OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Martin van Steen

Martin van Steen (Oosterhout, 1969ko irailaren 8) herbehereetar txirrindulari ohia da.

## Palmares

1992
* Volta Limburg Classic
* Teleflex Tour
* 2. Valoniako Tourrean eta etapa bat
1993
* Ronde van Overijssel
* Milk Raceko etapa bat
* 3. Hasselt-Spa-Hasselten
2001
* Omloop van het Waasland
2002
* Liejako Itzuliko etapa bat

## Kanpo estekak

Martin van Steen - ProCyclingStats
* Datuak: Q2545949
# Martin konderria (Kentucky)

Martin konderria (ingelesez: Martin County) Kentuckyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Inez da. 2010eko zentsuaren arabera 12.929 biztanle zituen, Martin kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Martin konderriak 597,25 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,57 ura dira. Beste 594,67 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,65 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 12.929 pertsonetatik 11.921 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 388 dira. 882 beltzak edo afroamerikarrak. 44 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 22 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 60 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q503521
* Multimedia: Martin County, Kentucky / Q503521
# Martin konderria (Minnesota)

Martin konderria (ingelesez: Martin County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fairmont da. 2010eko zentsuaren arabera 20.840 biztanle zituen, Martin kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Martin konderriak 1.889,59 kilometro koadro ditu. Horietatik 44,62 ura dira. Beste 1.844,97 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,03 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 20.840 pertsonetatik 20.510 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 744 dira. 62 beltzak edo afroamerikarrak. 54 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 103 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 102 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q284439
* Multimedia: Martin County, Minnesota / Q284439
# Martin nad Žitavou

Martin nad Žitavou Eslovakiako udalerri bat da, Zlaté Moravceko barrutian kokatuta. 4,33 km²ko azalera du eta 526 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1272. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q649550
* Multimedia: Martin nad Žitavou / Q649550
# Martin udalerria, Crawford konderria (Illinois)

Martin udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Crawford konderrian. Azken zentsuaren arabera 504 biztanle zituen, 42.53 milia karratu (110.2 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Martin udalerrian 162 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 28.337 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6776759
# Menna Elfyn

Menna Elfyn (Swansea, 1951-) galeserazko idazlea da, antzerkia, zutabegintza eta batez ere poesia hizkuntza hartan egiten duen gaur egungo ezagunena. Egun, Trinity University-ko Sormenezko Idazketako Masterreko irakaslea eta Swanseako Unibertsitateko partaidea da.
Menna Elfyn kymruera (galesera) mintzatzen zuen familia batean jaio zen, Kymru Herriko meatze-haran batean. Ingelesa eskolan ikasi zuen. Aita eliza protestanteko artzaina zen, eta Mennak haren liburutegian topatutako Biblia eta bereziki Salmoen eragina eduki zuen.

## Murmurioa

2016ko udazkenean Maiatz argitaletxeak haren Murmurioa poema liburuaren kymruera - euskara edizio elebiduna argitaratu zuen Cyfnewidfa Lên Cymru - Wales Literature Exchange erakundeak diruz lagunduta.
Hau da olerkari kymruarraren lanetarik bat euskaratzen den lehen aldia. Eli Tolaretxipik eta Arantza Fernandezek itzulitako poemen artean, erreferentzia historikoak dituzten hainbat poema daude. Dwrs yn Epynt (Epynteko atea) poema 1940ko gerra gertakari bati buruz mintzo da: Gerrako Departamentuak Epynt inguruak jendez hustea erabaki zuen bertan britainiar armadak artilleria ariketak egin zitzan, gaur egun oraindik saminez gogoratzen den gertaera bat. Bestalde, Catrin Glyndŵr poema sortak izen bereko galestar printzesa bahitua gogoratzen dute. Erdi Aroan, Kymru eta Ingalaterraren arteko borroken ondorioz, ingelesek Catrin Owen Glyndŵr (Galesko Printze titulua ukan zuen azken kymrutarraren alaba) bahitu zuten haren hiru seme-alabekin batera, eta Londresko Dorrean preso eduki 1413an hil zen arte.
Menna Elfyn-ek beste olerkari batzuk ere omentzen ditu bere poemetan, besteak beste, Lynette Roberts eta Waldo Williams.

