OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Palestinar Lurralde Okupatuak

Palestinar Lurralde Okupatuak Zisjordania eta Gazako zerrendak osaturiko eskualdea da. 1948 arte, eskualde hori Palestinako Britainiar Mandatuan zegoen, eta Jordania eta Egiptok (1948) eta Israelek (1967) konkistatua izan zen. 1993an Osloko itunei esker Palestinar Aginte Nazionala sortu zen. Israel da Palestinar Lurralde Okupatuen gaineko subiranotasuna duen potentzia okupatzailea.
Israelgo Gobernuak errepresio politika gogorra egiten du Palestinar Lurralde Okupatuetan. Ekialdeko Jerusalemen eta Zisjordaniako gainerako lurretan etxeak eraikitzeko, palestinarrek israeldar agintarien baimena eskatu behar dute, baina palestinarren baimen eskaera horien % 94ri ezezkoa ematen diete Israelgo agintariek. Israelen jokamoldea da palestinarren etxeak, oinarrizko azpiegiturak eta sostengu iturriak eraistea. Nazio Batuen Erakundeak kalkulatu duenez, Lurralde Okupatuetako palestinarren etxeen % 28 – % 46 bitarte daude eraitsiak izateko arriskuan.
2016. eta 2017. urteetan, 1.628tik gora palestinar beren etxeetatik kanporatu zituen: horietatik % 38 errefuxiatuak ziren; eta erdiak baino gehiago, haurrak. Erasandako haur askok nozitzen dituzte trauma ondoko estresa, depresioa eta antsietatea. Ekialde Hurbileko Palestinar Iheslariei Laguntzeko Nazio Batuen Agentziak (UNRWA) salatu duenez, behartutako lekualdatze hori nazioarteko legearen urratze larria da.
2023ko urrian, Israel-Palestina gerra hasi zen, eta Israelek Gazako inbasioari ekin zion tankez eta aire erasoz, helburutzat hartuz Hamas erakundea desagerraraztea. Israeldar inbaditzaileek inoiz ez bezalako lurraldearen suntsipena eta heriotza kopurua eragin zuten, gutxienez 39.000 palestinar erailez. Zisjordanian, kolonoek eta Israelgo unitate militarrek askotariko erasoak egin zituzten palestinarren kontra. Eragile politiko eta humanitario ugarik genozidiotzat hartu dute 2024 arte luzatu den Israelen eskalada politiko-militar hori.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ (Gaztelaniaz) UNRWA. (2018ko urtarrila). «Las demoliciones israelíes dejan sin hogar a las familias palestinas» UNRWA.es (Noiz kontsultatua: 2018-01-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q407199
* Multimedia: Palestine / Q407199
# Palestinar arabiera

Palestinar arabiera (arabieraz: اللهجة الفلسطينية‎) levantetar arabieraren taldeko dialekto bat da, Palestinako Estatuan, Israelen eta palestinar diasporan palestinar gehienek hitz egiten dutena.

## Levantetar arabieraren beste forma batzuekiko desberdintasunak

Palestinako arabierak ezberdintasun nabarmenak ditu, Levanteko beste arabiera forma batzuekiko, hala nola siriar arabierarekiko eta libanoar arabierarekiko. Hala ere, horietako bat ere ez da aldaezina, Palestinako arabieraren dialekto continuumaren beraren barruan dauden ezberdintasunak direla eta. Palestinako dialektoen ezaugarri tipiko bat da hasierako hamza duten aditzen forma burutugabeen hasieran o: bokala agertzea.
Palestinar arabierak, bestalde, erkide ditu ezaugarri batzuk ditu egiptoar arabierarekin, eta ezaugarri horiek Levanteko iparraldeko dialektoetatik bereizten dute hiztegian eta gramatikan.

