OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eärendur

Eärendur, Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, Arnorreko hamargarren eta azken erregea da. Elendurren semea da, eta Annuminasen jaio zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 640. urtean. Bere izena, quenyazkoa da, eta "itsasoaren zerbitzari" bezala itzul daiteke.
Bere aitaren oinordeko bihurtu zen hau 777. urtean hil ondoren, 84 urteko erregealdia eta 221eko bizitzaren ondoren, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 861. urtean hil zen. Bere semeek, euren arteko desadostasunak medio, erresuma, beste hiru erresuma txikiagotan banatu zuten: Arthedain, bere seme nagusia zen Amlaithentzat izan zena, Rhudaur eta Kardolan, bi hauek beste anaientzat. Dunedainen leinua, soilik lehenengoan mantendu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2707677
# Ezzard Charles

Ezzard Charles, Cincinnati Cobra izengoitiz ezaguna, (Lawrenceville, 1921eko uztailaren 7a — Chicago, 1975eko maiatzaren 28a) estatubatuar boxeolaria izan zen.
Bere defentsa eta zorroztasunagatik ezaguna, sarri, pisu astuneko boxeolari onenetarikotzat hartzen dute. ESPNk 27. sailkatu zuen Armstrong inoizko 50 boxeolari onenen zerrendan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Mulvaney, Kieran. «50 Greatest Boxers of All-Time» ESPN.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q471727
* Multimedia: Ezzard Charles / Q471727
# Eßbach

Eßbach Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Orla-Kreis barrutian. 2014an 239 biztanle zituen 5,28 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q665604
* Multimedia: Eßbach / Q665604
# Eßlingen

Eßlingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Eifel Bitburg-Prüm barrutia|Eifel Bitburg-Prüm]] barrutian. 2014an 96 biztanle zituen 5,25 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q651390
* Multimedia: Eßlingen / Q651390
# Eä

    Artikulu hau Tolkienen asmakuntzari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ea (argipena)».
Eä Tolkienek sortutako fikziozko unibertsoaren elfoerazko izena da.
Eä Iluvatarrek mundua sortzeko erabili zuen hitza da, eta "Izan bedi" zein "den mundua" esan nahi du. Hitza elfoen hizkuntzetako bat zen quenyan sagaratua da, sorkuntza osoa hala deitzen zuena. Munduaren sorreraren istorioa Iluvatar eta Ainurren aldetik Ainulindalën kontatzen da, Silmarillion lanaren lehen zatia dena. Eären barnean Arda dago, Iluvatarren semeak (elfoak eta gizakiak, lehen eta bigarren jaioak) bizi diren mundua. Eären erdigunea (ez du zertan erdigune fisikoa izan behar) Gar Itzalezina da. Tolkienen mitologian, Arda hasieran mundu lau bat izango zen, denboraren igaroan, Munduaren Eraldaketaren ondoren gure Lurra izatera pasako zen mundu esferiko bat bihurtuko zena.
Bigarren sorrera baten ikuspegitik, Tolkienek proposatu zuen bezala, errealitatearen sorrera aldera daiteke, ideietatik abiatuta istorio on guztietan gertatzen denarekin aldera daiteke: irakurlea bertan harrapatua dago, eta ez da beste plano batean garatzen den istorioa dela ohartzen, baizik eta bertan barneratu eta bertatik irteten dela, Ainurrek Iluvatarren sorreran egin zuten bezala.
# Eärnil II.a

Tolkienen legendariumean, Eärnil II.a, Gondorreko hogeitamabigarren eta azkenaurreko erregea da, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1883. urtean jaio eta 2043an hil zena. Telumehtar Umbardaczil erregearen ondorengoa da, Arziryasen birbiloba baita, Narmazil II.aren anaia, Telumehtarren semeak zirenak.

