OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tripakilun ezkatatsu

Tripakilun ezkatatsua (Sarcodon imbricatus) Bankeraceae familiako onddo espezie bat da. Euskal Herrian jangarri gisa baztertu egiten da, ale oso gazteak izan ezik, horiei arantzak eta egositako ur garratza kendu ondoren. Baina Europa ekialdean lehortu egiten da eta industrialki erabili, gozagarriak eta pateak ekoizteko.

## Deskribapena

Kapela: Tamaina handikoa, 8 eta 25 cm arteko diametrokoa, ezkata zentrokide handiz estalita dago, gris-marroi edo arre ilun kolorekoak. Haragitsua, lodia, ganbila, ondoren laua eta zabaldua.
Orratzak: Ez du orririk, orratz moduko batzuk ditu zabal samar, dekurrenteak, hauskorrak, errauts kolorekoak, zahartzean ilundu egiten dira.
Orratz dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orratzak
Hanka: Ilegabea, leuna, laburra, lodia, gris-marroia edo arre ilun kolorekoa.
Haragia: Zurixka, gero arre iluna, sendoa, zaila. Zapore mingotsa eta usain desatsegina dute ale helduek.
Etimologia: Sarcodon terminoa grekotik dator eta arantza haragitsuekin esan nahi du. Imbricatum epitetoa berriz latinetik dator, "imbricatus" hitzetik, hau da, teilak bezala jarrita. Kapelaren ezkatetatik.

## Jangarritasuna

Honen mingostasuna eta usain desatsegina direla eta, ale helduak ezin dira jan.

### Nahasketa arriskua

Sarcodon leucopus delakoarekin, honek kapela leuna du eta txikoriaren usaina. Sarcodon fuligineo-violaceus espeziarekin, bioleta kolorekoa, probatzean, eztarrian itolarri sentsazioa uzten du. Sarcodon scabrosus perretxikoarekin, urria, honen hankaren oinarriko haragia, urdin- berdexka kolorekoa da.

## Sasoia eta lekua

Udaren amaieran eta udazkenean, nahiko ohikoa da, taldeka edo zirkuluetan, koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Europa kontinentala, Errusia, Kazakhstan, Japonia, Australia, Kaukasia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). [. Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. ] Iberduero, 605 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda., 47 or. ISBN 84-7173-211-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 454 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 575 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q262105
* Multimedia: Sarcodon imbricatus / Q262105
# Tripako min

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Tripako mina sabelaldean pairatzen den oinazea da. Sintoma moduan gaixotasun edo zeozer arina adieraz dezake (gasen presentzia, urduritasuna, edo zerbait larriagoa, besteak beste:
* Abdomen barruko minbizia.
* Apendizitisa.
* Dibertikulitisa.
* Koliko nefritikoa.
* Ultzera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183425
* Multimedia: Abdominal pain / Q183425
# Tripanosoma

Tripanosoma zoomastigoforeoen klaseko zenbait protozoo bizkarroiren genero-izena. Mikroskopioz bakarrik ikus daitekeen arrautza egiturako gorputz luzarana dute. Mintz bigun aldakor batean bilduak egoten dira. Tripanosoma espezieak arrainen, hegaztien eta ugaztunen odolean bizkarroi bizi izaten dira. Gehienek ez dezakete beren bizitzako zikloa diptero odol-xurgatzaile batzuen laguntzarik gabe bete, horiek sartzen baitiete ornodunei bizkarroia odola xurgatzean. Bizkarroi horietan ezagunenak Trypanosoma gambiense eta Trypanosoma rhodesiense dira. Tse-tse eltxoak (Glossina palpalis) eta (Glossina morsitans) eltxoak sartzen dituzte bizkarroi horiek. Tripanosomiasi gaitza eragiten dute bizkarroi horiek.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q541987
* Multimedia: Trypanosoma / Q541987
* Espezieak: Trypanosoma
# Wakulla konderria (Florida)

Wakulla konderria (ingelesez: Wakulla County) Floridako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Crawfordville da. 2010eko zentsuaren arabera 30.776 biztanle zituen, Wakulla kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Wakulla konderriak 1.905,52 kilometro koadro ditu. Horietatik 334,9 ura dira. Beste 1.570,62 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,06 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 30.776 pertsonetatik 25.488 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.016 dira. 4.406 beltzak edo afroamerikarrak. 174 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 166 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 29 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 496 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q505417
* Multimedia: Wakulla County, Florida / Q505417
# Walad Min Al Janna