## Azpidialektoak

Palestinar arabiera hiru taldetan banatzen da:
* Hiriko palestinar arabiera,
* Landako palestinar arabiera,
* Palestinar arabiera beduinoa.
Horietatik, hiri-azpidialektoa levantetar iparraldeko arabieratik, hau da, siriarretik eta libanoarretik, hurbilen dagoena da, neurri txikiagoan, landa-eremuko biztanleriaren azpidialektoa.
Bien bitartean, beduino-azpidialektoa Arabian bertan hitz egiten duten arabiera-barietateetatik gertuago dago, beduinoek kulturan, hizkuntzan eta ohituretan arabiarragoak direlako (beste palestinarrek ez bezala, mendeetan zehar arabizazio linguistiko eta kulturalaren prozesua jasan ondoren, bere identitate etnikoa arabiar identitate etniko batera aldatu zutelako).

## Fonetika
### Bokalak

Hona hemen palestinar arabierazko bokalen taula:
| | Aitzineko | Erdiko | Atzeko |
| Itxi | i iː | | u uː |
| Erdiitxi | e eː | | o oː |
| Ireki | | a aː | |

### Kontsonanteak

Hona hemen palestinar arabierazko kontsonanteen taula:
| | | Ezpainkari | Ezpainkari | Hortzartekari | Hortzartekari | Horzkari/Hobikari | Horzkari/Hobikari | Sabaikari | Belar | Belar | Ubular | Faringari | Glotal |
| | | Arrunt | Enfatiko | Arrunt | Enfatiko | Arrunt | Enfatiko | Sabaikari | Arrunt | Enfatiko | Ubular | Faringari | Glotal |
| Sudurkari | Sudurkari | m | mˤ | | | n | | | | | | | |
| Leherkari | Ahoskabe | | | | | t | tˤ | (t͡ʃ) | k | kˤ | | | ʔ |
| Leherkari | Ahostun | b | bˤ | | | d | dˤ | d͡ʒ | ɡ | | (ɢ) | | |
| Igurzkari | Ahoskabe | f | | θ | | s | sˤ | ʃ | | | χ | ħ | h |
| Igurzkari | Ahostun | | | ð | ðˤ | z | zˤ | ʒ | | | ʁ | ʕ | |
| Dardarkari anizkun | Dardarkari anizkun | | | | | (r) | rˤ | | | | | | |
| Hurbilkari | Hurbilkari | | | | | l | lˤ | j | w | | | | |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) How to Reach your Audience with the Right Dialect of Arabic. in: Asian Absolute. 2016-01-19.
* ↑ Palva, H. (1984). A general classification for the Arabic dialects spoken in Palestine and Transjordan. Studia Orientalia Electronica, 55, 357-376.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56948
# Palestinar giltza

Palestinar giltza, Nakban ("hondamena") galdutako etxeen ikur palestinarra da. 1947 eta 1948 urteen artean, palestinarren bi heren kanporatu zituzten edo ihes egin behar izan zuten Israelgo tropek aurrera egin zutenean, eta geroago beren etxeetara itzultzeko eskubidea ukatu zitzaien. Gaur egun ere, giltzak galera eta injustizia fisikoa gogorarazteko sinbolo indartsua izaten jarraitzen du.Itzultzeko itxaropenaren sinboloa da, baita galdutako ondasunen aldarrikapena ere.

## Deskribapena

Oro har, giltzen itxura zaharra eta tamaina handiko da. Palestinako errefuxiatu-esparruetan tamaina handiko giltza horien erreplikak aurkitu ohi dira, eta, askotan, mundu osoko palestinarren aldeko manifestazioetan erabiltzen dira, itzultzeko eskubidearen sinbolo gisa.

## Munduko giltzarik handiena

2016. urteaz geroztik, Dohako (Qatar) jatetxe palestinar batek, munduko giltzarik handienaren Guiness errekorra du: 2,7 tona pisatzen ditu eta 7,8 x 3 metroko neurria du.

