# Fisikalismo

Filosofian, fisikalismoak baieztatzen du "dena fisikoa dela", ez dagoela "ezer fisikoaren gainetik", edo dena fisikoaren mende dagoela . Fisikalismoa monismo ontologikoaren forma bat da, errealitatearen izaeraren ikuspegi bat, "substantzia bakar" batean oinarritua, adimen-gorputz dualismoaren (bi substantzia) edo pluralismoaren (substantzia asko) ikuspegiaren aurka. "Fisiko"aren definizioa eta fisikalismoaren beraren esanahia eztabaidagai izan dira.
Fisikalismoak lotura estua du materialismoarekin, eta hortik abiatuta eboluzionatu du, zientzia fisikoek behatutako fenomenoen azalpenean egindako aurrerapenei esker. Nahiz eta "fisikalismo" eta "materialismo" terminoak askotan bereizi gabe erabiltzen diren, euren inplikazio filosofikoen arabera bereiz daitezke. Fisikalismoak materia hartzen du, baina baita energia, lege fisikoak, espazioa, denbora, egitura, prozesu fisikoak, informazioa, egoera eta indarrak ere, fisikak eta beste zientzia batzuek zentzu monistan deskribatzen dituzten bezala. Ikuspegi fisikalista batetik, matematika, morala, kontzientzia, intentzionalitatea eta esanahia bezalako kontzeptu abstraktuak ere entitate fisikotzat hartzen dira, objektu ontologiko handi bat eta kausalki konplexua den egitura bat izan daitezkeen arren.
2009ko inkesta baten arabera, fisikalismoa da filosofoen artean jarrera nagusia. Hala ere, oraindik ere joera horren aurkako jarrera nabarmena dago. Neuroplastikotasuna ikuspegi ez-fisikalistaren aldeko argudio gisa erabili izan da. Zonbi filosofikoaren argumentua fisikalismoari aurre egiteko beste saiakera bat da.
Filosofiatik kanpo, fisikalismoak ere lehentasuna ematen dio fisikari, mundua edo errealitateari buruzko egia azaltzeko modurik onena eta bakarra dela uste baitu.

