OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pinguino errege

Pinguino erregea (Aptenodytes patagonicus), Aptenodytes generoko animalia-espeziea, hegaztien Spheniscidae familiakoa.
Euskaraz, pinguino errege du izen arrunta. Bigarren pinguino handiena da, pinguino enperadorearen atzetik. Aptenodytes generoko bi espezie biziak dira horiek, baina bada froga fosilik beste espezie bat, Aptenodytes ridgeni, existitu zela baieztatzeko. Espezie haren fosila duela hiru milioi urtekoa da, eta Zeelanda Berrian aurkitu dute.
Tamainari dagokionez, 11-16 kg izan ohi du, eta 90 cm garai izaten da. Pinguino-espezie guztiak bezala, gorputz hidrodinamikoa du, igeri egiten ari dela erresistentzia txikitzeko, eta oin palmatuak, indar gehiagoz abiada hartzeko. Bularraren goialdean, lepo inguruan, kolore laranja-horixka izaten du, marra beltz batez inguratua; bizkarra, aldiz, grisa, buztaneraino. Tripa zurixka du, eta buru beltza. Moko luze eta zorrotza du, laranja-kolorekoa.
Antarktikaren iparraldean (45-55ºS), Suaren Lurraldean eta Falkland uharteetan bizi da. Lurralde hotz haietan jartzen du habia, eta izaten ditu txitak. Txitak jaiotzen direnean, lumatxa gaztaina-kolorekoa izaten dute, ilearen antzekoa.
Pinguino erregeak monogamoak dira, bikotekide berarekin egoten dira urtebetez; nolanahi ere, % 29 soilik omen da leial urte batetik bestera. Ugalketa-ziklo luzea izaten dute; izan ere, 14-16 hilabete igarotzen dira arrautzak errutetik txitak lumatzen diren arte. Gainera, nahiz eta urtero saiatu txitak izaten, bi urtetik behin izaten dute gurasoek arrakasta. Ez dago alde handirik arraren eta emearen artean, lumak antzekoak dituzte, nahiz eta emea tamainaz txikixeagoa izan. Naturan, 15-20 urtez bizi dira, batez beste.
Pinguino erregea ezin hobeto egokitu da Antarktikako muturreko kondizioetara. Gorputzaren tenperatura ez galtzeko, lau luma-geruza dituzte pinguinoek; pinguino erregeek, aldiz, 70 luma dituzte 2,5 cm²-ko. Kanpoko luma-geruza koipetsua eta iragazgaitza da. Barneko beste hiru luma-geruzak plumulaz osatuak dira, zeinak isolatzeko gaitasun handia baitute. Txitak kanpoko geruza koipetsurik gabe jaiotzen dira, eta, beraz, ezin dute arrantzan egin heldu izan arte. Hortaz, lehorrean gelditzen dira plumulak erortzen zaizkien arte. Pinguino gehienak bezala, pinguino erregeak gauza dira ur gazia edateko, guruin supraorbitarioek odolean duten gatz-soberakina iragazten baitute.
Elikadurari dagokionez, krilla, beste krustazeo batzuk eta arrain txikiak jaten dituzte, antxoa beltza eta txipiroia, bereziki. Bazka bila, 100 m-ko sakoneraraino egiten dute igeri behin eta berriz, eta 300 m-ko sakoneran ere ikusi izan dituzte.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Pinguino erregeen bideo, argazki eta soinuak
* Datuak: Q182209
* Multimedia: Aptenodytes patagonicus / Q182209
* Espezieak: Aptenodytes patagonicus
# Pinguino papozuri

Pinguino papozuria (Pygoscelis antarcticus) Pygoscelis generoko animalia da. Hegaztien barruko Spheniscidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Pygoscelis
* Spheniscidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q126643
* Multimedia: Pygoscelis antarcticus / Q126643
* Espezieak: Pygoscelis antarcticus
# Pinguicula

Pinguicula Lentibulariaceae familiako landare intsektujaleen generoa da. Haren barruan, 80 espezie inguru ezagutzen dira. Hauetariko 15 Europan daude, eta hiru besterik ez Euskal Herrian: Pinguicula grandiflora, Pinguicula lusitanica eta Pinguicula alpina.

