# Lankidetza bidezko gobernantza

Gobernantza kontzeptua gobernuarena baino zabalagoa da, eta komunitateko eragileak eta sektore pribatukoak aintzat hartzen ditu herrialde, eskualde eta hirien kudeaketan eta plangintzan. Lankidetza bidezko gobernantzak gobernuak, komunitateko eragile sozialak, ekonomikoak eta kultura arlokoak elkarrekin harremanetan jartzen ditu elkarrekin lan egiteari begira, edozein arlotako eragilek bere kabuz lor lezakeena baino gehiago lortzeko. Ansellek eta Gashek (2008) lankidetza bidezko gobernantza eraginkorrerako beharrezko baldintzak aztertu dituzte. Honako hau adierazi dute: "Azken helburua da ustekabeko egoeretarako lankidetza-ikuspegi bat lantzea, agerian jar dezan zein baldintzatan izango den eraginkorra lankidetzako gobernantza politika publikoak formulatzeko eta kudeatzeko". Lankidetza bidezko gobernantzak harreman formalak eta informalak aintzat hartzen ditu, arazoak konpontzeko eta erabakiak hartzeko orduan. Gobernuaren ohiko araugintza-prozesuak araugintza-prozesu zabalagoetan bihur daitezke, sektore publikoaren, pribatuaren eta gizarte eragileen arteko lankidetza erraztuz. Elkarlaneko gobernantzak hiru gauza eskatzen ditu: babesa, lidergoa eta foro bat. Babesak identifikatu egiten du konpondu beharreko arazo politikoa. Lidergoak sektoreak foro batean biltzen ditu. Gero, foroko kideek politikak, irtenbideak eta erantzunak garatzen laguntzen dute.

## Gobernatzeko moduak

Lankidetzan gobernatzeko modu desberdin asko daude, hala nola adostasuna lantzen duena eta lankidetza-sarea osatzen duena:

### Adostasuna eraikitzea

    "Interesdunek politika publikoko arazo zehatzei aurre egiteko neurriei buruzko adostasuna sortzen duten prozesua eraikitzen da; komunitate-ikuspegitik landutako prozesu bat da. Prozesu horren bidez, komunitateko kideek komunitatearen etorkizuna irudikatzeko adostasuna lantzen dute eta etorkizunerako helburuak egia bihurtzen laguntzeko neurriei buruzko adostasuna ere bai".

### Lankidetza-sareak ehuntzea

    "Sistema honen helburua da harmonizazio handiagoa lortzea gizartearen beharrizanen, zerbitzu-erakundeen estrategien, eta lehentasunen eta baliabideen esleipenaren artean. Halaber, helburu hauek ditu: kapital soziala sortzea; gizarte-zerbitzuen prestazioak integratzea; eta elkarrekiko estrategiak lantzea, parte-hartzaileen artean harremanak sortuz, ikaskuntza-prozesuak eta neurketak eta modelizazioa ezartzeko ".

## Historia

2000ko hamarkadatik aurrera, lankidetza-ikuspegi berriak garatu dira zenbait eremutan gobernatzeko eta eremu publikoa kudeatzeko, besteak beste: hiri- eta eskualde-plangintzan, administrazio publikoan eta zuzenbidean, natura-baliabideen kudeaketan eta ingurumenaren antolamenduan. Lankidetza bidezko gobernantza erantzun gisa sortu da gobernu-politiken aplikazioan izandako akatsen eta araudiaren kostu altuaren eta politizazioaren aurrean, bai eta gerentzialismoaren eta lehiaren gobernantzaren alternatiba gisa ere. Zenbait kultura demokratikotan administrazio publikoaren eremuak ikuspegia aldatu du, eta burokraziatik lankidetzara igaro da, gizarte-sareen testuingurua bultzatzen den XXI. mende honetan. Administratzaile publikoek itxuragabetu egin dituzte herriaren, sektore pribatuaren eta gobernuaren arteko ildoak. Oraindik burokraziak geratzen diren arren, administratzaile publikoak onartzen hasi dira gehiago lor daitekeela lankidetzarekin eta sareko lanarekin bidez. Lankidetza eta elkartzea ez dira ezer berria politikaren arloan, baina lidergo-estilo horren erabilera zabalagoak bultzada hartu du azken urteotan. Neurri batean, neoliberalismoari emandako erantzuna da, merkatu libreko ekonomiaren eta sektore pribatuaren nagusitasunari aurre egiteko asmoz.

