OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Argudio teleologiko

Argudio teleologikoa edo diseinuaren argudioa Jainkoaren existentzia frogatzeko a posteriori motako argudio bat da, naturaren ustezko diseinuan eta xedean oinarritua. Premisa hori izanik, ondorioztatu daiteke badela diseinatzaile bat, Jainkoa alegia.
Antzinako filosofo batzuek garatu zuten halako teologia bat. Platonek, esaterako, Demiurgo proposatu zuen, artisau gisako izakia, unibertso fisikoa taxutzearen eta mantentzearen arduraduna. Aristotelesek teologia naturalistagoa proposatu zuen, mugiarazle mugiarazi gabea.
Xenofonteren arabera, Sokratesek argudiatu zuen ezen, gizakien atalak ezin hobeki egonda egokituta bata besteari, hala nola betazala begiari, ezinezkoa dela hura kasualitate bat izan, eta, hartara, unibertsoan plangintza dagoen seinalea dela.

## Erlojugilearen analogia

Analogia hau Zizeronek ere eman zuen, eta, geroztik, modu batean edo bestean errepikatu da. William Paleyk egin zuen horren garapen famatuenetakoa 1802an:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q729193
| « | Txilardi bat zeharkatzean, eman dezagun oina harri baten kontra jartzen dudala eta, galdetzen bazait harria nola iritsi den toki horretara, erantzuten ahal dut ezen, nik dakidala, han egon dela betidanik. Agian ez litzateke erraza izanen arrapostu hori absurdoa dela frogatzea. Baina demagun erloju bat topatzen dudala lurrean eta, galdetuta nola iritsi den toki horretara, ez nuke emanen aurretik eman dudan erantzuna, hau da, nik dakidala, erlojua betidanik egon dela toki horretan. Toki batean edo bestean, egile batek egon beharko zuen noizbait, betetzen duen helburuarekin erlojua egin zuena, haren osaera ulertu zuena eta haren erabilera diseinatu zuena. […] Erlojuan dagoen diseinuaren seinale oro dago naturan; alde bakarra da ezen naturan seinale horiek handiagoak direla eta neurketa guztiak gainditzen dituztela. | » |
# Arguisuelas

Arguisuelas Cuencako udalerria da, Serranía Media eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 159 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1983155
* Multimedia: Arguisuelas / Q1983155
# Argudio ontologiko

Filosofian, argudio ontologikoa Jainkoaren existentzia frogatzeko historian erabili den argudio mota bat da, Jainkoaren izaeran (ontos delakoan, alegia) oinarritzen dena. Historian, argudio ontologiko zenbait proposatu dira, hala nola Boeziok VI. mendean, Avizena eta Anselmo Canterburykoak XI. mendean eta Descartesek XVII. mendean. Kantek argudio ontologikoak okerrak zirela frogatu zuen. XX. mendean Kurt Gödel logikariak eta Alvin Plantinga filosofoak argudio ontologikoak plazaratu zituzten.

## Anselmo Canterburykoaren argudioa

1078 urtean burutu zuen Proslogion liburuko bigarren eta hirugarren kapituluetan garatzen da. Antselmok adierazi zuen Jainkoa perfektua dela, eta ezin dela existitu hura baino hobea den ezer. Posible da horrelako pentsamendu bat buruan edukitzea, eta, horrenbestez, posible izan behar du errealitatean egotea. Izan ere, izaki bat bakarrik buruan badago, posible da beste izaki hobe bat existitzea, buruan eta errealitatean existitzen dena, hain zuzen ere.
Honela laburbil daiteke:
* Ezin da irudikatu Jainkoa baino hobea den beste izaki bat.
* Existitzea hobea da ez existitzea baino.
* Horrenbestez, Jainkoa existitzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Ontological Arguments Stanford Encyclopedia of Philosophy. Plato.stanford.edu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q373152
# Arguello

Arguello Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 200 biztanle ditu, 4,92 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Arguellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Albaretto della Torre Cerretto Langhe Lequio Berria Cravanzana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18347
* Multimedia: Arguello / Q18347
# Arguel (Somme)

Arguel Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 33 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Arguel udalerrian erroldatutako biztanleak 33 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak

### Etxebizitza

2007an 21 etxebizitza zeuden, 14 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 21etxeak ziren. 14 etxebizitza nagusietatik 13 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 3 etxek hitu gela zituzten, 1ek lau zituen eta 9 etxek bost zituzten. 11 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Arguel udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 4 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 4 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 8 | 45-49 | 8 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 18 ziren, horien artean 17 aktiboak ziren eta1 inaktiboa zen. 17 pertsona aktiboetatik 16 lanean zeuden (9 gizon eta 7 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). Pertsona inaktibo bakarra ikasten zegoen.

