OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aesalus scarabaeoides

Aesalus scarabaeoides Lucanidae familiaren koleoptero espezie da.

## Banaketa geografikoa

Europa erdialdean bizi da. Espeziea da bere generoaren eta Aesalinae azpifamiliaren ordezkari bakarra Erdialdeko Europan. Espeziea oso zabalduta dago Erdialdeko Europatik Turkiako mendebalderaino. Iparraldean, banaketa Ipar eta Baltikoko itsasoetara zabaltzen da, baita Suediako hegoalderaino ere. Kakalardoak nahiago ditu baso hostoerorkorren eremuak, bereziki haritz eta pagoen baso mistoak, behe-lurretan eta behe-mendikateetan.

## Azpiespezieak

Bi ezagutzen dira:
* Aesalus scarabaeoides meridionalis
* Aesalus scarabaeoides scarabaeoides

## Erreferentziak

* ↑ de Jong, Y.S.D.M. (ed.): Fauna Europaea version 2.6.2 Aesalus scarabaeoides

## Kanpo estekak

* Aesalus scarabaeoides scarabaeoides argazkia Italiako Elkarte Entomologikoaren webgunean.
* Datuak: Q1071297
* Multimedia: Aesalus scarabaeoides / Q1071297
* Espezieak: Aesalus scarabaeoides
# Akizeko geltokia

Akize Okzitaniako Bearno eskualdeko tren eta autobus geltoki bat da, Akize udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Bordele — Irun
* Pujòu — Akize

## Historia

1790ean, Akize ez bada atxikitzen departamenduaren prefektura gisa, hiria 1854an izendatzen da geltokia hartuz. Biarritzen bikote inperiala dagoela aprobetxatuz (Napoleon III.a eta Eugenia), alkateak enperadoreari esan dio geltokia ponpa handiz inauguratzeko. Estatu-kontuengatik atxikia (Krimeako gerra), Napoleon III.ak ezin du bertan egon. Enperatrizea, berriz, autoz iritsi da Biarritzetik, 8 000 lagun ingururen aurrean geltokia inauguratuz, eta lehen trenean igo da Bordelera.
Urtaroaren fisionomia asko aldatu da denborarekin (galdutako pasabideen aretoa, kaiak handitzea, Sernam-eko hangarak desagertzea, autobus bidezko garraioa garatzea, etab.).
2014. urtean, Akizeko geltokia truke-zentro multimodal (PEM) bihurtu zen, lan askoren ondoren.

## Zerbitzuak
### Distantzia luzea

* Société Nationale des Chemins de fer Français
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| TGV | Paris Montparnasse | Bordele–Donibane • Akize • Baiona • Biarritz • Donibane Lohizune–Ziburu | Hendaia⁠ |
| TGV | Paris Montparnasse | Bordele–Donibane • Akize • Paue • Lurda | Tarbe |

### Distantzia ertaina

* Société Nationale des Chemins de fer Français
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 51 | Bordele Donibane | Peçac • Factura–Viganòs • Ishòs • la Bohèira • Morcencs • Akize • Saubuça • Sent Jors de Maremne • San Bisentse • Benessa de Maremne • la Vena • Ondres • Bokale • Baiona • Biarritz • Getaria • Donibane Lohizune–Ziburu • Ondarraitz • Hendaia | Irun⁠ |
| 52 | Bordele Donibane | Peçac • Factura–Viganòs • Ishòs • la Bohèira • Morcencs • Akize • Pujòu • Ortheze • Artics • Paue • Assat • Coarrassa–Nai • Montaut–Bètharram • Sent Pèr de Bigòrra • Lurda • Aussun | Tarbe |

## Ikus, gainera

* Baionako aldiriak
* Société Nationale des Chemins de fer Français

## Kanpo estekak

* SNCF "Gares & Connexions" web gunea
* (Frantsesez) TER Akitania web gunea
* TER web gunea
* Datuak: Q2167270
* Multimedia: Gare de Dax / Q2167270
# Akizeko katedrala

Akizeko Andre Mariaren katedrala (frantsesez: Cathédrale Notre-Dame de Dax) Frantziako Akitania eskualdeko Landak departamentuko Akize hiriko alde zaharrean dagoen katedral gotiko bat da. Aire eta Akizeko elizbarrutiaren egoitza nagusia da.

