OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Julia Zykova

Julia Andreievna Zykova (Krasnoiarsk, 1995eko azaroaren 25a) errusiako kirol tiratzailea da. 2018ko ISSF Munduko Tiro Txapelketan hartu zuen parte, brontzezko domina irabaziz. 2021ean Tokion ospatu ziren 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Zykova puntuazio onenarekin sailkatu zen finalerako, eta bigarren geratu zen finalean, zilarrezko domina irabaziz.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio ( Japonia) | 02 ! | 50 metro erriflea hiru posizio |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Lehiaketa |
| 2018 | Changwon ( Hego Korea) | 03 ! | 50 metro erriflea hiru posizio |
| Europako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Lehiaketa |
| 2019 | Minsk ( Bielorrusia) | 01 ! | 50 metro erriflea hiru posizio |
| Europako txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Lehiaketa |
| 2019 | Bolonia ( Italia) | 01 ! | 50 metro errifle |
| 2019 | Bolonia ( Italia) | 01 ! | 50 metro errifle taldeka |
| 2019 | Bolonia ( Italia) | 02 ! | 50 metro erriflea hiru posizio Taldeka |
| 2021 | Osijek ( Kroazia) | 01 ! | 10 m aire errifle Taldeka |
| 2021 | Osijek ( Kroazia) | 01 ! | 50 metro erriflea hiru posizio Taldeka |
| 2021 | Osijek ( Kroazia) | 01 ! | 50 metro erriflea hiru posizio Mistoa |
| 2021 | Osijek ( Kroazia) | 02 ! | 50 metro erriflea hiru posizio |
| Militar Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Lehiaketa |
| 2019 | Wuhan ( Txina) | 01 ! | 50 metro erriflea hiru posizio |
| 2019 | Wuhan ( Txina) | 01 ! | 50 metro erriflea hiru posizio Taldeka |

## Erreferentziak

* ↑ (Errusieraz) «Красноярка Юлия Зыкова завоевала серебро на Олимпиаде в Токио» krsk.aif.ru 2021-07-31 (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).
* ↑ «Olympic News - Sports News, Events & Athletes» Olympics.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56544080
* Multimedia: Yulia Zykova / Q56544080
# Kandaules

Kandaules (antzinako grezieraz: Κανδαύλης, Kandaulēs) edo Sadiates Lidiako erregea izan zen, K.a. 735 eta 718 bitartean. Herodotok bere historian aipatu zuen. Bere izena kandaulismo izeneko sexu-ohitura izendatzeko erabili zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 Euskaltzaindia. (2014-03-28). (PDF) 175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia. Bilbo, 6 or..
* Datuak: Q434217
* Multimedia: King Candaules / Q434217
# Kandela-erloju

Kandela-erlojua kandela mehe bat da, tarteka ezarritako markekin (gehienetan, alboetan zenbakiak ditu), eta erretzen doan heinean denbora-tarteak igarotzen direla adierazten duena. Gaur egun erabiltzen ez diren arren, kandela-erlojuek ordua neurtzeko modu eraginkorra ematen dute barnealdeetan, gauez edo egun lainotsu batean. Kandela-erloju bat erraz bihur daiteke tenporizadore iltze astun bat iltzatuz kandelan, nahi den tartea adierazten duen markan. Iltzea inguratzen duen argizaria urtzen denean, iltzeak azpian dagoen plater batean jotzen du.

## Historia

Ez da ezagutzen non eta noiz erabili ziren kandela-erlojuak lehen aldiz. Haien erabilerari buruzko lehen aipamena You Jiangu-ren (K.o. 520) txinatar poema batean gertatzen da. Hor, graduatutako kandelak gauez denbora zehazteko modua ematen zuen. Antzeko kandelak Japonian erabili ziren X. mende hasieran.
You Jiangu-ren gailua argizarizko sei kandelek osatzen zuen, bakoitza 12 hazbetekoa, lodiera uniformekoa, eta hazbete bakoitza 12 ataletan banatuta. Kandela bakoitza lau ordutan erabat erretzen zen, markaketa bakoitza 20 minutu eginez. Kandelak babesteko jarri ziren alboetan adar gardeko panelak egurrezko egitura batekin kaxak babesteko. Denbora neurtzeko antzeko metodoak Erdi Aroko elizetan eta lehenago erabiltzen ziren, Ingalaterrako Alfredo Handia erregeak, batez ere, erretako tamaina jakin bateko kandelak zenbatuz, eta gero kandela graduatuak erabiliz. Azkenean, gaur egun erabiltzen ditugun erloju arruntek ordezkatu zituzten erloju horiek.
* Datuak: Q1896979
* Multimedia: Candle clocks / Q1896979
# Kandela (aldizkaria)

Kandela: literatur sormen aldizkaria Gasteizko Euskal Herriko Unibertsitatea Letren Fakultatean argitaratu zen fanzine bat izan zen 1983tik 1984ra.

