OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anycast

Informazioa helbideratzeko modu bat da. Makina batek helburu diren makina asoziazo batzuetara bidaltzen du, baina makina bakarrera helduko da, egokienera.

## Helbideratze metodoak

* Helbideratze motak
* anycast
* broadcast
* multicast
* unicast
* geocast
* iea
Lau helbideratze metodo aitortzen ditu Internet Protokoloak eta beste sare helbideratze sistemek:
* Unicast helbideratze motak "1-1" asoziazioa erabiltzen du igorle eta helburuaren artean: igorle bakar batek hartzaile bakar bat identifikatzen du.
* Multicast helbideratze motak "1-N" asoziazioa erabiltzen du igorle eta helburuen artean: igorle bakar batek, identifikaturiko N erabiltzaileri bidaltzen dio informazioa.
* Broadcast helbideratze motak, "1-N" asoziazioa erabiltzen du: igorle bakar batek, N erabiltzaileri bidaltzen dio informazioa, baina N horiek, berriz ere beste N erabiltzaileri bidaliko dizkiote informazioa.
* Anycast helbideratze motak, "1-1" asoziazioa erabiltzen du, baina hartzailearen identifikazioa bakarra den arren, identifikazio horren atzean hartzaile talde bat egongo da.

## Aplikazioa

BGP protokoloaren bidez kostu informazioa lortzen du, jauzi kopurua, ez du sarearen egoera kontuan hartzen.
| Helburua | Hurrengoa | Kostua |
| @kluster | @A | 1 |
| @kluster | @B | 3 |
| @kluster | @C | 2 |
| @kluster | @D | 4 |

## Segurtasuna

Anycast-ek IP zehatz batera doazen paketeak beste makina batera berbideratzea ahaldidetzen du, tarteko bideratzaileek bidaltzen dugun informazioa onartzen baldin badute. Honek segurtasun gutxi duela dirudien arren, IP bidez bidaltzen den informazioa berdin berdin zabaltzen da. IP bideratze motan gertatzen zen bezala, main-in-the-middle erasoak eta erculoip zulo beltzak ekiditeko, filtratzio on bat egin behar da eta honela eraso horiek ekidin.

## Ikusi ere

* IP address
* Multicast
* Anycast
* Broadcasting (networking)

## Kanpo Loturak

* Best Practices in IPv4 Anycast Routing Tutorial on anycast routing configuration.
* DNS Service Architectures Packet Clearing House paper on the use of anycast addressing in the construction of DNS service architectures.
* Anycast Performance Analysis of the performance and geographic specificity of anycast DNS servers.
* Anycast Addressing on the Internet
* Distributing Authoritative Name Servers via Shared Unicast Addresses, IETF RFC describing the distribution of authoritative DNS servers using anycast.
* Operation of Anycast Services, IETF RFC offering advice on how to deploy services using anycast.
* Hierarchical Anycast for Global Service Distribution, ISC document on anycast
* Effect of anycast on K-root, presentation by Lorenzo Colitti (RIPE NCC) at DNS-OARC in July 2005
* The Impact of anycast on Root DNS Servers: The Case of K-root, presentation by Lorenzo Colitti (RIPE NCC) at RIPE 52 in April 2006
* Icann DNS Attack Fact Sheet Report by ICANN on how the anycast technology contributed to the resistance against the DDOS attack on the DNS root servers on 6 February 2007
* Architectural Considerations of IP Anycast, IETF working document
* A Whitepaper on DNS Anycast, Dell/TCPWave DNS Appliances

## Erreferntziak

http://www.rfc-editor.org/info/rfc4786 Operation of Anycast Services
# Arnayon

Arnayon Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 26 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Arnayon udalerrian erroldatutako biztanleak 33 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 28 etxebizitza zeuden, 13 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 28etxeak ziren. 13 etxebizitza nagusietatik 11 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Arnayon udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 4 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 4 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 24 ziren, horien artean 17 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 17 pertsona aktiboetatik 16 lanean zeuden (7 gizon eta 9 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Arnayon udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q539404
* Multimedia: Arnayon / Q539404
# Arnaut Mitxel Abadia