## Espezieak

* Europa:
** Pinguicula alpina
** Pinguicula arvetii
** Pinguicula balcanica
** Pinguicula corsica
** Pinguicula crystallina
** Pinguicula grandiflora — muki-belarra
** Pinguicula hirtiflora
** Pinguicula leptoceras
** Pinguicula longifolia
** Pinguicula lusitanica
** Pinguicula nevadensis
** Pinguicula poldinii
** Pinguicula vallisneriifolia
** Pinguicula villosa
** Pinguicula vulgaris
* Ipar Amerika
** Pinguicula acuminata
** Pinguicula agnata
** Pinguicula albida
** Pinguicula benedicta
** Pinguicula caerula
** Pinguicula cladophila
** Pinguicula colimensis
** Pinguicula crenatiloba
** Pinguicula cyclosecta
** Pinguicula esseriana
** Pinguicula filifolia
** Pinguicula gypsicola
** Pinguicula heterophylla
** Pinguicula imitatrix
** Pinguicula ionantha
** Pinguicula jachii
** Pinguicula kondoi
** Pinguicula lignicola
** Pinguicula lilacina
** Pinguicula lutea
** Pinguicula macroceras
** Pinguicula macrophylla
** Pinguicula moranensis
** Pinguicula oblongiloba
** Pinguicula parvifolia
** Pinguicula planifolia
** Pinguicula primuliflora
** Pinguicula pumila
** Pinguicula rotundiflora
** Pinguicula sharpii
* Erdialdeko Amerika:
** Pinguicula clivorum
** Pinguicula ehlersae
** Pinguicula zecheri
* Hego Amerika:
** Pinguicula antarctica
** Pinguicula calyptrata
** Pinguicula chilensis
** Pinguicula elongata'
** Pinguicula involuta'

## Erreferentziak

* ↑ Terés, Joxepo. Muki-belarra, landare intsektujalea. Elhuyar aldizkaria, 83. zenbakia, 1994ko maiatzak 1, CC-BY-SA-3.0, aldizkaria.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-5-10).
* ↑ Pinguicula L.. Kew World Checklist of Selected Plant Families, wcsp.science.kew.org (Noiz kontsultatua: 2020-5-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q161663
* Multimedia: Pinguicula / Q161663
* Espezieak: Pinguicula
# Pinguino enperadore

Pinguino enperadorea (Aptenodytes forsteri) Aptenodytes generoko animalia-espeziea da, hegaztien Spheniscidae familiakoa.
Euskaraz, pinguino enperadore du izen arrunta. Pinguino guztien artean handiena da ha: arra eta emea berdintsuak dira ,lumei eta tamainari dagokienez: 120 cm-ko garaiera eta 20-45 kg-ko pisua izan ohi dute.
Gaur egungo Aptenodytes generoko bi espezie bizidunetako bat da —bestea pinguino erregea da—, baina bada froga fosilik beste espezie bat, A. ridgeni, izan zela baieztatzeko. Espezie haren fosila duela hiru milioi urtekoa da, eta Zeelanda Berrian aurkitu dute.
Pinguino enperadoreak bizkar, hegal eta buru beltzak ditu; aurrealdea (hanketatik bularreraino), berriz, zuria. Bularra argia du, eta belarrien inguruan bi aurikular hori distiratsu ditu.
Pinguino guztiak bezala, ez dezake du hegan egin. Hegal gogorrak ditu, gorputz hidrodinamikoa, eta igerilari bikaina da.
Elikadurari dagokionez, arrainak jaten ditu bereziki, baita krustazeoak (krilla, adibidez) eta zefalopodoak (txipiroia) ere. Ehizan ari dela, 18 min-raino egon daiteke ur azpian, eta 500 m-ko sakoneraraino hel daiteke. Izan ere, urpean igeri egiteko egokituta du gorputza pinguino enperadoreak: oxigeno gutxirekin moldatu ahal izateko hemoglobina-egitura berezia du, hezur sendoak ditu barotraumatismoa ekiditeko eta gaitasuna du metabolismoa atzeratzeko eta ezinbestekoak ez diren organo-funtzioak pausatzeko.
Pinguino enperadoreak helduen ugaltze-ziklo bereziagatik dira batez ere ezagunak: urtero bidaia luzea egiten dute (50-120 km), bikotekatzeko eta kumeak elikatzeko. Antarktikako negu gorrian ugaltzen den pinguino-espezie bakarra da. Emeak arrautza bakarra erruten du. Hasieran, arrak txitatzen du arrautza; bitartean, emea itsasora joaten da jatera. Gero, gurasoek txandak egiten dituzte, txitak zaintzeko eta itsasora jatera joateko.
Antarktikako espezie endemikoa da. Habitat naturalean, 20 bat urte inguru bizi da.

