OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ziburuko iturria

Ziburuko iturria Lapurdiko Ziburu udalerrian dagoen iturri bat da. Lapurdiko monumentu historikoen zerrendaren barnean sailkatua dago.

## Kokalekua

Iturri karrikan dago, plazatxo batean.

## Historia

1676an eraiki zen, iturrian bertan harri landuzko hizkiz adierazten denez. Iraganean auzo bakoitzak bere iturria zuen, iturriak eta garbilekuak auzotarren topagune garrantzitsuak izan ohi ziren.

## Iturria

Iturria harri landuz egina dago eta obelisko itxura du.

## Ikus gainera

* Lapurdiko monumentu historikoak

## Kanpo estekak

* Ziburuko iturriari buruzko informazioa eta irudiak. Ciboure-paysbasque.com (Frantsesez)
* Datuak: Q25476998
# Ziburuko gurutze zuria

Ziburuko gurutze zuria Lapurdiko Ziburu udalerrian dagoen gurutze bat da. 1925. urteaz geroztik Lapurdiko monumentu historikoen zerrendaren barnean sailkatua dago.

## Kokalekua

Evariste Baignol karrikan dago, Bordagain muinoaren inguruan.

## Gurutzea

Gurutzeak behealdean Jondoni Jakobe Ospitaleko Gurutzeta jartzen duen plaka bat du, bai eta Donejakue bidearen ikurra ere.

## Erreferentziak

* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Croix du 17e siècle dite Croix blanche. .

## Ikus, gainera

* Lapurdiko monumentu historikoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22920620
* Multimedia: Croix blanche de Ciboure / Q22920620
# Ziburuko itsasargia

Ziburuko itsasargia Lapurdiko Ziburu udalerrian dagoen itsasargi bat da. Donibane Lohizuneko porturako sarbidea adierazten du. Herrigunean eta portuan bertan dago.
1936an Donibane Lohizuneko itsasargiarekin batera André Pavlovsky arkitektoaren diseinuen arabera eraiki zen. 1993ko urriaren 8tik aurrera monumentu historikoen zerrendaren barnean dago. Bisitentzako ez dago irekia.

## Erreferentziak

* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Ziburuko itsasargia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3378206
* Multimedia: Phare de Ciboure / Q3378206
# Ziburuko herriko etxea

Ziburuko herriko etxea Lapurdiko Ziburu udalerriko Udalaren egoitza da.

## Kokalekua

Camille Jullian plazan dago.

## Ordutegia

* Astelehenetik ostiralera, goizez, 8:15etik 12:00etara, eta arratsaldez, 13:15tik 17:00etara.
* Larunbatak, igandeak eta jaiegunak itxia.

## Kanpo estekak

* Ziburuko herriko etxearen webgunea (Frantsesez)
* Datuak: Q25476862
# Ziburuko hondartza

Ziburuko hondartza :
| [[Irudi:|250px|Irudia: Ziburuko hondartza]] | |
| Ezaugarri orokorrak: ||
| - Kokalekua | Ziburu |
| - Luzera | ? m |
| - Batez besteko zabalera | ? m |
| - Betetasun maila | Handia |
| - Urbanizatze maila | Hirikoa |
| - Pasealekua | Bai |
| Hondartza mota: ||
| - Hondar mota | Xehea |
| - Bainuaren egoera | Lekuaren arabera |
| - Hondartza nudista | Bai |
| Kirolak: |
| - Surfa egiteko | Bai |
| - Urpekaritza | Bai |
| - Besterik | {{{beste kirolik}}} |
| Ingurumena: ||
| - Landaredia | Bai |
| - Eremu babestua | Bai ([[{{{babestua}}}]]) |
| - Bandera urdina | Bai |
| Segurtasuna: ||
| - Arrisku seinaleak | Bai |
| - Hondartzaina | Bai |
| - Udaltzaingoa | Bai |
| - Sorosle taldea | Bai |
| Sarbideak: |
| - Elbarrientzat | Bai |
| - Sarbide mota | Oinez |
| - Sarbide seinaleztatua | Bai |
| Bestelako informazioa: |
| - Taberna kopurua | {{{taberna kopurua}}} |
| - Kanpina | Bai |
| - Herrigunerako distantzia | 0 m |
Ziburuko hondartza Ziburuko bi hondartzetako bat da. Bestea Zokoakoa da.

