OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arraunketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak zortzikoa

Emakumezkoen zortzikoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 29tik abuztuaren 3ra bitarte jokatu zen Vaires-sur-Marneko estadio nautikoan. Errumaniako taldeak irabazi zuen urrea, Kanadak zilarra eta Erresuma Batuak brontzea.

## Arraunlariak taldearen arabera

| Zenbakia | Arraunlaria | Herrialdea |
| 1 | Katrina Werry Lucy Stephan Jacqueline Swick Georgina Rowe Sarah Hawe Giorgia Patten Bronwyn Cox Paige Barr Hayley Verbunt | Australia |
| 2 | Abigail Dent Caileigh Filmer Kasia Gruchalla-Wesierski Maya Meschkuleit Sydney Payne Jessica Sevick Kristina Walker Avalon Wasteneys Kristen Kit (cox) | Kanada |
| 3 | Veronica Bumbaca Alice Codato Linda De Filippis Alice Gnatta Elisa Mondelli Giorgia Pelacchi Aisha Rocek Silvia Terrazzi Emanuele Capponi (cox) | Italia |
| 4 | Annie Campbell-Orde Holly Dunford Emily Ford Lauren Irwin Heidi Long Rowan McKellar Eve Stewart Harriet Taylor Henry Fieldman (cox) | Britainia Handia |
| 5 | Adriana Adam Roxana Anghel Amalia Bereș Mădălina Bereș Iuliana Buhuș Dumitrița Juncănariu Iuliana Popa Simona Radiș Victoria-Ștefania Petreanu (cox) | Errumania |
| 6 | Frida Werner Foldager Clara Hornnaess Sara Johansen Nikoline Laidlaw Karen Mortensen Caroline Munch Nanna Vigild Sofie Vikkelsoee Sophie Østergaard (cox) | Danimarka |
| 7 | Charlotte Buck Molly Bruggeman Olivia Coffey Claire Collins Margaret Hedeman Meghan Musnicki Regina Salmons Madeleine Wanamaker Nina Castagna (cox) | Ameriketako Estatu Batuak |

## Emaitzak
### Sailkapena
#### 1. txanda

| Pos. | Bidea | Herrialdea | Denbora | Oharrak |
| 1 | 2 | Britainia Handia | 6:16.20 | Q |
| 2 | 4 | Australia | 6:18.61 | R |
| 3 | 1 | Kanada | 6:21.31 | R |
| 4 | 3 | Danimarka | 6:39.30 | R |

#### 2. txanda

| Pos. | Bidea | Herrialdea | Denbora | Oharrak |
| 1 | 1 | Errumania | 6:12.31 | Q |
| 2 | 3 | Ameriketako Estatu Batuak | 6:19.00 | R |
| 3 | 2 | Italia | 6:28.47 | R |

### Bigarren aukera

| Pos. | Bidea | Herrialdea | Denbora | Oharrak |
| 1 | 2 | Ameriketako Estatu Batuak | 6:03.93 | Q |
| 2 | 4 | Kanada | 6:04.81 | Q |
| 3 | 3 | Australia | 6:06.09 | Q |
| 4 | 1 | Italia | 6:09.65 | Q |
| 5 | 5 | Danimarka | 6:22.21 | |

### Finala

| Pos. | Bidea | Herrialdea | Denbora |
| 01 ! | 3 | Errumania | 5:54.39 |
| 02 ! | 2 | Kanada | 5:58.84 |
| 03 ! | 4 | Britainia Handia | 5:59.51 |
| 4 | 6 | Australia | 6:00.73 |
| 5 | 5 | Ameriketako Estatu Batuak | 6:01.73 |
| 6 | 1 | Italia | 6:07.51 |

## Erreferentziak

* 1 2 Women's Eight - Heat 1 results. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116820686
# Kalkaneo

