OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ibon Enziondo

Ibon Entziondo Pineda (Bilbo, Bizkaia, 1988ko irailaren 27a) Euskal Herriko futbolari ohia da. Erdilari gisa aritzen zen, bai puntaerdian edo hegaletan.

## Estatistikak

2024ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Sestao River | 2.B | 2006/07 | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 9 | 0 |
| Sestao River | Denera | Denera | 9 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 9 | 0 |
| Baskonia | 3. | 2007/08 | 32 | 4 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 4 |
| Baskonia | Denera | Denera | 32 | 4 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 4 |
| Bilbao Athletic | 2.B | 2008/09 | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 10 | 0 |
| Bilbao Athletic | Denera | Denera | 10 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 10 | 0 |
| Aviron | CN | 2008/09 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 7 | 0 |
| Aviron | Denera | Denera | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 7 | 0 |
| Amurrio | 3. | 2009/10 | 11 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 11 | 1 |
| Amurrio | Denera | Denera | 11 | 1 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 11 | 1 |
| Cultural Durango | 3. | 2010/11 | 23 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 23 | 3 |
| Cultural Durango | 3. | 2011/12 | 24 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 5 |
| Cultural Durango | 3. | 2012/13 | 28 | 5 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 28 | 5 |
| Cultural Durango | Denera | Denera | 75 | 13 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 75 | 13 |
| Gernika | 3. | 2013/14 | 24 | 4 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 24 | 4 |
| Gernika | 3. | 2014/15 | 32 | 8 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 32 | 8 |
| Gernika | 2.B | 2015/16 | 31 | 8 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 31 | 8 |
| Gernika | 2.B | 2016/17 | 36 | 4 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 36 | 4 |
| Gernika | 2.B | 2017/18 | 34 | 3 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 34 | 3 |
| Gernika | 2.B | 2018/19 | 32 | 2 | 1 | 0 | - | - | - | - | | | - | - | 33 | 2 |
| Gernika | 3. | 2019/20 | 27 | 4 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 27 | 4 |
| Gernika | 3. | 2020/21 | 26 | 7 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 26 | 7 |
| Gernika | 2.F | 2021/22 | 3 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 | 0 |
| Gernika | Denera | Denera | 245 | 40 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 246 | 40 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 389 | 58 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 390 | 58 |

## Erreferentziak

* ↑ Abizena Enziondo idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, Entziondo onartu du deitura horien grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia

## Kanpo estekak

* Fitxa: Athletic Club
* Datuak: Q23907869
# Ida Ørskov

Ida Ørskov, ezkongabetan Ida Oppenheuser (Kopenhage, 1922ko urtarrilaren 8a – 2007ko apirilaren 10a ) danimarkar bakteriologo medikua izan zen, eta 1956an argitaratu zuen Om Klebsiella (Klebsiellari buruz ) tesia ospitaletan infekzio gurutzatuaren arriskua adierazi zuen lehen ikerketa zientifikotzat hartzen da.

## Biografia

1941ean N. Zahle eskolan matrikulatu ondoren, medikuntza ikasten hasi zen kimikako irakaslearen laguntzarekin. Frits Ørskov ikaskidearekin, Danish Serum Institute-ko (Statens Serum Institut) zuzendariaren semearekin, adiskidetu zen, eta 1948an ezkondu zen.

## Lan ibilbidea

Bakteriologiarekiko interesa piztu zitzaion, eta senarrarekin lankidetza estuan jardun zuen, senarra institutuko departamentuburu bihurtu ondoren. 1948an Kopenhageko Unibertsitatean graduatu ondoren, Danish Serum Institute-ko Salmonellako Nazioarteko Zentroan ikertzaile bihurtu zen.
Bere tesia, Om Klebsiella, 1956an argitaratua, bakterioen infekzio gurutzatuaren azterketari buruzko lehen artikulu zientifikoetako bat izan zen. Senarrarekin batera, birulentzia-faktoreak eta bakterio koliformeen propietateak ikertu zituen. Lan horren ondorioz, Coli sail bat ezarri zen, eta gero Osasunaren Mundu Erakundearen Escherichiako Nazioarteko Zentro bihurtu zen.