Walad Min Al Janna (euskaraz: «paradisutik datorren mutila») 2022ko Tarik Saleh suediar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Adamek Kairoko Al-Azhar unibertsitatean sartzea lortzen du. Klaseen lehen egunean unibertsitateko imam bat hiltzen da, bertako kargurik altuena. Une hartatik aurrera, protagonista herrialdeko elite erlijioso eta politikoen arteko botere borrokaren erdigunean egongo da.

## Aktoreak

* Tawfeek Barhom : Adam
* Fares Fares : Ibrahim
* Mehdi Dehbi : Zizo
* Mohammad Bakri : Al Sakran jenerala
* Makram Khoury : Xeikh Negm
* Sherwan Haji : Soliman
* Yunus Albayrak : Xaria-irakaslea
* Mouloud Ayad : Nazim
* Youssef Salama Zeki : biologia-irakaslea
* Ayman Fathy : soldadua
* Amr Mosad : Harun

## Erreferentziak

* ↑ «La conspiration du Caire» Berria 2022-01-08 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111600269
* Multimedia: Boy from Heaven / Q111600269
# Walbottle

Walbottle, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen Newcastle upon Tyne hiriko auzune bat da, Tyne eta Wear konderrian.
2011n 10.954 biztanle zituen.
* Datuak: Q7961306
* Multimedia: Walbottle / Q7961306
# Walatta Petros

Walatta Petros (ge'ez: ወለተ፡ጴጥሮስ, Wälättä P̣eṭros; c. 1592 – 1642ko azaroaren 23a) Etiopiako Tewahedo Eliza Ortodoxoaren emakumezko santua da. Bere hagiogafria (Walatta Petrosen Bizi-Arazoak, Gädlä Wälättä P̣eṭros) 1672an idatzi zen. Ezaguna egin zen katolizismo erromatarrera bilakatzea ukatzeagatik, komunitate erlijioso ugari sortzeagatik eta erregeengandik asilo-eska zeudenengan mirariak egiteagatik.

## Erreferentziak

* ↑ Gälawdewos,. The Life and Struggles of Our Mother Walatta Petros : a Seventeenth-Century African Biography of an Ethiopian Woman. ISBN 978-1-4008-7414-9. PMC 937358453. (Noiz kontsultatua: 2020-09-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23619874
# Walberton

Walberton, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.
2021ean 1.237 biztanle zituen.
* Datuak: Q2292556
* Multimedia: Walberton / Q2292556
# Walabi

Walabi makropididoen familiako zenbait ugaztun martsupialioen izen arrunta da. Australia eta Ginea Berrian bizi dira. Taxonomiaren aldetik, kanguruen familia eta batzutan genero berean daude.

## Espezie hautatuak

* Tammarko walabi (Macropus eugenii)
* Walabi beltz (Wallabia bicolor)
* Walabi lepogorri (Macropus rufogriseus)
* Ekialdeko walabi (Lagorchestes leporides)
* Walabi arina (Macropus agilis)
* Isats adardun walabiak (Onychogalea generoa)
* Harkaitz-walabi (Petrogale penicillata)
* Walabi beltz marradun (Macropus dorsalis)
* Ginea Berriko mendi-walabiak (Dorcopsis generoa)

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Walabi. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q623169
* Multimedia: Wallabies / Q623169
# Wakkanai (Hokkaido)

Wakkanai (japonieraz: 稚内市, Wakkanai-shi) , Hokkaidoko iparraldeko muturrean dagoen hiria da. 2014ko erroldaren arabera 36.576 biztanle ditu.

## Historia

Ainuak izan ziren eremu hau populatu zutenak baina 1685erako jadanik bazen bertan japoniarren asentamendu bat. 1949an hiri estatusa lortu zuen.

## Geografia

Japonian iparralderen dagoen hiria da. Sōya lurmuturrean dago eta bertatik Errusiako Sakhalin uhartea ikusten da.

