OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Karlota Albretekoa

Karlota Albretekoa, Valentinoisgo dukesa eta Châlusko dama (suo jure), Charlotte d'Albret izenaz ezaguna frantsesez ( 1480 – 1514ko martxoaren 11 ), Albret familiako noble frantses aberatsa izan zen, Nafarroako Joan III.a erregearen arreba. 1499an ezkondu zen Cesare Borgia ospetsuarekin.

## Biografia

Alano Handia Albreteko jauna, zuen aita eta Frances de Châtillon-Limoges ama. Aitona Joanes I.a Albretekoa izan zuen, eta aitaren birraitona Karlos I.a Albretekoa, Frantziako Kondestablea, 1415ean Agincourt-eko batailan frantziar tropen agintean hil zena. Sei anai-arreba izan zituen, Joanes Albretekoa, Katalina de Foixekin ezkonduta Nafarroako Joanes III.a errege bihurtu zena.
1499ko maiatzaren 10ean, 19 urte zituela, ezkondu zen Cesare Borgiarekin, Alexandro VI.a Aita Santuaren eta Vannozza Cattaneiren seme sasikoarekin, Bloisen. Ezkontzak izaera politikoa zuen, Borgiatarren Vatikanoak Frantziarekin zuen aliantza sendotzeko antolatua, Cesareri frantziar nobleziako emazte bat eskaini zitzaion (Karlota), eta tituluak.
Cesarek eta Karlotak alaba bakarra izan zuten, Luisa Borgia, nahiz eta Cesareri gutxienez hamaika legez kanpoko hamaika seme-alaba aitortzen zaizkion zenbait maitalerekin. Cesare Nafarroako gerra zibileko azken borroketan hil zutelarik 1507an erresumaren independentzia defenditzen, Valentinoisko dukerrira itzuli zen Karlota, alabarekin.
Zuhaitz genealogikoa :
Joanes I.a Albretekoa
Alain Albretekoa
Catherine de Rohan
Claude de Bourbon-Busset
Karlota Albretekoa
Louise Borgia, Duchess of Valentinois
William of Blois, Count of Penthièvre
Marguerite de Bourbon
Françoise of Châtillon
Isabelle de La Tour d'Auvergne :

## Erreferentziak

* ↑ Charles Cawley, Medieval Lands, Gascony, Dukes and Nobility
* ↑ (Ingelesez) Fletcher, Catherine. (2020). «4. The Borgias vs Savonarola» The beauty and the terror : the Italian renaissance and the rise of the west. ISBN 0-19-090849-1. PMC 1121083036. (Noiz kontsultatua: 2021-01-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1955329
* Multimedia: Charlotte of Albret / Q1955329
# Karlota Brunswick-Lüneburgekoa

Carlota Brunswick-Lüneburgekoa (1671ko martxoaren 8a - 1710eko irailaren 29a) Alemaniako noblea izan zen. Hannover leinuan jaioa Este leinuan ezkondu zen. Brunswick-Lüneburgeko dukesa jaiotzez, Modenako dukesa izan zen ezkontzaz. Erditzean hil zen.
Jon Frederiko Brunswick-Lüneburgerkoaren eta Benedikta Henrieta Palatinatukoaren alaba nagusia zen. Bi ahizpa txikiago izan zituen, Henrieta eta Gilemina Amalia Brunswick-Lüneburgekoa, Josef I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoarekin ezkondu zena.
Karlota Reinaldo Estekoarekin ezkondu zen 1696ko otsailaren 11n. Hau Frantzisko I.a Estekoaren semerik gazteena zen bere hirugarren emazte Lucrezia Barberinirekin. Reinaldo kardinal izendatu zuten 1685ean, baina 1694an eliza utzi zuen Frantzisko II.a Modenakoa lehengusuaren ordezko izateko Modenan. Reinaldok Modena eta Brunswicken arteko harremanak sendotu nahi zituen.
1702an Espainiako Ondorengotza Gerra zela eta Modenatik Bolognara mugitu ziren.
Zazpi seme-alaba izan zituzten, baina 1710an hilda jaio zen ume bat erditzen ari zela bera ere hil zen. Bere seme nagusia zen Frantzisko Karlota Aglaé Orleanskoarekin ezokndu zen, Filipe Orleanskoa alaba, Luis XV.a Frantziakoa umea zelarik Frantziako erregentea zena. Bere bigarren alaba, Enriketa, Antonio Farnesiorekin ezkondu zen 1727an eta, bere heriotzaren ostean 1731an, Leopoldo Hesse Darmstadtekoarekin.
* Datuak: Q2551176
* Multimedia: Duchess Charlotte of Brunswick-Lüneburg / Q2551176
# Karl Weierstrass

