OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maria Felice Tibaldi

Maria Felice Tibaldi (Erroma, 1707 – 1770) italiar margolaria izan zen.

## Bizitza

Erretratuak eta gai historikoak olioz eta pastelez margotu zituen, erretratuen miniaturak barne, besteak beste, Bacus eta Ariadne eta Angelica eta Medoro . 1739an Pierre Subleyras margolariarekin ezkondu zen.
Bere ahizpak, Teresa eta Isabela ere, genero bereko artistak izan ziren.
Bere Afaria fariseuaren etxean 1905eko Munduko Emakume Margolariak liburuan jaso zuten .

## Erreferentziak

* ↑ Women painters of the world, from the time of Caterina Vigri, 1413-1463, to Rosa Bonheur and the present day, by Walter Shaw Sparrow, The Art and Life Library, Hodder & Stoughton, 27 Paternoster Row, London, 1905

## Bibliografia

* Bryan, Michael (1889). Walter Armstrong & Robert Edmund Graves (ed.). Pintore eta Grabatzaileen Hiztegia, Biografikoa eta Kritikoa (II . Liburukia LZ) . York St. # 4, Covent Garden, Londres; Jatorrizko Fogg liburutegia, 2007ko maiatzaren 18an digitalizatua : George Bell and Sons. 570. or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12071021
* Multimedia: Maria Felice Tibaldi / Q12071021
# Maria Fernanda Lay

Maria Fernanda Lay (Baucau, 1954ko azaroaren 10a) timortar politikaria da. 2007tik aurrera, Ekialdeko Timorko Parlamentu Nazionaleko kidea da. 2023an, Parlamentu Nazionaleko presidente hautatu zuten eta kargu hori betetzen duen lehen emakume bihurtu zen.

## Bizitza

Baucaun jaio zen 1954an. Telekomunikazio-eskola batean graduatu zen Bandungen (Indonesia).
Indonesiak Ekialdeko Timor okupatzen zuen bitartean, Layk Timor Telecomen lan egin zuen. Geroago, AEBetako Nazioarteko Garapenerako Agentzian hasi zen lanean proiektu-zuzendari gisa.
Timorren Berreraikuntzarako Kongresu Nazionala izeneko alderdian sartu zen. 2007ko hauteskundeetan, Ekialdeko Timorko Parlamentu Nazionalean eserlekua lortu zuen lehen aldiz, eta 2007ko abuztuaren 6an hartu zuen kargua.
2010az geroztik, Ekialdeko Timorko taldeko idazkaria da Portugesezko Herrialdeen Komunitateko Parlamentuko Batzarrean. Gainera, 2010etik 2015era Portugesezko Herrialdeen Komunitateko Emakumeen Sarea zuzendu zuen.
2020ko ekainaren 17an, arreta erakarri zuen Parlamentu Nazionalean Olinda Guterresekin borroka batean parte hartzeagatik. Eztabaida batean Layk portugesez hitz egin ostean, Guterresek kritikatu egin zuen eta tetumez hitz egin behar zuela esan zion. Layk erantzun zion konstituzioak portugesa Ekialdeko Timorreko hizkuntza ofizial gisa aitortzen duela. Horrez gain, Guterres kritikatu zuen, ustez, iruzkin arrazistak egiteagatik eta berari «txinatar pirata» deitzeagatik. Fisikoki borrokan hasi ziren biak, eta parlamentuko beste kide batzuek banandu behar izan zituzten.
2023ko ekainaren 22an, Parlamentu Nazionaleko presidente hautatu zuten. Kargu hori betetzen duen lehen emakume bihurtu zen. Ekialdeko Timorko presidentea nazioarteko bisita diplomatikoetan kanpoan dagoenean, Lay izango da aldi baterako haren funtzioak hartuko dituen lehen emakumea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 (Portugesez) «Maria Fernanda Lay» Parlamento Nacional de Timor-Leste (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).
* 1 2 (Ingelesez) Martins, Filomeno. «Timor-Leste parliament swore in, Maria Fernanda Lay Elected as Speaker of the House» TATOLI Agência Noticiosa de Timor-Leste 2023-06-22 (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).
* ↑ (Ingelesez) Nixon, Rod. (2013). Justice and Governance in East Timor: Indigenous Approaches and the 'New Subsistence State'. Routledge ISBN 978-1-136-51172-1. (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).
* 1 2 (Portugesez) «Maria Fernanda Lay» Parlamento Nacional de Timor-Leste jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2008-10-29) (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).
* ↑ (Portugesez) «Troca de agressões físicas no parlamento de Timor após discussão sobre uso do português» Diário de Notícias 2020-06-17 (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).
* ↑ (Portugesez) «Fernanda Lay eleita presidente do parlamento de Timor-Leste» RTP Notícias 2023-06-22 (Noiz kontsultatua: 2024-02-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15833869
* Multimedia: Maria Fernanda Lay / Q15833869
# Masahiro Kano

