OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alan Moorehead

Alan McCrae Moorehead (Melbourne, 1910eko uztailaren 22a - Londres, 1983ko irailaren 29a) australiar gerra-berriemaile eta idazlea izan zen.
Melbourneko Unibertsitatean egin zituen ikasketak, 1937an Londresera bidaiatu zuen eta Daily Express egunkarian hasi zen lanean. Bigarren Mundu Gerran Ekialde Ertaineko, Asiako, Mediterraneoko eta Ipar-Mendebaldeko Europako kanpainen berri eman zuen. Britainiar Inperioko Ordeneko ofizial izendatu zuten.

## Lanak

* Mediterranean Front, 1941
* A Year of Battle, 1943
* The End in Africa, 1945
* African Trilogy, 1945
* Eclipse, 1946
* Montgomery: A Biography, 1946
* The Rage of the Vulture, 1948 (eleberria)
* The Villa Diana, 1951
* The Traitors: The Double Life of Fuchs, Pontecorvo and Nunn May, 1952
* Rum Jungle, 1953
* A Summer Night, 1954
* Winston Churchill in Trial and Triumph, 1955
* Gallipoli, 1956
* The Russian Revolution, 1958
* No Room in The Ark, 1959
* The White Nile, 1960
* Churchill: A Pictorial Biography, 1960
* The Blue Nile, 1962
* Cooper's Creek, 1963
* The Fatal Impact: An Account of the Invasion of the South Pacific, 1767-1840, 1966
* Darwin and the Beagle, 1969
* A Late Education: Episodes in a Life, 1970 (autobiografia)
* Datuak: Q922484
# Alan Paton

Alan Stewart Paton (Pietermaritzburg, Natal, 1903ko urtarrilaren 11a - Durban, 1988ko apirilaren 12a) Hegoafrikako idazle eta apartheid aurkako aktibista izan zen. Hegoafrikako arazoak agertzen ditu Patonek bere obretan. Cry, The Beloved Country (1948, Negar egin, herri maite horrek) eta Ah, But Your Land Is Beautiful (1982, Herria, oso ederra duzu, ordea) dira Patonen eleberri nagusietako batzuk. Horiez gainera, biografiak South African Tragedy (1964, Hegoafrikako tragedia), Hofmeyr ministro liberalaren biografia, eta Apartheid and The Archbishop (1974, Apartheid eta artzapezpikua), Geoffrey Clayton Cape Towngo artzapezpikuarena, argitaratu zituen. Autobiografia ere idatzi zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q361623
* Multimedia: Alan Paton / Q361623
# Alan Roy King

Alan Roy King (Lytham St Annes, Ingalaterra, 1954ko urriaren 24a - Zarautz, Gipuzkoa, 2019ko otsailaren 19a) britainiar hizkuntzalaria eta itzultzailea izan zen. Euskalaria, Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 2003ko urtarrilaren 31n.
Sortzez britainiarra, Euskal Herrian bizi zen aspalditik. Hizkuntza gutxituen zalea zen, eta horietako hainbat aztertzen eta lantzen ziharduen gaztetik, gurasoek euren artean hitz egiten zuten yiddish hizkuntzatik hasita: euskara, galesa, nahuatlera, eta abar.

## Idazlanak
### Euskal hizkuntzalaritza

* The Basque Language: A Practical Introduction (1994). ISBN 0-87417-155-5
* Colloquial Basque, Begotxu Olaizola Elordirekin batera egina (1996). ISBN 0-415-12111-6

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzain urgazleen zerrenda.
* ↑ Alan Roy King (1996): Mendele: Yiddish literature and language, Ibiblio webgunean idatzitako testua.
* ↑ (Ingelesez) Biblia nahuatlerara itzultzeko Ne Bibliaj Tik Nawat proiektu pribatuko kideen orria.
* ↑ Alan Roy King: «Maiatzeko ura! Hizkuntza berreskurapenaren artasoroa lantzen», Jakin, 148. zenbakia, 2005eko maiatza-ekaina.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253061
# Ash Grove udalerria, Shelby konderria (Illinois)

