OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Irindegia

Irindegia Agoitz udalerriko auzo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

## Geografia

Irindegia hiriaren hegoaldean dago.

### Inguru naturala eta kokapena

Agoitz hiria Zangozako merindadeko hiria da eta Nafarroako hiriburutik 28 kilometrora dago. Itoizko urtegiak izena hartzen du izen bereko pareko herritik, izan ere, udalerriaren iparraldeko lurrak zati handi batean ur azpian gelditu dira.

### Klima

Longidak klima azpimediterraneoa dauka. Urteko batez besteko tenperatura 10 eta 13 gradu artekoa da (altueraren arabera aldatzen da), eta prezipitazioak 800 eta 1.000mm bitartekoak (ugariagoak udaberrian eta udazkenean. Urteroko egun euritsuak 80 dira batez beste eta 100 baino gehiago herriko gunerik menditsuenetan.
Jatorrizko landaredia asko gutxitu da gizakiaren eragina dela eta, gaur egun 180 hektarea haritz inguru baino ez dira geratzen. Pinuek 441 hektarea hartzen dituzte, gehienak Austriatik ekarritako pinu lariziar birlandatuak dira baina berezko pinuren bat ere gordetzen da. Birlandatutako pinuak, Urrozgoiti, Ulibeiti, Zarikieta eta Rala longidar herrietan izaten dira, batez ere.

#### Estazio meteorologikoak

Datu klimatikoak (Agoitz, 1993-2020) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 17.5 | 22.0 | 25.0 | 29.0 | 35.0 | 40.0 | 40.0 | 40.0 | 36.0 | 30.0 | 23.0 | 17.0 | 40.0 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 8.9 | 10.5 | 14.3 | 16.7 | 20.9 | 25.8 | 28.5 | 28.6 | 24.0 | 19.1 | 12.3 | 9.1 | 18.2 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 2.2 | 6.1 | 9.2 | 11.5 | 15.2 | 19.5 | 21.8 | 21.9 | 17.9 | 14.0 | 8.5 | 5.4 | 13.0 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.5 | 1.7 | 4.1 | 6.3 | 9.5 | 13.1 | 15.2 | 15.3 | 11.9 | 8.9 | 4.7 | 1.8 | 7.8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -4.0 | -3.1 | -1.5 | 0.8 | 3.3 | 7.7 | 10.2 | 10.1 | 6.5 | 2.5 | -1.8 | -4.0 | -4.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 101.3 | 87.3 | 83.7 | 81.1 | 70.1 | 54.3 | 39.4 | 32.4 | 65.7 | 78.7 | 103.9 | 91.1 | 888.9 |
| Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) | 70.0 | 44.8 | 46.8 | 67.5 | 50.6 | 57.8 | 58.5 | 90.0 | 107.0 | 82.5 | 45.8 | 86.5 | 107.0 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 14.1 | 12.6 | 12.0 | 13.6 | 12.7 | 8.0 | 6.2 | 6.5 | 8.5 | 11.7 | 15.2 | 14.6 | 135.6 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 1.4 | 2.4 | 1.6 | 0.3 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 1.2 |
| Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua ||||||||||||||

## Oharrak

* ↑ /iɾinð̞éɣ̞i.a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza hirugarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ Agoizko estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (Noiz kontsultatua: 2020-08-24).