## Sariak

* 1965: Paul Ehrlich saria
* 1978: Tagea Brandts Rejselegat saria

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Ida Ørskov, bacterióloga» Mujeres con ciencia 2018-01-08 (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).
* ↑ (Ingelesez) «Ida Ørskov: H-index & Awards - Academic Profile | Research.com» Research.com (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).
* 1 2 https://www.researchgate.net/scientific-contributions/Ida-Orskov-2121343596. .
* ↑ https://www.researchgate.net/scientific-contributions/Ida-Orskov-2121343596. .
* 1 2 3 4 (Danieraz) «Ida Ørskov, læge | lex.dk» Dansk Kvindebiografisk Leksikon (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).
* 1 2 3 4 «Ida Ørskov» www.gravsted.dk (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).
* 1 2 3 4 (Danieraz) «Jeppe Ørskov | lex.dk» Dansk Biografisk Leksikon (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).

## Ikus, gainera

* Klebsiella
* Escherichia coli

## Kanpo estekak

* Ida Ørskov, Research Gate-ren ekarpen zientifikoak
* Datuak: Q1656574
# Idaho Springs (Colorado)

Idaho Springs Coloradoko hiri bat da. Clear Creek konderrian kokatua dago. 2010ean 1.717 biztanle zituen, 5,4902 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clear Creek konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1010506
* Multimedia: Idaho Springs, Colorado / Q1010506
# Ida mendia (Kreta)

    Artikulu hau Kretako mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ida».
Ida (antzinako grezieraz: Ἴδα) edo Kretako Ida, Turkiako Ida (edo Frigiako Ida) mendiaren aurkakoa, gaur egun Psiloritis (grezieraz: Ψηλωρείτης; euskaraz: «mendi garaia»), Amari haranean dagoen mendia da, Greziako Kreta uhartearen erdian kokatua. Uharteko tontorrik garaiena da, 2456 metroko garaiera duelarik. Nidako ordokia eta Ruvako basoa ekialdeko hegalean daude. Kretako Unibertsitateko behatokia Skinakas gailur sekundarioan dago. Mendigune ikaragarri honek uhartearen erdialdea hartzen du, Heraklion eta Retimno prefekturen lurraldeetan.

## Mitologia

Greziar mitologiaren arabera, haitzulo batean ( Zeusen leizea edo Ideon Antron deitua), mendi honen iparraldeko isurialdean, Zeus jaio zen. Reak, bere amak, han ezkutatu zuen bere aita Kronorengandik babesteko, honek bere seme-alabak jaten baitzituen.

## Erreferentziak

* ↑ Diodoro Sikulo, V.70.
* ↑ (Ingelesez) William Smith, ed. A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology. John Murray.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83659
* Multimedia: Mount Ida, Crete / Q83659
# Ida urakana (2009)

    Artikulu hau urakanari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ida».
Ida urakana 2009ko 11. ekaitza izan zen, urakanen denboraldiko azken ekaitza.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Urakanari buruzko txostena.
* Datuak: Q2586158
* Multimedia: Hurricane Ida (2009) / Q2586158
2009ko Atlantikoko zikloi tropikalak :
| Lehena | Ana | Bill | Claudette | Danny | Erika | Fred | Zortzigarrena | Grace | Henri | Ida | Joaquin | Kate | Larry | Mindy | Nicholas | Odette | Peter | Rose | Sam | Teresa | Victor | Wanda |
# Idaho konderria (Idaho)

Idaho konderria (ingelesez: Idaho County) Idahoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Grangeville da. 2010eko zentsuaren arabera 16.267 biztanle zituen, Idaho kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Idaho konderriak 22.023,58 kilometro koadro ditu. Horietatik 67,34 ura dira. Beste 21.956,24 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,74 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 16.267 pertsonetatik 15.449 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 421 dira. 38 beltzak edo afroamerikarrak. 446 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 65 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 254 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q494480
* Multimedia: Idaho County, Idaho / Q494480
# Idabel (Oklahoma)