Ash Grove udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Shelby konderrian. Azken zentsuaren arabera 442 biztanle zituen, 42.38 milia karratu (109.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Ash Grove udalerrian 120 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 41.066 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4804392
* Multimedia: Ash Grove Township, Shelby County, Illinois / Q4804392
# Asha Bhosle

Asha Bhosle (devanagariz: |आशा भोंसले; Sangli, Britainiar India, 1933ko irailaren 8a), Ashaji izenaz ezagunagoa, indiar abeslaria da. Batez ere filmetarako kantak abestu ditu, Indiako hizkuntza guztietan, bai eta errusieraz eta malaysieraz ere. Hamar urterekin abestu zuen lehena, Majha Bal filmerako. Lan ugari grabatu ditu, batzuk bakarka eta beste batzuk Alaap taldearekin, Indian rap act Baba Sehgal taldearekin eta Boy George abeslari britainiarrarekin. Ospe handia eman diote abesti geldoen leuntasunak eta erraztasunak (Umrao Jaan filma da horren erakusgarri), baina pop musika egin du batez ere. 1993an, 60 urte bete zituela ospatzeko, Indiako EMI diskoetxeak Asha Bhosleren bi kanta-bilduma argitaratu zituen, The Golden Collection Memorable Ghazals eta The Golden Collection: The Ever Versatile Asha Bhosle.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38393
* Multimedia: Asha Bhosle / Q38393
# Ash (Surrey)

Ash, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Surrey konderrian.
2021ean 24.279 biztanle zituen.
* Datuak: Q2270015
* Multimedia: Ash, Surrey / Q2270015
# Ash Fork (Arizona)

Ash Fork Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Yavapai konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. 361 biztanle ditu, 5,976455 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Yavapai konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q724615
* Multimedia: Ash Fork, Arizona / Q724615
# Ash Green (Warwickshire)

Ash Green, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Warwickshire konderrian.
2021ean 2.560 biztanle zituen.
# Ash Grove udalerria, Iroquois konderria

Ash Grove udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Iroquois konderrian. Azken zentsuaren arabera 657 biztanle zituen, 61.09 milia karratu (158.2 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Ash Grove udalerrian 212 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 22.219 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4804390
# Ash Sharqiyah

Ash Sharqiyah (arabieraz: الشرقي) Omango eskualdetako bat da. Hiririk garrantzitsuena Sur da. 2003an 313.761 biztanle zituen 36.800 kilometro koadrotan banatuta.
Eskualde honen barnean 11 wilayat daude: Sur, Ibra, Mudhaibi, Al Kamil Wal Wafi, Jalan Bani Bu Hassan, Jalan Bani Bu Ali, Wadi Bani Khalid, Dema Wa Thaieen, Bidiya, Al Qabil, eta Masira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1106416
* Multimedia: Ash-Sharqiyyah Region, Oman / Q1106416
# Ash Flat (Arkansas)

Ash Flat Arkansasko hiri bat da. Sharp konderrian kokatua dago. 2010ean 1.082 biztanle zituen, 15 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sharp konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79300
* Multimedia: Ash Flat, Arkansas / Q79300
# Ash Grove (Missouri)

Ash Grove Missourieko hiri bat da. Greene konderrian kokatua dago. 2010ean 1.472 biztanle zituen, 3,15 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Greene konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q966871
# Ate birakari (politika)

Ate birakaria sektore publikoko kargu altu batean dagoen langilea enpresa pribatu batera joatean datza. Honek, enpresa pribatuak emandako etekinekin batera, bere aurreko lanbideko etekinak jasotzen jarraituko du, sektore publikoari kaltetuz.
Ekintza horrek etengabeko liskarrak sortu izan ditu eta sortzen jarraitzen du gaur egun, hori dela eta herrialde askotan delitu gisa hartzen hasi dira.

## Ikus, gainera

* Ustelkeria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1256740
# Ate gotortu

Ate gotortua, terminologia arkitektonikoan, gaztelu, jauregitxo, gotorleku, hiribildu edo antzeko eraikin baten atariko edo erantsitako sarrera eraikina da.