## Ikus, gainera

* Agoitz
* Pirinioaurrea
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Agoizko Udalako webgune ofiziala
* Datuak: Q110185009
# Schwalmtal (Hessen)

Schwalmtal Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, [[Vogelsberg barrutia|Vogelsberg]] barrutian. 2014an 2.850 biztanle zituen 54,38 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q624888
* Multimedia: Schwalmtal (Hessen) / Q624888
# Schwanau (Baden-Württemberg)

Schwanau Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Ortenau barrutia|Ortenau]] barrutian. 2014an 6.812 biztanle zituen 38,36 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q550771
* Multimedia: Schwanau / Q550771
# Schwanebeck

Schwanebeck Alemaniako hiri-udalerri bat da, Saxonia-Anhalt estatuan. Azken zentsuaren arabera 2.402 biztanle zituen, 32,66 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50862
* Multimedia: Schwanebeck / Q50862
# Schwanheide

Schwanheide Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 723 biztanle zituen, 26,63 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q674183
* Multimedia: Schwanheide / Q674183
# Schwalmtal

Schwalmtal Alemaniako udalerria da. Ipar Renania-Westfalia estatuan kokatuta dago, [[Viersen barrutia|Viersen]] barrutian. 2014an 18.863 biztanle zituen 48,11 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q163917
* Multimedia: Schwalmtal (Niederrhein) / Q163917
# Schwanheim (Renania-Palatinatua)

Schwanheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Südwestpfalz (barrutia)|Südwestpfalz]] barrutian. 2014an 585 biztanle zituen 6,96 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q648624
* Multimedia: Schwanheim (Pfalz) / Q648624
# Schwanden bei Brienz

Schwanden bei Brienz Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Interlaken-Oberhasli barruti administratiboa barrutian. 2014an 617 biztanle zituen 7,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65238
* Multimedia: Schwanden bei Brienz / Q65238
Brienz (BE) Flühli Giswil Hofstetten bei Brienz
# Schwangau

Schwangau Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Ostallgäu (barrutia)|Ostallgäu]] barrutian. 2014an 3.147 biztanle zituen 76,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q256547
* Multimedia: Schwangau / Q256547
# Schwanewede

Schwanewede Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Osterholz barrutia|Osterholz]] barrutian. 2014an 19.574 biztanle zituen 132,21 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q686830
* Multimedia: Schwanewede / Q686830
# Schwanfeld

Schwanfeld Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Schweinfurt (barrutia)|Schweinfurt]] barrutian. 2014an 1.823 biztanle zituen 12 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q558936
* Multimedia: Schwanfeld / Q558936
# Jesús Bueno

Jesús Bueno Asín (Izaba, 1944ko abenduaren 23a- Iruñea, 2006ko iraila) nafar ekonomialari eta politikaria izan zen.
Lovainako Unibertsitatean ikasi ondoren, irakaslea izan zen ESTEn eta Laboral Kutxarako lan egin zuen. 1977an ez zuten senatari hautatu baina bai parlamentaria 1979an. Garai hartan Orhi Mendi koalizioak proposatuta Nafarroako Foru Aldundiko Sustapena eta Lurralde Antolamenduko kontseilari izendatua izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Ramírez Barace, Oskia. (2014-2015). «Jesús Bueno Asin (1944-1975). Belaunaldi oso baten isla» Gerónimo de Uztariz (30-31): 101-132. ISSN 1133-651X..
* ↑ navarra.es
* Datuak: Q70229440
# Jesús Beltrán

Jesús Beltrán Llera (Fustiñana, 1936ko otsailaren 17a - Madril, 2014ko azaroaren 10a) nafar psikopedagogo eta katedraduna izan zen.

## Biografia

Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean hasi zen psikologia eta pedagogia arloetako irakaskuntza eta ikerketa-lanak egiten, eta irakasle-taldean sartu zen. 1980an Murtziako Unibertsitateko Filosofia eta Letren Fakultateko Psikologia Orokorreko katedra irabazi zuen.
Espainiako unibertsitateko psikologia ebolutiboko eta Hezkuntzako lehen katedraduna izan zen, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Hezkuntza Zientzien Fakultateko katedra berria irabazi baitzuen.
Katedradun emeritua zela, doktore-tesiak zuzentzen jarraitu zuen, eta artikulu eta liburu askotan argitaratu zituen bere ikerketak eta azterlanak. 40 liburu eta 150 artikulu baino gehiago argitaratu zituen, Hezkuntzaren eta Ikaskuntzaren Psikologiari buruzkoak.