## Historia

XIII. mendearen amaieran, Akizeko gotzainek hainbat eraikin zituzten eta katedral bat eraiki zuten. 1646an eraikin gotikoa erori zen, Apostuluen Atea baino ez geratuz.
1946an gobernuak monumentu historiko izendatu zuen.

## Iruditegia

* Fatxada
* Katedrala
* Atea
* Barnealdea
* Barnealdea

## Erreferentziak

* ↑ Gardelles, Jacques. (1992). Aquitaine gothique. Paris: Picard, 92-95 or. ISBN 2-7084-0421-0..
* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. cathédrale Notre-Dame de Dax. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1736177
* Multimedia: Cathédrale Notre-Dame de Dax / Q1736177
# Akjoujt

Akjoujt (arabieraz: أكجوجت‎; frantsesez: Akjoujt) Mauritaniako hiria da, herrialdeko nagusienetariko bat dena. Urre eta kobrezko meak ditu. Aireportua du.

## Herritar ezagunak

* Mohamed Ould Abdel Aziz, presidentea.
* Med Hondo, aktorea.

## Erreferentziak

* ↑ Mauritania : The largest cities with population statistics

## Kanpo estekak

* Datuak: Q419544
* Multimedia: Akjoujt / Q419544
# Akizeko bizkonderria

Akizeko bizkonderria (okzitanieraz: vescomtat de Dacs) Erdi Aroan Akizen egoitza zuen aginte sistema izan zen, 1185era arte iraun zuena.
977an Antso IV.a Gilen hil zenean, Oloroe, Ortheze, Tursan eta Gabardanekin batera eman zion eremua Aner bere semeari. Hurrengo urtean hil eta Lope bere semeari Oloroe, Akize eta Ortheze eman zion. Lopek, 985ean hil zenean, Arnaldo I.a bere semeari Akize eta Ortheze eta Aner bere semeari Oloroe eman zion. Arnaldo 1061ean hil zenean, aro ezezaguna hasi zen. Ziur asko, Arnaldo II.a bere semea Akizen eta Lope Gartzia bere semea (edo anaia agian) Orthezen izan zituen ondorengoak. 1065ean berriro batu eta semeen artean banatu zen: Raimundo I.ak Akize eta Gartziak Ortheze jarauntsi zituen. Raimundo I.aren ondorengoa Arnaldo III.a bere semea izan zen eta honen ondorengoa bi urte besterik ez zituen Gerarda I.a bere alaba. 1100. urtean bizkondesak Petri Arnaldo (baita Arnaldo Dat edo Dat Arnaldo ere) ezkondu zuen, Oztibarreko jaunarekin hain zuzen ere. Gerarda 1140an hil zenean Raimundo II.a bere semea bilakatu zen ondorengo. Honen ondorengoa Petri II.a izan zen, Navarrina izeneko alaba bakarra izan zuena. Zazpi urte zituela ondorengo bilakaturik, hogei betetzean Tartasko bizkondea zen Arnaldo Raimundo III.a ezkondu eta bizkonderri biak batu ziren.