Kalkaneoa (latinetik Os calcis) edo orpo hezurra oineko hezur bat da tartsoen taldekoa, laburra, asimetrikoa kubo ez erregular formakoa eta sei aurpegi ditu: goikoa, behekoa, atzekoa, aurrekoa eta alboetakoak. Horietatik bi, gutxi gora-behera, artikularrak dira. Hezur honek, oineko orpoa eratzen du.
Tartsoen lehen ilarako behealdean dago. Goialdetik astragalo izena duen eta, euskaraz, tortolos bezala ezagunagoa den hezurrarekin artikulatzen da. Aurrealdetik, berriz, kuboide hezurrarekin artikulatzen da. Ibiltzerakoan, oinaren lehen euste puntua da, odolak gutxien irrigatzen duen tokietako batean dagoelarik. Oin zolako kuxinak babesten du, gantz ehunezkoa, funtzio arintzailea duena. Bere atzealdeko aurpegian, gorputzeko zurdarik indartsuenaren ezarpena hartzen du: Akilesen zurda, alegia, eta bere oin zolako aurpegitik, faszia edo oin zolako aponeurosia sorrarazten du, gaixotasun batzuetan zerikusi handia duena, oin zolako faszitisa edo kalkaneoko ezproia kasu.
Kalkaneoak astragaloarekiko duen posizioa (artikulazio azpiastragalotarra) eta lurrarekiko duenak, atzeoin posizio baroa, balgoa edo neutroa zehazten dute. Atzeoin baroak eta, batik-bat, balgoak, lokomozio aparatuaren gaixotasun ezberdinen arduradunak dira, eta, hori dela eta, ohiko ibileraren arazoak agertzen dira, ondorio kliniko garrantzitsuekin: gainkargak, mina, lautza, gihar nekea, juanikoteak...) oinari zein hanka osoari dagokionez. Guzti honetatik, zera dator: bere kokapena oso garrantzitsua dela ibiltze on baterako eta baita oinaren gainontzeko talde artikularraren osasunerako ere.

## Egitura

Kubo formako hezurra denez, sei aurpegi ditu. Honako hauek dira bere xehetasunak:
* Barruko aurpegia: Bertan, Kalkaneoko Kanala dago, baita kalkaneoko tuberositate txikia edo sustentácullum talia ere
* Kanpoko aurpegia: Trokleo peroneoa du.
* Aurrealdeko aurpegia: Bertan, kalkaneoko tuberositate nagusia dago, kuboides hezurrarekin artikulatzeko, diartrosi generoko artikulazio batekin elkarrekiko ahokaduran.
* Atzealdeko aurpegia: Akilesen zurdaren ezarpenerako tuberositatea
* Goiko aurpegia: Astragaloarentzako aurpegi artikularrak. Diartrosi trokoide generoko artikulazioa
* Beheko aurpegia: Kalkaneoko trigonoa osatzen duten hiru tuberositateak ditu, 2 atzekoak eta 1 aurrekoa

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Kalkaneoko Espoloia
* (Gaztelaniaz) Kalkaneoko Espoloia eta Oin Zolako Faszitisa
* (Gaztelaniaz) Kalkaneoaren hausturak
* (Gaztelaniaz) Kalkaneoko hausturen tratamendu kirurgikoa
* Datuak: Q13075
* Multimedia: Calcaneus / Q13075
# Kalkantita

Kalkantita CuSO$_4$ formula kimikoa duen mineral sulfatoduna da. Izena grezieratik datorkio: chalkos eta anthos kobre eta lore esan nahi dute. Kobre metaketen oxidazio-zonen azken faseetan agertzen da, eta uretan disolbagarria denez, eskualde lehorretan ugariagoa da.
Kalkantita sulfato hidratatuen taldeko kiderik arruntena da. Taldeko beste sulfatoek konposizio kimiko bera daukate, kobre ioia salbu: jokokuitak manganesoa dauka kobrearen ordez, siderotiloak burdina eta pentahidritak magnesioa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q407861
* Multimedia: Chalcanthite / Q407861
# Kalize (satelitea)

Kalize (grekoa: Καλύκη), edo Jupiter XXXIII, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.

## Ezaugarri fisikoak

Kalize satelite txikia da (5 km inguruko diametroa du), eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.
Karmeren taldeko satelitea da: 22.900.000 km eta 24.100.000 km arteko erradioarekin eta 164,9° eta 165,5° bitarteko inklinazioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira talde horretako guztiak.

## Aurkikuntza

Scott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2000ko azaroaren 23an hartutako irudiak aztertzean. Aurkikuntzaren berri 2001eko urtarrilaren 5ean eman zen, Jupiterren beste 10 sateliteren aurkikuntzaren berriarekin batera.