## Erreferentziak

* ↑ argia. (2014-07-09). «Palestina askatzeko giltza» Biladi Hadi (Noiz kontsultatua: 2023-11-01).
* ↑ (Ingelesez) «'I spoke to Palestinians who still hold the keys to homes they fled decades ago – many are still determined to return'» The Independent 2018-06-28 (Noiz kontsultatua: 2023-11-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112040538
* Multimedia: Palestinian key / Q112040538
# Palestinar Aginte Nazionala

Palestinar Aginte Nazionala edo Palestinako Aginte Nazionala palestinarren gobernu administrazio bat da, Zisjordania eta Gazako zerrenda administratzen dituena. Bi lur eremu horiek Palestinako Lurraldeen zati dira.
Palestinaren Askapenerako Erakundearen eta Israelen arteko Osloko itunei esker sortu zen. Munduko Estatu gehienek Estatu burujabetzat onartu dute; NBEk ez du Estatu burujabetzat onartu, eta behatzaile gisa parte hartzen du erakunde horretan, ahotsarekin baina boto eskubiderik gabe.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm
* ↑ Berriaren Estilo Liburua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42620
* Multimedia: Palestinian National Authority / Q42620
# Palestinar ardo

Palestinar ardoak aspalditik daramatza ekoizpenean. Palestina aldean, ardoaren erabilera ez zen soilik judu erlijio-erritualaren faktore garrantzitsu bat, baita elkarreragin sozialaren, dieta-kontsumo orokorraren eta medikuntzaren beharra ere. Kristauen ekoizpena XII. mendean islamiar konkistarekin gutxitu arren, aldi baterako berpiztu egin zen 1100. hamarkadan gurutzatu kristauen kolonizazioarekin. XV. mende amaieran, otomandar garaian, juduek mahastiak lantzen jarraitu zuten. Bizantziar aroan, eskalako produkzioak nazioarteko merkataritzara eraman zuen, eta palestinar ardoa Mediterraneo aldean esportatu zuten. Juduek 1882an lehen ardo modernoak Sarona kolonian (gaur egun Israelgo Tel Aviv auzoa) eta Rishon LeZionen (Israelen ere bai) ekoiztu zituzten .

## Ardoa gaur egun

Bertako ardoak ezin dira Israelgo produktua balitz bezala saldu. Epaitegiak erabaki hau hartu zuen herritar batek jarri zuen salaketaren ondorioz. Auzitegiak etiketatze hori faltsua eta engainuzkoa dela dioelako.

## Erreferentziak

* ↑ Hezser, Catherine. (2010). The Oxford Handbook of Jewish Daily Life in Roman Palestine. Oxford University Press, 286 or. ISBN 978-0199216437..
* ↑ «Zisjordaniako ardoak ezin dira Israelgo produktu gisa etiketatu» Argia (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22947474
* Multimedia: Palestinian wine / Q22947474
# Olesia Dudnik

Olesia Dudnik (Zaporizhia, Ukraina, 1974ko abuztuaren 15a) ukrainar gimnasta artistikoa da, eta Sobietar Batasunarekin lehiatuz, 1988an txapeldun olinpikoa izatea lortu zuen taldekako lehiaketan.

## 1989

Stuttgarten (Alemania) egindako Munduko Txapelketan, urrezko domina lortu zuen taldekakoan —Errumania (zilarra) eta Txinaren (brontzea) aurretik—, baita urrezko domina ere zaldi-jauzian, eta zilarra oreka-habean, Errumaniako Daniela Silivașen (urrea) atzetik eta Gabriela Potorac errumaniarraren aurretik (brontzea).