## Historia

Eärnil, Gondorreko hegoaldeko armaden komandantea zen. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1944an, Auriga, Haradrim eta Variagen artean aliantza bat sortu zen, Gondor erasotzeko. Eärnilek, Haradrimak garaitu zituen hegoaldean, iparralderantz joan zen Ithilienetik eta Aurigak eta Khandeko gizakiak suntsitu zituen, Hildakoen Zingirara jaurtiz "non, iraganeko gudu nobleagoetako hildakoekin usteldu ziren".
Hala ere, inbasiotik libratu zen arren, Ondoher erregea eta bere semeak, Kanpamenduko gudua deritzonean hil ziren. Arthedaineko Arvedui erregeak, Gondorreko koroa aldarrikatu zuen Isildurren oinordeko eta Firiel, bizirik geratu zen Ondoher erregearen ondorengo bakarraren senar bezala. Baina Gondorreko kontseiluak bere eskaria arbuiatu zuen eta Eärnilek eskatu zuen koroa, kontseilu guztiaren onarpenarekin eman ziotena.
Bere semea, Eärnur izan zen, Noldorrekin batera, Nazgûlen Jauna garaitu zuena Fornosteko guduan eta Gondorreko azken erregea izan zena.

## Izenaren etimologia

Eärnil izena, quenya hizkuntzakoa da, bere jatorria, Numenorreko Erresuman izan zuen ohitura, eta Elendil erregeak, Gondor eta Arnorreko erbesteko erresumetan hasi zuena, erresuma horiek sortu ondoren. Izenak, esanahi ezberdinak izan ditzake, eratzen duten izenen erabileraren arabera:
* Eär: "itsasoa" esan nahi du.
* -rnil: "-Idil" edo "-rdil" bezala ere bai, debozioa adierazten duen atzizki bat da, eta, beraz "-ren laguna" edo maitalea bezala itzul daiteke.
Honela, izenak, "Itsasoaren laguna" edo "Itsasoaren maitalea" esan nahi du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2609610
# Eärwen

Eärwen (eh-ar-wen ahoskatua) Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den pertsonaia bat da. Elfo bat da, Alqualondëko Olwëren alaba, Finarfinen emaztea eta Galadrielen ama.
Finarfinekin, Galadrielez gain, beste hiru seme izan zituen: Finrod, Angrod eta Aegnor. Gainera zenbait neba ere izan zituen. Amanen egon zen Noldorren erbesteratzearen ondoren egon zen. Fingolfinen emaztea zen Anairë zuen lagun min bezala. Ustez, Finarfinekin bizi izan zen. Thingolen iloba eta Luthienen lehengusina da.
Bere edertasunagatik zen ezaguna: "Eärwenen ilea zilarraren pareko izar dizdiratsua zen", Olwërena bezala, eta bere seme Finrodek honako hau esan zuen bere amari buruz: "Urrutiko lurraldeetako amets eta itsasoen sekula ikusi gabeko maitasuna".
Litekeena da Noldorren erbesteratzearen ondoren Eärwen Eldamarreko erregina bihurtu izana Finarfinekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1851004
# Errota (Tolosa)

Errota Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen eraikina da, eta izenak ongi adierazten duen bezala errota bat da. Tolosako Alde Zaharrean dago, Aranburu jauregiaren eta Santa Maria elizaren alboan, Oria ibaiaren ertzean.
Tolosari bere harresiaren barruan errota hau jartzeko errege-pribilegioa emateari esker eraiki zen XIV. mendean. Tolosako Udalarena izan zen XIX. mendearen amaiera arte. Errotaren alboan kokatu zen Boinas Elosegi enpresak mende batez errota ustiatu zuen energia lortzeko. 70eko hamarkadan errota erabiltzeari utzi zioten, eta berriro ere udalarena izatera bueltatu zen. Birgaituta, gaur egun haur-liburutegia eta taberna da.

## Iruditegia

* Aranburu jauregia, Errota, Santa Maria eliza eta Oria ibaiaren ikuspegia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492962
# Errota Txiki

Errota Txiki itsas errota bat izan zen, Donostiako Urumea ibaiaren eskuinaldean egon zena 1926ko irailera arte. Ibaia bideratzeko lanak egin zirenean, ordurako baserri eta sagardotegi bihurtua zegoen eraikina bota egin zuten.
Beraren aztarna bakarra, gaur egun, itsas errotak erabiltzen zuen azelina da, Urumea ibaiaren horman itsatsia gelditu baitzen.

