OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ladislao II.a Poloniakoa

Jogaila, gero Ladislao II.a Jagellon (Vilna, c. 1362-Horodok, 1434ko ekainaren 1a) Lituaniako duke handia (1377-1434) eta, beranduago, Poloniako erregea (1386-1434) izan zen, lehenik Eduvigis bere emaztearen ezkontide bezala 1399ra arte, eta ondoren errege bezala hil zen arte. Lituania 1377tik gobernatu zuen.
Jentil jaio zen, baina, Poloniako erregina zen Eduvigisekin ezkontzeko asmoz, 1386an katolizismora bihurtu zen, eta Ladislao (polonieraz: Władysław) izena hartu zuen Krakovian; orduan Eduvigis erregina gaztearekin ezkondu zen, eta Poloniako errege koroatu zuten Ladislao II.a Jagellon izenaz. 1387an Lituania kristautasunera bihurtu zuen. Bere bakarkako erregealdia Polonian 1399an hasi zen, Eduvigis erregina hil zenean, eta beste hogeita hamabost urte iraun zuen, polako-lituaniar batasunaren hasiera markatuz. Poloniako Jagellondarren sortzailea izan zen. Jagellondarrek Polonia eta Lituania gobernatu zituzten 1572 arte, eta Behe Erdi Aroan eta Aro Modernoaren hasieran erdialdeko eta ekialdeko Europan eragin handia izan zuten. Jogailaren erregealdian, polako-lituaniar estatua kristau munduko handiena izan zen.
Jogaila Erdi Aroko Lituaniako azken jaun paganoa izan zen. Didysis Kunigaikštis (euskaraz: «printze handia») titulua izan zuen. Poloniar agintea lortu ondoren, Krewoko Batasunari esker, polako-lituaniar estatuak Ordena Teutonikoari aurre egin behar izan zion. Jogailak 1410eko Grunwaldeko guduan lortutako garaipenari esker, poloniar eta lituaniar mugak babestu zituen eta Europan polako-lituaniar aliantzaren boterearen hasiera ezarri zuen. Ladislaoren garaian, Polonia handitu eta herrialdearen "Urrezko Aroa" deiturikoa hasi zen.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Elizabeth Bonifacia of Poland
Hedwig Jagiellon
Ladislao III.a Poloniakoa
Gediminas
Ladislao II.a Bohemiakoa eta Hungariakoa
Olgierd
Jewna
Hedwig Jagiellon, Duchess of Bavaria
Ladislao II.a Poloniakoa
Aleksandr Mikhailovich of Tver
Kasimiro Jagellondarra
Uliana of Tver
Anastasia of Galicia
Joan I.a Alberto
Alexandro Jagellondarra
Sophia Jagiellon, Margravine of Brandenburg-Ansbach
Kasimiro IV.a Jagellon
Elisabeth Jagiellon
Sigismundo I.a Poloniakoa
Frederick Jagiellon
Elizabeth Jagellon
Anna Jagiellon
Barbara Jagellondarra
Elisabet Jagellondarra :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54049
* Multimedia: Wladislaus II of Poland / Q54049
# Ladislao Hil ostekoa

Ladislao Hil ostekoa (hungarieraz: Utószülött László; kroazieraz: Ladislav Posmrtni; txekieraz: Ladislav Pohrobek; alemanez: Ladislaus Postumus; Komárno, 1440ko otsailaren 22a - Praga, 1457ko azaroaren 23a) Austriako dukea eta Hungaria, Kroaziako eta Bohemiako erregea izan zen.
Alberto Habsburgokoaren hil osteko semea izan zen. Ama Elisabet Luxenburgokoa izan zen. Bere amak 1440ko maiatzaren 15ean Hungariako errege koroatzea lortu zuen, Ladislao V.a izenarekin. Hala ere, Hungariako Parlamentuak koroatzea baliogabetzat jo zuen eta gerra zibila hasi zen. Ladislaok bere haurtzaroa bere osaba Frederiko III.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren gortean errefuxiatuta bizi izan. 1452an errege administrazioa berrezarri zen Hungarian eta 1453an Ladislao Bohemiako errege koroatu zuten. Bat-batean hil zen hamazazpi urte zituela, otomandarren eta Hunyadi familiaren aurkako borroka garai iskanbilatsu batean.
* Datuak: Q116382
* Multimedia: Ladislaus V of Hungary / Q116382
# Ladislao IV.a Vasa