## Fisikalismoaren azalpen filosofikoa

"Fisikalismo" kontzeptua 1930eko hamarkadan sartu zuten filosofian Otto Neurath eta Rudolf Carnap-ek.
Fisikalismoan, "fisikoaren" erabilera kontzeptu filosofiko bat da eta literaturan aurkitzen diren definizio alternatiboetatik bereizten da (adibidez, Karl Popperrek proposizio fisiko bat behaketak ezeztatu dezakeena bezala definitu zuen, teorian behintzat). Testuinguru honetan "propietate fisikoa" terminoaren zentzu arruntean fisikoak diren propietateen konbinazio metafisiko edo logikoa izan daiteke. Testuinguru horretan, "propietateen konbinazio metafisiko edo logikoaren" ideia adierazten da "superbenientziaren" nozioa erabiliz. Esaten da A propietate bat B propietate baten gainetik dagoela baldin eta A propietatearen edozein aldaketak nahitaez B propietatearen aldaketa badakar . Propietate-konbinazio baten edozein aldaketak gutxienez osagaietako propietate batean aldaketa izan behar duenez, konbinazioak propietate indibidualak gainditzen dituela ikusten dugu. Hedadura horren helburua zera da, fisikalistek, eskuarki, kontzeptu abstraktu batzuen existentzia suposatzen dutela, hitzaren zentzu arruntean fisikoak ez direnak; beraz, fisikalismoa ezin da definitu abstrakzio horien existentzia ukatzeko moduan. Gainera, fisikalismoa "superbenientzia"-terminoetan definitzeak ez du esan nahi mundu errealeko propietate guztiak propietate fisikoen (mota berekoak) mota berekoak direnik. Beraz, bateragarria da multierrealizazioarekin .
"Superbenientziaren" noziotik abiatuta, ikus dezakegu, propietate mental, sozial eta biologikoak propietate fisikoetatik gainditzen direla suposatuz, bi mundu hipotetiko ezin direla berdinak izan beren propietate fisikoetan, baina diferenteak direla beren propietate mental, sozial edo biologikoetan.
"Fisikalismoa" definitzeko bi ikuspegi komun teorian oinarritutako eta objektuan oinarritutako ikuspegiak dira. Fisikalismoaren teorian oinarritutako ikuskerak honako hau proposatzen du: "propietate bat fisikoa da, baldin eta bakarrik baldin teoria fisikoak aipatzen digun propietate mota bada, edo, bestela, teoria fisikoak aipatzen digun propietate mota metafisikoa (edo logikoa denez) gainditzen duen propietate bat bada". Era berean, objektuan oinarritutako kontzepzioak honako hau dio: "propietate bat fisikoa da, baldin eta bakarrik baldin objektu fisiko paradigmatikoen eta horien osagaien izaera intrintsekoaren azalpen oso batek eskatzen duen propietate mota bat da, edo objektu fisiko paradigmatikoen eta horien osagaien izaera intrintsekoaren azalpen oso batek eskatzen duen propietate mota metafisikoa (edo logikoki) gainditzen duen propietate bat da".
Fisikariek, tradizionalki, fisikotasunaren "teorian oinarritutako" karakterizazioa aukeratu dute, dela egungo fisikaren arabera , dela etorkizuneko fisika baten arabera (ideala). Fisikotasunaren teorian oinarritutako bi ikusmolde horiek Hempelen dilemaren bi alderdiak irudikatzen dituzte (horrela deitzen zaio Carl Gustav Hempel zientziaren filosofo eta enpirista logiko zenaren omenez): fisikotasunaren teorian oinarritutako ulermenen aurkako argudioa. Gaingiroki, Hempelen dilemak dio fisikoa gaur egungo fisikari erreferentzia eginez definitzen badugu, orduan oso litekeena dela fisikalismoa faltsua izatea, oso litekeena baita (indukzio meta-ezkorragatik ) egungo fisikaren zati handi bat faltsua izatea. Baina fisikotasuna, aldiz, etorkizuneko fisika (ideal) edo osatu baten arabera definitzen badugu, fisikalismoa, ezinbestean, alferra edo zehaztugabea da.
Fisikoaren teorian oinarritutako kontzepzioen aurkako Hempelen dilemaren indarra eztabaidagai den bitartean, fisikoaren "teorian oinarritu gabeko" kontzepzioak ere proposatu dira. Adibidez, Frank Jacksonek fisikoaren "objektuan oinarritutako" kontzepzio horren alde egin du. Proposamen horri jarritako objekzio bat da panpsikismoa edo panprotopsikismoa egiazkoak direla, eta, beraz, fisikotasunaren ulermen ez-materialista horrek fisikalismoak egia izaten jarraitzen duela dioen kontraintuitibora garamatza, propietate horiek fisikotasunaren adibide paradigmatikoen azalpen oso baten parte izango baitira.
David Papineauk eta Barbara Monterok fisikoaren karakterizazio "negatiboa" proposatu eta defendatu dute . Bide negatiboaren estrategiaren funtsa fisikoa ez denaren terminoetan ulertzea da: mentala. Bestela esanda, bide negatiboaren estrategiak "ez-mental" gisa ulertzen du fisikoa dena. Fisikoaren bide negatiboaren kontzepzioari jarritako objekzio bat da (objektuan oinarritutako kontzepzioak bezala) ez duela baliabiderik monismo neutroa (edo panprotopsikismoa) fisikalismotik bereizteko. Gainera, Restrepok argudiatzen du fisikotasunaren kontzepzio horrek fisikari ez den metafisikaren entitate ez-fisiko zentral bihurtzen dituela, hala nola Jainkoa, arima kartesiarrak eta zenbaki abstraktuak, eta, beraz, faltsuak edo hutsalki egiazkoak direla: "Jainkoa modu ez mentalean identifika daiteke, eta ez biologikoan, unibertsoa sortu zuen hura bezala. Emergentismoa egiazkoa dela suposatuz, azaleratzen ari diren propietate ez-fisikoak modu ez mentalean eta ez biologikoan identifika daitezke materia-konponketa batzuen ondorio ez-lineal gisa. Arima kartesiar immateriala modu ez mentalean eta ez biologikoan identifika daiteke zenbait partikularekin kausalki elkarreragiten duten gauzetako bat bezala (guruin pinealarekin bat datorrena). Zortzi zenbaki platonikoa modu ez mentalean identifika daiteke, eta ez biologikoan, Eguzkia orbitatzen duten planeten kopurua bezala ".