## Historia

| « | Gasteizko Euskal Herriko Unibertsitatearen Filologia Fakultateak sustengatutako Stultifera Navis aldizkariaren bigarren zenbakia argitaratu eta sei hilabetera, 1983ko abenduan ikusiko du argia lehendabizikoz Kandela aldizkariak fakultate berean (baina unibertsitatearekiko ez-ofizial), Julen Arriolabengoa, Jon Iñaki Lasa, Tere Irastortza, Manu Lopez eta Xabier Etxanizek egina. Bigarren zenbakia 1984ko maiatzean kaleraturik, amatatu egingo da Kandela, ez taldekideek liburu bi egin barik ordea: 1984ko amaieran "Euskal Letren Dantza 1983an" (aurreko urteko literatur ekoizpenaren kritikaz atondua) eta Susa argitaletxearen bildumarako koproduzitutako Jon Iñaki Lasaren "Andaluziari ene bilduma" poemarioa (1984ko uztailean). | » |
Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua

## Erreferentziak

* ↑ http://andima.armiarma.eus/kand/info.htm

## Ikus,gainera

* Xabier Etxaniz Erle
* Julen Arriolabengoa
* Jon Iñaki Lasa
* Tere Irastortza
* Manu Lopez

## Kanpo estekak

* Kandela (1983-1984)
* Datuak: Q16517944
# Kandalanu

Kandalanu, Babiloniako XI. dinastiako (asiriarra) azken erregea izan zen, eta, bere erregealdia, K.a. 647tik K.a. 627 arte hedatu zen.
Bere erregealdiari buruz, ez da ezer ezagutzen, bere erresuma, Babilonia, Borsippa, Uruk eta Sippar hirietara mugatua zegoela izan ezik, Babiloniaren gainontzeko antzinako lurraldeak, asiriar goarnizioen kontrolpean baitzeuden. Babiloniako errege izendatua izan zen bere aurreko erregea, Shamash-shum-ukin, bere anaia eta Asiriako erregea zen Asurbanipalen aurka matxinatu ondoren.
Kandalanuren erregealdirako iturriak, urriak eta oso zatikatuak dira. Egungo dataziokoak, datatze formula ohikoak baino ezin dira aipatu ("Kandalanuren (erregealdiaren) xgarren urtean datatutako dokumentuak), baita kaltetutako idazkun kronologiko bat ere. Beranduago idazkun kronologikoetan, Kandalanu batzuetan aipatzen da eta beste batzuetan ez. Iturrien eskasiak, biziki zail egiten du bere nortasuna zehazteko kontua. Uste denez, Asurbanipalen beste anaia bat izan zitekeen, edo Shamash-shum-ukinen matxinadan zehar Asiriari leial mantendu zen tokiko eliteko partaideren bat. Bere izenak, itxuraz, akats fisikoren bat esan nahi du, ziuraski oin sardankoa. Kasu honetan, ez da ezinezkoa errege izendatu izana, berriki matxinatutako babiloniarrak izorratzeko; gainera, adimen urritasunen bat izango zuela uste da. Modu berean, Kandalanu, Asurbanipalek hartu zuen izen babiloniarra baino ez zela izan iradoki da. Azken hipotesi honen defentsan, ohi, Tiglath-Pileser III.a eta Salmanasar V.a, Babilonian, Pulu eta Ululayu izenekin errege izan zirela aipatzen da. Baina, G. Framek argudiatzen duenaren arabera, asiriar erregeek babiloniar izenak hartu izatearen ustezko adibide hauek, ez dira ebidentzia ofizialetan oinarritzen, eta, ondorioz, baztertu egin beharko lirateke. Gainera, jada aipaturiko Kandalanuren erregealdiaren testu kronologikoak (KAV 182), bera, Babilonian, Asirian, Assur-etil-ilanik errege bezala denbora bat zeramanean errege izan zela dio, hau da, Asurbanipal hil ondoren.
Bere heriotzarekin batera amaitu zen Babiloniako XI. dinastia eta Asiriak Babiloniaren gainean zuen domeinua, honen ondoren, urte beteko erregearte bat etorri zelarik, Nabopolasarrek tronua bereganatu zuen arte, XII. dinastia, neobabilioniarra edo kaldearra ezarriz.
# Kandalo

