# Harvey Keitel

Harvey Johannes Keitel (Brooklyn, New York, 1939ko maiatzaren 13a - ) Oscar Sarietarako izendatuta izan den estatubatuar aktore bat da. Antzeztu izan dituen filma ezagunenen artean hauek daude: Taxi Driver, The Last Temptation of Christ, Bugsy, Thelma & Louise, Reservoir Dogs, Pulp Fiction, The Piano, Smoke, Bad Lieutenant eta From Dusk Till Dawn.

## Biografia

Harvey Brooklynen jaio zen, New Yorken, 1939ko maiatzaren 13an. Inmigrante judu familia, poloniar jatorria zuen aitaren aldetik eta errumaniarra, berriz, amarenetik. Gora-beheraz beteriko haurtzaroa jasan zuen eta eskolatik bota zuten ez zelako joaten.
17 urte zituenean, AEBetako Itsas Armadan alistatu zen eta Libanoko gatazkan parte hartzeko aukera izan zuen. Auzoko mikrokosmoarekin hautsi eta bere beldur eta arazoak aurrez-aurre jarriko zituen esperientzia horretan.
New Yorkera itzuli zenean, lan ezberdinetan aritu zen, baina lankide batek interpretazio klaseak hartzeko aholkua eman zion, haurtzaroaz geroztik, Harveyk dislexia arazoak nozitzen baitzituen.
Horrela iritsi zen Manhattango Actor's Studiora eta Stella Adler eta Lee Strasberg bezalako irakasle esanguratsuak izan zituen.

## Lana

Keitelek antzerkian eman zituen lehen urteak, Martin Scorsese zuzendari gaztearen iragarkia ikusi zuen arte. Bere lehen filma izango zenerako -Who's That Knocking at My Door- aktore bila zebilen hura eta segituan hautatu zuten protagonista Harvey.
Zuzendari berarekin lan egiteko aukera izango zuen ondorengo urteetan, Street Scenes, Mean Streets'}} edo Taxi Driver lanetan, adibidez. Azken bi hauetan, garai hartan aktore berria zen Robert De Nirorekin egingo zuen lan Keitelek.
Harveyren karrerak zartarako handia jasan zuen Martin Sheenek bere ordea hartu zuenean Apocalypse Now filman. Une horretatik aurrera gero eta paper interesgarri gutxiago etorri zitzaion eta kalitate exkaxeko filmetan aritu behar izan zuen lanean. Eragin negatiboa izan zuen honek bere animoan eta lanbidea uztekotan ibili zen. Europara zuzendu zuen bere lana eta Bertrand Tavernier, Ettore Scola edo Ridley Scott bezalako zuzendariekin lan egiteko aukera izan zuen han. 1985ean, Miguel Bosérekin ere aritu zen The Knight of the Dragon filman.
Interpretazio bikainak egin arren, Keitelek ez zuen bere karreraren errekonozimendu garrantzitsurik jaso helduarora iritsi arte, 1990. hamarkadan. Kritikaren sari bat baino gehiago lortu zuen eta Oscar Sarietarako izendapena ere bai. Garai horretakoak dira sona handikoak izango ziren Reservoir Dogs, Pulp Fiction, The Piano, Thelma & Louise, Smoke edo Bad Lieutenant gogorra eta erabat aldatuko da bere ibilbidea.
Film komertzialetan lan egin badu ere, bere lan hoberenak zinema independentean egin ditu eta horren defendatzaile sutsua da.
Harveyren itxura indartsuak tipo gogorraren paperak ekarri dizkio film gehienetan eta enkasilatua izateko arriskuan egon da, baina sentsibilitate handia erakutsi du, era berean, beste hainbat lan egitekoan, hala nola, The Piano filmeko George Baines edo Ulysses' Gaze filmeko protagonista hunkigarria.
Aktore izateaz gain. Keitel The Goatsingers izeneko produktora baten jabe ere bada eta, honen bidez, zuzendari gazteei laguntzeko ahaleginetan ibili ohi da.

