OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Orribeltz berdexka

Orribeltz berdexka (Panaeolus papilionaceus) Bolbitiaceae familiako perretxiko txiki marroixka da, gorozkietan sortzen dena. Panaeolus generoaren espezie tipoa, mundu osotik hedaturik dago. Onddo horri orribeltz berdeska, orribeltz ezkilaire edo orribeltz nabarra esaten zaio
Sinonimoak: Agaricus sphinctrinus, Chalymmota sphinctrina, Coprinarius campanulatus var. sphinctrinus, Panaeolus campanulatus var. sphinctrinus, Panaeolus campanulatus.

## Deskribapena

Kapela: 1,5 eta 3 cm. arteko diametrokoa, parabolikoa edo konikoa, opakua, leuna, ertzak errezel zuri baten hondarrak ditu. Kolorea gris-errautsetik beltzaranera eguraldi lehorrarekin eta gris-oliba denbora hezearekin, higrofanoa.
Orriak: Itsatsiak, meheak, nahiko estu, ia beltzak, ertz zurixkekin.
Hanka: Gehienez ere 10 cm-ko altuera eta 3 mm-ko lodiera, zilindrikoa, zurruna, hutsa, gris-kedar kolorekoa, goian zuria irinaren antzekoa.
Haragia: Grisaxka, mehea, trinkotasun gutxikoa, zaporegabea eta usaingabea.
Etimologia: Panaeolus terminoa, grezieratik dator “panaiolos” hitzetik, “pas pasa pan” = dena, eta “aiólos” = hainbat koloretakoak. Orriengatik. Sphinctrinus epitetoa ere grezieratik dator “sphinctr”= esfinter, oso lotuta edo estu dagoena.

## Toxikotasuna

Janezina. Ziurrenik propietate haluzinogenoak izango ditu. Psilocybe-ak bezala. Heriotza eragin dezake haurrengan.

### Nahasketa arriskua

Beste Panaeolus batzuekin: Panaeolus fimicola-rekin, baina honek ez du errezel arrastorik. Panaeolus retirugis arrosa-purpura kolorekoa. Anellaria semiovata (=separata) honek eraztun iraunkorra du.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian eta udazkenean. Ondo ongarritutako zelaietan edo abere-gorotzetan.

### Banaketa eremua

Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Galeria

* Panaeolus papilionaceus

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 381 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 334 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto.. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 208 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 264 or. ISBN 282-0865-4..
* ↑ Panaeolus papilionaceus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2484523
* Multimedia: Panaeolus papilionaceus / Q2484523
* Espezieak: Panaeolus papilionaceus
# Orribeltz arraultzerdi

Orribeltz arraultzerdia (Panaeolus semiovatus) Bolbitiaceae familiako onddo espezie bat da. Oso toxikoa ez bada ere, propietate neurotropiko arinak ditu.
Sinonimo: Anellaria separata.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran oboidea, gero kanpai itxurakoa luzaroan, gris-buztin kolorekoa edo okre zurbilekoa, azal leuna edo zimurtsua du, oso likatsua eguraldi hezearekin eta distiratsua eguraldi lehorrean. Ertz leuna, ildaskatu eta oxkarratu gabea.
Orriak: Estu, sabeldunak, itsatsiak, gris-beltzaxkak ertz zurixkekin.
Hanka: Luzea eta liraina, 6 eta 10 cm bitarteko luzerakoa eta 0,2 eta 0,3 cm bitarteko lodierakoa, kapelaren antzeko kolorekoa. Mintzezko eraztunarekin goiko aldean, belztu egiten da esporen kolorearekin.
Haragia: Gutxi, zurixka, usain eta zapore nabarmenik gabe.
Etimologia: Panaeolus terminoa, grezieratik dator "panaiolos" hitzetik, "pas pasa pan" = dena, eta "aiólos" = hainbat koloretakoak. Separata epitetoa berriz latinetik dator, banandua esan nahi duen "separatus" hitzetik. Eraztunak bereizten duelako.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Panaeolus sphinctrinus delakoarekin.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian eta udazkenean, asko ongarritutako lurretan, edo abereen gorotzetan, batez ere behien eta zaldien gorotzetan.

### Banaketa eremua

Mundu osoa.

