OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Elizabeth Hurley

Elizabeth Jane Hurley (Basingstoke, Hampshire, 1965eko ekainaren 10a) modelo eta aktore ingelesa da.

## Filmografia

| Urtea | Film/telesaila | Pertsonaia | Oharrak |
| 1986 | Inspector Morse | Julia | Last Seen Wearing atala |
| 1987 | Aria | Marietta | |
| 1988 | Rowing with the Wind | Claire Clairmont | Gonzalo Suárezen filma |
| 1988 | Christabel | Christabel Bielenberg | BBCk egina |
| 1988 | Rumpole of the Bailey | Rosie Japhet | Rumpole and the Barrow Boy atala |
| 1989 | Act of Will | Christina | Telesaila |
| 1990 | Death Has a Bad Reputation | Julia Latham | Telesaila |
| 1990 | Kill Cruise | Lou | Peter Keglevicen filma |
| 1991 | The Orchid House | Natalie | Natalie atala |
| 1992 | The Good Guys | Candida Ashton | Relative Values atala |
| 1992 | El largo invierno | Emma Stapleton | Jaime Caminoen filma |
| 1992 | The Young Indiana Jones Chronicles | Vicky Prentiss | London, May 1916 atala |
| 1992 | Passenger 57 | Sabrina Ritchie | Kevin Hooksen filma |
| 1994 | Beyond Bedlam (Nightscare) | Stephanie Lyell | Vadim Jeanen filma |
| 1994 | Sharpe's Enemy | Lady Farthingdale | Atala 1 |
| 1995 | The Shamrock Conspiracy | Cecilia Harrison | James Frawleyen telefilma |
| 1995 | Mad Dogs and Englishmen | Antonia Dyer | Henry Colerne filma |
| 1996 | Harrison: Cry of the City | Cecilia Harrison | James Frawleyen telefilma |
| 1996 | Samson and Delilah | Dalila | Nicolas Roegen telefilma |
| 1997 | Dangerous Ground | Karen | Darrell Roodten filma |
| 1997 | Austin Powers: International Man of Mystery | Vanessa Kensington | Jay Roachen filma |
| 1998 | Permanent Midnight | Sandra | David Velozen filma |
| 1999 | My Favorite Martian | Brace Channing | Donald Petrieen filma |
| 1999 | EDtv | Jill | Ron Howarden filma |
| 1999 | Austin Powers: The Spy Who Shagged Me | Vanessa | Jay Roachen film |
| 2000 | The Weight of Water | Adaline Gunn | Kathryn Bigelowen filma |
| 2000 | Bedazzled | Deabrua | Harold Ramisen filma |
| 2001 | Double Whammy | Dr. Ann Beamer | Tom DiCilloren filma |
| 2002 | Dawg | Anna Lockheart | Victoria Hochbergen filma |
| 2002 | Serving Sara | Sara Moore | Reginald Hudlinen filma |
| 2004 | Method | Rebecca | Duncan Royren filma |
| 2006 | The Last Guy on Earth | | Jim Fitzpatricken filma |
| 2011 | Wonder Woman | Veronica Cale | Ez zuten egin |
| 2011–egun | Gossip Girl | Diana Payne | 15 atal |

## Kanpo estekak

* Elizabeth Hurleyren IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q75622
* Multimedia: Elizabeth Hurley / Q75622
# Elizabeth Jane Gardner

Elizabeth Jane Gardner (Exeter, New Hampshire, 1837ko urriaren 4a – Saint Cloud, 1922ko urtarrilaren 28a) margolari figuratibo estatubatuarra izan zen, eta bere bizitzaren zatirik handiena Parisen erbesteratuta bizi izan zuen. Hantxe, Parisen ikasi zuen Hugues Merle eta Lefebvrerekin, azkenik, William-Adolphe Bouguereaurekin, 1896an ezkondu baitzen, eta haren estiloa hain arrakastatsua izanik, haren obraren zati bat senarrarenarekin nahas daiteke.

