580
# Turňa nad Bodvou

Turňa nad Bodvou Eslovakiako udalerri bat da, Košice-okolie barrutian kokatuta. 23,21 km²ko azalera du eta 3588 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1198. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q669340
* Multimedia: Turňa nad Bodvou / Q669340
# Tusa

Tusa Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 2.585 biztanle ditu, 41,07 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Tusak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Motta d'Affermo Pettineo San Mauro Castelverde

## Kanpo estekak

* Datuak: Q493486
* Multimedia: Tusa / Q493486
# West Point (Kentucky)

West Point Kentuckyko hiri bat da. Hardin konderrian kokatua dago. 2010ean 797 biztanle zituen, 1,43 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hardin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2235649
* Multimedia: West Point, Kentucky / Q2235649
# West Point udalerria, Butler konderria (Iowa)

West Point udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Butler konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.330 biztanle zituen, 36.11 milia karratu (93.5 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, West Point udalerriak 673 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 27.233 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q965317
# West Point (Utah)

West Point Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Davis konderrian dago, Utah estatuan. 10.963 biztanle ditu, 18,498012 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Davis konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q482675
* Multimedia: West Point, Utah / Q482675
# West Point Grey

West Point Grey (Point Gray Village izenaz ere ezaguna) Vancouver mendebaldeko (Columbia Britainiarra, Kanada) auzoa da. Batez ere bizitegia, hiriko gune aberatsenetako bat da. Hegoaldean 16. etorbidea, ekialdean Alma kalea, iparraldean English Bay eta mendebaldean University Endowment Lands (Unibertsitate Dotazioko Lurrak) ditu mugakide. Vancouver hiriko mugen barruko mendebaldeko bi auzoetako bat da eta Columbia Britainiarreko Unibertsitateko campusetik hurbilen dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q609145
* Multimedia: West Point Grey / Q609145
# West Point (Kalifornia)

West Point Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Calaveras konderrian dago, Kalifornia estatuan. 688 biztanle ditu, 9,632239 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Calaveras konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1922944
# West Point (Mississippi)

West Point Mississippiko hiri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 11.307 biztanle zituen, 54,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clay konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1994673
* Multimedia: West Point, Mississippi / Q1994673
# West Point (New York)

West Point Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Orange konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 7.341 biztanle ditu, 53,481884 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Orange konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q679753
* Multimedia: West Point, New York / Q679753
# West Point (Nebraska)

West Point Nebraskako hiri bat da. Cuming konderrian kokatua dago. 2010ean 3.364 biztanle zituen, 7,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cuming konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q967311
* Multimedia: West Point, Nebraska / Q967311
# West Point (Virginia)

West Point Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. King William konderrian dago, Virginia estatuan. 3.414 biztanle ditu, 17,251811 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* King William konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1375162
* Multimedia: West Point, Virginia / Q1375162
# West Point udalerria, Lee konderria (Iowa)

West Point udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Lee konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.642 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, West Point udalerriak 653 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 40.400 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9046238
# Walter Sisulu

Walter Max Ulyate Sisulu (Engcobo, Transkei, 1912ko maiatzaren 18a - 2003ko maiatzaren 5a) hegoafrikar politikaria izan zen. Misiolari-eskola anglikano batean egin zituen lehen ikasketak eta meatzari, okin eta bulegari gisa lan egin zuen. 1940an ANC (Afrikako Kongresu Nazionala) alderdian sartu zen, eta alderdi hartako gazteria-sailaren sorreran parte hartu zuen 1944an. 1949an alderdiaren idazkari orokor izendatu zuten. Harrezkero hainbat gorabehera izan ditu gobernuarekin, apartheidaren kontrako jarduerengatik; hainbat aldiz atxilotu izan dute, eta 1956an gobernuak traizio egin izana leporatu zien 156 lagunetako bat izan zen. 1961ean gelditu zen aske, baina gobernuak 1960an ANC alderdia legez kanpo utzi zuelarik gogor esetsi zieten Sisulu eta beste zenbait buruzagi politikori. Gobernuaren asmoa zen arraza beltzeko hegoafrikarren erakunde politiko guztiak suntsitzea, eta Sisuluk ezkutuan bizi behar izan zuen 1963az gero. 1964an hil arteko espetxe zigorra ezarri zioten, Mandelari eta beste zenbait agintariri bezala, ANCren baitako "Umkhonto we Sizwe" talde militarreko kide izateagatik. 1989an, ordea, Hegoafrikako gobernuak aske utzi zituen Sisulu eta beste buruzagi politiko batzuk. 1990ean Mandela aske utzi eta ANC legeztatu zutenez gero (1991) Sisulu da alderdi horren lehendakariordea.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Sisulu, Elinor. (2011-6-10). «Tribute: Life, love and times of the Sisulus» The New Age.
* Datuak: Q440490
* Multimedia: Walter Sisulu / Q440490
# Walter Spanghero