## Kanpo estekak

La Marche de l'empereur film documentala (frantsesez).
* Datuak: Q161829
* Multimedia: Aptenodytes forsteri / Q161829
* Espezieak: Aptenodytes forsteri
# Pingu

Pingu, Antonio Lupatelli ilustratzaile italiarrak (Tony Wolf ezizenaz ezagunak) sortutako pertsonaia da, 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hasieran, haren arreba txikia Pinga eta bestelako pertsonaiekin batera, ilustrazio moduan.
Handik urte batzuetara, Silvio Mazzola idazleak eta Otmar Gutmann zuzendari eta animatzaileak marrazki bizidunetako telesail suitzar-britaniarra sortu zuten, pertsonaia hartan oinarrituta. Telesailak Hegoburuan bizi den pinguino familia baten bizitza kontatzen du, Pingu izeneko seme helduena eta Robbie itsas txakurraren eskutik. Halaber, zenbait kapitulutan, ama, aita, Pinga edo bestelako bigarren mailako pertsonaiak agertzen dira.
Elkarrizketak hizkera ulertezin batean (pinguinoera edo Pinguish) gauzatzea telesailaren arrakastaren arrazoi eta ezaugarrietako bat da. Egun, EITB Hiru3-n euskaraz ematen dute.

## Erreferentziak

* ↑ «Muere Tony Wolf, creador de ‘Pingu’» La Vanguardia (Noiz kontsultatua: 2018-10-24).
* ↑ (Ingelesez) Otmar Gutmann. 2018-09-07 (Noiz kontsultatua: 2018-10-24).
* ↑ Vasca, EiTB Radio Televisión Pública. «Marrazki bizidunak online | EiTB Marrazki bizidunak» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q685225
* Multimedia: Pingu / Q685225
# Pingtung konderria

Pingtung Konderria (txinera tradizionalez: 屏東縣; pinyinez: Píngdōng Xiàn), Txinako Errepublikako Taiwan probintziaren hegoaldeko muturrean dagoen konderria da. Konderriak 2.775,60 km²-ko azalera dauka eta 2009ko urtarrileko erroldaren arabera 890.753 biztanle bizi ziren bertan.

## Ikus, gainera

* Taiwan probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Pingtung Konderriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q194989
* Multimedia: Pingtung County / Q194989
# Patrícia Plaja

Patrícia Plaja Pérez (Begur, 1981) Kataluniako kazetari katalana da, erakunde- eta krisi-komunikazioan espezializatua. 2021eko ekainaren 1etik aurrera, Pere Aragonès-en Gobernuaren Gobernuaren Bozeramailea (Portaveu del Govern, katalanez) da.