Arnaut Mitxel Abadia Urrustoi (Dublin, Irlanda, 1815eko uztailaren 24a - Paris, Frantzia], 1893ko azaroaren 13a) eusko-irlandar geografo eta euskaltzale bat izan zen, Anton Abadiaren anaia gaztea; biek ere elkarrekin Etiopiara bidaia nabarmenak egin zituzten.
Bi anaiak Irlandako Dublin hirian jaio ziren, aita zuberotarra eta ama irlandarra izanik. 1818an gurasoak Frantziara emigratu eta bi anaiek zientzian oinarritutako heziketa bikaina jaso zuten.
Arnaut Mitxel gaztea denboraldi batez Clauzel jeneralarekin batera Argelian egon zen, ondoren Alexandria hirian egon zelarik, 1837an bi anaiak Etiopian elkartu ziren, han 1838ko otsailean Massawa hirian lehorreratu zirelarik.
Biek herrialde honetako hainbat eskualde bisitatu zituzten, horien artean ordu arte ia ezezagunak ziren Ennarea eta Kaffa Erresuma, batzutan bere anaiarekin batera, bestetan aldiz bakoitza bere kabuz. Bi anaiek hainbat zailtasunei aurre egin eta abentura askotan barna ibili ziren, eta azpikeri politikoetan sartuta ere ibili ziren, gehienbat Anton, honek Frantzia eta misiolari katolikoen alde eragin zuelarik. Etiopiako geografia, geologia, arkeologia eta natur historiaren inguruko informazio baliotsua bildu ondoren, 1848an bi anaiak Frantzia eta Ipar Euskal Herrira itzuli ziren, une hartatik aurrera jasotako materiala prestatu eta argitaratzera ekin zioten.
1853an Arnautek Etiopiara beste bidaia bat burutu zuen.
1868an bi anaien bidaien kontakizun orokorra Douze ans dans la Haute-Ethiopie izenburupean argitaratu zen. Bestalde, 1850ean bi anaiek Parisko Geografia Elkartearen domina jaso zuten, Arnautek erakunde honetako VI. Txostena osatzen ere lagundu zuen. Ras Mikael saria ere irabazi zuen.

## Idazlanak

* Sur le tonnerre en Ethiopie (1859)
* Travaux récents sur la langue basque (1859)
* Douze ans dans la Haute Ethiopie (Paris, 1868)
* Les Pyrénées de la Bigorre, poème en quatre chants (Paris 1891)

## Ikus, gainera

* Anton Abadia

## Kanpo estekak

* «Arnaud-Michel Abadia», Auñamendi Eusko Entziklopedia (Ingelesez)
* Arnaut Mitxel Abadiaren idazlanak, Guttenberg proiektua. (Ingelesez)
* Joseba Aurkenerena; Arño Mixel Abadia, Etiopiako gerletan buruzagi.
* Datuak: Q2477471
* Multimedia: Arnauld-Michel d'Abbadie / Q2477471
# Arnay-le-Duc kantonamendua

Arnay-le-Duc kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Côte-d'Or departamenduan dago, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Guztira 92 udalerri ditu eta Arnay-le-Duc da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14829
* Multimedia: Arnay-le-Duc / Q14829
# Arnbruck

Arnbruck Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Regen (barrutia)|Regen]] barrutian. 2014an 1.938 biztanle zituen 37,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q491407
* Multimedia: Arnbruck / Q491407
# Arnaut Mitxel Abadia Ürrüstoi

Arnaut Mitxel Abadia Ürrüstoi (Ürrüstoi-Larrabile, Zuberoa, 1772ko uztailaren 12a - Paris, Frantzia, 1832ko uztailaren 5a) notarioa eta militarra izan zen. Seme izan zituen Anton Abadia, Arnaut Mitxel Abadia eta Txarles Abadia ospetsuak.
Frantziako Iraultzaren garaian, apaiza izan gabe, Ürrüstoiko abade laikoaren oinordekoa izanda, Irlandara ihes egin zuen.
Honako liburuak idatzi zituen:
* Escuararen gorputza. Lexicon cantabricum (1827)
* Manuel de la langue basque... par M. Fl. Lecluse... (1826)
* An impartial view of the royal Canal Company's Affairs, in reply to the report of their committee, with a full statement of the several sums appropriated and due by the Company, and some Directors, to the Canal fund, together with a computation of interest thereon. by M. d'Abbadie,... (1812)

## Erreferentziak

* ↑ De la Cerda, Alexandre. (2016). La Déportation des Basques. Éditions Cairn, 45-46 or. ISBN 978-2-35068-355-3..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21038703
* Multimedia: Arnaud-Michel d'Abbadie d'Arrast / Q21038703
# Aphrophantis

Aphrophantis Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Aphrophantis velifera da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Aphrophantis velifera | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4779744
# Aphura

Aphura (frantsesez Lafaure) Zuberoako ibaia da. Bearnoko herri batzuetatik ere igarotzen da, eta Azpildan (Bearno) isurtzen da Ühaitz ibaira.