Greziar mitologian, Kandalo heliadetako bat da, Helios eguzki jainkoa eta Rodo lamiaren semea.
Bere anaia Tenagesek arteetarako zuen trebezia eta adimenagatik bekaitzak eta jelosiak jota, berak eta bere anaietako batzuk, Tenages hil zuten. Hilketa honengatik zigor bezala, Rodasetik ihes egin behar izan zuen, non, bere ama eta bere anaiekin batera gobernatzen zuen, eta Kos uhartean bizitzen jarri zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2595275
# Kandava udalerria

Kandava udalerria (letonieraz: Kandavas novads) Letoniako udalerri bat da. 649 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 7853 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Kandava da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleriaren bilakaera
* Datu-iturria: Letoniako Estatistika Bulego Zentrala

## Erreferentziak

* ↑ Letoniako Estatistika Bulego Zentrala. (2018-10-08). Biztanleriaren bilakaera. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2024643
* Multimedia: Kandava Municipality / Q2024643
# Kandela (argipena)

Kandela hitzak adiera zenbait ditu:
* kandela, argiztatzeko objektua;
* kandela, argi-intentsitatearen neurri-unitatea;
* Kandela, 1980ko hamarkadan argitaraturiko euskarazko literatura fanzinea;
* kandela-grafikoa, burtsako analisi teknikoan erabiltzen den grafiko bat;
* Kandela, Indiako hiria.
# Anne Lezea

Anne Lezea Isasa (Zarautz, 2001eko abuztuaren 6a) kirolari gipuzkoarra da. Gimnastika erritmikoa egiten du.

## Biografia

Bost urte zituela hasi zen gimnasia erritmikoan. Hasieran Ana Calvo entrenatzailearekin aritu zen Zarautzen eta ondoren "Club Gimnasia Rítmica Donosti" taldean ibili zen.
2012an Zaragozan egindako gimnasia erritmikoko Espainiako Txapelketan, Anne Lezea Isasa hamaika urteko neskatoa Espainiako txapeldunorde izan zen Club Gimnasia Rítmica Donosti taldearekin. CGR Donostik aurkeztutako taldean, gimnasta honek parte hartzen zuen eta zilarrezko domina lortu zuen, askoz gehiago jakinda oinarrizko alebin kategoriako txapelketa nazional batean parte hartzen zuen lehen aldia zela, non Pozueloko madrildarrek bi hamarren bakarrik irabazi baitzituzten.
2015eko apirilean Azkoitian egin zen gimnasia erritmikoko banakako Gipuzkoako Txapelketan, hainbat gailu-modalitatetan (pilota, soka... eta adin-kategoriak). Anne Lezea Isasa, Junior mailan Gipuzkoako txapelduna izan zen pilotan eta sokan.
2015eko maiatzean Avilan Euskadiko Selkzioarekin Espainiako txapelduna izan zen Saioa Agirre, Naroa Pérez, Nerea Linares eta Alicia Meanarekin.
Anne 16 urte dituenetik Tolosa FC-ren gimnasia ritmiko atalean ari da.
2017ko azaroan Alacanten egin zen Erregina Kopa lehiaketa. Hantxe lehiatu ziren kategoria eta komunitate bakoitzeko bi talde onenak, guztira 22 talde. Ariketa ikusgarria egin zuten, 13,950 nota (8,500 + 5,450) eta lehen postuan egon ziren ia lehiaketaren bukaerara arte. Roquette Benifaioko taldeak bakarrik gainditu zituen proba 14,000 zenbakiarekin, eta hirugarrenik Corza Maspalomas taldeak amaitu zuen proba. Alacanten Anne Lezea-eta, Erregina Kopako txapeldunorde izendatu ziren. Titulu horri Gipuzkoako, Euskadiko, Euskalgyn desiratuaren eta Utebo txapelketa garrantzitsuaren txapelketa gehitu behar zaizkio.
2018an taldekako Espainiako txapeldunordeak izan ondoren hurrengo denboraldirako lehen mailara igotzea lortu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La zarauztarra Anne Lezea, subcampeona estatal de gimnasia rítmica» El Diario Vasco 2012-12-18 (Noiz kontsultatua: 2019-03-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Anne Lezea Isasa, campeona de Gipuzkoa en pelota y cuerda» El Diario Vasco 2015-04-22 (Noiz kontsultatua: 2022-08-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Anne Lezea se proclama en Ávila campeona de España con Euskadi» El Diario Vasco 2015-05-07 (Noiz kontsultatua: 2022-08-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Anne Lezea, subcampeona de la Copa de la Reina» El Diario Vasco 2017-11-29 (Noiz kontsultatua: 2022-08-23).
* ↑ «Lau hamarkada gimnasia erritmikoan» Zarauzkohitza.eus (Noiz kontsultatua: 2019-03-10).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Anne Lezea Isasa consigue el ascenso a Primera División» El Diario Vasco 2018-12-20 (Noiz kontsultatua: 2019-03-10).