### "Superbenientzian" oinarritutako fisikalismoaren definizioak

Superbibentzian oinarritutako fisikalismoaren kontu bat hartuz gero, fisikalismoaren definizioa "propietate guztiak fisikoak dira" izanda, honetara erreduzitu daiteke:
(1) Fisikalismoa egiazkoa da w mundu posible batean, baldin eta bakarrik baldin w-ren bikoizketa fisikoa den edozein mundu ere berez w-ren bikoiztua bada .
Mundu errealera (gure mundura) aplikatuta, (1) egungo munduan fisikalismoa egiazkoa dela baieztatzea da, baldin eta bakarrik baldin gaur egungo munduaren propietate fisikoak eta legeak ezartzen diren mundu posible bakoitzean egungo munduaren propietate ez-fisikoak (hitzaren zentzu arruntean) instantziatzen badira. Saul Kripkeren metafora bat erabiltzeko, gaur egungo munduan fisikalismoaren egiak esan nahi du Jainkoak gure munduaren propietate fisikoak eta legeak "ezarri" ondoren, Jainkoaren lana amaitu dela; gainerakoa "automatikoki" dator.
Baina (1) ez du lortzen beharrezko baldintza bat ere atzematea w mundu batean fisikalismoa egiazkoa izan dadin. Hau ikusteko, imajina ezazu propietate fisikoak bakarrik dituen mundu bat; fisikalismoa egiazkoa bada munduren batean, egiazkoa da mundu honetan. Hala ere, batek pentsa ditzake halako munduaren bikoizketa fisikoak, non ez baitira berez bikoiztuak ere: gure mundu imajinatuaren propietate fisiko berberak dituzten munduak, baina propietate edo propietate gehigarriren bat dutenak. Mundu batek "ektoplasma epifenomenikoa" eduki lezake, esperientzia huts gehigarriren bat, munduko osagai fisikoekin elkarreragiten ez duena eta haiek behar ez dutena. Ektoplasma epifenomenikoaren arazoari heltzeko, (1) aldatu egin daiteke "hori dena da" edo "osotasuna" klausula bat sartzeko edo propietate "positiboetara" mugatu ". Lehen iradokizuna hemen hartuta, honela birformulatu dezakegu (1):
2) Fisikalismoa egiazkoa da w mundu posible batean, baldin eta bakarrik baldin w -ren gutxieneko bikoizketa fisikoa den edozein mundu w-ren kopia bat bada bere baitan .
Modu berean aplikatuta, (2) baieztapen hau da: fisikalismoa egiazkoa da w mundu posible batean, baldin eta bakarrik baldin w-ren kopia fisikoa den edozein mundu (inolako aldaketa gehigarririk gabe) kalifikaziorik gabeko w-ren kopia bada bakarrik. Honek ahalbidetzen du propietate fisikoak bakarrik existitzen diren mundu bat fisikalismoa egiazkoa den mundu bat bezala kontsideratzea, zerbait extra duten munduak ez baitira mundu horren bikoizketa fisiko "minimoak", ezta fisikotasunak metafisikoki behar dituen propietate ez-fisiko batzuk dituzten munduen bikoizketa fisiko minimoak ere.
Baina (2) beste zerbait dagoen munduen arazoa ebazten duen bitartean (batzuetan "ektoplasma epifenomenikoaren arazoa" deitua ), beste erronka bati egiten dio aurre: "blokeatzaileen arazoa". Imajina ezazu w1 mundu bat non mundu honetako propietate fisikoen eta ez-fisikoen arteko erlazioa apur bat ahulagoa den behar metafisikoa baino, halako moldez non kontu-hartzaile ez-fisiko jakin batek, "blokeatzaile" batek, w1ean existituko balitz, w1ean propietate ez-fisikoak w1ean instantziatuz