## Biografia

Ramon Llull Unibertsitatean kazetaritzan lizentziatua eta UOCen entretenimendu-gidoilaritzan masterdura, Blanquerna Komunikazio-Fakultatean da irakasle, komunikazio korporatiboan. Era berran, irakasle modura jardun du hainbat unibertsitatetan; hala nola, Ramon Llull, Pompeu Fabra eta Kataluniako Unibertsitate Politeknikoa, bai eta Kataluniako Segurtasun Publikoaren Institutuan. Kazetari moduan El Punt Avuin hasi zen lanean eta, 2004 eta 2006. urteen artean, Ràdio Barcelona-Cadena Ser irratian lan egin zuen ere. Hamahiru urtetan zehar, Mossos d'Esquadra-ren komunikazio-arduraduna izan da ere, egunerarte.
2017ko abuztuan, Bartzelonako eta Cambrils-eko atentatu terroristak gertatutako momentuan Mossos-en informazio-bidaltzean egon zen sarturik, Marc Homedes-ekin batera. Honek, Urteko Komunikatzaile Onenaren Blanquerna Saria irabaztera eraman zuen Patrícia. 155. artikuluaren bidezko Generalitatearen interbentzioaren testuinguruan, 2018ko apirilaren 27an kargua utzi zuen, Estatu Espainoleko botere judizialaren aurkako txio bat jartzearen ostean, Manada delakoaren sententziaren testuinguruan. Hala ere, urte bereko urrian Kazetari-Eskolaren Mosca Grossa saria irabazi zuen, 17A-ko atentatuetan egindako lanaren ondorioz.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Sánchez, Guillem. (2021-06-01). «La periodista Patrícia Plaja será la portavoz del Govern de Aragonès» elperiodico (Noiz kontsultatua: 2021-06-06).
* ↑ (Katalanez) «La periodista Patrícia Plaja, nova portaveu del govern» VilaWeb (Noiz kontsultatua: 2021-06-06).
* 1 2 (Katalanez) Redacció. «La fins ara cap de premsa dels Mossos, Patrícia Plaja, nova portaveu del Govern» El Punt Avui (Noiz kontsultatua: 2021-06-06).
* ↑ (Katalanez) «Patrícia Plaja, nova portaveu del Govern Aragonès» ElNacional.cat (Noiz kontsultatua: 2021-06-06).
* ↑ (Katalanez) NacióDigital. «Patrícia Plaja, nova portaveu del Govern | NacióDigital» www.naciodigital.cat (Noiz kontsultatua: 2021-06-06).
* ↑ (Katalanez) «La Begurenca Patrícia Plaja, Mosca Grossa del Col·legi de Periodistes» La Begurenca Patrícia Plaja, Mosca Grossa del Col·legi de Periodistes (Noiz kontsultatua: 2021-06-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107059490
* Multimedia: Patrícia Plaja / Q107059490
# Patrícia Sampaio

Patrícia Fernandes Sampaio (Tomar, 1999ko ekainaren 30a) portugaldar kirolari bat da, judoan lehiatzen dena.
Udako Olinpiar Joko bitan parte hartu zuen, 2020an eta 2024an; brontzezko domina lortu zuen Parisen 2024an, -78 kg kategorian.
2019ko Europako Jokoetan, Minsken, zilarrezko domina lortu zuen talde mistoko proban. 2023ko Europako Judo Txapelketan brontzezko domina bat irabazi zuen, -78 kg kategorian.

## Nazioarteko palmaresa

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2024 | Paris | 03 ! | –78 kg |
| Europako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2019 | Minsk | 02 ! | Talde mistoa |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2023 | Montpellier | 03 ! | –78 kg |

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Patrícia Sampaio» Olympedia (web.archive.org) 2024-04-30 (Noiz kontsultatua: 2024-08-05).
* ↑ (Ingelesez) «Patricia Sampaio» Olympic Facts and Results (web.archive.org) 2024-08-01 (Noiz kontsultatua: 2024-08-05).
* ↑ (Ingelesez) «Patricia Sampaio Judoka» JudoInside (web.archive.org) 2024-04-15 (Noiz kontsultatua: 2024-08-05).

## Ikus, gainera

* Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Patrícia Sampaio International Judo Federation
* Datuak: Q86355050
# Patrozinioko Andre Mariaren baseliza

Patrozinioko Andre Mariaren baseliza Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Milagro udalerrian kokatutako kristiau baseliza bat da, XVIII. mendean eraikia. Barroko estiloa ditu.