## Bibliografia aukeratua

* Mwyara (Gwasg Gomer, 1976)
* Stafelloedd Aros (Gwasg Gomer, 1978)
* Tro’r Haul Arno (Gwasg Gomer, 1981)
* Mynd Lawr i’r Nefoedd (Gwasg Gomer, 1985)
* Aderyn Bach Mewn Llaw (Gwasg Gomer, 1990)
* Eucalyptus (Gwasg Gomer, 1995)
* Cell Angel (Bloodaxe Books, 1996)
* Cusan Dyn Dall/ Blind Man’s Kiss (Bloodaxe Books, 2001)
* Perffaith Nam (Gwasg Gomer, 2005)
* Perffaith Nam. Perfect Blemish (Bloodaxe Books, 2007)
* Er dy fod (Gwasg Gomer, 2007)
* Murmur (Bloodaxe Books, 2012)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Murmurioa. Maiatz, 7-10 or. ISBN 979-10-92009-28-6..

## Ikus, gainera

* Galesezko idazleen zerrenda

## Kanpo loturak

* (Galeseraz)(Ingelesez)Menna Elfynen webgunea
* Datuak: Q3402435
# Menmuir

Menmuir edota Kirkton of Menmuir, Eskoziako parrokia bat da, Angus eskualdean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15059193
* Multimedia: Menmuir / Q15059193
# Mennecy kantonamendua

Mennecy kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Essonne departamenduan dago, Île-de-France eskualdean. Guztira 28 udalerri ditu eta Mennecy da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1726208
# Menlough

Menlough (irlanderaz Mionlach) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko ipar-ekialdean dagoen udalerria da. Galway hiritik 35 kilometrora dago, Tuam udalerritik 27 kilometrora, Ballinasloe udalerritik 30 kilometrora, eta Athenry udalerritik 20 kilometrora, Killascobe parrokia zibileko zati da.
Udalerri honetan O'Mannion gaztelua eta Garbally gazteluaren hondakinak daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4290543
# Menna (Kornualles)

Menna, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6817162
* Multimedia: Menna, Cornwall / Q6817162
# Mary Welsh Hemingway

Mary Welsh Hemingway (1908ko apirilaren 5a - 1986ko azaroaren 26a) kazetari amerikarra izan zen, eta Ernest Hemingwayen laugarren emazte eta alarguna.
Minnesotan jaio zen, egurgile baten alaba zelarik. 32 urte zituela, Lawrence Miller Cook, Ohioko drama ikasle batekin ezkondu zen. Ez zuten luze iraun elkarrekin eta banatu egin ziren. Banaketaren ostean, Mary Chicagora joan zen Chicago Daily News egunkarira lanera, eta bertan ezagutu zuen Will Lang Jr. Oporretan Londresera joan zen eta London Daily Express egunkarian lanean bukatu zuen. Paris-era bidali zuten Bigarren Mundu Gerra hastear zegoela berri ematera.
Gerra garaian ezagutu zuen Noel Monks kazetari Australiarra, bere senarra izango zena. 1944an Ernest Hemingway ezagutu zuen Londresen eta lagun minak bihurtu ziren. 1945ean, Mary Wels dibortziatu egin zen Noel Monksengatik, eta 1946ko martxoan Ernest Hemingwayekin ezkondu zen Kuban. Harrezgeroztik elkarrekin bizi izan ziren Kuban, Key West (Florida) eta azkenik Ketchum (Idaho)n.
1976an, How It Was deituriko autobiografia idatzi zuen.
* Datuak: Q3296265
* Multimedia: Mary Welsh Hemingway / Q3296265
# Mary Wigman