## Galeria

* Orribeltz arraultzerdia.
* Orribeltz arraultzerdia albotik.
* Orriak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 384 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 336 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 89 or. ISBN 84-282-02540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 264 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1314991
* Multimedia: Panaeolus semiovatus / Q1314991
* Espezieak: Panaeolus semiovatus
# Orrick (Missouri)

Orrick Missourieko hiri bat da. Ray konderrian kokatua dago. 2010ean 837 biztanle zituen, 3,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ray konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q967911
# Odilla

Odilla Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Odilla noralis da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Odilla noralis | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7077803
* Espezieak: Odilla
# Odile de Coral

Odile de Coral (Urruña, Lapurdi, 1962ko urtarrilaren 11) Lapurdiko politikaria da. Urruñako alkatea da 2008tik. Urruñako emakumezko lehen auzapeza izan zen orduan. 2014-2020 agintaldian guztira 158 auzapez ziren Ipar Euskal Herrian, eta horietarik 17 bakarrik ziren emakume.
Eskuin anitzako (divers droite, DVD) zerrendetan aurkezten da, Frantziako politikan, alderdi politiko nagusi baten kideak ez diren eskuindar hautagaiak bere barnean hartzen dituen deitura da.

## Erreferentziak

* ↑ Iparaldeko Hitza. (2014). Odile de Coral nagusi Urruñan. (Noiz kontsultatua: 2020-03-13).
* ↑ (Frantsesez) Mediabask. (2017). Odile de Coral s'explique. .
* ↑ (Frantsesez) Mediabask. (2019-12-09). «Musculdy : Léonie Aguergaray s’arrête là» www.mediabask.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65576654
# Odile van Aanholt

Odile van Aanholt (Willemstad, Curaçao, 1998ko urtarrilaren 14a), Belan lehiatzen den kirolari herbeheretarra da. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan txapelduna izan zen Annette Duetzekin bikotea osatuz.

## Ibilbidea

Odile van Aanholt Karibeko Curaçao uhartean jaio zen, Holandarren Antilletan. Lau anai arreba ziren eta guztiak belan aritzen diren kirolariak dira.
2013an Optimist kategoriako Hego Amerikako txapelduna izan zen 14 urte baino ez zituela eta 2014ko Gazte mailako Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen. Zilarrezko domina eskuratu zuen.
2021ean 49er FX modalitatean hasi zen parte hartzen eta Europako eta Munduko txapelduna izan zen Elise de Ruijterrekin bikotea osatuz. 2022an Annette Duetzekin osatu zuen bikotea eta Munduko txapelketa eta 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu ditu.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | 49er FX, emakumezkoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2021 | Wudam Al Sahil Oman | 01 ! | 49er FX, emakumezkoa |
| 2022 | St. Margarets Bay Kanada | 01 ! | 49er FX, emakumezkoa |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2021 | Tesalonika Grezia | 01 ! | 49er FX, emakumezkoa |

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «World Sailing - Olympic Sailing 2024: Dutch Delight as Van Aanholt and Duetz win first Paris 2024 Sailing gold in Women’s Skiff» World Sailing (Noiz kontsultatua: 2024-09-06).
* ↑ Chen, May. (2014). A calm approach under considerable pressure helps Samantha win gold In Nanjing. The Straits Times.
* ↑ (Nederlanderaz) «Wereldtitel Nederlandse mannen en vrouwen in olympische 49erFX-klasse» nos.nl 2021-11-21 (Noiz kontsultatua: 2024-09-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109313560
# Odilon Barrot

Camille Hyacinthe Odilon Barrot (Villefort, 1791ko uztailaren 19a - Bougival, 1873ko abuztuaren 6a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1848tik 1849ra.
Abokatua lanbidez, Kasazio Gorteko kidea izan zen Borboien berrezarkuntzan. Izu zuriaren aurka agertu zen eta Alderdi Liberaleko kide garrantzitsuen kide bihurtu zen. 1830eko Uztaileko Iraultzan parte hartu zuen eta monarkia konstituzionalaren aldekoa izan zen. Sena departamenduko prefetu eta diputatu karguak bete zituen.
1848ko Iraultzaren ondoren, Justizia ministroa eta ministro kontseiluaren presidentea izan zen. 1851ko abenduko estatu kolpearen ondoren, traizioa leporatu zion Charles-Louis Napoléon Bonaparteri, eta espetxeratu egin zuten laburki. Frantziako Bigarren Inperioa erori ondoren, Estatu Kontseiluko presidentea izan zen.
* Datuak: Q602644
* Multimedia: Odilon Barrot / Q602644
# Odilon Redon

