OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mikel (goiaingerua)

Mikel goiaingerua, Done Mikel, Jaun Done Mikel edo San Mikel (hebreeraz: מיכאל‎ —ahoskera: ˌmixäˈʔel; esanahia: «Nor Jainkoa adina?»—; arabieraz: ميخائيل‎ Mīkhā'īl; grezieraz: Μιχαήλ Mikhaḗl; latinez: Michael), Jainkoaren armaden buru da judaismoan, islamean eta kristautasunean (eliza katolikoa, ortodoxoa, koptoa eta Anglikanoa).
San Migel Aralarkoa goiaingerua Euskal Herriko santu zaindaria da. Euskal Herrian jaiera handia izan du, eta sinesmen paganoetan oinarritu zen:
| « | Mendia zen [...] sineste zaharretako katedral eta santutegia. Ez halere edozein mendi. Zerutik gertu zegoen mendi aukeratuak, Amaren sabelera doan bide antzera, kobazulo edo lezeren bat behar zuen goiko aita indarrak lurraren ama sabela ernaltzeko. Horrela sortu zen mundu guztiko mendi santuen mitoa. Bizia ematen duen sugaar edo suge harra. Herensugea alegia, udaberrian ikusten da garra dariola kanpora ateratzen, eta udazkenean itzultzen da berriro lurpean dagoen neguko gelara. Herensugea, berez, biziaren aita da, baina, gero, bere umeen irensle bihurtzen da, ekaitz, tximista, lurrikara, uholde, lehorte eta ezbehar guztien figuran, eta gizonak hil egiten du. Bide berean egurasten da Mari, lurraren emankortasunaren irudia. Mendi horien inguruan egiten ziren erlijio paganoen ospakizun nagusiak, eta Eliza indartzen joan zen eran mendietako kultua kristautzen ahalegindu zen. Aralarko elizaren oinarrian erromaniko eta arabiar kutsuko aztarnak baino lehenagokoak aurkitu dira. [...] Europan zehar, emankortasunaren ildoko mendi santu horiek, done Mikelen izenean bataiatu zituen Elizak, hala nola Farfa Frantzian, Gargano Italian, edota Aralarkoa Nafarroan. Horregatik sartu zituen liturgian Mikel goiaingeruaren bi festa: udaberrikoa maiatzaren 8an eta udazkenekoa irailaren 29an, aurrekoen festaburu zaharretan. | » |
| Jose Maria Satrustegi ||

## Izenak

Jaiera handiko santua izaki, euskaran hainbat forma hartu ditu haren izenak. Euskaltzaindiak emandako arauei jarraituz, Done Mikel, Jaun Done Mikel, San Mikel edo Mikel goiaingerua da euskara batuan. Beste forma batzuk: Jaun Done Mikel euskara batukoaren aldaera dialektalak (Jaundone Mikel, Jandone Mikel, Jondone Mikel, Jondoni Mikel); San Migel (Samiel aldaera herrikoiarekin); Sabin Aranak asmatutako deun darabiltenak (Deun Mikel, Mikel Deuna, Migel Deuna).

## Erreferentziak

* ↑ Satrustegi, Jose Maria. (2002). «Udaberriko ohituren sustraiak» Cuadernos de etnología y etnografía de Navarra 34 (77): 301-306. ISSN 0590-1871..
* ↑ Euskaltzaindia, 66. araua: «Santutegiko izen ohikoenak».
* ↑ Euskaltzaindia, 125. araua: «San, santu, done eta besteren erabilera».
* ↑ Salaberri Zaratiegi, Patxi. (1992). «Santu, San, Done eta ingurukoak» Euskera 44 (1999-2): 1169-1175..