## Margolari ibilbidea

1866an Gardner Parisko Aretoan erakusketa bat egin zuen lehen emakume iparramerikarra izan zen. Erakusketa horretan hogeita bost aldiz ere parte hartu zuen. Urrezko domina jaso zuen 1877ko Aretoan, ohore hori jaso zuen lehen emakumea bihurtu zen.
   Badakit kritikatu egiten nautela nire nortasun artistikoa intentsitate handiagoz ez aldarrikatzeagatik, baina nahiago dut Bouguereauren imitatzaile onena izan ahanzturan erortzea baino.
   Elizateth Jane Gardner
Gardnerrek Auburndalen (Massachusetts) ikasi zuen Lasell mintegian, eta lehen arte-prestakuntza jaso zuen. Bostonen maisu zaharrak kopiatzen zituen bitartean, Gardner bere marrazteko modua guztiz egokia ez zela eta Europara joan behar zuela ikastera konturatu zen. 1864. urtean Parisera joan zen, Robinsonekin batera.
Gardnerrek gizon gisa janzteko baimena eskatu zuen, Gobelinsek emandako klaseetara joateko. Oso emakume azkarra eta trebea izan zen hizkuntza-mailan, eta gai izan zen bezeroei ingelesez, frantsesez, italieraz edo alemanez hitz egiteko, erosoago senti zitezen. Gardner-ek bazekien nola egin publizitatea eta nola egin harremanak, karrera sustatzeko eta enkargu berriak lortzeko.

## Ohoreak

* 1877ko Aretoan, Urrezko domina jaso zuen ,ohore hori jaso zuen lehen emakumea

## Iruditegia

* Konfidentzia (1880)
* David Artzaina
* Gardner-Garde – '
* Neska zuhurtziagabea

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) www.bibliopolis.com. «One Hundred American Paintings by Paul Manoguerra on Mullen Books» Mullen Books (Noiz kontsultatua: 2022-07-06).
* ↑ «Biografia d'Elizabeth Jane Gardner» National Museum of Women in the Arts.
* 1 2 «Biografia d'Elizabeth Jane Gardner» Lawrence Cantor Fine Art.

## Kanpo estekak

* http://www.nmwa.org/collection/proferrealitate?LinkID=285 artxibatzea .
* http://www.fineoldart.com/browse_by_essay.html?essay=166 artxibatua.
* Datuak: Q291010
* Multimedia: Elizabeth Jane Gardner / Q291010
# Epipolas

Epipolas (Epipolae, Ἐπίπολαι) Sirakusako auzo bat zen Eurialo izeneko gotorlekua zuena. Akradinaren mendebaldean kokaturik. Auzoa bazegoen atenastarrek setiatu zutenean K.a. 414an.
Dionisio I.a Sirakusakoak, Ortigia gotortu, ontziteria, armategiak eta portu militarra handitu eta gero, Sirakusa indartu nahi zuen, gehienbat atenastarren setioan ahulagoa zen tokian, hau da, Epipolas eskualdea. Diodoro Sikulok zeheztasun osoz adierazi zituen Dionisiok gainbegiratutako lanak.
| « | Harresiak ahalik eta lasterren egitekotan, 60.000 nekazari erabili zituen. Estadio bakoitzeko arkitekto bat izendatu zuen eta plektro bakoitzeko igeltsero bat. Hauetariko bakoitzak 200 peoiren ardura zituen. 6.000 idi-pare prest zeuden agindutako tokietan(…). Harresia 20 egunetan bukatu zen, luzerak 30 estadio zituen. Garaiera proportzionatua eta hain indartsua zen ezen menderaezinatzat hartzen baitzen. Tarteka, dorre garaiak zeuden, lau oinetako blokeekin eraikita eta arretaz loturik. | » |
Diodorok aipatutako lanak bakarrik Epipolasen iparraldekoari buruzkoak ziren. Hurrengo urteetan gainontzeko tokietan lan gehiago egin ziren, luzera 32 km-koa izan arte. Estrabonen ustez, harresiaren perimetroa 180 estadiokoa zen. Harresiaren punturik ahulena mendebaldeko erpinean zegoen, ordokia estutzen zen tokian istmo mehe bat osatuz.

## Erreferentziak

* ↑ Akradina (antzinako grezieraz Ἀχραδίνη) Sirakusako kanpoko hiria zen. Hau Ortigia irlatik lehorreraino hedatu zen.
* ↑ Diodoro Sikulo: Bibliioteka Historikoa XIV. 18. 2-7.)
* ↑ Estrabon: Geografia VI. 22. 4.