## Historia apur bat

Errota Txiki XVI. mendearen erdian eraiki zuten Juan Mendiburu eta Catalina Astina senar-emazteek. Iturri batzuek diotenez, Lapurditik etorriak ziren, baina ez dago horren froga argirik.
Euskal Herriko errota gehienen gisara, Errota Txikik errota izateari utzi zion, ziurrenik XIX. menderako, eraitsi zenean, 1926an, etxearen jabeek ez baitzuten oroimenik errota lanik egin izan zenik bertan. Errota izateari utzirik, Errota Txiki izenaz betiere, baserri eta, batez ere, sagardotegi izan zen desagertu arte. 1920ko hamarkadan oso ezaguna izan zen Donostian, besteak beste handik hurbil zegoen Iparraldeko geltokiko maletazainen artean.

## Azelina

Urumea ibaia bideratzeko lanak egin zirenean, 1926ko irailean Errota Txiki baserria eraitsia izan zen. Hondakinen artean, garai bateko Errota Txikiko azelina edo gurpil hidraulikoa agertu zen. Etxearen azken jabe Bizente Mendiburuk eta Donostiako Udalak hala erabakita, azelina Urumea ibaiaren horman itsatsia gelditu zen, Errota Txiki egondako leku berean.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Aguirre Sorondo, Antxon. (1988). Tratado de molinología : los molinos de Guipúzcoa. Eusko Ikaskuntza ISBN 8486240662. PMC 21295542. (Noiz kontsultatua: 2018-08-08).
* ↑ Bereciartúa Olarra, José María: «La Rueda quieta de Errota-Txiki» San Sebastián: revista anual ilustrada San Sebastián Año 32, n. 32 (1966ko maiatzaren 29koa), 60-61 or.
* ↑ Juan Mendiburu eta Catalina Astina 1671ko irailaren 20an ezkondu ziren Donostiako San Bizenteko elizan. Donostiako Elizbarrutiko Artxibo Historikoa, DEAH/F06.061//1846/001-01 (f.114r, nº--/M,1671-09-20)
* ↑ San Sebastián: revista anual ilustrada San Sebastián, n. 8 (1942ko urtarrilaren 20koa), 64. or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492966
# Errota pilotalekua (Itsasondo)

Errota pilotalekua Gipuzkoako Itsasondo udalerrian dagoen pilotaleku bat da.

## Kokalekua

Kale Nagusiaren 29. zenbakian dago, Oria ibaiaren ertzean, eta Itsasondoko udaletxearen parean.

## Erabilera

Orokorrean jendearentzat irekia: partikularrrek Frontoia erabiltzeko erreserba eskatu ahal izango dute, indarrean dauden tasak ordainduta, astelehenetik ostiralera arratsaldeko 19:00etatik 22:00etara. Gehienez ere, bi orduz erabili ahal izango da aldiko.

## Kanpo estekak

* Errota pilotalekua. Itsasondoko Udala
* Datuak: Q25479984
# Errotabarri (Aramaio)

Errotabarri Aramaioko (Araba) auzo bat da, Ibarreko elizatean barne dagoena. Auzoak Salgoko auzoarekin egiten du muga.

## Inguru naturala

A-4023 herri bideak auzoa bitan banatzen du. Auzoa laupabost etxe inguruk osatzen dute, baserrien artean Errota-barri etxea eta Arbel etxea ageri dira. Errotabarri Ibarreko elizatearen erdigunetik gertu dago.

## Ikus, gainera

* Aramaio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257169
# Errotabarri (Arteaga)

Errotabarri Arteagako (Bizkaia) auzoa da.

## Egitasmoak

Eusko Jaurlaritzak babes-ofizialeko 25 etxebizitza eta haurreskola bat eraikiko du auzoan.

## Ikus, gainera

* Arteaga

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Arteagako udal webgunea
* Datuak: Q12257170
# Errota Txikiko azelina

Azelina edo turbina hidrauliko hau Errota Txiki itsas errotarena izan zen. Errotaren eraikina 1926ko irailean eraitsia izan ondoren, Urumea ibaiaren horman itsatsia gelditu zen.
* Errota txiki (1920)
* Errota Txikiko gurpil hidraulikoa, Urumea ibaian.