## Bizkondeen zerrenda

* Arnaldo I.a Lope 985-1029
* Gartzia I.a Arnaldo 1029-1050
* Arnaldo II.a Gartzia 1050-1062
* Lope I.a Gartzia 1062-1065
* Raimundo I.a Lope 1065-1089
* Arnaldo III.a 1089-1090
* Gerarda 1090-1140
* Petri Arnaldo 1100-?
* Raimundo II.a 1140-1167
* Petri II.a 1167-1170
* Navarrina 1170-1185
* Arnaldo IV.a Raimundo (Tartasko III.a) 1185-

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6553549
# Akkineni Nageswara Rao

Akkineni Nageswara Rao (1923ko irailaren 20a-2014ko urtarrilaren 22a) Indiako zinema-aktore, abeslari eta ekoizlea izan zen. Bere lan garrantzitsuenak telugu hizkuntzaz egin zituen.

## Biografia

Bost anai-arrebetan gazteena izan zen familia pobre batean. Eszenatokiko artista ospetsua bihurtu zen, pertsonaia femeninoen rolean espezializatua, garai hartan emakumeek antzeztea debekatuta zutelako.Harishchandra, Kanakatara, Vipranarayana, Telugu Talli, Aasajyoti eta Satyanveshanam antzezlanetan aritu zen.
Ondoren, Ghantasala Balaramaiah film-ekoizle ezagunak aurkitu zuen, kasualitatez, Vijayawadako tren-geltokian. Gero Dharmapatni filmerako aukeratu zuten. Ordutik, Nageswara Rao hainbat generotako filmetako protagonista izan da aktore gisa egindako ibilbide luzean. Telugu Aktore Onenaren hiru Filmfare sari irabazi zituen aktore gisa.
Padma Vibhushan saria jaso zuen, Indiako bigarren sari zibil handiena, Indiako zinemagintzari egindako ekarpenagatik. Indiako filmen banakako ibilbideari emandako Dadasaheb Phalke saria ere jaso zuen, bestetik.

## Erreferentziak

* ↑ http://filmcircle.com/anr-breathed-last/
* ↑ https://web.archive.org/web/20140123003652/http://www.hindustantimes.com/entertainment/regional/anr--a-class--3-pass-who-became-a-legendary-actor/article1-1175433.aspx
* ↑ https://web.archive.org/web/20080506151814/http://www.telugufilmfun.com/celebrity_interviews/Akkineni_Nageswara_Rao_Birthday.php
* ↑ https://web.archive.org/web/20120619023950/http://www.eenadu.net/Homeinner.aspx?item=break31

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Addineni Nageswara Rao Birthday Special Article in Telugu Language.
* Datuak: Q278980
* Multimedia: Akkineni Nageswara Rao / Q278980
# Akkermansia muciniphila

Akkermansia muciniphila Akkermansia generoko bakterioa da, gure heste-floran dagoena. Hestean dagoen muzina erabiltzen du, proteina hori izanik bere karbono eta nitrogeno iturria nagusia.
Giza hesteetan ez ezik, hainbat animaliren hesteetan ere bizi da.
Bakterio Gram negatiboa da, anaerobio hertsia, ez da mugikorra eta ez du esporarik sortzen.
Bakterio honen gabezia asaldura eta gaixotasun batzuekin lotu da: obesitatea, 2. motako diabetesa eta hesteetako hantura kronikoarekin, besteak beste. Era berean, 2018an egindako ikerketa batek agerian jarri zuen bakterio honek tumore epitelialen immunoterapia-tratamenduan laguntzen zuela

## Erreferentziak

* ↑ Van Passel MW, Kant R, Zoetendal EG, et al. (2011) The Genome of Akkermansia muciniphila, a Dedicated Intestinal Mucin Degrader, and Its Use in Exploring Intestinal Metagenomes
* ↑ Akkermansia muciniphila: la bacteria que se correlaciona con salud inmunológica, metabólica y envejecimiento saludable ICNS Instituto (2019)
* ↑ Everard, A.; Belzer, C.; Geurts, L.; Ouwerkerk, J. P.; Druart, C.; Bindels, L. B.; Guiot, Y.; Derrien, M. et al. (2013) Cross-talk between Akkermansia muciniphila and intestinal epithelium controls diet-induced obesity Proceedings of the National Academy of Sciences 110 (22): 9066-9071
* ↑ Crosstalk between Gut Microbiota and Dietary Lipids Aggravates WAT Inflammation through TLR Signaling ScienceDirect (2015)
* ↑ Bertrand Routy et al., Gut microbiote influences efficacy of PD-1-based immunotherapy against epithelial tumors, Science, 359, 91, 2018