## Klima

Datu klimatikoak (Wakkanai (1981–2010)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | −2.7 | −2.5 | 1.2 | 7.2 | 12.0 | 15.7 | 19.7 | 22.3 | 19.7 | 13.7 | 6.1 | 0.1 | 9.4 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | −6.8 | −7.1 | −3.5 | 1.8 | 6.0 | 10.1 | 14.5 | 17.3 | 14.0 | 8.1 | 1.0 | −4.2 | 4.3 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 84.3 | 60.7 | 50.3 | 49.0 | 67.6 | 53.0 | 90.6 | 116.0 | 123.5 | 134.1 | 120.9 | 112.8 | 1062.8 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 26.2 | 24.2 | 9.2 | 1.2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3.4 | 17.7 | 28.2 | 110.1 |
| Eguzki orduak | 45.6 | 80.3 | 138.6 | 171.8 | 185.6 | 166.3 | 146.8 | 148.5 | 177.1 | 135.9 | 57.6 | 30.1 | 1484.2 |
| Hezetasuna (%) | 72 | 72 | 71 | 75 | 79 | 85 | 86 | 84 | 75 | 68 | 67 | 70 | 75.3 |
| Iturria: Japan Meteorological Agency ||||||||||||||

## Ondasun nabarmenak

* Sōya lurmuturra: bertan daude Japoniako iparralderen dagoen puntuaren monumentua, errezuen dorrea eta itsasargia.
* Daisuke Matsuzakaren museoa.
* Hokumon santutegia.

## Iruditegia

* Wakkanaiko kostaldea neguan.
* Japoniako iparralderen dagoen puntuaren monumentua.
* Errezuen dorrea.
* Sōya lurmuturreko itsasargia.
* Hokumon santutegia elurretan.
* Kaialdea.
* Gaueko ikuspegia.

## Hiri senidetuak

* Ishigaki (Okinawa) (Japonia)
* Korsakov (Errusia)
* Juzhno-Sakhalinsk (Errusia)
* Baguio (Filipinak)

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q267894
* Multimedia: Wakkanai, Hokkaido / Q267894
# Wakonda (Hego Dakota)

Wakonda Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Clay konderrian kokatuta dago, Hego Dakota estatuan. 347 biztanle ditu, 0,99992 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Clay konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2024556
* Multimedia: Wakonda, South Dakota / Q2024556
# Walberswick

Walberswick, Ingalaterrako ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Suffolk konderrian.
2011n 380 biztanle zituen.
* Datuak: Q7961305
* Multimedia: Walberswick / Q7961305
# Veracruz (udalerria)

Veracruz Mexikoko udalerri bat da. Veracruz de Ignacio de la Llave estatuan kokatua dago. 2010ean 552.156 biztanle zituen 247,9 km²ko azaleran. Herriburua [[Veracruz (Veracruz)|Veracruz]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
# Veracruzeko bandera

Veracruzeko bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 2:3 |
| Erabakia | 2010 |
| Koloreak | Zuria |
Veracruzeko bandera 2010ean erabaki zen.

## Antzinakoak

* Veracruzeko bandera (1998)
* Veracruzeko bandera (2010)

## Erreferentziak

* Datuak: Q3028483
# Veradale (Washington)

Veradale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Spokane konderrian dago, Washington estatuan. 9.387 biztanle ditu, 3,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Spokane konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1504247
# Veraguas

Veraguas Panamako erdi-mendebaldeko probintzia da. 10.629,6 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2016an 246.280 biztanle zituen. Hiriburua Santiago de Veraguas da.

## Geografia

Iparraldean Karibe itsasoarekin du muga, hegoaldean Ozeano Barearekin, ekialdean Colón, Cocle, Herrera eta Los Santos probintziekin, eta mendebaldean Chiriqui probintziarekin eta Ngäbe-Buglé eskualdearekin. Ozeano Atlantiko eta Barean kostaldeak dituen Panamako probintzia bakarra da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie, población y densidad de población en la República según provincia, comarca, distrito y corregimiento. Censos de 1990 a 2010, Instituto Nacional de Estadística y Censo (INEC), contraloria.gob.pa (Noiz kontsultatua: 2017-12-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q593137
* Multimedia: Veraguas Province / Q593137
# Txerto hirukoitz biriko