## Izendapena

Kalize satelite-izena mitologia grekoko Kalize pertsonaian du jatorria; Kalize Eoloren alaba zen, eta Zeusen maitaleetariko bat.
Hasieran, S/2000 J 2 izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2000. urtean lehen aldiz ikusitako Jupiterren bigarren satelitea zela. Kalize behin betiko izena 2002ko urriaren 22an eman zitzaion, Jupiterren beste 10 sateliterekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17109
* Multimedia: Kalyke (moon) / Q17109
# Kalkar

Kalkar Alemaniako udalerria da. Ipar Renania-Westfalia estatuan kokatuta dago, [[Kleve (barrutia)|Kleve]] barrutian. 2014an 13.670 biztanle zituen 88,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q243554
* Multimedia: Kalkar / Q243554
* Webgune ofiziala
# Kalkara

Kalkara Maltako udalerria da. Udalerriaren azalera 1,8 km$^2$ da eta 2005eko erroldaren arabera, 2.882 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) http://www.citypopulation.de. (Noiz kontsultatua: 2016-6-10).

## Kanpo estekak

* edit
* Malta uhartea ||
* Attard | Balzan | Birgu (Vittoriosa) | Birkirkara | Birżebbuġa | Bormla (Cospicua) | Dingli | Fgura | Floriana | Gudja | Gżira | Għargħur | Għaxaq | Ħamrun | Iklin | Isla (Senglea) | Kalkara | Kirkop | Lija | Luqa | Marsa | Marsaskala | Marsaxlokk | Mdina (Città Notabile) | Mellieħa | Mġarr | Mosta | Mqabba | Msida | Mtarfa | Naxxar | Paola | Pembroke | Pietà | Qormi (Città Pinto) | Qrendi | Rabat | Safi | San Ġiljan (St. Julian's) | Santa Luċija | San Pawl il-Baħar (St. Paul's Bay) | San Ġwann | Santa Venera | Siġġiewi (Città Ferdinand) | Sliema | Swieqi | Ta' Xbiex | Tarxien | Valletta | Xgħajra | Żabbar (Città Hompesch) | Żebbuġ (Città Rohan) | Żejtun (Città Beland) | Żurrieq ||
* Gozo uhartea ||
* Fontana | Għajnsielem | Għarb | Għasri | Kerċem | Munxar | Nadur | Qala | Rabat (Victòria) | San Lawrenz | Sannat | Xagħra | Xewkija | Żebbuġ ||
* Datuak: Q533257
* Multimedia: Kalkara / Q533257
# Arreta handi

Psikologian, arreta handia arazo moral edo erlijiosoekin lotutako erru patologikoko edo obsesioko sentimendua duen nahaste psikologiko bat da, eta askotan behaketa moral edo erlijioso konpultsiboarekin batera agertzen da, eta oso larrigarria eta desegokitzailea da.
Oro har, nahasmendu obsesibo-konpultsibo (TOC) gisa sailkatzen dute, baina kategorizazio hori enpirikoki eztabaidagarria da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2008]
* ↑ Miller, Chris H.; Hedges, Dawson W.. (2008ko abuztua). «Scrupulosity disorder: an overview and introductory analysis» Journal of Anxiety Disorders 22 (6): 1042–1058. doi:10.1016/j.janxdis.2007.11.004. ISSN 0887-6185. PMID 18226490..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q772440
# Arretiumgo gudua

Arretiumgo gudua, K.a. 284an, Erromatar Errepublika eta zenbait tribu zelten artean, batez ere boioak eta senoiak, gertatu zen gatazka militar bat izan zen. Luzio Zezilio Metelo Denter zen erromatar armadaren komandantea, kontsul karguarekin (edo praetor urbanus edo prokontsul, gudua, K.a. 283. urtearen hasieran gertatu bazen).
Galiarrek irabazi zuten gudua, erromatar armada suntsituz eta Zezilio (ustez behintzat) eta zazpi tribuno militar hilez. Zelten garaipenak, zelten, unbroen eta etruriarren arteko Erromaren aurkako aliantza berrezartzeko bidea ireki zuen, K.a. 283ko zeltar inbasioa eraginez.
Nahasmen handia dago gudua gertatu zen urteari eta Zezilio erromatar komandanteak zuen postu militarrari dagokionez. Orotar, guduaren hiru bertsio daude: Polibiorena, Analistena (Luzio Anneo Floro, Eutrepio eta Paulo Orosio beste batzuen artean), eta Apianorena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2292431
# Arretxea jauregia (Amaiur)

Arretxea jauregia Nafarroako Baztan udalerriko Amaiur udalerrian dagoen jauregi bat da.