## Historia

Ate gotortua antzinako hasieran agertu zen lehen aldiz gaztelu edo herri baten sarrera nagusia babesteko beharrezko bihurtu zenean. Denborak aurrera egin ahala, defentsa lerroak askotan egitura konplexu bihurtu ziren. Ate gotortu sendoak normalean zubi altxagarri bat, burdinsare bat edo gehiago, matakanak, gezileihoak eta, beharbada, hiltzaile-zuloak, nondik harriak botatzen zizkieten erasotzaileei, ere izango lituzkete. Gaztelu batzuetan, ate-etxea hain biziki gotortu zen, dorre nagusi baten funtzioa hartu zuen, batzuetan "dorre ate nagusia" deitzen zena. Bodiam gaztelua eta Beaumaris gaztelua horren adibideak dira. Behe Erdi Aroan, gezileiho batzuk pistolaleihoak bihurtu ziren.
Batzuetan ate gotortuak herriko gotorlekuetako zatiak ziren, agian, ibai edo lubanarro baten gaineko zubiaren igarobidea defentsatzeko, adibidez, Monnow zubia Monmouthen. Yorkek lau ate gotortu garrantzitsu ditu, "Bar" izenez ezagunak, bere hiriko harresietan. Horietako bat Micklegate Bar da.
Erdi Aroaren amaieran, Ingalaterrako eta Frantziako ate gotortu asko bihurtu ziren jauregitxo eta onibarretako sarrera egitura eder handiak. Horietako asko aparteko elementu independente, edo jauregiari atxikitako horma itxi baten zatia bihurtu dira. Garai hartan ate gotortuak bere defentsa-helburua galdu zuen eta eraikuntza monumental bat bihurtu zen, jauregiarekin bat egiteko diseinatua.
Europako kontinentean, Ingalaterrako, Frantziako, Austriako eta Alemaniako ate gotortuak bizirik dauden adibide ugari daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q277760
* Multimedia: Gatehouses / Q277760
# Ate Gorena

Ate Gorena (otomandar turkieraz: باب عالی‎, Bāb-ı Ālī edo Babıali) Otomandar Inperioko bisir gorenaren Topkapı jauregiko geletarako sarrera zen atea da, testuinguru diplomatikoetan Otomandar Inperioko Gobernua edo Inperioa bera aipatzeko erabilia.

## Historia

Izena Inperioaren garaian hiriburu izandako Istanbulen (garai hartako Konstantinoplan) kokatutako Topkapı jauregiko atetik dator. Bertan egiten zien harrera sultanak atzerriko diplomatiko eta enbaxadoreei, gobernuaren egoitzara sartu baino lehen. Era berean, bisir gorenak zuzendutako sultanaren gorte publikoari ere Ate Gorena zeritzon. Era metaforikoan, Inperioko gobernuari eta erakundeei erreferentzia egiteko erabili zen izena, testuinguru diplomatiko eta akademikoetan batez ere. Jatorrizko atea gaur egun ikus daitekeen Rokoko estiloko beste batekin ordezkatu zen.
Izena 1922ra arte erabili zen. Urte hartan, Mustafa Kemal Atatürk lehendakariak Inperioa desegin eta errepublika aldarrikatu zuen.

## Jatorria eta zabalkundea

Ateak bilera eta iragarpen ofizialetarako erabiltzeko ohitura Ekialdeko ohitura zaharra zen. Frantsesez erabilitako Sublime Porte esapidearen bitartez zabaldu zen izena Europako gainerako kulturen artean, XX. mendera arte frantsesa izan baitzen nazioarteko harremanetarako hizkuntza nagusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 162. arauaː Anatoliako eta Hego Kaukasoko toponimia. .
* ↑ http://www.ucv.cl/pucv/evento/conferencia-estambul-sublime-puerta-de-la-historia/2015-07-31/170215.html%5B%5D

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18871
* Multimedia: Sublime Porte / Q18871
# Ate (argipen)