## Erreferentziak

* ↑ Ficha Olesia Dudnik. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3350383
# Olesno udalerria (Opoleko voivoderria)

Olesno Poloniako Opoleko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Olesno barrutian kokatuta. 240,9 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 17841 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2606265
* Multimedia: Gmina Olesno (powiat oleski) / Q2606265
ieaOpoleko voivoderriko udalerriak :
# Olesno udalerria (Polonia Txikiko voivoderria)

Olesno Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Dąbrowa barrutian kokatuta. 77,6 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7910 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2460226
* Multimedia: Gmina Olesno (powiat dąbrowski) / Q2460226
ieaPolonia Txikiko voivoderriko udalerriak :
# Oles ta oles

"Oles ta oles", Pantxoa eta Peio bikote lapurtarraren estudioko bosgarren diska da, 1997an plazaratuta Elkar zigiluan.

## Abestiak

* 1.- Oles ta Oles
* 2.- Dringilin dron
* 3.- Oi Bethlem!
* 4.- San Nikolas
* 5.- Ur goiena, ur barrena
* 6.- Gabonak dira eta (Marijesiak)
* 7.- Erregeak datoz
* 8.- Berri onakin gera
* 9.- Airerik ederrenetan
* 10.- Ez dauko bexiguak
* 11.- Urte barri, barri
* 12.- Nazareteko tenplu santuan (Marijesiak)
* 13.- Dios te salve
* 14.- Bestetako ongi nago
* 15.- Olentzero

## Kanpo estekak

* Diskoaren hitzak.
* Albuma Youtuben.
* Datuak: Q12265114
# Olesa de Bonesvalls

Olesa de Bonesvalls Kataluniako udalerria da, Alt Penedès eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.740 biztanle zituen. 41,8 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 667 | 655 | 636 | 557 | 439 | 397 | 404 | 370 | 305 | 447 | 1.056 | 1.740 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udal webgunea.
* Datuak: Q659734
* Multimedia: Olesa de Bonesvalls / Q659734
# Oleshkyko hareatza

Oleshkyko hareatza (ukraineraz: Олешківські піски, translit.: Oleshkivsʹki pisky) Ukrainako hondar eremurik handiena da. Itsaso Beltzako ukrainar kostaldetik barnealderantz dago, eta hareazko dunez edo kuchuhuryz osatuta dago, bost metroko altuerara iristen direnak. Landaredi urria aurki daiteke hareatzetan zehar.
Tenperatura eta prezipitazio kantitatea direla eta, hareatza hau, batzuetan, erdi-basamortu bezala hartzen dute. Oleshkyko hareatza 15 kilometroko diametrokoa da, eta baso oso trinko batez inguratuta dago, mugitzen ari diren dunak saihesteko landatuta. Bere dentsitatea dela eta, basoan sarritan sua pizten da. Estepa hareatsu txiki samarra izan arren, Oleshkyko hareatzak hondar ekaitzak jasaten ditu. Inguruan dagoen hondar motagatik gertatzen dira, oso fina delako eta haizeak erraz jasotzen duelako. Hondar ekaitzen intentsitatea nahiko ahula da. Oleshkyko hareatzan, 300-400 metroko sakoneran, lurrazpiko laku bat dago, tokiko ingurumenaren funtsezko zati dena.

## Erreferentziak

* ↑ (Errusieraz) «Алешковские пески – самая большая пустыня Европы» LifeGlobe 2012-11-10.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2997385
* Multimedia: Oleshky Sands / Q2997385
# Olerti

Olerti izenak hainbat adiera ditu:
* Olerkigintza, olertia edo poesia, literaturaren agerpen berezia.
* Olerti, euskarazko literatura aldizkaria.
# Olesa de Montserrat

Olesa de Montserrat Kataluniako udalerria da, Baix Llobregat eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 23.301 biztanle zituen. 16,63 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 3.567 | 3.819 | 3.975 | 5.640 | 6.066 | 6.156 | 7.787 | 10.158 | 13.914 | 14.962 | 17.987 | 260 |

## Hiri senidetuak

* Algarinejo (Espainia)

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15626
* Multimedia: Olesa de Montserrat / Q15626
# Oles ta oles (abestia)

Oles ta oles euskal gabon kanta herrikoi bat da.