Karl Theodor Wilhem Weierstrass (Oestenfelde, 1815ko Urriaren 31 – Berlin, 1897ko Otsailaren 19) matematikari alemaniarra izan zen, eta "analisi modernoaren aita"-tzat daukate. Bere lorpen handienen hartean funtzio baten jarraitasunaren definizioa, bataz besteko balioaren teorema frogatzea, eta Bolzano-Weierstrass teorema enuntziatzea daude.

## Biografia

Weierstrass Oestenfelden sortu zen, Prusiako Westfalia probintzian (gaur egun Alemanian dena). Gobernuko funtzionario zuen aita. Gaztetatik izan zuen matematikekiko interesa. Hala ere, Bonngo unibertsitatera bidali zuten gurasoek funtzionario bihurtzeko presta zedin. Weierstrassek arreta gutxi eskaini zien funtzionario bihurtzeko ekonomia, finantza eta zuzenbide arloko ikasgaiei, eta bere kabuz matematikak ikasten aritu zen. Graduatu gabe utzi zituen ikasketak, eta Münsterreko Akademian hasi eta bukatu zituen matematika ikasketak. Ondoren, aitak irakasle postu bat lortu zion Münsterreko eskola batean.
1850ean gaixoaldi luze bat pairatu zuen, baina lanak argitaratzen jarraitu zuen, arrakasta handiz. 1856an Gewerbeinstitut delakoan irakasle postua eskuratu zuen (geroago Berlingo Unibertsitate Tekniko bihurtuko zenean). 1864an Berlingo Friedrich-Wilhelms Unibertsitateko irakasle izan zen (geroago Humboldt Unibertsitatea deituko zena). Bere ikasleen artean Ferdinand Georg Frobenius bera izan zuen.
Bere bizitzako azken hiru urteak mugiezinik pasa zituen eta Pneumonia batek hil zuen 1897n.

## Ekarpen nagusiak

Matematika arloan, eta bereziki kalkuluan zenbait teoremaren aurkitzaile eta beste hainbat legeren frogatzaile dugu Weierstrass.
Funtzio baten limitea, jarraitasuna eta deribatuaren definizioak zehazki taxutu zituen, gaur egun ere erabiltzen direnak. Definizio horietan oinarrituz frogatu ahal izan zituen ordurarte frogapen zorrotzik ez zuten zenbait teorema. Teorema berriak aurkitu eta frogatu ere egin zituen. Hona hemen bere ekarpen nagusien zerrenda:
* Weiestrass teorema
* Bolzano-Weiestrass teorema
* Weiestrass-en hurbilpen teorema (Stone-Weiestrass teoreman orokortua)
* Weiestrass-Casorati teorema
* Weiestrassen funtzio eliptikoa
* Weiestrassen funtzioa

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Karl Weierstrass, Britannica entziklopedian. (Noiz kontsultatua: 2019-08-21).
* Datuak: Q57103
* Multimedia: Karl Weierstraß / Q57103
# Karl Wilhelm Reinmuth

Karl Wilhelm Reinmuth (Heidelberg, 1892ko apirilaren 4 – 1979ko maiatzaren 6) astronomo alemanar ospetsua izan zen, batez ere deskubritu zituen asteroidei esker, 395 bere bizitza osoan.