instantziatzea ekidin lezakeen. Izan ere, (2) w1en bikoizketa fisikoak diren munduak baztertzen ditu, baita interbentore ez-fisikoak dituztenak ere, minimaltasun-klausularen ondorioz, edo "hori da dena" ren ondorioz, (2) ez da (ustez) zuzena fisikalismoa egiazkoa dela w1en (hau izanda ateratako ondorioa). Arazo horri erantzuteko, aukera bat da alde batera utzi behar dela (2) lehen aipatutako aukera, superbibentzian oinarritutako fisikalismoaren formulazioak David Chalmersek "propietate positiboak" deitzen duenera mugatzen baitira. Propietate positibo bat da "W mundu batean instantziatzen badira, W zati egoki gisa duten mundu guztietan instalatuko dira,dagokion gizabanakoak eginda". Iradokizun horri jarraituz, fisikalismoa honela formulatu dezakegu:
(3) Fisikalismoa egiazkoa da w mundu posible batean, baldin eta bakarrik baldin w-ren kopia fisikoa den edozein mundu w-ren kopia positiboa bada .
(3) badirudi gai dela bai ektoplasma epifenomenikoaren arazoari bai blokeatzaileen arazoari heltzeko. Lehenengoari dagokionez, (3) emaitza zuzena ematen du: mundu fisiko hutsa fisikalismoa egiazkoa den mundu bat da, beste zerbait duten munduak mundu fisiko huts baten bikoizketa positiboak baitira. Bigarrenari dagokionez, (3) badirudi blokeatzaileak dituzten munduak w1en propietate ez-fisiko positiboak falta diren munduak direla, beraz, w1 ez da kontatuko fisikalismoa egiazkoa den mundu gisa. Daniel Stoljarrek blokeatzaileen arazoari emandako erantzunaren aurka egiten du, w1en propietate ez-fisikoak blokeatzaile bat dagoen mundu batean instantziatzen ez direnez, ez direla propietate positiboak Chalmersen zentzuan, eta, beraz, (3) w1 kontatuko du fisikalismoa azken finean egiazkoa den mundu gisa.
Superbibentzian oinarritutako fisikalismoaren formulazioen arazo gehigarri bat "beharrezko izakien arazoa" da. Testuinguru honetan beharrezkoa den izaki bat mundu posible guztietan existitzen den izaki ez-fisiko bat da (adibidez, teistek Jainkoa deitzen dutena). Izaki beharrezko bat bateragarria da emandako definizio guztiekin, batez ere gainditzen duelako; hala ere, oro har, dena fisikoa dela dioen nozioaren kontra doala kontsideratzen da. Beraz, superbibentzian oinarritutako fisikalismoaren edozein formulaziok, kasurik onenean, beharrezko baldintza bat ezarriko du, baina ez nahikoa fisikalismorako.
Superbibentziaren fisikalismorako emandako aurreko definizioez gain, beste objekzio batzuk ere planteatu dira: amonio (edo propietate fisiko) molekula bakar baten presentziagatik bakarrik desberdintzen den mundu alternatibo bat imajina liteke, eta, hala ere, (1) arabera, mundu hori erabat desberdina izan liteke propietate mentalen banaketari dagokionez. Gainera, fisikalismoaren estatus modalari buruzko eztabaidak daude: beharrezko egia den ala zenbait baldintzetara (hau da, fisikalismoarenetara) egokitzen den mundu batean bakarrik den egia.

### Errealizazioaren fisikalismoa

"Superbenientziaren" fisikalismoarekin estuki lotuta dago errealizazioaren fisikalismoa, instantziatutako propietate oro fisikoa edo propietate fisiko batek egina dela dioen tesia.