Mary Wigman (Hannover, 1886ko azaroaren 13a - Berlin, 1973ko irailaren 18a) alemaniar dantzaria eta koreografoa izan zen.
Émile Jaques-Dalcrozeren eta Rudolf Labanen ikasle izan zen. Aurkezpena 1914. urtean egin bazuen ere, Lehenengo Mundu Gerraren ondoren hasi zen lan berritzailea egiten. Erdialdeko Europako dantzan eragin handia izan zuen, eta, hari esker, dantzaren ibilbidea eta egoera guztiz aldatu zen. Ikasle ospetsuak izan zituen, M. Wallmann eta Hanya Holm, besteak beste. 1931. urtean Wigman Eskola zabaldu zen New Yorken, 1936. urtean Hany Holm Eskola bihurtu zena, Holmen zuzendaritzapean. Wigmanen lan aipagarrienak izan ziren: The Seven Dances of Life (1918), Totenmal (1930) eta Glucken Orpheus and Eurydice (1947) opera osoa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q77127
* Multimedia: Mary Wigman / Q77127
# Marya Roxx

Marya Roxx, jaiotza-izenaz Maarja Kivi, (Tallinn, Estonia, 1986ko urtarrilaren 18a) estoniar hard rock/metal musikari eta abeslaria da.
2002an Vanilla Ninja musika taldearen sortzaileetako bat izan zen Lenna Kuurmaa, Katrin Siska eta Piret Järvisekin batera. 2004an Roxxek taldea utzi zuen eta Triinu Kivilaanek hartu zuen bere lekua.
2010ean bere bakarkako lehen diskoa argitaratu zuen, Payback Time izenburuduna.

## Diskografia
### Bakarkako lanak
#### Estudioko diskoak

* Payback Time (2010)
* Datuak: Q240759
* Multimedia: Maarja Kivi / Q240759
# Messier 93

Messier 93 izar kumulu bat da, Puppis konstelazioan. Charles Messierek aurkitu zuen 1781eko martxoaren 20an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 2447» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* Messier 93 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q14347
* Multimedia: Messier 93 / Q14347
# Messier 95

Messier 95 galaxia espiral bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Pierre Méchainek aurkitu zuen 1781eko martxoaren 20an.

## Erreferentziak

* ↑ «Messier 95» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 3351» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* Messier 95 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q14351
* Multimedia: Messier 95 / Q14351
UGC objektuak
# Messier 87

Messier 87 (Virgo A edo NGC 4486 gisa ere ezaguna, M87 laburtua) galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Charles Messierek aurkitu zuen 1781eko martxoaren 18an. Tokiko unibertsoko galaxiarik handi eta masiboenetako bat da, kumulu globularren populazio handia du – 15.000 inguru, Esne Bidea orbitatzen duten 150-200en aldean. Nukleoan plasma energetikoaren zurrusta handi bat sortzen du, gutxienez 1.500 parsecekoa (4.900 argi-urte), abiadura erlatibistan bidaiatzen duena. Zeruko irrati-iturri distiratsuenetako bat da, eta astronomo zale eta profesionalentzako helburu ohikoa.
Charles Messier astronomo frantziarrak M87 aurkitu zuen 1781ean eta nebulosa gisa katalogatu zuen. M87 Lurretik 16,4 milioi parsec-era dago (53 milioi argi-urte), eta iparraldeko Virgo Kumuluaren barruan dagoen bigarren galaxia distiratsuena da, satelite galaxia asko baititu. Disko forma duen galaxia kiribilak ez bezala, M87k ez du hauts-errei bereizgarririk. Aldiz, ia ezaugarririk gabeko forma elipsoidala du, galaxia eliptiko erraldoi gehienetan ohikoa dena, eta bere argitasunak behera egiten du zentrorako distantziarekin. M87ko izarrek, masaren seiren bat osatzen dutenek, ia esferikoki simetrikoa den banaketa dute. Dentsitatea murriztu egiten da nukleoarekiko distantzia handitzean. Bere nukleoan zulo beltz supermasibo aktiboa du, nukleo galaktiko aktibo baten osagai nagusia osatzen duena. Zulo beltzari argazkia atera zitzaion 2017an Event Horizon Telescopek (EHT) bildutako datuak erabiliz, 2019ko apirilaren 10ean argitaratutako azken irudi prozesatu batekin. 2021eko martxoan, EHT Lankidetzak, lehen aldiz, zulo beltzaren polarizazioan oinarritutako irudi bat aurkeztu zuen, quasarrak sorrarazten dituzten indarrak hobeto azaleratzen lagun dezakeena.
Galaxia uhin-luzera anitzeko erradiazio-iturri sendoa da, bereziki irrati-uhinena. 40,55 kiloparsec-eko diametro isofotala du (132.000 argi-urte), eta bilgarri galaktiko lauso bat du, 150 kiloparsec-eko erradiora hedatzen dena (490.000 argi-urte), non, ziurrenik, beste galaxia batekin topo egiten duen. Izarrarteko ingurunea gas lausoz osatuta dago, izar eboluzionatuek isuritako elementuez aberastua.