## Bibliografia

* LENTRONNE, Antoine Jean (1883):Géographie et cosmographie, t. I, Paris.

## Kanpo estekak

* L'Epipoli nella preistoria, su siciliafotografica.it.
* Tuzidides: Peloponesoko gerra, VI, 96
* Datuak: Q3589176
# Epiro (periferia)

Epiro (grezieraz: Περιφέρεια Ηπείρου, Periféreia Ipeírou, eusk. kontinenteko eskualdea esan nahi duen hitza) ipar-mendebaldeko Greziako eskualde eta periferia da, izen eskualde historikoan dagoena.

## Banaketa administratiboa

Epiro lau unitate erregionaletan banaturik dago. Tesprotia, Ioanina, Arta eta Preveza hurrenez hurren. Hauek egun hamazortzi udalerritan banaturik daude:
| Udalerria | Biztanleria (2011) | Udalerriburua |
| Ioanina | 112.486 | Ioanina |
| Konitsa | 6.362 | Konitsa |
| Pogoni | 8.960 | Kalpaki |
| Zagori | 3.724 | Asprangeli |
| Metsovo | 6.196 | Metsovo |
| Zitsa | 14.766 | Eleousa |
| Ipar Tzoumerka | 5.714 | Pramanta |
| Dodoni | 9.693 | Agia Kyriaki |
| Arta | 43.166 | Arta |
| Erdialdeko Tzoumerka | 6.178 | Vourgareli |
| Nikolaos Skoufas | 12.753 | Peta |
| Georgios Karaiskakis | 5.780 | Ano Kalentini |
| Preveza | 31.733 | Preveza |
| Ziros | 13.892 | Filippiada |
| Parga | 11.866 | Kanallaki |
| Igoumenitsa | 25.814 | Igoumenitsa |
| Souli | 10.063 | Paramythia |
| Filiates | 7.710 | Filiates |

## Prefekturako hiri nagusiak

* Ioanina
* Arta
* Preveza
* Igoumenitsa
* Metsovo
* Paramythia
* Parga
* Syvotsa
* Konitsa

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 142. arauaː Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180484
* Multimedia: Epirus (region) / Q180484
# Epipyropidae

Epipyropidae Glossata subordenaren lepidoptera familia txikia da. Familia honetakoek zein Cyclotornidaeek elkarreko ezaugarri dute: larbak ektoparasitoak dira. Ostalariak Fulgoroideak izaten dira, landareen izerdi zurrupatzaileak. Munduan 32 espezie daude, gehienak Indian eta Australian.

## Generoak

Agamopsyche Anopyrops Epieurybrachys Epimesophantia Epipomponia Epiricania Epipyrops Fulgoraecia Heteropsyche Microlimax Palaeopsyche

## Erreferentziak

* ↑ https://bugguide.net/node/view/236863.[Bugguide.net. Family Epipyropidae - Planthopper Parasites]

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Natural History Museum Lepidoptera Genus Database
* Datuak: Q3055798
* Multimedia: Epipyropidae / Q3055798
* Espezieak: Epipyropidae
# Epiro

    Artikulu hau eskualde historikoari buruzkoa da; greziar eskualde administratiboa buruzkoa beste hau da: «Epiro (periferia)».
Epiro (grezieraz: ´Ηπειρος, Epeiros, euskaraz kontinente esan nahi duen hitza; albanieraz: Epiri) hego-ekialdeko Europako eskualde geografiko eta historikoa da, gaur egun Greziaren eta Albaniaren artean banaturik dagoena. Pindo mendilerroaren eta Itsaso Jonikoaren arteko lurrak hartzen ditu. Antzinatean greziar tribuak bizi ziren bertan, Epiroko Erresuma eratu zutenak. Ioanina da hiri nagusia.

## Geografia

Iparraldean, Iliria eta Mazedonia ditu, ekialdean Tesalia, hegoaldean, Anbraziako golkoa eta Etolia, eta mendebaldean Jonikoa. Antzinate klasikoan erdialdeko eta iparraldeko zatiek Molosia izeneko lurraldea osatzen zuen; Pindo mendilerroak banatzen du eskualde hau Tesaliatik.
Eskualde menditsua da. Garia eta beste labore batzuk, barazkiak, fruituak, olibak eta tabakoa lantzen dira, batez ere.

