OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alèseko barrutia

Alèseko barrutia Gard departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 133.761 biztanle ditu 1.322 kilometro koadrotan. Guztira 101 udalerri ditu. Bere hiriburua Alès da.

## Udalerriak

| 1. Aigremont (30002) | 2. Allègre-les-Fumades (30008) | 3. Alès (30007) | 4. Anduze (30010) |
| 5. Aujac (30022) | 6. Bagard (30027) | 7. Barjac (30029) | 8. Bessèges (30037) |
| 9. Boisset-et-Gaujac (30042) | 10. Bonnevaux (30044) | 11. Bordezac (30045) | 12. Boucoiran-et-Nozières (30046) |
| 13. Bouquet (30048) | 14. Branoux-les-Taillades (30051) | 15. Brignon (30053) | 16. Brouzet-lès-Alès (30055) |
| 17. Cardet (30068) | 18. Cassagnoles (30071) | 19. Castelnau-Valence (30072) | 20. Cendras (30077) |
| 21. Chambon (30079) | 22. Chamborigaud (30080) | 23. Concoules (30090) | 24. Corbès (30094) |
| 25. Courry (30097) | 26. Cruviers-Lascours (30100) | 27. Deaux (30101) | 28. Domessargues (30104) |
| 29. Euzet (30109) | 30. Gagnières (30120) | 31. Génolhac (30130) | 32. Générargues (30129) |
| 33. La Grand-Combe (30132) | 34. La Vernarède (30345) | 35. Lamelouze (30137) | 36. Laval-Pradel (30142) |
| 37. Le Martinet (30159) | 38. Les Mages (30152) | 39. Les Plans (30197) | 40. Les Salles-du-Gardon (30307) |
| 41. Lédignan (30146) | 42. Lézan (30147) | 43. Malons-et-Elze (30153) | 44. Martignargues (30158) |
| 45. Maruéjols-lès-Gardon (30160) | 46. Massanes (30161) | 47. Massillargues-Attuech (30162) | 48. Mauressargues (30163) |
| 49. Meyrannes (30167) | 50. Mialet (30168) | 51. Molières-sur-Cèze (30171) | 52. Mons (30173) |
| 53. Monteils (30177) | 54. Méjannes-le-Clap (30164) | 55. Méjannes-lès-Alès (30165) | 56. Navacelles (30187) |
| 57. Ners (30188) | 58. Peyremale (30194) | 59. Ponteils-et-Brésis (30201) | 60. Portes (30203) |
| 61. Potelières (30204) | 62. Ribaute-les-Tavernes (30214) | 63. Rivières (30215) | 64. Robiac-Rochessadoule (30216) |
| 65. Rochegude (30218) | 66. Rousson (30223) | 67. Saint-Ambroix (30227) | 68. Saint-Brès (30237) |
| 69. Saint-Bénézet (30234) | 70. Saint-Christol-lès-Alès (30243) | 71. Saint-Césaire-de-Gauzignan (30240) | 72. Saint-Denis (30247) |
| 73. Saint-Florent-sur-Auzonnet (30253) | 74. Saint-Hilaire-de-Brethmas (30259) | 75. Saint-Hippolyte-de-Caton (30261) | 76. Saint-Jean-de-Ceyrargues (30264) |
| 77. Saint-Jean-de-Maruéjols-et-Avéjan (30266) | 78. Saint-Jean-de-Serres (30267) | 79. Saint-Jean-de-Valériscle (30268) | 80. Saint-Jean-du-Gard (30269) |
| 81. Saint-Jean-du-Pin (30270) | 82. Saint-Julien-de-Cassagnas (30271) | 83. Saint-Julien-les-Rosiers (30274) | 84. Saint-Just-et-Vacquières (30275) |
| 85. Saint-Martin-de-Valgalgues (30284) | 86. Saint-Maurice-de-Cazevieille (30285) | 87. Saint-Paul-la-Coste (30291) | 88. Saint-Privat-de-Champclos (30293) |
| 89. Saint-Privat-des-Vieux (30294) | 90. Saint-Sébastien-d'Aigrefeuille (30298) | 91. Saint-Victor-de-Malcap (30303) | 92. Saint-Étienne-de-l'Olm (30250) |
| 93. Sainte-Cécile-d'Andorge (30239) | 94. Salindres (30305) | 95. Servas (30318) | 96. Seynes (30320) |
| 97. Soustelle (30323) | 98. Sénéchas (30316) | 99. Tharaux (30327) | 100. Tornac (30330) |
| 101. Vézénobres (30348) | | | |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q700396
# Aglaia