Idabel Oklahomako hiri bat da. McCurtain konderrian kokatua dago. 2010ean 7.010 biztanle zituen, 43,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* McCurtain konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2106941
* Multimedia: Idabel, Oklahoma / Q2106941
# Idaho City (Idaho)

Idaho City Idahoko hiri bat da. Boise konderrian kokatua dago. 2010ean 485 biztanle zituen, 17,34 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Boise konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q990262
* Multimedia: Idaho City, Idaho / Q990262
# Idaho Falls (Idaho)

Idaho Falls Idahoko hiri bat da. Bonneville konderrian kokatua dago. 2010ean 56.813 biztanle zituen, 578,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bonneville konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q496360
* Multimedia: Idaho Falls, Idaho / Q496360
# Independence udalerria, Jasper konderria (Iowa)

Independence udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Jasper konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.572 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Independence udalerriak 628 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 33.445 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9040367
# Independencia (Txile)

Independencia Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Santiagoko metropolitar eskualdeko Santiago probintzian dago. 2002ko erroldan, 65.479 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Independenciako udalaren webgunea.
* Datuak: Q14437
* Multimedia: Independencia, Chile / Q14437
# Independencia probintzia

Independencia probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Independencia) Dominikar Errepublikako probintzia bat da. 2.006,44 km²ko azalera du eta 2014ko estimazioen arabera 74.583 biztanle zituen. Hiriburua Jimaní da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1424401
* Multimedia: Independencia Province / Q1424401
# Independence udalerria, Appanoose konderria (Iowa)

Independence udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Appanoose konderrian. Azken zentsuaren arabera 256 biztanle zituen, 92.54 milia karratu (239.7 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Independence udalerriak 119 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 37.147 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2218801
# Independence udalerria, Hamilton konderria

Independence udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Hamilton konderrian. Azken zentsuaren arabera 414 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Independence udalerriak 173 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 23.484 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5947032
# Independence udalerria, Palo Alto konderria (Iowa)

Independence udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Palo Alto konderrian. Azken zentsuaren arabera 147 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Independence udalerriak 48 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 28.146 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10772906
# Independence konderria (Arkansas)

Independence konderria (ingelesez: Independence County) Arkansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Batesville da. 2010eko zentsuaren arabera 36.647 biztanle zituen, Independence kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Independence konderriak 1.998,22 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,59 ura dira. Beste 1.978,63 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,05 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 36.647 pertsonetatik 35.053 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.139 dira. 709 beltzak edo afroamerikarrak. 142 amerikar natiboak ziren eta 19 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 276 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 16 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 432 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q61350
* Multimedia: Independence County, Arkansas / Q61350
# Independence udalerria, Saline konderria (Illinois)

Independence udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Saline konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.182 biztanle zituen, 37.37 milia karratu (96.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Independence udalerrian 338 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 48.314 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6016228
# Independence udalerria, Washington konderria (Ohio)

Independence udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Washington konderrian. Azken zentsuaren arabera 315 biztanle zituen, 28.5 milia karratu (74 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Independence udalerriak 195 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 19.091 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6016232
* Multimedia: Independence Township, Washington County, Ohio / Q6016232
# Inbar Lanir

Inbar Lanir (Yehud (Israel), 2000ko apirilaren 3a) judo borrokalari israeldarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), Israel ordezkatuz, brontzezko domina lortu zuen talde mistoko kategorian (Alemaniako taldearekin elkarbanatuz), Frantziako taldearen (urrezkoa) eta Japoniakoaren (zilarrezkoa) atzetik. Honako hauek osatzen zuten Israelgo taldea: Peter Paltchik, Timna Nelson Levy, Tohar Butbul, Gili Sharir, Li Kochman, Raz Hershko, Or Sasson, Sagi Muki, Shira Rishony, Inbar Lanir, eta Baruch Shmailov-ek.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen bakarkako proban.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Mistoa taldeka, |
| 2024 | Paris | 02 ! | -78kg |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Taxkent | 03 ! | Talde mistoa |
| 2023 | Doha | 01 ! | -78kg |
| Europako txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2023 | Montpellier | 03 ! | -78kg |
| 2024 | Zagreb | 03 ! | -78kg |