## Kokapena

Azelina
Errota Txiki egon zen leku berean dago, Donostiako Urumea ibai ertzaren eskuin horman txertatua, goi samarrean, itsasgoran ibaiak izan ohi duen mailatik gora. Mundaiz zubira iritsi baino metro batzuk lehenago ikus daiteke, Urumea pasealekutik gora Mundaiz kalera doan bidearen parean. Hobeki ikusten ahal da ibaiaren ezker aldetik begiratuta.
* Errota Txikiren azelinaren kokapena, Urumea ibaiaren eskuin horman, Donostian
* 2015eko maiatza
* 2022eko abuztua
* 2022an ibaitik ikusita

## Deskribapena

Harriz egindako gurpil biribil bat da, pieza bakarrean zizelkatua, eta neurri hauek ditu: diametroa 1,10 m eta zabalera 0,23 m. Sei pala ditu; kopuruz gutxi, baina sakonera handikoak, halako azelina txikietan izan ohi direnen aldean. Osorik dago, errota mugiarazteko erabili izan zenean bezalaxe. Ziurrenik, errota lanari utzi ondoren, urte luzetan lohi artean ezkutatua egon zelako kontserbatu zen hain ongi.
Gaur egun, Errota Txiki izandakoaz gordetzen den aztarna bakarra da.

## Horman itsasteko erabakia

Etxeko azken jabe Bizente Mendiburuk eta Donostiako Udalak erabaki zuten azelina Urumea ibaiaren horman ezartzea, nahiz ahots batzuek altxa ziren San Telmo Museora eramatearen alde.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren Orotariko euskal hiztegiak honela definitzen du azelina: (V-gip; azelin V-gip). Ref.: SM EiTec1; Etxba Eib. " Azelin, turbina de agua (zarrak bakarrik). Agorrakin, amorraiñak larri da azeliñak geldi " SM EiTec1. " Azeliñia, artefacto de los aprovechamientos de agua. Barrena txikiko azeliñia, utsan urrengua " Etxba Eib.
* ↑ Aguirre, José: «Errota-txiki, molino movido por agua de mar», Euskalerriaren alde, n. 276 (1926), 441-446 or.

## Ikus, gainera

* Errota Txiki
* Itsas errota.

## Kanpo estekak

* Arkeologia ondarea: marea errotak.
* Urdaibai: ibai-errotak.
* Bizkaia21: Marierrota (Lekeitio).
* Datuak: Q20492969
# Errota zaharra (abestia)

    Artikulu hau abestiari buruzkoa da; Gasteizko auzoa gaitzat duena beste hau da: «Koroatzea»
Errota zaharra Xabier Lete eta Lourdes Iriondoren abestia da.

## Kanpo estekak

* Xabier Lete eta Lourdes Iriondo "Errota zaharra" abestia abesten entzungai. Hitzak karaoke moduan irakurgai daude.
* Urnietan Lourdes Iriondoren omenezko ekitaldian abestutako "Errota zaharra" abestia entzungai.
* Datuak: Q12257167
# Errotabarri (argipena)

Errotabarri leku hauetako bat izan daiteke:
* Errotabarri: Aramaioko (Araba) auzoa.
* Errotabarri: Arteagako (Bizkaia) auzoa.
* Errotabarri: Gizaburuagako (Bizkaia) errota bat.
# Feock (Kornualles)

Feock, kornubieraz: Lannfyek, Ingalaterrako Kornualles konderriko kostaldeko parrokia zibil eta herri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2340268
* Multimedia: Feock, Cornwall / Q2340268
# Feodor Lynen

Feodor Felix Konrad Lynen (Munich, Alemania, 1911ko apirilaren 6a - Munich, Alemania, 1979ko abuztuaren 6a) alemaniar biokimikaria izan zen.

## Biografia

Municheko Unibertsitateko katedraduna izan zen 1942-1979 urteen artean. 1964an Medikuntzako Nobel saria eman zioten kolesterolari eta gantz azidoen metabolismoari buruz egindako ikerketengatik. Kolesterolak bihotzeko eritasunetan duen eragina azaltzeko garrantzi handiko lanak egin zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44597
* Multimedia: Feodor Lynen / Q44597
# Feodosia

Feodosia (errusieraz: Феодо́сия, Feodosiya; ukraineraz: Феодо́сія, Feodosiia; Krimeako tatareraz eta turkieraz: Kefe) edo Teodosia (grezieraz: Θεοδοσία) Krimeako portu eta hiria da, Itsaso Beltzaren kostaldean dagoena. Feodosia izen bereko udalerriko hiri burua da. XIII. mendean Genovako Errepublikak Urrezko Hordari erosi eta Kaffa (ligurieraz: Cafà) deitu zion. 1475ean otomandarren eskuetara pasa zen.

