# Alain Delon

Alain Delon (Sceaux, 1935eko azaroaren 8a - Douchy-Montcorbon, 2024ko abuztuaren 18a) aktore frantsesa izan zen. Luchino Viscontirekin lan egin zuen, besteak beste. Haren filmik ospetsuenetako bat Plein soleil izan zen. Romy Schneider aktorearekin amodio bat izan zuen.

## Ibilbide artistikoa

XX. mendearen bigarren erdialdeko aktorerik famatuenetako bat izan zen Alain Delon Frantziako zinemagintzan. Kameraren aurrean lehen urrats batzuk egin eta gutxira bihurtu zen izar bat Delon, batik bat, Luchino Visconti italiar zinemagilearen Rocco e i suoi fratelli (1960) eta Il Gattopardo (1963) filmetan egindako lanaren ondotik, eta 80 pelikulatan baino gehiagotan hartu zuen parte orotara.
«Limurtzaile» fama izan zuen hasieratik Delonek, baita «nartzisista» izatearena ere. Hala, bere azken lanetako batean, Astérix aux jeux olympiques (2008) filmean, bere buruaren parodia entzutetsu bat egin zuen Zesar enperadorearen larruan sartuta. Zinemarako lehen lana, berriz, 1957an lortu zuen, Quand la femme s'en mêle filmean (Yves Allegret), lagun aktore baten eskutik Cannesera heldu eta ekoizle estatubatuar batek begiz jo baitzuen; ondotik etorri ziren Viscontirekin egindako bi film arrakastatsuak, eta, hurrengo urteetan, haren ibilbide profesionalak abiada hartu zuen, eta, beste askoren artean, Jean-Pierre Melville, René Clément, Jacques Deray, Michelangelo Antonioni eta Jean-Luc Godard zinemagileen aginduetara egin zuen lan.

## Joera politikoa

Frantziako eskuinaren ikurtzat ere jo izan dute askok —hala idatzi du Liberation egunkariak: «benetako figura eskuindar bat, baina berreskuratzen zaila»—, eta azken urteetan aktoreak han-hemen egindako iruzkin matxistek ere eragin dute polemikarik haren inguruan —«emakume bati zaplazteko bat ematea matxista izatea bada, orduan matxista bat naiz», esan zuen, esaterako, Frantziako telebista batean—. 2019an, Ohorezko saria eman zioten Cannesko zinemaldian, eta erabaki hura atzera botatzeko eskaera publiko bat zabaldu zen, aktorearen jarrera «arrazista, homofobo eta misoginoak» argudiatuta. Urte horretan bertan istripu zerebrobaskular bat izan zuen, eta, azken urteak Paris hegoaldeko bere etxean igaro ostean, atzo hil zen Delon, 88 urterekin.
Modu paraleloan, aktorearen bizitza pribatuko gorabeherak askotan izan ziren zurrunbilo mediatikoaren erdian, eta adiskidetasun estua izan zuen Fronte Nazionalaren sortzaile Jean-Marie Le Penekin. Hautsak harrotu izan dituzten haren bestelako jarrera eta iritzien artean, heriotza zigorra abolitu izana irmo gaitzetsi izan zuen jendaurrean, baita sexu bereko pertsonen arteko ezkontzak ere.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharrak |
| 2008 | Astérix aux Jeux Olympiques | Julio Zesar | |
| 2006 | L'Instinct de mort | | |
| 2004 | Frank Riva | Frank Riva | Telesaila |
| 2003 | Frank Riva | Frank Riva | Telesaila |
| 1999 | Les Acteurs | Bera | |
| 1997 | Une Chance sur deux | Julien Vignal | |
| 1996 | Le Jour et la nuit | Alexandre | |
| 1994 | Les Cent et une nuits | Aktore bat | |
| 1993 | L'Ours en peluche | |
| 1992 | Un Crime | Maitre Charles Durand | |
| 1992 | Le Retour de Casanova | Casanova | |
| 1990 | Nouvelle vague | Gizona | |
| 1990 | Dancing Machine | Alan Wolf | |
| 1988 | Ne réveillez pas un flic qui dort | Eugène Grindel | |
| 1985 | Parole de flic | Daniel Pratt | |
| 1984 | Notre histoire | Robert Avranche | |
| 1984 | Le Passage | Jean Diaz | |
| 1983 | Le Battant | Jacques Darnay | |
| 1983 | Un Amour de Swann | Charlus baroia | |