Aglaia, greziar mitologian (antzinako grezieraz Ἀγλαΐα, "dizdiratsua"), hiru Kariteen artean gazteena eta ederrena zen. Adimena, irudimena eta adimenaren senaren ikur zen.
Bere ahizpa Eufrosine eta Talia bezala (hiru graziak), Zeus jainkoa eta Eurinome ozeanidearen alaba zen.
Bertsio batzuen arabera, Hefestoren emaztea zen (bertsiorik hedatuenak, Hefesto, Afroditarekin ezkondua erakusten duen arren), orfismoaren arabera, honekin, honako hauen ama izan zelarik:
* Eukleia (Ευκλεια), ospe ona eta loriaren jainkosa
* Eufeme (Ευφημη), hitz egite zuzenaren jainkosa
* Eutenia (Ευθηνια), oparotasun eta osotasunaren jainkosa
* Filofrosine (Φιλοφροσυνη), abegikortasun eta ongietorriaren jainkosa

## Izen bereko beste pertsonaia batzuk

* Karoperen emaztea eta Nireoren ama
* Apolodoro Atenaskoak beste bat aipatzen du, baina xehetasunik eman gabe.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4439972
* Multimedia: Aglaea / Q4439972
# Aglae caerulea

Aglae caerulea erle espezie bat da, Aglae generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Aglae caerulea» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1931504
* Multimedia: Aglae coerulea / Q1931504
# Anglachel

Anglachel Tolkienen legendarium ospetsuaren zati diren Silmarillion eta Hurinen semeak eleberrietan, ustez, meteorito baten burdinarekin egindako ezpata bat da, Eölek egina, Doriatheko errege zen Thingoli eman ziona, honek trukean Nan Elmothen lasai bizitzen utz zezan. Anglachel hitzak "izar gartsuaren burdina" esan nahi du sindarinez.

## Istorioa

Thingolek Anglachel Beleg Cuthalioni eman zion Turin Turanbarren bila bidalia denean. Belegek ezpata bat eskatzen du, arkuarekin oso trebea izan arren Melianen Gerritik kanpora bideko arriskuei aurre egiteko hori baino gehiago beharko duela esanez. Anglachelekin, Turinek, erotuta, Beleg hil zuen eta ezpata beltza eta ahorik gabe geratu zen.
Anglachel Nargothrondeko errementari trebeek berriz landu zuten eta, beltza izaten jarraitu zuen arren, orain horriaren ahoan su zurbil batek dizdiratzen zuen. Turinek Gurthang deitu zuen, "heriotzaren burdina" bezala itzul daitekeen sindarinezko hitza, eta berarekin balentria handiak bete ahal izan zituen, hauekin bere etsaiek Nargothrondeko ezpata beltza" bezala beldur izan ziotelarik.
Anglachel ospetsua da, baita ere, Turinek Glaurung herensugea hiltzeko erabili zuen ezpata izateagatik. Baina, herensugea hiltzean, Turinen oroimena blokeatzen zuen aztikeria desegina geratu zen, eta honek, bere arrebarekin ezkondu zela gogoratzean, Gurthang erabiliz bere buruaz beste egiten du. Ezpatak, Turin bere odola ematera prestatzera zihoala ikustean, ahots hotz batekin hitz egin zion eta horrekin bere nagusia zen Belegen hilketa konponduko duela esan zion, traizioz hil zuena, baita Brandir ere Brethileko gizakiena ere, Turinek berak botatako ustezko irainen ondorioz hil zena.
Legendariumeko beste istorio batzuk diotenez, Dagor Dagorath izeneko azken guduan ezpata hau izango da, Turin Turanbarrek berak erabilia, Melkorren bihotz beltza zeharkatuko duena, hau bere akabura iritsiz, eta honela ezpatak Hurinen semeak eta gizakien arraza mendekatuko zituen.
# Angle (Pembrokeshire)

Angle, Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. 2011ko erroldaren arabera 337 biztanle zituen. Konderriaren hego-mendebaldeko muturrean dagoen penintsula estu batean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2849621
* Multimedia: Angle, Pembrokeshire / Q2849621
# Anglefort

Anglefort Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193996
* Multimedia: Anglefort / Q193996
# Alhambra udalerria, Madison konderria

Alhambra udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Madison konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.618 biztanle zituen, 34.98 milia karratu (90.6 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Alhambra udalerrian 674 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 32.557 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4724455
# Alhambrako Eskola Barruti Bateratua

Alhambrako Eskola Barruti Bateratua (Alhambra Unified School District) Kaliforniako eskola barruti bat da. Alhambran du egoitza eta Alhambrako, Monterey Parkeko eta San Gabrieleko eskolak kudeatzen ditu.

