# Astenia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Astenia (grezierazko α [a] —alfa pribatibo—: " ez eduki", eta σθένος [sthénos]: "indar", "botere") ahuldade edo neke fisiko nahiz psikikoaren sentsazio patologikoa da. Sintoma hori sarritan lotzen da minbiziarekin eta horren kontrako tratamenduekin. Hilgarria ere izan daiteke, astenia pairatzen duen gaixo batek minutuko ariketa egiten badu. Astenia luzeak neke-sindrome kronikoa diagnostikatzea eragin dezake.

## Etiologia
### Kausa funtzionala

Orokorrean, egunsentian agertzen da, hau da, goizean nagusi da eta aldakorra da denbora igarotzerakoan. Atsedenarekin ez du hobera egiten edo are larriagotu egiten da, eta loaren nahasmendu batekin lotuta egoten da. Arrazoi erreaktiboengatik denean, gehiegizko jarduera fisiko edo mentalaren ondoren agertzen delako da. Arrazoi psikiatrikoengatik denean, sindrome depresiboarekin lotzen dute.

### Kausa organikoa

Arratsaldean maximoa izateagatik bereizten da, ilunabarrean, finkoa da eta ez du aldaketarik edo gorabeherarik. Jarduerarekin larritzen da eta loaren ondoren hobetzen da. Hauek dira ustezko kausa organikoak:
* Infekzioak edo zitokinen ekintza
* Hematologikoa, anemia kasuetan bezala
* Endokrina, hipotiroidismoagatik
* Muskularrak miopatien, miastenia gravis, potasio-defizitaren edo glukolisiaren ondorioz
* Digestiboa, gaixotasun zeliakoan, hepatopatia kronikoan edo absortzio akastuan
* Neurologikoa
* Iatrogenikoa, zenbait botikaren eraginez
* Haurdunaldian, alterazio hormonalagatik
* Kadmio bidezko toxikazioagatik

## Koadro klinikoa

Asteniaren ezaugarri nagusia nekea da, energia eta motibazio faltaren, nekearen edo nekearen sentsazio gisa. Asteniak funtzio intelektualei eragin diezaieke: oroimenaren galera, arreta, kontzentrazio eta zaintza gutxiago. Sarritan, beste nahasmendu psikologiko batzuk nabarmentzen dira, kanpoko munduaren pertzepzio aldatua, nortasunaren nahasmenduak eta antsietatea barne.
Asteniak funtzio sexualei ere eragiten die, anafrodisia eta zutitzearen disfuntzio eraginez. Nahasmendu fisiko ohikoenak jangura galtzea, muskuluen nekea eta loaren nahasmenduak dira.
Astenia ez da loguraren sinonimoa. Logura eta apatia (axolagabekeria gisa ulertuta) nekearen sintomak izan daitezke, esfortzu fisikoaren edo lo faltaren ondoren. Ondo lo eginez eta estresa gutxitzearekin arintzen ez bada, medikuak baloratu beharko du.
Asteniaren ohiko beste arrazoi batzuk hauek dira: bihotzeko eta onkologiako kausak larritasunagatik, drogak eta alkohola hartzeagatik, depresioa eta haurdunaldia nerabeengan, loaldiko apnearen sindromea eta tratu txarrak eskolan zein familian.

## Diagnostiko diferentziala

Beharrezkoa da astenia eta nekea bereiztea: asteniaren sintomak ez dira atsedenarekin hobetzen. Neke-sindrome kronikoarekin ere ez da nahastu behar. Sintomak 6 hilabete baino gehiagoz irauten badira, eta ez badira depresio-egoeraren ondorio, baliteke neke-sindrome kronikoa izatea.
Asteniaren kasu berezi bat udaberriko astenia da, urtaro honen etorrerarekin agertzen den jatorri ezezaguneko gaixotasuna.
Astenia infekzio eta gaixotasun askotan ager daiteke, bai organikoetan, bai funtzionaletan. Adibidez:
* Akromegalia
* Amigdalitis bakterianoa
* Anemia
* Minbizia
* Endokarditis infekziosoa
* Addisonen gaixotasuna
* Wernicke gaixotasuna
* Alboko esklerosi amiotrofikoa
* Esklerosi anizkoitza
* Distimia
* Fibromialgia
* Sukar tifoidea
* Lupus
* Galaktosemia
* Hipoparatiroidismoa fase kronikoan
* Ezkerreko bihotz-gutxiegitasun goiztiarra
* Mononukleosia
* Hiesa
* Tuberkulosia

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ (Ingelesez) Lidell, Henry Stitz; Scott, Robert. (1996). A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1595 or..
* ↑ Euskalterm: [Psikiatria Hiztegia] [2017]
* ↑ Euskalterm: [Onkologia Hiztegia] [2015]
* ↑ Marx, John. (2010). Rosen's emergency medicine: concepts and clinical practice. (7. argitaraldia) Filadelfia, PA: Mosby/Elsevier ISBN 9780323054720..
* 1 2 (Gaztelaniaz) Barbado Hernández, F. J.; Gómez Cerezo, J.; López Rodríguez, M.; Vázquez Rodríguez, J. J.. (2006). «El síndrome de fatiga crónica y su diagnóstico en Medicina Interna» An. Med. Interna (Madril) 23 (5): 239-244. doi:10.4321/S0212-71992006000500009. ISSN 0212-7199..
* 1 2 (Gaztelaniaz) Casanovas Gordo, J.M.. (2009). «Del síntoma a la enfermedad: astenia» Rev Pediatr Aten Primaria 11 (17): 425-431. ISSN 1139-7632..
* ↑ (Gaztelaniaz) «La astenia primaveral» Canal Salud Mapfre (Mapfre).
* ↑ (Gaztelaniaz) Bonet, Ramón; Garrote, Antonieta. (2015). Astenia Primaveral. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Taboada Rivas, Santiago. ¿Existe la Astenia Primaveral?. Sociedad Española de Médicos Generales y de Familia (SEMG).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q633403