Odilon Redon (Bordele, 1840ko apirilaren 20a - Paris, 1916ko uztailaren 6a) frantses marrazkilaria eta pintorea izan zen. Bordelen eta Parisko Arte Ederretako Eskola gorenean egin zituen Pinturako ikasketak. Fantin-Latour eta Corot pintoreak adiskide izan zituen, eta talde inpresionistak antolatutako erakusketa batean parte hartu zuen 1885ean. Nolanahi ere, Redonen pintura gertuago dago sinbolismoaren moldeetatik. Egilearen marrazkiek, grabatuek, olioek eta akuarelek ametsezko mundua uzten dute agerian, surrealismoa iragarriz.
Margolari, grabatzaile eta idazle gisa nabarmendu zen, eta XIX. mendeko artista oparo eta konplexuenetakotzat hartua da, sentiberatasun eta irudimen handikoa. Sinbolismoaren jarraitzailea izan zen, Moreau bezala, eta pintura figuratiboaren maisua handia; inpresionismoarekiko halako parekotasunik antzematen da bere obra batzuetan, baina inpresionismoaren etsai gisa agertu zen. Redonek bide bikoitza egin zuen bere karreran: batetik marrazki fantastikoak, sarritan makabroak, egin zituen; eta bestetik olio-pinturak eta pastelak, loreekiko izadi hilak, margoaren erabilera bikaina erakusten dutenak, H. Matissek aitortu zuen bezala.
Jean-Leon Geromerekin, Bredinelcin (litografia) eta Fantin-Latourrekin (grabatugintza) ikasi zuen. Hasierako obretan, 1890. urtera artekoetan gutxi gorabehera, kolorearen erabilera baztertu zuen, eta gizakiaren barneko mundua islatzeko tresna gisa erabili zituen marrazkiak eta litografiak; zuri-beltzean egindako irudi ilunak dira, atsekabez eta saminez beteak. Ikusmenak agintzen zionaren emaitza baino gehiago ziren irudimenaren emaitza. Horrela osatu zituen 200 litografiatik gora; aipagarriak ditu, esaterako, Ametsean sailekoak, Poe idazleari eskainitako saila (1882) eta Goyaren omenez saila (1885).
1890az gero, ordea, San Joanen Apokalipsia izeneko saila amaitu ondoren (1883), erabateko aldaketa gertatu zen Redonen obran, eta bere karrerako bigarren garaia hasi zen.
Koadroak egiten hasi zen kolore pastelak, akuarela eta olio-pintura erabiliz; ametsezko koadroak egin zituen, lore koloretsuenak (Anemonak, Louvre, Paris), eta abar. 1900 inguruan iritsi zuen oparotasun gorena joera koloretsu horrek. Ordukoak ditu pastel-margoez egindako bere obra nagusiak, eta ordura arte gai mitologikoetan (Venusen jaiotza, Pegaso) eta erlijiosoetan (Boda, Jesusen Bihotza) oinarriturik egindako marrazkien bertsio koloredunak.
Beste lan nagusi batzuk: Dans le rêve (1879), La Tentation de Saint Antoine (1888-1896), Les Fleurs du mal (1890), Le Cyclope (1895-1900) eta Le Jour et la Nuit (1910-1911). Aipagarriak dira halaber, bere erretratua, emaztearena eta Gauguinena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q154349
* Multimedia: Odilon Redon / Q154349
# Odd Hassel

