OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Theobald Wolfe Tone

Theobald Wolfe Tone, arrunki Wolfe Tone deitua (Dublin, Irlanda, 1763ko ekainaren 20a - †1798ko azaroaren 19a), Society of United Irishmen ("Irlandar Batuen Elkartea") erakundearen buru izan zen, gainera irlandar abertzale garrantzitsua izan zen eta Irlandar Errepublikanismoaren aitatzat jotzen da.
Irlandako Elizako kide zen protestante baten seme izanik Zuzenbidea ikasi zuen Dublingo Trinity College unibertsitatean.
1789an abokatu lanbidean jarduteko onartua izan zen, baina lanbide honetan denbora gutxiz aritu zen. 1791an Irlandar Batuen Elkartea (Society of United Irishmen) sortu zuen, erakunde honetako kideak, nagusiki protestanteak, irlandar askatasunaren alde borrokatzeari ekin ziotelarik.
1798an Wolfe Tone bera eta Bompard almirantearen agintepean zeuden 3.000 gizonekin bat britainiarren aurka jazarri eta 1798ko Irlandako matxinada jazo zen. Britainiar itsasuntzi eskuadroi batek euren itsasuntziak Lough Swillyen hondoratu eta Wolfe Tone preso hartu zuten. Dublinera eramana izan zen, han epaitu, zigortu eta heriotzera kondenatua izan zen, halere 1798ko azaroaren 19an bere exekuzioa baino lehen bere buruaz beste egin zuen.

## Ikus gainera

* 1798ko Irlandako matxinada
* James Napper Tandy
* Irlandar Batuen Elkartea
* Datuak: Q437962
* Multimedia: Wolfe Tone / Q437962
# Theobald von Bethmann Hollweg

Theobald Theodor Friedrich Alfred von Bethmann-Hollweg (Hohenfinow, Prusiako Erresuma, 1856ko azaroaren 29, Hohenfinow, Alemania, 1921eko urtarrilaren 1a) alemaniar politikaria izan zen. Alemaniako kantzilerra izan zen 1909tik 1917ra. 1899an Brandenburgoko Probintziako presidentea izendatu zuten. 1905tik 1907ra Prusiako Barne ministroa eta 1907tik 1909ra Alemaniako Inperioko Barne Idazkaria izan zen. 1909an Bernhard von Bülow oinordekoa izan zen Kantzelaritzan. Détentek politika bat egin zuen Britainia Handiarekin, baina porrot egin zuen Alfred von Tirpitz itsas ministroaren oposizioagatik. 1914an Austria baldintzarik gabe babestu zuen eta Alemania zuzendu zuen Lehen Mundu Gerran, 1917an, kargutik kendu zuten arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q77113
* Multimedia: Theobald von Bethmann Hollweg / Q77113
# Theo van Doesburg

Theo van Doesburg (Utrecht, 1883ko abuztuaren 30a - Davos, 1931ko martxoaren 7a) herbeheretar margolari, olerkari eta arkitektoa izan zen. De Stijl taldearen sortzailea eta liderra izan zen.
Christian Emil Marie Küpper jaioa, eta Theodorus Doesburg bere aitaordea zen.
Bere lehen erakusketa 1908an izan zen eta 1912tik aldizkarietan idatzi zuen. Hasieran bere eragin nagusia Van Gogh izan zen. 1913an Kandinskyren Rückblicke irakurri zuen eta estilo espiritualago batera aldatu zen. 1915ean, Mondrianen obra ezagutu zuen, eta margolaritzako bere ideala ikusi zuen: errealitatearen abstrakzio osoa. Handik gutxira, De Stijl aldizkaria sortu zuten Bart van der Leck, Anthony Kok, Vilmos Huszár eta Jacobus Oud artistekin batera. Van Doesburg izan zen mugimenduaren enbaxadorea eta Weimarrera bidaiatu zuen zabaltzeko.
1923an Parisera joan zen eta 1924an Piet Mondrianekin hautsi zuen. 1929an adiskidetu egin ziren.
Van Doesburgek beste jarduera batzuk ere egin zituen. Artistentzako etxeak diseinatu zituen, Estrasburgoko Aubette eraikinerako dekorazioa diseinatu zuen Hans Arp eta Sophie Taueber-Arpekin batera eta Arteen Nazioarteko Erakunde baten aitzindaria izan zen El Lissitzky eta Kurt Schwittersekin batera. Dada mugimenduarekin ere harremana izan zuen eta dada poesia argitaratu zuen.