### Ekonomia jarduerak
## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q30949
* Multimedia: Arguel (Somme) / Q30949
# Asociación Nacional de Profesionales de la Enseñanza

Asociación Nacional de Profesionales de la Enseñanza edo ANPE (euskaraz: «Irakaskuntzako Irakasleen Elkarte Nazionala») Espainiako sindikatu independentea da, irakaskuntza publikoko langileak biltzen dituena. Irakaskuntzako informazioa eta aholkularitza juridikoa, irakaskuntza publikoaren kalitatea hobetzea eta irakasleen lan-baldintzak eta baldintza ekonomikoak lantzen ditu. 63.000 kide ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. [#4843 Estilo Liburua. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85865411
# Asotin (Washington)

Asotin Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Asotin konderrian dago, Washington estatuan. 1.204 biztanle ditu, 3,025854 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Asotin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q168884
* Multimedia: Asotin, Washington / Q168884
# Asoziazio (estatistika)

    Artikulu hau aldagai nominalen arteko asoziazioari buruzkoa da; aldagai ordinalen arteko asoziazioa gaitzat duena beste hau da: «Asoziazio ordinal»
Estatistikan, asoziazioa bi aldagaien arteko erlazioa edo lotura adierazteko erabiltzen termino orokorra da. Zentzu hertsiagoan, aldagai nominalen arteko erlazioa adierazteko erabiltzen da (adibidez, sexuaren eta boto-preferentziaren arteko asoziazioa). Asoziazioaren intentsitatea (zenbateraino diren ezberdinak gizonak eta emakumeak boto-preferentziari buruz) eta zentzua (emakumeek eta gizonek zein boto-preferentzia berezi duten) zehazteko hainbat prozedura eta neurri eratu dira. Gehienak datu nominalak modu bateratuan erakusten dituen kontingentzia taulan oinarritzen dira. Halaber, kontingentzia taulak beste neurketa-maila batean jasota dauden datuak jasotzeko ere erabiltzen direnez, asoziaziorako prozedura eta neurriak aldagai ordinal eta kuantitatiboetarako ere zabaldu daitezke, baina horietarako beste alde batetik badaude anitz prozedura berezi eskura, neurketa-maila horietako propietateak kontuan hartzen dituztenak. Beraz, oro har, asoziazio neurriak aldagai nomimalak aztertzeko soilik erabiliko dira.

## Asoziazioaren intentsitaterako neurriak

Asoziazioaren intentsitatea neurtzen duten koefizienteak sail bereizietan biltzen dira:
Khi-karratu estatistikoan oinarritutako neurriak
* Cramérren V
* Kontingentzia koefizientea
* Phi
* Txuproven T
Errore-neurriak
* Goodman eta Kruskalen lambda
* Goodman eta Kruskalen tau
Bestelako neurriak
* Momio-arrazoia
* Yuleren Q
* Theilen ziurgabetasun-koefizientea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3752149
# Asociación de Escritores en Lingua Galega

Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG) elkarteak 280 galizierazko idazle baino gehiago biltzen ditu.
Galeuscaren jardunaldiak antolatzen laguntzen du.

## Historia

* 1980an sortu zuten, tartean Álvaro Cunqueirok.
* 1989an aurkeztu zuten Xosé Luís Méndez Ferrín-en hautagaitza Nobel Sarirako.

## Ikus, gainera

* Galizierazko literatura.
* Galeusca.
* Euskal Idazleen Elkartea.