Ladislao IV.a Vasa edo Ladislao IV.a Poloniakoa (Łobzów, Bi Nazioen Errepublika, 1595eko ekainaren 9a - Merkinė, Bi Nazioen Errepublika, 1648ko maiatzaren 20a) Poloniako erregea, Lituaniako duke handia, Suediako errege titularra eta Errusiako tsarra izan zen.
Sigismundo III.a Vasa eta Ana Austriakoren semea izan zen. Bere aita Sigismundo Suediako errege kargutik kendu zuen bere osaba Karlos IX.ak. Emaitza, errege poloniarren suediar tronua eskatzeko borroka luze bat eta bi herrialdeen arteko gerra bat izan zen.
1610ean, boiardoek Errusiako tsarra aukeratu zuten, Poloniako armadak Mosku okupatu ondoren. Hala ere, ortodoxo bihurtzeari uko egiteak bere erregealdi aukerak zapuztu zituen.
Garai hartan, hainbat kanpaina militarretan parte hartu zuen. Horrela, errusiarren, otomandarren eta suediarren aurka borrokatu zen.
1632an bere aita hil zen eta Ladislao Poloniako errege aukeratu zuten. Sigismundoren heriotza probestuz, Mikel I.a Errusiakoa tsarrak muga zeharkatu eta Smolensk hiria setiatu zuen. Ladislaok infanteria eta artilleria modernoak erabiltzeak irabazi zuen.
1633-34an Otomandar Inperioaren aurkako gerra bat gertatu zen, eta 1635ean suediarrekin armistizio bat sinatu zen.
Harreman gogorrak izan zituen Habsburgotarrekin eta Cecilia Renata Habsburgokoarekin ezkondu zen. Emaztea hil ondoren, Maria Luisa Gonzagarekin ezkondu zen.
Ez zuen semerik bizirik atera eta Joan II.a Kasimiro Poloniakoa anaia izan zuen oinordeko.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Joan III.a Suediakoa
Sigismundo III.a Vasa
Władysław Konstanty Waza
Katalina Jagellondarra
Ladislao IV.a Vasa
Sigismund Casimir of Poland
Karlos II.a Austriakoa
Anne of Austria, Queen of Poland
Maria Anna Izabela Wazówna
Maria Anna of Bavaria :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54054
* Multimedia: Wladislaus IV of Poland / Q54054
# Lara Martorell

Lara Martorell Via (Palma Mallorcakoa, 1987ko abuztuaren 18a) espainiar emakumezko aktore transgeneroa da.
2019tik Ángela Betanzos izeneko pertsonaia antzezten du Servir y proteger espainiar telesail poliziakoan. Lan horrekin, Espainiako eguneroko telesail batean ohiko pertsonaia baten rolean aritu den lehen pertsona transgeneroa bihurtu zen.

## Filmografia
### Filmak

| Urtea | Izenburua | Pertsonaia | Oharrak |
| 2019 | Pullman | Yoima | |

### Telesailak

| Urteak | Izenburua | Pertsonaia | Oharrak |
| 2020 | Veneno | Fanny | |
| 2019 | Servir y proteger | Ángela Betanzos | |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «'Servir y proteger' derriba otra barrera con el fichaje de la actriz trans Lara Martorell» Vertele 2019ko maiatzak 29 (Noiz kontsultatua: 2019ko maiatzaren 31n).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64178801
# Lara Odriozola

Lara Odriozola Garmendia (Legazpi, 1975) gipuzkoar idazlea da.

## Ibilbidea

Deustuko Unibertsitatean filologia inglesa ikasi zuen. Bere herriko ikastola batean egiten du lan, Ingelesa eta Gaztelera irakasten. Idazteak urte askoz Odriozolaren zaletasuna izan zen eta 2022an bere lehen eleberria argitaratu zuen. Ictus izeneko gaztelerazko eleberria izan zen, eleberri beltzaren generoan.

## Lanak

* Ictus (2022)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Webgune ofiziala
* Datuak: Q117450536
# Lara Sajen

Lara Sajén Fleitas, ezagunagoa Lara Sajen artista-izenez, (Campana, Buenos Airesko probintzia, Argentina, 1977ko irailaren 22a) argentinar dantzaria, abeslaria eta reality showetako partaidea da.

## Bizitza

Buenos Airesko probintziako Campana hirian jaio zen 1977ko irailaren 22an. Argentinan dantzari-lanetan ibili ondoren, 2004ko maiatzean Madrilera joan zen dantza-ikuskizunak egitera. Bertan Chuecako agertokietan antzeztu zuen. Ikuskizunek izan zuten harrera onagatik Madrilen bizitzen jarri zen.