## Eskolak

Prestatze-eskolak:
* Alhambra High School
* Century High School
* Independence High School
* Mark Keppel High School
* San Gabriel High School

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelaniazko Wikipediako «Distrito Escolar Unificado de Alhambra» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q4724457
* Multimedia: Alhambra Unified School District / Q4724457
# Alhandra (Paraíba)

Alhandra Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. 21.713 biztanle ditu 182,664 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraíba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q385529
* Multimedia: Alhandra (Paraíba) / Q385529
# Alhaurín de la Torre

Alhaurín de la Torre Espainiako udalerria da, Málagako probintziakoa. 2008an 33.567 biztanle zituen.

## Hiri senidetuak

* Iberia Berria (AEB)

## Ikus, gainera

* Alhaurín de la Torreko kartzela

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Alhaurín de la Torreko Udala
* Datuak: Q976528
* Multimedia: Alhaurín de la Torre / Q976528
# Alhaurín el Grande

Alhaurín el Grande Espainiako udalerria da, Málagako probintziakoa. 2008an 22.785 biztanle zituen.
2011. urtean, Europako Justizia Auzitegiak ebatzi zuen Alhaurín el Grandek oraindik ez zuela bete hondakin urak arazteko betebeharra. Betebehar hori 2000. urterako bete beharrekoa zen.

## Erreferentziak

* ↑ «El Tribunal de Justicia Europeo declara que España incumple la Directiva de Tratamiento de Aguas Residuales», iAgua, 2011-04-15. Eskuratze data: 2011-04-26.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Alhaurín el Grandeko Udala
* Datuak: Q846149
* Multimedia: Alhaurín el Grande / Q846149
# Alhambra Valley (Kalifornia)

Alhambra Valley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Contra Costa konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. 805 biztanle ditu, 3,44335 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Contra Costa konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4724454
# Alhambrako giltza

Alhambrako giltza (gaztelaniaz: El embrujo del sur) marrazki bizidunetako filma da, Washington Irvingen Tales from the Alhambra eleberrian oinarrituta.
Gaztelerazko filma hau euskarara bikoiztua izan zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Washington Irvin idazlea Granadara, Alhambra ikustera joan arteko onik ez dauka. Han ezagutuko du Carmen, ijito emakume polit askoa, Boabdil errege mairuaren azken ondorengoa dena. Ali gaiztoak Alhambra suntsitzeko mendekua hartua dauka, eta hori eragozteko giltza Carmen bera da. Eta Carmenek maiteminduta daukanez Irvin, hau laguntzera joango zaio.

## Ahotsak

Gaztelaniaz
* Gracia Carvajal: Carmen
* Mariano Fraile: Sancho
* Alberto Hidalgo: Kafir
* Javier Merchante: Alí
* Fernando Picón: Washington Irvin
* Jesús Prieto: Dalgoruki

## Erreferentziak

* ↑ Barton Films. Alhambrako giltza. .

## Kanpo estekak

* IMDb-ko fitxa (Ingelesez)
* Datuak: Q21032627
# Alhazen

Abu Ali al-Hasan Ibn al-Haitham —arabieraz: أبو علي الحسن بن الهيثم‎, Mendebaldean Alhazen izenaz ezaguna— (965eko uztailaren 1a -1040ko martxoaren 6a) arabiar fisikari bat izan zen. Astronomia eta matematikarekin ere ikusiko dugu lotuta bere izena. XVII. mendera iritsi arte eragin itzela izan zuen. Argia eguzkitik edo bestelako argi-iturrietatik datorrela zioen, gero objektu argiztatuetan islatu eta handik gure begietara iritsiz.
Ikusmen-organoa zehaztasun handiz deskribatu zuen, islapena eta errefrakzioa aztertu zituen eta hainbat esperimentu egin zituen leiar eta ispiluak erabiliz. Beraren lanaren ondoren, beste sei mende pasatu ziren optikaren arloan aurrerapen berriak egin arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11104
* Multimedia: Ibn al-Haytham / Q11104
# Alhambra (Kalifornia)