## Kanpo estekak

* (Galizieraz) AELG elkartearen webgunea
* Datuak: Q2744500
* Multimedia: Association of Writers in Galician Language / Q2744500
# Asola

Asola Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 9.892 biztanle ditu, 73,48 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Asolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Acquanegra sul Chiese Casalmoro Casaloldo Fiesse Gambara Mariana Mantovana Piubega Canneto sull'Oglio Casalromano Castel Goffredo Remedello

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42288
* Multimedia: Asola / Q42288
# Asombrosa Elisa

Asombrosa Elisa 2022ko Sadrac González-Perellón espainiar zinema zuzendariaren fantasiazko filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Elisa 12 urteko gaztetxo bat da, eta ama hil egingo zaio ustekabean. Elisak bere komikien protagonista gogokoenaren superbotereak dituela sinetsiko du, eta aita konbentzitzen saiatuko da. Aitari erakutsi nahi dio amaren heriotza eragin zuen istripuaren erantzuleaz mendeka daitekeela.

## Aktoreak

* Jana San Antonio
* Asier Etxeandia
* Silvia Abascal
* Ivan Massagué
* Milo Taboada

## Erreferentziak

* ↑ «Asombrosa Elisa» Berria 2022-10-08 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114608976
# Asonele Kotu

Asonele Kotu ekintzaile hegoafrikarra da, harreman publiko eta marketinean aditua da. Hamar urte baino gehiagoko ibilbide profesionala du, eta FemConnect-en sortzailea da. Plataforma horrek ugalketa-osasuna eta sexu-hezkuntza sustatzen ditu teknologiaren bidez. 2022an, BBCren arabera eragin handiena duten 100 emakumeetako bat izendatu zuten.

## Ibilbidea

Asonele Kotu Academy for Women Entrepreneurs-en eta Mandela Washington Fellowship for Young African Leaders-en trebatu da. 2020an Hegoafrikako Youth Lead enbaxadore izendatu zuten, eta hurrengo urtean aholkularia izan zen, bai eta Making Cents International initiative-ren aholkularia ere.

### Ekintzailetza

Kotu bere start-upean hasi zen inplante antikontzeptiboa atera nahi zuela konturatu zenean, baina ez zitzaion erraza gertatzen baliabide egokiak eskuratzea. Hala, FemConnect-en helburua da hilekoaren pobrezia gutxitzea, nerabeen haurdunaldien eta sexu-transmisiozko gaixotasunen tasa murriztea. Bereziki, gizartean bazterturik geratzeko arriskuan dauden gazteekin lan egiten dute, telemedikuntzako zerbitzu baten bidez ahalduntzea sustatuz. Baliabideak antisorgailu edo emakumeen higienerako produktu gisa erabiltzeko aukera online egiten da, etxean janaria eskatuko balitz bezala, beste bide batzuetan gerta daitezkeen estigma eta diskriminazioetatik ihes egiteko.

## Sariak

* BBCren "Munduko 100 emakume inspiratzaile eta eragingarrienak 2022an" saria jaso zuen.

## Erreferentziak

* ↑ 2022 Youth Trailblazer and FPNN Anchor Receives BBC’s “100 Women” Honor | ICFP. 2022.
* 1 2 Asonele Kotu. .
* ↑ Redacció. (06-12-2022). BBC 100 Women 2022: Who is on the list this year?. .
* ↑ Her mobile platform bolsters women in Africa to tackle sexual health taboos. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115650611
# Asolo

Asolo Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 8.916 biztanle ditu, 25,37 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Asolok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castelcucco Maser Pieve del Grappa $^{(en)}$ Altivole Fonte Monfumo Riese Pio X

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29371
* Multimedia: Asolo / Q29371
# Asotin konderria (Washington)

Asotin konderria (ingelesez: Asotin County) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Asotin da. 2010eko zentsuaren arabera 21.623 biztanle zituen, Asotin kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Asotin konderriak 1.659,26 kilometro koadro ditu. Horietatik 11,48 ura dira. Beste 1.647,78 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,03 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 21.623 pertsonetatik 20.669 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 643 dira. 89 beltzak edo afroamerikarrak. 272 amerikar natiboak ziren eta 36 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 114 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 431 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q156295
* Multimedia: Asotin County, Washington / Q156295
# Pasteur Institutua