## Erreferentziak

* ↑ EODA. Ziburu (Lapurdiko Itsas Hegia (-a)). Euskaltzaindia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25474016
# Zicavo

Zicavo, (korsikeraz: Zicavu) Korsikako hegoaldeko udalerria da, Hego Korsika departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 235 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Populations légales 2013 | Insee» www.insee.fr (Noiz kontsultatua: 2016-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1153494
* Multimedia: Zicavo / Q1153494
# Woodstock (Connecticut)

Woodstock Connecticuteko herri bat da. Windham konderrian kokatua dago. 2010ean 7.964 biztanle zituen, 156,80 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Windham konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2446178
* Multimedia: Woodstock, Connecticut / Q2446178
# Woodstock (Illinois)

Woodstock Illinoiseko hiri bat da. McHenry konderrian kokatua dago. 2010ean 24.770 biztanle zituen, 35,10 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* McHenry konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q991162
* Multimedia: Woodstock, Illinois / Q991162
# Woodstock (Maine)

Woodstock Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oxford konderrian dago, Maine estatuan. 1.352 biztanle ditu, 46,88 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Oxford konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3449494
* Multimedia: Woodstock, Maine / Q3449494
# Woodstock (Minnesota)

Woodstock Minnesotako hiri bat da. Pipestone konderrian kokatua dago. 2010ean 124 biztanle zituen, 1,36 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pipestone konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2159501
# Woodson konderria (Kansas)

Woodson konderria (ingelesez: Woodson County) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Yates Center da. 2010eko zentsuaren arabera 3.309 biztanle zituen, Woodson kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Woodson konderriak 1.308,6 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,25 ura dira. Beste 1.289,35 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,53 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 3.309 pertsonetatik 3.208 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 69 dira. 12 beltzak edo afroamerikarrak. 26 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 60 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q379540
* Multimedia: Woodson County, Kansas / Q379540
# Woodstock (Alabama)

Woodstock Alabamako herri bat da. Bibb konderrian kokatua dago. 2010ean 1.428 biztanle zituen, 77,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bibb konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q987509
* Multimedia: Woodstock, Alabama / Q987509
# Woodstock (New Hampshire)

Woodstock Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grafton konderrian dago, New Hampshire estatuan. 1.434 biztanle ditu, 59,2 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Grafton konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2306422
* Multimedia: Woodstock, New Hampshire / Q2306422
# Woodstock (Georgia)

Woodstock Georgiako estatuko hiri bat da. Cherokee County konderrian kokatua dago. 2010ean 23.896 biztanle zituen, 28,90 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cherokee County konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2797172
* Multimedia: Woodstock, Georgia / Q2797172
# Westphalia (Maryland)

Westphalia Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Prince George's konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. 11.770 biztanle ditu, 34,430568 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Prince George's konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6167009
* Multimedia: Westphalia, Maryland / Q6167009
# Westphalia (Michigan)

Westphalia Michigango herri bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 923 biztanle zituen, 2,89 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clinton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1813048
* Multimedia: Westphalia, Michigan / Q1813048
# Westport (Indiana)

Westport Indianako herri bat da. Decatur konderrian kokatua dago. 2010ean 1.379 biztanle zituen, 3,42 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Decatur konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2318270
* Multimedia: Westport, Indiana / Q2318270
# Westport (Ipar Carolina)

Westport Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Ipar Carolina estatuan. 5.705 biztanle ditu, 14,52376 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lincoln konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2025215
# Westport (Connecticut)

Westport Connecticuteko herri bat da. Fairfield konderrian kokatua dago. 2010ean 26.391 biztanle zituen, 51,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Fairfield konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q586762
* Multimedia: Westport, Connecticut / Q586762
# Westport (Hego Dakota)

Westport Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Brown konderrian dago, Hego Dakota estatuan. 88 biztanle ditu, 0,608612 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Brown konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2150744
# Westport (Massachusetts)