## Historia

Antzinatean erresuma askea izan zen. Sarri izan zituen gerrak Mazedoniarekin, Molosiako erregeek eta Filipo II.a Mazedoniakoak adiskidetasun ituna sinatu zutelarik izan ezik. Izan ere, Filipo Epiroko Olinpiarekin ezkondu zen; haien seme izan zen Alexandro Handia, Mazedoniar Inperioaren sortzailea.
K.a. IV. mendearen amaieran eta K.a. III. mendearen hasieran izan zuen Epirok bere garairik gorena, Pirroren erregealdian. Hiri nagusia Dodona zen, Molosian kokatua, eta ospetsua zen bere orakuluagatik. Alexandro I.a Epirokoak, berriz, Butrint hirian ezarri zuen bere egoitza. Erromaren kontra garaile atera zen, K.a. 146an Emilius Paulusek eskuratu zuen arte.
IV. mendearen amaieran, Teodosio enperadoreak Erromatar Inperioa banatu zuelarik, Bizantziar Inperioaren zati bilakatu zen. 1205-1318 bitartean, Epiroko Despoterriaren erdigunea izan zen. 1430an, Otomandar Inperioaren esku geratu zen, baina bertako biztanleek saio ugari egin zituzten haiek kanporatzeko (Skanderbeg, 1444-1468; Ali Paxa Ioaninakoa, 1788-1822).
Balkanetako Gerraren (1912-1913) ondoren, Greziaren zati bihurtu zen, herrialdeko mendebaldeko muturreko Epiro prefektura edo periferia osatuz. Epiroren iparraldeko zatia Albaniaren zati da 1944tik (Iparraldeko Epiro).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2021/12/15 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 142. arauaː Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q565751
* Multimedia: Epirus / Q565751
# Epiroko Despoterria

Epiroko Despoterria, Epiroko Printzerria (grezieraz: Δεσποτάτο της Ηπείρου) edo Artako Despoterria ere deitua, Epiro eskualdean sortutako estatua izan zen, 1204an, Konstantinopla gurutzatuen esku erori eta Konstantinoplako Latindar Inperioa eratu ondoren. 1205 eta 1358 bitartean existitu zen.

## Historia

1204an gurutzatuek Konstantinopla konkistatu zuten, eta Pemaneoko guduan garaipena lortu ondoren (1204ko abendua) Bitinian sartu ziren. Konstantino Laskaris enperadorea borrokan hil zen 1205eko urtarrilean eta bere anaia Teodoro I.a Laskaris Nizeako enperadore izendatua izan zen. Baina Konstantinoplako aitalehena zen Joan X.a Kamatherosek, Traziara ihes egin zuena, ez zuen Nizeara joan izan nahi Teodoro koroatzera. Bulgariarrek Trazia 1205eko otsailean inbaditu zuten armada kumanoen laguntzarekin, eta, aldi berean, Teodorok porrot lazgarri bat jasan zuen gurutzatuen aurka, orain latindar deituak, Adramitioko guduan. Latindarrek ia Trazia guztia eta Bitinia okupatu zituzten, Saint Pol (Demotikako konderria) eta Luis Bloisekoa (Bitiniako Dukerria) kondearen kontura dukerri bihurtu zituztenak.
Traziako greziarrak matxinatu egin ziren, eta Demotika eta Adrianopolisek euren burua bulgariarri eman zieten. Filipopolis, nominalki Rainiero Trithekoari emandako dukerri baten buru zena, setiatua izan zen. Baldintza hauetan, Nikopoliseko bizantziar gobernaria zen Mikel I.a Angel Komnenok bere burua despota izendatu zuen eta bere domeinuak hedatu zituen hiriburu bezala Arta izendatuz.

## Erreferentziak

* ↑ Facaros, Dana; Theodorou, Linda. (2003-5-1). Greece. New Holland Publishers, 412 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187684
* Multimedia: Despotate of Epirus / Q187684
# Etxe (argipena)

Etxe hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
* Etxe: Gizakia bizitzeko prestatzen den edozein eraikuntza.
* Iñaki Etxezarraga "Etxe": euskal abeslaria.
# Etxe Arrosa

Etxe Arrosa (gaztelaniaz: Casa Rosada) Argentinako Buenos Aires hiriburuan dagoen eraikina da. Bertan Argentinako Presidentearen bulegoa dago. Eraikin hau Balcarce kalearen 50. zenbakian dago, Plaza de Mayo enparantza ezagunaren aurrean. Bere ezaugarri nagusiena arrosa kolorekoa izatea da, eta Buenos Aires Hiriko eraikin ospetsuenen artean kokatzen da. Horretaz gain, Gobernuaren Etxeko Museoaren egoitza ere bada, hau herrialde honetako presidenteekin zerikusia duten objektuez osatuta dago. Historia Monumentu Nazionala izendatua izan da.