## Kanpo estekak

* Anne Lezearen bideoa, uztai-ariketa Espainiako Lehiaketa 2015
* Anne Lezearen irudiak
* Datuak: Q62019089
# Anne Hidalgo

Anne Hidalgo (San Fernando, 1959ko ekainaren 19a) frantziar politikaria da, egungo Parisko alkatea dena. Andaluzian jaioa, bi urte besterik ez zituela gurasoak Lyonera joan ziren. Frantziako Alderdi Sozialistako kidea, 2001etik aurrera Bertrand Delanoërekin lan egin zuen Parisko udalean.
* Datuak: Q2851133
* Multimedia: Anne Hidalgo / Q2851133
# Anne Lukin

Anne Lukin (Iruñea, Nafarroa Garaia, 2001eko uztailaren 24a) abeslaria da. TVE espainiar telebistako Operación Triunfo lehiaketan parte hartu zuelako famatu da.

## Bizitza

Ikus-entzunezko Komunikazioko ikaslea zen Euskal Herriko Unibertsiatean. Abeslaria izateaz gain, biolina, txeloa eta ukelelea jotzen ditu. Abesti bat konposatu zuen "Operacion Triunfon" zegoen bitartean , "Salte" izenekoa. Horretaz aparte, hainbat kanta kaleratu ditu: "Vover a mí" eta "Lento", azken hau irailaren 29an argitaratua. Gaur egun, bere diskan lan egiten ari da, printzipioz hurrengo urteko urtarrilaren amaieran argitaratuko dena.
Bere musika-erreferenteak Operacion Triunfon esan zuen bezala Adele, Queen eta Elton John dira.
2020. urtean, TVEko Operación Triunfo izeneko talent showan parte hartu zuen. Bigarren galan Maialen Gurbindo abeslariarekin batera abestu zuen Ken Zazpi taldearen Ilargia kantua eta hau izan zen talent showan euskaraz abestutako lehen aldia. Anne seigarren galan joan zen, "Unchained melody" abestia interpretatu ondoren.
Operación Triunfo saioan sartu baino lehen, 16 urte zituela, Convénceme telesailean agertu zen, Mercedes Milá kazetariarekin.

## Operación Triunfoko galak

| GALA | ABESTIA | LAGUNTZAILEA | BIDEOA |
| 0 | Moon River | | https://www.youtube.com/watch?v=MWJaiHY44dI |
| 1 | Another Love | Flavio Fernandez | https://www.youtube.com/watch?v=EcEkSQra5uI |
| 2 | Ilargia | Maialen Gurbindo | https://www.youtube.com/watch?v=Y_rOeaX3_R4 |
| 3 | Podria ser peor | Bruno Carrasco | https://www.youtube.com/watch?v=nhqJshgT6Ho |
| 4 | Wicked game | Gèrard Rodríguez | https://www.youtube.com/watch?v=kKQpvuxEcgA |
| 5 | Looking Paradise | Rafa Romera | https://www.youtube.com/watch?v=L8OAjMGQRas |
| 6 | Unchained melody | | https://www.youtube.com/watch?v=9IvCbGOLMXM |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Anne Lukin» Operación Triunfo Wiki (Noiz kontsultatua: 2020-04-03).
* Datuak: Q89360422
# Karraspina horail

Karraspina horaila (Morchella rotunda) Morchellaceae familiako onddo espezie bat da. Zapore fina eta delikatua du, gastronomiaren ikuspuntutik bikaina. Hala ere, segurtasun handiagoa izateko, ondo egostea komeni da.