Walter Spanghero (Payra-sur-l'Hers, 1943ko abenduaren 21a) frantziar errugbi jokalari ohia da. RC Narbonne eta Stade Toulousain taldeetan jokatu zuen. Frantziako errugbi selekzioan 51 aldiz jokatu zuen.
* Datuak: Q3565896
* Multimedia: Walter Spanghero / Q3565896
# Walter Schottky

Walter Hermann Schottky (Zürich, 1886ko uztailaren 23a - Pretzfeld, Mendebaldeko Alemania, 1976ko martxoaren 4a) alemaniar fisikaria izan zen. Rostocken irakasle izan zen, eta 1927 urteaz geroztik Siemens Halske enpresan lan egin zuen. Goritasunezko elektroiei, hodiei, erdieroaleei, elektroakustikari eta termodinamikari buruzko lan ugari egin zituen. 1915ean tetrodoa aurkitu zuen eta 1919an haren izena duen efektua; 1935ean kristal sareetan gertatzen diren akatsak aurkitu zituen; erdieroaleak diren eraikuntzako zenbait gai ere garatu zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q60347
* Multimedia: Walter Schottky / Q60347
# Walter Sickert

Walter Richard Sickert (Munich, 1860ko maiatzaren 31 – Bath, Somerset, 1942ko urtarrilaren 22a) ingeles margolaria izan zen.

## Argazki galeria

* Ennui, 1914, Tate Britain.
* Brighton Pierrots, 1915, Ashmolean Museum, Oxford.
* Jack the Ripper's Bedroom, 1907 inguruan, Manchester Art Gallery.
* La Giuseppina, the Ring (1905-1907), Museo Thyssen-Bornemisza, Madril.
* Datuak: Q703369
* Multimedia: Walter Sickert / Q703369
# Walter Rudolf Hess

Walter Rudolf Hess (Frauenfeld, 1881eko martxoaren 17a - Muralto, 1973ko abuztuaren 12a) suitzar sendagile eta fisiologoa izan zen. 1949ko Medikuntzako Nobel Saria irabazi zuen barne organoen kontrolaz arduratzen diren garunaren eremuak mapatzeagatik. Saria Antonio Egas Moniz portugaldarrarekin partekatu zuen.
1906an medikuntzan lizentziatu zen Züricheko Unibertsitatean eta zirujaua izan zen. Odolaren biskositatea neurtzeko aparatu bat garatu zuen. 1907an oftalmologian espezializatu zen eta kontsulta bat ireki zuen. 1912tik aurrera irakaskuntzan eta ikerkuntzan aritu zen. 1930eko hamarkadan Nobel Saria eman zioten ikerketak egin zituen.
* Datuak: Q115470
* Multimedia: Walter Rudolf Hess / Q115470
# Walter Scheel

Walter Scheel (Solingen, Alemania, 1919ko uztailaren 8a-Bad Krozingen, 2016ko abuztuaren 24a) alemaniar politikaria izan zen, FDP alderdikoa. Alemaniako Errepublika Federaleko Atzerri ministroa eta Kantziler ordea izan zen 1969tik 1974ra, eta bitarteko Kantzilerra 1974an (Willy Brandt bere dimisio eman ondoren Guillaume afera zela eta). Azkenik, Alemaniako Errepublika Federaleko lehendakari bilakatu zen 1974 eta 1979 bitarte.
* Datuak: Q2571
* Multimedia: Walter Scheel / Q2571
# Wilkinsonita

Wilkinsonita silikato motako minerala da eta aenigmatita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Wilkinsonita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na2Fe^{2+}4Fe^{3+}2(Si6O18)O2}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Wilkinsonite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Wilko Johnson