## Iruditegia

* Plaza de Mayo enparantzatik ikusita
* Presidentearen bulegoa
* Soinen aretoa
* Areto zuria
* Etxe Arrosaren ikuspegi orokorra

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Etxe Arrosaren webgune ofiziala (Gaztelaniaz) (Ingelesez)
* Etxe Arrosako Museoaren webgune ofiziala (Gaztelaniaz) (Ingelesez)
* Datuak: Q478926
* Multimedia: Casa Rosada, Buenos Aires / Q478926
# Etxe Horia (Van Gogh)

Etxe Horia (nederlanderaz: Het gele huis), izenburu alternatiboa Kalea (De straat) 1888an Vincent Van Gogh herbeherear margolariak burututako olio-pintura bat da.
Gaur egun Amsterdam hiriko Van Gogh Museoan ikusgai dago.

## Testuingurua

Etxean Van Goghek maiatzaren 1ean alokairuan hartutako 4 geletako estudioa zegoen, berea zela sentitu nahi zuen etxe batean bizitzen jarri nahi baitzuen. Etxea Frantziako Arles hiriko Lamartine plazaren 2. zenbakian zegoen. Irailaren 17an bertara lekualdatu zen, eta bere gutunek garai hartan bizi zuen baikortasun bolada islatzen dute. Hauetako batean anaiari honela idatzi zion:
| « | Theo anai maitea, azkenean bide zuzenean gaude. Zinez, etxerik gabe egoteak eta kafetegietan bizitzeak ez du axola, bidaiari gisa eta gaztea zarenean, baina hau jada niretzat jasangaitza bilakatu da. | » |
Margolariaren asmoa etxean Theorekin eta estudioko kideekin elkarbizitzea zen. Gertakizuna bere margolanen bilakaeraren aldaketaz jabetzearekin bat dator.
Gerora, etxeak hainbat zaharberritze izan zituen. Bigarren Mundu Gerran zehar, 1944ko ekainaren 25ean Aliatuek burututako bonbardaketa baten ondorioz kalteak jasan, eta azkenean eraitsia izan zen.

## Kanpo estekak

* Etxe Horia, Vincent Van Gogh Museoa (Ingelesez)
* Datuak: Q2200610
* Multimedia: The Yellow House (F464) / Q2200610
# Etxe Zuria

Etxe Zuria (ingelesez: White House) Estatu Batuetako Presidentearen bizilekua eta egoitza nagusia da. Washington, DCn kokatua dago, Pennsylvania Hiribideko 1600. zenbakian. Presidentearen etxea bertan dagoenez askotan Etxe Zuria erabiltzen da Estatu Batuetako politika baten inguruan hitz egiteko, metonimia moduan.