## Klima

Datu klimatikoak (Feodosia) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 19.1 | 18.6 | 27.1 | 27.5 | 31.9 | 35.4 | 37.9 | 38.1 | 33.3 | 29.0 | 26.9 | 21.8 | 38.1 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 4.7 | 5.1 | 8.5 | 14.6 | 20.6 | 25.7 | 29.1 | 28.7 | 23.2 | 17.0 | 10.8 | 6.5 | 16.2 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 1.8 | 1.7 | 4.9 | 10.6 | 16.2 | 21.1 | 24.2 | 23.8 | 18.7 | 13.1 | 7.5 | 3.7 | 12.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -0.8 | -1.1 | 2.0 | 7.2 | 12.3 | 16.8 | 19.8 | 19.5 | 14.6 | 9.6 | 4.7 | 1.2 | 8.8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -25.0 | -25.1 | -14.0 | -5.5 | 1.1 | 5.0 | 9.1 | 9.4 | 1.4 | -11.2 | -14.9 | -18.6 | -25.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 36 | 41 | 42 | 37 | 36 | 43 | 31 | 49 | 45 | 38 | 50 | 51 | 499 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 12 | 8 | 10 | 11 | 9 | 7 | 7 | 6 | 9 | 8 | 12 | 12 | 111 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 8 | 8 | 6 | 0.3 | 0.1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0.1 | 2 | 6 | 31 |
| Eguzki orduak | 63 | 72 | 129 | 182 | 252 | 283 | 308 | 287 | 246 | 166 | 85 | 51 | 2124 |
| Hezetasuna (%) | 82 | 80 | 79 | 75 | 71 | 69 | 64 | 64 | 70 | 77 | 81 | 83 | 75 |
| Iturria (1): Pogoda.ru.net. ||||||||||||||
| Iturria (2): NOAA (eguzki-orduak, 1961−1990) ||||||||||||||

## Herri eta hiri senidetuak

* Armavir (Armenia) (ARM)
* Azov (Errusia)
* Kronstadt (Errusia)
* Stavropol (Errusia)
* Kołobrzeg (Polonia)

## Erreferentziak

* ↑ (Errusieraz) Weather and Climate. Weather and Climate-The Climate of Feodosia. .
* ↑ National Oceanic and Atmospheric Administration. Feodosija Climate Normals 1961–1990. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158491
* Multimedia: Feodosia / Q158491
# Feolin