Westport Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Bristol konderrian dago, Massachusetts estatuan. 16.339 biztanle ditu, 166.800.000 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Bristol konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q432359
* Multimedia: Westport, Massachusetts / Q432359
# Westphalia (Missouri)

Westphalia Missourieko hiri bat da. Osage konderrian kokatua dago. 2010ean 389 biztanle zituen, 1,38 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Osage konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q962207
* Multimedia: Westphalia, Missouri / Q962207
# Westphalia udalerria, Shelby konderria (Iowa)

Westphalia udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Shelby konderrian. Azken zentsuaren arabera 597 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Westphalia udalerriak 245 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 36.229 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9046282
# Westport (Mayo konderria)

Westport (irlanderaz Cathair na Mart), hiria historikoki Cahernamart izendapenarekin ezaguna izan zen. Mayoko konderrian kokatzen da, Clew badiaren hego-ekialdeko ertzan, eta Irlandako Errepublikaren mendebaldeko kostaldean dago.
Hiri honetatik 10 kilometro mendebalderuntz Irlanda osoan oso ospetsua den Croagh Patrick mendia dago, bertara urteko erromeria eta igoera ospatzen direlarik. Mendi honen gailurretik Westport hiria eta inguru guztiak ederki asko ikus litezke.

## Etimologia

Irlanderazko Cathair na Mart izenak "abereen gotorlekua" edo "ferien gotorlekua" esan nahi du. Ingelesezko Westport izenak berriz "mendebaldeko kaia" esan nahi du.

## Historia

XVI mendeko Cathair na Mart gazteluaren inguruan eratuz joan zen herria. Umaill leinuaren lurretan zegoen gaztelua. Cathair na Mart herria ekialdean sortu zen baina 1780ean herria mugitu, izena aldatu (Westport) eta James Wyattek birdiseinatu zuen georgiar erara.

## Ondasun nabarmenak

* Westport etxea: XVIII mendeko Browne familiaren jauregia.

## Herritar ezagunak

* John MacBride (1968-1916), irlandar errepublikarra.

## Hiri senidetuak

* Plougastel-Daoulas (Bretainia)
* Limavady (Ipar Irlanda)

## Iruditegia

* Matt Molloy's Pub taberna ospetsua (The Chieftains musika taldeko kidea)
* Bridge Streeteko zubia
* James Street kalea
* Bridge Street kalea
* Carrowbeg ibaia Westport udalerrian.
* Shop Street kalea
* Octagon enparantzako San Patrizioren irudia
* South Malleko John MacBriden irudia
* Westport etxea

## Kanpo estekak

* Westport House & Pirate Adventure Park webgunea
* Westporteko Turismo Bulegoaren Webgunea
* Datuak: Q1017331
* Multimedia: Westport, County Mayo / Q1017331
# Zwingenberg

Zwingenberg Alemaniako hiri-udalerri bat da, Hessen estatuan. Azken zentsuaren arabera 7.203 biztanle zituen, 5,66 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244821
* Multimedia: Zwingenberg (Bergstraße) / Q244821
# Zwoleń udalerria

Zwoleń ( (Audio·info)) Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Zwoleń barrutian kokatuta. 162,14 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 15271 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2457977
* Multimedia: Gmina Zwoleń / Q2457977
ieaMazoviako voivoderriko udalerriak :
# Zwolle

Zwolle Herbehereetako erdialdean dagoen hiria eta Overijsselgo probintziaren hiriburua da.

## Banaketa administratiboa
### Barrutiak

* Aa-landen
* Assendorp
* Berkum
* Binnenstad
* Diezerpoort
* Hanzeland
* Herfte
* Holtenbroek
* Kamperpoort
* Oosterenk
* Stadshagen
* Spoolde
* Westenholte
* Wijthmen
* Windesheim
* Wipstrik
* Zwolle-Zuid

## Klima

Datu klimatikoak (Zwolle) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 3 | 2 | 8 | 12 | 16 | 19 | 20 | 20 | 18 | 13 | 8 | 6 | 12.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 0 | -2 | 2 | 4 | 8 | 12 | 14 | 14 | 11 | 8 | 3 | 2 | 6.3 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 56 | 38 | 36 | 30 | 48 | 56 | 104 | 89 | 76 | 61 | 36 | 53 | 683.3 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Ikus, gainera