Odd Hassel (Christiania, egun Oslo, 1897ko maiatzaren 17a - ibidem, 1981eko maiatzaren 11a) norvegiar kimikaria izan zen. Osloko Unibertsitatean gradua lortu ondoren, Alemaniara joan zen 1922an, eta Munich eta Berlineko unibertsitateetan ere aritu zen. 1925ean Osloko Unibertsitatera itzuli zen, eskolak ematera, eta 1934-1964 bitartean unibertsitate horretako kimika saileko zuzendari izan zen. Kimikako Nobel Saria jaso zuen 1969an, Derek Bartonekin batera, erreakzio kimikoak eta molekulen hiru dimentsioko itxura lotzen zituen ikerketengatik. Lan hori garrantzi handikoa izan zen atomoak molekulan nola dauden antolatuta jakiteko, eta antolaketa horrek kimika portaeran duen eragina ezagutzeko. 1930etik aurrera molekulen egitura aztertzen hasi zen, batez ere "cyclohexane"rena. Hasselek elektroi-difrakzioa eta gisa horretako teknikak erabili zituen horretarako: teknika horren bidez zientzialariek elektroi sorta bat igaroarazten dute gai batean zehar, eta gaiaren egitura atomikoa aztertzen dute, gaian zehar igaroarazitako sortan gertatu diren aldaketen arabera. Hasselek "cyclohexane"rekin lotutako gaien egitura zehaztu zuen, eta molekula horien balizko "konformazioak" (antolaketa espazioan) argitu zituen. 1934an Kristallchemie (Kristal kimika) argitaratu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157212
* Multimedia: Odd Hassel / Q157212
# Odd Rode

Odd Rode, Ingalaterrako ipar-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Cheshire konderrian.
2011n 5.442 biztanle zituen.
* Datuak: Q7077424
* Multimedia: Odd Rode / Q7077424
# Odd Man Out

Odd Man Out (euskaraz Gizon Bitxia Kanpoan) 1947ko Carol Reed ingeles zinema zuzendariak zuzendutako film beltz bat da. F. L. Green idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. James Mason, Robert Newton, Cyril Cusack, Kathleen Ryan eta F. J. McCormick aktoreek antzeztu zuten.
Muntatze onenaren Oscar Sariaren (Fergus McDonell) izendapena jaso zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ipar Irlanda. Johnny McQueen (James Mason), IRAren antzeko irlandar erakunde nazionalista eta klandestino bateko buruzagia da. Kathleen Sullivan (Kathleen Ryan) eta haren amomanren etxean ezkutatua dago, erakundeari bere ekintzak burutzen jarraitzeko adina diru lortzeko lapurreta bat prestatzen. Baina gauzak okertu egingo dira: Johnny zauritua dago, ezin daiteke ezkutalekura itzuli, eta hiriko karriketan desagertuko da. Berehala, poliziak Johnny atzemateko maila zabaleko ehizari ekingo dio eta hiri osoa kontrolpean hartuko du, polizia inspektoreak (Denis O'Dea) Johnny eta bere taldekideak atzemateko asmoa baitu. Honela, gaua aurrera doan heinean, Johnnyk bere burua gero eta inguratuagoa ikusiko du. Bitartean, Kathleen Johnnyren bila aterako da.

## Aktoreak

* James Mason: Johnny McQueen
* Robert Newton: Lukey
* Cyril Cusack: Pat
* Kathleen Ryan: Kathleen Sullivan
* F.J. McCormick: Shell
* William Hartnell: Fencie, tabernaria
* Fay Compton: Rosie
* Denis O'Dea: Inspektorea
* W.G. Fay: Aita Tom
* Maureen Delaney: Theresa O'Brien
* Noel Purcell (krediturik gabe): Tranbia gidaria

## Kanpo estekak

* Odd Man Out film osoa ingelesez ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q778772
# Odawarako gaztelua

Odawara gaztelua (japonieraz: 小田原城, Odawara-jō) Japoniako gaztelu historikoa da, Odawaran (Kanagawa prefeturan) dagoena. Bertan babestu ziren zenbait daimyo Japoniako historiako Muromachi garaian, eta, 1495etik aurrera, Hojo klan berantiarraren bost belaunaldik domeinatu zuten.

## Egitura

Kokagune defentsibo indartsu bat zen, muino baten gainean aurkitzen baitzen, urez beteriko lubakiz, harresiz eta amildegiz inguratua, beste oztopo batzuen artean.