Feolin edota Feolin Ferry, Eskoziako Jura uharteko udalerri txiki bat da, Barruko Hebridetan eta Argyll eta Bute eremuan.
Bertan, Islay uharteko Port Askaig udalerrira Sound of Islay itsasertzea zeharkatuz joan-etorria egiten duen ferryaren kaia dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1404976
* Multimedia: Feolin Ferry / Q1404976
ieaHebridak :
ieaBarruko HebridakieaColl
Acha
Arinagour
ieaColonsay
Scalasaig
ieaEigg
Cleadale
Galmisdale
ieaIslay
Ardtalla
Ballygrant
Bowmore
Bridgend
Lagavulin
Nerabus
Port Askaig
Port Charlotte
Port Ellen
Portnahaven
ieaMull
Ardtun
Bunessan
Calgary
Craignure
Croggan
Dervaig
Fionnphort
Kintra
Knockan
Lochbuei
Pennyghael
Salen
Tiroran
Tobermory
Uisken
Ulva Ferry
ieaJura
Ardmenish
Craighouse
Feolin
ieaSeil
Balvicar
Clachan-Seil
Ellenabeich
ieaSkye
Achachork
Aird of Sleat
Ardvasar
Armadale
Ashaig
Bernisdale
Bornesketaig
Borreraig
Borrodale
Borve
Bracadale
Broadford
Brogaig
Bualintur
Camastianavaig
Camuscross
Carbost (Loch Harport)
Carbost (Portree)
Claigan
Colbost
Drumfearn
Drynoch
Dunan
Dunvegan
Duntulm
Edinbane
Elgol
Ellishadder
Eynort
Eyre
Fasach
Feorlig
Ferindonald
Fiskavaig
Flashader
Flodigarry
Galltrigill
Garafad
Geary
Gedintailor
Gillen
Glendale
Halistra
Harlosh
Heaste
Isleornsay
Kensaleyre
Kilbride
Kilmaluag
Kilmarie
Kilmore
Kilmuir
Kilvaxter
Kingsburgh
Kyleakin
Kylerhea
Lealt
Lower Breakish
Luib
Milovaig
Mugeary
Ollach
Ose
Peinachorran
Peinlich
Portnalong
Portree
Ramasaig
Roag
Sconser
Skeabost
Sligachan
Staffin
Stein
Struan
Suladale
Talisker
Tarskavaig
Teangue
Torrin
Totaig
Tote
Treaslane
Trumpan
Uig
Uigshader
Ullinish
Upper Breakish
ieaTiree
Mannal
Scarinish :
ieaKanpoko HebridakieaBarra
Allasdale
Ardmore
Ardveenish
Bogach
Borve
Brevig
Castlebay
Caolas
Northbay
ieaBenbecula
Bail' Iochdrach
Balivanich
Nunton
Uachdar
ieaHarris
Amhuinnsuidhe
Ardhasaig
Borsham
Borve
Bun Abhainn Eadarra
Hushinish
Leverburgh
Luskentyre
Rèinigeadal
Rodel
Tarbert
ieaHegoaldeko Uist
Askernish
Auratote
Balgarva
Bornish
Daliburgh
Howmore
Iochdar
Kilaulay
Lochboisdale
Stoneybridge
ieaIparraldeko Uist
Ardheisker
Baile Glas
Carinish
Lochmaddy
Newtonferry
Sollas
Tigharry
ieaLewis
Achmore
Adabroc
Aignish
Aird Uig
Aird
Airidh a' Bhruaich
Ardroil
Arnol
Back
Baile an Truiseil
Balallan
Barvas
Bayble
Borrowston
Borve
Bragar
Branahuie
Breaclete
Breivig
Brenish
Broker
Brue
Cabharstadh
Calbost
Callanish
Carloway
Cliff
Coll
Cromore
Cross
Crossbost
Eorodale
Eoropie
Fivepenny
Flesherin
Garenin
Garrabost
Garynahine
Gravir
Gress
Habost
Holm
Kneep
Knock
Knockaird
Laxdale
Leurbost
Lionel
Marybank
Mealista
Melbost
New Tolsta
Newmarket
Newvalley
North Dell
North Tolsta
Parkend
Plasterfield
Port of Ness
Portnaguran
Portvoller
Sandwick
Shawbost
Shulishader
Skigersta
South Dell
Steinish
Stornoway
Swainbost
Timsgarry
Tolsta Chaolais
Tong
Uig :
# Feokromozitoma

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Feokromozitoma guruin adrenaletako muinean ematen den tumore arraroa da. Feokromozito izeneko zelula adrenergiko eta noradrenergikoen hiper-hazkundeak sortua.

## Sintomak

Sintomen barruan Sistema Nerbioso Sinpatikoaren hiperaktibitateak sortutakoak topa daitezke. Hala nola:
* Hipertentsio arteriala
* Buruko mina
* Palpitazioak
* Izerdia
* Dardara
* Zurbiltasuna
* Goragaleak
* Gorakoak
* Antsietatea
* Urduritasuna
* Hipotentsio ortostatikoa

## Hamarrekoaren araua

Feokromozitomen:
* %10 gaiztoak dira.
* %10 albo bietakoak dira.
* %10 giltzurrungaineko muinetik kanpo daude (Paragangliomak).
* %10 familiarrak dira, hau da, hereditarioak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Onkologia Hiztegia] [2015] eta [Nefrourologia Hiztegia] [2016]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q536269
* Multimedia: Pheochromocytoma / Q536269
# Feomelanina

Feomelanina tegumenturiko melanina bigarren tiporik zabalduena da. Kolore hori-gorrixka da, eta tiporik hedatuena, eumelanina, berriz, kolore beltzekoa. Kopuru handian egoteak tegumentuei kolore gorri ematen die. Izpi ultramoreek konposatu kartzinogenotan deskonposatzen dute..