## Lan nabarmenak

(1984). Psicología educacional. Vols. I-II. Madril: UNED.
(1988). Para comprender la psicología. Lizarra: Verbo Divino.
(1993). Procesos, estrategias y técnicas de aprendizaje. Madril: Síntesis.
1993). Intervención psicopedagógica (V. Bermejo, M. D. Prieto eta D. Vence-rekin batera). Madril: Síntesis.
(1995). Psicología de la Instrucción. Vols. I-II-III (C. Genovard eta F. Rivas-ekin batera). Madril: Síntesis.
(1996). Psicología de la educación (J. A. Bueno-rekin batera). Bartzelona: Boixareau.
(1998). Dificultades de aprendizaje (V. Santiuste-rekin batera). Madril: Síntesis.
(1998). El aula inteligente: nuevo horizonte educativo (F. Segovia-rekin batera). Madril: Espasa.
(2000). Intervención psicopedagógica y currículum escolar (V. Bermejo, L. F. Pérez, M. D. Prieto, D. Vence eta R. González-ekin batera). Madril: Pirámide.
(2002). Enciclopedia de Pedagogía. Vols. I-II-III-IV-V. Madril: Espasa.
(2011). Más de un siglo de psicología educativa. Valoración general y perspectivas de futuro. Papeles del Psicólogo, 32 (3), 204-231 (L. F. Pérez-ekin batera).

## Erreferentziak

* ↑ https://www.boe.es/boe/dias/1980/08/06/pdfs/A17708-17708.pdf

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113622616
# Jesús Basiano

Jesús Basiano Martínez (Murchante, Nafarroa, 1889ko abenduaren 9a - Iruñea, Nafarroa, 1966ko martxoaren 23a) margolari nafarra izan zen. Euskal Herriko ikuspegiak margotu zituen, batik bat.

## Lanak

* Molino y Presa de Ciganda-Pamplona
* Friso de la Catedral
* Luz de la mañana
* Caballo del pitillo
* Un paisaje
* Podaderas
* Cantera de la Barga de Olazagutia
* Puente de Cantalojas
* Valdelobos
* Torla de Huesca
* Catedral
* La Meseta de Pamplona
* Castillo de Loarre
* Mallos de Riglos
* Burgo de San Cernin
* Pamplona
* Ezkaurre

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12260373
* Multimedia: Jesús Basiano Martínez / Q12260373
# Jesús Bizkarra

Jesús Bizkarra Gaztelurrutia Euskal Herriko txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

1990
* Andra Mari Sari Nagusia
1995
* San Martin Proba
1996
* Andra Mari Sari Nagusia

## Kanpo estekak

* Jesús Bizkarra - Museociclismo.it
* Datuak: Q122442601
# Jesús Blanco Villar

Jesús Blanco Villar (Rois, 1962ko martxoaren 26a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1982tik 1998 arte.
Kirol ibilbideko urterik oparoena, 1985a izan zen, urte horretan Galiziako Itzulian, Asturiasko Itzulian, Gaztela eta Leongo Itzulian eta Valentziako Erkidegoko Itzulian gailendu baitzen. 1986ko Vueltan bi etapa garaipen eskuratu zituen eta elastiko horia egun batez jantzi zuen. 1987ko Vueltan beste etapa bat lortu zuen eta 1988ko Vueltan sailkapen orokorreko zazpigarren postuan amaitu zen.
Txirrindularitza profesionala utzi ondoren, talde amateur batzuetako kirol zuzendari lanetan aritu zen. 2007til 2010era Xacobeo Galiciako kirol zuzendarietako bat izan zen. 2014tik aurrera, Club Ciclista Padrones-Aluminios Cortizoko zuzendaria da.