## Erreferentziak

* ↑ «Messier 87» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4486» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).
* ↑ (Ingelesez) Bird, S.; Harris, W. E.; Blakeslee, J. P.; Flynn, C.. (2010-12-01). «The inner halo of M 87: a first direct view of the red-giant population» Astronomy & Astrophysics 524: A71. doi:10.1051/0004-6361/201014876. ISSN 0004-6361. (Noiz kontsultatua: 2022-10-10).
* ↑ «The Most Intimate Portrait Yet of a Black Hole - The New York Times | Ghostarchive» ghostarchive.org (Noiz kontsultatua: 2022-10-10).

## Kanpo estekak

* Messier 87 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q14041
* Multimedia: Messier 87 / Q14041
UGC objektuak
# Messier 89

Messier 89 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Charles Messierek aurkitu zuen 1781eko martxoaren 18an.

## Erreferentziak

* ↑ «Messier 89» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4552» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* Messier 89 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q14337
* Multimedia: Messier 89 / Q14337
UGC objektuak
# Messier 9

Messier 9 izar kumulu bat da, Ophiuchus konstelazioan. Charles Messierek aurkitu zuen 1764ko maiatzaren 28an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 6333» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* Messier 9 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q11258
* Multimedia: Messier 9 / Q11258
# Messier 94

Messier 94 galaxia espiral bat da, Canes Venatici konstelazioan. Pierre Méchainek aurkitu zuen 1781eko martxoaren 22an.

## Erreferentziak

* ↑ «Messier 94» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4736» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* Messier 94 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q14349
* Multimedia: Messier 94 / Q14349
UGC objektuak
# Messier 88

Messier 88 galaxia espiral bat da, Coma Berenices konstelazioan. Charles Messierek aurkitu zuen 1781eko martxoaren 18an.

## Erreferentziak

* ↑ «Messier 88» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4501» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* Messier 88 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q14048
* Multimedia: Messier 88 / Q14048
UGC objektuak
# Messier 91

Messier 91 galaxia espiral bat da, Coma Berenices konstelazioan. Charles Messierek aurkitu zuen 1781eko martxoaren 18an.

## Erreferentziak

* ↑ «Messier 91» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4548» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* Messier 91 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q14344
* Multimedia: Messier 91 / Q14344
UGC objektuak
# Messier 90

Messier 90 galaxia espiral bat da, Virgo konstelazioan. Charles Messierek aurkitu zuen 1781eko martxoaren 18an.