| 1982 | Le Choc | Martin Terrier | |
| 1981 | Pour la peau d'un flic | Choucas | |
| 1980 | Trois hommes à abattre | Michel Gerfaut | |
| 1980 | Teheran 43. Nid d'espions | Foche | |
| 1979 | Le Toubib | Jean-Marie Desprès | |
| 1979 | The Concorde ... Airport '79 | Paul Metrand | |
| 1978 | Attention, les enfants regardent | Gizona | |
| 1977 | Le Gang | Robert le Dingue | |
| 1977 | Mort d'un pourri | Xavier Maréchal | |
| 1976 | Monsieur Klein | Robert Klein | Joseph Loseyrena |
| 1976 | Armaguedon | Dr. Michel Ambrose | |
| 1976 | Comme un boomerang | Jacques Batkin | |
| 1976 | L'Homme pressé | Pierre Niox | |
| 1975 | Flic Story | Roger Borniche | |
| 1975 | Le Gitan | Ijitoa | |
| 1975 | Zorro | Don Diego de la Vega Zorro | |
| 1974 | Les Seins de glace | Marc Rilsen | |
| 1974 | Borsalino & Co. | Roch Siffredi | |
| 1973 | Deux hommes dans la ville | Gino Strabliggi | |
| 1973 | La Race des seigneurs | Julien Dandieu | |
| 1973 | Les Granges brûlées | Larcher | |
| 1973 | Scorpio | Jean Laurier Scorpio | |
| 1973 | Les Grands fusils | Tony Arzenta | |
| 1972 | Traitement de choc | Devillers | |
| 1972 | Il était une fois un flic | Rodriguezen bila doan gizona | |
| 1972 | La prima notte di quiete | Daniele Dominici | Valerio Zurlinirena |
| 1971 | Un Flic | Coleman | |
| 1971 | La Veuve Couderc | Jean | |
| 1971 | Soleil Rouge | Gauche | Terence Youngarena |
| 1971 | Fantasia chez les ploucs | A caïd | |
| 1971 | The Assassination of Trotsky | Frank Jackson | Joseph Loseyrena |
| 1970 | Le Cercle rouge | Corey | Jean-Pierre Melvillerena |
| 1970 | Borsalino | Roch Siffredi | |
| 1970 | Doucement les basses | Simon | |
| 1969 | Le Clan des Siciliens | Roger Sartet | |
| 1969 | Madly | Julian | |
| 1969 | Jeff | Laurent | |
| 1968 | La Piscine | Jean-Paul | |
| 1968 | La Motocyclette | Daniel | |
| 1968 | Adieu l'ami | Dino Barran | |
| 1968 | Spirits of the Dead | William Wilson | "William Wilson" saioa |
| 1967 | Le Samouraï | Jef Costello | Jean Pierre Melvillerena |
| 1967 | Diaboliquement vôtre | Pierre | |
| 1966 | Les Aventuriers | Manu | |
| 1966 | Lost Command | Capt. Philippe Esclavier | |
| 1966 | Texas nous voilà | Don Andrea | |
| 1965 | Paris brûle-t-il ? | Jacques Chaban-Delmas | |
| 1965 | Once a Thief | Eddie Pedak | Ralph Nelsonena |
| 1965 | The Yellow Rolls-Royce | Stefano | |
| 1964 | L'Insoumis | Thomas | |
| 1963 | La Tulipe noire | Saint Preux kondea | |
| 1963 | Il Gattopardo | Tancredi | Luchino Viscontirena |
| 1963 | Mélodie en sous-sol | Francis | |
| 1963 | Les Félins | Marc | |
| 1962 | Le Diable et les Dix Commandements | Pierre Messager | |
| 1962 | Carambolages | Lambert | |
| 1962 | L'eclisse | Piero | Michelangelo Antonionirena |
| 1962 | L'Amour à la mer | Aktore bat | |
| 1961 | Les Amours celebres | Albert printzea | "Agnes Bernauer" saioa |
| 1961 | Quelle joie de vivre | Ulysse | |
| 1960 | Plein Soleil | Tom Ripley | |
| 1960 | Rocco e i suoi fratelli | Rocco Parondi | Luchino Viscontirena |
| 1959 | Le chemin des écoliers | Antoine Michaud | |
| 1959 | Faibles femmes | Julien Fenal | |
| 1958 | Christine | Franz Lobheiner | |
| 1957 | Quand la femme s'en mêle | Jo | |
| 1957 | Sois belle et tais-toi | Loulou | |

## Filmen zuzendaria eta izenburuak

Filmen zuzendaria eta beste hizkuntza batera (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera) itzuli bada, izenburu itzulia ere eman da:
| Urtea | Filma | Zuzendaria | Beste izenburu batzuk |
| 1949 | Le rapt | | |