### Token fisikalismoa

Token fisikalismoa honako proposizio hau da: " partikular bakoitzarentzat (objektua, gertaera edo prozesua) x, partikular fisiko y bat dago, eta horren arabera x = y". Tokenen fisikalismoa bateragarria da propietateen dualismoarekin, non substantzia guztiak "fisikoak" diren, baina objektu fisikoek propietate mentalak eta propietate fisikoak izan ditzakete. Hala ere, token-en fisikalismoa ez da "superbenientzia"-ren fisikalismoaren baliokidea. Lehenik eta behin, token-en fisikalismoak ez dakar "superbenientziaren" fisikalismoa, lehenengoak ez baitu baztertzen "superbenientzia" ez diren propietateen posibilitatea (betiere partikular fisikoekin bakarrik lotuta badaude). Bigarrenik, "superbenientzia"-ren fisikalismoak ez du token fisikalismoa esan nahi, lehenengoak objektu fisiko baten berdinak ez diren objektu gaineratikoak ahalbidetzen baititu ("nazio" edo "arima", adibidez).

## Erredukzionismoa eta emergentismoa
### Erredukzionismoa

Erredukzionismoaren bertsio ugari daude. Fisikalismoaren testuinguruan, aipatzen diren erredukzioak "linguistikoak" dira, eta horri esker, adibidez, fenomeno mentalei buruzko eztabaidak fisikako eztabaida bihurtzen dira. Formulazio batean, kontzeptu bakoitza kontzeptu fisiko gisa aztertzen da. Horren kontrako argudio batek esan nahi du adierazpen mota gehigarri bat egon daitekeela, fisikoa ez dena, baina teoria baten adierazpen-ahalmena handitzen duena. Beste erredukzionismo-bertsio bat teoria bat (mentala edo fisikoa) logikoki bigarren batetik eratorria izateko betekizunean oinarritzen da.
Erredukzionismoaren eta fisikalismoaren konbinazioari fisikalismo erreduktiboa esaten zaio gogoaren filosofian. Kontrako ikuspegia fisikalismo ez-erreduktiboa da. Fisikalismo erreduktiboak dio egoera mentalak ez direla ezer egoera fisikoez gain, eta egoera fisikoetara murriztu daitezkeela. Fisikalismo erreduktiboaren bertsio bat mota fisikalismoa da, edo gogo-gorputz identitatearen teoria. Mota fisikalismoaren arabera, "gaur egun instantziatu den F propietate bakoitzerako, G propietate fisikoren bat dago, beraz F = G propietatea". Tokenen fisikalismoak ez bezala, motako fisikalismoak "superbenientzia" fisikalismoa dakar.
Fisikalismoaren bertsio erredukzionistak gero eta fama gutxiago daukate, ez baitituzte bizitza mentalak azaltzen. Ikuspegi horren arabera, garunak, substantzia fisiko gisa, ezaugarri fisikoak baino ez ditu, hala nola bolumena, masa, dentsitatea, kokapena eta forma, eta ez du ezaugarri mentalik. Garuna ez dago ez pozik ez triste. Garunak ez du minik sentitzen. Norbaiti bizkarrean min ematen dionean eta mina sentitzen duenean, ez da bere garuna sufritzen duena, nahiz eta garuna minaren esperientzia ematen duen zirkuitu neuralarekin lotuta egon. Beraz, fisikalismo murriztaileak ezin ditu bizitza mentalak azaldu. Beldurra izanez gero, adibidez, beldurraren esperientziari dagokion jarduera neuronala da, zalantzarik gabe. Baina garunak ez du beldurrik. Beldurra ezin da garunaren egoera fisiko batera murriztu, nahiz eta garuneko jarduera neuronalarekin bat etorri. Horregatik, fisikalismo erredukzionista defendaezina dela argudiatzen da, ezin baita bateratu esperientzia mentalarekin.
Fisikalismo tipoaren kontrako beste argudio komun bat gauzagarritasun anizkoitza da, prozesu psikologiko bat (adibidez) prozesu neurologiko desberdin askok (baita neurologikoak ez diren prozesuek ere, adimen artifizialaren kasuan) eska dezaketelako aukera. Kasu honetan, termino psikologiko bat itzultzen duten termino neurologikoek instantziei buruzko disjuntzioak izan behar dute, eta argudiatzen da ezein lege fisikok ezin dituela disjuntzio horiek termino gisa erabili. Mota-fisikalismoa izan zen gauzagarritasun anizkoitzaren argumentuaren jatorrizko helburua, eta ez dago argi token-fisikalismoak errealizagarritasun anizkoitzetik eratorritako objekzioak jasan ditzakeenik.