## Palmaresa

1983
* 3. Getxoko Zirkuituan
* 5. Andaluziako Itzulian
1984
* Kataluniako Voltako etapa 1
* 3. Andaluziako Itzulian
* 3. Meatze Haranetako Itzulian
* 3. Errioxako Itzulian
1985
* Asturiasko Itzulia eta 2 etapa
* Gaztela eta Leongo Itzulia eta etapa 1
* Valentziako Erkidegoko Itzulia eta 2 etapa
* Galiziako Itzulia eta 2 etapa
* 2. Murtziako Itzulian eta etapa 1
* 3. Andaluziako Itzulian eta etapa 1
* 3. Kantabriako Itzulian
* 4. Setmana Catalanan
1986
* Burgosko Itzuliko etapa 1
* Espainiako Vueltako 2 etapa
* 2. Valentziako Erkidegoko Itzulian
* 5. Euskal Herriko Itzulian
1987
* Galiziako Itzuliko etapa 1
* Kantabriako Itzulia eta 2 etapa
* Espainiako Vueltako etapa 1
* 2. Andaluziako Itzulian eta etapa 1
* 2. Valentziako Erkidegoko Itzulian
* 4. Euskal Herriko Itzulian
* 6. Donostia Klasikoan
1988
* 2. Andaluziako Itzulian
* 3. Valentziako Erkidegoko Itzulian
* 7. Espainiako Vueltan
* 7. Donostia Klasikoan
1989
* 3. Euskal Herriko Itzulian
1990
* Manuel Galera Memoriala
1991
* Alentejoko Itzulia
* 3. Paris-Camemberten
1992
* 7. Andaluziako Itzulian
1995
* Volta a Tras os Montes e Alto Douroko etapa 1
1996
* Circuito de Rio Maior
* Volta às Terras de Santa Maria Feira
* 2. Algarveko Itzulian
1997
* G. P. Sport Noticiaseko etapa 1
* G. P. do Minhoko etapa 1
* G. P. Gondomar eta etapa 1
1998
* Circuito de Rio Maior
* Prémio de Abertura

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzulia | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - | 25. | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | - | 25. | UT | 35. | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | 45. | 30. | - | 16. | 25. | 7. | 16. | - | 16. | 36. | 25. |

## Kanpo estekak

* Jesús Blanco Villar - ProCyclingStats
* Jesús Blanco Villar sitiodeciclismo.net
* Datuak: Q1944414
* Multimedia: Jesús Blanco Villar / Q1944414
# Jesús Bonilla

Jesús Bonilla (Madril, 1955eko irailaren 1a) espainiar aktorea eta zuzendaria da.

## Filmografia
### Aktorea
#### Zinema

* Dos mejor que uno (1984)
* No me compliques la vida (1991)
* Belle Époque (1992)
* Makinavaja, el último choriso (1992)
* La reina anónima (1992)
* Kika (1993)
* Los peores años de nuestra vida (1993)
* Semos peligrosos (uséase Makinavaja 2) (1993)
* Todos los hombres sois iguales (1994)
* Así en el cielo como en la tierra (1994)
* ¡Oh, cielos! (1994)
* Belmonte (1995)
* La niña de tus sueños (1995)
* Sólo se muere dos veces (1996)
* La buena vida (1996)
* Gracias por la propina (1997)
* Carreteras secundarias (1997)
* Mátame mucho (1997)
* La niña de tus ojos (1998)
* Muertos de risa (1999)
* Pídele cuentas al rey (1999)
* Pepe Guindo (1999)
* Adiós con el corazón (1999)
* Pleno al quince (1999)
* La Comunidad (2000)
* Usted puede ser un asesino (2000)
* Obra Maestra (2000)
* Torrente 2: misión en Marbella (2001)
* El oro de Moscú (2002)
* Lisístrata (2002)
* El chocolate del loro (2004)
* Mala uva (2004)
* R2 y el caso del cadáver sin cabeza (2005)
* El mundo alrededor (2005)
* La daga de Rasputín (2011)
* Torrente 4 (2011)