* Herbehereetako hirien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=27260&refer=wikipedia Weatherbase

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Zwolleko Udalaren webgunea
* Datuak: Q793
* Multimedia: Zwolle / Q793
# Zwingen

Zwingen Suitzako udalerria da. Basilea Herrialdea kantonamenduan dago, Laufen barrutia barrutian. 2014an 2,399 biztanle zituen 4,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66702
* Multimedia: Zwingen / Q66702
Brislach Laufen Nenzlingen Blauen Dittingen
# Zwingenberg (Baden)

Zwingenberg Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Neckar-Odenwald barrutia|Neckar-Odenwald]] barrutian. 2014an 712 biztanle zituen 4,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q244818
* Multimedia: Zwingenberg (Baden) / Q244818
# Zwingle (Iowa)

Zwingle Iowako hiri bat da. Dubuque konderrian kokatua dago. 2010ean 91 biztanle zituen, 0,40 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dubuque konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2233009
# Zwijndrecht (Herbehereak)

    Artikulu hau Herbehereetako udalerriari buruzkoa da; Flandriako udalerriari buruzkoa beste hau da: «Zwijndrecht (Belgika)».
Zwijndrecht (entzun) Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 44.401 biztanle zituen.

## Kokapena

Borneren udalerri mugakideak honakoak dira: Hendrik-Ido-Ambacht eta Ridderkerk iparraldean, Barendrecht ipar-mendebaldean, Papendrecht ipar-ekialdean, Dordrecht hego-ekialdean eta Binnenmaas hegoalde eta hego-mendebaldean.

## Auzoak

* Noord
* Walburg
* Centrum
* Heer Oudelands Ambacht
* Nederhoven
* Kort Ambacht

## Hiri senidetuak

* Norderstedt, Alemania, 1981etik
* Poprad, Eslovakia, 2000tik
* Zwijndrecht, Belgika, 2004tik

## Ikus, gainera

* Hego Holanda

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q244692
* Multimedia: Zwijndrecht, Netherlands / Q244692
# Zwinger

Zwinger Alemaniako Saxonia estatuan dagoen Dresden hiriaren erdiguneko eraikin barrokoa da. Dresdengo Alde Zaharran kokatzen da. 1711 eta 1728 urteen artean antzina gotorleku bat kokatzen zen lekuan eraiki zen, hortik dator bere izena, Zwinger (Ringmauer hitzaren sinonimoa) alemanaz gotorlekuen zatia osatzen zuen kanpoaldeko harresi biribilduari deitzen baitzitzaion.
Hasiera batean, laranjaondoen negutegi gisa eraikia izan zen, halere eraikin honek aginterako hautagaia zen Karlos Indartsuaren handinahikeria irudikatzeko besterik ez zuen balio izan, jai handien kokalekua izan baitzen. Gaur egun, bere barnean dagoen arte eta zientzia bildumengatik ospetsua da. Eraikin honen barnealdean dagoen patio eder eta zabala, nahiz bertako iturri bikainak erabat azpimarratzekoak dira.

## Iruditegia

* Barnealdeko patioa
* Barnealdeko patioa
* Mendebaldeko harresia eta Koroaren atea
* Nymphenbad

## Kanpo estekak

* Zwinger eraikinari buruzko argibidea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q155107
* Multimedia: Zwinger, Dresden / Q155107
# Zwischbergen

Zwischbergen Suitzako udalerria da. Valais kantonamenduan dago, Brig barrutia barrutian. 2014an 77 biztanle zituen 86,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68087
* Multimedia: Zwischbergen / Q68087
Antrona Schieranco Bognanco Trasquera Varzo
# Willey (Iowa)

Willey Iowako hiri bat da. Carroll konderrian kokatua dago. 2010ean 88 biztanle zituen, 0,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Carroll konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2233346
# Willhendersonita

Willhendersonita silikato motako minerala da eta zeolita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Willhendersonita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {KCa[Al3Si3O12] * 5H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Willhendersonite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# William A. Wellman

William Augustus Wellman (Brookline, Massachusetts, 1896ko otsailaren 29a - Los Angeles, 1975eko abenduaren 9a) Estatu Batuetako film-zuzendaria izan zen. Hollywoodeko urrezko aroko zinemagilerik handienetako bat izan zen.