## Diskografia
### EPak

* Y tú de qué vas? (2014)

### Singleak

* Escandalosa (2014)
* Peligrosa (2015)

## Filmografia
### Filmak

| Urtea | Izenburua | Pertsonaia | Oharrak |
| 2015 | A cambio de nada | Sexu-langilea | |

### Telesailak

| Urtea | Izenburua | Pertsonaia | Oharrak |
| 2014 | Fantasmagórica | Cuqui | Bi ataletan |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «¿Recuerdas el posado que hizo Lara Sajen, la aprendiz de 'Maestros de la costura',para 'Interviú'?» Exclusiva Digital 2019-02-15 (Noiz kontsultatua: 2022-06-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20644666
* Multimedia: Lara Sajen / Q20644666
# Lara Gonzalez (argipena)

Lara Gonzalez izan daiteke:
* Lara González Oteitza (1986- ), nafar gimnasta.
* Lara Gonzalez Duarte (1994- ), gipuzkoar saskibaloi-jokalaria.
# Lara Gonzalez Duarte

Lara Gonzalez Duarte (Donostia, Gipuzkoa, 1994ko azaroaren 1a) euskal saskibaloi-jokalaria da, antolatzaile postuan jokatzen duena. Gaur egun, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan aritzen den IDK Gipuzkoa taldean jokatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Espainiako Saskibaloi Federazioa. Lara Gonzalezen emaitzak eta estatistikak. (Noiz kontsultatua: 2017-05-29).
* Datuak: Q30088070
# Lara Lor-Van

Lara Lor-Van, oro har Lara deitua, DC Comicsen fikziozko pertsonaia bat da. Lara, Kripton planetako antzinako astronauta bat eta Supermanen ama biologikoa da. Lara, Jor-El zientzialariaren emaztea da.
Supermanen lehen, bigarren eta laugarren filmetan, Lararen papera Susannah Yorkek egiten du.
Larari, ohi, bere izenagatik bakarrik erreferentzia egiten zaio. Kriptondarren deskribapen gehienak euren kulturan, emakumeek, euren aitaren izen osoa, ezkondu aurretik abizen bezala erabiltzen dituztela adierazten du, eta ohi, bere lehen izenak, soilik ezkondu ondoren erabiltzen ditu. Honela, "Lara Lor-Van" oraindik ezkongabe zegoenean Larak zuen abizen osoa da, Lor-Van, bere aitaren izena den bitartean.
Bere Bakardadearen Gotorlekua eraiki ondoren, Supermanek, bere hildako guraso biologikoak ondratu zituen euren jaiotzako planeta zen Kripton eusten ari diren Jor-El eta Lararen estatua batekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2526061
# Lara González Oteitza

Lara González Oteitza (Iruñea, Nafarroa, 1986ko apirilaren 14a) gimnasta nafarra da, eta gimnastika erritmikoaren modalitatean aritzen da.
2008ko Pekingo Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen lehen aldiz taldekako gimnastika erritmikoko proban. Han, bere ahizpa Bárbararekin izan zen taldean.
2008an gimnastika utzi eta hainbat lanetan aritu da. 2011tik aurrera, fisioterapeuta eta modelo moduan lan egin du, Señoretta bezalako enpresentzat.
# Lara Gut-Behrami

Lara Gut-Behrami (Sorengo, 1991ko apirilaren 27a) eskiatzaile suitzarra da. 2022ko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen Alpetar eskiko Super-G proban.

## Ibilbidea

15 urte zituela egin zuen debuta nazioarteko txapelketa batean eta 2007an Munduko gazte mailako txapelketan zilarrezko domina eskuratuzuen alpetar eskiko jaitsiera proban. 2008an Europako Kopako lau proba irabazi zituen jarraian eta abenduan Munduko Kopako aurreneko proba irabazi zuen. Saint Moritzeko super-G proba izan zen eta garaipena lortzen zuen eskiatzaile gazteena izan zen, 17 urte eta 237 egun baitzituen orduan.
2014ko Sotxiko Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen jaitsiera proban. Urte berean Munduko Kopako Super-G sailkapena irabazi zuen eta orotako sailkapen nagusian hirugarren postuan amaitu zuen.
2017ko Munduko txapelketa Saint-Moritzen izan zen eta Super-G proban brontzezko domina eskuratu zuen. Konbinatuan parte hartzen ari zela belauneko lesio larria izan zuen, eta denboraldia bakarrik ez, 2018ko Pyeongchangeko Jokoak ere galdu zituen.
Bi urte baino gehiago pasa ondoren 2020ko otsailean irabazi zuen hurrengo proba, Crana-Montanako aldapako proba. 2020-2021 denboraldia bikaina izan zuen Super-G proban, Petra Vlhová eslovakiarrarekin lehia estuan. Horren isla 2021ean Cortina d'Ampezzon jokaturiko Munduko Txapelketatan irabazi zituen hiru dominak, bi urrezko eta brontzezko bat.
2022ko Pekingo Jokoetan brontzezko domina lortu zuen Eslalom erraldoiean eta ondoren txapeldun olinpikoa izan zen Super-G proban.