## Ikus, gainera

* San Migel
* Done Mikel Aralarkoaren santutegia
* San Mixel Garikoitz

## Kanpo estekak

* Joseba Aurkenerena: Sugaar eta Herensuge udazkeneko ekinozioan nagusi.
* Datuak: Q45581
* Multimedia: Archangel Michael / Q45581
# Montecchio Emilia

Montecchio Emilia Italiako udalerri bat da. Reggio nell'Emiliako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 10.398 biztanle ditu, 24,39 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Montecchio Emiliak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Montechiarugolo Cavriago Bibbiano San Polo d'Enza Sant'Ilario d'Enza Reggio nell'Emilia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111215
* Multimedia: Montecchio Emilia / Q111215
# Montecatini Val di Cecina

Montecatini Val di Cecina Italiako udalerri bat da. Pisako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. 1.681 biztanle ditu, 154,86 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Montecatini Val di Cecinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bibbona Guardistallo Lajatico Montescudaio Monteverdi Marittimo Pomarance Riparbella Volterra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103127
* Multimedia: Montecatini Val di Cecina / Q103127
# Montecchio

Montecchio Italiako udalerri bat da. Terniko probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. 1.521 biztanle ditu, 49,22 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Montecchiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Avigliano Umbro Civitella d'Agliano Guardea Orvieto Todi Baschi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10842
* Multimedia: Montecchio (comune, Italy) / Q10842
# Monteceneri

Monteceneri Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, Taverne Subdistrict $^{(en)}$ barrutian. 2014an 4,521 biztanle zituen 36,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70633
* Multimedia: Monteceneri / Q70633
Alto Malcantone Capriasca Cadenazzo Camorino Isone Mezzovico-Vira Pianezzo Sant'Antonio $^{(en)}$
# Montech kantonamendua

Montech kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Tarn eta Garona departamenduan dago, Okzitania (eskualdea) eskualdean. Guztira 9 udalerri ditu eta Montech da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q576262
# Montecchio Precalcino

Montecchio Precalcino Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 4.938 biztanle ditu, 14,42 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Montecchio Precalcinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dueville Sarcedo Villaverla Breganze Sandrigo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46343
* Multimedia: Montecchio Precalcino / Q46343
# Montechiaro d'Acqui

Montechiaro d'Acqui Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 504 biztanle ditu, 17,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Montechiaro d'Acquik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cartosio Denice Mombaldone Spigno Monferrato Bistagno Castelletto d'Erro Malvicino Ponti Ponzone Roccaverano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17402
* Multimedia: Montechiaro d'Acqui / Q17402
# Montecchia di Crosara

Montecchia di Crosara Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 4.206 biztanle ditu, 21,06 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Montecchia di Crosarak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cazzano di Tramigna Monteforte d'Alpone San Giovanni Ilarione Soave Gambellara Roncà

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47137
* Multimedia: Montecchia di Crosara / Q47137
# Montecchio Maggiore

Montecchio Maggiore Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 23.351 biztanle ditu, 30,54 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Montecchio Maggiorek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Altavilla Vicentina Brendola Montebello Vicentino Montorso Vicentino Sovizzo Zermeghedo Arzignano Castelgomberto Trissino

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46165
* Multimedia: Montecchio Maggiore / Q46165
# Minturn (Arkansas)

Minturn Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lawrence konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan. 87 biztanle ditu, 1,368219 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lawrence konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2624863
# Minturno

Minturno Italiako udalerri bat da. Latinako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 20.268 biztanle ditu, 42,14 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Minturnok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Coreno Ausonio Formia Sessa Aurunca Spigno Saturnia Santi Cosma e Damiano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q128105
* Multimedia: Minturno / Q128105
# Mintz bestibular

Mintz bestibularra edo Reissnerren mintza hodi koklearraren eta arrapala bestibularraren arteko mintz fina da. Hodi bestibularretik hodi koklearrera fluidoren bibrazioak transmititzen laguntzen du. Mintz basilarrarekin batera, kokleako konpartimentu bat sortzen du, endolinfaz betea, Cortiren organo kiribilaren funtziorako garrantzitsua dena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2002]
* ↑ Euskalterm: [Otorrinolaringologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2354353
# Mintiu Gherlii

Mintiu Gherlii Errumaniako udalerri bat da, Cluj konderrian. 3.598 biztanle ditu, 78,52 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Mintiu Gherlii $^{(en)}$ Bunești $^{(en)}$ Nima $^{(en)}$ Pădurenii $^{(en)}$ Petrești $^{(en)}$ Salatiu $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16426224
# Mintlaw