#### Telebista

* Platos rotos (TVE, 1985)
* La mujer de tu vida Mujer perdida (1988)
* Bajarse al moro (1987)
* Miguel Servet, la sangre y la ceniza (1989)
* El peor programa de la semana (1993)
* ¡Ay, Señor, Señor! (Antena 3, 1994)
* Pepa y Pepe (TVE, 1995)
* Querido maestro (Telecinco, 1996)
* La banda de Pérez (TVE, 1997)
* Mediterráneo (Telecinco, 1999-2000)
* Usted puede ser un asesino (2000)
* Periodistas (Telecinco, 2000-2002)
* 7 Vidas (Telecinco, 2002)
* Los Serrano (Telecinco, 2003-2008)
* El chiringuito de Pepe (Telecinco, 2014-2016)

### Zuzendari eta gidoilaria

* El oro de Moscú (2003).
* La daga de Rasputín (2011)
* Datuak: Q3330529
# Jesús Azkona

Jesús Azkona Mauleon (Arroitz) antropologo eta irakasle nafarra da. Antropologian doktorea da Friburgoko Unibertsitatean (Suitza), Zientzia Politikoetan eta Soziologian lizentziatua Deustuko Unibertsitatean, Gizarte Antropologiako katedraduna Euskal Herriko Unibertsitatean eta unibertsitate bereko Baroja Katedrako koordinatzailea. Etnizitateaz eta abertzaletasunaz, antropologiaren historiaz eta kolonizazioaren barne-prozesuaz egin ditu bere ikerlan nagusiak. Kulturaren gaia erdigunean dago berak egiten dituen antropologia gogoetetan, hala dimentsio analitikoaz eta gogoeta-maila desberdinez, nola ardatz nagusitzak kultura duten taldeei eta nortasunak eraikitzeko prozesuei dagokionez. Gaur egun, gizarte-mugen eraikuntza aztertzen dihardu. Bere argitalpenen artean aipagarriak dira ondoko hauek: Teoría y práctica en antropología social (1996); Memoria y creatividad, estudios barojianos (2000); eta Tiempos y culturas (2002).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q20492047
# Jesús Carranza (udalerria)

Jesús Carranza Mexikoko udalerri bat da. Veracruz de Ignacio de la Llave estatuan kokatua dago. 2010ean 27.080 biztanle zituen 1.392,66 km²ko azaleran. Herriburua [[Jesús Carranza (Jesús Carranza)|Jesús Carranza]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5929956
* Multimedia: Jesús Carranza Municipality, Veracruz / Q5929956
# Jesús Castro

Jesús Castro izan daiteke:
* Humberto Jesús Castro García (1957-), margolaria;
* Jesús Castro González (1951-1993), futbolaria;
* Jesús Castro Agúndez (1906-), politikaria;
* Jesús Castro Romani (1983-), saskibaloi jokalaria;
* Jesús Castro Romero (1993-), aktorea.
# Sialadeniti

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Sialadenitia, medikuntzan, ttu guruinetako baten hantura adierazteko erabiltzen den hitz bat da, denbora gutxi iraun lezakeen gaixotasuna, edo kronikoa eta errepikakorra izan daitekeena.

## Etiologia

Sialadenitia, infekzio batek sor dezake, C Hepatitiaren birusak gibeletik kanpo eragiten dituen manifestazio autoinmune ugarietako bat bezala, edo harri bategatik, hau, kasuen %30ean, guruina oztopa dezakeena, bereziki ohikoak izaten direnak guruin azpimaxilarren kasuan. Kasuren batzuetan, linfozito sarpen bat egon daiteke guruinean, infekzioa, Sjögrenen sindromearen antza hartzea eragin dezakeena.
Ttu guruinen hantura sarrien eragiten duena, ospitaletan hain ohikoa den Staphylococcus aureus bakteria da, tartean, Haemophilus influenzae birusa, Streptococcus pyrogenes bakteria eta Escherichia coli bakteria ere egon daitezkeen arren. Beste birus batzuk ere tartean egon daitezke, HIESaren birusa, coxsackievirusa, parainfluenza, gripea edo herpesvirusa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2002586
* Multimedia: Sialadenitis / Q2002586
# Siamdar katu