### Emergentismoa

Emergentismoaren bi bertsio daude, bertsio indartsua eta ahula. "Superbenientziaren" fisikalismoa emergentismoaren bertsio sendotzat hartu izan da, non subjektuaren esperientzia psikologikoa benetan berritzailetzat jotzen den. Bestalde, fisikalismo ez-erredukzionista emergentismoaren bertsio ahula da, ez baitu subjektuaren esperientzia psikologikoa berritzailea izatea eskatzen. Emergentismoaren bertsio indartsua bateraezina da fisikalismoarekin. Egoera mental berriak daudenez, egoera mentalak egoera fisikoak besterik ez dira. Hala ere, emergentismoaren bertsio ahula bateragarria da fisikalismoarekin.
Emergentismoa oso ikuspegi zabala da. Bere forma batzuk, dirudienez, bateraezinak dira fisikalismoarekin edo haren baliokide dira (adibidez, a posteriori fisikalismoa); beste batzuk, berriz, dualismoa eta "superbenientzia" konbinatzen dituztela dirudi. Dualismoarekin bateragarria den emergentismoak dio egoera mentalak eta egoera fisikoak metafisikoki desberdinak direla, eta, aldi berean, egoera mentale "superbenientzia" egoera fisikoekiko mantentzen dutela. Baina horrek "superbenientzia"-fisikalismoaren kontra egiten du, dualismoa ukatzen baitu.