## Iruditegia

* Theo van Doesburg, Composition in Gray (Rag-time), 1919
* Girl with Ranunculus, 1914
* Artista Aurreratuen Nazioarteko Taldeko kideak, Düsseldorf, 1922
* Composition décentralisée, 1924
* “Cinébal” Aubette berreraikitzea, Etrasburgon
* Bonset zig-zag
* Woman in Landscape
* Self-portrait with hat, 1906
* Self-portrait (1915)
* Composition, 1915
* Composition I
* Neoplastizismo: Composition VII (the three graces), 1917
* Counter composition XIII, 1929
* Card players, 1916–1917
* Composition with window with coloured glass III
* Tree
* Abstract portrait
* Mouvement héroïque
* De Stijl taldeko kideak, 1917–1927

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160422
* Multimedia: Theo van Doesburg / Q160422
# Theo Willems

Theo Willems (Uden, 1891ko otsailaren 22a - Gemert-Bakel, 1960ko apirilaren 12a) arkularia zen. Herbehereak ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Theo Willems

## Kanpo estekak

* Datuak: Q935096
# Tigre Lilitxo

Tigre Lilitxo (ingelesez: Tiger Lily) James Matthew Barrie idazleak Peter and Wendy ('Peter eta Wendy') eleberrian sortutako pertsonaia da.
Tigre Lilitxo azalgorrien printzesa zen eta Sekula Betiko Lurraldean bizi zen. Peter Panekin maiteminduta zegoenez, Txilintxo eta Wendyrekin jeloskor zegoen. Kako-oker kapitainak ia hil egin zuen, baina Peter Panek salbatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14907269
* Multimedia: Tiger Lily / Q14907269
# Tigre (jakia)

Tigrea edota Muskuilu beteak Euskal gastronomiako ohiko plater bat da. Berez, Espainiako Galizian autonomia erkidegoan jatorria omen du, Madril aldean ere ohiko platera da. Hainbat osagaiez beteriko muskuilu azalez osatua dago, ohikoena muskuilu berberen haragia, tipula, baratxuria, ogi xigortua, arrautza egosiz eta bexamelez osaturiko orea izan ohi da.
Euskal Herrian tabernetako barretan pintxoekin batera eskuragai nahiz bazkari eta afarietan sarrera moduan zerbitzatzen dira. Ardo zuri edo garagardoz lagundurik jaten da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6146843
# Tigre Zuria

Tigre Zuria (txineraz: 白虎, pinyineraz: Báihǔ ), txineraz Baihu izenez ezagutzen dena, Txinako konstelazioetako lau ikurretako bat da. Batzuetan, Mendebaldeko Tigre Zuria deitzen zaio (西方白虎). Mendebaldea adierazten du norabideari eta udazkeneko urtaroari dagokionez. Byakko izenez ezagutzen da japonieraz, eta Baekho koreeraz.

## Zazpi Jauregi

Beste hiru sinboloekin bezala, zazpi jauregi astrologiko daude (Ilargiaren posizioak) Tigre Zuriaren barruan. Izenak eta izar determinatzaileak hauek dira:
| Jauregia zk. | Izena (pinyin) | Itzulpena | Izar determinatzailea |
| 15 | 奎(Kuí) | Hankak | Eta Andromedae |
| 16 | 婁(Lou) | Lotura | Beta Arietis |
| 17 | 胃(Wèi) | Urdaila | 35 Arietis |
| 18 | 昴(Mǎo) | Buru Iletsua | Altzione |
| 19 | 畢(Bì) | Sarea | Ain |
| 20 | 觜(Zī) | Dortoka Mokoa | Meissa |
| 21 | 參(Shēn) | Hiru Izarrak | Alnitak |

