# Koreako martiriak

Koreako martiriak XIX. mendeko Koreako katolikoen aurkako jazarpen erlijiosoaren biktimak izan ziren.

## Ikuspegi orokorra

XVIII.mendearen amaieran, Joseon leinuak gobernatu zuen Korean. Konfuzianismoan eta klase harremanetan oinarritutako gizartea zen. Kristautasuna Korean sartu zenean, jende arrunta erlijio berrira hurbildu zen. Fededun berriek Chonju Kyo Udul deitzen zioten beren buruari, literalki «Zeruko Jainkoaren irakaskuntzaren lagunak».
XIX. mendeko Korean kristauen aurkako 4 jazarpen multzo nagusi egon ziren:
* Shinyu jazarpena (1791-1801)
* Ki-hae jazarpena (1839)
* Pyong-o jazarpena (1846)
* Pyong-en jazarpena (1866)
Azkena 1866an izan zen, garai hartan 20.000 katoliko baino ez zeuden Korean (beste konfesio kristauak ez ziren Korean sartu geroago arte). Martirien gehiengoa laikoak ziren.
Garai horretan 8.000-10.000 kristau korear hil zituzten. 1925ean, Pio XI.a aita santuak hirurogeita hemeretzi martiri dohatsu bilakatu zituzten. Beste hogeita lau Paulo VI.a aita santuak dohatsu bilakatu zituzten 1968ko urriaren 6an.
1984ko maiatzaren 6an, Joan Paulo II.a aita santuak 103 katoliko kanonizatu zituen, 1846an ezpataz exekutatu zuten Andres Kim Taegon lehen apaiz katoliko korearra barne. Tradizioa hautsiz, kanonizazioa ez zen Erroman egin, Seulen baizik. Jaieguna irailaren 20an ospatzen da.

## Martirien zerrenda

Egun hartan kanonizatu ziren martiriak honako hauek izan ziren:

### Apezpikuak

* Antonio Maria Nikolas Daveluy
* Laurendi Maria Josef Imbert
* Simon Frantzisko Berneux

### Apaizak

* Andres Kim Taegon
* Bernardo Luis Beaulieu
* Jakob Honorato Chastan
* Justino Ranfer de Bretenières
* Martin Lukas Huin
* Petri Aumaître
* Petri Maubant
* Petri Henrike Dorie

### Laikoak

* Agata Chon Kyonghyob
* Agata Kim Agi
* Agata Kwon Chin-i
* Agata Yi
* Agata Yi Kannan
* Agata Yi Kyong-i
* Agata Yi Sosa
* Agustin Pak Chongwon
* Agustin Yi Kwanghon
* Agustin Yu Chingil
* Aines Kim Hyoju
* Alexio U Seyong
* Ana Kim Changgum
* Ana Pak Agi
* Andres Chong Hwagyong
* Antonio Kim Songu
* Arrosa Kim Nosa
* Barbara Cho Chungi
* Barbara Choe Yongi
* Barbara Han Agi
* Barbara Kim
* Barbara Ko Suni
* Barbara Kwon Hui
* Barbara Yi
* Barbara Yi Chonghui
* Bartolome Chong Munho
* Benedikta Hyong Kyongnyon
* Damian Nam Myonghyok
* Elisabet Chong Chonghye
* Eztebe Min Kukka
* Frantzisko Choe Kyonghwan
* Ignazio Kim Chejun
* Joan Pak Hujae
* Joan Yi Munu
* Joan Yi Yun-il
* Joan Batista Chon Changun
* Joan Batista Nam Chongsam
* Joan Batista Yi Kwangnyol
* Josef Chang Chugi
* Josef Cho Yunho
* Josef Im Chipek
* Julieta Kim
* Karlos Cho Shinchol
* Karlos Hyon Songmun
* Katalina Chong Choryom
* Katalina Yi
* Kolunba Kim Hyoim
* Laurendi Han Ihyong
* Lukas Hwang Soktu
* Luzia Kim
* Luzia Kim Nusia
* Luzia Pak Huisun
* Magdalena Cho
* Magdalena Han Yongi
* Magdalena Ho Kyeim
* Magdalena Kim Obi
* Magdalena Pak Pongson
* Magdalena Son Sobyok
* Magdalena Yi Yongdok
* Magdalena Yi Yonghui
* Maria Pak Kunagi
* Maria Won Kwiim
* Maria Yi Indok
* Maria Yi Yonhui
* Marko Chong Uibae
* Marta Kim Songim
* Paulo Chong Hasang
* Paulo Ho Hyob
* Paulo Hong Yongju
* Perpetua Hong Kum-ju
* Petri Cho Hwaso
* Petri Choe Changhub
* Petri Choe Hyong
* Petri Chong Wonji
* Petri Hong Pyongju
* Petri Kwon Tugin
* Petri Nam Kyongmun
* Petri Son Sonji
* Petri Yi Hoyong
* Petri Yi Myongso
* Petri Yu Chongnyul
* Petri Yu Taechol
* Protasio Chong Kukbo
* Sebastian Nam Igwan
* Susana U Surim
* Teresa Kim
* Teresa Kim Imi
* Teresa Yi Maeim
* Tomas Son Chasuhn
* Zezilia Yu Sosa

## Erreferentziak

* 1 2 Amundarain, Dionisio. (2022). Egunean Eguneko Ebanjelioa. 2023 Urtea. Bilbo: Mezulari, 472 or. ISBN 978-84-271-4643-3..
* ↑ (Ingelesez) «St. Simon Berneux» Catholic.net.
* 1 2 (Ingelesez) «Columban Homily on Feast of Korean Martyrs» Independent Catholic News 2012/09/24.
* ↑ (Italieraz) «Solenne beatificazione dei martiri della Corea» Vatican 1968/10/06.
* ↑ (Ingelesez) Sanders, Cheridan. (2013). «Getting to know: St. Andrew Kim and his companions» SL Media.
* ↑ (Ingelesez) Kamm, Henry. «Pope Canonizes 103 Martyrs in Seoul» The New York Times 1984/05/07.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q379564