## Definizioak

Ansellek eta Gashek (2008) honela definitzen dute lankidetza bidezko gobernantza:
| « | Gobernu akordioa, erakunde publiko batek edo gehiagok erabakiak hartzeko prozesu kolektibo batean Estatukoak ez diren alderdi interesdunak zuzenean inplikatzen dituena. Prozesu hori formala da, adostasunera eta eztabaidara bideratuta dago, eta politika publikoak egitea edo aplikatzea edo programa edo ondasun publikoak administratzea du helburu | » |
Definizio horrek sei irizpideei jarraitzea eskatzen du: 1) erakunde publikoek foro bat osatzen dute; 2) foro horretan parte hartzen dutenen artean gizarte eragileak daude; 3) parte-hartzaileek parte hartze zuzena dute erabakietan eta ez dira "kontsultatuak" soilik; 4) foroa ofizialki antolatuta dago; 5) foroaren helburua erabakiak adostasunez hartzea da; eta 6) politika publikoa edo kudeaketa publikoa lankidetzan oinarritzen da.
Emersonek, Nabatchik eta Baloghek (2012) definizio ez hain arauemailea eta ez hain murriztailea garatu dute, honako hau alegia:
| « | Politika publikoko erabakiak hartzeko prozesu eta egiturak dira, eta pertsonak modu eraikitzailean inplikatzen dituzten kudeaketa-sistemak; horien bidez, erakunde publikoak, gobernu-mailen eta/edo eremu publiko ezberdinak, eta gizarte eragile eta eragile pribatuen erabakitzeko sareak ehuntzen dira, bestela lortuko ez litzatekeen helburu publiko bat gauzatzeko | » |
Lankidetza bidezko gobernantzaren esparruaren definizio hori kontzeptu analitiko zabalagoa da, eta ez du mugatzen lankidetza gobernantza Estatuak hasitako akordioetara eta gobernuaren eta gobernuz kanpoko sektoreen arteko partaidetzara. Adibidez, definizioak hainbat mailatako gobernuen eta gizarte eragileen arteko aliantza hibridoen arteko lankidetza barne hartzen du.

## Lankidetza bidezko gobernantzaren asmoak

Lankidetzako gobernantzaren asmoa administrazio publikoaren praktika eta eraginkortasuna hobetzea da. Lankidetzako gobernantza eraginkor baten abantailak dira interesdun askok esku hartzen dutela parte erabakiaren lanketan, eta horren bidez arazo konplexuak hobeto eta modu partekatuan ulertzeko aukera ematen duela, horiek guztiak elkarrekin lan egiteko aukera izanik eta konponbideak adostuz. Politikak formulatzeaz arduratzen direnei lagun diezaieke arazoak identifikatzen eta horiei aurre egiten eta neurriak eraginkortasun handiagoz hartzen. Konponbide bat lantzen parte hartzen duten interesdunek joera handiagoa dute emandako orientabideak edo hartutako erabakiak onartzeko. Beraz, balio dezake gizartean trakzio handiagoa duten politika-irtenbideak identifikatzeko. Gainera, politikako arazoei eta konponbideei buruzko ikuspegi berriak eman ditzakete, eta, beraz, aldaketa-estrategiak aplikatzeko modu berriak eskaini. Administrazioan eta kudeaketan lan egiten duten funtzionario publikoentzat, elkarlaneko gobernantza politikak formulatzeko prozesuan ideia eta iradokizun gehiago ahalbidetzeko modu bat izan daiteke. Ideiak probatzeko eta erantzunak aplikatu aurretik aztertzeko ere erabil daiteke. Gobernu formalean parte hartzen ez dutenentzat, gobernuaren barne-funtzionamendua hobeto ulertzeko eta erabakiak hartzeko prozesuan eragin handiagoa izateko aukera ematen die. Sektore publikoan zein pribatuan, litekeena da lankidetza-konpromisoak antolaketa-aldaketa bultzatzea eta baliabideen berresleipenari eragitea. Beste abantaila batzuk gaitasun eta gaitasun egokiak konbinatzea eta espezializatzeko aukera dira. Oro har, lankidetzan oinarritutako gobernantzak elkarrengandik ikastea eta esperientzia partekatuak izatea ekar dezake, eta, aldi berean, erakunde eta organizazioen barruan eta kanpoan gaitasun instituzionala sortzeko orientazioa ematen du.