## Jatorria

Txinako kulturan, tigrea piztien erregea da, eta, bere kopetan, 王 sinboloarekin (pinyineraz wang, literalki errege) aurkeztu da mendeetan zehar. Kondairaren arabera, tigrearen buztana zuritu egingo zen 500 urte betetzerakoan. Horrela, tigre zuria izaki mitologiko moduko bat bihurtu zen. Enperadoreak erabateko bertutez gobernatzen zuenean edo mundu osoan bakea zegoenean bakarrik agertuko zela Tigre zuria esaten zen. Wu Xing-en teorian kolore zuriak mendebaldea ere adierazten duenez, Tigre Zuria Mendebaldeko zaindari mitologiko bihurtu zen.

## Gurtza

Han dinastiaren garaian, Tigre Zuriaren Jainkoa gurtzeko ohitura zaharra zegoen Huiji-n (Zhejiang-en) ilargiaren lehen hilaren 14an Baihu tenpluan, Weiyang-eko lau tenpluetako batean. Testu-ikerketen arabera, tigre zuriaren gurtza antzinako Qiang Rong herrietan agertzen da. Gaur egun, Txinako Yi, Bai, Buyi eta Tujia nazionalitateek, oraindik ere, tigre zuriari «gure» arbaso deitzen diote, bere buruari «Liba» eta «Baidi Tianwang» deituz, Tigre Zuriaren izarra mundura jaitsi eta zazpi gizon eta emakume jaio zirela uste baitute.
Txinako artean, tigre zuria herensugearekin batera agertzen da maiz. Tigre zuriak boterea eta armada sinbolizatzen ditu. Hori dela eta, antzinako tigre zuriari izena ematen dioten gauza asko gai militarrekin lotuta daude, hala nola antzinako armadako tigre zuriaren bandera eta armada agindu dezakeen ikurra.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Baird, Merrily C. (2001). Symbols of Japan: Thematic Motifs in Art and Design. Random House Incorporated, 141 or. ISBN 9780847823611..
* ↑ (Ingelesez) Pratt, Keith L; Rutt, Richard; Hoare, James. (1999). Korea: A Historical and Cultural Dictionary. Curzon Press, 372 or. ISBN 9780700704637..
* ↑ The Chinese Sky. International Dunhuang Project.

## Ikus, gainera

* Feng shui
* I Ching

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1072455
* Multimedia: White Tiger (Chinese mythology) / Q1072455
# Tigre ehizan

Tigre ehizan Aingeru Epaltzak idatzitako eleberri historikoa da, 1996an argitaratua.
Lanak 1997an Euskadi Literatura Saria, euskarazko literatura modalitatean, irabazi zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Mundu oso bat adieraz lezake egun baten kontaketak. Bi mundu elkartze ditu hemen 1944ko abuztuaren 7ak. Bi mundu, eta 36ko gerrak desegindako familia bat: aita, Martin, Venezuelako oihanean dabil lanean, eta giza haragiarekin zaletu den tigre baten ehizan abiatu da gaur; semea, Martintxo, Lapurdiko Larresoron bizi da gainerako senideekin aterbeturik, eta tanke nazien joan-etorriak zaintzen ditu bere lagunekin batera, jakin gabe.

## Erreferentziak

* ↑ FNACen webgunea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20493066
# Tigre ibaia (Marañón)

Tigre ibaia Peruko ibai bat da, Marañón ibaiaren ibaiadar bat, Loreto departamenduaren amazoniar lurraldea zeharkatzen duena. 600 kilometro inguruko luzera du eta bere ahotik 200 kilometrotan zehar da nabigagarria.
Tigre ibaia Peruko Amazoniako lautadan dago, Amazonas ibaiaren ezkerraldeko ibarrean, Marañón ibaia eta Napo ibaiaren artean. Cunambo eta Pintoyacu ekuatoriar ibaien elkargunean jaiotzen da, Ekuador eta Peruren arteko mugan, Puerto Cunambon. Bere ahoa Ucayali ibaia Amazonasekin elkartzen den tokitik 65 kilometro mendebaldera dago. Tigre ibaiagandik mendebaldera jarraituta Parinari ibaia, Chambira ibaia eta Nucuray ibaia daude, hirurak behe lurretako ibai laburrak, Nanay ibaiaren antzeko erregimena dutenak.
Bere ibaiadarrik garrantzitsuenak Tangarana ibaia ezkerretik eta Corrientes ibaia (Tigre) (448 kilometroko luzera duena) eskuinetik dira. Bere ibarretan ia ez dago inongo asentamendurik, jada aipaturiko Puerto Cunambo izan ezik ibaiaren hasieran, eta Puesto Avanzado Gonzalez Suárez, Leoncio Prado, Pucaurco (Tangarana ibaiaren itsasoratzean) eta Intutu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1636709
* Multimedia: Tigre River / Q1636709
# Tigre siberiar