## Erreferentziak

* ↑ «Messier 90» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 4569» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* Messier 90 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q14343
* Multimedia: Messier 90 / Q14343
UGC objektuak
# Messier 92

Messier 92 izar kumulu bat da, Hercules konstelazioan. Johann Elert Bodeek aurkitu zuen 1777ko abenduaren 27an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 6341» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* Messier 92 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q78262275
* Multimedia: Messier 92 / Q78262275
# Megachile coquilletti

Megachile coquilletti erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Megachile coquilletti» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2179666
* Multimedia: Megachile coquilletti / Q2179666
* Espezieak: Megachile coquilletti
# Megachile chrysopogon

Megachile chrysopogon erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Megachile chrysopogon» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2311713
# Megachile cetera

Megachile cetera erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Megachile cetera» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2188780
* Multimedia: Megachile cetera / Q2188780
# Megachile chrysopygopsis

Megachile chrysopygopsis erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Megachile chrysopygopsis» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1841134
* Multimedia: Megachile chrysopygopsis / Q1841134
# Megachile circumcincta

Megachile circumcincta erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Megachile circumcincta» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2488630
* Multimedia: Megachile circumcincta / Q2488630
# Megachile comata

Megachile comata erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Megachile comata» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2990974
* Multimedia: Megachile comata / Q2990974
# Megachile chrysopyga

Megachile chrysopyga erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Megachile chrysopyga» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q938064
* Multimedia: Megachile chrysopyga / Q938064
# Megachile cincturata

Megachile cincturata erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Megachile cincturata» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2022454
* Multimedia: Megachile cincturata / Q2022454
# Megachile clypeata

Megachile clypeata erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Megachile clypeata» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2619011
* Multimedia: Megachile clypeata / Q2619011
# Megachile concinna

Megachile concinna erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Megachile concinna» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2443053
* Multimedia: Megachile concinna / Q2443053
# Mendebaldeko Mebon

Mendebaldeko Mebon tenplua (khmereraz: ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច) Angkorreko eraikin bat da, Kanputxean, Mendebaldeko Barayaren erdian dagoena, Angkor inguruko urtegirik handiena. Tenpluaren eraikuntzaren data ez da ezagutzen, baina, ebidentziek, XI. mendekoa dela adierazten dute, Suryavarman I.a edo Udayadityavarman II.aren erregealdian. Egungo garai lehor honetan, lurrez hel daiteke bertara. Euri garaian, 7800 metroko luzera duen urtegiaren urak igo egiten dira, eta tenplua, presako lurretik goragoko toki batean dagoena, uharte bihurtzen da, khemer arkitektoek, ohi, tenpluak, sorrerako itsaso hindua irudikatzen duten hobiez inguratu zituzten. Mendebaldeko Mebon tenplua, uren erdian dagoena, hain da zabala, bertatik ikusten denak, benetako itsasoa dirudiela, honen sinbolismo erlijiosoak azken mailara daroala.
Tenplua, diseinu karratua oinarri hartuta eraikia izan zen, 100 metro inguruko luzerarekin alboetan. Luzera honetan, harrizko loto loreekin koroatutako hiru dorre-pasabide daude, eta 28 metro bananduak bata bestearengandik. Karratuaren erdian, albo batetik, ekialdeko hormarekin hareharrizko errepide baten bidez lotutako harrizko plataforma bat dago. Gaur egun, plataforma, errepidea eta ekialdeko horma eta dorreen zati handi batek, hor jarraitzen dute, beste alboek, neurri handi batean badoaz, harriko euren profilak, urak behean daudenean ikusgai geratzen diren arren. Hau ez da ikus daitekeen santutegi zentrala, alderatuz, antzina, plataformak, egitura txikiren bat eutsi ahal izango zuen arren.
1936an Mendebaldeko Mebon tenpluan, ezagutzen den Khmer arteko brontzezko eskulturarik handiena aurkitu zen, Vishnu, jainko hinduaren etzandako zati bat. Zati honetan, burua, enborraren behealdea eta bi eskuineko beso daude. Tokiko herritar batek esan zuenez, Budaren irudi bat West Mebonen lurperatua izan zela eta lurretik askatzea nahi izan zuela amestu zuen. Ondorioz, zulatuz, Vishnuren estatua aurkitu zuen. Zhou Daguan diplomatiko txinatarrak, Angkor XIII. mendearen amaieran bisitatu zuena, Ekialdeko Mebon, tenplua eta East Barayko erdialdeari buruz idatzi zuen, Angkorren dagoen beste presa handi bat, Budaren irudi handi bat duena, nondik, estatuaren zilborretik ur zorrotada irteten den. Zenbait ikaslek, Zhouk, Vishnuren estatua Budarenarekin nahastu zutela uste dute, eta bere kokapena ahaztu zuela. Estatua, osorik zegoenean, sei metro inguruko altuera zuena, Kanputxeako hiriburu den Phnom Penheko Museo Nazionaleko bilduman sartu ziren. Atzerrian ere ikus daiteke, Washingtonen barne.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q599465
* Multimedia: West Mebon / Q599465
# Mendebaldeko Mendikatea (Kolonbia)