## Eraikina

Biztanleriaren beheko aldean dago. Efektu barroko handiko fabrika honek Pedro Agirre maisuaren proiektuari jarraitzen dio; 1699 eta 1703 artean eraiki zen. Nafarroako Barrokoaren kontzepzio landuena da, Tuterako Irakaskuntzarekin parekotasuna onartuz. Oinplano oktogonalean elipse bat dago, ardatz nagusia tenpluaren noranzkoarekin bat datorrena; lau angelu nagusietan gurutze greko bat sortzen duten esparru karratu batzuk irekitzen dira, eta, ondorioz, eraikin honen tentsio espaziala areagotu egiten da. Aberastasun eta konplexutasun bera transmititzen da aurrez aurre dauden estalkira, binaka, kupulak linternekin eta ertz-gangak, guztiak gurutzaduraren kupula eliptiko handiak lotuak. Oinplanoaren eta estalkien ikuskera askotariko horrekin kontrastean, euskarri-sistema hizkuntza argi eta soilean adierazten da, erlaitz batean luzatzen diren ordena erraldoiko pilastra kaxeatuetan oinarrituta.
Kanpoaldean, berriz ere bolumen-jokoak, argi-itzalen kontrasteak eta paramentu leunez apaindutako eremuek efektu barroko iradokitzailea lortzen dute. Eraikina koroatzen duten dorre txiki, kupula eta pinakulu ugariek arrotz egiten dute eskualde honetako berezko arkitekturatik, baina materialak, adreiluak eta harekin egindako dekorazio-lanek erabat integratzen dute bere ingurunean. Patrozinioko Ama Birjina, basilikaren titularra, tailu gotikoa izan daiteke, zaharberritzean erabat aldatu bada ere.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | MILAGRO. (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).

## Ikus, gainera

* Milagro
* Aragoiko Erribera
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113162394
# Patrónita

Patrónita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Patrónita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {VS4}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Patrónite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Patryk Dobek

Patryk Dobek (Kościerzyna, 1994ko otsailaren 13a) 400 m-ko proban espezializaturiko atleta poloniarra da. 2011n munduko brontzezko domina lortu zuen diziplina horretan, eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 800 metroko lasterketan ere brontzea eskuratu zuen.

## Kirol-ibilbidea

2011ko Munduko Atletismo Txapelketan, 400 metroko lasterketan irabazi zuen brontzezko domina, eta 46,67 segundutan iritsi zen helmugara, Arman Hall estatubatuarraren (urrezko domina, 46,01 segundo, gazteen munduko errekorra izan zena) eta Alphas Kishoyian kenyarraren atzetik.
2021ean 800 metroko lasterketan hartu zuen parte Tokion ospatutako Olinpiar Jokoetan eta hirugarren geratu zen, 1:45.39ko denborarekin.
Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | 800 m |
| Europako Pista Estaliko Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2021 | Torun Polonia | 01 ! | 800 m |

## Erreferentziak

* ↑ «Patryk DOBEK | Profile | World Athletics» www.worldathletics.org (Noiz kontsultatua: 2021-08-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7148173
* Multimedia: Patryk Dobek / Q7148173
# Gurutze Sainduaren baseliza (Murillo el Cuende)

Gurutze Sainduaren baseliza Aragoiko Erriberako Murillo el Cuende edo Murelu Konde udalerriko izen bereko kontzejuan kokatutako XI. mendeko kristiau baseliza bat da. Erromaniko estiloa du.

## Historia

Gurutze Sainduaren baseliza herriaren gainetik dago. Erdi Aroko eliza izan zen, 1200. urtearen inguruan eraiki zena. Haren zirkuluerdi-formako absidea baino ez da kontserbatu, esfera laurdeneko gangaz estalia, eta alboko zatia, kanoi-ganga zorrotzez estalia.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | MURELU KONDE. (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).

## Ikus, gainera

* Murillo el Cuende/Murelu Konde (kontzeju)
* Murillo el Cuende/Murelu Konde
* Aragoiko Erribera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112130073
# Gurutze Santuaren baseliza (Tutera)

Gurutze Santuaren baseliza Nafarroako Tutera udalerrian dagoen baseliza katoliko bat da. XII. mendean sagiendar fraideek eraiki zuten eta Tuterako Alde Zaharretik kilometro bat iparraldera eta Ebro ibaiaren eskuinaldeko ertzean dago. Lehenbiziko baselizak eliza eta parrokia tituluak ere bazituen. Bertan, 1235an sortutako Ballesteroak izeneko kofradia bat bazen. Gaur egungo eraikina XIX. mendearen erdialdekoa da. Kristoren kofradiaren egoitza da, horregatik Kristoren baseliza deitzen zaio.