Masahiro Kano (japonieraz: 加納 昌弘, 1977ko apirilaren 4a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3251219
# Masahiro Kato

Masahiro Kato (japonieraz: 加藤 正浩, 1971ko apirilaren 2a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Marinos.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23823626
# Masahiro Koga

Masahiro Koga (japonieraz: 古賀 正紘, Koga Masahiro, 1978ko irailaren 8a -) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Nagoya Grampus Eight, Kashiwa Reysol, Júbilo Iwata eta Avispa Fukuoka. 1997ko sub-20en Munduko Futbol Txapelketan ere parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ FIFA

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q1092227
* Multimedia: Masahiro Koga / Q1092227
# Masahiro Momitani

Masahiro Momitani (japonieraz: 籾谷 真弘, 1981eko ekainaren 2a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka eta Thespa Kusatsu.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q4386950
# Masahiro Nakanishi

Masahiro Nakanishi (japonieraz: 中西 雅裕, 1978ko maiatzaren 25a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vissel Kobe.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23862040
# Masahiro Ohashi

Masahiro Ohashi (japonieraz: 大橋 正博, 1981eko ekainaren 23a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos eta Kawasaki Frontale.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q497701
# Masahiro Kazuma

Masahiro Kazuma (japonieraz: 數馬 正浩, 1982ko ekainaren 22a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos eta Vegalta Sendai.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3248156
# Masahiro Kuzuno

Masahiro Kuzuno (japonieraz: 葛野 昌宏, 1975eko uztailaren 2a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Bellmare Hiratsuka.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17157965
# Masahiro Miyashita

Masahiro Miyashita (japonieraz: 宮下 真洋, 1975eko urriaren 10a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3251316
# Masahiro Nasukawa

Masahiro Nasukawa (japonieraz: 那須川 将大, 1986ko abenduaren 29a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokushima Vortis eta Matsumoto Yamaga FC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q6782380
# Marion (Oregon)

Marion Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Marion konderrian kokatuta dago, Oregon estatuan. 307 biztanle ditu, 2,973481 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Marion konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2795139
# Marion (Pennsylvania)

Marion Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Franklin konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 851 biztanle ditu, 5,120781 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Franklin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6765052
# Marion (Texas)

Marion Texasko hiri bat da. Guadalupe konderrian kokatua dago. 2010ean 1.066 biztanle zituen, 2,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Guadalupe konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q977940
* Multimedia: Marion, Texas / Q977940
# Marion (Wisconsingo herria)

Marion Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grant konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 2.020 biztanle ditu, 35 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Grant konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5402853
# Marion (Montana)

Marion Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Flathead konderrian dago, Montana estatuan. 1.119 biztanle ditu, 43,820253 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Flathead konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5999178
# Marion (Wisconsin)

Marion Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Shawano konderrian dago, Wisconsin estatuan. 1.324 biztanle ditu.

## Ikus, gainera

* Shawano konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1569859
* Multimedia: Marion, Wisconsin / Q1569859
# Marion (New York)

Marion Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Wayne konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 4.566 biztanle ditu, 29,25 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Wayne konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708412
# Marion (Ohio)

Marion Ohioko hiri bat da. Marion konderrian kokatua dago. 2010ean 36.837 biztanle zituen, 30,40 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Marion konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q985636
* Multimedia: Marion, Ohio / Q985636
# Marion (Utah)

Marion Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Summit konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. 676 biztanle ditu, 15,066361 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Summit konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5999180
* Multimedia: Marion, Utah / Q5999180
# Lurrunketa

Lurrunketa materiaren egoera aldaketa da, likidotik gasera igarotzean datzana. Horretarako, gainazal tentsioa gainditzeko energia nahikoa hartu beharko du aurretik likidoak.
Lurrunketa arraroa da, baina bizitzarako ezinbestekoa. Ura esaterako, hodei bihurtzen da lurrunketa bidez eta ondoren euri, elur, lanbro edo ihintz moduan itzultzen da berriro.