## Txapelketak

Neguko Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2014 | Sotxi ( Errusia) | 03 ! | Jaitsiera |
| 2022 | Pekin ( Txina) | 01 ! | Super-G |
| 2022 | Pekin ( Txina) | 03 ! | Eslalom erraldoia |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2009 | Val-d'Isère ( Frantzia) | 02 ! | Jaitsiera |
| 2009 | Val-d'Isère ( Frantzia) | 02 ! | Konbinatua |
| 2013 | Schladming ( Austria) | 02 ! | Super-G |
| 2015 | Beaver Creek ( Austria) | 03 ! | Jaitsiera |
| 2017 | Saint-Moritz ( Suitza) | 03 ! | Super-G |
| 2021 | Cortina d'Ampezzo ( Italia) | 01 ! | Super-G |
| 2021 | Cortina d'Ampezzo ( Italia) | 01 ! | Eslalom erraldoia |
| 2021 | Cortina d'Ampezzo ( Italia) | 03 ! | Jaitsiera |
| Munduko txapelketak (Gazte mailan) ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2007 | Altenmarkt im Pongau ( Austria) | 02 ! | Jaitsiera |
| 2008 | Formigal ( Espainia) | 02 ! | Jaitsiera |

## Erreferentziak

* ↑ «Alpine Ski Database - Ski Legends' Home» ski-db.com (Noiz kontsultatua: 2022-02-11).
* ↑ «Alpine Skiing: Events & Places» web.archive.org 2014-02-12 (Noiz kontsultatua: 2022-02-11).
* ↑ (Ingelesez) «Defending World Cup ski champion Lara Gut tears ACL, but she should be back for Olympics» Washington Post ISSN 0190-8286. (Noiz kontsultatua: 2022-02-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30293
* Multimedia: Lara Gut-Behrami / Q30293
# Babakin (kraterra)

Babakin kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ22 lau-angelukoan dago. 19,2 kilometroko diametroa du. Izena Georgy Babakinren omenez darama.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q797572
* Multimedia: Babakin (lunar crater) / Q797572
# Babakotia

Babakotia lemurren genero bat izan zen, Madagaskarren bizi zena. Espezie bakarra ezagutzen dugu -babakotia radofilai izenekoa- duela 3.000 urte inguru bizi zena. Palaeopropithecus, Archaeoindris eta Mesopropithecus generoekin batera, iraungitako Palaeopropithecidae familia osatzen zuen. Egun aztarna subfosilak baino ez ditugu.

## Erreferentziak

* ↑ Wilson, J.M.; Stewart, P.D.; Ramangason, G.-S.; Denning, A.M.; Hutchings, M.S.. (1989). «Ecology and conservation of the crowned lemur at Ankarana, N. Madagascar with notes on Sanford's lemur, other sympatrics and subfossil lemurs» Folia Primatologica 52: 1–26. doi:10.1159/000156379..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q292054
* Multimedia: Babakotia / Q292054
* Espezieak: Babakotia
# Baba Nobuharu