Ate hitzak honako adierak ditu:
* Ate, barnealdea eta kanpoaldearen arteko sarrera-irteerak itxi eta irekitzeko elementua.
* Atea, zentzu zabalean, espazio jakin baterako sarrera, itxi-irekitzen den elementurik ez duenean ere.
* Haitzarte, bi mendigune edo haitzen arteko igarobidea adierazteko Euskal Herrian erabili izan den izena.
* Ate, futbolean, zelaiko marko errektangularra.
* Ate, Orchidaceae familiako landare generoa.
* ATE, ETAren aurka Espainian sorturiko talde armatua.
* Ate, Peruko barrutia.
* Ate, pentsatu gabeko ekintzen jainkoa.
* 111 Ate, asteroidea.

## Ikus, gainera

* Atea, Zaragozako probintziako udalerria.
# Ate logiko

Ate logikoa sarrera logiko bat edo gehiagorekin irteera logiko bat inplementatzen duen zirkuitua da. Normalean, Booleren aljebran oinarrituta daude.

## Sistema konbinazionalak eta sekuentzialak

Ate logikoak baliatzen dituzten sistemak konbinazionalak zein sekuentzialak izan daitezke. Sistema konbinazionaletan, irteera uneko sarreren mendean dago eta ez dute memoriarik. Sistema sekuentzialetan, emaitza eskuratzeko fase batzuk behar dira, eta fase hauetatik pasatu behar den informazioa biltegiratzeko memoriako elementuak behar ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170451
* Multimedia: Logic gates / Q170451
# Ate-tope

Ate-topea geldiarazteko gailu bat da, finkoa edo erregulagarria, ate baten ibiltartea mugatzeko erabiltzen dena. Ate-topea ate bateko irekitzea kontrolatzeko jartzen da, hormaren kontra edo altzarien kontra jo ez dezan. Horman edo lurzoruan kokatzen da atea ireki eta pasatu ahal izateko moduan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q387524
* Multimedia: Doorstops / Q387524
# Ate automatiko

Ate automatikoa automatikoki irekitzen edo ixten den atea da. Atearen irekiera eta itxiera egiteko beharrezkoa da instalazio bat ezartzea, gizakiaren indarraren ordez beste edozein motatakoa erabiliz, esaterako argindarra erabiliz.

## Historia

K.o. I. mendean, Heron Alexandriako matematikari greziarrak, ustez lehendabiziko ate automatikoa asmatu zuen. Bi mota ate automatiko deskribatu zituen. Lehendabizikoak hiriko tenpluko apaizak pizturiko suaren beroa erabiltzen zuen. Suak brontzezko ontzi baten barruan zegoen ura irakiten jartzen zuen eta ordu pare bat igaro ostean, ontzian zegoen presioa atmosferako presioaren gainetik igotzen zenez, ondoan zeuden ontzi batzuetara ura ponpatzen zuen. Alboetako ontzi horiek kontrapisu gisa jardutzen zuten, eta soka eta polea batzuen bidez, ateak irekitzen ziren, jendea otoitza egiteko unera heltzen zenean. Bigarren ate mota, Heronek berak erabilitzen zuena zen, antzeko instalazio batean, hiriaren ateak irekitzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11612630
* Multimedia: Automatic doors / Q11612630
# Ate (futbola)

    Artikulu hau futboleko elementuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ate (argipen)».
Atea 7,32 metro x 2,44 metroko marko errektangularra da, bi zutoin edo paldo bertikalez eta zeharkako langa batez osatua, barrualdetik sare batek mugatu edo ixten duena, eta hondoko marraren erdialdean jokalekuaren albo banatan kokatua, baloiak hortik sartu beharra dauka, zeharo, gola lortu ahal izateko. Bere ondoan ate marrak daude: Bi marra ate marratik perpendikularki, ate zutoin bakoitzaren barrualdetik 5,5 metro urrunduta eta zelaiaren barrualderantz 5,5 metro sartuta. Bi marra horiek, ate marraren paraleloa den beste marra batekin elkartuko dira.
Jokoaren arauak errespetatuz baloia arerioaren atean sartzeari gol egitea deritzo, eta futbol partida batean puntu bateko balioa du. Arerioak hori lortzea ekiditeko funtzio berezia duen jokalariari atezain deritzo.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2002]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q571251
* Multimedia: Association football goals / Q571251
# Arranoen zubia