## Lurrunketa faktoreak

Materiaren aldaketa egoera likidotik gas egoerara emateko faktore desberdinek hartzen dute parte.
Faktore horietako bat kontzentrazioa da.
* Alde batetik, lurrundutako substantziak airean duen kontzentrazioa. Airean, lurrunduko den substantziaren kontzentrazio handia badago jada, mantsoago lurrunduko da hau.
* Beste batetik, beste substantzien kontzentrazioa airean. Airea beste substantzia batzuekin saturatuta badago, gure substantziaren lurrunketa kaltetua gerta daiteke.
* Eta azkenik, likidoan dauden beste substantzien kontzentrazioa (ezpurutasunak). Likidoak beste substantzia batzuk baditu, lurrunketarako gaitasuna jaitsiko dute hauek.
Aire korrontea ere kontuan hartu beharreko faktorea da. Aire korrontea substantziaren inguruan badabil denbora guztian, lurrunketa faboratuta egongo da. Molekulen arteko indarrak zenbat eta handiagoak izan, energia gehiago beharko da lurrunketa gerta dadin.
Presio baxuko lekuetan lurrunketa azkarrago gertatzen da, gainazal tentsioa ez delako hain handia. Gainera, gainazal handiko substantziak errazago lurruntzen dira. Tenperatura zenbat eta altuagoa izan aldiz, lurrunketa lehenago emango da eta dentsitatea altua bada, lurrunketa nekezagoa izango da.

## Ikus, gainera

* Lurrunkortasun

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132814
* Multimedia: Evaporation / Q132814
# Lurrunketa-tanga

Lurrunketa-tanga ebaporimetro mota bat da, nahiko zabala eta nahiko sakona den edukiontzi edo ur-tanga bat duena, non lurrunketaren eraginez ur mailaren aldaketa neurtzen den. Tangek 1 eta 5 metro arteko diametroa dute eta 10 eta 70 cm arteko sakonera. Lurraren gainean edo barnean (lurpeko tangak) edo uretan (tanga flotatzaileak) jartzen dira. Edonola ere, uraren maila hurreko distantzian mantentzen da tangaren ertzetik. Uraren maila aldakuntzek, tarte finkoetan neurtuta, lurruntze intentsitatea islatzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2747664
* Multimedia: Evaporation pans / Q2747664
# Lurrunontzi

    Artikulu hau itsasontziari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bapore (argipena)».
Lurrunontzia edo baporea lurrun-turbinen bidez nabigatzen duen itsasontzia da. Bapore-galdarategia, bapore-makina, bapore-makina edo urez hoztutako kondentsadore batez osatua dago. Bapore-makinetan transmisioa birabarkien bidez lortzen da, eta bapore-turbinetan berriz kaxa-erreduktore baten bidez.
Bere agerpenak jada nabigazioa haize eta ur korronteen erabat menpe ez egotea suposatu zuen, bai eta XIX. mendearen azken herenean belaontzien gainbehera gertatzea ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178193
* Multimedia: Steamboats / Q178193
# Lursagu

Lursaguak Cricetidae familiako karraskari txikiak dira, Arvicolinae subfamiliaren ataletako bat. Leminga eta arratoi musketadunarekin batera Arvicolinae subfamilia osatzen du. Mundu osoan zehar 155 espezie lursagu sailkatu dira.

## Itxura

Saguaren antzeko itxura du, baina hura baina sendoagoa da, eta isatsa motz eta iletsuagoa du, burua biribilxeagoa, eta belarriak txikiagoak.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Lursaguaren eta saguaren arteko aldea.
* Datuak: Q10952397
# Lurrunkortasun

Lurrunkortasuna substantzia batek lurrun-fasera igarotzeko duen joeraren neurri bat da. Era berean, substantzia bat lurruntzeko erraztasunaren neurri gisa definitu da. Tenperatura jakin batean, lurrun-presio handiagoa duten substantziak lurrun-presio txikiagoa duten substantziak baino errazago lurruntzen dira.
Normalean likidoei aplikatzen bazaie ere, lurruntasuna material solidoei aplika dakieke, hala nola izotz lehorrari (karbono dioxido eta amonio kloruro solidoa), solidotik lurrunera zuzenean alda baitaitezke egoera likidotik pasatu gabe. Prozesu horri sublimazioa deritzo.