Siamdar katua (thailandieraz: วิเชียรมาศ) katu-arraza bat da.
Katu-arraza honetan, bi barietate bereizten dira: batetik, katu siamdar modernoa edo «katu siamdarra» —zentzu hertsian esanda—; bestetik, katu siamdar tradizionala edo «thai» katu siamdarra.
Zenbait ezaugarri partekatzen dituzte katu siamdar modernoak eta tradizionalak, adibidez, kolore-patroia eta ile motza. Kolore ilunagoa izaten dute gorputz-tenperatura txikiagoa den lekuetan, hau da, zangoetan, buztanean, aurpegian eta belarrietan. Alabaina, ezberdinak dira haien burua eta gorpuzkera.

## Siamdar katu tradizionala

Barietate honen jatorria garai bateko Siam erreinuan dago, gaur egungo Thailandian. Hango errege-erreginekin bizi omen ziren; izan ere, izaera purua egozten zieten, katakumeak jaiotzen direnean zuri-zuriak izaten baitira, Siamgo kolore sakratukoak.
Katu siamdar tradizionalaren bereizgarri nagusia da forma biribilak dituela. Gorpuzkera trinko eta biribila du, masail bete-beteak, mutur motza, begi urdin luzexkak eta buztan ertain edo motza. Belarri eta begi handi samarrak izaten ditu.

## Siamdar katu modernoa

Katu siamdar modernoa ere Siam erreinuko arraza da, katu siamdar tradizionalaren ondorengoa. 1880an eraman zen Ingalaterrara, eta, 1890ean, Amerikako Estatu Batuetara. 1950etik aurrera, sona handia hartu zuen katu-erakusketetan. Horregatik deituko zaio, beharbada, «siamdar» katu siamdar modernoari, barietate modernoa izan baitzen lehiaketetan ibili zena.
Katu siamdar modernoa dotorea, liraina, malgua eta gihartsua da. Triangelu formako burua du, mutur fina, arbendola-itxurako begiak, belarri handiak, lepo mehe eta luzea eta gorpuzkera eta buztana ere luzeak.
Izaerari dagokionez, oso lagunkoia, taldekoia eta txeratsua da, baina argi eta garbi adierazten du kontent ez dagoela gustuko ez dituen egoeretan. Jakin-nahi handia izaten du, eta inguruan gertatzen diren aldaketa guztiak aztertzen ditu. Arina da, eta oso bizia; nekaezina dirudi, korrika eta saltoka ibiltzen da etxe guztian barrena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42604
* Multimedia: Siamese cats / Q42604
# Sian Ka'an

Sian Ka'an$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Naturala |
| Irizpideak | vii, x |
| Erreferentzia | 410 |
| Kokalekua | Mexiko |
| Eskualdea$^2$ | Latinoamerika eta Karibea |
| Izen ematea | 1987 (XI. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Sian Ka'an (maia hizkuntzan "zeru atea" edo "zeruaren jaiolekua") Quintana Roo mexikar estatuan dagoen biosfera erreserba da, Karibe itsasoaren ertzean. Irabazi asmo gabeko gobernuz kanpoko erakunde batek kudeatzen du, bioaniztasunaren kontserbazioa helburu duena. Mexikoko parke naturala da 1986tik eta Gizateriaren Ondare 1987tik.
Erreserbak 5.280 km² hektarea ditu, Felipe Carrillo Puerto eta Tulum udalerrietan banatuak, baina baita ere Karibe itsasoan, koral uharriak barne. Gainera, bertan 23 arkeologia gune maia aurkitzen dira, Muyil barne.