## Historia

Eraikina estilo errenazentista neogreziar edo neoamerikarrean eraikia izan zen. George Washingtonek pentsatua, 1790ean James Hoban irlandar arkitektoak eraikina diseinatu zuen, eta 1792ko urriaren 12an Pedro Casanave nafar merkatariak lehen harria ipini eta eraikuntza lanak zuzendu zituen. Etxe Zuriaren kokalekua, Pierre Charles L'Enfantek aukeratu zuen; alegia, Washington hiriaren planifikazioa egin zuen arkitektoak.
Washington hiria Estatu Batuen hiriburu administratibo izateko diseniatu zuten propio, eta Etxe Zuria zen eraikin nagusia. 1812ko angloamerikar gerran, britaniarrak Washingtonera heldu ziren 1814ko abuztuan, eta su eman zioten estatubatuarren sinbolo handienari, Etxe Zuriari. Kronikek diotenez, hura zen Washingtongo eraikin aipagarri bakarra. Hala ere, egitura sendoa zuen, eta britaniarrek lanak izan zituzten sua zabaltzeko. James Madisonek Washingtonen erretratua salbatu zuen. Harrezkero, inoiz ez da atzerritar indarrik Washingtonera heldu (eta suntsitu).
1941eko abenduaren 7an hegazkin japoniarrek Pearl Harborri eraso zioten eta estatubatuarrak etsaiak alde guztietan ikusten hasi ziren. Luftwaffek Londres bonbardatu izanak paranoia areagotu besterik ez zuen egin. Hartara, Eguberrien atarian, AEBetako goi kargu militar batek erasoez babesteko protokolo sorta diseinatu zuen.
Bonbardaketak gauez izan ohi ziren, eta horregatik Gabonetako argiak murriztu zituzten, eraikin publiko nabarmenetan batik bat. Etxebizitza partikularretan zuhaitza etxe barruan jartzeko gomendatu zuten. Gainera, eraikin nagusietako kupulak, teilatuak eta terrazak beltzez margotzen hasi ziren, gaueko iluntasunean kamuflatzeko. Etxe Zurian gortina beltzak eta leiho blindatuak jarri zituzten eta fatxada beltzez margotzeko asmoa ere bazuten, Franklin Delano Roosevelt presidenteak ezezko borobila eman zuen arte. Baina Laffayette plazako ohiko zuhaitza ez jartzea onartu zuen eta horren ordez aurrerantzean ere Zuria izango zen Etxearen hegoaldeko lorategian ipini zuten.

## Eraikinaren egitura

Etxe Zuriak lurpeko hainbat solairu dauzka, kanpotik ikusten denaz gain. Horrela, Etxe Zuriak honakoak dauzka:
* 6 solairu eta 5,100 m².
* 132 gela eta 35 bainugela eraikineko goiko bi solairuetan
* 412 ate
* 147 leiho
* 28 tximinia
* 8 Eskailera-maila
* 3 igogailu
* 5 Sukaldari
* 5,000 bisitari egunero
* 1,825,000 bisitari urtero

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak
* 1 2 Nagore Irazustabarrena, «Etxe Zuria beltzez margotu zuten ia», Argia, 2014-12-07, CC-BY-SA lizentzia

## Kanpo estekak

* Etxe Zuriaren webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q35525
* Multimedia: White House / Q35525
# Etxe-sartze

Etxe-sartzea antzina Euskal Herrian ezkontza ondoren ezkonberriek altzarien garraio eta euren etxe berrian sartzeko erritualari deitzen zitzaion. Gehienbat baserri giroa burutu ohi zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257361
# Etxe Bihurria

Etxe Bihurria (ingelesez: Crooked House) Agatha Christiek idatzitako eleberria da. 1949an argitaratu zen. 2018an euskarazko itzulpena argitaratu zuen Igela argitaletxeak.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Leonides familiako hiru belaunaldi elkarrekin bizi dira, Aristide patriarkaren hegalen pean. Aristide hilda agertzen da eta senide guztiek daukate eragingarri bat hura hiltzeko; inork ez du zuribide argirik. Izan ere, guztiek zekiten Aristidek begi-zainketarako erabiltzen zuen botikak pozoi hilgarri bat zeukala, seme-alaba eta biloben aurrean hark halaxe azaldu baitzien.

## Pertsonaiak

* Aristide Leonides: Familiako patriarka, oso gizon aberatsa. Esmirnan jaioa, Londresera joan zen bizitzera, 24 urte zituenean. Pozoituta erail dute, 87 urte dituela.
* Charles Hayward: Narratzailea, Sophia Leonidesen senargaia.
* Sophia Leonides: Aristideren biloba, Philip eta Magdaren alaba.
* Brenda Leonides: Aristideren bigarren emaztea; duela hamar urte ezkondu zen berarekin, 24 urte zituela. Senide guztiek gorrotoa diote.
* Roger Leonides: Aristideren lehenengo semea.
* Clemency Leonides: Roger Leonidesen emaztea; zientzialaria.
* Philip Leonides: Aristideren bigarren semea.
* Magda West: Philip Leonidesen emaztea; antzezle kaskarra.
* Edith de Haviland: Aristideren lehenengo emaztearen (Marcia) ahizpa ezkongabea; ahizpa hiltzean leonidestarren etxera joan zen bizitzera, ilobak zaintzearren.
* Eustace Leonides: Aristideren biloba, Sophiaren 16 urteko neba.
* Josephine Leonides: Aristideren biloba, Sophiaren 12 urteko ahizpa.
* Laurence Brown: Eustaceren eta Josephineren irakaslea; Brendarekin maiteminduta dago.
* Janet Rowe (Nanny): Leonidestarren haurtzaina.
* Taverner inspektoreburua: Scotland Yardek kasua esleitu dion ikertzailea.
* Sir Arthur Hayward (Agurea): Scotland Yardeko komisario laguntzailea; Charles Haywarden aita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q465492
# Etxe Gorria (Hendaia)