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15020908
* Espezieak: Akkermansia muciniphila
# Akize-2 kantonamendua

Akize-2 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Guztira 10 udalerri ditu eta Akize da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17177029
# Akizeko erromatar harresia

Akizeko erromatar harresia (frantsesez: Enceinte gallo-romaine de Dax) erromatar garaiko harresia da, 1889an monumentu historiko izendatua
Aquae Tarbellicae hiria babesten zuen harresi hau IV. mendean eraiki zuten. 1.465 metroko luzera, 4 metroko zabalera eta lubanarrotik hamar bat metroko altuera zituzten. Hiru atek zeharkaturik zeuden eta 46 dorre zituzten. Egun bi zatik baino ez diraute zutik: Salines enparantzan eta Théodore Denis parkean.

## Erreferentziak

* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Enceinte gallo-romaine de Dax. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3053747
* Multimedia: Enceinte gallo-romaine de Dax / Q3053747
# Akizeko zezen plaza

Akizeko zezen plaza (frantsesez: arènes de Dax) Landak departamentuan dagoen Akize hiriko zezen plazaa da. 1913an eraikia, bertan zezenketak eta Landetar zezenketak egiten dituzte.
2013an monumentu historiko izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Arènes de Dax. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2866139
* Multimedia: Arènes de Dax / Q2866139
# Juventud Vitoriana

Juventud Vitoriana (J. V.) Gasteizko alderdi politikoa izan zen.
1991an Gasteizko ostalari batek sortu zuen Udalak tabernekiko zuen jarreraren aurka protesta egiteko. 1991ko Udal eta Foru Hauteskundetan hartu zuen parte 500 boto baino gutxiago lortuz.
Nahiz eta 1991tik aurrera inaktiboa izan, oraindik erroldatutako alderdia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9016873
# Juvenilia

Literaturan, musikan eta beste arteetan, juvenilia egile baten gaztaroko lehen lanak biltzen dituen latinetik eratorritako terminoa da, gehienetan lan nagusiaren aurrekaritzat hartzen direnak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1832895
# Juventus Stadium

Juventus Stadium Italiako Piamonte eskualdeko Turin hirian dagoen futbol estadio bat da. Bertan Juventus FC taldeak etxeko partiduak jokatu ohi dituzte. 2011ko irailaren 8an inauguratu zen, aurretik 2008-2009 bitartean lehengo Stadio delle Alpi mitikoa eraitsi zelarik.

## Iruditegia

* Armailak.
* Barnealdea.

## Kanpo estekak

* Juventus Stadium estadioaren webgunea (Italieraz)
* Datuak: Q62149
* Multimedia: Juventus Stadium / Q62149
# Juvenília

Juvenília Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 5.789 biztanle ditu 1.064,697 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q730130
* Multimedia: Juvenília / Q730130
# Juventud Deportiva Somorrostro

Juventud Deportiva Somorrostro Muskizko futbol taldea da. 1943an sortua, 2017an Bizkaiko Ohorezko Maila irabazi eta 3. mailara igo zen historian lehen aldiz.