Pasteur Institutua mikrobiologiaren arloan espezializatutako fundazio pribatu frantziarra da. Louis Pasteurrek sortu zuen 1887an, bai eta izena eman ere. Gaixotasun infekziosoen ikerketan mende bat baino gehiago ibili ondoren, HIESaren eragilea identifikatzea azken hamarkadotako lorpenik handienetakoa izan da. Izan ere, mundu mailako erakunde zientifikorik hoberenen artean dago.
100 ikerketa unitatek osatzen dute eta 2.700 pertsona baino gehiagok bertan lan egiten dute. Halaber, Parisen egoitza nagusia duen arren 24 zentro daude Frantziatik at, garapenaren bidean dauden herrialdeetako osasun egoera hobetzeko lanean bereziki. Besteak beste, aipatzekoak dira Belgika, Alemania, Errusia, AEB, Kanada, Txina, Hego Korea, Kamerun eta Nigerreko zentroak.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Fundazioaren webgunea
* Datuak: Q391083
* Multimedia: Pasteur institutes / Q391083
# Pastinaca

    Artikulu hau landare loredunari buruzkoa da; arraina gaitzat duena beste hau da: «bastanga arrunt»
Pastinaca Apiaceae familiako landare loredun genero bat da, 14 espezie dituena. Horien artea dago txiribia (Pastinaca sativa), jateko ona den barazkia. Latinezko pastinaca hitzak euskarazko pastanagre eman du, beste Apiaceae genero bat (azenarioa) izendatzeko erabiltzen dena.

## Espezie batzuk

* Pastinaca armena
* Pastinaca clausii
* Pastinaca lucida
* Pastinaca pimpinellifolia
* Pastinaca sativa
* Pastinaca umbrosa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1479657
* Multimedia: Pastinaca / Q1479657
* Espezieak: Pastinaca
# Pasteurizazio

Pasteurizazioa beroaren bidez likido batean dauden bakterio patogenoak suntsitzeko prozesua da. Louis Pasteurrek 1864. urtean asmatutako teknika da, eta haren omenez jarri zaio izena. Elikagai industrian asko erabiltzen da, esnearekin, ardoarekin, zukuekin, esnekiekin eta izozkiekin, besteak beste. Beste prozesu termikoekin alderatuta, pasteurizazioak ez ditu janarien ezaugarri fisiko-kimikoak eta organoleptikoak asko aldatzen. Bitaminak eta beste osagai nutritiboak ez dira indargabetzen teknika honekin. Pasteurizazioak ez ditu mikroorganismo guztiak akabatzen; patogeno gehienak hiltzen ditu, ordea.
Gaur egun, elikagai likidoen eta edarien iraupena luzatzeko erabiltzen da. Pasteurizazioa egiteko elikagaia bere irakite puntua baino tenperatura apalagoan berotu eta tenperatura horretan edukitzen da denbora jakin batean. Zenbat eta tenperatura garaiagoa orduan eta denbora gutxiagoan eduki behar da gaia tenperatura horretan. Berotze denbora gaiaren ezaugarrien araberakoa da; azukreztatutako isurkariek, esate baterako, denbora gutxi behar dute. Pasteurizazio prozesurik ezagunena esnearena da.

## Esnearen pasteurizazioa

Pasteurizazio klasikoa esnea 63 °C-ra 30 minutuz berotzean datza. Beste mota batek 72 °C-ko tenperatura 15 segundotan jarduten du. Tenperatura eta denbora horiekin Mycobacterium, Brucella, Listeria, Salmonella eta Coxiella bezalako patogenoak hiltzen dira.
Bero iturri gisa ur irakina, ur lurruna edo argindarra erabiltzen duten tresnetan egiten da pasteurizazioa. Gaur egungo tresna guztiak altzairu herdoilgaitzezkoak dira. Esnea pasteurizatuaren bakterio batzuek —Streptococcus lactisak esate baterako— bizirik diraute; halere, arrisku gabe har daiteke esne hori, bakterio arriskutsuenak, Mycobacterium tuberculosis bezalakoak, kasu, pasteurizazioaren ondorioz hil egiten baitira.