Arranoen zubia, bulgarieraz Орлов мост Orlov most, Bulgariako Sofia hiriburuan dagoen zubi bat da. Perlovska ibaia zeharkatzen du.
Izena zubiak dauzkan lau arranoen eskulturei zor die, hauek zubiaren babeslea edo zaindariak irudikatzen dituzte.
1891n Vaclav Prošek arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.
* Datuak: Q358267
* Multimedia: Eagles' Bridge, Sofia / Q358267
# Arrano pikart

Arrano pikarta (Aquila clanga) accipitridae subfamiliako hegazti harraparia da.
Ugaztun txikiak ehiza egiten dituen arrano hau iparraldeko Europa eta Asia artean bizi da, neguetan hego-ekialdeko Europara, Ekialde Ertainera eta hegoaldeko Asiara migratuz.

## Galeria

* Museum specimen

## Erreferentzia

* ↑ Meyburg, Bernd-U.; Eichaker, Xavier; Meyburg, Christiane & Paillat, Patrick (1995): Migrations of an adult Spotted Eagle tracked by satellite. British Birds 88: 357-361. PDF
* Datuak: Q21090684
* Multimedia: Clanga clanga / Q21090684
* Espezieak: Clanga clanga
# Arrano pomeraniar

Arrano pomeraniarra (Aquila pomarina) accipitridae subfamiliako hegazti harraparia da. Izena Pomerania baltikar eskualdetik datorkio.
Udan erdialdeko eta ekialdeko Europan eta Turkiako hego-ekialdean bizi eta neguan Afrikara migratzen dira.

## Erreferentzia

* ↑ Väli, Ülo & Lõhmus, Asko (2004): Nestling characteristics and identification of the lesser spotted eagle Aquila pomarina, greater spotted eagle A. clanga, and their hybrids. Journal of Ornithology 145(3): 256-263. doi 10.1007/s10336-004-0028-7 PDF
* Datuak: Q232523
* Multimedia: Clanga pomarina / Q232523
* Espezieak: Clanga pomarina
# Arranoaren Nebulosa

Arranoaren nebulosa M16 bezala katalogatutako objektu astronomikoaren zati bat da, hau da, Messier katalogoko 16. objektua. M16 nebulosak eta honekin lotutako izar kumulu ireki batek osatzen dute, NGC 6611 bezala katalogatua. Izar kumulu hori M16ren irudietan argi ikus daiteke. Serpens (sugea) konstelazioan dago. Nebulosaren zati batean "Kreazioaren Zutabeak" daude, Hubble espazio teleskopioak lortutakoen irudien artean ezagunenetako bat. Eremu osoa hartzen duen igorpen nebulosa distiratsua (HII eskualdea) IC 4703 bezala katalogatuta dago. Konplexu guztia 7.000 argi urtera dago.

## Ezaugarriak

B bandan duen magnitude bateratua (iragazki urdina) 6,58 da, V bandan duen magnitudea (iragazki berdea) 6,0; teleskopioan partxe grisaxka bezala agertzen da, soilik teleskopio ertainekin bakarrik forma zehatz bat duena. Hala ere, lotutako kumulua prismatikoekin ere ikus daiteke. Kumuluaren izarrik distiratsuenak (HD 168076) 8,24ko itxurazko magnitudea du, eta benetan O3.5V espektro motako izar batek osatutako izar bikoitz bat da, O7.5V espektro lagun batekin.
Bere abiadura erradiala neurtuta, 18,00 km/s, Lurretik 64.800 km/h-ra urruntzen dela ondorioztatzen da. Urruntze abiadura hau Esne Bidearen inguruan Eguzki-sistema zein Arranoaren Nebulosa biraka ari direlako ematen da.
Nebulosa honen zutabeei ematen zaien izen ospetsua ("Kreazioaren Zutabeak") gas hodei honetan izar gazteak jaiotzen direlako da.