## Kokalekua

Herriguneko Kale Nagusiaren amaieran dago, Borda jauregiaren parean.

## Historia

XV. edo XVI. mendean eraiki zen. Aspaldian bertan batzarrak ospatzen ziren.

## Eraikina

Gaur egun egoera onean mantentzen da. Aurrealdea Baztango harri gorriz egina du, alboak berriz zuriak ditu. Bi uretako teilatua du.

## Argazki-galeria

* Alboko balkoiak
* Atea harri gorrizko aurrealdean.

## Kanpo estekak

* Arretxea jauregia. Euskal Herriko Mendiak
* Datuak: Q25479638
# Arretxea jauregia (Oronoz-Mugairi)

Arretxea jauregia Nafarroako Baztan udalerriko Oronoz-Mugairi herrian dagoen jauregi bat da, Oronoz auzoan eta auzoa igarotzen duen NA-8303 errepidearen parean.
1675ean jauregi-armategi gisa eraikia izan zen. Bere egiturak Baztango usadiozko nekazal-etxe handien ezaugarriak ditu, landa arkitekturaren xehetasun ugari eta harginlan lan bikaina du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188928
# Arretxinaga

Arretxinaga Markina-Xemeingo auzo bat da, fusioa baino lehengo Xemeinen dagoena.

## Ondarea

* Arretxinagako San Migel baseliza, hexagono itxurako eraikina da. Baselizaren barnean, hiru harri erraldoi daude elkarren orekan. Tarteko zulo batean Mikel goiaingeruaren irudia dago. Kondairaren arabera, neska edo mutil laguna bilatu nahi duenak hiru aldiz pasatu behar du bertatik. Beste batzuen arabera, haginetako mina pasatzeko harri horietako baten zati txiki bat sartu behar da ahoan.
* Baselizaren ondoan, Xemeingo udaletxea zena dago. 1952an Markina eta Xemeinek bat egin zuten arte, Xemeingo udaletxea zen.

## Jaiak eta ospakizunak

Arretxinagako jaiak irailaren 29an izaten dira, Mikel goiaingeruaren omenez. Egun horretan Xemeingo ezpata dantza (eguerdian) eta mahai gainekoa (gauerdian) dantzatzen dituzte herriko dantzariek.

## Kanpo estekak

* Arretxinagako San Migel baseliza Euskadi.net webgunean.
* (Gaztelaniaz) Arretxinagari buruzko argazkiak Panoramio webgunean.
* Datuak: Q12254109
# Arretxe pilotalekua

Arretxe pilotalekua Luzaideko pilotalekua da. 1980ko uztailaren 25ean inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.
Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254110
# Kristian Erregearen uhartea

Kristian Erregearen uhartea (ingelesez: King Christian Island) Kanadako uharte artikoetako bat da, Sverdrup uharteen zati dena, uhartedi hau, aldi berean, Elizabeth Erreginaren uharteak (Queen Elizabeth Islands) izeneko uhartediaren zati delarik, Nunavut lurraldearen administraziopean dagoena, Kanada iparraldean. Ozeano Artikoan dago, Ellef Ringnes uhartearen hego-mendebaldeko kostaldetik 13,5 kilometrora dago, bi hauek Daniar itsasarteak banatzen dituelarik.
Uharteak 645 kilometro karratuko hedadura du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1742019
# Kristian Blummenfelt

Kristian Blummenfelt (Bergen, 1994ko otsailaren 14a) norvegiar triatloilaria da. Urrezko domina lortu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, beste triatloi proba batzuk irabazteaz gain.