| 1957 | Quand la femme s'en mêle | Yves Allégret | gaztelaniaz: When a Woman Meddles |
| 1958 | Christine | Pierre Gaspard-Huit | gaztelaniaz: Amoríos |
| 1958 | Sois belle et tais-toi | Marc Allégret | gaztelaniaz: Una rubia peligrosa ingelesez: Be Beautiful But Shut Up katalanez: Una rossa perillosa |
| 1959 | Faibles Femmes | Michel Boisrond | gaztelaniaz: Débiles mujeres ingelesez: Women are Weak |
| 1959 | Le Chemin des écoliers | Michel Boisrond | gaztelaniaz: Amores clandestinos ingelesez: Le chemin des écoliers |
| 1960 | Plein soleil | René Clément | gaztelaniaz: A pleno sol ingelesez: Purple Noon katalanez: A ple sol |
| 1960 | Rocco et ses frères / Rocco e i suoi fratelli | Luchino Visconti | gaztelaniaz: Rocco y sus hermanos ingelesez: Rocco and His Brothers katalanez: Rocco i els seus germans galizieraz: Rocco e os seus irmáns |
| 1961 | Agnès Bernauer | Michel Boisrond | |
| 1961 | Quelle joie de vivre | René Clément | gaztelaniaz: Que alegría vivir ingelesez: The Joy of Living katalanez: Che gioia vivere |
| 1962 | L'Éclipse | Michelangelo Antonioni | gaztelaniaz: El eclipse ingelesez: Eclipse katalanez: L'eclisse |
| 1962 | La Femme rousse | Helmut Käutner | gaztelaniaz: Redhead ingelesez: Redhead |
| 1963 | Mélodie en sous-sol | Henri Verneuil | gaztelaniaz: Gran jugada en la Costa Azul ingelesez: Any Number Can Win katalanez: Any Number Can Win |
| 1963 | Carambolages | Marcel Bluwal | gaztelaniaz: La muerte juega a carambolas ingelesez: Carom Shots |
| 1963 | Le Guépard / Gattopard | Luchino Visconti | gaztelaniaz: El gatopardo ingelesez: The Leopard katalanez: Il Gattopardo galizieraz: O Gatopardo |
| 1963 | Le Diable et les Dix Commandements | Julien Duvivier | gaztelaniaz: El diablo y los diez mandamientos katalanez: El diable i els Deu Manaments |
| 1964 | La Rolls-Royce jaune | Anthony Asquith | gaztelaniaz: El Rolls-Royce amarillo ingelesez: The Yellow Rolls-Royce |
| 1964 | La Tulipe noire | Christian-Jaque | gaztelaniaz: El tulipán negro |
| 1964 | Les Félins | René Clément | gaztelaniaz: Los felinos ingelesez: Joy House |
| 1964 | L'Insoumis | Alain Cavalier | gaztelaniaz: La muerte no deserta ingelesez: The Unvanquished |
| 1965 | Les Tueurs de San Francisco | Ralph Nelson | gaztelaniaz: El último homicidio ingelesez: Once a Thief katalanez: Once a Thief |
| 1965 | L'Amour à la mer | Guy Gilles | gaztelaniaz: Love at Sea ingelesez: Love at Sea |
| 1966 | Les Centurions | Mark Robson | gaztelaniaz: Lost Command ingelesez: Lost Command katalanez: Comandament perdut |
| 1966 | Texas, nous voilà | Michael Gordon | gaztelaniaz: Texas ingelesez: Texas Across the River |
| 1966 | Paris brûle-t-il? | René Clément | gaztelaniaz: ¿Arde París? ingelesez: Is Paris Burning? katalanez: Es crema París? galizieraz: Arde París? |
| 1967 | Les Aventuriers | Robert Enrico | gaztelaniaz: Tres aventureros ingelesez: The Last Adventure |
| 1967 | Diaboliquement vôtre | Julien Duvivier | gaztelaniaz: Diabólicamente tuyo ingelesez: Diabolically Yours |
| 1967 | Le Samouraï | Jean-Pierre Melville | gaztelaniaz: El silencio de un hombre katalanez: El samurai |
| 1968 | Adieu l'ami | Jean Vautrin | gaztelaniaz: Adiós, amigo galizieraz: Adeus, amigo |
| 1968 | La Motocyclette | Jack Cardiff | gaztelaniaz: La chica de la motocicleta ingelesez: The Girl on a Motorcycle |
| 1968 | Ho! | Robert Enrico | gaztelaniaz: ¡Ho! ingelesez: Ho! |
| 1968 | Histoires extraordinaires | Roger Vadim | gaztelaniaz: Historias extraordinarias ingelesez: Spirits of the Dead |