Tigre siberiarra (Panthera tigris altaica) Felidae familiako eta tigre espeziearen azpiespeziea da.

## Hedapen geografikoa

Nahiz eta lehen Asiako mendebaldean zein erdialdean eta Errusiako ekialdean zehar bizi, orain siberiako ekialdean dagoen Amur eta Ussuri ibaien arteko eskualdean, Errusia eta Txinaren arteko mugan —Primorieko eta Jabarovskeko kraietan, hain zuzen ere— baino ez da bizi, eta babestuta dago han.

## Ezaugarri fisikoak

Tigrearen zortzi azpiespezietatik, Siberiar tigrea Bengalako tigrearekin batera, handiena da, bai eta felido handiena ere: badira 300 kilogramoko espezimenak (nahiz eta batez besteko pisua 220-250 kg izan arretan, 130-160 kg emeetan).
107-120 cm altu izan daiteke (Bengalakoa baino 10 zentimetro altuagoa), eta 200-250 cm-ko luzera du, luzera horri 90-100 cm-ko buztana erantsi behar zaio.

## Elikadura eta ehiza

Tigre hau beste harrapari handien artean bizi da, otso, Amur-eko lehoinabar (bertako espeziea), jatun eta hartzekin batera, besteak beste. Esan beharra dago bere habitateko superharraparia dela eta lehian dauden beste harrapari horiek ehizatu, hil eta jateko gai dela.
Haren harrapakin nagusien artean tamaina handiko ungulatuak eta zerbidoak daude, adibidez, basurdeak, oreinak, japoniar sikak eta altzeak.

## Iraute egoera eta arriskuak

Tigre azpiespezie hau arriskuan sailkatuta dago IUCN-ren arabera, eta egun, bere habitatean 500 tigre inguru bizi direla uste da.
Duela 15 urte, azpiespezie hau desagertzera kondenatua zegoela pentsatzen zen, Amurreko lehoinabarra bere lehengusu txikiagoa bezala, kopuru urria zela eta. Dena den, lehoinabarra eta siberiar tigrea babesteko jarri ziren mekanismo guztiak direla eta, 15 urte hauetan tigre hauen kopurua izugarri hazi da aurreikuspen txar guztien gainetik, eta gaur egun, kopurua orekatu baino gehiago hazten jarraitzen duela esan dezakegu, iragarritako iraungitzetik behin betiko irteteko.
Dena den, gaur egungo arrisku nagusiak gizakiarengandik hurbilegi egotea, eta oro har, gizakiak tigrearen habitatean esku hartzea dira oraindik ere. Baita legez kanpoko ehiztariak ere, animalien bizirautearen aldeko mugimendua eta teknikak aurreratzen doazen heinean, legez kanpoko ehiztarienak ere beste horrenbeste aurreratzen direlako borroka amaigabe horretan.
2009an egindako ikerketa genetikoen arabera, desagertua den kaspiar tigrearen azpiespezie bera da.

## Erreferentziak

* ↑ Tigers.ca
* ↑ Driscoll, Carlos A.; Yamaguchi, Nobuyuki; Bar-Gal, Gila Kahila; Roca, Alfred L.; Luo, Shujin; eta beste (2009): «Mitochondrial Phylogeography Illuminates the Origin of the Extinct Caspian Tiger and Its Relationship to the Amur Tiger». PLoS ONE 4(1): e4125. doi:10.1371/journal.pone.0004125.