## Ezaugarriak

Sian Ka'an biosfera erreserba Yucatán penintsulako eskualde geologikoaren parte da. Honen ezaugarri nagusia erliebe zapala eta kareharrizkoa izatea da, lurrazaleko ur-lasterrak galarazten dituena eta zenote izeneko putzuak sortarazten dituena.
Sian Ka'an kosta parean, Karibe itsasoan, koralezko uharri multzoa dago, munduko bigarren handiena mota honetan, Koral Hesi Handiaren ondoren.
Kostaldean hondar zuriko hondartzak, badia txikiak eta mangladiak aurkitzen dira, beste ekosistemen artean. Lau mangladi mota aurkitzen dira: gorria, beltza, zuria eta grisa.
Bertako klima beroa eta azpi-hezea da eta euri garaia (urtaro hezea) udan da. Karibeko kostaldean kokatua dagoenez, urakan ugari pairatzen ditu, batez ere Antilletatik datozenak ekainaren eta azaroaren artean.

## Erreferentziak

* 1 2 3 About Sian Ka'an. .

## Kanpo estekak

* Sian Ka'an biosfera erreserba
* Centro Ecologico Sian Ka'an
* Datuak: Q559789
* Multimedia: Sian Ka´an / Q559789
# Siamaggiore

Siamaggiore Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q388325
* Multimedia: Siamaggiore / Q388325
# Siamon

Necherkheperra Setepenamon Siamon edo soilik Siamon, Egiptoko XXI. dinastiako seigarren faraoia izan zen. K.a. 978 eta K.a. 959 bitartean gobernatu zuen, Egiptoko hirugarren tarteko aroa deritzon garaian. Dinastia honetako erregerik boteretsuenetakotzat hartua da, Psusenes I.aren ondoren.
Manetonek, Psinakhesek bederatzi urteko erregealdia izan zuela esan zuen, Sexto Julio Afrikano eta Eusebio Zesareakoaren arabera Jurgi Sintzeloren bertsioan. Eusebioren bertsio armeniarrean, Psinnaques izena jasotzen du. Adituek, hemeretzi urte inguruko erregealdia izan zuela uste dute.

## Biografia

Siamonek, barra-barra eraikitzea agindu zuen Behe Egipton, Taniseko Amonen tenpluaren tamaina bikoiztu zuen, eta Mesengo Horusen tenpluan zenbait lan abiarazi zituen, Nicolas Grimal egiptologo frantziarraren arabera. Heliopolisen eta Avarisen eraiki zuen, non, oraindik, bere izena duen harrizko bloke bat mantentzen den. Amoni eskainitako tenplu berri bat ere eraiki zuen Menfisen, bere errege izena daramaten sei harrizko zutabe eta aterekin.
Laguntza eskuzabalak eman zizkien Menfiseko Ptah jainkoaren apaizei. Goi Egipton, bere eponimoa den Siamon, orokorrean, Tebaseko monumenturen batzuetan agertzen da. Bere garaian, Tebasen Amonen Apaiz Gorena zen Pinediem II.ak, Erregeen Haraneko Egiptoko Inperio Berriko errege momien eramatea eta birlurperatzea antolatu zuen Deir el-Bahariko ezkutaleku diskretu batean, DB320 hilobian, arpilaketetatik babesteko. Aktibitate hauek, Siamonen erregealdiko lehen eta hamargarren urtea bitartean datatzen dira.
Kanaanen ere abiarazi zuen gerra, eta Gezer hiria hartu zuenean, bere alabarentzako ezkon sari bezala erabili zuen, hau Salomonekin ezkondu zenean, Egipto eta Israelen arteko harremanak sendotzeko.
* Datuak: Q366097
* Multimedia: Siamun / Q366097
# Siamanna

Siamanna Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q388381
* Multimedia: Siamanna / Q388381