## Kirol lorpenak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Toko Japonia | 01 ! | Banaka |
| Munduko Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2017 | Rotterdam Herbehereak | 03 ! | Banaka |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2015 | Geneva Suitza | 03 ! | Banaka |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19378167
* Multimedia: Kristian Blummenfelt / Q19378167
# Kristian I.a Danimarkakoa

Kristian I.a (Oldenburg, 1426ko otsaila - Kopenhage, 1481eko maiatzaren 21a) Danimarkako (1448-1481), Norvegiako (1450-1481) eta Suediako erregea (1457-1471) izan zen.
Suediako erregetza galdu zuen Brunkebergeko guduan.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q153940
* Multimedia: Christian I of Denmark / Q153940
# Kristian Jaak Peterson

Kristian Jaak Peterson, Kristjan Jaak Peterson edo Christian Jacob Petersohn (Riga, Letonia, 1801eko martxoaren 14a - Riga, Letonia, 1822ko abuztuaren 4a) estoniar olerkaria zen, estoniar literatura nazionalaren heraldo eta estoniar olerkigintza modernoaren aitzindaritzat hartzen dena.
Bere ibilbide literarioa oso laburra izan zen, tuberkulosiak jota hil baitzen 21 urte besterik ez zituenean. Bere jaiotegunean, martxoaren 14an, Ama Hizkuntzaren Eguna ospatzen da Estonian.
| Kas siis selle maa keel laulutuules ei või taevani tõustes üles igavikku omale otsida? | Ezin al du herri honen hizkuntzak xarmaren grinaz zerura igoz betikotasuna bilatu? |
                            Kristjan Jaak Peterson

## Kanpo estekak

* Datuak: Q553307
* Multimedia: Kristjan Jaak Peterson / Q553307
# Kristian II.a Danimarkakoa

Kristian II.a (Nyborg, 1481eko uztailaren 1a - Kalundborg, 1559ko urtarrilaren 25a) Danimarkako eta Norvegiako (1513-1523) eta Suediako erregea (1520- 1521) izan zen.
Suedia konkistatu zuen baina Gustavo Vasaren matxinadan galdu zuen. Danimarkako aginpidetik kendu eta Frederiko I.ak espetxeratu zuen 1531n.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q154460
* Multimedia: Christian II of Denmark / Q154460
# Kristian Brisson

Kristian Brisson (Konk-Kerne, Bretainia, 1927 – 2013ko urtarrilaren 25a) bretainierazko idazlea izan zen.
1985ean Xavier de Langlais saria irabazi zuen Skeud liburuagatik.

## Biliografia

* Al lenn, Mouladurioù Hor Yezh , 2002
* Genkiz, Mouladurioù Hor Yezh , 2000
* Lapous an donvor, Mouladurioù Hor Yezh , 1997
* Gwen e-harz ar menez mouk, Mouladurioù Hor Yezh , 1996
* War roudoù Hans, An Here, 1995
* Moger an Noz, Mouladurioù Hor Yezh , 1993
* Kantreadennoù Gwennole an divroad, An Here, 1993
* Kelc'h diwar gelc'h', Mouladurioù Hor Yezh, 1990
* Skeud, Mouladurioù Hor Yezh , 1985
* Datuak: Q727948
# Ariarates III.a

Ariarates III.a, Kapadoziako errege bat izan zen, (K.a. 262 edo K.a. 255-K.a. 220), Ariamnes II.aren semea eta Ariarates II.aren biloba. Estratonizerekin ezkondu zen, Seleuzidar Inperioko errege izan zen Antioko II.a Teosen alaba zena. Bere aitarekin batera elkargobernatu zuen.
Bere burua basileus edo errege bezala izendatu zuen Kapadoziako lehen agintaria izan zen, K.a. 250ean. Bere erregealdian, Kataonia lurraldea erantsi zuen erresumara. Antioko Hieraxen alde jarri zen honek Seleuko II.a Kalinikoren aurka izan zuen gerran. Kapadoziako errege bezala, bere oinordekoa, bere seme Ariarates IV.a izan zen.
* Datuak: Q380378
* Multimedia: Ariarathes III / Q380378
# Ariarates IV.a