## Historia

Doi leinuaren gotorlekua izan zen Odawara Kamakura Aroan eta egoitza gotortua eraiki zuten oraingo Odawara gaztelutik gertu. 1416an Uesugi Zanshu iraultzaren ondoren Suruga leinuak eskuratu zuen eta 1447an Odawara gaztelua eraiki zuten. 1495ean Hōjō leinuak garaitu zituen, Kantō eskualde osoaren jabe bihurtu zirenak.
XVI mendean hiru setio jasan zituen gazteluak, 1561, 1569 eta 1590an. Lehenengo bietan setiatzaileek ez zuten arrakastarik izan eta Odawarako gazteluak garaitezina izatearen fama hartu zuen. 1590an aldiz Toyotomi Hideyoshik gaztelua eskuratu eta Tokugawa shogunerriaren barnean sartu zuen. Edo Aroan erabilia izan zen eta bi aldiz berrizte lanak egin zituzten, 1633an eta 1706an.
1938an Monumentu historiko nazional izendatu zuten eta 1959an babesturiko eremua handitu egin zuten. Gaur egun Japoniako 100 gaztelu politenen zerrendan sartuta dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1013437
* Multimedia: Odawara Castle / Q1013437
# Oldsum

Oldsum Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Nordfriesland (barrutia)|Nordfriesland]] barrutian. 2014an 534 biztanle zituen 13,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q20785
* Multimedia: Oldsum / Q20785
# Oldtown (Dublin)

Oldtown (irlanderaz: An tSeanbhaile) Irlandako Fingal konderrian dagoen udalerri eta eremu bat da. Naul udalerritik St Margaret eta Dublingo aireportura doan R122 errepidea udalerritik igarotzen da.
2011ko erroldaren arabera 455 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4333455
# Olduvai aldia

Olduvai aldia edo Olduwai aldia Behe Paleolitoaren barnean kokatua dagoen lehendabiziko gizakien industria litikoaren aldia da, duela 2,6 eta 1,7 miloi urte bitartean hedatu zena. Antzinako homininoek garatu zuten Afrikan, hegoaldeko Asian, Ekialde Ertainean eta Europan. Izena Tanzaniako Olduwaiko zintzurratik datorkio, non Louis Leakey arkeologoak 1930eko hamarkadan lehenengo olduwaiar tresna litikoak topatu zituen.
Oldowaiar tresnak sortu eta erabili zituen lehenengo homininoa ezezaguna da. Badaude Australopithecus garhi izan zela esaten duenak. Edonola ere, lehendabiziko Homo generoko espezieek- H. habilis edota H. ergaster- erabili zituzten. Lehenengo Homo erectusek olduwaiar teknologia ezagutu zuten eta acheulear arora eraman zuten.
Hona hemen aztarnategi nagusiak:

## Erreferentziak

* ↑ De Heinzelin, J; Clark, JD; White, T; Hart, W; Renne, P; Woldegabriel, G; Beyene, Y; Vrba, E. (1999). «Environment and behavior of 2.5-million-year-old Bouri hominids» Science 284 (5414): 625–9. doi:10.1126/science.284.5414.625. PMID 10213682..
* ↑ Richards, M.P.. (2002ko abendua). «A brief review of the archaeological evidence for Palaeolithic and Neolithic subsistence» European Journal of Clinical Nutrition 56 (12): 1270–1278. doi:10.1038/sj.ejcn.1601646. PMID 12494313.. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q746287
* Multimedia: Oldowan / Q746287
# Olduvaiko teoria

Olduvaiko teoria industria zibilizazioari ehun urteko epea ezartzen dion teoria bat da: 1930etik 2030era bitarteko epea, alegia. Epe hori bukatzean, gizadiak pixkanaka atzera egingo luke aurrez bizi izandako zibilizazio mailetara, eta mila bat urte barru (XXX. mendean) ehizan oinarritutako kultura batera iritsiko litzateke: hau da, Lurrean duela hiru milioi urte olduvaitar industria garatu zenean izan zen bezalako kultura batera (hortik datorkio izena teoriari). Teoria hau Richard C. Duncanek proposatu zuen, bere arkeologiazaletasuna eta gizadiak egiten duen energia iturrien erabilera oinarri hartuta.
Duncanek dioenez, teoriak bost postulatu ditu:
* Energia ekoizpenaren hazkunde esponentziala 1970ean bukatu zen.
* Ameriketako Estatu Batuen per capita energia ekoizpenak izan zuen goraldia, berrikitan izan duen geldialdia eta hasi berria duen azken gainbehera, izatez, munduko gainerako aldeetan per capita energia ekoizpenak dituen aldien aurrerapenak dira. Bilakaera horretan, energia iturri nagusia petrolioa izatetik ikatza izatera aldatu da.
* Industria zibilizazioaren azken gainbehera 2008-2012 bitartean hasiko da.
* Argindar horniduraren itzalaldi partzialak eta osoak azken gainbeheraren adierazle fidagarriak izango dira.
* Munduko giza biztanleen kopuruak behera egingo du, munduko per capita energia ekoizpenarekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Richard C. DUNCAN (1996): «The Olduvai Theory:Sliding Towards a Post-Industrial Stone Age www.dieoff.org
* 1 2 (Ingelesez) Richard C. DUNCAN (2007): «The Olduvai Theory - Terminal Decline Imminent», The Social Contract. Gaztelaniaz ere eskuragarri.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2478645
* Multimedia: Olduvai theory / Q2478645
# Oldsmar (Florida)