## Erreferentziak

* ↑ Hiztegi terminologikoa (2009) Euskalterm

## Ikus, gainera

* Konposatu organiko lurrunkor
* Hegazkortasun (finantzak)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q908990
# Lurrunetan kozinatu

Lurrunetan egostea edo lurrunetan kozinatzea lurrunarekin elikagaiak prestatzeko metodo bat da. Metodo honetan ez da elikagaia zuzeneko kontaktuan beroarekin jartzen, osmosiaren fenomenoa ezabatuz. Ura lurrun egoerara pasatzen da 100 °C-ra iristen denean, egosketa azkarra da. Lurrunetan egosteak homogeneoki egostea ere baimentzen du, eta prestatutako elikagai egosien ezaugarriak gordetzen ditu. Urez gain, salda berotuaren lurruna erabil daiteke.
Metodo osasuntsua da eta ia elikagai mota guztiekin egin daiteke, baina Mendebaldean landare-elikagaiekin gehiago erabiltzen da.
Asian arroza sukaldatzeko edo Magreben kuskusa egiteko oso teknika hedatua da.
* Ur edo likido zaporetsu baten lurruna+ sareta baten bitartez bereizita osagai nagusia+ tapa

## Lurrunetan egosteko prestaketak

* Osagai baten ezaugarri organoleptikoak (kolorea, zaporea, forma...) eta mantenugaiak hobekien mantendu nahi denean.
* Barazkiak, arraina, itsaski, arrautzak, arrozak, kuskusa.
* Lurrunetan bereziki, bolumen txikiko osagaiak egosten dira.
HAINBAT AHOLKU
* Egosteko denborak ongi kalkulatu.

## Ikus gainera

Sukaldaritza_liburua/Teknikak

## Kanpo estekak

gastronomiavasca.net/eu/gastro
* Datuak: Q1415859
* Multimedia: Steaming / Q1415859
# Lurrustel

Lurrustela materia organiko ustel asko duen lur mota da, batez ere baratzerako eta loreontzietarako erabilia.
Ingurune natural edo landa lurretan, lurrustela humus asko duen lur beltza da. Dendetan saltzen den lurrustela aldiz, hainbat jatorridun nahasketa izaten da, batzuetan substratu izena hartzen duena.

## Saltokietako lurrustela

Lurrustela landare motaren araberakoa izan behar da, honen beharrei egokitua:
* landare berde, geranioak, loreontzi aldaketa, unibertsala: osagaiak oso antzekoak izaki, desberdintasuna arrazoi komertzialetatik datorkio, landaketatik baino.
* ereiteko lurrustela: fina, arina eta iragarkorra.
* bereziak (landare berezien araberakoa): arrosak, orkideak, kaktusak, garrazkiak...
Enpresa batzuek lurrustel berezituak ere ekoizten dituzte, profesionalei (nekazari eta enpresei) zuzenduak:
* biderkatze lurrustela: ereiteko, aldaxkatzeko edo belauntzeko, adar-altxatzeko...
* mintegi lurrustela: bereziki zuhaitz eta zuhaixka ontzietako ekoizpenari zuzendua
* berdegune lurrustela: herrietako berdeguneak egin edo berritzeko erabilia
* soropil lurrustela: arina, baina hondar kopuru handia duena, konpaktatua izan ez dadin
Substratuaren ezaugarri fisikoak garrantzisuak dira, bereziki uraren (atxikipen gaitasuna, drainatzea, ber-bustitze gaitasuna...) eta airearen arabera (porositatea, aireztatzea). Bestalde, lurrustelari elementuak gehitzen dira, bere pH-a zuzentzeko (azidotasun pixka bat gehiago landare gehienentzat) eta oinarrizko ongarriekin hasieran, edo gehiagorekin beharren arabera.

### Osagaiak

Dendetan saltzen den lurrustela honako osagaiak izan ohi ditu, nahiz eta helburuaren arabera gai eta kopuruak aldatu:
* zohikatz hori eta beltzak osagaien %60-80 izan ohi dira
* pinu-azal zatiak eta egur-zuntz konpostatuak, arintzeko eta irazkortasuna ahalbidetzeko
* koko-zuntza, helburu berekoa
* bermikulita eta perlita, drainatzea hobetzeko
* buztina
* gai bustigarriak edo/eta hidatratatzailak
* ongarriak
* magnesio oxidoa (magnesia)
* kare dolomitikoa, landareek nahitaez behar duten kaltzioa duena

### Araudia

Frantzian, substratu guztiek NF U 44-551 araua bete behar dute. Arauak 6 izendapen definitzen ditu, hiru faktoreen arabera:
* azidotasuna (pH)
* materia organiko kopurua
* materia organiko / nitrogeno proportzioa (MO/N).