## Biografia

1912tik 1957ra Alemaniako Heidelberg-Königstuhl Astronomia Behatokian lan egin zuen. 1947tik 1950ra Astronomisches Rechen-Instituten izenean Planetoideen Zentroaren partaidea izan zen. Ondoren, erretreta hartu arte, Heidelberggo behatokiaren behatzaile buru izan zen. Reinmuthek 12.500 baino gehiago asteroideen neurketa astrometrikoak lortu zituen, lan benetan erraldoia.
1914an bere lehen asteroide aurkitu zuen, Sarita. Bere aurkikuntza ezagunenen artean Apolo eta Hermes asteroideak daude. Baita ere beste hauek deskubritu zituen: Agamenón, Odiseo, Eneas, Anquises, Troilo, Áyax, Diomedes eta Telamón; bi aldiko kometa: 30P/Reinmuth 44P/Reinmuth eta Stardust espazio zundak bisitatutako azken asteroidea, Annefrank.
Reinmuth asteoride bati bere izena eman zion: 1111 Reinmuthia. Horrelako ekintzak astronomoen artean ez daude oso ondo ikusita.

## Strackeri egindako eskertzak

* (1227) Geranium
* (1228) Scabiosa
* (1229) Tilia
* (1230) Riceia
* (1231) Auricula
* (1232) Cortusa
* (1233) Kobresia
* (1234) Elyna
Reinmuthek aurkitutako 1227tik a 1234ko planeten lehen letrek, "GSTRACKE" akrostikoa sortzen dute, Gustav Strackeren izena alegia. Strackek berak bere izena planetaren bati ez ematea eskatuta zuen.

## Kanpo loturak

* (Ingelesez):Smithsonian/NASA Astrophysics Data System (ADS).
* (Ingelesez):Smithsonian/NASA Astrophysics Data System (ADS).

## Erreferentziak

* ↑ http://adsabs.harvard.edu//full/seri/MitAG/0050//0000007.000.html
* ↑ http://adsabs.harvard.edu//full/seri/MPBu./0007//0000010.000.html
* Datuak: Q77026
* Multimedia: Karl Wilhelm Reinmuth / Q77026
# Karl Schmidt-Rottluff

Karl Schmidt-Rottluff —Karl Schmidt 1905 urteraino— (Rottluff, Chemnitz, 1884ko abenduaren 1a – Berlin, 1976ko abuztuaren 10a) margolari espresionista eta marrazkilaria izan zen, Die Brücke artista taldearen lau sortzaileetako bat.

## Bizitza eta lana

Rottluffen jaioa, gaur egun Chemnitz auzoan eta Karl Schmidt izena izan zuen 1906 urtera arte.
Dresdenen arkitektura ikasketak hasi zituen baina epe baten ostean ikasketak utzi eta Die Brücke ("Zubia") talderaren lau sortzaileetako bat izan zen; gainerakoak, arkitekturako ikaskide hauek izan ziren, Ernst Ludwig Kirchner, Fritz Bleyl eta Erich Heckel. Taldea Dresdenen sortu zen 1905 urteko ekainaren 7an eta antolatu zuten lehendabiziko erakusketa urte bereko azaroan Leipzigen izan zen.
1906 urtean, abizenari "Rottluff" izena gaineratu zion. Urte hartako uda Alsen uhartean eman zuen Emil Nolderekin batera. 1907 urtetik 1912 urtera, udako aldiak Dangast kostaldean eman zuen, Bremendik gertu. 1911ko abenduan, Die Brücke taldekideekin Dresdenetik Berlinera joan zen. Taldea 1913 urtean desegin egin zen.
1915 urtetik 1918 urtera Lehen mundu Gerratean parte hartu izan zuen, ondoren Berlinera itzuli izan zen eta bertan eman zuen bizitza osoa, Bigarren Mundu Gerrako aldian izan ezik, garai hartan Rottluffera itzuli baitzen bere estudioa aire eraso bat jaso ostean. 1924 urtean, Rosa Scahpire arte historialariak, Schmidt-Rottluffren lanen katalogo bat argitaratu zuen.
Lehen Mundu Gerraren ondoren, Schmidt-Rottluffren espresionismo lanak goretsiak ziren baina naziek boterea hartu zutenean gaitzetsiak izan ziren; izan ere 1933 urtean Prusiako Arte akademiatik bota egin zuten.
Naziek 1937. urtean Schmidt-Rottluffen 608 margolan museoetatik kendu zituztenen eta haietako batzuk "arte endekatua" ("Entartete Kunst") erakusketetan aurkeztuak izan ziren. 1941 urterako margolari gremiotik bota eta margotzea debekatu zioten.
Gerraren ondoren, 1947. urtean, Schmidt-Rottluff , Berlin-Charlottenburg arte unibertsitateko irakasle izan zen eta horren bidez artisten belaunaldi berriengan eragin handia izan zuen.
1976. urtean Berlinen hil egin zen.