Alhambra Kaliforniako hiri bat da. Los Angeles konderrian kokatua dago. 2010ean 83.089 biztanle zituen, 19,8 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Los Angeles konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q752681
* Multimedia: Alhambra, California / Q752681
# Oprisavci

Oprisavci Kroaziako udalerri bat da, Brod-Posavina eskualdean. Azken zentsuaren arabera 1.968 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q738062
* Multimedia: Oprisavci / Q738062
# Oppyko basoko gudua

Oppyko basoko gudua 1917ko ekainak 28an gertatutako gudua izan zen, Lehen Mundu Gerraren testuinguruan, Oppyko herriaren inguruko lurretan. Gudua maiatzean zehar garatutako Arrasko hirugarren guduaren ostean gertatu zen. Basoa 0,4 hektareako tamainakoa zen, eta Alemaniako behaketa-postu asko, metrailadore-habiak eta lubaki-morteroak zituen. 6. armada alemaniarrak Sommeko guduaren ondoren garatutako defentsa sakoneko eta kontraeraso azkarreko taktika berriak erabili zituen. Taktika berrien aplikazioa, nagusiki, apirilaren 9ko hondamendiaren ondoren eman zen, Arraseko bigarren guduaren lehen egunean. Eskarpeko Hirugarren Guduko britainiar erasoa (maiatzak 3-4), Fresnoy-n izan ezik borroka-leku guztietan garaitua izan zen, Kanadako Lehen Dibisioak harrapatu zuena (Maiatzaren 8an berriz galdu zuten). Oppy-n, zehazki, Maiatzaren 3ko erasoa porrot latza izan zen. Eremua Alemaniar Guardiako Erreserbako 1. Dibisioak eta Erreserbako 15. Dibisioak defendatu zuten, ez baitzuten Eingreif (kontraeraso) unitate espezialisten laguntzarik behar.
Ekainaren 28an beste eraso bat izan zen, Lens eta Lille hirien aurkako mehatxu faltsuaren irudia sortzeko asmoz. Erasoa britainiar armadaren 5. dibisioaren 15. brigadak eta 31. dibisioaren 94. brigadak garatu zuten, Gavrelletik Oppyko basoaren iparraldera zihoan frontean. Urakan bonbardaketa baten ondoren, erasoaren helburuak britaniar galera gutxirekin harrapatu ziren, eta alemaniarren kontraerasoak artilleriaren bonbardaketek garaitu zituzten. Aldi berean, Kanadako 4. dibisioak eta britainiar 46. North Midland dibisioak Souchez ibaiaren hegaletik erasotu zuten. 70. muinoan, iparraldean, Kanadako Armadaren eraso baten bitartez Lens inguratzen jarraitzeko operazioak abuztura arte atzeratu ziren, nagusiki artilleria eskasiagatik. Eraso mehatxagarriek ez zuten alemaniarren arreta Flandriatik desbideratzea lortu, hauen artean hamar dibisio 4. Armadara eramatea, 6. armadako agintaritzak britainiarrak Lenserantz erasoaldi bat prestatzen ari zirela zioten arren. Honekin ere, operazioek alemaniarren arreta hegoalderago zegoen fronte frantsesetik desbideratu zuten.
Ekainaren 28ko erasoak Alemaniako lehen lerroa harrapatzea lortu zuen, Gavrelletik Oppyko basora; honekin, britainiarrek 0.8km aurreratzea lortu zuten. Germaniarrak bigarren mailako lubaki batera eta Oppyko herrixkara erretiratu ziren. Britainiarrek Gavrelletik iparraldera lur garaia kontrolatzen zuten, Arleuxko guduan harrapatua, apirilaren 28an. Honela, Oppy herritik zetorren kontraeraso alemaniar bat ezinezkoa izan zen eta britainiarrek uztailaren 4tik 5era finkatu zuten eremua.