## Ikus, gainera

* Pantxoa eta Peio

## Kanpo estekak

* Pantxoa eta Peioren "Oles ta oles" abestiko bertsioa entzungai
* Datuak: Q12265116
# Olerti (aldizkaria)

    Artikulu hau aldizkariari buruzkoa da; bere izena daraman literaturaren agerpen berezia gaitzat duena beste hau da: «Olerkigintza»
Olerti Santi Onaindiak sortutako euskarazko literatura aldizkari bat izan zen. Karmel aldizkariaren gehigarritzat hasi zen 1959tik 1969ra. 1980tik 1995era Eusko Ikaskuntzak argitaratu zuen.

## Historia

| « | Santi Onaindiak Milla euskal olerki eder liburua argitaratu zuen 1954an, eta lehenago 1951. urtean Karmengo Amaren Egutegia (artikulu, poema, kantu eta bestez 130 orrialde ingurukoa), ondorengo bost urtetan ere azaldu zena. Azken horretatik eratorria da Karmel aldizkaria, eta honexen gehigarri gisa argitaratu zuen Santi Onaindiak Olerti aldizkariaren lehen zenbakia 1959an Zornotzako Larrean. Oso-osorik poesiari emana izan zen Olerti, hiruhilekoa, 1969ra bitartean 28 zenbaki ekarri zituena, harik eta 1970ean Espainiako Gobernuak argitalpena debekatu egin zuen arte. Ordurako, Onaindiak arazo franko izana zuen Zentsurarekin. Poliziak 1955eko martxoan dendarik denda jardun zuen Milla euskal olerki eder liburua bildu eta bahitu nahian, eta hala eta guztiz Onaindiak lortu zuen argitalpenaren zati bat salbatzea. Derrigorrezkoa zen sasoi hartan argitaratzeko baimena eskatzea, baina Onaindiak intsumisioaren bidea hautatu eta ez zuen tramiterik batetzen. Olerti aldizkaria ere halaxe argitaratzen zen. "Ziur nekian baimenik ez eustala gobernuak emongo, eta Suplemento Poético de Karmel jarri neutson kaparra sartu gurarik", kontatzen zuen. Sei-zazpi bider izan zituen poliziak horrexegatik bisitan, Manuel Fraga Iribarne ministroaren debeku definitiboa jaso arte. Hamar urteko geldialdiaren ondoren, 1980an berriro ekin zion Olerti plazaratzeari, Eusko Ikaskuntzaren babesean. Eta 1984tik aurrera Eusko Ikaskuntzaren "Cuadernos de Seccion, Hizkuntza eta Literatura" agerkariaren barruan, separata gisa. Hain zuzen ere, Eusko Ikaskuntzaren baimenarekin egin dugu zenbaki horien argitalpen hau. Lehen aroan 28 zenbaki eta bigarrenean 10, denetara 38 ale izan zituen Olerti aldizkariak, idazle zerrenda luzearekin; besteak beste: Amaia Lasa, Andima Ibinagabeitia, Anizeto Zugasti, Antonio Maria Labaien, Augustin Zubikarai, Balendin Enbeita, Basilio Pujana, Bitaño, Bitoriano Gandiaga, Bordari, Daniel Landart, Eusebio Erkiaga, Gabriel Aresti, Gaztelu, Jaime Kerexeta, Jautarkol, Jean Louis Davant, Jon Lopategi, Jon Mirande, Joxe Antonio Loidi, Joxe Azurmendi, Joxe Mari Satrustegi, Juan Mari Lekuona, Juan San Martin, Karlos Santisteban, Luis Mari Muxika, Manex Erdozaintzi-Etxart, Mikel Lasa, Mikel Zarate, Nemesio Etxaniz, Orixe, Patxi Ezkiaga, Paulo Iztueta, Satarka, Telesforo Monzon, Txomin Peillen, Xabier Iratzeder... | » |
| Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua ||