## Biografia

Lehen Mundu Gerran La Fayette hegazkin-taldean borrokatu zen alemanen kontra, eta Estatu Batuetara itzulirik, hegazkin-akrobaziak eginez atera zuen bizimodua. Horrek guztiak eragina izan zuen haren filmegintzan: Wings (1927, Hegalak) gerrako hegazkin-pilotuen bizimodua maisutasunez deskribatzen zuen film mutua; The Story of G.I. Joe (1945), Darby´s Rangers (1957), La Fayette Escadrille (1958).
Douglas Fairbanks aktorearekin batera hasi zen zineman antzezle-lanetan. Berehala hasi zen filmak egiten, baina film mutuen garaiko lan asko galdu egin dira. Bikain kontatu zuen Estatu Batuek 1930 inguruan izan zuten gainbehera: Heroes for Sale (1933), Lilly Turner (1933), Wild Boy of the Road (1933). Westerna, gangster-filmak, ekintzazkoak, komediak eta melodramak egin zituen: The Public Enemy (1931), A Star is Born (1937), Beau Geste (1939), The Ox-Bow Incident (1943), Battleground (1949), Westward the Women (1952), The High and the Mighty (1954) ditu film aipagarrienak.
Clark Gable, James Cagney, Gary Cooper, Edward G. Robinson, Wallace Berry, Barbara Stanwyck eta lehen mailako beste aktoreekin lan egin zuen.

## Idazlanak

Bi autobiografia idatzi zituen: A Short Time for Insanity (1974) eta Growing Old Disgracefully (1975).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

"«No soy tan duro»: el cine de William A. Wellman". Tren de sombras.
* Datuak: Q290962
* Multimedia: William A. Wellman / Q290962
# William A. Wheeler

William Almon Wheeler (Malone, New York, 1819ko ekainaren 30a - ibidem, 1887ko ekainaren 4a) estatubatuar politikaria izan zen. Ameriketako Estatu Batuetako 19. presidenteordea izan zen 1877tik 1881era.
Vermonteko Unibertsitatean ikasi zuen eta ibilbide legala egin zuen politikan hasi aurretik. New Yorkeko estatuko biltzarreko kide izan zen 1861 eta 1863 artean eta 1869 eta 1877 bitartean, non bere zintzotasuna aintzatetsia izan zen.
1876ko Alderdi Errepublikanoaren Konbentzio Nazionalak Rutherford B. Hayes aukeratu zuen presidentegai eta Wheeler presidenteorde izateko hautagai azaroko hauteskundeetan. Hauteskundeak irabazi zituzten, boto kopuruan galdu bazuten ere.
* Datuak: Q310835
* Multimedia: William Wheeler / Q310835
# Willi Boskovsky

Willi Boskovsky (Viena, Austria, 1909ko ekainaren 16a - Visp, Suitza, 1991ko apirilaren 21a) austriar musikagilea izan zen.

## Biografia

Bederatzi urte zituela, Vienako Musika Akademian sartu zen, eta biolin-ikasketak egin zituen. 1926an lortu zuen diploma, eta baita Kreisler saria ere. 1932an Vienako Operako orkestran eta Orkestra Filarmonikoan sartu zen. 1935. urtean Vienako Musika Akademiako irakasle izendatu zuten. Operako orkestrako eta Filarmonikako konzertmeister bihurtu zen urte horretan bertan. Biolin-bakarlaria izan zen zuzendari ospetsuekin, hala nola Wilhelm Furtwängler, Karl Böhm edota Herbert von Karajanekin.
Baina 30eko hamarraldian bakarlari gisa hasi zuen karrera uzten joan zen, orkestrako eta ganbera-musikako lanen mesedetan. Hainbat talde osatu zituen: Boskovsky hirukotea (1937), Boskovsky laukotea (1947), Vienako laukote filarmonikoa, eta Vienako zortzikotea (1948-1958). Lili Kraus piano-jotzailearekin bikote bikaina osatzen zuen. Johan Straussen musikarenganako zaletasunak Urte Berriko Vienako kontzertuak zuzentzera bultzatu zuten, 1955etik 1979ra bitartean. 60ko hamarraldiaren hasieran gazte talde bat bildu zuen Vienako Mozart taldea osatzeko. 1969an Johann Straussek berak 1890ean sortu zuen Vienako Johann Strauss Orkestrako zuzendari izan zen. Urte Berriko Vienako kontzertuen ondorioz, ospetsu egin zen mundu osoan orkestra-zuzendari gisa, baina Boskovsky biolin-jotzailea zen, batez ere. Lili Kraus eta Nikolaus Hübnerrekin egin zituen Mozarten piano, biolin eta biolontxelorako lanen grabazioak balio handiko agiriak dira. Hogeita hamabi urtean, Wiener Philharmonikerreko harizko tresnen estilo eta sonoritateari eutsi zien, eta haren lana oinarrizkoa izan zen XX. mendeko orkestraren bilakaeran.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q78708
# Willi Stoph