## Gurutzaturiko udalerriak

* Ainharbe
* Arüe-Ithorrotze-Olhaibi
* Azpilda (Bearno)
* Etxarri
* Lohitzüne-Oihergi
* Saint-Gladie-Arriba-Munein (Bearno)

## Ibaiadarrak

Aphurak ibaiadar bi ditu:
* Hourquet erreka
* Eierabideko erreka

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.
* ↑ Sandre datu-basea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3216085
# Aphthona flava

Aphthona flava Chrysomelidae familiako koleoptero bat da. Guillebeauk 1894an zientifikoki deskribatu zuen.

## Ezaugarriak

Helduak 3-4 mm neurtzen ditu. Laranja edo laranja gaztaina-kolorekoa da. Hegan baino jauzi gehiago egiten dute. Larbak 6 mm neurtzen ditu; lurrean bizi da eta Euphorbiaren sustraiez elikatzen da. Paleartikokoa da jatorriz, eta Mundu Berrian sartu dute euphorbien espezie inbaditzaileei aurre egiteko.

## Erreferentziak

* ↑ Hallan, Joel Kenneth. «Synopsis of the described Coleoptera of the World». Biology Catalog, Texas A&M‎University.
* ↑ Bugguide.net. Species Aphthona flava
* ↑ Cornell U. Biological controls. Aphthona flava.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1380078
* Multimedia: Aphthona flava / Q1380078
* Espezieak: Aphthona flava
# Arsenquatrandorita

Arsenquatrandorita mineral bat da eta lillianite homologous series taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Arsenquatrandorita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ag17.6Pb12.8Sb38.1As11.5S96}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsenquatrandorite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19799763
# Arsenolita

Arsenolita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Arsenolita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: As₂O₃. Sistema kubikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsenolit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q704779
* Multimedia: Arsenolite / Q704779
# Arsenovanmeersscheita

Arsenovanmeersscheita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Arsenovanmeersscheita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {U6+(UO2)3(AsO4)2(OH)6 * 4H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsenovanmeersscheite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19799762
# Arsenogoyazita

Arsenogoyazita fosfato motako minerala da eta dussertite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Arsenogoyazita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {SrAl3(AsO4)(AsO3OH)(OH)6}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsenogoyazite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1110894
* Multimedia: Arsenogoyazite / Q1110894
# Arsenolamprita

Arsenolamprita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Arsenolamprita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: As. Sistema ortorronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsenolamprit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1057106
* Multimedia: Arsenolamprite / Q1057106
# Arsenopalladinita

Arsenopalladinita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Arsenopalladinita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: . Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsenopalladinit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q704772
* Multimedia: Arsenopalladinite / Q704772
# Arsentsumebita

Arsentsumebita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Arsentsumebita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: . Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsentsumebit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q704808
* Multimedia: Arsentsumebite / Q704808
# Arsenohauchecornita

Arsenohauchecornita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Arsenohauchecornita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ni18Bi3AsS16}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsenohauchecornite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3623976
* Multimedia: Arsenohauchecornite / Q3623976
# Arsenohopeita

Arsenohopeita fosfato motako minerala da eta hopeite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Arsenohopeita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Zn3(AsO4)2 * 4H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Arsenohopeite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19799761
# Arraza (giza sailkapena)