## Oharrak eta erreferentziak

* 1 2 3 Carey, Frances; Griffiths, Anthony (1984)
* ↑ "Schapire, Rosa"
* ↑ Karl Schmidt-Rottluff Arte Modernoko Museoa, New York.
* Datuak: Q161143
* Multimedia: Karl Schmidt-Rottluff / Q161143
# Karl Topia

Karl Topia (Durrës, Albaniako Printzerria; 1331 – Elbasan, Albaniako Printzerria; 1386) printze feudal albaniar bat izan zen, gerragizona ere, Albania gobernatu zuena XIV. mendearen erdialdetik Albaniaren lehen konkista otomanoraino. Topiak, oro har, harreman onak izan zituen Erromako Kuriarekin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Gloyer, Gillian. (2008). Albania: The Bradt Travel Guide. Bradt Travel Guides ISBN 978-1-84162-246-0. (Noiz kontsultatua: 2023-06-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q559060
* Multimedia: Karl Topia / Q559060
# Karl Theodor Robert Luther

Karl Theodor Robert Luther (1822ko apirilak 16-1900eko otsailak 15), ohi Robert Luther bezala ezagunagoa, astronomo alemaniar bat izan zen, Düsseldorfen lan egin zuena eta handik zenbait asteroide aurkitu zituena.
Aurkitu zituen asteroideetatik bi gaur egun oso ez ohiko propietateak dituztelako dira ezagunak: 90 Antiope asteroide bitarra, bi osagaiak berdinak dituena, eta oso errotazio motela duen 288 Glauke. 1303 Luthera asteroidea eta Ilargiko Luther kraterra bere omenez izendatuak izan ziren.

## Aurkitu zituen asteroideak

* 17 Tetis, 1852ko apirilak 17an
* 26 Proserpina, 1853ko maiatzak 5ean
* 28 Belona, 1854ko martxoak 1ean
* 35 Leukotea, 1855eko apirilak 19an
* 37 Fides, 1855eko urriak 5ean.
* 47 Aglae, 1857ko irailak 15ean
* 53 Kalipso, 1858ko apirilak 4an
* 57 Mnemosina, 1859ko irailak 22an
* 58 Konkordia, 1860ko martxoak 24an
* 68 Leto, 1861eko apirilak 29an
* 71 Niobe, 1861eko abuztuak 13an
* 78 Diana, 1863ko martxoak 15ean
* 82 Alkmene, 1864ko azaroak 27an
* 84 Klio, 1865eko abuztuak 25ean
* 90 Antiope, 1866ko urriak 1ean
* 95 Aretusa, 1867ko azaroak 23an
* 108 Hekuba, 1869ko apirilak 2an
* 113 Amaltea, 1871ko martxoak 12an
* 118 Peitho, 1872ko martxoak 15ean
* 134 Sofrosina, 1873ko irailak 27an
* 241 Germania, 1884ko irailak 12an
* 247 Eukrate, 1885eko martxoak 14an
* 258 Tyche, 1886ko maiatzak 4an
* 288 Glauke, 1890eko otsailak 20an.
* Datuak: Q77050
* Multimedia: Karl Theodor Robert Luther (astronomer) / Q77050
# Karl Zeiss

Karl Zeiss (Weimar, 1816ko irailaren 11 – Jena, 1888ko abenduaren 3a) alemaniar optiko eta mekanikoa izan zen. Stuttgarten egin zituen ikasketak. Jenan kokatu zen lanerako, eta bertan sortu zituen, 1846an, mundu guztian sona handia lortu duten optika-lantegiak. Haietan egiten ziren mikroskopioak eta bestelako optikako tresneria berriak, eta, haiei esker, optikaren teoriak aurrerapen handia izan zuen. Bertan laguntzaile izan zituen Ernst Abbe fisikaria eta Otto Schott kimikaria. Karl Zeiss hil ondoren, Abbek Zeiss fundazioa sortu zuen, eta haren esku utzi zuen Zeiss zigilua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q76833
* Multimedia: Carl Zeiss / Q76833
# Karl Wilhelm von Nägeli

Karl Wilhelm von Nägeli (Kilchberg, 1817ko martxoaren 27a – Munich, 1891ko maiatzaren 11) ikertzaile botaniko suitzarra izan zen, kromosomak aurkitu zituen XIX. mendean.