## A priori eta a posteriori fisikalismoa

Fisikalistek diote fisikalismoa egiazkoa dela. Fisikalistentzat, orduan, galdera natural bat da ea fisikalismoaren egia a priori mundu fisikoaren izaeratik ondoriozta daitekeen (hau da, inferentzia esperientziatik at justifikatuta dago, nahiz eta mundu fisikoaren izaera esperientziaren bidez bakarrik zehaztu daitekeen) edo a posteriori bakarrik ondoriozta daitekeen (hau da, inferentziaren beraren justifikazioa esperientziaren mende dago). "Fisikalistak a priori" deiturikoek diotenez, egia fisiko guztien, "hori dena da" ren (epifenomenoak ez fisikoak baztertzeko eta mundu fisikoaren itxiera indartzeko), eta "A naiz" eta "orain B da" bezalako jatorrizko egia indexikal batzuen ezagutzatik abiatuta, fisikalismoaren egia a priori ezagut daitezkela. Demagun "P"-k egia eta lege fisiko guztien konjuntzioa ordezkatzen duela, "T" "-k egia bat" hori dena da "-rena," I "zentratutako" egia indexikaletarako, eta "N" edozein egiatarako [ustez ez-fisikoa] gaur egungo munduan. Orduan, "→" baldintzapeko materiala erabiliz, PTI → N a priori ezagut daitekeela dioen tesi gisa irudika dezakegu a priori fisikalismoa. Hemen ñabardura garrantzitsu bat da N-ko kontzeptuak deferentziala ez den moduan eduki behar direla, PTI → N a priori ezagugarria izan dadin. Beraz, iradokizuna da kontzeptuak kontsekuentean edukitzea, gehi informazio enpirikoa aurrekarian, nahikoa dela kontsekuentea a priori ezagutzeko.
"A posteriori fisikalista" batek, bestalde, baztertu egingo du PTI → N a priori ezagut daitekeela dioen baieztapena. Aitzitik, PTItik Nrako inferentzia esperientziaren ondorio izan daitezkeen kontsiderazio metafisikoek justifikatzen dutela esango lukete. Beraz, baieztapena litzateke "PTI eta ez N" metafisikoki ezinezkoa dela.
Normalean a priori fisikalismoari eta, oro har, fisikalismoari planteatutako erronka bat "bururagarritasunaren argudioa" edo zonbi argumentua da. Gutxi gora behera, honela garatzen da ulergarritasunaren argudioa:
P1) PTI eta ez Q (non "Q" kontzientziari buruzko egia guztien lotura den, edo norbaiti buruzko egia "generikoren" bat, "fenomenalki" kontzientea izanik [hau da, badago "sentitzen den zerbait" x pertsona bat izatean]) bururagarria da (hau da, ez da a priori ezagutzen PTI eta ez Q faltsua izatea).
P2) PTI eta ez Q bururagarria bada, orduan PTI eta ez Q metafisikoki posible da.
P3) PTI eta ez Q metafisikoki posible bada, orduan fisikalismoa faltsua da.
C) Fisikalismoa faltsua da.
Hemen, P3 proposizioa kontzientziaren "superbenientziaren" aplikazio zuzena da, eta, beraz, "superbenientzian" oinarritutako edozein fisikalismorena: PTI eta ez Q posible bada, badago mundu posibleren bat egiazkoa dena. Mundu hau ez dator bat gurearekin, non PTIQ egiazkoa den. Hala ere, beste mundua gure munduaren kopia fisiko minimo bat da, PT egia delako han. Beraz, mundu posible bat dago, gure munduaren gutxieneko bikoizketa fisiko bat dena, baina ez kopia oso bat; honek kontraesanean jartzen du lehen ikusi genuen fisikalismoaren definizioa.
Fisikalistek a priori PTI → N a priori dela esaten dutenez, ulergarritasunaren argudioa P1) ukatzeko konpromisoa hartzen dute. Orduan, PTI eta ez Q, hausnarketa arrazional ideal baten pean, inkoherentea edo kontraesankorra dela argudiatu behar du a priori fisikalistak .
Bestalde, a posteriori fisikalistek, oro har, P1) onartzen dute, baina P2) --" bururagarritasunetik posibilitate metafisikora "igarotzea ukatzen dute--. Zenbait fisikalistek a posteriori uste dute, gehiengoaren jabetzak ez bezala, gainerako kontzeptu enpiriko guztiek ez bezala, kontzientziaren jabetzak propietate berezia duela, hots, PTIren presentzia eta kontzientziarik eza bururagarriak izango direla, nahiz eta, haien arabera, a posteriori ezagut daitekeen PTI eta ez Q ez dela metafisikoki posible. A posteriori fisikalista horiek Daniel Stoljarrek (2005) "fenomenal kontzeptuaren estrategia" deitu duenaren bertsioren bat babesten dute. Gaingiroki, fenomenal kontzeptuaren estrategia etiketa bat da a posteriori fisikalistentzat, kontzientzia kontzeptua bakarrik frogatzen dela saiatzen direnentzat — ez propietatea — nolabait "berezia" edo sui generisa dena. Beste fisikalista batzuek a posteriori kontzeptu fenomenalaren estrategia saihesten dute, eta argudiatzen dute "urak lurraren azaleraren % 60 estaltzen du" bezalako egia makroskopiko arruntak ere ez direla a priori ezagutzen PTItik abiatuta, eta "ura" eta "lurra" kontzeptuen ulermen ez-deferentziala, besteak beste. Hori zuzena bada, orduan (arrazoiz) ondorioztatu beharko genuke bururagarritasunak ez dakarrela aukera metafisikorik, eta P2) fisikalismoaren aurkako bururagarritasunaren argumentua faltsua da.