Mintlaw Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 2.720 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1011331
* Multimedia: Mintlaw / Q1011331
# Mintraching

Mintraching Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Ratisbona (barrutia)|Ratisbona]] barrutian. 2014an 4.794 biztanle zituen 53,88 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q491539
* Multimedia: Mintraching / Q491539
# Mintz basilar

Mintz basilarra edo lamina basilarra koklearen hezurrezko arrapalaren ertzetik kanpo-paretara hedatzen den mintz konektiboa da. Cortiren organoari eusten dio. Giza belarriaren maiztasun-erantzunaren arduraduna da.
Izan ere, mintz basilarra masan eta zurruntasunean aldatzen da luzera osoan, eta, beraz, erresonantzia-maiztasuna ez da berdina puntu guztietan:
* Leiho obaletik eta tinpanotik hurbilen dagoen muturrean, mintza zurruna eta lodia da, eta, beraz, erresonantzia-maiztasuna altua da (tonu zorrotzetarako).
* Bestalde, muturrik urrunenean, mintz basilarra mehea eta malgua da, eta, beraz, erresonantzia txikia du (tonu larrietarako).
Mintz basilarrean eskuragarri dagoen erresonantzia-maiztasunen marjinak zehazten du giza belarriaren maiztasun-erantzuna, 20 Hz-tik 20 kHz-ra bitarteko audiomaiztasunak. Audiomaiztasunen tarte horren barruan, giza belarriaren sentikortasun handieneko eremua 1.000 eta 5.000 Hz artean dago. (Horrek azaltzen du giza belarriak sentikortasun handiagoa duela tonu akutuekiko.
Giza belarriaren maiztasun-erantzunari (20-20.000 Hz) esker, 0 db-tik (entzumen-atalasea) 120 dB-ra (min-atalasea) doan tarte dinamiko bat onartzeko gai gara.
Maiztasunak mintz basilarrak aztertzen dituen arren, informazio hori deskodetu eta burmuinera bidaltzeko gai diren zelulak ez daude hor, Cortiren organoan baizik.
Mintz basilarraren mugimenduak Cortiren organoa mintz tektorialaren gainera bultzatzen du. Presio horrek Cortiren organoko zelulak modu diferentzialean estimulatzen ditu (mintz basilarraren puntu bakoitzaren erresonantzia-maiztasunaren arabera). Zelula horiek informazioa interpretatzen dute eta substantzia kimiko bat jariatzen dute, entzumen-nerbioek burmuinera eramaten dituzten bulkada elektrikoetan eraldatzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Otorrinolaringologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3503790
# Minto (Ipar Dakota)

Minto Ipar Dakotako hiri bat da. Walsh konderrian kokatua dago. 2010ean 604 biztanle zituen, 3,67 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Walsh konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2442919
* Multimedia: Minto, North Dakota / Q2442919
# Minto (Scottish Borders)

Minto, Eskoziako herri eta parrokia bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2468490
* Multimedia: Minto, Scottish Borders / Q2468490
# Minturn (Colorado)

Minturn Coloradoko herri bat da. Eagle konderrian kokatua dago. 2010ean 1.027 biztanle zituen, 19,8389 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Eagle konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2076232
* Multimedia: Minturn, Colorado / Q2076232
# Midway (Georgia)

Midway Georgiako estatuko hiri bat da. Colquitt konderrian kokatua dago. 2010ean 2.121 biztanle zituen, 16,54 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Colquitt konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3261544
# Midway (Kentucky)

Midway Kentuckyko hiri bat da. Woodford konderrian kokatua dago. 2010ean 1.641 biztanle zituen, 2,75 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Woodford konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2619599
* Multimedia: Midway, Kentucky / Q2619599
# Midway (Minnesota)

Midway Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mahnomen konderrian dago, Minnesota estatuan. 20 biztanle ditu, 5,206215 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Mahnomen konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5687672
# Midway (Texas)