## Erreferentzia

* ↑ Bilton, D.. (2005). Oppy Wood. Barnsley: Pen & Sword ISBN 9781844152483..
* ↑ Griffith, Paddy. (1996). Battle tactics of the Western Front: the British Army's art of attack, 1916 - 1918. Yale University Press ISBN 978-0-300-06663-0. (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ Sheldon, Jack. (2008). The German army on Vimy ridge 1914-1917. Pen & sword military ISBN 978-1-84415-680-1. (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5037042
* Multimedia: Capture of Oppy Wood / Q5037042
# Oprimits

Oprimits, Balear Uharteetako musika taldea da. Protesta letra zuzenengatik da ezaguna, ska, hardcore, rock eta batez ere reggaearen erritmoekin nahasturik. Letretan komunikabideen manipulazioa, Europa kapitalista edota militarrak (Cabrerako militarren presentzia) salatzen ditu gogor, eta nazio zapalduen askapena (Herrialde Katalanen batasuna) eta sozialismoa aldarrikatzen du. Influentziak gehienbat Inadaptats eta Brams Herrialde Katalanetako musika taldeak izango lirateke.

## Taldekideak

* Toni Serra: Gitarra eta ahotsa.
* Joan Pomar: Teklatua
* Adrià Pomar: Bateria
* Rafel Barceló: Gitarra
* Llorenç Munar: Tronboia
* Miquel Mas: Tronpeta
* Guillem Mesquida: Baxua

## Diskografia

* Seguirem lluitant (1999), DiscMedi
* Comissió de festa (2002), DiscMedi
* Tolerància Zero (2006), autoeditatua

## Ikus, gainera

* Katalanezko musika
* Ska

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Oprimits taldearen webgunea
* Datuak: Q11939403
# Opritxnina

Opritxnina Ivan IV,a tsarrak, Ivan Izugarriak, zuzenean kontrolatutako lurralde errusiarraren zati bat izan zen 16. mendean.
Lurraldea opritxnik izeneko indar armatu gupidagabe batek zuzentzen zuen, eta indar hori etsai politiko zenbait kontra erabili zuen Ivan tsarrak. Harrezkero opritxnikak polizia politikoen aurrekaritzat hartu izan dira Errusian, eta Opritxinina botere despotiko oso eta ankerraren sinonimo.

## Historia

1565ean Ivan Tsarrak bi zonaldetan banatu zuen Errusia: Zemstxina (=Lurraldea), eta Opritxnina (= Apartekoa). Zemstxina ohiko erakunde aristokratikoen kontrolpean geratu zen, bereziki boiardoen Duma edo asanbladaren mendean. Opritxnina berriz aginpide zuzeneko lurtzat hartu zuen Ivanek, eta bere gortea ere Moskutik eskualde berriko Vologda hirira eraman zuen.
Opritxninako opritxnik indarrak erabili zituen Ivanek boiardoen kontrako bere politiketan, eta baita Novgorod hirian bere kontrako konspirazioa izan zela jakin zuenean, hiri hartan sarraskia eragiteko.
Opritxnina kontrolpean izateak zentzu ekonomikoa ere bazuen, ipar-ekialderantz Siberiarekin lotzen zuten bideak kontrolatzen zituelako, eta hori funtsezkoa zen garaiko negozio handiarentzat: larruen inportazio eta esportazioa. Era berean, esportaziorako Itsaso Zuriko Arkhangelsk iparraldeko kaia ere Opritxninan zegoen, eta hori zen bidea larruak Europara ontziz bidaltzeko. Era berean Opritxnina iparraldekoak esklabe edo barrendegi bat zeukan ekialderago, Kazandik Siberiara bidean, Stroganov lurraldeak; eta hori ere Siberiako merkataritzaren kontrolerako zen.
Dena dela, sistemak urte gutxi iraun zuen, eta Krimeako khanerri tatariarren inbasio baten ondoren, Opritxnina ezabatu zuen Ivanek 1572an.

## Erreferentziak

* ↑ Walter Leitsch. "Russo-Polish Confrontation" in Taras Hunczak, ed. "Russian Imperialism". Rutgers University Press. 1974, p.140.
* 1 2 kamilkazani. (2022-02-25). «How did Russia get so big?» Why is Russia so big? (Noiz kontsultatua: 2022-02-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q611162
* Multimedia: Oprichniki / Q611162
# Oprișor

Oprișor Errumaniako udalerri bat da, Mehedinți konderrian. 1.681 biztanle ditu, 70,49 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Oprișor $^{(en)}$ Prisăceaua $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12725008
# Oprtalj

Oprtalj Kroaziako udalerri bat da, Istria eskualdean. Azken zentsuaren arabera 748 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1013171
* Multimedia: Oprtalj / Q1013171
# Ops