## Eraikina

Lehenbiziko baselizak oinplano laukizuzena zuen, gaur egungoa baina handiagoa zen eta bi sarrera ate zituen, nagusia hegoaldean, Tuterara begira, eta bigarrena mendebaldean. Baselizak bost aldare ditu, nagusia Gurutze Santuari sagaratua.

## Historia eta eraikinaren kronologia

Lehenbiziko baseliza jada 1145an aipatzen da, ziurrenik bere eraikitzaileak izango ziren sagiendar fraideen jabetzakoa zela esanez.1620ean zaharberritua izan zen. 1734ean On Juan de Mur zenaren eskutik baselizako jaiegun eta erromeriaren usadioari ekin zitzaion. 1808an, Iberiar Penintsulako Gerran zehar, frantsesek suntsitu zuten. 1815 berreraikia izan zen, baina 1857an sute batek kiskaldu zuen.
1859an antzinako baseliza zegoen kokalekutik hurbil eraikin berria inauguratu zen, hain zuzen ere, gaur egun dagoena, antzinako baselizaren kokalekua eraikitzera zihoan Zaragoza-Altsasu burdinbidearen linean igarobidean baizegoen. 1972an zaharberritua izan zen.

## Ikus gainera

* Tuterako historia

## Erreferentziak

* ↑ García Gainza, M.A., Heredia Moreno, M.C., Rivas Carmona, J. y Orbe Sivatte, M. (1980). Merindad de Tudela. Nafarroako Monumentu Bilduma, Bianako Printzea Erakundearen argitaletxea, Iruñeko Artzapezpikutza, Nafarroako Unibertsitatea, I. bilduma, 492. orr., 723 lamina.
* ↑ Martínez-Escalada, J. (1999). Historia de Tudela contada por sus calles. Navarro&Navarro, Zaragoza, 565. orr.
* ↑ Yanguas y Miranda, M. (1823). Diccionario Histórico-Político de Tudela. Andrés Sebastiánen inprimategia, 336. orr.
* ↑ Sainz-Pérez, M. (1913-1914). Apuntes Tudelanos. Castro Alava, J.R-ek zuzendutako argitalpena. (1969), Gráficas Mar, Tutera. 3. bilduma, 1430. orr..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5836305
# Gurutze Sainduaren baseliza

Gurutze Sainduaren baseliza hainbat baselizetako izena da:
* Gurutze Sainduaren baseliza, Murelu Konden
* Gurutze Sainduaren baseliza, Melidan
# Gurutze Sainduaren baseliza (Mélida)

Gurutze Sainduaren baseliza Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Melida udalerrian kokatutako XIII. mendeko kristiau baseliza bat da. Gotiko estiloa ditu.

## Historia

XIII. mende hasierako tenplu aurregotikoa, Zarrakazteluko eliza zaharraren antzekoa, baseliza da, bost ataleko nabe luzeduna kanoi zorrotzeko gangaz estalia, arku fajoi indartsuen artean.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | MELIDA. (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

## Ikus gainera

* Melida
* Erdialdea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112135400
# Gurutze Sainduaren eliza (Epaitz)

Gurutze Sainduaren eliza edo Santa Elena eliza Oibar ibarreko Lerga udalerriko Epaiz herri hustuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Historia

Nafarroako Epaiz herri hustuko eliza, 1927an Granadako Dukeak Lergako bizilagunek osatutako sozietate bati saldua. Gaur egun ikusten ditugun elizaren hondakinak San Pedro monasterioaren zati izango dira, ziur aski. Monasterio hori, bere lursail eta hamarrenekin batera, Oria Aznar andreak eman zion Leireko monasterioari 1095ean. Era berean, litekeena da eliza hori Gurutze Sainduaren izenpean egon behar izatea. Elizaren aurrien zati bat Nafarroako eraikin zaharrenetako bati dagozkio. Elizaren ondare higigarria, 1940ko hamarkadatik, ondoko Eslaba herrian kontserbatzen da: Birjinaren tailu gotiko bat (XIV. mendekoa), bataiarri bat, hilobi leun bat eta kanpaiak.