Etxe Gorria (frantsesez Maison Rouge) Lapurdiko Hendaia udalerrian dagoen etxe bat da. Etxeak izena kanpoaldetik duen kolore gorri bizi eta ikusgarriari zor dio.
1993ko azaroaren 29tik aurrera Lapurdiko monumentu historikoen zerrendaren barnean sailkatua dago.

## Kokalekua

Zitroinondo karrikaren 2. zenbakian dago.

## Historia

1910-1911 artean berez Parisen bizi zen Edmond Durandeau (1870-1960) arkitektoak eraiki zuen. Lehen Mundu Gerran bere bizilekua bilakatu zen, 1921an karrika aldeko hegal bat eraikiz handitu zen. 1928an terraza eta pergoladun patio bat gehitu zitzaizkion, Art Déco estiloko iturri baten eta François-Léon Sicard eskultorearen Atena Partenos greziar jainkosaren eskultura baten inguruan egituratua.

## Kanpo estekak

* Etxe Gorria. Frantziako Kultura Ministerioaren webgunea (Frantsesez)
* Datuak: Q22968694
# Etxe barruko arrastatze

Etxe barruko arrastatzea edo etxeko espetxealdia, beste batzuen osagarri gisa edo nagusitzat, herrialde ezberdinetako kode penal gehienetan agertzen den zigorra da.
Honela definitzen da: «espetxez kanpo betetzen den kondenatu edo akusatu baten mugimendu- eta komunikazio-askatasuna kentzea, bai bizilekuan bertan, bai kaltetuak proposatuta epaia eman duen auzitegiak ezarritako beste batean».

## Erabilera

Etxe barruko arrastatzea egoera berezietan erabiltzen dute, eta kondenatua ezin da espetxean sartu edo ez da espetxean sartu behar. Kasu horietan egongo lirateke delitu txikiagoa izan dutenak eta, beraz, askatasun-gabetzeak gehiegizko kargua dakartenak; baita adin aurreratuko kasuetan ere, pertsona batzuk beren kargura dituztenean edo etxebizitza batean geratzea eskatzen duen nahasmendua dutenean.
Atxiloketa kautela-neurri bat izan daiteke, prebentziozko espetxeratzearen alternatiba, ikerketa kriminalaren fasean edo inputatua kontrolpean geratzea komeni dela adierazten duen beste edozein zirkunstantzia, prozedura penalaren helburuak ziurtatzeko.
Justizia militarrean, etxeko espetxealdia ohiko figura da krisi larriko egoeretan, buruzagi eta ofizialen kontzentrazioa edo taldekatzea eta unitate armatuekiko harremana saihestu nahi denean. Kasu horietan konfinamenduarekin parekatzen da.
Atxiloketa behin-behineko egoera izan ohi da, eta, zigor osagarria bada, zigor nagusia betetzearekin amaitzen da, eta gainerako kasuetan, askatasun-gabetzeak prozeduran duen garrantzia galdu duenean. Egoera askotan, bereziki delitu baten ikerketa denean, atxiloaldiaren ordez prebentziozko espetxeratzea ezar daiteke, epaileak ohartarazten dituen delituen larritasunaren arabera.

## Ondorioak

Zigorrak kondenatuaren mugimenduak etxebizitza jakin baten barrura mugatzen ditu, eta ezin da etxebizitza horretatik irten, epailearen baimena izan ezik. Kasuen eta legedien arabera, kanpoko bisitak eta komunikazioak mugatuta edo debekatuta egon daitezke. Gainera, neurri hori duen kondenatua etengabe zainduko dute poliziek, dagokion epaileak emandako kondena bete dezan.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q320994