Oldsmar Floridako hiri bat da. Pinellas konderrian kokatua dago. 2010ean 13.591 biztanle zituen, 25,0 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pinellas konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q971628
* Multimedia: Oldsmar, Florida / Q971628
# Oldtown (Idaho)

Oldtown Idahoko hiri bat da. Bonner konderrian kokatua dago. 2010ean 184 biztanle zituen, 21,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bonner konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1511212
* Multimedia: Oldtown, Idaho / Q1511212
# Oldtown (Maryland)

Oldtown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Allegany konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. 116 biztanle ditu, 0,345972 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Allegany konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3888378
* Multimedia: Oldtown, Maryland / Q3888378
# Oldřich Nejedlý

Oldřich Nejedlý (Žebrák, 1909ko abenduaren 26a - Rakovník, 1990eko ekainaren 11) txekoslovakiar futbolaria izan zen.
Ibilbide profesional osoa egin zuen AC Sparta Praga taldean. Lau aldiz irabazi zuen Txekoslovakiako futbol liga, 1932an, 1935ean, 1938an eta 1939an, eta Mitropa Kopa 1935ean.
Gainera, SV Rakovník eta Spartak Žebrák taldeetan jokatu zuen, baina ez maila profesionalean.
Txekoslovakiako historiako futbol jokalaririk onenetakoa da. 44 partida jokatu zituen Txekoslovakiako futbol selekzio nazionalarekin eta 28 gol sartu zituen. 1934ko Munduko Futbol Txapelketan txapeldunorde izan zen bere herrialdearekin. Txapelketako golegilerik onena izan zen bost golekin. 1938ko Munduko Futbol Txapelketan lesio larria izan zuen.
* Datuak: Q266489
* Multimedia: Oldřich Nejedlý / Q266489
# Ojo Guareña

Monumento Natural de Ojo Guareña nazioarteko garrantzia duen karsta da. Merindad de Sotoscuevan kokatua dago, Burgosko probintziako iparraldean dagoen Merindadetan (Espainia). Konplexu karstikoak 110 kilometro biltzen ditu.
Bere mugen barnean 23 herri txiki daude:
* Bedón
* Butrera
* Barcenillas de Cerezos
* Cornejo
* Cueva
* Hornillalatorre
* Hornillayuso
* Hornillalastra
* El Rebollar
* Quintanilla del Rebollar
* Quintanilla Sotoscueva
* Redondo
* Santa Olalla
* La Parte de Sotoscueva
* Vallejo de Sotoscueva
* Villasbáscones
* Villamartín de Sotoscueva
* Quisicedo
* Entrambosríos
* Pereda
* Para
* Quintanahedo
* Cuestahedo

## Kanpo estekak

* Centro de interpretación de Ojo Guareña
* Ficha Red Natura 2000
* Datuak: Q12265047
* Multimedia: Ojo Guareña / Q12265047
# Ojos Negros

Ojos Negros Teruelgo udalerria da, Jiloca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 510 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Teruelgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1651233
* Multimedia: Ojos Negros / Q1651233
# Ojos de Agua (El Salvador)

Ojos de Agua El Salvadorko Chalatenango departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 3667 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística y Censos. (2007). (pdf) VI Censo de Población y V de Vivienda 2007. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3881323