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Txerto hirukoitz birikoa hiru gaixotasun biriko prebenitzeko (elgorria, errubeola eta hazizurria) erabiltzen den txerto konposatua da. Txerto honek aipatutako gaitzak eragiten dituzten birusak ditu, indargabetuak edo motelduak.
Euskal Herrian eta munduko herrialde gehienetan ume guztiei ematen zaie txerto hirukoitz hau, bi dositan: lehenengoa urte batekin eta bigarrena 4 urteekin.
Txerto honi esker elgorria, hazizurria eta errubeolaren intzidentzia asko jaitsi da herrialde gehienetan. 1970eko hamarkadaren hasieran hasi zen erabiltzen AEBetan eta Europan, eta gaur egun mundu osoan aplikatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q908104
* Multimedia: MMR vaccine / Q908104
# Txerrikumeak

Txerrikumeak, Aretxabaletan sortutako punk-rock taldea da.

## Ibilbidea

2012an hasi ziren elkartzen Xabi Muñez, Iñaki Azkunaga eta Julen Ibabe lokalean eta taldea sortu zuten. Handik gutxira Xabi Zuazabeitia elkartu zitzaien laukotea osatuz. Aretxabaletan eta inguruko herrietan kontzertu ugari eman arren 2020 urtean atera zutenn aurreneko diskoa. Aurrez 2019ko abenduan diskoaren aurrerapen gisa "Berridazten" kantuaren bideoklipa atera zuten. Diskoaren izena daraman "Gorabeherak" izeneko bideoklipa ere atera zuten.
2023ko ekainean iritsi zen bigarren diskoa. Nora heldu izena du eta aurrerapen kanta "Ez da ezer" izan zen.

## Diskografia

* Gorabeherak (2020)
* Nora heldu (2023)

## Erreferentziak

* 1 2 «'Txerrikumeen' kantuak, lehen diskoan batuta - Aretxabaleta» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2020-01-18).
* ↑ TXERRIKUMEAK · Berridazten (feat. Sala Strummer). (Noiz kontsultatua: 2023-06-24).
* ↑ TXERRIKUMEAK · Gorabeherak. (Noiz kontsultatua: 2023-06-24).
* 1 2 «'Nora heldu' Txerrikumeak taldearen bigarren lana kalean da jada - Aretxabaleta» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2023-06-07).
* Datuak: Q97206167
# Txerski

Txerski (errusieraz: Хребет Черского) ekialdeko Siberian dagoen mendikatea da, Jana eta Indigirka ibaien artean dagoena. Mendikateko mendirik altuena 3.147 metroko Pobeda haitza da. 1926an izendatu zutenean, mendikateari Jan Czerski poloniar esploratzaile eta geografoaren izena eman zioten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q683923
* Multimedia: Chersky Range / Q683923
# Txerto (argipena)

Txertoa honakoa izan daiteke:
* Txertoa (medikuntza), osasun tratamendu profilaktiko baten erabilitako prestaketa biologikoa, gaitzak ekiditeko
* Txertoa (argitaletxea), Euskal Herriko argitaletxe bat
* Txerto edo mentua (botanika), nekazaritzan erabiltzen den teknika, landare zati bat beste baten gainean ezartzean datzana.
* Txerto edo mentua (kirurgia), kirurgia teknika bat, organo bat edo zati bat beste gorputz edo atal batean ezartzean datzana.

## Ikus, gainera

* Perpaus txertatu
# Wendell (Idaho)

Wendell Idahoko hiri bat da. Gooding konderrian kokatua dago. 2010ean 2.782 biztanle zituen, 35,34 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Gooding konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1522576
* Multimedia: Wendell, Idaho / Q1522576
# Wendeburg

Wendeburg Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Peine barrutia|Peine]] barrutian. 2014an 10.114 biztanle zituen 60,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q566922
* Multimedia: Wendeburg / Q566922
# Wendell (Massachusetts)

Wendell Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Franklin konderrian dago, Massachusetts estatuan. 924 biztanle ditu, 83,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Franklin konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2416408
* Multimedia: Wendell, Massachusetts / Q2416408
# Wenceslau Guimarães

Wenceslau Guimarães Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 24.474 biztanle ditu 655,239 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q580244
* Multimedia: Wenceslau Guimarães / Q580244
# Wenceslaus Karsten

Wenceslaus Johann Gustav Karsten XVIII. mendeko matematikari alemaniarra izan zen.