Ariarates IV.a Eusebio, Kapadoziako errege izan zen K.a. 220 eta K.a. 163 bitartean, Ariarates III.aren semea. Haur bat zela koroatu zuten, eta 57 urte inguruz gobernatu zuen. Antiokisekin ezkondu zen, Antioko III.a Handia seleuzidar erregearen alaba zena. Ezkontza honen ondorioz, Kapadoziak Seleuzidar Inperioari lagundu zion honen Erromaren aurkako borrokan. Antioko K.a. 190ean garaitua izan zenean, Ariaratesek, Erromarekin bakea eskatu zuen, K.a. 188an lortu zuena, Pergamorekin zuen harremanagatik, garai horretan, Erromaren aliatua zena, bere alaba Estratonize, Eumenes II.a Pergamokoarekin ezkondu baitzen.
K.a. 183an, bere suhi Eumenesi lagundu zion honek Farnatzes I.a Pontokoaren aurka izan zuen gerran.
Polibiok, K.a. 164an erromatar enbaxada bat aipatzen du, Antioko IV.a Epifanes hil ondoren. Urte bete beranduago, Ariarates IV.a hil zen, honen oinordekoa, bere seme Ariarates V.a izan zelarik.
* Datuak: Q380368
* Multimedia: Ariarathes IV / Q380368
# Ariarates IX.a

Ariarates IX.a Eusebio Filopator, Mitridates VI.a Pontoko Erresumako erregearen semea zena, Kapadoziako erregea izan zen K.a. 101 eta K.a. 89 bitartean. Bere aitak, Kapadoziako errege txotxongilo bezala ezarri zuen, baina erromatarrak kendu zuten kargutik.
* Datuak: Q1259636
* Multimedia: Ariarathes IX / Q1259636
# Ariarates II.a

Ariarates II.a (?-K.a. 280), Kapadoziako erregea, Orofernes I.aren semea eta bere osaba Ariarates I.a erregearen seme adoptiboa zen. Armeniara ihes egin zuen bere aitaordea exekutatua izan ondoren, eta han jarraitu zuen Eumenes Kardiakoa hil zen arte.
K.a. 301ean gertatu zen Ipsoseko guduaren ondoren, Ariarates II.a, Seleuko I.a Nikatorrek Kapadoziako gobernari erdi independente bezala onartu zuen.
Urte batzuk beranduago, K.a. 280an, Orontes III.a Armeniakoaren laguntzarekin, Ariaratesek Amintas garaitu zuen, Antioko I.a Soter erregearen jenerala, Kapadoziaren independentziaren garaia abiaraziz.
Bere hiru semeetatik nagusiena zen Ariamnes II.a izan zen bere oinordekotza
* Datuak: Q469746
* Multimedia: Ariarathes II / Q469746
# Ariany

Ariany Mallorca uharteko udalerria da, Pla de Mallorca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 872 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Balear Uharteetako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q656449
* Multimedia: Ariany / Q656449
# Ariar

Ariar (sanskritoz: Ārya, «leialak») kontzeptu sasizientifikoa da, XIX. mendeko etnologo batzuen arabera Asia barnealdean bizi izan zen herri zahar bateko kideez esaten zuten, egungo indoeuroparren arbasoak zirenak. Rig-vedan India eta Irango herri indoeuroparren arbasoak izendatzen zituen jatorrizko sanskritozko hitzak, baina ariar izena ez dagokio berez arraza jakin bati. Dena dela, helburu politiko jakinak gogoan hartuta erabili izan dute, Alemaniako nazismoak batez ere, beste arraza eta herri batzuk desagerrarazteko.
Egun hitza, zentsu zientifiko batean, indo-ariar hizkuntzak izendatzeko bakarrik erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Gershevitch, Ilya. (1968). Handbuch der Orientalistik, Literatur I. Leiden: Brill, 2 or..
* ↑ Euskaltzaindia. (2015-1-30). 174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak. , 3 or..
* ↑ Watkins, Calvert. (2000). American Heritage Dictionary of the English Language. (4. argitaraldia) New York: Houghton Mifflin ISBN 0-395-82517-2...
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q179733
* Multimedia: Indo-Aryan peoples / Q179733
# Ariarates I.a