## Lankidetza bidezko gobernantzaren desabantailak

Arazo konplexuei dagokienez, elkarlaneko kudeaketaren desabantailak honako hauek dira: prozesuak denbora asko darama, baliteke konponbideei buruzko akordiorik ez lortzea eta gobernu-erakunde egokiek adostutako konponbideak ez aplikatzea. Elkarrekin lan egiten duten erakunde asko dituen egitura konplexu batean, banakako funtzioak ez dira oso argiak eta nahasiak izan daitezke. Gizabanako batzuek maila pertsonalean jarduten dute neurri handi batean, eta beste batzuek, berriz, organismo edo erakundeen izenean. Interesdun talde ahaltsuak prozesua manipulatzen saia daitezke. Egiturazko gaiek agendari eta emaitzei ere eragiten dizkiete. Egitura irekiek, lidergo eta kide askorekin, aukera ematen dute agenda politikoa arinago hedatzeko. Helburu askoko agenda zabaletan parte-hartzaile ugarirekin zailagoa izaten da desberdintasunak konpontzea eta ekintzak koordinatzea. Gainera, aplikazio-arazoak planteatzen dira ordezkariei erabakitzeko lankidetza esparrutik sartzen eta irteten uzten zaienean benetako betebeharrik ezarri gabe. Parte-hartzaileen kontu-ematea, agenda ezberdinak edo ezkutuak, kideen arteko konfiantza falta, botere-desorekak eta hizkuntza- eta kultura-oztopoak gobernuaren lankidetza-araubideetan sor daitezkeen gaiak dira. Kritikoek diotenez, elkarlaneko gobernantzak ez du beharrezko egonkortasun eta koherentzia instituzionala ematen eta, beraz, ez du aurrerabiderik ematen. Ansell y Gash (2008) eta Emerson, Nabatchi eta Balogh (2012) ikerlarien lanaren helburua da gai eta erronka horiek guztiak ulertzea eta elkarlaneko gobernantza eraginkor baterako beharrezkoak diren baldintza sozialak eta prozesukoak identifikatzea.

## Gizarte-aplikazioak

Lankidetza bidezko gobernantza gizarteko, ingurumeneko eta hiri-plangintzako gai konplexu askori heltzeko erabili da, besteak beste: Australian uholdeen krisiaren eta hiri-hazkundearen kudeaketan; Zeelanda Berriko ikuspegi eta plangintza komunitarioa lantzeko; eta New Yorkeko Zero Eremuko gunearen birdiseinuan parte-hartze publikoa antolatzeko.
Erresuma Batuan, Ameriketako Estatu Batuetan eta Europa mendebaldeko zati handi bateko herrialdeetan, gobernuak beste erakunde eta sektore batzuekin eta herritarrekin batera ekoizteko moduen ikuspegia aldatzen saiatu dira, herritarren parte-hartzea areagotzeko. Gobernu hierarkikoaren eta demokrazia ordezkatzailearen modu klasikoak ez dira eraginkorrak, herritarrak tartean sartu eta erabakiak hartzeko prozesuaren parte bihurtu nahi direnean. Proiektu eta ekimen handiek herritarrekin ez ezik, gobernuko eta gobernuz kanpoko beste erakunde batzuekin ere parte hartzea eta komunikatzea eskatzen dute, eta, kasu batzuetan, nazioarteko lankidetza atzerriko gobernuekin eta erakundeekin ere bai. Adibidez, Estatu Batuen eta Mexikoren arteko mugako gurutze ofizialen eta ez-ofizialen kopuru gero eta handiagoa kudeatzeko, Estatu Batuetako eta Mexikoko gobernuen maila guztiek parte hartu behar izan dute, baita gobernu-erakunde ugarik ere (hala nola Ameriketako Estatu Batuetako Baso Zerbitzua eta Ameriketako Estatu Batuetako Mugako Patronatuak), lurren administrazioak eta gizarte-gaietarako federalak ez diren beste erakunde batzuek. Alderdi horiek guztiek komunikatu eta lankidetzan aritu behar izan zuten mugako segurtasunari eta baliabide naturalen babesari buruzko gaiak jorratzeko. Ondorioz, Mugako Patronatuak eta Baso Zerbitzuak arrakastaz aldarrikatu zituzten 2006ko elkar ulertzeko memorandumaren baldintzak, erakunde arteko foroak sortuz, tokian tokiko koordinazioa eta baterako eragiketak areagotuz, eta hesiak eta beste azpiegitura taktiko batzuk eraikiz.
Metropoliko hiri-eremu handi eta gero eta handiagoen gobernuak eta kudeaketak, tokiko gobernu ugari eta estatuko eta nazioko hainbat gobernu maila hartzen dituztenak, gobernantzarako erronka eta aukera asko eskaintzen ditu. Abbottek Australiako Queensland hego-ekialdeko metropoli-plangintza aztertu du; izan ere, estatuko eta tokiko gobernuen eta eskualde-erkidegoaren arteko lankidetzako gobernantza-akordioek eboluzionatu egin dute 20 urteko aldian, eta produktu eta emaitza positiboak sortu dira.
| « | Gobernantzaren eta metropoli-plangintzaren arloko lankidetzaren produktu eta emaitza positiboak zabalak eta irismen handikoak izan dira SEQen, eta legeak lurraren erabilerari buruz ezarritako eskualde-plangintzatik askoz harago doaz. | » |
Besteak beste, honako hauek sartzen dira: estatutuz kanpoko hiru eskualde-plan onartu dira; estatutuaren araberako bi eskualde-plan onartu dira; Estatuaren aurrekontuari lotutako azpiegitura-programa bat; garraiorako, ur-hornidurarako, baliabide naturalen kudeaketarako eta abarretarako eskualde-plan sektorialak; metropoli-gobernantzarako legedi eta xedapen instituzional berriak; eta kapital-obrak, hala nola SEQren ordainpeko autobideen sarea...