## Deskribapena

Kapela: 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, barnehutsa, oro har, ia esferikoa edo obala da, gelaxka handiekin, angelutsuak, ordenarik gabe eta ertz malguak bereizita. Kolorea askotarikoa da, okre horia nagusi.
Hanka: Zurixka kolorekoa. Oro har, motz samarra, pruinaduna goiko aldean, oinarrian lodituta eta ildaskatua, barnehutsa kapela bezala.
Haragia: Zurixka, hauskorra, usain espermatiko samarra du.
Etimologia: Morchella terminoa "morchel" hitzetik dator, onddoetarako alemaniar hitz zahar batetik. Rotunda epitetoa latinetik dator, biribila esan nahi duen "rotundus" hitzetik. Bere kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna

Bikaina, fina eta delikatua. Ez da komeni egosi gabe kontsumitzea.

### Nahasketa arriskua

Morchella spongiola eta Morchella crassipes delakoekin.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian, zumarren azpian, lizarren azpian, heskaietan eta ibaiertzetan.

### Banaketa eremua

mundu osoan, eremu tropikal eta basamortuetan izan ezik.

## Erreferentzia

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 719 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 617 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 47 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 326 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3323816
# Karraspina koniko

Karraspina konikoa (Morchella conica) Morchellaceae familiako onddo espezie bat da. Toxikoa da gordinik edo gutxi eginda. Kontsumitu aurretik lehortu egin behar da.
Sinonimoak: Morchella deliciosa, Morchella esculenta var. conica.

## Deskribapena

Kapela: Barnehutsa, 6 eta 8 cm arteko altuerakoa eta 3 eta 4 cm arteko oinarria, koniko kamutsa, erpinetik oinarrira abiatzen diren gelaxkaz osatua. Gelaxka luzeak, barrutik beste txikiago batzuetan zatituak, karratuak edo angeluzuzenak. Arre-grisa edo gaztaina ilun kolorekoak; gelaxken ertzak ilunak.
Himenioa: Gelaxken barrualdea estaltzen du.
Hanka: 3,5 - 5 x 1,5 -2 cm-koa, zilindrikoa, zimurtua, ildaskatua, batzuetan oinarria puztuta, barnehutsa, zurixka, zahartzean arrez tindatua.
Haragia: Mehea, hauskorra, fruta usain atseginekoa, zurixka, zertxobait kartilaginosoa oinarena.
Etimologia: Morchela terminoa "morchel" hitzetik dator, onddoetarako alemaniar hitz zahar batetik. Conica epitetoa latinetik dator, koniko esan nahi duen "conicus" hitzetik. Bere formagatik.

## Jangarritasuna

Jangarri bikaina, lehortu ondoren edo egosi ondoren kontsumitzen badugu, erdi gordinik edo freskotan kontsumituta toxikoa baita.

### Nahasketa arriskua

Morchella conica var. costata delakoarekin, baina honek oin ilunagoa du arrosa kolorerako joerarekin. Morchella conica espeziearen beste aldaera batzuk ere badaude, hala nola, rigida aldaera ez hain erregular markatua; Nigripes aldaera, honek kapela oso iluna du eta oina ia beltza, etab. Guztiak jateko onak dira.
Oharra: Morchella elata espezie arraroa da, eta maiz nahasten da Morchella conica perretxikoarekin. Alderik nabarmenena txapela oinarekin txertatzeko modua da.

## Sasoia eta lekua

Apiriletik maiatzera, koniferoen basoetan, bidexketan, bide ondoan, baso soilguneetan, eskualde menditsuetan.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Costa Rica, Txile, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 717 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 802 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 540 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. Jose Luis Añanos Echo Editorial Pirineo, 33 or. ISBN 84-87997-86-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1327882
* Multimedia: Morchella conica / Q1327882
* Espezieak: Morchella conica
# Karraspina elata

Karraspina elata (Morchella elata) Morchellaceae familiako onddo espezie bat da. Lehortzea komeni da eta prestatu aurretik berriz hidratatzea, sindrome Hemolitikoa eta zerebelosoa saihestu ahal izateko. Luzaroan egosi behar da 70 gradutik gora.