## Ikus, gainera

* Mikrobiologia
* Esterilizazioa
* Desinfekzioa
* Ultrapasteurizazioa

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58148
* Multimedia: Pasteurization / Q58148
# Pasteur efektua

Pasteur efektua hartzidura alkoholikoaren inhibizioan datza ingurunean oxigenoa dagoenean. Jakina denez, legamiek (anaerobio fakultatiboak direnak) glukosaren hartzidura alkoholikoa burutzen dute oxigenorik ezean. Oxigenoaren aurrean, aldiz, aipatutako hartzidura nabarmen gutxitzen da. Louis Pasteur mikrobiologo frantziarrak bere izena daraman efektu hau antzeman zuen 1857an.
Beste modu batez esanda, Pasteur efektuak hartziduren jarduera ahultzen dela baldintza anaerobioetatik baldintza aerobioetara pasatzerakoan adierazten du. Hots, oxigenoarekiko fakultatiboak diren mikrobioak hobeto moldatzen direla oxigenoarekin oxigenorik gabe baino, eta ahal badute glukosa modu aerobikoan oxidatuko dutela beti.
Pasteur efektuak beste ondorio bat dakar: baldintza aerobikoetan legamiek glukosa gutxiago kontsumitzen dute. Izan ere, oxigenoaren aurrean glukosa gutxiago kontsumitu behar da energiaren kopuru bera lortzeko (gogoratu energia gehiago lortzen dela glukosaren oxidazio aerobikoan glukosaren hartziduran baino).
Horrek esan nahi du ingurune anaerobio batean legamiek edo bakterioek glukosa asko kontsumitu behar dutela hazteko, ingurune aerobikoan glukosa gutxiago behar duten bitartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q901592
# Pasteur pipeta

Pasteur pipeta tantakari baten antzeko tresna bat da, laborategian erabiltzen dena. Likido kopuru txikiak transferitzeko erabiltzen da. Louis Pasteur zientzilari frantziarrak asmatu zuen, hortik datorkio izena.

## Deskribapena

Tresna oso sinplea da. Plastikozko hodi luze fin bat da eta muturrean gomazko edo latexko estalki borobil luzatu bat du. Laborategiko gainerako tresnek ez bezala Pasteur pipetan ez da harturiko likidoaren bolumenik neurtzen, horregatik bolumenaren zehaztasun handirik behar ez duten likidoak transferitzeko erabiltzen da. Badira gomazko estalkirik gabeko Pasteur pipetak ere, kasu horretan hodiaren muturrak itxura borobiltsua du.

## Erabilera

Gomazko estalkia zanpatzean airea ateratzen da. Pipeta orduan transferitu nahi den likidoan murgiltzen da eta estalkiaren zanpadura kentzean likidoa xurgatzen du. Jasotako likidoa askatzeko berriz zanpatu behar da gomazko estalkia.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «History of Pasteur Transfer Pipettes – From Glass to Plastic» Pastette (Noiz kontsultatua: 2022-05-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q574531
* Multimedia: Laboratory glassware / Q574531
ieaKimika laborategiko tresneria :
# Pasteurella

Pasteurella generoa bakterio Gram negatiboz osatua dago, kokobazilo itxurakoak (espezie batzuk pleomorfikoak izan arren, hots, itxuraz aldatzen dute) eta anaerobio fakultatiboak. Katalasa eta oxidasa (+), ez dira mugikorrak eta ez dute esporarik sortzen. Glukosa eta sakarosa hartzitzen dituzte.
Genero honen izena Louis Pasteur mikrobiologo handiaren omenez jarri zen. Pasteurrek hegaztien kolera genero horren bakterio batek (Pasteurella multocidak) eragiten zuela aurkitu zuen
Pasteurella animalia askoren mikrobiotaren partaide ez-kaltegarria da. Batzuetan infekzioak sor ditzake animaliengan, eta baita gizakiarengan ere. Animaliekin harreman estuak dituzten gizakiak (baserritarrak, albaitariak...) dira Pasteurellaren zoonosiak harrapatzeko aukera gehien dituztenak, batez ere animalia baten hozka jasoz gero.