## Ikus, gainera

* Karmel
* Santi Onaindia

## Kanpo estekak

* Olerti (1959-1995)
* Datuak: Q16518527
# Olney (Illinois)

Olney Illinoiseko hiri bat da. Richland konderrian kokatua dago. 2010ean 9.115 biztanle zituen, 17,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Richland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q575122
* Multimedia: Olney, Illinois / Q575122
# Olney (Maryland)

Olney Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Montgomery konderrian dago, Maryland estatuan. 35.820 biztanle ditu, 42,077935 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Montgomery konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q754434
* Multimedia: Olney, Maryland / Q754434
# Olmsted udalerria, Cuyahoga konderria (Ohio)

Olmsted udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Cuyahoga konderrian. Azken zentsuaren arabera 14.506 biztanle zituen, 10 milia karratu (26 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Olmsted udalerriak 5269 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 39.710 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7088442
* Multimedia: Olmsted Township, Cuyahoga County, Ohio / Q7088442
# Olmué

Olmué Txileko erdialdeko komuna bat da. Valparaíso eskualdeko Marga Marga probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 14.105 biztanle zituen.

## Toponimia

Olmué hitzak aimaraz zumarren lurrak esan nahi du.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Olmuéko udalaren webgunea.
* Datuak: Q51058
* Multimedia: Olmué / Q51058
# Olney (Buckinghamshire)

Olney, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Buckinghamshire konderrian.
2011n 6.477 biztanle zituen.
* Datuak: Q2454052
* Multimedia: Olney, Buckinghamshire / Q2454052
# Olney (Montana)

Olney Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Flathead konderrian dago, Montana estatuan. 186 biztanle ditu, 3,481512 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Flathead konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6050205
# Olney (Texas)

Olney Texasko hiri bat da. Young konderrian kokatua dago. 2010ean 3.285 biztanle zituen, 5,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Young konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q982424
* Multimedia: Olney, Texas / Q982424
# Olney Springs (Colorado)

Olney Springs Coloradoko herri bat da. Crowley konderrian kokatua dago. 2010ean 345 biztanle zituen, 0,6231 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Crowley konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2278146
* Multimedia: Olney Springs, Colorado / Q2278146
# Olne

Olne, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako Lieja probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 3.817 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Direction générale Statistique et Information économique. 2011ko errolda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q710358
* Multimedia: Olne / Q710358
# Olney udalerria, Richland konderria (Illinois)

Olney udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Richland konderrian. Azken zentsuaren arabera 9.980 biztanle zituen, 48.08 milia karratu (124.5 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Olney udalerrian 4170 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 27.389 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7088467
# Ortobikupula triangeluar

Ortobikupula triangeluarra :
| Taldea | Johnsonen solidoak J$_{26}$ – J$_{27}$ – J$_{28}$ |
| Aurpegi kopurua | 8 hiruki 6 karratu |
| Ertz kopurua | 24 |
| Erpin kopurua | 12 |
| Erpin-konfigurazioa | 6(3$^2$.4$^2$) 6(3.4.3.4) |
| Simetria-taldea | D$_{3h}$ |
| Propietateak | Ganbila |
| Poliedro duala | Dodekaedro trapezoerronbikoa |
| Garapena ||
Geometrian, ortobikupula triangeluarra Johnsonen solidoetako bat da (J$_{27}$), bi kupula triangeluar (J$_3$) haien oinarrietatik lotuz eraiki daitekeena.
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Formulak

Ortobikupula triangeluarraren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera $a$, gainazalaren azalera ($A$) eta bolumena ($V$) formula hauen bidez kalkula daitezke:
$A=2(3+{\sqrt {3}})a^{2}\approx 9,4641a^{2}$
$V={\frac {5{\sqrt {2}}}{3}}a^{3}\approx 2,35702a^{3}$