Wilko Johnson, John Peter Wilkinson jaioa (Canvey Island, Essex, 1947ko uztailaren 12a - Westcliff-on-Sea, 2022ko azaroaren 21a) ingeles gitarra-jotzaile, abeslari eta egile abeslaria izan zen.
1970eko hamarkadan Dr. Feelgood pub rock taldeko kidea izan zen. Gitarra jotzeko duen estilo bereizgarriagatik nabarmendu zen, plektroa erabili gabe. 1977an Solid Senders taldea sortu zuen eta 1980an Ian Duryren taldean sartu zen.
Aktore ere izan zen eta Game of Thrones telesailean Ser Ilyn Payne borreroaren papera jokatu zuen.

## Diskografia
### Albumak eta EPak (taldeko kide gisa)
#### Dr Feelgood

* Down by the Jetty (1975)
* Malpractice (1975)
* Stupidity (1976)
* Sneakin' Suspicion (1977)
* All Through the City (2012)

#### Solid Senders

* Solid Senders (1978)

#### The Wilko Johnson Band

* 2 abesti: Hope & Anchor Front Row Festival (1978)
* Ice on the Motorway (1981)
* Bottle Up and Go! (EP, 1983)
* Pull the Cover (1984)
* Watch Out! (Live in London) (1985)
* Call It What You Want (1987)
* Barbed Wire Blues (1988)
* Going Back Home (1998)
* Don't Let Your Daddy Know (Live in Japan 2000) (2000)
* Red Hot Rocking Blues (2005)
* Portobello Shuffle: A Testimonial to Boss Goodman and Tribute to the Deviants & Pink Fairies contribute a cover of The Pink Fairies "Portobello Shuffle" (2010)
* Blow Your Mind (2018)

#### Ian Dury & the Blockheads

* Laughter (1980)

#### Roger Daltreyrekin

* Going Back Home (2014)

### Musikari gonbidatu gisa

* Mick Farren – Vampires Stole My Lunch Money (1978)
* Johnny Thunders – Que Sera Sera (1985)
* The Stranglers and Friends – Live in Concert (1995)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2944958
* Multimedia: Wilko Johnson / Q2944958
# Wilkinsburg (Pennsylvania)

Wilkinsburg Pennsylvaniako borough bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 15.930 biztanle zituen, 5,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Allegheny konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1184857
* Multimedia: Wilkinsburg, Pennsylvania / Q1184857
# Wilkinson konderria

Wilkinson konderria honako konderrietako baten izena izan daiteke:
* Wilkinson konderria (Georgia)
* Wilkinson konderria (Mississippi)
# Wilkinson (Wisconsin)

Wilkinson Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Rusk konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 51 biztanle ditu, 35,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Rusk konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1887151
# Wilkinson konderria (Georgia)

Wilkinson konderria (ingelesez: Wilkinson County) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Irwinton da. 2010eko zentsuaren arabera 9.563 biztanle zituen, Wilkinson kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Wilkinson konderriak 1.170,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,02 ura dira. Beste 1.158,52 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,12 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 9.563 pertsonetatik 5.743 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 214 dira. 3.664 beltzak edo afroamerikarrak. 20 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 90 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q486317
* Multimedia: Wilkinson County, Georgia / Q486317
# Wilkmanita

Wilkmanita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Wilkmanita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ni3Se4}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Wilkmanite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Wilkinson konderria (Mississippi)

Wilkinson konderria (ingelesez: Wilkinson County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Woodville da. 2010eko zentsuaren arabera 9.878 biztanle zituen, Wilkinson kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Wilkinson konderriak 1.781,31 kilometro koadro ditu. Horietatik 25,02 ura dira. Beste 1.756,29 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,55 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 9.878 pertsonetatik 2.861 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 41 dira. 6.969 beltzak edo afroamerikarrak. 12 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 31 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q486513
* Multimedia: Wilkinson County, Mississippi / Q486513
# Wilkinson (Indiana)

Wilkinson Indianako herri bat da. Hancock konderrian kokatua dago. 2010ean 449 biztanle zituen, 0,60 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hancock konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1992335
* Multimedia: Wilkinson, Indiana / Q1992335
# Wilkinson Heights (Hego Carolina)