## Erreferentziak

* ↑ «Inbar Lanir» JudoInside.com-en 2021-11-02an begiratua (Ingelesez)
* ↑ «Inbar Lanir» olympedia.org 2021-11-02an begiratua(Ingelesez)
* ↑ «Inbar Lanir» Olympics.com 2021-11-02an begiratua (Gaztelaniaz)
* ↑ «Judoa, mistoa taldeka, emaitzak 2020» olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q102351723
* Multimedia: Inbar Lanir / Q102351723
# Inbestiduren auzia

Inbestiduren auzia botere erlijioso eta sekularren arteko gatazka nabarmenena izan zen Erdi Aroan. Auzia Henrike IV.a enperadorearen eta Gregorio VII.a Aita Santuaren artean hasi zen XI. mendean, Elizako karguak nork izendatuko zituela kausa. Gatazkak Alemanian 50 urteko gerra zibilaz gain, enperadoreen boterearen murrizketa, abade eta duke handien mesederako, ere ekarri zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154764
# Inbestidura

Inbestidura agintaritza-kargu bat eskuratzea da, horretarako jarraitu behar den protokoloarekin eta kargua eskuratzeko zeremoniarekin batera. Etimologiaz, latinezko vestire hitzetik dator, euskaraz jantzi, inbestidura-zeremonietan karguaren adierazgarri diren jantziei erreferentzia egiten diena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q167407
* Multimedia: Investiture / Q167407
# Inbestimendu

Ekonomian, inbestitze, inbestimendu edo inbertsioa negozio eredu bat garatzeko ekintzaileak egiten duen diruzko ekarpena da, diru gehiago irabazteko. Irabazten den diruari errentagarritasuna deitzen zaio, horretarako aurrezkia edo kanpoko finantzaketa erabiliz. Inbestimenduak erabaki eta horretarako dirua jartzen dutenak inbestitzaileak edo inbertitzaileak dira.
Inbestimendua enpresaren funtsezko arloetako bat da, finantzaketa-arloarekin batera: finantzaketa beharrezko finantza-baliabideak (dirua, adiera zabalean) eskuratzeaz arduratzen den bitartean, inbestimendu-arloak baliabide horiek esleitzen ditu. Inbestimenduak fisikoak (makina bat, adibidez) zein finantza-inbestimenduak (akzioak, adibidez) izan daitezke, eta euren helburua aurreko inbestimendu bat ordezkatu edo enpresa-egitasmo berria bati ekitea izan daiteke. Aldi berean, epe laburreko zein epe luzerako inbestimenduak bereizten dira, errentagarritasuna zein epetara bilatzen den.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4290
* Multimedia: Investments / Q4290
# Inbentarioaren balorazio

Kontabilitatean, inbentarioa edo inbentarioaren balorazioa enpresa batek dauzkan ondasunen zerrenda osatu eta baloratzeari deritzo. Maiz, izakinak izeneko ondasunen balorazioari deritzo, hauek baitira denboran zehar gorabehera gehien dituzten ondasunak eta beraz, kontrol zorrotzagoa behar dutenak. Esanahia zabalduz, inbentarioa izakinen multzoari ere deritzo.

## Izakinen inbentario-metodoak

Izakinak prezio ezberdinetan sartzen dira biltegira. Ateratzean, zer preziotan atera behar diren erabaki behar da.Horretarako metodo zenbait dago.

### FIFO metodoa

FIFO metodoan, ingelesez first in first out (euskaraz sartu den lehena, irteten lehena), izakinak baloratzerakoan, lehendabizi sartzen diren izakinak, lehendabizi eta hasierako prezioan irteten direnak izango dira. Geratzen diren izakinak berrienak izango dira, hau da, azken prezioetakoak.

### LIFO metodoa

LIFO metodoan, ingelesez last in first out (euskaraz sartu den azkena, irteten lehena), azkenik sartzen diren izakinak, lehendabizi eta bere prezioan irteten direnak izango dira. Geratzen diren izakinak hasierakoak izango dira, prezio zaharretan.