## Bizitza pertsonala

Arlo pertsonalean, gizon konprometitua da arazo sozialekin eta ahotsa jarri zion Unicefi Bosniako gerra garaian, Irakurle sutsua, poesia eta entsegua ditu gustukoen eta aditua da puru habanoetan.
1982 eta 1993 artean, Lorraine Bracco artistarekin egon zen eta alaba bat izan zuten: Stella Keitel-Bracco. Geroago, harreman ezberdinak izan zituen, sekula ez oso denbora luzez, Andie MacDowell artista horietako bat izan zelarik.
2001ean, Daphna Kastner aktore eta zuzendari israeldarrarekin ezkondu zen eta Roman Keitel izeneko seme bat izan zuten.
Beste seme bat ere badu, Hudson, Kaliforniako zeramista batekin izan zuena.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Pertsonaia | class="unsortable" | Oharrak |
| 1967 | Who's That Knocking at My Door | J.R. | |
| 1967 | Reflections in a Golden Eye | Soldadua | |
| 1970 | Brewster McCloud | Argazkilaria | |
| 1973 | Mean Streets | Charlie | |
| 1974 | A Memory of Two Mondays (TV) | Jerry | |
| 1974 | Alice Doesn't Live Here Anymore | Ben | |
| 1975 | That's the Way of the World | Coleman Buckmaster | |
| 1976 | Taxi Driver | 'Sport' Matthew | Izendapenak: National Society of Film Critics Award for Best Supporting Actor (2.a) Nominated: New York Film Critics Circle Award for Best Supporting Actor (2.a) |
| 1976 | Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History Lesson | Ed Goodman | |
| 1976 | Mother, Jugs & Speed | Tony "Speed" Malatesta | |
| 1978 | Blue Collar | Jerry Bartowski | |
| 1978 | The Duellists | Gabriel Féraud | |
| 1978 | Fingers | Jimmy Fingers | |
| 1979 | Eagle's Wing | Henry | |
| 1979 | Death Watch | Roddy | |
| 1980 | Bad Timing | Netusil inspektorea | |
| 1980 | Saturn 3 | Benson | Roy Dotricek doblatu zion ahotsa |
| 1982 | That Night in Varennes | Thomas Paine | |
| 1982 | The Border | Cat | |
| 1983 | Exposed | Rivas | |
| 1983 | Copkiller | Lt. Fred O'Connor | |
| 1984 | Falling in Love | Ed Lasky | |
| 1984 | Nemo | Mr. Legend | |
| 1985 | The Knight of the Dragon | Clever | |
| 1986 | Blindside | Penfield Gruber | |
| 1986 | Camorra (A Story of Streets, Women and Crime) | Frankie | |
| 1986 | The Inquiry | Pontius Pilate | |
| 1986 | Off Beat | Mickey | |
| 1986 | Wise Guys | Bobby DiLea | |
| 1986 | The Men's Club | Solly Berliner | |
| 1987 | The Pick-up Artist | Alonzo Scolara | |
| 1988 | Down Where The Buffalo Go | Carl | BBC TV Movie |
| 1988 | The Last Temptation of Christ (filma) | Judas Iscariot | Izendapena: Golden Raspberry Award for Worst Supporting Actor |
| 1988 | Grandi cacciatori | Thomas | |
| 1988 | Dear Gorbachev | Nikolaj Bucharin | |
| 1989 | The January Man | Frank Starkey | |
| 1989 | Imagining America | | |
| 1990 | The Two Jakes | Julius 'Jake' Berman | |
| 1990 | Two Evil Eyes | Roderick Usher | Segment "The Black Cat" |
| 1991 | Thelma & Louise | Hal | Irabazi: National Society of Film Critics Award for Best Supporting Actor |
| 1991 | Mortal Thoughts | Det. John Woods | Irabazi: National Society of Film Critics Award for Best Supporting Actor |
| 1991 | Bugsy | Mickey Cohen | Irabazi: Chicago Film Critics Association Award for Best Supporting Actor Irabazi: National Society of Film Critics Award for Best Supporting Actor Izendapena: Academy Award for Best Supporting Actor Izendapena: Golden Globe Award for Best Supporting Actor – Motion Picture |
| 1992 | Bad Lieutenant | The Lieutenant | Irabazi: Fantasporto's International Fantasy Film Award for Best Actor Irabazi: Independent Spirit Award for Best Male Lead Izendapena: New York Film Critics Circle Award for Best Actor (2.a) |
| 1992 | Reservoir Dogs | Mr. White – Larry Dimmick | Also co-producer Irabazi: Sant Jordi Award for Best Foreign Actor |
| 1992 | Sister Act | Vince LaRocca | |
| 1993 | Rising Sun | Lt. Tom Graham | |
| 1993 | Dangerous Game | Eddie Israel | Irabazi: Veneziako Mostra – Golden Ciak for Best Actor |
| 1993 | Point of No Return | Victor the Cleaner | |
| 1993 | The Piano | George Baines | Irabazi: Australian Film Institute Award for Best Actor in a Leading Role |