    Artikulu hau gizakien sailkapen gisa ulertutako arrazari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arraza».
Arraza eraikuntza sozial gisa, ezaugarri berak eta gainerako multzoetatik bereiziak partekatzen dituzten gizakien taldea da. Hasieran hizkuntza bera mintzatzen ziren pertsonen multzoez aritzeko erabiltzen bazen ere, XVII. mendetik aurrera ezaugarri fisikoak adieraztera igaro zen (azalaren kolorea, aurpegiaren eta ilearen itxura, besteak beste). XIX. mendetik aurrera zentzu biologiko taxonomikoan erabili zen maiz, fenotipoaren arabera sailkatutako giza populazio genetikoki desberdinak izendatzeko.
Nahiz eta eguneroko hizkuntzan modu arruntean erabili, egun zientzialari gehienek onartzen dute arrazak ez duela esanahi genetiko edo biologikorik, hau da, gizakietan ez dagoela azpiespezierik, beste espezie batzuetan gertatzen den bezala (Canis lupus espeziean -otsoak eta txakurrak-, adibidez). Beste batzuek diote gizakien artean arrazak ez duela esanahi taxonomikorik. Hala ere, oraindik ere zenbait ikertzailek arrazaren kontzeptua erabiltzen dute giza ezaugarrien multzo lausoen sailkapenak egiteko. Ikertzaile zenbaitek defendatzen dute genetika modernoaren arabera, arrazak bai existitzen direla.
XX. mendearen bigarren erdialdetik aurrera, arrazaren kontzeptua XIX. mendeko antropologo eta fisiologoek sortutako teoria eta ideologiekin lotu zenetik alegia, hitzaren erabilera gatazkatsua izan da. Gaur egun oraindik ere testuinguru orokorretan erabiltzen bada ere, anbiguotasun eta karga emozional gutxiago duten hitzekin ordezkatu da askotan: populazioa, herria, talde etnikoa, komunitatea...

## Etimologia

Arraza izenaz gain, euskaraz jendakia edo enda, batzuetan abenda edo gizenda erabili izan da. Gaur egun erabilerarik ohikoena arraza da hala ere. Arraza hitzaren jatorria ezezaguna da, baina euskarara gaztelaniazko razatik heldu zen, eta hau italierako razzatik. Baliteke hitz hau latineko ratiō hitzetik etortzea, baina ez da segurua.

## Sailkapen klasikoa

Johann Friedrich Blumenbach (1752-1840) antropologo alemaniarrak giza arraza guztiak lau multzo handitan bereizi zituen:
* Australoidea.
* Kaukasoarra edo "arraza zuria".
* Mongoloidea edo "arraza horia".
* Negroidea edo "arraza beltza".

## Arrazakeria

Historian zehar etengabeko liskar sozial eta politikoak eragin izan ditu arrazen arteko elkarbizitza, arrazismo fenomeno zabaldua sortuz.

## Mestizajea

Arrazen arteko nahasketaren ondorioa da. Mestizo hitzak barne hartzen ditu konbinazio guztiak: mulatoak, zamboak eta abar.

## Oharrak

* ↑ Enda hitza aranismoa da.
* ↑ Abenda hitza aranismoa da.
* ↑ Gizenda hitza aranismoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3254959
* Multimedia: Race / Q3254959
# Arraza (etxe abereak)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Arraza (argipena)»
Arraza etxe abereen talde espezifiko bat da, itxura homogeneoa (fenotipoa), portaera homogeneoa edo espezie bereko beste organismo batzuetatik bereizten duten bestelako ezaugarriak dituzten etxe abereek osatua. Arrazak bakartze genetikoaren bidez eta ingurunera naturalki egokitzearen edo hazkuntza selektiboaren bidez eratzen dira, edo bien konbinazio baten bidez. Arraza ideiak abeltzaintzan eta nekazaritzan zentralitatea izan arren, ez dago terminoaren definizio bakar eta zientifikoki onarturik. Beraz, arraza bat ez da objektiboki edo biologikoki egiaztagarria den sailkapen bat, baizik eta abere-hazleen artean darabilten jargoiko termino bat, abere espezie jakin bateko kide batzuk azpimultzo izendagarri bateko kide izatea eragiten duten nolakotasunei buruzko adostasuna erakusten duena.
Beste ikuspuntu batetik begiratuta, arraza bat behar bezain trinkoa da logikaz talde berezi bat osatzeko, taldearen barruko kideak elkarrekin ugaltzean mota bereko abereak sortzen direla. Elkarrekin hazten direnean, arraza bereko indibiduoek beren ondorengoei pasatzen dizkiete aurreikus daitezkeen ezaugarri horiek, eta gaitasun hori ezinbestekoa da abere multzo hori arraza bat dela jotzeko. Landare arrazei kultibar deritze. Arraza bateko abere bat beste arraza bateko batekin ugaltzean sortzen diren kumeei gurutzamenduak edo arraza mistoak deitzen zaie. Arraza edo kultibar mailaren gainetik abere edo landare barietateen artean egiten diren gurutzamenduetatik —hots, espezieen, subespezieen, barietate botanikoen eta generoen arteko gurutzamenduetatik— sortutako indibiduoak hibridoak dira.
Historikoki, arraza terminoa giza espezieari aplikatu izan zaio, arrazismoa justifikatzeko eta, hartara, sistema esklabista edo gutxiengoen eta beste gizarte talde batzuen jazarpena zuritzeko. Gaur egun, adituek ez dute hitz hori erabiltzen, gizakiari aplikatuta, eta etnia kontzeptua erabiltzen dute. Gainera, nomenklatura zoologikoaren nazioarteko batzordeak ez du sartu arraza kategoria bere nomenklatura kodean, eta espezie kategoriaren azpitik dagoen azpiespezie kategoria bakarrik onartzen du. Azpiespezieak banaketa geografiko zehatza duten edo espeziearen gainerako populazioekiko ugaltze isolamendua duten populazioen multzoa definitzen du. Adibidez, Canis lupus familiaris (txakurra) eta Canis lupus (otsoa).