## Datuak

2024-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Lehen Federazioan: 0
* Denboraldiak Bigarren Federazioan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 4
* Denboraldiak Hirugarren Federazioan: 0
* Emaitzarik onena: 7.a (Hirugarren Maila, 17-18 denboraldia)

### Azken denboraldiak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q25477211
# Juventudes Navarras

Juventudes Navarras UPN nafar alderdi eskuindarreko gazte erankundea da. Espainiar nazionalismoa eta Espainiar nabarrismoa defendatzen ditu eta euskal abertzaletasuna eta euskal nabarrismoaren aurkaria da.
1984an Erriberrin sortua izan zen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Juventudes Navarras-ko Webgunea
* Datuak: Q11686981
# Jennings udalerria, Fayette konderria (Indiana)

Jennings udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Fayette konderrian. Azken zentsuaren arabera 808 biztanle zituen, 18.17 milia karratu (47.1 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Jennings udalerriak 351 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 32.470 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7996380
* Multimedia: Jennings Township, Fayette County, Indiana / Q7996380
# Jennings udalerria, Van Wert konderria (Ohio)

Jennings udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Van Wert konderrian. Azken zentsuaren arabera 636 biztanle zituen, 28.1 milia karratu (73 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Jennings udalerriak 255 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 33.888 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6179092
* Multimedia: Jennings Township, Van Wert County, Ohio / Q6179092
# Jennita

Jennita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Jennita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca9(Si3O9)2(OH)8 * 8H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Jennite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Jennings udalerria, Putnam konderria (Ohio)

Jennings udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Putnam konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.002 biztanle zituen, 28.3 milia karratu (73 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Jennings udalerriak 768 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 34.511 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9040790
* Multimedia: Jennings Township, Putnam County, Ohio / Q9040790
# Jennings udalerria, Scott konderria (Indiana)

Jennings udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Scott konderrian. Azken zentsuaren arabera 6.437 biztanle zituen, 31.23 milia karratu (80.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Jennings udalerriak 2543 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 18.363 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5639925
# Jenny Fransson

Jenny Fransson (Karlstad, 1987ko uztailaren 18a) Suediako estilo libreko borrokalaria da, eta 2008, 2012 eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan emakumezkoen 72 kg-ko borroka librean parte hartu zuen.

## Ibilbidea

Udako hiru Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, Rio de Janeiron 2016an brontzezko domina bat lortu zuen 69 kg-ko kategorian$_;$ 9. postua Pekinen, 2008an; eta 9. postua Londresen, 2012an
Bi domina irabazi zituen Munduko Borroka Txapelketan, urrea 2012an eta zilarra 2019an, eta hiru domina Europako Borroka Txapelketan 2008 eta 2019 artean.
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, bigarren txandara iritsi zen eta Stanka Zlatevaren aurka galdu zuen. Errepetxan, Vasilisa Marzalyuken aurka galdu zuen.
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina bat irabazi zuen.
Urrezko domina bat irabazi zuen 2018ko Europako Borroka Libreko Txapelketan, eta brontzezko domina bat, 2019ko eta 2008ko Europako Borroka Libreko Txapelketan.
2020ko otsailaren 3an, Jenny Franssonek dopin proba batean positibo eman zuela iragarri zen, metiltestosterona legez kanpoko substantziagatik, esteroide anaboliko bat. Horren ondorioz, 2020ko talde olinpikotik kanporatu zuten, eta Suediako Batzorde Olinpikoaren Top and Talent laguntza-programatik kanpo utzi zuten.

## Nazioarteko ohoreak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2016 | Rio de Janeiro ( Brasil ) | | 69 kg |
| Munduko Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2012 | Edmonton ( Kanada ) | | 72 kg |
| 2019 | Nur-Sultan ( Kazakhstan ) | | 68 kg |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2008 | Tampere ( Finlandia ) | | 72 kg |
| 2018 | Kaspiar ( Errusia ) | | 72 kg |
| 2019 | Bukarest ( Errumania ) | | 68 kg |