## Erreferentziak

* 1 2 Phares, Donald.. (2004). Metropolitan governance without metropolitan government?. Ashgate ISBN 0-7546-1038-1. PMC 301153592. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* 1 2 3 Ansell, C.; Gash, A.. (2007-10-17). «Collaborative Governance in Theory and Practice» Journal of Public Administration Research and Theory 18 (4): 543–571. doi:10.1093/jopart/mum032. ISSN 1053-1858. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* 1 2 3 Bradley, Quintin. (2012-08). «A ‘Performative’ Social Movement: The Emergence of Collective Contentions within Collaborative Governance» Space and Polity 16 (2): 215–232. doi:10.1080/13562576.2012.721504. ISSN 1356-2576. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* ↑ «PCI NPCC - What is Collaborative Governance?» web.archive.org 2015-04-20 (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* ↑ Morse, Ricardo S.; Stephens, John B.. (2012-09-01). «Teaching Collaborative Governance: Phases, Competencies, and Case-Based Learning» Journal of Public Affairs Education 18 (3): 565–583. doi:10.1080/15236803.2012.12001700. ISSN 1523-6803. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* ↑ (Ingelesez) Emerson, Kirk; Nabatchi, Tina; Balogh, Stephen. (2012-01-01). «An Integrative Framework for Collaborative Governance» Journal of Public Administration Research and Theory 22 (1): 1–29. doi:10.1093/jopart/mur011. ISSN 1053-1858. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* ↑ Collaborative governance : a new era of public policy in Australia?. ANU E Press 2008 ISBN 978-1-921536-41-0. PMC 298601678. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* ↑ Huxham, Chris; Vangen, S.; Huxham, C.; Eden, C.. (2000-09). «The Challenge of Collaborative Governance» Public Management: An International Journal of Research and Theory 2 (3): 337–358. doi:10.1080/14719030000000021. ISSN 1461-667X. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* ↑ Twyford, Vivien.. (2012). The power of 'Co' the smart leaders' guide to collaborative governance. Wollongong ISBN 978-0-646-57916-0. PMC 861407099. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* ↑ Newman, Janet Barnes, Marian Sullivan, Helen Knops, Andrew. Public participation and collaborative governance. PMC 1031215996. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* ↑ Emerson, Kirk; Nabatchi, Tina. (2015-10-02). «Evaluating the Productivity of Collaborative Governance Regimes: A Performance Matrix» Public Performance & Management Review 38 (4): 717–747. doi:10.1080/15309576.2015.1031016. ISSN 1530-9576. (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).
* ↑ (Ingelesez) «About the Institute for Public Policy and Governance» University of Technology Sydney 2016-04-05 (Noiz kontsultatua: 2020-05-11).

## Kanpo estekak

* Kontzeptuari buruzko artikulua Metagovernment webgunean
* Datuak: Q5145837