## Erreferentziak

* ↑ S. J. G. Hall, D. G. Bradley. (1995). «Conserving livestock breed biodiversity» TREE 10 (7): 267–70. doi:10.1016/0169-5347(95)90005-5. PMID 21237034..
* ↑ Clutton-Brock, Juliet. 1987 A Natural History of Domesticated Mammals, Cambridge University Press and the Museum of Natural History, page 40.
* ↑ Banga, Surinder S. (November 25, 1998). Hybrid Cultivar Development, p. 119. Springer-Verlag. ISBN 3-540-63523-8
* ↑ «Las razas "no existen"» BBC Mundo 2002-12-18.
* ↑ John Relethford (2003) The Human Species: An introduction to Biological Anthropology. New York, McGraw-Hill. ISBN 978-0078034985.
* ↑ International Code of Zoological Nomenclature. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38829
* Multimedia: Breeds / Q38829
# Arraza (argipena)

Arraza izenak zenbait adiera ditu:
* Arraza, gizakiak ezaugarri batzuen arabera sailkatzeko erabiltzen den sistema bat.
* Arraza, izaki bizidunen sailkapen biologikorako erabiltzen den mailetako bat.
* Arraza, etxe abereen talde espezifiko bat, itxura homogeneoa (fenotipoa), portaera homogeneoa edo espezie bereko beste organismo batzuetatik bereizten duten bestelako ezaugarriak dituzten etxe abereek osatua.
# Arraza indarkeria Ameriketako Estatu Batuetan

Arraza indarkeria Ameriketako Estatu Batuetan oso ohikoa izaten da. Jarraian, segregazio legeak bukatu ondorengo (1964) istilu larrienak aipatzen dira.

## Istilu larrienak

* 1965eko Los Angeleseko arraza indarkeria. Watts ghettoan poliziak trafiko kontrol batean gazte beltz bat atxilotu eta gero istiluak egon ziren eta ondorioz, sei egunetan, 34 lagunek bizia galdu zuten.
* 1967eko Detroiteko arraza indarkeria. Poliziak 12. Kalean zuen jarreragatik matxinada piztu zen. 43 lagun hil ziren Detroiten eta ondoren, matxinada beste hirietara zabaldu ondoren, guztira 83 pertsona hil ziren.
* 1968ko kale indarkeria. AEB osoan gertatu ziren Martin Luther King Memphisen tiroz hil ostean. Ehun hiri baino gehiagotan izan ziren liskarrak eta 46 pertsona hil hil ziren.
* 1992eko Los Angeleseko arraza indarkeria. Auzitegi batek beltz bat erasotu zuten polizia zuria kargugabetu ondoren piztutako istiluetan 59 hildako egon ziren.
* Michael Brownen hilketa. 2014ean Fegursonen polizia zuri batek beltz bat hil ostean istiluak piztu ziren.

## Datuak

NAACP eskubide zibilen aldeko elkarteak argitaratu zuenez, 1999 2014ra 76 pertsona hil zituen poliziak. Denak arma gabe zeuden, eta gutxiengo etniko baten kide ziren, batez ere, beltzak.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «MATXINADAK», Berria, 2014-11-26
* ↑ «76», Berria, 2014-12-13

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6784082
# Arrayuelas

Arrayuelas, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Arrayuelas Karria eta Recuenco arteko gandor luzearen erdialdean dago eta ez du beste bi horien aldamenean nabarmentzeko motibo askorik. Recuencora egindako igoeraren osagarri egokia izan daiteke.

## Kanpo estekak

Arrayuelas, http://www.euskal-herria.org/.