## Kanpo estekak

* Siberiako tigreari buruzko bideoa
* Datuak: Q69581
* Multimedia: Panthera tigris altaica / Q69581
* Espezieak: Panthera tigris altaica
# Tigre (Buenos Aires)

Tigre Buenos Aires probintziako (Argentina) hiria da, Buenos Aires Handiaren iparraldean dagoena, 28 km (17 mi) Buenos Aires hiriaren iparraldean. Tigre Parana deltan dago, eta asteburuko eta helmuga turistikoa da, autobus eta tren zerbitzuekin irits daitekeena, kostaldeko tren panoramikoa barne. Tigre partidoaren hiri nagusia eta egoitza da.
Hainbat erreka eta ibaik sortutako uharte batean dago hiria eta 1820an sortu zen, uholdeek inguruko beste asentamendu batzuk suntsitu ondoren, orduan Partido de las Conchas izenarekin ezagutzen zena.
Inguruaren izena bere hasierako urteetan batzuetan ehizatzen ziren "tigreetatik" edo jaguarretatik dator. Lurra lantzera etorri ziren europarrek ezarri zuten eremua lehenik, eta portua Delta zerbitzurako garatu zen eta deltatik fruta eta egurra Paraná ibaian gora eramateko. Tigrea zura prozesatzeko portu garrantzitsua da oraindik.

## Irudi galeria

* Tigre Itsasontzi Geltokia
* Mitre trenbideko Tigre geltokia
* Fruta Merkatua 1902an
* Tigre geltokia, barruan
* Tigre geltokia, kanpoaldean
* Tigre ibaia
* Argentinako Arraun Elkartea
* Buenos Aires Arraun Elkartea
* Atrakatutako "Interisleña" itsasontziak
* La Marina Arraun Elkartea
* Itsasontzi Geltokia ibaian zehar
* Tren geltokia, c. 1900. urtea
* Sarmiento estatua Itsasontzi Geltokian
* Tigre Arte Museoa ("Museo de Arte Tigre")

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54106
* Multimedia: Tigre / Q54106
# Tigre operazioa

Tigre operazioa, Bigarren Mundu Gerran zehar, Mendebaldeko Frontean, Erresuma Batuan hegoaldeko kostaldean burututako bi ariketa militarrek jasotako kode izendapena da.
* Datuak: Q2748496
* Multimedia: Exercise Tiger / Q2748496
# Txileko Unibertsitatea

Txileko Unibertsitatea herrialde honetako lehen unibertsitate errepublikarra da. Txileko Estatuak 1842ko irailaren 17an ezarri zuen, horrela San Felipe Unibertsitate Koloniala ordezkatuz. Historia aberatsaren jabea, modu erabakigarrian lagundu du bere herrialdeko kulturan sortu zenetik gaur arte. 1968ko Unibertsitate Erreformatik eta 1981eko erregionalizazio prozesutik, Txileko Estatuko Unibertsitateen Partzuergoaren 16 unibertsitateetako bat da. Bere etxe nagusia Santiago hirian dago eta Bello etxea bezala ezagutzen da, bere lehen errektorearen omenez, Andrés Bello Venezuela-Txileko humanista ospetsuaren omenez. Graduko 24.000 ikasle baino gehiagorekin eta 6.000 graduondoko ikasleekin (2009), Santiagoko 13 campusetan banatuta dago. Unibertsitate konplexutzat jotzen da, jakintza arlo guztietako ikasketa akademikoak baititu, Txileko ikerketa zientifikoaren zentro nagusia izanik, argitalpen zientifiko guztien (ISI) % 37 biltzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Fuentes documentales y bibliográficas para el estudio de la historia de Chile. Capítulo III: "La Universidad de Chile 1842 – 1879". 1. La ley orgánica de 1842 www.uchile.cl

## Kanpoko estekak

* Txileko Unibertsitatea
* Datuak: Q232141
* Multimedia: Universidad de Chile / Q232141
# Txileko errugbi selekzioa

Txileko errugbi selekzioa Txileren ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. 1936an sortua, 2023an sailkatu zen aurreneko aldiz Munduko Errugbi Kopan parte hartzeko.