| 1969 | Le Clan des Siciliens | Henri Verneuil | gaztelaniaz: El clan de los sicilianos ingelesez: Le clan des siciliens |
| 1969 | Jeff | Jean Vautrin | |
| 1969 | La Piscine | Jacques Deray | gaztelaniaz: La piscina |
| 1970 | Le Cercle rouge | Jean-Pierre Melville | gaztelaniaz: Círculo rojo katalanez: El cercle vermell |
| 1970 | Madly | Roger Kahane | |
| 1970 | Borsalino | Jacques Deray | |
| 1971 | Soleil rouge | Terence Young | gaztelaniaz: Sol rojo ingelesez: Red Sun |
| 1971 | Fantasia chez les ploucs | Gérard Pirès | gaztelaniaz: El mayor liante ingelesez: Fantasia Among the Squares |
| 1971 | La Veuve Couderc | Pierre Granier-Deferre | gaztelaniaz: La viuda Couderc ingelesez: The Widow Couderc |
| 1971 | Doucement les basses | Jacques Deray | gaztelaniaz: La dulce hembra |
| 1972 | L'Assassinat de Trotsky | Joseph Losey | gaztelaniaz: El asesinato de Trotsky ingelesez: The Assassination of Trotsky galizieraz: O asasinato de Trotsky |
| 1972 | Il était une fois un flic | Georges Lautner | gaztelaniaz: Érase una vez un poli... ingelesez: Cops Is Cops |
| 1972 | Un flic | Jean-Pierre Melville | gaztelaniaz: Crónica negra katalanez: Un poli |
| 1972 | Le Professeur | Valerio Zurlini | gaztelaniaz: La primera noche de la quietud ingelesez: La prima notte di quiete katalanez: La primera nit de tranquil·litat galizieraz: A primeira noite de quietude |
| 1973 | Scorpio | Michael Winner | |
| 1973 | Les Granges brûlées | Jean Chapot | gaztelaniaz: Las granjas ardientes ingelesez: The Burned Barns |
| 1973 | Big Guns | Duccio Tessari | gaztelaniaz: Tony Arzenta ingelesez: Tony Arzenta |
| 1973 | Deux Hommes dans la ville | José Giovanni | gaztelaniaz: Dos hombres en la ciudad ingelesez: Two Men in Town |
| 1973 | Traitement de choc | Alain Jessua | gaztelaniaz: Tratamiento de shock ingelesez: Shock Treatment katalanez: Tractament de xoc |
| 1974 | Borsalino and Co. | Jacques Deray | gaztelaniaz: Borsalino y compañía ingelesez: Borsalino & Co. |
| 1974 | La Race des seigneurs | Pierre Granier-Deferre | gaztelaniaz: Creezy, mujer objeto |
| 1974 | Les Seins de glace | Georges Lautner | gaztelaniaz: Los senos de hielo ingelesez: Icy Breasts |
| 1975 | Le Gitan | José Giovanni | ingelesez: The Gypsy |
| 1975 | Zorro | Duccio Tessari | gaztelaniaz: El Zorro katalanez: El Zorro |
| 1975 | Flic Story | Jacques Deray | gaztelaniaz: Flic story katalanez: Història d'un policia |
| 1976 | Monsieur Klein | Joseph Losey | gaztelaniaz: El otro señor Klein katalanez: El senyor Klein |
| 1976 | Un sorriso, uno schiaffo, un bacio in bocca | Mario Morra | |
| 1976 | Comme un boomerang | José Giovanni | gaztelaniaz: La última esperanza ingelesez: Boomerang |
| 1977 | Le Gang | Jacques Deray | gaztelaniaz: El gang (Los granujas) |
| 1977 | Armaguedon | Alain Jessua | gaztelaniaz: Armaguedon, la voz del fin del mundo |
| 1977 | L'Homme pressé | Édouard Molinaro | gaztelaniaz: Un hombre tras el poder ingelesez: The Hurried Man |
| 1977 | Mort d'un pourri | Georges Lautner | gaztelaniaz: Muerte de un corrupto ingelesez: Death of a Corrupt Man katalanez: La mort d'un home corrupte |
| 1978 | Attention, les enfants regardent | Serge Leroy | gaztelaniaz: Un intruso en el juego ingelesez: Attention katalanez: Un intrús en el joc |
| 1979 | Airport 80 Concorde | David Lowell Rich | gaztelaniaz: Aeropuerto 80 ingelesez: The Concorde ... Airport '79 katalanez: The Concorde - Airport ' 79 |
| 1979 | Le Toubib | Pierre Granier-Deferre | gaztelaniaz: Retirada ingelesez: The Medic |