## Erreferentziak

* ↑ Lorezaintza hiztegia. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia 2019 ISBN 978-84-457-3481-0. (Noiz kontsultatua: 2020-04-25).
* ↑ Euskaltzaindia - Hiztegi batua.
* ↑ [...] loreontziko lurraren aukeraketa, substratu edo lurrustela ere deitzen dena. Consumer. (2005-03-01). Landare bakoitzarentzat egokia aukeratzeak beren egoera ona segurtatzen du. Eroski S. Coop..
* ↑ NF U44-551: Supports de culture Dénominations, spécifications, marquage (2002-2004)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q886220
* Multimedia: Potting soils / Q886220
# Maria Luisa Alberdi

Maria Luisa Alberdi Aldazabal (Eibar, Gipuzkoa, 1922ko irailaren 12a - Mendaro, Gipuzkoa, 2017ko irailaren 12a)euskal erraketista profesionala izan zen. Maruja goiztizenaz kantxaratu zen 16 urte zituela.

## Biografia

Eibarko Txirio kaleko 14an jaio zen Maria Luisa. Pilotan jokatzen berriz, Eibarko Astelena eta Txaltxa Zelai frontoietan ikasi zuen. Frontoia erabiltzea ez zen doakoa, gainera, goiz ibili behar izaten zen tokia hartzeko, zaletasun handia baitzegoen.

## Gerra Zibila

1936ko uztailean Gerra Zibila piztu zen, Txirio kaleak kalte handiak jasan zituen, Alberdi-Aldazabal familiaren etxea hondatuta geratu zen eta alde egitea erabaki zuten. Maria Luisa eta ahizpa Angelita Alberdi Frantziara joan ziren euren amarekin.
Frantzia iparraldean zenbait hilabetez egon ondoren, Euskal Herrirantz hurbilduz joan ziren, Donibane Lohitzunera lehenengo, eta gero, errefuxiatuz beteriko tren batean, Irunera heldu ziren. Handik Eibarrera itzultzean, oraindik gerra amaitu gabe zegoen eta etxe barik aurkitu ziren. Etxea suntsituta zegoen eta Soraluzen bizi ziren senitartekoen etxera jo zuten.

## Kirolari ibilbidea

Bizitzak ordea, jarraitu egiten zuen eta 1938. urtean Eibarko hainbat neska kontratatu zituzten Salamancako Tormes Frontoian jokatzeko. Maria Luisak aipatutako frontoian egin zuen bere debuta, 16 urte zituela. Gerrostean, 1939ko apirilean, Madrilgo Txiki-Jai frontoira joan zen jokatzera. Hango jokalarien maila hobetzat hartzen baitzen. Han urte t´erdi jardun ondoren Madrid frontoira pasatu zen. Madrilen zegoen bitartean, enpresak Logroñoko Beti Jai frontoira ere bidali zuen, hango jai nagusietan. Valentziako Txiki Jain ere sei hilabeteko bi txanda egin zituen. Valentzian zegoela Bartzelonara joatea proposatu zioten, baldintza berdinetan. Bartzelonan bizitzea ordea, garestiago zen eta ordurako kinielak kenduta zeuden eta diru iturriak murriztuta. Ez zen enpresarekin adostasunera heldu eta etxera itzuli zen.

## Herriratzea

Eibarrera itzuli eta lanean hasi zen fabrikan. Bazkide Fundatzailea izan zen . Proiektu horretan 60 urtez izan zen kideen bidelagun.

## Erreferentziak

* ↑ «Esquelas y Necrologicas | Eibar | Maria Luisa Alberdi Aldazabal | diariovasco.com» canales.diariovasco.com (Noiz kontsultatua: 2021-02-08).
* ↑ «Euskal Memoria:-Euskal Memoriako blogak» www.euskalmemoria.eus (Noiz kontsultatua: 2021-02-08).
* ↑ https://egoibarra.eus/eu/albisteak/eibar-aldizkaria-kalean-90.-zenbakia 46-47 orr.
* ↑ «Esquelas y Necrologicas | Eibar | Maria Luisa Alberdi Aldazabal | diariovasco.com» canales.diariovasco.com (Noiz kontsultatua: 2021-02-08).