## Argazki galeria

* Nebulosako eremuen kokapena
* Kreazioaren Zutabeak nebulosaren barruan
* Hubble Espazio Teleskopioaren irudiaren xehetasuna
* Jatorrizkoa baino 20 urte beranduago hartutako Kreazioaren Zutabeen erresoluzio handiko irudia.
* Zutabeak gardenagoak dira ESOren infragorri irudi honetan.
* HSTren infragorriak
* "Zutabe Beltza" izeneko espiralak, ekialdean, 9,5 argi urteko luzera du.
* Arranoaren Nebulosako kluster irekia
* Ipar-mendebaldeko eskualdea, zentrutik urrun.
* HaRGB irudia, La Palmako Liverpool teleskopioarekin egina. Guztira 1,8 ordu behar izan ziren irudia sortzeko.

## Kanpo estekak

* Txantiloi:WikiSky
* Datuak: Q11349
* Multimedia: Eagle Nebula / Q11349
# Arranoatx

Arranoatx Bizkaiko mendia da, 1245 metro ditu eta Gorbeia-Itxinako mendilerroan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak

* ↑ Gailurraren izena: Arranoatx (Mendikat webgunean)
* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Arranoatx (Mendikat)

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* luberri.net webgunean
* Datuak: Q56903504
# Arranomendi

Arranomendi izenak hainbat adiera ditu:
* Arranomendi Nafarroa Garaiko mendia da; 809 metro ditu eta Arranomendiko mendilerroan dago.
* Arranomendi Bizkaiko mendia da; 341 metro ditu eta Urregaraiko mendilerroan dago.
* Arranomendi Gipuzkoko mendia da; 103 metro ditu eta Izarraizko mendilerroan dago.
* Arranomendi edo Mondarrain Lapurdiko mendia da; 749 metro ditu eta Mondarraingo mendilerroan dago.
# Arranoaitz

Arranoaitz (899 metro) Satui mendilerroko mendietako bat da, Arrolamendi inguruan duela. Antzuola, Legazpi eta Oñatiko udalerriek partekatzen duten mugarria ere bertan dago; buzoia, berriz, zertxobait aldenduta dago, muino baten gainean, eta dagoeneko Legazpiko udalerrian.
Aizkorri, Gorbeia, Udalatx, Andarto, Kurutzeberri, Anboto eta inguruko mendiak ikus daitezke Arranoaitzetik.
Oñati, Legazpi eta Antzuolatik ditu igoerak. Oñatitik posible da Koroso gaineraino joatea eta bertatik Arranoaitzera igotzea. Herrigunetik igotzeko, Larraña auzotik du igoera. Antzuolatik, berriz, herrigunetik Koroso gainera igota joan daiteke gailurrera, edo Deskarga gainetik. Legazpitik, berriz, Urtatzako urtegitik gora igo daiteke. Posible da Arranoaitzetik Arrola edo Gorostiaga gainetara ere joatea. Bertatik gertu dago Irikortako iturria, Arrola gainaren azpian.
Eremu honetan Satui-Arrolamendiko estazio megalitikoa edo gune arkeologikoa aurkituko dugu, batez ere tumuluekin osatuta.
Garai batean, buzoia jarri aurretik, burdinazko gurutzea zegoen; gaur, baina, desagertuta dago. Arranoaitzen albotik gertu daude Argilekuko txabolak eta Korosoko lepoa eta baserri eraberritua. Lehena ezaguna da, bertan elkarte bat kokatzeaz gain, Arrolamendiko elkartekoek jaia ospatzen zutelako urteberrian, salda eta txorizoa eskainiz. Korosoko lepoan, berriz, finalista eguna ospatzen zuten.
Lur eremu honetan ere 2007-8an Bergaratik Irunera doan gas bidea pasatzen da lurpetik.