## Palmaresa
### Munduko Errugbi Txapelketa

Honako hauek dira Munduko Errugbi Txapelketan izandako emaitzak:

### Hego Amerikako Txapelketa

* Txapelduna (1): 2015.
* Txapeldunodea (11): 1958, 1961, 1967, 1969, 1971, 1975, 1981, 2011, 2016, 2017, 2020

## Erreferentziak

* ↑ Pengelly, Martin. Chile upset USA in Colorado to secure first ever Rugby World Cup place. theguardian.com (Noiz kontsultatua: 2023-3-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q334657
* Multimedia: Chile national rugby union team / Q334657
# Txileko Liburutegi Nazionala

Txileko Liburutegi Nazionala (gaztelaniaz: Biblioteca Nacional de Chile) herrialdeko zentro bibliografiko nagusia da. 1813ko abuztuaren 19an sortu zuten eta Santiago hirian du egoitza. Alameda (Avenida Libertador General Bernardo O 'Higgins) 651 zenbakian dago, eta Santiagoko metroaren Santa Luzia geltokiaren «A» irteerarekin mugakidea da.
1813an hasi zen, eta 1818 eta 1823 artean gero, San Felipe Unibertsitateko gela batean jardun zuen, gerora Santiagoko Udal Antzokia eraikiko zen lurretan. Hamar urte geroago, 1823rako, Bandera eta Konpainia kaleen hegoaldeko ekialdeko izkinan kokatu zen, 1805ean José María Aterok eraikitako eraikin batean, Joaquín Toescaren diseinuetan oinarritua, Real Aduana ohiaren egoitza izandakoa eta gaur egun Txileko Arte Precolombinoko Museoa hartzen duena.
1839an ordenatu bazen ere, 1843an, Francisco García Huidobroren zuzendaritzapean, Liburutegia Bandera eta Katedrala kaleen hegoaldeko mendebaldeko izkinara lekualdatu zen, bi solairuko adobezko eraikin batera, bereziki helburu horietarako eraikia. 1886an, Kontsulatuaren Errege Auzitegiaren eraikin zaharrera mugitu zen, Juan José de Goycooleak diseinatua 1807 inguruan, Bandera con Compañiaren izkinan, non 1810eko irailaren 18ko Santiagoko kabildoa garatu zen eta gaur egun Justizia Auzitegiak dauden. Azkenik, 1913an, Estatuak moja klaratarren komentuko lursaila erosi zuen, non 1925ean ordutik dagoen eraikina eraikitzen amaitu zen.

## Historia

Liburutegi Nazionala José Miguel Carrera politikari eta militarraren agindupean sortu zen, eta Txileko Errepublika sortu berrian beste erakunde batzuk ere sortu zituen, hala nola Institutu Nazionala, bere izena daramana, eta Granadarien Eskola, Eskola Militarraren aurrekoa.
Institutu Nazionalaren irekiera-ekitaldian, 1813ko abuztuaren 10ean, Mariano Egaña Barne idazkariak, botere exekutiboaren ordezkari gisa, hitzaldi bat eman zuen, Liburutegi Nazionalaren sorreraren berri emanez, honela:
«Herritar guztiak: herri honetako baliabide urrien gainetik dagoen liburutegi handi bat ireki du Gobernuak zuen ilustraziorako laguntza guztiekin: maita ezazue, aprobetxatu han gure nagusiek jakin zutena eta gure mendeak aurrera egiten duena. Artistak eta naturalistak: han ere lanbide, arte eta zientzietarako modeloak, makinak eta tresnak izango dituzue .» «Liburutegi Nazionalaren lehen urteak (1813-1824 )», 15 – 18. or.
Egañak esandakoa gorabehera, Liburutegi Nazionala ez zen erakunde independente gisa existitzen, eta, Institutu Nazionalak ez bezala, ez zen ireki ahal izateko aurretiazko lanik egin. Horregatik, beren-beregi sortu behar izan zen, eta horren ondorio izan zen Liburutegiaren sorrerako Proklaman, zeina 1813ko abuztuaren 19an argitaratu baitzen Araucano Monitorean — Jaurlaritzaren egunkari ofizialean —. Francisco Antonio Pérez, Agustín de Eyzaguirre eta Juan Egañak sinatu zuten, eta bertan herritar guztiei dei egiten zitzaien liburuak ematera, formala egiten laguntzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2901485
* Multimedia: Biblioteca Nacional de Chile / Q2901485
# Txileko bandera