## Erreferentziak

* ↑ Peles, DN; Simon, JD. (2010-7-29). «The ultraviolet absorption coefficient of melanosomes decreases with increasing pheomelanin content» J Phys Chem B. 114 (29): 9677-83..
* ↑ Peles, DN; Simon, JD. (2010-11-16). «The red and the black» Acc Chem Res 43 (11): 1452-60..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q364199
* Multimedia: Pheomelanin / Q364199
# Feorlig

Feorlig, Eskoziako gaeleraz: Feòirlig, Eskoziako Highland eskualdeko etxalde bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Loch Caroy aintziraren iparraldeko ertzea, eta Dungavan udalerritik hurbil. Harlosh udalerritik 2 miliatara dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2310911
* Multimedia: Feorlig / Q2310911
# Feodosiyita

Feodosiyita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Feodosiyita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Cu11Mg2Cl18(OH)8*16H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Feodosiyite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Feofan Prokopovitx

Feofan Prokopovitx (Kiev, Ukraina, 1681eko ekainaren 18a - San Petersburgo, Errusia, 1736ko irailaren 19a) ukrainar elizgizona, politikaria eta idazlea izan zen.

## Biografia

Katolizismora bihurtutako ortodoxoa zen, baina Erromara jo zuen eta ortodoxo egin zen berriro ere (1701). Kieveko apaizgaitegian irakaslea zela, Petri Handia ezagutu zuen. San Petersburgora deitu zuten, eta 1716. urtean apezpiku izendatu zuten. Tsarraren lankide egin zen, eta Apaizgoaren Arautegia idatzi zuen 1720an. Sinodo Santuko prokuradore nagusia izan zen 1721ean.
Sermoiak, hileta-kantak, erlijio-poesiak, satirak eta tragedia bat (Vladimir, 1705) ere idatzi zituen. Errusiako azken idazle erlijioso handitzat hartua da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q348899
* Multimedia: Theophan Prokopovich / Q348899
# Feohanagh

Feohanagh (irlanderaz Fíodhnach, Basolekua esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Dromcollogher udalerrira doan R522 errepidean dago, Newcastle West udalerritik 5 milia hego-ekialdera. Newcastle West eta Dromcollogher udalerrien artean dagoen herri bakar bat da.
Feohanagh-Castlemahon GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4494222
* Multimedia: Feohanagh / Q4494222
# Eugène Le Roy

Eugène Le Roy (Hautefort, 1836ko azaroaren 29a - Montignac, 1907ko maiatzaren 6a) frantziar idazlea izan zen.
Perigordeko baroi bateko zerbitzarien semea izan zen. Emakume nekazari bati eman zioten hazi zezan, eta uzte-esperientzia horrek eragina izan zuen haren lanean. Landa-eskola batean ikasi zuen, eta gero Périgueuxen. Apaizgaitegian sartzeari uko egin zion eta 1851n Parisera joan zen, non sozialistengana maiz joan zen. 1855ean armadan sartu zen eta Aljeriako eta Italiako kanpainetan parte hartu zuen. Armada utzi zuen bost urteren ondoren, eta 1860an zerga-funtzionario izatea lortu zuen. 1870ean Frantzia-Prusia Gerran borrokatu zuen.
Errepublikarra, antiklerikal, librepentsalaria eta hargin-beltza izan zen. Horregatik, 1878an bere karreratik bota zuten, baina hurrengo urtean itzuli zuten.
1878tik aurrera, egunkarietan artikuluak argitaratzen eta eleberriak idazten hasi zen. Jacquou le Croquant da ezagunena, bertako bidegabekerien aurkako nekazari matxinada bati buruzkoa.

## Eleberriak

* Le Moulin du Frau (1891)
* Jacquou le Croquant (1899)
* La Damnation de Saint-Guynefort (1937)
* Nicette et Milou (1901) : La petite Nicette
* L'Année rustique en Périgord (1903)
* Roquejoffre (1903)
* La Belle Coutelière (1905)
* Au Pays des pierres (1906)
* Les Gens d'Auberoque (1906)
* Mademoiselle de la Ralphie (1906)
* L'Ennemi de la mort (1912)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3059988
* Multimedia: Eugène Le Roy / Q3059988