Baba Nobuharu (japonieraz: 馬場 信春, 1514/15 – 1575eko ekainaren 29a) , Baba Nobufusa bezala ere ezaguna, Sengoku aroko samurai japoniar bat eta Takeda Shingenen hogeita lau jeneral deritzenetako bat izan zen, Takeda Shingen gehien fidatzen zen jeneralak zirenak. Babak, Mikatagaharako guduan eta Nagashinoko guduan borrokatu zuen, non Takeda Katsuyoriren armadaren erasoko eskuin hegalaren buruzagitza izan zuen.
Takeda Shingenek Fukashi gaztelua hartu zuenean (gaur egun Matsumoto gaztelua) 1550ean, Babaren kargu utzi zuen. 1573an gertatu zen Mikatagaharako guduan, berak gidatu zuen armada aurreratua Tokugawa Ieyasuren armadari eginiko jazarpenean, armada hau, Hamamatsu gaztelura itzultzen ari zenean. Babak, gazteluko ateak irekita zeudela ikusi zuenean, tranpa batera zihoala uste izan zuen, eta, beraz, ez zuen jazarpena jarraitu. Nagashinoko guduan hil zuten Baba borrokan, bi samuraik aldi berean eraso zutenean, burua moztuz.
Koyo Gunkanen, Shingenek, Babari, kontu garrantzitsuei buruz etengabe laguntza eskatzen ziola ziurtatzen da. Nagashinoko guduaren aurretik, Babak, parte hartu zuen aurreko 21 guduetan, zauri bakar bat ere jaso ez izanaren ospea zuen.
* Datuak: Q1204342
* Multimedia: Baba Nobuharu / Q1204342
# Babak portugaldar erara

Babak portugaldar erara (portugesez: favas à portuguesa) edo babak txorizoarekin (portugesez: favas com chouriço) Portugalgo gastronomian ezaguna den baba platera da. Plater honen osagai nagusiak, babak, txerrikiak( saiheskia, txorizoa, odolki eta urdaia), tipula, baratxuri, martorri eta menda dira. Babak, oliba oliotan sueztitutako tipula, baratxuri, menda eta martorriarekin kuzinatzen dira, ondoren txerriki frijituarekin nahasteko. Normalean entsalada berde batekin zerbitzatzen dute.

## Kanpo estekak

Sukaldaritza_liburua/Errezetak/_Favas
* Datuak: Q10280348
# Baba O'Riley

Baba O'Riley (batzutan modu okerrean Teenage Wasteland deitua, Nerabetzaro Hutsala) The Who britainiar rock taldearen abesti bat da. 1971ko izen berdineko Who's Next (Nor Da Hurrengoa?) diskoaren barnean argitaratua izan zen.
Rolling Stone aldizkariak historia guztiko 500 abesti onenen zerrendako 349 postuan ipini zuen, eta Time aldizkarik historia guztiko 100 abesti onenen zerrendaren barnean sartu zuen.
Gaur egun, CSI: NY estatubatuar telesaila ospetsuaren sarrerako abestia izateagatik ospetsua da. Bestalde iragarki ugaritan agertu eta musika talde ugarik abesti honen bertsioak moldatu izan ditute, tartean Pearl Jam eta Dropkick Murphys.

## Kanpo estekak

* Baba O'Riley abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q787812
# Baba ghanoush

Baba ghanoush (arabieraz: بابا غنوج‎) arabiar sukaldaritzako eta sukaldaritza mediterraneoko pasta tipiko bat da, berenjena purez egina. Ogi zapalarekin jan ohi da.
Osagai nagusia berenjena errea da, eta harekin nahasten dira tahina (sesamo hazi ehoak), limoi ura, baratxuria, mingranondo xarabea eta kuminoa. Kontsumitzeko unean, oliba olioarekin aletzen da, eta sarritan mingranondoren pipitak gehitzen zaizkio, edo, bestela, fruta horren zukua erabiltzen da eltxoan, olioarekin nahastuta.
Tradizio herrikoiak dio hau plater gozo eta seduktorea dela, zaila egiten dela behin hasi eta gero jateari uztea, eta normalean jaten duten emakumeek gozotasun eta sedukzio ezaugarri berberak eskuratzen dituztela. Tradizio moralistenak dio, horregatik, zuhurra izan behar dela bere kontsumoan, bertutea arriskuan jar dezakeelako.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Salloum, Habeeb. (2012-02-28). The Arabian Nights Cookbook: From Lamb Kebabs to Baba Ghanouj, Delicious Homestyle Arabian Cooking. Tuttle Publishing ISBN 9781462905249..
* ↑ (Gaztelaniaz) Mutabal betinjan o baba ganuj. Puré de berenjenas o "vicioso y coqueto".
* Datuak: Q1072192
* Multimedia: Baba ghanoush / Q1072192
# Baba lurmuturra

Baba lurmuturra (turkieraz: Baba Burnu; grezieraz: Λεκτόν) Turkiako Anatolia eskualdeko lurrik mendebaldekoena da; beraz, Asia osoko lurrik mendebaldekoena da. Itsasargi bat dago Baba lurmuturrean. Antzina Lectum izena zuen.