## Deskribapena

Eraikinak harlanduzko maila handi eta ezin hobeto eskuairatuak ditu lehen mailan, arroka beraren gainean finkatuta eta hezurrari lotuta, horma lodiak eratuz. Goiko mailan harlanduxkakoak dira, irregularragoak. Hormek kontrahorma batzuk dituzte, ekialdeko horma irekitzea eragotzi ez dutenak. Iparraldean dagoen jatorrizko dorre zilindrikoaren zati bat kontserbatzen da, ondoren prismatiko batekin jarraituta; barruan elipse helikoidal formako eskailera bat dago. Nabera sartzeko portadak, ekialdean dagoenak, dobela luze eta sakonak dituen deskarga irregularreko arku baten azpian, altuera handiko bao bati bide ematen dio. Krismoi bat tinpanoan izandakoaren hondarrak geratzen dira, Trinitarioa antza, eta haren azpian inskripzio irakurtezin baten eta data posible baten hondarrak. Barrura sartzeko, zirkuluerdiko arkudun bao bat dago, txaranbeldu bikoitza duena. Elizak habearte bakarra du, burualde laua kanpoaldean eta zirkuluerdi-formakoa barrualdean. Tenplua XVII. mendean zaharberritu zuten. Garai hartan, ziur asko, estalki barroko bat jaso zuen, eta, ondoren, erori egin zen. Arku toralak agerian geratu ziren, oreka miragarrian. Bere egitura erromanikoan, arku hauek, ziurrenik, bi isurkiko egurrezko estalki bati eutsi zioten.

## Erreferentziak

* (Gaztelaniaz) «Epaizko Santa Elena eliza» Lista Roja del Patrimonio (Noiz kontsultatua: 2022-04-16).

## Ikus, gainera

* Epaiz
* Lerga
* Oibar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111628533
# Gurutze Santuaren Pontifize-Unibertsitatea

Gurutze Santuaren Pontifize-Unibertsitatea Erroman kokatutako unibertsitate erakundea da, 1984ko urriaren 15eaninauguratua. Gurutze Santuaren Prelaturak eta Opus Deik kudeatzen dute.
1990eko urtarrilaren 9an, Gurutze Santuaren Ateneo Erromatarra sortu zuten, teologia eta filosofia ikasketak emateko baimena. 1998an, eskakizunak bete ondoren, Joan Paulo II.a Aita Santuak Pontifize-Unibertsitateko titulua eman zion. Gaur egun, zuzenbide kanonikoko eta erakunde komunikazioko tituluak ere ematen ditu.
2005ean 97 herrialdetako 1.400 ikasle zituen eta 2009an 102 herrialdeetako 7.000 ikasle. Horietako batzuek Erromako Zentro Akademikoaren Fundazioaren (CARF) laguntzak jasotzen dituzte urtero, elizako ikasketak burutzeko.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) La Universidad Pontificia de la Santa Cruz celebra 20 años. ACI Prensa.
* ↑ (Ingelesez) University of the Holy Cross celebrates 25th anniversary. Rome Reports.
* ↑ (Gaztelaniaz) Un sacerdote por 73.000 euros. ABC España.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q548435
* Multimedia: Pontifical University of the Holy Cross / Q548435
# Gurutze Sainduaren eliza (Arrada)

Gurutze Sainduaren eliza Aragoiko Erriberako Murillo el Cuende edo Murelu Konde udalerriko Arrada kontzejuan kokatutako XX. mendeko kristiau eliza bat da.

## Historia

Eliza hau eraiki berria da, 1960ko hamarkadan inauguratua, gainerako herriarekin batera.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ARRADA. (Noiz kontsultatua: 2021-09-07).

## Ikus, gainera

* Arrada
* Murillo el Cuende/Murelu Konde
* Aragoiko Erribera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112130125
# Gurutze Sainduaren eliza (Baiona)

Gurutze Sainduaren eliza Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen eliza bat da. Hiriaren iparraldean dagoen Gurutze Saindua auzoan kokatzen da, auzoari izen ematen diolarik.
1981eko uztailaren 13an sagaratu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17487989
* Multimedia: Église paroissiale Sainte-Croix (Bayonne) / Q17487989