Ops (latinez, ugaritasuna), erromatar mitologian, sabinar jatorriko lurreko eta emankortasunaren jainkosa bat zen. Bere senarra Saturno zen, urrezko garaiko errege eskuzabala. Saturno Kronosekin identifikatzen zen bezala, Ops Rearekin identifikatzen zen, Kronosen emaztea. Bere estatua eta txanponetan, Ops eserita irudikatzen zen, jainko/sa ktonikoekin ohi zen bezala, eta, ezaugarri nagusi bezala, zetru bat edo galburu bat eusten zuen.
Garaiko idazki latindarretan, izendatzaile singularra (Ops), ez da erabiltzen, egile klasikoek, soilik Opis forma erabiltzen dutelarik. Festoren arabera (203:19) "Ops Saturnoren emaztea zela esaten zen. Berarekin, lurra izendatzen zen, lurretik banatzen ditu ondasun guztiak gizakien artean" (Opis dicta est coniux Saturni per quam uolerunt terram significare, quia omnes opes humano generi terra tribuit). Ops hitz latindarrak, "aberastasuna", "ondasunak", "ugaritasuna" esan nahi du. Opusekin ere lotuta dago, "lana" esan nahi duena, bereziki "lurra landu", "erein" zentzuan. Ekintza hauek, sakratutzat hartzen ziren, eta, sarri, erlijio errituekin laguntzen ziren, Ops eta Konsus bezalako jainko/sa ktonikoen borondate ona lortzeko asmoz. Ops, sanskritozko ápnasekin, ere lotua dago, "ondasunak" edo "jabetza" esan nahi duena.
Opsen gurtza (mitikoki), sabinarren errege zen Tatiok ezarri zuen. Ops, laster bihurtu zen aberastasuna, ugaritasuna eta oparotasunaren patroi, pertsona mailan zein nazio mailan. Opsek, tenplu ospetsu bat zuen kapitolioko hirukoan. Jatorrian, bere omenezko jai bat ospatzen zen abuztuak 10ean. Horri, abenduak 19an (batzuen arabera hilabete bereko 9an) ospatzen zen Opalia gehitzen zitzaion. Abuztuak 25ean, Opikonsibia ospatzen zen. Beti Konsusekin lotua, Ops, berarekin batera ohoratzen zen Opalia eta Opikonsibian. Jai hauek, Konsusen omenez, Konsualia ere deitzen ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q859392
* Multimedia: Ops / Q859392
# Amildegi (geologia)

Amildegia, halaber barga, erroitza, baxa (Zub.) edo botxua (Zub.), malda bertikal malkartsua duen eraketa geografikoa da. Amildegiak mendi, faila edo ibai ertzetan aurki daitezke. Batez ere itsasbazterrean uhinen jardunaren ondorioz sortu denari labarra esaten zaio. Taula formako kostaldeko labar batek tamaina oso handia hartzen duenean, itsaslabar izena hartzen du.
Amildegiak, atmosferaren akzioak eragindako higadurari erresistenteak diren arrokez osatuta egoten dira, oro har arroka sedimentarioak, limonita, hareharria, dolomita edo kareharria, baina arroka igneoak ere aurki daitezke eraketa hauetan, basaltoa eta granitoa kasu.
Malkar bat, amildegi mota berezi bat da, faila tektoniko baten mugimenduagatik edo luizi baten ondorioz eratua. Amildegi gehienak, euren oinean, maldan amaitzen dira; gune idorretan edo amildegi handien azpian, ezponda, orohar, erauzitako arroka metaketa bat da, toki hezeagoetan, ezpondako arrokak, hezetasunak trinkotutako lur geruza batez estaliak geratzen diren bitartean, lurzoru bat eratuz.
Amildegi askok, urjauziak eta oinean zulatutako leizeak ere badituzte. Batzuetan, amildegiak, gailur baten amaieran amaitzen dira, harri egitura bereziak eratuz.
Munduko handientzat hartzen den amildegia, Torres del Trangoko ekialdeko aurpegia da, Pakistango Karakorum mendilerroan, 1.340 metroko altuerarekin, kostaldeko amildegirik handiena, 1.010 metrorekin, Hawaii uharteetako Kaulapapan dagoen bitartean.
Europako handiena Irlandan dago, Slieve League izena du eta 601 metroko altuerara iristen den itsaslabarra da.

## Ikus, gainera

* Itsaslabar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107679
* Multimedia: Cliffs / Q107679