Wilkinson Heights Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Orangeburg konderrian dago, Hego Carolina estatuan. 1.946 biztanle ditu, 7,741405 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Orangeburg konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3313653
# Xanti (unitate erregionala)

Xanti (grezieraz: Περιφερειακή ενότητα Ξάνθης) Greziako unitate erregionala da, Ekialdeko Mazedonia eta Trazian dagoena. Bere hiriburua Xanti hiria da.
Xanti lau udalerritan banaturik dago:
* Abdera (Avdira, 2)
* Myki (3)
* Topeiros (4)
* Xanti (1)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19896642
* Multimedia: Xanthi Prefecture / Q19896642
# Xanti Uterga

Xanti Uterga Labiano —lagunartean, Txibi— (Doneztebe, Nafarroa Garaia, 1984ko abuztuaren 1a) erremontelari profesionala eta politikaria da. Erremontean, txapeldunorde izan zen buruz buru 2015ean. Urte bereko udal hauteskundeetan Doneztebeko alkatetzarako EH Bildu alderdiko alkategai gisa aurkeztu zen, eta geroztik udalerri horretako alkatea da.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) «Xanti Uterga: “Sigo a Osasuna... pero soy de la Real; he salido torcido”», Noticias de Navarra, 2016-02-22.
* Datuak: Q30156290
# Xanti Vicente Altxu

Xanti Vicente Altxu, Madelon ezizenez ezaguna (Errenteria, 1959ko irailaren 16a - Ib. 2006ko otsailaren 25a) LGBTI pertsonen eskubideen aldeko ekintzailea izan zen.
Euskal Herrian LGBTI pertsonen eskubideen aldeko borrokan engaiatu zen lehen aktibistetatakoa izan zen 1979 urtean, Vicente Vadillo Santamaría, Francis-en, Errenterian bizi zen trabestia, polizia nazionalak hil ondoren. Gertaera hauengatik poliziaren aurkako epaiketa egiten ari ziren garaian, 1982ko abenduaren 21ean, Xanti Vicente Altxu bi orduz bahitua izan zen Errenterian. Atxikipenean zehar gorputza kristalez markatu, jipoitu eta galdeketa egin zioten.
Gipuzkoako EHGAMen sortzaileetako bat izan zen. Euskal Herriko gay askapen mugimenduaren aitzindarietako bat izan zen. Gizarte Arriskugarritasuna izeneko legearen aurka eta apostasiaren alde egin zuen, eta EHGAM mugimenduak eginiko jardueretan aurpegi ezagunetako bat izan da. Estatu espainoleko Askapen Homosexualerako Mugimenduan ere parte hartu zuen EHGAMen izenean.
Zintzilik Irratian lan egin zuen, Errenteriako Txintxarri elkarteko kide izan zen, urte askoan bere auzoko jaiak, Gaztaño auzoa, antolatu zituen eta Errenteriako memoria historikoa berreskuratzen lagundu zuen.

## Omenaldiak

2006 urtean "Milaka luma, Altxu gogoan" omenaldi jendetsua egin zitzaion Errenterian.
2012 urtean, bizilagunen proposamena kontuan hartuta, Errenteriako Udalak Gaztaño pasealekuari Altxu kalea izena eman zion.
Madelon literatur sariketa: EHGAMek Madelon gazteentzako literatur lehiaketa antolatzen du, Xanti Altxuren omenez. Sari hauen helburua da LGTB borroka eta bisibilitatea bultzatu eta ikustaraztea.

## Erreferentziak

* ↑ dir., Landa Gorostiza, Jon Mirena,. (2008). Informe sobre víctimas de vulneraciones de derechos humanos derivadas de la violencia de motivación política : Vitoria-Gasteiz, 24 de junio de 2008. Gobierno Vasco PMC 932590281. (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).
* ↑ adibide. (2012-05-01). «Gaztaño pasealekuari Altxu kalea izena jartzea onartu dute plenoan» Bidasoko Hitza (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).
* ↑ Ehgam. (2006-02-24). «EHGAM 2006: > MADELON, AGUR ETA OHORE» EHGAM 2006 (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) Muga, Aitziber. (2012-04-28). «Errenteria cambia el nombre de la avenida Gaztaño por calle Altxu» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) «En recuerdo a Santi Altxu» El Diario Vasco 2006-05-23 (Noiz kontsultatua: 2023-03-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117196292
# Xantipa

Xantipa (antzinako grezieraz: Ξανθίππη, Xanthíppē) Sokratesen emaztea eta Lanprokles, Sofronisko eta Menexenoren hiru seme-alaben ama zen. Xantipa grezieraz "zaldi hori" esan nahi du, ξανθός xanthós ("hori") eta ἵππος híppos ("zaldia"). Berari buruz idatzitako gertaerek erakusten dute karakte eta nortasun handiko emakumea izan zela.