## Biografia

Nägeli Zürich ondoan Kilchbergen jaio zen, eta bertan medikuntza ikasi zuen Zuricheko Unibertsitatean. 1839tik aurrera, Genevan A. P. de Candolle-ren eskutik botanika ikasi zuen, eta 1840an botanikako tesi batekin graduatu zen Zurichen. Matthias Jakob Schleidenek, orduan Jenako botanika irakaslea zenak, landareen azterketa mikroskopikora zuzendu zuen bere arreta., eta batez ere ikerketaren adar horretan aritu zen. "Ehun meristematiko" terminoa ere asmatu zuen 1858an.

## Ekarpenak

Zeitschrift fur wissenschaftliche Botanik-en (1844 1846) argitalpen sorta; Die neueren Algensysteme (1847); Gattungen einzelliger Algen (1849); Pflanzenphysiologische Untersuchungen (1855 1858), Carl Eduard Cramerrekin; Beiträge zur wissenschaftlichen Botanik (1858-1868); "Bavariako Errege Zientzien Akademiari" egindako ekarpenak, Botanische Mitteilungen (1861-1881) hiru liburukirekin; eta azkenik bere liburukia, Mechanisch-physiologische Theorie der Abstammungslehre, 1884an argitaratua. Hala ere, Nägeli 1866tik 1873ra Gregor Mendelekin Pisum sativum lan ospetsuari buruz egin zuen korrespondentzia ez zientifikoagatik da agian ezagunena.

## Erreferentziak

* Varios autores (1910-1911). «Naegeli, Karl Wilhelm von». En Chisholm, Hugh, ed. Encyclopædia Britannica. A Dictionary of Arts, Sciences, Literature, and General information (en inglés) (11.ª edición). Encyclopædia Britannica, Inc.; actualmente en dominio público.
* «Karl Wilhelm von Nägeli». Landare Izenen Nazioarteko Indizea (IPNI). Kew Errege Lorategi Botanikoa, Harvard Unibertsitateko Herbarioa eta Australiako Herbario Nazionala (eds.).

## Kanpo estekak

* Biografia eta lana, alemanez
* biografia eta bibliografia, "Max Planck Institute for the History of Science"-ko Laborategi Birtualean
* Datuak: Q123876
* Multimedia: Karl Wilhelm von Nägeli / Q123876
* Espezieak: Carl Wilhelm von Nägeli
# John McDonald

John McDonald (Halifax, 1965eko maiatzaren 28a) arkularia da. Kanada ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ John McDonald
* ↑ John MCDONALD

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1701020
# John McEwen

Sir John McEwen (Chiltern, Victoria, 1900eko martxoaren 29a - Toorak, Melbourne, 1980ko azaroaren 20a) Australiako 18. lehen ministroa izan zen. Zazpi urte zuenetik umezurtz, amonak hazi zuen. 1934an sartu zen lehen aldiz parlamentuan, eta bertan egon zen 36 urtez. Joseph Lyons lehen ministroak bere gobernuan sartu zuen 1937an, eta hurrengo 25 urteetan ministro izan zen (barneko, kanpo harremanetako, merkataritza eta industriako, abiazioko eta nekazaritzako ministroa). Nekazariaren Alderdiko burua izan zen 1958 eta 1971 bitartean. 1967an Harold Holt itsasoan desagertu ondoren, lehen ministro bihurtu zen eta hurrengo urtean John Gortonek ordezkatu zuen.
* Datuak: Q23386
* Multimedia: John McEwen / Q23386
# John Mayall