Txileko bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 2:3 |
| Erabakia | 1817 |
| Koloreak | Urdina Zuria Gorria |
Txileko bandera 1817ko urriaren 18an erabaki zen. Izar bakartia izenaz ere ezagutzen da. Bi errenkadaz osatuta dago: goikoa urdina eta zuria da eta behekoa, gorria. Koadro urdinaren barruan bost puntatako izar zuri bat dauka.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160872
* Multimedia: National flag of Chile / Q160872
# Txileko dortsala

Txileko dortsala edo Txileko mendebaldeko altxaera ozeano dortsal edo urpeko mendilerro bat da, Ozeano Barearen hegoaldean dagoena. Ekialdeko Ozeano Bareko dortsal handiaren adar bezala agertzen da, Pazko uhartearen hegoaldean, Nazcako dortsala abiatzen den eremu berean. Sigi-sagan hedatzen da, hego-ekialderantz, 3500 kilometroko hedaduratik, eta, beraz, bi plaka tektonikoren arteko muga bezala jarduten du: Nazcako plaka, dortsalaren iparraldean, eta Antartikako plaka, hegoaldean. Altxamendua Hego Amerikako kostaldearen inguruetaraino iristen da, Taitaoko penintsularen parean Peru-Txiletako itsas hobian galduz. Han -non hiru plaka dauden (Nazca, Antartika eta Hego Amerika) - dortsala subdukzioan sartzen da Hego Amerikako plakaren azpian..

## Erreferentziak

* ↑ Errázuriz, Ana María. (1998). Manual de geografía de Chile. Santiago: Andres Bello, 118-119 or..
* ↑ (Ingelesez) Russo, R.M.; Vandecar, John C.; Comte, Diana; Mocanu, Victor I.; Gallego, Alejandro; Murdie, Ruth E.. (2010). 10.1130/GSATG61A.1 «Subduction of the Chile Ridge: Upper mantle structure and flow» GSA Today (4).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q603531
# Txileko Kantagintza Berria

Txileko kantagintza berria mugimendu kultural eta sozial txiletarra izan zen, 1960ko hamarkadan garatu zena formalki, hurrengoaren lehen erdira arte. Oso errotuta egon zen Eduardo Frei Montalva demokratakristauaren gobernutik (1964) Batasun Popularraren amaieraraino. Militarrek Salvador Allende presidente sozialista agintetik kendu zutenean, 1973an, kantagintzaren ordezkari asko erbestera joan behar izan ziren, eta atzerrian haien musika-karrerekin jarraitu zuten. Mugimenduaren hedapenean erabakigarria izan zen Ricardo García irrati gizon eta kultur kudeatzailearen parte-hartzea.

## Txileko kantagintza berriaren partaideak

Hemen ezagunenak bakarrik jaso dira:
* Violeta Parra
* Víctor Jara
* Inti-Illimani
* Quilapayún
* Congreso
* Los Jaivas
* Illapu
* Barroco Andino
* Patricio Manns
* Luis Advis
* Héctor Pavez
* Horacio Salinas
* Pedro Yáñez
* Quelentaro
* Rolando Alarcón
* Tito Fernández
* Payo Grondona
* Sergio Ortega
* Ángel Parra
* Isabel Parra
* Osvaldo Rodríguez Musso
* Tiemponuevo
* Cuncumén
* Trío Lonqui
* Kiko Álvarez

## Erreferentziak

* ↑ https://www.musicapopular.cl/generos/nueva-cancion-chilena/
* ↑ https://www.musicapopular.cl/artista/ricardo-garcia/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Txileko Kantagintza Berria Memoria Chilena webgunean.
* (Gaztelaniaz):Txileko Kantagintza Berria.
* Datuak: Q3879286