| 1993 | Young Americans | John Harris | |
| 1994 | Imaginary Crimes | Ray Weiler | |
| 1994 | Pulp Fiction | Winston 'The Wolf' Wolfe | |
| 1994 | Monkey Trouble | Azro | |
| 1995 | Get Shorty | Bere burua | |
| 1995 | Smoke | Augustus 'Auggie' Wren | Irabazi: Berlin International Film Festival's Special Jury Prize (shared with Wayne Wang) Won: David di Donatello for Best Foreign Actor |
| 1995 | Ulysses' Gaze | A | |
| 1995 | Blue in the Face | Auggie Wren | Also executive producer |
| 1995 | Clockers | Det. Rocco Klein | |
| 1996 | From Dusk till Dawn | Jacob Fuller | Izendapena: Saturn Award for Best Supporting Actor |
| 1996 | Head Above Water | George | |
| 1997 | FairyTale: A True Story | Harry Houdini | |
| 1997 | Cop Land | Ray Donlan | |
| 1997 | City of Industry | Roy Egan | |
| 1998 | Finding Graceland | Elvis | |
| 1998 | Gunslinger's Revenge (Il mio West) | Johnny Lowen | |
| 1998 | Shadrach | Vernon | |
| 1998 | Lulu on the Bridge | Izzy Maurer | |
| 1998 | Sweets of Roses | Hubie | Voice |
| 1999 | Three Seasons | James Hager | Also executive producer |
| 1999 | Holy Smoke! | PJ Waters | |
| 1999 | Presence of Mind | The Master | |
| 2000 | Prince of Central Park | The Guardian | |
| 2000 | U-571 | CPO Henry Klough | Izendapena: Blockbuster Entertainment Award for Favorite Supporting Actor – Action |
| 2000 | Little Nicky | Satan | |
| 2001 | Nailed | Tony Romano | |
| 2001 | The Grey Zone | SS-Oberscharführer Eric Muhsfeldt | Also executive producer |
| 2001 | Taking Sides | Major Steve Arnold | |
| 2001 | Viper | Leone | |
| 2002 | Red Dragon | Jack Crawford | |
| 2002 | Ginostra | Matt Benson | |
| 2003 | Crime Spree | Frankie Zammeti | |
| 2003 | Dreaming of Julia | Che | Also producer |
| 2003 | The Galindez File | Edward Robards | |
| 2004 | National Treasure | Agent Peter Sadusky | |
| 2004 | The Bridge of San Luis Rey | Uncle Pio | |
| 2004 | Puerto Vallarta Squeeze | Walter McGrane | |
| 2005 | Be Cool | Nick Carr | |
| 2005 | A Crime | Roger Culkin | |
| 2005 | Shadows in the Sun | Weldon Parish | |
| 2006 | The Path to 9/11 | John O'Neill | |
| 2006 | Arthur and the Minimoys | Miro | Ahotsa |
| 2006 | The Stone Merchant | The Merchant Ludovico Vicedomini | |
| 2007 | One Last Dance | Terrtano | |
| 2007 | My Sexiest Year | Zowie | |
| 2007 | National Treasure: Book of Secrets | Agent Peter Sadusky | |
| 2008 | The Ministers | Joseph Bruno detektibea | |
| 2008–2009 | Life on Mars (TV) | Lieutenant Gene Hunt | Izendapena: Satellite Award for Best Supporting Actor – Series, Miniseries or Television Film |
| 2009 | Inglourious Basterds | Ofizial aliatua | Ahotsa/Krediturik gabe |
| 2009 | Chaos | | |
| 2009 | Wrong Turn at Tahoe | Nino | |
| 2010 | Little Fockers | Randy Weir | |
| 2010 | A Beginner's Guide to Endings | Duke White | |
| 2010 | The Last Godfather | Don Carini | |
| 2012 | Moonrise Kingdom | Commander Pierce | |
| 2012 | Gandhi of the Month | Edward Baker | Previously titled "Against Itself" |
| 2013 | The Power Inside | O’Mansky | |
| 2014 | The Grand Budapest Hotel | Ludvig | |
| 2014 | The Congress | Al | |
| 2014 | By the Gun | Salvatore Vitaglia | |
| 2014 | Two Men in Town | Bill Agati | |
| 2014 | Rio, I Love You | Himself (as O Ator) | Segment "O Milagre" |
| 2014 | Muriel & Floyd | Floyd | Ahotsa |
| 2015 | The Early Years | | post-production |

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz)http://hoycinema.abc.es/perfil-cine/harvey-keitel-551/biografia.html
* ↑ (Ingelesez)https://www.youtube.com/watch?v=hEgb4WLXzR4
* ↑ (Gaztelaniaz)https://web.archive.org/web/20150115192751/http://www.diariovasco.com/agencias/20100204/gente/cierra-primer-colegio-catolico-nueva_201002041949.html
* ↑ (Gaztelaniaz)http://www.hola.com/cine/2001100932550/cine/keitelboda/keitelboda/
* ↑ (Gaztelaniaz)http://www.elmundo.es/elmundo/2011/07/28/gentes-verano2011/1311848460.html

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Harvey Keitel aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
* Datuak: Q191132
* Multimedia: Harvey Keitel / Q191132