## Bestelako ikuskerak
### Fisikalismo errealista

Galen Strawsonen fisikalismo errealista edo monismo errealistak panpsikismoa dakar, edo behintzat mikropsikismoa. Strawsonek argudiatzen duenez, "askok, agian gehienek, beren buruari fisikalista edo materialista deitzen diotenek [oker daude], konpromisoa hartzen dute tesi honekin: materia fisikoa, bere baitan, bere funtsezko izaeran, guztiz eta erabat esperientziala ez den zerbait da... Eddingtonekin batera onartzeko prest daudenean ere, materia fisikoak, bere baitan, 'jarduera mental gisa agertzeko gai den natura bat' duela, hau da, esperientzia edo kontzientzia gisa". Ustez, fenomeno esperientzialak ezin direnez sortu fenomeno ez-esperimentaletatik, filosofoak substantziaren dualismora eramaten dira, propietateen dualismora, materialismo ezabatzailera eta "sahiakera zoro guztietara erredukzio mentaletik ez-mentalera"

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 (Ingelesez) Stoljar, Daniel. «Physicalism» plato.stanford.edu (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ (Ingelesez) Bourget, David; Chalmers, David J.. (2014-09-01). «What do philosophers believe?» Philosophical Studies 170 (3): 465–500. doi:10.1007/s11098-013-0259-7. ISSN 1573-0883. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* 1 2 (Ingelesez) The Waning of Materialism. Oxford University Press 2010-03-25 ISBN 978-0-19-172101-4. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ Chalmers, David J.. (1996). The Conscious Mind: In Search of a Fundamental Theory (2nd edition). Oxford University Press (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ (Ingelesez) Popper, Karl Raimund. (2002). The Logic of Scientific Discovery. Psychology Press ISBN 978-0-415-27844-7. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ (Ingelesez) Restrepo, Ricardo. (2012-05-22). «Two Myths of Psychophysical Reductionism» Open Journal of Philosophy 2 (2): 75–83. doi:10.4236/ojpp.2012.22011. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ (Ingelesez) Lewis, David. (1983-12). «New work for a theory of universals» Australasian Journal of Philosophy 61 (4): 343–377. doi:10.1080/00048408312341131. ISSN 0004-8402. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ (Ingelesez) Horgan, Terence. (1982-01). «SUPERVENIENCE AND MICROPHYSICS» Pacific Philosophical Quarterly 63 (1): 29–43. doi:10.1111/j.1468-0114.1982.tb00084.x. ISSN 0279-0750. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* 1 2 (Ingelesez) Kim, Jaegwon. (1993-11-26). Supervenience and Mind: Selected Philosophical Essays. Cambridge University Press ISBN 978-0-521-43996-1. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ (Ingelesez) Melnyk, Andrew. (1997-12-01). «How to Keep the ‘Physical’ in Physicalism» The Journal of Philosophy 94 (12): 622–637. doi:10.2307/2564597. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ Smart, J. J. C.. (1959). «Sensations and Brain Processes» The Philosophical Review 68 (2): 141–156. doi:10.2307/2182164. ISSN 0031-8108. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ Nagel, Ernest. (1961). The structure of science : problems in the logic of scientific explanation. New York : Harcourt, Brace & World (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* 1 2 (Ingelesez) Fodor, J. A.. (1974-10-01). «Special sciences (or: The disunity of science as a working hypothesis)» Synthese 28 (2): 97–115. doi:10.1007/BF00485230. ISSN 1573-0964. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ Bickle, John. (2020). Zalta, Edward N. ed. «Multiple Realizability» The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Metaphysics Research Lab, Stanford University) (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ (Ingelesez) Journal of Consciousness Studies. 2024-01-21 (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* 1 2 «Wayback Machine» web.archive.org 2012-01-11 (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ Lockwood, Michael. (1991). Mind, brain, and the quantum : the compound 'I'. Oxford ; New York, NY : B. Blackwell ISBN 978-0-631-18031-9. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).
* ↑ (Ingelesez) Skrbina, David. (2009-01-14). Mind that Abides: Panpsychism in the new millennium. John Benjamins Publishing ISBN 978-90-272-9003-8. (Noiz kontsultatua: 2024-04-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q269114