### Batezbesteko prezio haztatua

Batezbesteko prezio haztatuan, izakin guztien batezbesteko prezioa kalkulatu eta batezbesteko prezio horretan ateratzen dira izakinak. Batezbesteko aritmetiko haztatua erabiltzen da:
       ${\overline {p}}={\frac {p_{1}q_{1}+p_{2}q_{2}+\cdots +p_{n}q_{n}}{q_{1}+q_{2}+\cdots +q_{n}}}\ \ \ \ \ \ p_{i}:\ i\ izakinaren\ prezioa;\ q_{i}:\ i\ izakinen\ kopurua$
Metodo honetan aldaera zenbait daude:
* batezbesteko prezio jarraituan, hasierako inbentarioa barne, ordura arteko izakin-sarrera guztien batezbesteko prezioa kalkulatzen da;
* batezbesteko prezio sinplean, kontabilitate-ekitaldi osoko izakin sarrera guztien batezbesteko prezioa kalkulatzen da, hasierako inbentarioa barne; irteeren prezioen kalkulua egiteko, ordea, kontabilitate-ekitaldia amaitu arte itxaron behar da;
* sarreren batezbesteko prezioan, modu jarraituan edo sinplean, sarreren batezbesteko prezioa kalkulatzen da, hasierako inbentarioa baztertuz.

## Erreferentziak

* ↑ Inbentario EHUren Egungo Euskal Hiztegian

## Ikus, gainera

* Inbentarioen kudeaketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259580
# Inbertsore (argipena)

    Agian inbestitzaile bilatzen ari zinen.
Inbertsore hitzak adiera zenbait ditu:
* Elektrizitatean, inbertsore edo alderantzikagailua, korronte aldizkatzailea korronte jarraitu bihurtzen duen gailua.
* Elektronika analogikoan, anplifikadore inbertsorea.
* Elektronika digitalean, EZ ate logikoa.
# Inbertsio-funts subirano

Inbertsio-funts subiranoa (ingelesez: sovereign wealth fund; Andrew Rozanovek 2005ean sortutako izena) estatu-jabetzako inbestimendu funtsa da, nazioko eta nazioarteko finantza-aktiboen zorro bat kontrolatzen duena. Oro har, kapitala lehengaien esportaziotik dator, hala nola gasetik edo petroliotik, eta haren inbertsioak bonuz, akzioz eta deribatu finantzarioz osatuta daude, nahiz eta bestelako inbertsioak ere badituzten, hala nola higiezinen jabetzak. 2007ko krisiak sortutako kredituaren uzkurduraren ondorioz, Wall Streeten kotizatutako banku-talde garrantzitsuen (Citigroup edo Merrill Lynch) erreskateetan inbertsio-funts subiranoek ospe mediatikoa hartu dute, eta beren finantza-baliabide handiak argitara eman dituzte. Munduko handienak, Abu Dhabi Investment Authority (ADIA) izenekoak, 875.000 milioi dolarretan estimatutako aktiboak maneiatzen ditu, 2007an Suitzako BPGaren halako hiru inguru. Estrategikotzat jotzen diren sektoreetan posizioak hartzeak – bankakoa, esaterako – eta kudeaketaren opakutasunak nazioarteko gobernu eta erakunde batzuk kezkatzen ditu, inbertsio-funts subiranoen maniobra-marjina mugatzen eta arautzen hasi baitira.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Rozanov, Andrew. Who Hold the Wealth of the Nations?. .
* ↑ (Ingelesez) «Asset-backed insecurity» The Economist 2008-1-17.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Alemania podrá vetar la entrada de fondos extranjeros en sus empresas» El País 2008-08-21.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1061648
# Inbasio

Inbasioa lurralde baten eraso eta okupazio militarra da, gehienetan bertako gobernu eta erregimen politikoa deuseztatu, baliabide ekonomikoak kontrolatu eta biztanleak menderatzea helburu dituena. Gerra inbasioaren arrazoia nahiz ondorioa izan daiteke. Gerraz gainera, inbasio baten aurka borrokatzeko erresistentzia eta terrorismoa praktikatu izan dira inbaditutako lurraldetik bertatik.