John Brumwell Mayall (Macclesfield, Cheshire, Erresuma Batua, 1933ko azaroaren 29a – Los Angeles, 2024ko uztailaren 22a) blues eta pop rock abeslari, instrumentista (batez ere gitarra-jotzailea), eta konpositorea izan zen. Alexis Kornerrekin batean, Britainia Handiko bluesaren inbasioaren aitzindari nagusienetakoa izan zen.
1955ean bere lehenengo taldea sortu zuen, The Powerhouse Four, eta gero bere bandarik famatuena: The Bluesbreakers. Talde horretan Eric Clapton, Peter Green eta Mick Taylor gitarra-jotzaileak ibili ziren, besteak beste, eta horietako batzuek beste talde garrantzitsuak sortu zituzten gero; Fleetwood Mac, adibidez.
Disko eder askoak egin zituen The Bluesbreakers taldeak 60ko hamarkadan, Bluesbreakers izenekoa, adibidez. Disko horretako azalean, Eric Clapton ageri da Beano komikia irakurtzen.
Claptonek taldea utzi egin zuen, Cream blues-rock banda sortzeko, eta bere ordez Peter Green gitarra-jotzailea sartu zen. A hard road diskoa grabatu ondoren, Greenek ere alde egin zuen, Fleetwood Mac taldea osatzeko. Orduan, Mick Taylor agertu zen. Gitarra-jotzaile gazteak liluratu egin zuen Mayall. Elkarrekin grabatu zituzten Crusade disko ospetsua, eta 1969an, Bare Wires psikodelikoa. Gero, Taylor Rolling Stones taldera joan zen Brian Jones ordezkatzera.
1969tik aurrera, Mayallek bere izenean argitaratu zituen diskoak. Hala ere, zenbaitzutan, "and The Bluesbreakers" gehitzen zion bere izenari, berarekin jotzen zuten musikariak ere diskoen eta emanaldien izenetan ordezkaturik ager zitezen.
Banda behin betiko desagertu zen 2008an, eta egun, Mayallek beste musikari batzuekin jo zuen.
2009an Hondarribia Blues Saria jaso zuen.

## Diskografia

* 1966 - Bluesbreakers with Eric Clapton.
* 1967 - A hard road.
* 1968 - Bluesbreakers with Paul Butterfield (Lau kantako EPa, gonbidatua: Paul Butterfield).
* 1967 - Blues alone.
* 1967 - Crusade.
* 1968 - Bare wires.
* 1968 - Blues from Laurel Canyon.
* 1969 - Looking back.
* 1969 - Thru the years.
* 1970 - Empty rooms.
* 1970 - Usa Union.
* 1971 - Back to the roots (doble).
* 1971 - Memories.
* 1973 - Ten years are gone.
* 1974 - The latest edition.
* 1975 - New year new band new company.
* 1975 - Notice to appear.
* 1976 - Banquet in blues.
* 1977 - A hard core package.
* 1979 - The bottom line.
* 1981 - Road Show Blues.
* 1987 - Chicago line.
* 1990 - A sense of place.
* 1992 - Cross Country Blues.
* 1993 - Wake up call.
* 1995 - Spinning Coin.
* 1997 - Blues for the lost days
* 1999 - Padock in the Blues
* 2001 - Along for the ride
* 2002 - Stories
* 2005 - Road dogs
* 2007 - In the palace of the king
* 2009 - Tough

### Zuzenekoak

* 1965: John Mayall plays John Mayall
* 1968: Diary of a band vol. I y II
* 1969: The turning point
* 1972: Jazz-blues fusion
* 1973: Moving on
* 1977: Lost of people
* 1978: The last of the British blues
* 1985: Behind the iron curtain
* 1994: 1982 reunion concert
* 1999: Live at the Marquee 1969
* 2005: Rolling with the Blues
* 2007: Live from Austin, TX

## Erreferentziak

John Mayallek disko batekin ospatuko du 70. urtebetetzea, Berria.
Hondarribia Blues Saria jaosoko du J. Mayallek, Argia.
* Datuak: Q316282
* Multimedia: John Mayall / Q316282
# John McAfee