## Biografia

Xantiparen eta Sokratesekin izan duen harremanaren inguruko lehen eskuko iturri gutxi daude; haren izena apenas aipatzen dute Xenofontek eta Platonek Fedon elkarrizketan. Azken horretan, aipatzen da Sokratesen dizipuluek Xantipa aurkitu zutela bere semeetako bat besoetan zeramala, haren sententziaren eguneko goizean. Une hartan Sokratesek hirurogeita hamar urte zituela kontuan hartuta, ondorioztatu izan da Xantipak hogeita hamar urte inguru izango zituela Sokrates hil zenean.

## Erreferentzia literarioak

K.o. II. mendean, Diogenes Laerziok filosofo ospetsuenen bizitzak, iritziak eta esaldiak lanean bildu zuen ondorengo mendeetan oihartzuna izango zuen pasadizoetako bat: eztabaida baten ondoren, Xantipak ur zikinez beteriko ontzia burutik behera bota omen zion Sokratesi; Horrek, lasaitasuna galdu gabe, trumoiak erauntsi bilakatzen direla erantzun omen zuen.
Pizkundean, garai klasikoko pertsonaiek protagonismoa berreskuratu zutelarik, Xantia izaera txarra duen emakumearen eredu gisa erabili zen, neurri batean Sokratesengan pertsonifikatutako filosofo-idealaren kontrapeso gisa. Shakespeareren Otzandutako piztitxoan Katerina Xantipa moduko emakume edo okerrago batekin konparatua izan zen. 1. ekitaldiko 2. eszenan.
Historian zehar dikotomia matxista baten bidez eta beti Sokratesen bertuteak goraipatzeko asmoz (tenperatua, gogoetatsua, ulerkorra), Xantipa, umoregabe, suminkor eta jeloskor bezala deskribatua izan da. Horrela eraikitako arketipo matxistan, filosofoak arrazoi gorena zuen eta bere emazteak errealitate sentigarrian oinarritutako eguneroko bizitza.

## Erreferentziak

* ↑ «Estampa socrática, Jantipa o Xantippe-Juan de Bergúa (Diálogos de Platón II)» www.apocatastasis.com (Noiz kontsultatua: 2020-08-30).
* ↑ «Plato, Phaedo, section 60a» www.perseus.tufts.edu (Noiz kontsultatua: 2020-08-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) Giner, Carmen Alfaro; Sánchez, Manel García; LaParra, Mónica Alamar. (2002). Actas del III y IV Seminarios de Estudios sobre la Mujer en la Antigüedad: (Valencia, 1999-2000). Universitat de València ISBN 978-84-370-5241-0. (Noiz kontsultatua: 2020-08-30).
* ↑ «Diogenes Laertius, Lives of Eminent Philosophers, BOOK II, Chapter 5. SOCRATES (469-399 B.C.)» www.perseus.tufts.edu (Noiz kontsultatua: 2020-08-30).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Homo insolitus 49: Jantipa» Óscar Fábrega 2019-01-06 (Noiz kontsultatua: 2020-08-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q233677
* Multimedia: Xanthippe / Q233677
# Xanti Andiaren kezkak (Pío Baroja)

    Artikulu hau Xanti Andiaren kezkak eleberriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Baroja».
Xanti Andiaren kezkak (gaztelaniaz: Las inquietudes de Shanti Andía) Pío Baroja idazlearen eleberria da, 1911 urtean lehen aldiz argitaratutakoa. Eleberrian, Xanti Andia agureak bere bizitzako oroitzapenak azaltzen ditu: Gipuzkoako kostaldeko herri batean jaioa, aita Mantxako kanalean hila eta umetatik itsasoan egoteko grinarekin bizi da. Abenturazko liburu honek 7 liburuki eta epilogo bat ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19453851