## Ikus, gainera

* Asiako geografia
* Europako geografia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q527902
* Multimedia: Cape Baba / Q527902
# Babahoyo ibaia

Babahoyo ibaia Ekuadorko mendebaldeko ibai bat da, Guayas ibaiaren adarretako bat. Babahoyo hiritik gertu sortzen da, Los Ríos probintziaren hegoaldean. Ondoren hegoaldera egiten du, Guayas probintzia zeharkatuz, eta Guayaquilen Daule ibaiarekin bat egiten du Guayas ibaia sortuz.
# Azentu zorrotz

Azentu zorrotza ( ´ ) zenbait hizkuntzatan hainbat ezaugarri adierazteko erabiltzen den ortografia zeinua da (esate baterako, irekiera, intentsitatea edo tonua).
Gaur egungo euskaran ez da erabiltzen, baina 1936ko Espainiako Gerra Zibilaren aurretik nahiko orokortuta zegoen sabindar euskara idatzian ŕ hizkian erabiltzen zen, alegia, egungo rr bikoitzaren ahoskera adierazteko (eŕe, egun erre), baina gerra ondorenean erabilpena gainbehera joan zen eta euskara batuaren sorrerarekin jada 1970eko hamarkadaren amaieraldetik aurrera erabiltzeari utzi zitzaion.
Hizkuntza erromantzeetan zeinu arrunta da, batez ere frantsesean, baina baita katalan eta italieran ere, bokar itxiak adierazteko: katalanez, é [e] ahoskatzen da eta ó, [o]. Aldiz, portugesez alderantzikoa adierazten du, é eta ó bokal irekiak dira. Bestalde, gaztelania, katalan, galiziera eta portugesez azentu zorrotzak azentua daraman bokala intentsitate handiagoz ahoskatu behar dela adierazten du. Alegia, gaztelaniaz azentua deritzona: límite ("muga", izen proparoxitonoa) vs limite ("muga dezadan", "muga dezan", "muga dezazun", aditz paroxitonoak) vs limité ("mugatu nuen", aditz oxitonoa).
Polonieraz ó bokala itxiago eta biribilduago ahoskatu behar dela adierazteko erabiltzen da.
Galeseraz normalki intentsitatea hitzaren azkenaurreko silaban dago: hala ez bada, azentu zorrotzak zein silaba intentsitate handienaz ahoskatu behar den adierazten du. Bokalez gain, galeserak w eta y hizkiak ere onartzen ditu eta horiek ere batzuetan azentu zorrotza daramate (ẃ, ý), bi hizki horiek ere hizkuntza horretan bokal soinuak adierazten baitituzte.
Txekiera, eslovakiera, hungariera eta irlanderaz azentu zorrotzak bokal luzea adierazten du. Eslovakieraz, bokalez gain, ŕ eta ĺ hizkiak ere azentu zorrotza eraman dezakete.
Kroaziera, mazedoniera eta serbieraz ć hizkiak [ʨ] soinua adierazten du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q216042
# Azerbaijan (argipena)

Azerbaijan izan daiteke:
* Azerbaijan, Kaukasiako herrialderik handiena.
** Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialista, Sobietar Batasuneko errepublika (1936–1991).
** Azerbaijango Errepublika Demokratikoa, iraupen laburra izan zuen estatu burujabea (1918–1920).
* Irango Azerbaijan, Iran ipar-mendebaldeko eskualdea, administratiboki lau probintziatan banaturik dagoena:
** Mendebaldeko Azerbaijan
** Ekialdeko Azerbaijan
** Ardabil
** Zanjan
* Azerbaijan (eskualde historikoa), Mendebaldeko Asiako eskualde geografikoa eta historikoa.
# Azerbaijan (eskualde historikoa)

Azerbaijan Mendebaldeko Asiako eskualde geografikoa eta historikoa da, gaur egun Azerbaijango Errepublika eta Iranen artean banaturik dagoena.

## Historia

Urartu erresumako lurraldea izan ondoren, mediarren Akemenestar Inperioaren barnean geratu zen. VIII. mendean, arabiarrek hartu eta Islamera bihurtu zuten Azerbaijan. Persiarrek XVI. mendean hartu ondoren, turkiarren eta persiarren arteko gatazka iturria izan zen 1828an errusiarrek hartu zuten arte. 1920an Sobietar Batasuneko Errepublika Sozialista bihurtu zen; hegoaldea Iranen mende geratu zen 1938tik aurrera. Iparraldea 1991n independizatu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017/2/8 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12836408