John David McAfee (Cinderford, Gloucestershire, Ingalaterra, 1945eko irailaren 18a – Sant Esteve Sesrovires, Katalunia, 2021eko ekainaren 23a) anglo-estatubatuar programatzaile informatikaria eta enpresaburua izan zen. 1987an McAfee Associates software-enpresa sortu eta 1994. urtera zuzendu zuen, dimisioa eman zuen arte. McAfee Associatesek arrakasta lortu zuen lehen antibirus komertziala merkaturatu eta gero.
Horrez gain, aktibista politikoa izan zen. Bitan saiatu zen Alderdi Libertarioaren Ameriketako Estatu Batuetako presidentetzarako hauteskundeetarako presidentegaia izaten: 2016an eta 2020an.
2020ko urriaren 6an atxilotu zuten Bartzelonako aireportuan, Ameriketako Estatu Batuetan zerga-delituak egitea leporatuta. Ondorioz, Sant Esteve Sesroviresko Brians 2 espetxean sartu zuten Estatu Batuetaratze eskaera onartzen zenentz argitu bitartean. 2021eko ekainaren 21ean Espainiako Auzitegi Nazionalak estradizio agindua onartu eta Estatu Batuetaratu behar zuten. Alabaina, 2021eko ekainaren 23an hil zen 75 urte zituela. Hilda topatu zuten ziegan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Anti-virus creator John McAfee arrested over tax evasion charges» BBC News 2020-10-06 (Noiz kontsultatua: 2021-06-23).
* ↑ Euskal Irrati Telebista. (2021-06-23). McAfee antibirusaren sortzailea hilda topatu dute Bartzelonako kartzela batean. (Noiz kontsultatua: 2021-06-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45864
* Multimedia: John McAfee / Q45864
# John McEnroe

John Patrick McEnroe Jr. (New York, 1959ko otsailaren 16a) Estatu Batuetako tenis-jokalari ohia da, 1980ko hamarkadako tenis-jokalari handienetarikoa. Lau bider irabazi zuen Flushing Meadows-eko lehiaketa (1979, 1980, 1981 eta 1984), hiru bider Winbledon-ekoa (1981, 1982, 1984), hiru aldiz Masters-a (1978, 1983, 1984) eta lau aldiz Davis Kopa (1978, 1979, 1981 eta 1982), maila apalagoko beste lehiaketa askorekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q16474
* Multimedia: John McEnroe / Q16474
# Juan Fernández uhartedia

Juan Fernández uhartedia edo artxipelagoa Txileko uhartedia da, Ozeano Barearen hegoaldean dagoena, Valparaisoko itsasertzetik 650 km-ra. 633 biztanle ditu (2002).
Robinson Crusoe izeneko herrian bizi dira gehienak, Cumberland badiaren ertzean.
Hiru uharte bereizten dira: Más a Tierra edo Robinson Crusoe uhartea (93 km$^2$), Más a Fuera edo Alejandro Selkirk uhartea (88 km$^2$) eta Santa Clara uharte txikia, Más a Tierra uhartearen hego-mendebalean.
Sumendi-uharteak dira.

## Ekonomia

Otarrain-arrantza da nagusi.

## Historia

1563an aurkitu zituen uharteak Juan Fernández itsasgizon espainiarrak. Han bizi izan zen urte batzuez Alexander Selkirk itsasgizon eskoziarra; marinel horrek kontatutakoetan oinarritu zen Daniel Defoe idazlea bere Robinson Crusoe ospetsua idazteko.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156325
* Multimedia: Juan Fernández Islands / Q156325
# Juan Francisco Bulnes

Juan Francisco Bulnes Hondurasko Gracias a Dios departamenduko udalerri bat da. 734.96 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 6256 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Estadística. Censo de Población y Vivienda 2013. (Noiz kontsultatua: 2020-05-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2393257
# Juan Fernández de Heredia

Juan Fernández de Heredia —aragoieraz Johan Ferrández d'Heredi— (Munebrega, Zaragoza, Aragoi, 1310 inguru - Caspe, Aragoi, 1396) Jerusalemgo San Joanen Ordenako maistru handia izan zen, Aragoiko bi erregeren aholkularia, eta aragoieraz historia lanak idatzi eta itzultzearen eragile handia. Eragin handia izan zuen Aragoiko erregeen eta Avignongo aita santuaren gorteetan. Avignondik Erromarako bidean lagundu zion Gregorio XI.ari. Aragoierari buruz idatzi zuen, eta bilduma historiko ugari egin zuen: Gran crónica de España eta Gran crónica de los conqueridores, besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q538040
* Multimedia: Johan Ferrández d'Heredia / Q538040