| 1980 | Trois Hommes à abattre | Jacques Deray | gaztelaniaz: El derecho a matar ingelesez: Trois hommes à abattre |
| 1981 | Pour la peau d'un flic | Alain Delon | gaztelaniaz: Por la piel de un policía ingelesez: For a Cop's Hide |
| 1981 | Téhéran 43 | Aleksandr Alov | gaztelaniaz: Teheran 43 ingelesez: Teheran 43 |
| 1981 | Reporters | Raymond Depardon | ingelesez: Reporter |
| 1982 | Le Choc | Robin Davis | gaztelaniaz: El Choque ingelesez: Le choc |
| 1983 | Le Battant | Alain Delon | gaztelaniaz: Cerco de muerte |
| 1984 | Notre histoire | Bertrand Blier | gaztelaniaz: Nuestra historia |
| 1984 | Un amour de Swann | Volker Schlöndorff | gaztelaniaz: El amor de Swann |
| 1985 | Parole de flic | José Pinheiro | gaztelaniaz: Palabra de ley |
| 1986 | Le Passage | René Manzor | gaztelaniaz: Trayecto mortal |
| 1987 | Dear America: Lettres du Viêt Nam | Bill Couturié | gaztelaniaz: Dear America: Letters Home from Vietnam ingelesez: Dear America: Letters Home from Vietnam katalanez: Dear America: Letters Home from Vietnam |
| 1988 | Ne réveillez pas un flic qui dort | José Pinheiro | gaztelaniaz: No despertar a un policía que duerme ingelesez: Let Sleeping Cops Lie katalanez: No desperteu el policia que dorm |
| 1990 | Dancing Machine | Gilles Béhat | gaztelaniaz: Dancing machine |
| 1990 | Nouvelle Vague | Jean-Luc Godard | gaztelaniaz: Nueva ola |
| 1992 | Le Retour de Casanova | Édouard Niermans | gaztelaniaz: El regreso de Casanova ingelesez: The Return of Casanova katalanez: El retorn de Casanova |
| 1993 | Un crime | Jacques Deray | gaztelaniaz: A Crime ingelesez: A Crime |
| 1994 | L'Ours en peluche | Jacques Deray | gaztelaniaz: The Teddy Bear ingelesez: The Teddy Bear |
| 1995 | Les Cent et Une Nuits de Simon Cinéma | Agnès Varda | gaztelaniaz: Las cien y una noches ingelesez: One Hundred and One Nights katalanez: Les cent i una nits |
| 1997 | Le Jour et la Nuit | Bernard-Henri Lévy | gaztelaniaz: El día y la noche ingelesez: Day and Night |
| 1997 | Cannes... les 400 coups | Gilles Nadeau | |
| 1998 | Une chance sur deux | Patrice Leconte | gaztelaniaz: Uno de dos |
| 1999 | Luchino Visconti, la vie comme un roman | Carlo Lizzani | gaztelaniaz: Luchino Visconti ingelesez: Luchino Visconti |
| 2000 | Les Acteurs | Bertrand Blier | gaztelaniaz: Los actores |
| 2003 | Le Lion | José Pinheiro | |
| 2008 | Astérix aux Jeux olympiques | Frédéric Forestier | gaztelaniaz: Astérix en los Juegos Olímpicos ingelesez: Asterix at the Olympic Games katalanez: Astèrix als Jocs Olímpics |
| 2009 | Paris mes amours | | ingelesez: Paris in love |
| 2010 | Un mari de trop | Louis Choquette | |
| 2010 | L'ultimo gattopardo: Ritratto di Goffredo Lombardo | Giuseppe Tornatore | |
| 2011 | Belmondo, itinéraire d'un acteur | Vincent Perrot | |
| 2012 | Final Cut – Mesdames et Messieurs | György Pálfi | gaztelaniaz: Final Cut: Ladies & Gentlemen ingelesez: Final Cut: Ladies and Gentlemen |
| 2012 | Bonne Année, les mamans! | Sarik Andreasyan | gaztelaniaz: ¡Feliz Año Nuevo, mamás! ingelesez: Happy New Year, Moms! |
| 2016 | Belmondo par Belmondo | Régis Mardon | |
| 2019 | Toute ressemblance | Michel Denisot | gaztelaniaz: Disclaimer ingelesez: Disclaimer |

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Ugarte Irizar, Itziar. (2024-08-21). «Alain Delon aktorea hil da, 88 urterekin» Berria (Noiz kontsultatua: 2024-08-20).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Frantsesez)
* www.imdb.com (Ingelesez)
* Datuak: Q106529
* Multimedia: Alain Delon / Q106529