## Biografia

Karsten Neubrandenburgeko botikari baten semea zen; lau urte zituela, gurasoek sute batean galdu zituzten ondasun guztiak eta handik gutxira beren semea Güstrow-era bidaltzea erabaki zuten, non bere aitona Gustav Thiel-ek hezi zuen. Gurasoak ere hiri horretara joan ziren bizitzera 1741ean, eta han aitak notario gisa lan egiten zuen eta baserri txiki bat zuzentzen zuen. 1743. urtetik aurrera Fürstliche Domschule-n (katedraleko eskola) ikasi zuen, nahiz eta ez zuen matematika prestakuntza zehatzik jaso.
1750etik 1752ra Rostockeko Unibertsitatean ikasi zuen, Franz Aepinusen ikasle izan zen eta 1752tik 1755era Jenako Unibertsitatean.
1755etik aurrera Rostockeko Unibertsitateko logika irakaslea izan zen, 1758an bere departamentua Bützow-era aldatu zuten. Garai horretan korrespondentzia aktiboa mantendu zuen Eulerrekin. Unibertsitateko errektore ere izan zen 1764 eta 1768-69 urteetan.
1778an Matematikako irakasle izendatu zuten Halleko Unibertsitatean, non Johann Andreas Segner zena ordezkatzera joan zen. Kargu hori bete zuen hil zen arte.

## Lana

Bereziki matematikoa den aldizkari zientifiko bat sortzeko lehen saiakeren egilea izateaz gain, Kastner, batez ere, Von den Logarithmen vermeinter Grosso izeneko 1768ko bere artikulu bategatik da ezaguna, non zenbaki negatibo eta irudikarien logaritmoak argitzen dituen, zenbaki konplexuen logaritmoen interpretazio geometriko bat emanez sektore hiperboliko bezala.

## Erreferentziak

* ↑ Schmidt, or. 1.
* ↑ Schmidt, or. 2.
* ↑ Shelke, or. 187.
* ↑ Schmidt, or. 5.
* ↑ Schmidt, or. 14.
* ↑ Schmidt, or. 21.

## Bibliografia

* Bullynck, Maarten. (2013). Stages Towards a German Mathematical Journal (1750-1800). doi:10.1484/J.ARIHS.5.103844. ISSN 0003-9810..
* Carrier, Martin. «Kant's Theory of Matter and his Views on Chemistry». A: Eric Watkins (ed.). Kant and the Sciences (ingelesez). Oxford University Press, 2007, p. 205-230. ISBN 0-19-513305-6.
* Schmidt, Werner Helmut «Wenceslaus Johann Gustav Karsten (1732–1787). Von Neubrandenburg nach Halle – Bewerbungen, Beziehungen, Berufungen» (alemanez). Reports on Didactics and History of Mathematics. Martin Luther Universität, Report 02, 2004.
* Sehlke, Stephan. Pädagogen - Pastoren - Patrioten (ingelesez). Norderstedt: Herstellung und Verlag, 2009. ISBN 978-3-837-09497-8.

## Kanpo estekak

* O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. «Wenceslaus Karsten» (ingelesez). MacTutor History of Mathematics archive. School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland. (Ingelesez)
* Datuak: Q99551
* Multimedia: Wenceslaus Johann Gustav Karsten / Q99551
# Wendell (Ipar Carolina)

Wendell Ipar Carolinako herri bat da. Wake konderrian kokatua dago. 2010ean 5.845 biztanle zituen, 13,48 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wake konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2022451
* Multimedia: Wendell, North Carolina / Q2022451
# Wenceslau Dutrem i Domínguez