## Erreferentziak

* ↑ «Olympedia – Jenny Fransson» www.olympedia.org (Noiz kontsultatua: 2022-01-26).
* ↑ «International Wrestling Database» www.iat.uni-leipzig.de (Noiz kontsultatua: 2022-01-26).
* ↑ «Jenny Fransson Bio, Stats, and Results | Olympics at Sports-Reference.com» web.archive.org 2020-04-17 (Noiz kontsultatua: 2022-01-26).
* ↑ (Suedieraz) Sport, S. V. T.. (2020-02-07). «Brottning: Jenny Franssons B-prov positivt» SVT Sport (Noiz kontsultatua: 2022-01-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1451165
# Jenny Hempel

Jenny Hempel (ezkontza abizena, Munthe) (1882ko otsailaren 19a - 1975eko otsailaren 13a) daniar botanikoa izan zen, landareen fisiologian aitzindaria. 1916an botanikaren eremuan doktoretza eskuratu zuen lehen emakumea izan zen, eta ez zuen beste emakumerik lortu 1956ra arte. Landare zukutsuen zelulen zapan dauden eguneko azidotasunaren aldaketak aurkitu zituen, gaur egun krasulazeoen metabolismo azido gisa ezagutzen denaren aurkikuntza.

## Biografia

Jenny Hempel Kopenhageko botikari baten alaba zen. Landareen fisiologia Wilhelm Johannsen irakaslearekin ikasi zuen, P. Boysen Jensenekin batera. 1911an lizentziatura lortu zuen landareen hazkuntzan eterrak duen papera ikertuz. Ondoren S. P. L. Sørensenekin ikasi zuen Carlsberg laboratorioan. Bertan landareen zaparen pH-a ikertu zuen, batez ere Benjamin Heynek ikusitako zaparen azidotasun aldaketa. 1916an doktoretza lortu zuen. 1917an norvegiar liburuzaina zen Wilhelm Muntherekin ezkondu zen eta bi seme izan zituzten, horietako bat Preben Munthe ekonomialaria. Ezkondu ostean bere zientzialari ibilbidea baztertu zuen.
Bere ikerketek lurzoruen pHaren inguruko ikerketa sakontzera eraman zituen Christen Raunkiær eta bere ikasle Carsten Olsen.

## Erreferentziak

* ↑ Hempel, J.. (1916). Bidrag til Kundskaben om Succulenternes Fysiologi. Kopenhageko Unibertsitatea, 147 or..
* Datuak: Q6179303
# Jennings udalerria, Owen konderria

Jennings udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Owen konderrian. Azken zentsuaren arabera 778 biztanle zituen, 20.06 milia karratu (52.0 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Jennings udalerriak 281 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 26.528 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q986048
# Jenny-Wanda Barkman

Jenny-Wanda Barkmann (1922ko maiatzaren 30a - 1946ko uztailaren 4a) nazien kontzentrazio-esparruetako guardia alemaniarra izan zen.

## Biografia

Haurtzaroa Hanburgon igaro zuela uste da. 1944an, Aufseherin bihurtu zen Stutthof SK-IIIko emakumeen eremuan, non presoak gaizki tratatzen zituen, batzuk hil arte. Emakumeak eta haurrak ere aukeratzen zituen gas ganberetarako. Hain zen zorrotza, non presoek "espektro ederra" deitzen baitzioten.
Barkmannek Stutthofetik ihes egin zuen Sobietar Armada Gorria hurbildu zenean. 1945eko maiatzean atxilotu zuten, tren geltoki batetik ateratzen saiatzen ari zela. Akusatu bihurtu zen Stutthofeko epaiketan, non bera eta beste akusatu batzuk zigortu zituzten esparruan egindako krimenengatik. Esaten denez, epaiketan barre egin zuen, espetxeko guardiekin koketeatu zuen eta, antza denez, ilea txukuntzen ikusi zuen testigantza entzuten zuen bitartean. Erruduntzat jo zuten, eta horren ondoren adierazi zuen: "Bizitza benetan plazer bat da, eta plazerak laburrak izan ohi dira".
Barkmann publikoki exekutatu zuten urkatzez Biskupia Górkeko muinoan, 1946ko uztailaren 4an. 24 urte zituen, eta urkatu zuten lehena zen. Bere errautsak jaio zen etxeko bainugelako hustubidetik bota zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ (Errusieraz) waffen. «....а прах был публично смыт в уборной того дома, где она родилась.» Военно-исторический сайт (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).
* ↑ Rennell, Tony. «Bitches of Buchenwald: Which death camp guard is the evil inspiration behind Kate Winslet's role in The Reader?» Mail Online (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).
* ↑ (Ingelesez) ExecutedToday.com » jenny wanda barkmann. (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62818
* Multimedia: Jenny-Wanda Barkmann / Q62818
# Anders als die Andern