## Ikus, gainera

* Ofentsiba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q467011
* Multimedia: Military invasions / Q467011
# Inbasio estralurtar

Inbasio estralurtarra zientzia fikziozko istorioetan ohikoa den gaia da. Oro har, jatorri estralurtarreko izakiek Lurra (edo beste planeta bat) inbaditzean datzan argudioa da. Izaki horiek giza espeziea baino maila teknologiko handiagoa dute, eta esklabo bihurtu edo suntsitu nahi dituzte, Lurra planeta beren helburuetarako edo beste behar batzuetarako aprobetxatzeko. Errealitatean, estralurtarrak baleude, inbasio bat egitea ez da oso probablea, bere kostu ekonomiko izugarriagatik.
Estralurtarren inbasioak alegoria gisa erabiltzen dira behin baino gehiagotan, historia idazten den gizarteetako arriskuak irudikatzeko. Estatu Batuetan idatzitako generoko istorio askok argi eta garbi aipatzen dituzte nazismoa, komunismoa, terrorismoa edo balizko gerra nuklearraren beldurra.
Fikziozko lanetan irudikatutako arraza estralurtarren ohiko jokaerak hauek izan ohi dira: espantsio militarra, behaketa eta azterketa, edo axolagabetasuna. Oso gutxitan irudikatzen dira gizateriarekin teknologikoki laguntzen duten arrazak. Bi salbuespen nabarmen daude: The Day the Earth Stood Still eta Star Treken hainbat serie.

## Erreferentziak

* ↑ «Stephen Hawking warning: What would an alien invasion be like?» Christian Science Monitor ISSN 0882-7729. (Noiz kontsultatua: 2023-03-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2447078
# Ingrid Haringa

Ingrid Roelinda Haringa (1964ko uztailaren 11) holandar polizia, patinatzaile ohia eta txirrindulari ohia da.

## Bizitza
### Patinajea

Ingrid Haringak abiadura patinatzaile gisa hasi zuen bere ibilbidea. Laurogeiko hamarkadaren amaieran Herbehereetako esprinter onenetakotzat hartu zuten. Holandako Txapelketan, lau urrezko domina irabazi zituen: 1987an eta 1988an 500 metroetan eta 1988an eta 1989an 1000 metroetan. Holandako selekzioan parte hartu zuen 1988ko Calgaryko Neguko Olinpiar Jokoetan. 500 metroetan 15. postua lortu zuen eta 1000 metroetan 21. postua lortu zuen. 1989ko Munduko Sprint Txapelketan laugarren geratu zen. Gerora, bizikletara bideratu zuen arreta.

#### Marka pertsonalak

Haringaren marka pertsonalak hauek dira:
* 500 m – 40.61 (1988)
* -1000 m – 1:21.41 (1989)
* -1500 m – 2:10.56 (1987)
* -3000 m – 4:43.62 (1990)
* -5000 m – 8:21.8 (1983)

### Txirrindularitza

1991n Stuttgarten egin zen UCI Pista Txirrindularitzako Munduko Txapelketan debuta egin zuen. Bertan, taldekako jazarpenean, esprintean eta puntu lasterketan hasi zen. Azken bi diziplinetan munduko txapeldun izan zen bere lehen saiakeran. Ondoren, bere munduko titulua defendatu zuen puntu lasterketan hiru urtez jarraian. 1992ko Bartzelonako Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen esprintean. 1996ko Atlantako Udako Olinpiar Jokoetan bere errendimendua are hobea izan zen, puntu lasterketan zilarra irabazi baitzuen, baita esprintean beste brontze bat ere. 1996an, errepideko lasterketan ere aritu zen, pistako esprinterra izan arren; hala ere, ez zuen lasterketa amaitu.
Belodromoan egindako emanaldiak direla eta, 1991n eta 1996an Holandako Urteko Kirolari izendatu zuten.

### Post-aktiboko karrera

1998an patinaje-pistara itzuli zen, baina orain Gianni Romme eta Bob de Jong-en entrenatzaile gisa. Denboraldi baten ostean Haringaren ordez Peter Mueller estatubatuarra izan zen.
* Datuak: Q219603
* Multimedia: Ingrid Haringa / Q219603