## Erreferentziak

* ↑ Arranoaitz/Arrandaitz. .
* ↑ Ramirez de Okariz Telleria, Iñigo. (2022). Arrolak 50 urte mendiz mendi. Arrola mendi elkartea ISBN D. 221-2022....
* ↑ «BOE-B-2006-307047 Resolución de la Dirección General de Política Energética y Minas por la que se autoriza a «Naturgás Energía Transporte, S.A.U.» la contrucción de las instalaciones del gasoducto denominado «Duplicación del Gasoducto Vergara-Irún, tramo Vergara-Zaldivia-Villabona».» www.boe.es (Noiz kontsultatua: 2023-08-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112780639
# Alicia Izaguirre

Alicia Izaguirre Albiztur (Colón, Panama, 1932ko ekainaren 11 – Logroño, Errioxa, 2014ko ekainaren 4a) errioxar politikaria izan zen, 1980ko hamarkadan Errioxako Espainiako Langile Alderdi Sozialistaren (PSOE) emakumerik garrantzitsuenetakoa. Arabako lehen gobernadore zibila eta Espainiako Gobernuaren lehen emakume delegatua (Kantabrian hain zuzen ere) izateagatik ezaguna da.

## Biografia

Alicia Izaguirre Panamako Colón hirian jaio zen 1932ko ekainaren 11n. Euskal jatorrikoa, aita Primo de Riveraren agintaldian erbesteratu zen.
Logroñoko Institutu Politeknikoko irakasle numerarioa izan zen. 1975ean, PSOEn sartu zen, Logroñoko tokiko batzordean alderdiaren antolakuntza-idazkari gisa. 1982ko abenduan, Espainiako Gobernuak Kantabrian gobernuaren ordezkari kargua hartu zuen lehen emakumea izan zen (1982-1984). 1984 eta 1986 artean Arabako gobernadore zibila ere izan zen.
1987an, Errioxako erkidegoko presidente izateko PSOEren hautagai izendatu zuten, eta, hala, autonomia erkidego bateko presidente izateko zerrendaburu izan zen lehen emakume espainiarra izan zen; hala ere, hauteskundeak irabazi zituen arren, bere hautagaitza gehiengo osotik hiru botora geratu zen, eta, beraz, ez zuen presidentetzarik lortu.
1991n, Cáceresko gobernadore zibil gisa, La Madrila taberna-guneko bizilagunek hala eskatuta, tabernak ixteko ordutegia aurreratzea erabaki zuen. Honek gazte-taldeekin, batzuk kanpotik etorritakoak, istiluak eragin zituen eta ospe handia lortu zuten hedabideetan. Protesta gisa, zenbait gaztek debekua saihestea erabaki zuten, taldean edanez, kontrolik gabe eta prezio merkeagoetan. Gertaera honek, litroak egitearen fenomenoari hasiera eman zion, 1980ko hamarkadako litroko botila zerbezaren kultura berehalako aurrekaria zuena.
1993an Extremadurako Gobernuaren ordezkari izendatu zuten, 1996ra arte, PSOEk hauteskunde orokorrak galdu zituenean.

## Erreferentziak

* ↑ Fallece Alicia Izaguirre, icono del PSOE de la Transición
* ↑ Alicia Izaguirre
* ↑ 20 años de botellón
* ↑ Fallece Alicia Izaguirre, exdelegada del Gobierno en Extremadura
* Datuak: Q17486013
* Multimedia: Alicia Izaguirre / Q17486013
# Alicia Liu

Alicia Liu Xun-ai (txineraz: 劉薰愛), batzuetan Xiao Ai goitizenez ezaguna, (Taoyuang, Taiwan, 1986ko ekainaren 12a) taiwandar modelo eta telebistako pertsonaia da.
Liuri jaiotzez gizonezko sexua esleitu zioten eta Zi-hua (txineraz: 子華) izena jarri zioten. 18 urterekin sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten. Parodia telesaio batean agertzeagatik egin zen ezagun. Hala ere, 2010eko urtarrilean Liuren ikaskide ohi batek bere graduazioko argazki bat argitaratu zuen sarean, Liuren sexu-nortasuna agerian utzi nahirik. Eraso horri erantzunez, Liuk prentsaurrekoa eman zuen esanez emakume izateaz harro zegoela eta bere iraganak ez zuela inolako garrantzirik.