## Poliedro duala

Ortobikupula triangeluarraren dualak 12 aurpegi ditu: 6 erronbo eta 6 trapezio.
| Ortobikupula triangeluar duala | dualaren garapena |
| Dodekaedro trapezoerronbikoa | |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Triangular orthobicupola" MathWorld-en.
* Datuak: Q940483
# Ortobikupula triangeluar elongatu

Ortobikupula triangeluar elongatua :
| Taldea | Johnsonen solidoak J$_{34}$ – J$_{35}$ – J$_{36}$ |
| Aurpegi kopurua | 8 hiruki 12 karratu |
| Ertz kopurua | 36 |
| Erpin kopurua | 18 |
| Erpin-konfigurazioa | 6(3.4.3.4) 12(3.4$^3$) |
| Simetria-taldea | D$_{3h}$ |
| Propietateak | Ganbila |
| Poliedro duala | - |
| Garapena ||
Geometrian, ortobikupula triangeluar elongatua Johnsonen solidoetako bat da (J$_{35}$), ortobikupula triangeluar bat (J$_{27}$) "elongatuz" eraiki daitekeena, erdian prisma hexagonal bat txertatuz.
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Formulak

Ortobikupula triangeluar elongatuaren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera $a$, bolumena ($V$) formula honen bidez kalkula daiteke:
$V=({\frac {5{\sqrt {2}}}{3}}+{\frac {3{\sqrt {3}}}{2}})a^{3}$

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Elongated triangular orthobicupola" MathWorld-en.
* Datuak: Q3051595
# Ortobrannerita

Ortobrannerita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Ortobrannerita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {U4+U6+Ti4O12(OH)2}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Ortobrannerite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Ortodoxia

    Artikulu hau pentsaera nagusitik bereizitako joerari buruzkoa da; kristau adarra gaitzat duena beste hau da: «Eliza ortodoxo»
Ortodoxia gizarte edo talde batean dotrina, ideologia edo iritzi zuzen eta nagusiari deritzo, heterodoxia osatzen duten iritzi eta jokabideak ez bezala.

## Terminoaren jatorria

Kristautasunaren lehen mendeetan, doktrina eta fede dogmak guztiz zehaztugabe zeuden garaietan, hainbat korronte eta pentsalari kristauen kezka izan zen kristautasunaren era zuzen bat finkatzea. Pentsalari horietaklo batek, Eusebio Zesareakoak, defenditu zuen Jesusen beraren pentsakera eta adibide zehatza zela orto-doxia, iritzi zuzena grezieraz, eta iritzi horrek hasieratik, mende horietan (aipua 330. urteko Eusebioren Elizaren Historikoa da) gaiztoen eraso eta manipulazioak jasan dituela, Deabruak inspiratutako "hetero-doxiak", beste iritziak literalki.
Ikuspegi kristau horretan, ortodoxia lehenago dator, lehen bide zuzena baita, eta heterodoxiak ondorengo eraldaketak dira; baina, egiazki, kristautasunaren hastapenetan ikuspegi heterodoxotzat joak gero zuzentzat emandako baino lehenago hedatu ziren Paestinan, Sirian, Asia Minorrean, Erroman edo Egipto. Dibertsitate teologiko horretan, azkenean garaile edo nagusi suertatu zen korronteak historiaren berridazketa egin ahal izan zuen, atzera begiratuz korronte batzuk heterodoxotzat izendatuz. Izatez ortodoxia eta heterodoxia bi alorretan sailkatzeko prozesua geldoa eta zalantzazkoa izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Piñero, 2007. 8. atala
* ↑ Piñero (2007). 2. atala

## Bibliografia

* Piñero Sáenz, Antonio (2007), Los Cristianismos Derrotados. ISBN 13 9788441420052.

## Kanpoko loturak

* Datuak: Q383258
* Multimedia: Orthodoxy / Q383258