Wenceslau Dutrem eta Domínguez (Bartzelona, 1909ko ekainaren 1a – 1979) sendagile eta farmazialari katalana izan zen.
Wenceslau Dutrem eta Solanich botikariaren semea, jatorriz Castellbell-ekoa eta Villano-koa, Sant Pere Más Alto kaleko 50. zenbakian dagoen farmazia bat duelako ezaguna. Bertan Erotyl izeneko Viagraren aitzindari bat egiten da, garai batean oso ezaguna zena. Wenceslau Dutrem eta Domínguez Bartzelonako Unibertsitateko Farmazia eta Medikuntzako ikasketak aztertzen ari dira. 1929an eta 1930 ean lizentziatu ziren.
1929an farmazian lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean, baina Agustí Pedro i Pons doktorearen barne-patologiako ikaslea izan zen Bartzelonako Ospitale Klinikoan. Haren aitak, Wenceslao Dutrem Solanichek (apaiza, bizargina, botikaria eta anarkista izan zen), bi farmazia zituen, eta Bartzelonan sendagai espezifikoak egin zituen lehen laborategia, non, besteak beste, Erotyl izeneko bat prestatzen baitzuen, garaiko Viagra bat izatera zetorrena.
Espainiako gerra zibilean, PSUCrekin sinpatizatu zuen eta Aragoiko frontean bidali zuten. Han, Frederic Duran i Jordàrekin lankidetzan aritu zen fronterako Odol Transfusioen Zerbitzua sortzen. 1937an Espainiako lurraldea utzi eta klandestinoki igarotzen da Frantzian eta Parisen. Gaixotasun tropikalak aztertzen ditu Parisko Unibertsitatean, eta “malariologia” diploma lortzen du. 1938ko urrian, aita eta anai-arrebekin, Mexikorantz abiatu zen, eta erbesteko kultura katalanaren sustatzaile bihurtu zen.
Veracruzera 1939ko azaroaren 10ean iritsi zen, Flandre ontzian, eta Mexiko Hirira joan zen. Han, Institutu Politekniko Nazionaleko Landa Medikuntzako Eskolan egin zuen lan patologia-irakasle gisa. Aldi berean, familiak (Wenceslao, Eliseu eta Marta) Laboratorios Farbar SA sortu zuen alergiari buruzko ikerketa biomedikorako. Kataluniako eta Balearretako Mutualitateko kidea izan zen, eta Mexikoko Sendagile Katalanaren Poltsaren bultzatzaile nagusietako bat, nahiz eta ez zuen lehendakaritza onartu. 1940an Lev-Trotski hil zen. Haren errautsak Mexikon barreiatu ziren, berak nahi zuelako.
1979an, Dutrem Bartzelonan hil zen Platon Klinikan, "oporretan" zegoen, erori egin zen eta izterrezurra hautsi zuen eta ebakuntzan hil egin zen. Maria Teresa Sitjesekin ezkonduta, Mexikoko erbestealdian, bi alaba jaio dira: Manuela eta Maria Teresa Dutrem Sitjeak, medikuak izango direnak.

## Erreferentziak

* ↑ Un altre català en la mort de Trotsky. a vilaweb, 7 de març de 2010

## Kanpo estekak

* http://irakasleaParesbusquedas20/katalogoa/agintaritza/127723
* https://blocs.mesvilaweb.cat/jmsansalvador/un-altre-catala-en-la-mort-de-trotsky/
* Vicenç Riera i Llorca Los exiliados catalanes en México Ediciones Curial, Bartzelona, 1994
* Wenceslau Dutrem eta Domínguez–Kataluniako Medikuen Galeria
* Datuak: Q11955135
# Wenchang

Wenchang (txinera sinplifikatuz: 文昌市; pinyineraz: Wénchāng), Hainan probintzian kokatutako azpiprefektura mailako hiria da. Guztira, 558.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 2.403 kilometro koadroko azalera.

## Ikus, gainera

* Hainan probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Wenchangeko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q997767
* Multimedia: Wenchang / Q997767
# Magnesio-fluoro-hastingsita

Magnesio-fluoro-hastingsita silikato motako minerala da eta hastingsita root name taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Magnesio-fluoro-hastingsita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {{Na}{Ca2}{Mg4Fe^{3+}}(Al2Si6O22)F2}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesio-fluoro-hastingsite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Magnesio-foitita

Magnesio-foitita silikato motako minerala da eta tourmalina taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Magnesio-foitita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(\square ,Na)(Mg2Al)Al6(Si6O18)(BO3)3(OH)3(OH)}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnesio-foitite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).