## Kanpo estekak

* Emakume erraketistak. Aintzinako lanbideak
* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan
* Datuak: Q60651828
# Maria Luisa Bilbao

Maria Luisa Bilbao Uribarri (Galdakao, Bizkaia, 1925eko martxoaren 24a - 2019ko irailaren 18a) bizkaitar emakumea izan zen.
Maria Luisa Galdakaon jaio zen 1925eko Martxoaren 24an eta bertan hil zen 2019ko Irailaren 18an. Zortzi seme-alaba ziren etxean: Casi (1909.01.03 - 1952.05.10), Amado (1910.12.08 - 2011.06.22), Esteban (1916.09.02 - 2008.09.15), Juli (1918.03.11 - 1981.12.05), Patxi (1920.03.24), Eulogi (1922.09.13 - 2016.03.03) eta Iñaki (1927.04.16 - 2020.04.04). Gurasoak Ignacio Bilbao aita eta Modesta Uribarri ama.
Gerra Zibila umetan bizi izan zuen eta orduko oroimenak oso ondo gordetzen ditu. Bereziki 37ko udaberrikoak, bera hamabi urte zituenean: Tximelarreko aterpean egon zen babestuta 1937ko maiatzaren 19an, Pilare Atutxa bere ilobatxuagaz. Plazakoetxeko aterpea bonbekin lehertu zenean, bizirik irtetea lortu zuen jendeak Tximelarrekora jo zuten aieneka: euren senitartekoak hil egin zirelako oihukatzen.

## Kanpo estekak

* Maria Luisa errefugioan bere ilobatxuarekin egon zeneko kontakizuna Youtuben argitaratuta
* Galdakaoko Udalaren dokumentala Maiatzaren 19ko sarraskia gogoratzeko, Maria Luisaren partaidetzarekin
* Datuak: Q105760533
# Maria Lorenza Barrenetxe

Maria Lorenza Barrenetxe Iriarte (Chascomús,1926ko uztailaren 3 – Buenos Aires, Argentina, 2016ko urtarrilaren 5), euskal jatorrizko argentinarra, Raúl Alfonsín presidentearen emaztea izan zen eta, ondorioz, Argentinako Lehen Andre 1983tik 1989ra.

## Biografia

Gurasoak nahiz eta Chascomúsen jaioak izan, jatorri euskalduna zuten: Felipe Barrenetxe Etxaide (1898-1984) eta Maria Lorenza Iriarte. Chascomús probintzian asko dira euskaldun jatorriko biztanleak. Raúl Alfonsín bera 19 urte zituenean ezagutu zuen, 1940. hamarkadan. 1949ko otsailaren 4ean ezkondu ziren eta Mendozako probintziara joan ziren bizitzera. Sei seme-alaba izan zituzten: Ana Maria (1950), Ricardo Luis (1952), Marcela (1953), Maria Ines (1954), Jabier Ignacio (1956) eta Ricardo (1951), azken hau politikaria ere bai. 1955an, haren senarrarekin batera, euskal komunitateak Jose Antonio Agirre lehendakariari eskaini zion bazkarian hartu zuen parte.
Ideologikoki tradizionala, publikoki agertzea ez zuen gustukoa. Dena dela, 1985an Espainiako erregeak jaso zituen eta, baita ere Ronald Reagan eta Nancy. Herritarren artean "La pueblerina" (abarkadun) ezizenaz ezagutzen zuten.
2009ko martxoan, haren senarra hil zenean, osasunez makal zebilenez, hiletara ezin izan zuen joan. Barrentxe 2016an hil zen, 89 urte zituelarik.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20180803074033/https://www.lanacion.com.ar/1859864-murio-maria-lorenza-barrenechea-la-viuda-de-raul-alfonsin

## Ikus, gainera

* Raúl Alfonsín

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Maria Lorenza Berrenetxe Agirre lehendakaria Argentinara egin zuen bisitan.
* (Gaztelaniaz) Presidenteen emazteak.
* Datuak: Q6004142
* Multimedia: Maria Lorenza Barreneche / Q6004142
# Maria Luisa Ana Lobkowiczekoa

Maria Luisa Ana Lobkowiczekoa (Baden-Baden, 1683ko urriaren 20a - Regensburg, 1750eko urtarrilaren 20) Fernando Augusto Lobkowizekoaren eta Maria Ana Baden-Badengoaren alaba zen. 1703ko urtarrilaren 10ean Anselmo Frantzisko Thurn eta Taxisekoarekin ezkondu zen, Eugenio Alexandro Thurn eta Taxisekoaren eta Ana Adelaida Fürstenberg-Heiligenbergekoaren alaba.
Lau seme alaba izan zituzten.