## Deskribapena

15 cm arteko altuerakoa.
Kapela: Konikoa, ertza oinari itsatsita, mutur akutua, saihets bertikalekin osatua, paraleloak eta anastomosatuak zeharkako trenkada txikien bitartez, gelaxka irregularren antzeko bat, erle abaraska gisa eratua; marroi argi kolorekoa, pixkanaka ilunduz doana ertzetik hasita eta batez ere, saihetsen goialdean.
Hanka: Barnehutsa, oso irregularra, zilindrikoa, kapelaren antzeko luzeraz gainazal furfurazeoa eta kizkurra; zuritik krema-zurira doan kolorekoa.
Haragia: Zurixka eta elastiko samarra; usain eta zapore gutxikoak eta hautemanezinak.
Etimologia: Morchella terminoa "morchel" hitzetik dator, onddoetarako alemaniar hitz zahar batetik. Elata epitetoa latinetik dator, liraina esan nahi duen "elatus" hitzetik. Bere formagatik.

## Jangarritasuna

Jateko bikaina, egosi edo lehortu ondoren, izan ere, Morchella guztiei egin behar zaie hori, gordinik ez kontsumitu inolaz ere.

### Nahasketa arriskua

Morchella conica eta Morchella hortensis delakoekin, hau landatutako lurretan hazten da, hala nola, baratzetan, lorategietan eta berotegietan.

## Sasoia eta lekua

Udaberriko espeziea da, gai organikoetan aberatsak diren lekuetan taldeka hazten da.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika, Peru, Txile, Europa, Errusia, Afganistan, Zipre, Japonia, Australia eta Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 542 or. ISBN 978-84-617-0196-4. Es..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 619 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 34 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas.. Diputacion foral de vizcaya, 472 or. ISBN 84-505-1806-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q627991
* Multimedia: Morchella elata / Q627991
* Espezieak: Morchella elata
# Karraspio (arraina)

    Artikulu hau arrainari buruzkoa da; Mendexako hondartza gaitzat duena beste hau da: «Karraspio»
Karraspio Labridoen familiako eta Symphodus generoko arrain osteiktieen izen arrunta da. Arrain hezurduna hau handi samarra da.

## Espezieak

Generoak 11 espezie ditu, horietatik hiru Euskal Herriko uretan bizi direnak, atlantikoa, begiubela eta grisa hain zuzen ere. Hona hemen espezie guztiak:
* Symphodus bailloni (Valenciennes in Cuvier & Valenciennes, 1839), Karraspio atlantikoa
* Symphodus cinereus (Bonnaterre, 1788), Karraspio grisa
* Symphodus doderleini Jordan, 1890
* Symphodus mediterraneus (Linnaeus, 1758)
* Symphodus melanocercus (Risso, 1810)
* Symphodus melops (Linnaeus, 1758), Karraspio begiubela
* Symphodus ocellatus (Forsskål, 1775)
* Symphodus quinquemaculatus (Risso, 1827)
* Symphodus roissali (Risso, 1810), Karraspio bostorbana
* Symphodus rostratus (Bloch, 1791)
* Symphodus tinca (Linnaeus, 1758), Kolore anitzeko karraspioa

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Karraspio. .
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q2019861
* Multimedia: Symphodus / Q2019861
* Espezieak: Symphodus
# Karraspio

    Artikulu hau hondartzari buruzkoa da; arraina gaitzat duena beste hau da: «Karraspio (arraina)»
Karraspio Bizkaiko hondartza da, Mendexako udalerrian kokatuta. Lekeitiotik bereiztuz, Lea ibaia bere mendebaldeko ertzean itsasoratzen da. Garraitz uhartea du parez pare.
Hondartzak 462 metroko zabalera dauka, itsasbehera denean 140.380 metro karratuko azalera, eta itsasgora denean 28.380 metro karratuko azalera.

## Ikus, gainera

* Isuntza

## Kanpo estekak

* Hondartzari buruzko informazioa Bizkaiko Foru Aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q9017261
* Multimedia: Karraspio / Q9017261
# Karraspio atlantiko

Karraspio atlantikoa (Symphodus bailloni) Labridae familiako ur gaziko arraina da, Iberiar penintsula eta ipar-ekialdeko Afrikako kostaldeetan bizi dena.

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, J.: Fishes of the World, 3. edizioa. New York: John Wiley and Sons. 1994.
* Datuak: Q786678
* Multimedia: Symphodus bailloni / Q786678
* Espezieak: Symphodus bailloni