## Patogenia

Giza-patogenoa denean Pasteurellak hantura eta mina sortzen du bere sarrera puntuan (animaliak hozka edo atzaparkada egin duen gorputzeko tokian). Gutxitan septizemia edo biriketako infekzioa eragin dezake. Pasteurella multocida da giza-patogeno ohikoena.
Hegaztiengan eta untxiengan infekzio larriak sor ditzake Pasteurellak.
Mikrobio oso sentikorra da penizilinarekiko, eta hau da lehentasunezko antibiotikoa berari aurre egiteko.
Laborategian hazteko odol-agarra, agar txokolatea eta bihotz-garun infusioaren agarra (BHI) hazkuntza-inguruneak erabiltzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Ingraham J., Ingraham, C.: Introducción a la Microbiología vol. 1, ed. Reverté (1998) 256 orr. ISBN: 84-291-1870-5
* ↑ Collins, Frank M. (1996-01-01). Baron, Samuel (ed.) Chapter 29Pasteurella, Yersinia, and Francisella 4th ed.). Galveston (TX): University of Texas Medical Branch at Galveston

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2477372
* Multimedia: Pasteurella / Q2477372
* Espezieak: Pasteurella
# Pasteurella multocida

Pasteurella multocida Pasteurella generoko bakterio bat da. Askotan nasofaringeko zonaldean saprofito moduan aritzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q310656
* Multimedia: Pasteurella multocida / Q310656
* Espezieak: Pasteurella multocida
# Azkoitiko Udal Liburutegia

Aizkibel Azkoitiko Udal Liburutegia eta Artxiboa Trenbideko zumardiaren 1n dago. 1962 an sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.

## Kanpo estekak

* , Azkoitiko Udaleko web-orriaren liburutegi eta artxiboko atala.
* , Azkoitiko Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* ,Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
* Datuak: Q16516416
# Azkoitiko udaletxea

Azkoitiko udaletxea Gipuzkoako Urola Erdia eskualdeko Azkoitia udalerriko udalaren egoitza da. Azkoitiko Alde Zaharran kokatua dago, Herriko Udal plazan.
1730ean Jose Lizardi arkitektoak eraiki zuen, ordutik aurrera Azkoitiko Udalaren egoitza izan da. Barroko estiloko eraikina da. Bi ezaugarri nabarmen ditu: lehena, aurrealdeko goialdean duen udalerriko armarria, eta bigarrena, behealdeko Kontzejupea, euskal pilotaren kultuzko txokoa, urte luzez Azkoitia kirol honetako usadiozko herria bilakatu duena.

## Erreferentziak

* ↑ Azkoitiak Oteiza omendu du, Deia.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Azkoitiko udal webgunea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q12254581
* Multimedia: Town hall of Azkoitia / Q12254581
# Azkon

    Artikulu hau armari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Azkona (argipena)».
Azkona arma jaurtigarria da, lantza txiki eta mehar baten antzekoa, jaurtitzen dena. Baita sastakatu dezakeen arma bat ere, eskuaz jaurtitzen dena eta hegaldi egonkor bat mantentzeko diseinatua dagoena. Xabalinetatik, buztanean lumak izateak bereizten ditu. Horiek egonkortasuna ematen diote. Ardatz fin eta malguago bat ere badute, eta ezin daitezke ohiko arku batekin jaurti.

## Azkon motak

Hiru azkon mota ezberdin daitezke
* Xabalinak baino txikiagoak direnak, eta haietatik, isatsean lumak dituztelako, egonkortzaile gisa eta ardatz fin eta malguago bat ere izateak, ohiko arku batekin jaurti ezin direlako ezberdintzen direnak.
* Lantza txiki eta meharrak, burnizko mutur estua zutenak. Hauek, besoarekin jaurtitzen ziren eta Brontze Arotik Erdi Aroraino erabili izan ziren. Erabat metalezkoak zirenak ere bazeuden
* Harri Aroko arma bat ondo zorroztutako harri bat zuena, pertsonen organo garrantzitsuenetara sar daitekeena.
Egun, azkon hitzak, jaurtigailu ezberdin asko deskribatzen du: Zerbatana batetik jaurtitako orratz txikiak, lantza astunak, setio makinen arieteak eta erromatar skorpioaren jaurtigailu finak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16602034