Wilhelm "Willi" Stoph (Berlin, 1914ko uztailaren 9a - ibidem, 1999ko apirilaren 12a) alemaniar politikari komunista izan zen. Ekialdeko Alemaniako lehen ministroa izan zen 1964tik 1973ra eta 1976tik 1989ra. Estatu Kontseiluko presidentea (estatuburua) ere izan zen 1973tik 1976ra.
1928an Gazte Komunistetan afiliatu zen eta 1931n Alemaniako Alderdi Komunistan. Wehrmachteko kide gisa parte hartu zuen Bigarren Mundu Gerran.
1949an Alemaniako Alderdi Sozialista Batuaren Batzorde Zentraleko kide izendatu zuten eta 1953an Politburon sartu zen. Ekialdeko Alemaniako Barne (1952-1955) eta Defentsa ministroa (1956-1960) izan zen. Ministro Kontseiluko buru izan zen 1964tik 1989ra, 1973-1976 aldian izan ezik, aldi horretan estatuburu izan baitzen. 1970ean Willy Brandtekin negoziatu zuen bi Alemanietako buruzagien arteko lehen topaketan.
1989ko urrian Erich Honecker kargutik kentzea eta Egon Krenz ordezkatzea proposatu zuen. 1989ko azaroaren 13an herriaren presioagatik dimititu zuen, eta hurrengo hilabetean atxilotu zuten ustelkeriagatik.
* Datuak: Q2610
* Multimedia: Willi Stoph / Q2610
# Willi Heinrich

Willi Heinrich (Heidelberg, Alemania, 1920ko abuztuaren 9a - Dobel, 2005eko uztailaren 12a) alemaniar idazlea izan zen.

## Biografia

Bigarren Mundu Gerran ekialdeko frontean ibili zen. Gerra bukatuta eleberriak idazten hasi zen. 1954an, Baden-Badenera joan zen bizitzera, eta harrezkero idazten hasi zen buru-belarri. Bere lehen eleberrian gerraz, gerratik etxerako itzuleraz eta emigrazioaz hitz egiten zuen batez ere, baina 1960ko hamarraldian, giza harremanen alderdi erotikoetara bildu zuen arreta osoa, arazo politikoen eta sozialen oinarri gisa hartuta.
Bere lehen eleberrian Das geduldige Fleisch (1955, Haragi pairatsua) gerrako izugarrikeriak kontatu zituen, eta arrakasta handia izan zuen; Sam Peckinpah zuzendariak Steiner filma egin zuen Heinrichen eleberri horretan oinarri hartuta. Gerrari buruzkoak dira, baita ere, Der goldene Tisch (1956, Urrezko mahaia), Die Gezeichneten (1958, Markatuak) eta Alte Häuser sterben nicht (1960, Etxe zaharrak ez dira hiltzen) eleberriak. Gainerako obrak denbora-pasako eleberriak dira, hizkuntza askotara itzuliak eta arrakasta itzela izandakoak: Schmetterlinge weinen nicht (1969, Tximeletek ez dute negarrik egiten), So long, Archie (1972), Eine Handvoll Himmel (1976, Zeru puska bat) eta Zeit der Nymphen (1987, Ninfa garaia).

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Willi Heinrichen webgune ofiziala

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q106608