Mendebaldeko mendikatea (gaztelaniaz: Cordillera Occidental) Kolonbiako Andeetako hiru mendikate paraleloetako bat da. Hegoalde-iparralde norabidean, Nudo de los Pastosetik (Nariño departamendua) Nudo de Paramilloraino (Antioquia eta Córdoba departamenduak) luzatzen da. Hemen hiru mendikatetan banatzen da: Ayapel, San Jerónimo eta Abibe. 1.200 kmko luzeran Nariño, Cauca, Valle del Cauca, Risaralda, Chocó, Antioquia eta Córdoba departamenduak zeharkatzen ditu.
Mendikatearen batez besteko garaiera 2.000 metrokoa da. Mendi gorenak Farallones de Cali eta Cerro Tamaná dira (4.100 m). Puntu beherena Patía ibaiak gurutzatzen duen Hoz de Minamá arroilan dago (380 m).
Mendikatearen mendebaldea Pazifikoko isurialdekoa da eta San Juan da ibai nagusia. Ekialdea Cauca ibaiaren arrokoa da. Iparraldea eta ipar-mendebaldea Karibeko isurialdekoak dira eta aipagarrienak Sinú eta Atrato ibaiak dira. Azken honek Mendebaldeko Mendikatea eta Baudó mendilerroa bereizten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .
* ↑ Todacolombia.com: Cordillera Occidental

## Ikus, gainera

* Erdialdeko Mendikatea (Kolonbia)
* Ekialdeko Mendikatea (Kolonbia)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q278057
* Multimedia: Cordillera Occidental (Andes) / Q278057
# Mendebaldeko Mashonaland

Mendebaldeko Mashonaland Zimbabweko probintzia bat da. 57.441 km²-ko azalera du eta 1.2 milioi pertsona (2002) bertan bizi dira bertan. Chinhoyi da probintziako hiriburua.
Mendebaldeko Mashonaland-en bi zonalde bereiz daitezke, bata bestearengatik guztiz desberdinak direnak. Zambeze mendilerroaren iparraldean ez da inor bizi, oso ezatsegina da eta parke naturala izendatu zuten. Hegoaldean berriz lur emankorrak daude eta jende ugari bizi da bertan, nekazaritzaz bizi direlarik bertako herri gehienak (Kadoma, Chinhoyi, Norton, Chegutu, Muzvezve). Hararetik gertu dago, herrialdeko merkatu zentraletik hain zuzen ere.
Mendebaldeko Mashonaland-en 6 barruti daude:
* Chegutu
* Hurungwe
* Kadoma
* Kariba
* Makonde
* Zvimba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q457189
* Multimedia: Mashonaland West / Q457189