Ariarates I.a (K.a. 405-K.a. 322), Kapadoziako errege bat izan zen, Ariamnes izeneko Kapadoziako satraparen semea. Bere anaia Orofernes I.a asko maite zuelako bereizten zen, Artaxerxes III.ak Egipto birkonkistatzeko antolatutako kanpainara bidali zuena, K.a. 350ean.
Persiar Inperioa mazedoniarrek inbaditu zutenean, Ariaratesek Dario III.aren aurka borrokatu zuen Gaugamelako guduan, K.a. 331n, ondoren, Kapadozia hartuz eta Antigono Monoftalmosen erasoen aurka defendatuz K.a. 330ean, nolabaiteko independentzia lortuz. Alexandro Handia hil ondoren, Perdikasek, diadokoetako bat zena, Eumenes Kardiakoa izendatu zuen Kapadoziako gobernari bezala. Ariaratesek, muzin egin zion izendapen honi, eta, ondorioz, Perdikasek Ariaratesen aurka borrokatu eta garaitu egin zuen. Harrapatu ere egin zuen, eta, ondoren, gurutziltzatua izan zen, 82 urte zituela, K.a. 322an.
K.a. 301ean gertatu zen Ipsosko gudua igaro arte ezin izan zuen Orofernesen semea eta Ariaratesen iloba eta seme adoptiboa zen Ariarates II.ak nolabaiteko autonomia lortu Kapadoziarentzat, gobernari erdi independente bezala onartua izan zelarik eta dinastia bat sortuz.
* Datuak: Q318445
* Multimedia: Ariarathes I / Q318445
# Ariano nel Polesine

Ariano nel Polesine Italiako udalerri bat da. Rovigoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 3.870 biztanle ditu, 80,63 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Ariano nel Polesinek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Riva del Po $^{(en)}$ Goro Papozze Taglio di Po Corbola Mesola Porto Tolle

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34719
* Multimedia: Ariano nel Polesine / Q34719
# Ariaramnes

Ariaramnes (antzinako persieraz: 𐎠𐎼𐎡𐎹𐎠𐎼𐎶𐎴‎, Ariyāramna; antzinako grezieraz: Ἀριαράμνης) Persia gobernatu zuen akemenestar leinuaren kidea izan zen. Ziro II.a Handiaren birraitona edo Ziro I.aren anaia omen zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2014-03-28). (PDF) 175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia. Bilbo, 5 or..
* ↑ Akbarzadeh, D.; Yahyanezhad, A.. (2006). The Behistun Inscriptions (Old Persian Texts). Khaneye-Farhikhtagan-e Honarhaye Sonati, 56 or. ISBN 964-8499-05-5..
# Ariarates V.a

Ariarates V.a Eusebio Filopator, Kapadoziako errege bat izan zen K.a. 163tik K.a. 130 arte. Bere jaiotza izena, Mitridates zen. Tito Livio historialariaren arabera, Ariarates V.a Erroman hezia izan zen (Liviok, beste Ariarates bat esan nahi zuela eta Ariarates V.ak, benetan, Atenasen ikasi zuela iradokitzen den arren. Edozein kasutan, Ariarates V.a, bere izaera finagatik eta filosofia eta artean aritzeko interesagatik bereizten zen. Demetrio I.a Soter seleuzidar erregearen arrebarekin ezkontzeari uko egin zion, nork gerra adierazi zion eta, Kapadozian, Orofernes ezarri zuen errege bezala K.a. 158an. Orduan, Ariaratesek, Erromara ihes egin zuen. Erromatarrek, bere tronua aldarrikatzen lagundu zioten, Apio eta Polibio kronistek, Orofernesek eta Ariaratesek, denbora batez elkarrekin gobernatu zutela dioten arren. Ariarates V.a, greziarzale porrokatua zen, eta Atenaseko ohorezko hiritartasuna zuen. Kapadozian bi hiri birfundatu zituen, Mazaca eta Tirana, Eusebia izen greziarra emanez. Bere oinordekoa, bere emazte alarguna Nisa izan zen, bien seme-alabetako bost hil zituena tronuan mantentzeko. Nisaren erailketarekin amaitu zen matxinada baten ondoren, biziraun zuen bere seme bakarra izan zen bere oinordekoa, Ariarates VI.a izenarekin.
* Datuak: Q337108
* Multimedia: Ariarathes V / Q337108
# Keisuke Shuto

Keisuke Shuto (japonieraz: 首藤 啓祐, 1984ko urriaren 5a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11667044