Anders als die Andern (euskaraz: «Besteak ez bezalakoa») 1919ko Richard Oswald ingeles zinema zuzendariaren film dramatikoa da, homosexualitatea positiboki irudikatu zuen lehen filmtzat jotzen dena.
Weimarko Errepublikak urtebete zuen Oswaldek filma egin zuenean. 1918ko azaroan zentsura bertan behera gelditu zenez gero, pelikula grabatzea erabaki zuen. Pelikulak hautsak harrotu zituen, eta 1920. urtean zentsura berrezarri zuten Alemanian. Urte hartan filma debekatu zuten: soilik mediku eta ikerlariek zuten hura ikusteko baimena. Hamarkada bat geroago, 1933an, nazismoak film horren kopiak erre zituen. Hala egin zuen sexu zientzietako institutuko artxiboekin ere. Baina nazismoak ezin izan zuen filma erabat desagerrarazi, kopia bat gorde baitzen Ukrainan. Municheko museoak aurkitu zuen kopia hori.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Paul Korner da filmeko protagonista, maila ekonomiko altuko musikari homosexuala. Kurt Sivers biolin jotzaile gaztea ikasle hartzen du, eta maitemindu egiten dira. Gizartearen bazterketa eta ezin ulertua, eta legeen jazarpena eta errepresioa agertzen dira filmean. Hirschfeld doktorea ere ageri da, sexologoaren rola jokatzen. Sexologia lezio bat ematen du Kornerren familiarekin duen solasaldian zein publikoki egiten duen hitzaldian.

## Aktoreak

* Conrad Veidt: Paul Körner
* Leo Connard: Körnerren aita
* Ilse von Tasso-Lind: Körnerren arreba
* Alexandra Willegh: Körnerren ama
* Ernst Pittschau: arrebaren senarra
* Fritz Schulz: Kurt Sivers
* Wilhelm Diegelmann: Siversen aita
* Clementine Plessner: Siversen ama
* Anita Berber: Else
* Reinhold Schünzel: Franz Bollek
* Helga Molander: Mrs. Hellborn
* Magnus Hirschfeld: Hirschfeld doktorea
* Karl Giese: Paul Körner (gaztea)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Ito, Robert. (2013-11-15). «A Daring Film, Silenced No More» New York Times.
* 1 2 Tubia, Iker. (2019-09-18). «Ortzadar zuri-beltza» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q491335
* Multimedia: Anders als die Andern / Q491335
# Anderson (Wisconsin)

Anderson Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Iron konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 54 biztanle ditu, 83,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Iron konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4754004
# Anderson (Alaska)

Anderson Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Denali Boroughn dago, Alaska estatuan. 177 biztanle ditu, 122,454235 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Denali Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80136
# Anderson (Indiana)

Anderson Indianako hiri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 56.129 biztanle zituen, 107,15 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Madison konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q491461
* Multimedia: Anderson, Indiana / Q491461
# Anderson (Kalifornia)

Anderson Kaliforniako hiri bat da. Shasta konderrian kokatua dago. 2010ean 9.932 biztanle zituen, 16,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Shasta konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q491469
* Multimedia: Anderson, California / Q491469