Midway Texasko hiri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 228 biztanle zituen, 3,90 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Madison konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q981478
# Midway (Ipar Carolina)

Midway Ipar Carolinako herri bat da. Davidson konderrian kokatua dago. 2010ean 4.679 biztanle zituen, 19,86 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Davidson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3475443
* Multimedia: Midway, North Carolina / Q3475443
# Midway (Alabama)

Midway Alabamako herri bat da. Bullock konderrian kokatua dago. 2010ean 499 biztanle zituen, 58,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bullock konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68378
* Multimedia: Midway, Alabama / Q68378
# Midway (Arkansas)

Midway Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hot Spring konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan. 377 biztanle ditu, 9,177292 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Hot Spring konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6843184
* Multimedia: Midway, Arkansas / Q6843184
# Midway (Florida)

Midway Floridako hiri bat da. Gadsden konderrian kokatua dago. 2010ean 3.004 biztanle zituen, 9,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Gadsden konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6843177
# Midway (Ohio)

Midway Ohioko herri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 322 biztanle zituen, 0,75 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Madison konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2256692
* Multimedia: Midway, Ohio / Q2256692
# Midway (Pennsylvania)

Midway Pennsylvaniako borough bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 913 biztanle zituen, 1,14 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3459898
# Mendiko ur-arratoi

Mendiko ur-arratoia (Arvicola scherman) cricetidae familiako karraskaria da, hegoaldeko Europako eskualde menditsuetan bizi dena.

## Erreferentziak

* ↑ Musser, G. G. eta M. D. Carleton. (2005). Superfamily Muroidea. 894-1531. orr. "Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference". D. E. Wilson eta D. M. Reeder. Johns Hopkins University Press, Baltimore
* Datuak: Q1769958
* Multimedia: Arvicola scherman / Q1769958
* Espezieak: Arvicola scherman
# Mendilatz

Mendilatz Mendebaldeko Pirinioetan dagoen mendia da, izen bereko mendilerroan kokatuta dagoena, Iratiko oihanaren mendebaldean, Orbaizetako lurretan.

## Abiapuntuak

Orbaizetako olatik ordu bat eta 45 minututan gutxi gora-behera irits daiteke tontorreraino.

## Ikus, gainera

* Nafarroako mendien zerrenda
* Aezkoako mendiak

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Mendilatz (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263411
# Mendilauta

Mendilauta Zarauzko (Gipuzkoa) itsasertzan dagoen auzoa da. Bertako etxebizitza gehienak, udarako etxebizitzak dira, hau da, urtean zehar hutsik egoten direnak. Besteak beste, John Toshack, Javier Clemente, Mikel Arteta eta Lorena Bernal Mendilautako auzoan dute etxebizitza. Karlos Argiñanok ere, bere jatetxe eta hotela du bertan kokatzen den Desertu Txikian.

## Ikus, gainera

* Zarautz

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9031508
# Mendikute dorretxea

Mendikute dorretxea Gipuzkoako Soraluze herrian dagoen XVIII. mendeko eraikina da. Erdi Aroan dorretxe izan zen. Ez da Erdi Aroko eraikina beraz; hala ere, herrian "dorretxe" esan zaio beti. Izen ugari ezagutu ditu: Baltegietako jauregia, Dorrea, Zabalekoa.

## Historia

1756 inguruan altxatuta, Dorrea esaten zitzaion herrian. Alboan errota eta baseliza zegoen eta, multzoa, agian, Erdi Arotik zetorren; horrek ulergarria egingo luke "dorretxe" izendapena. XIX. mendetik aurrera agiri ofizial batzuetan Mendikute dorrea deitura eman zitzaion, bertan Domingo Mendikute Txurruka eta bere sendia bizi baitziren. Antzinako aktetan etxe honek izan duen beste izenetako bat Baltegietako jauregia izan da.
Garai batean jauregia Babil de Areízaga eta Corral baroiaren jabetzakoa zen, Narroseko markesaren anaiarena.
XX mendearen hasieran, 1920. hamarkadan, eraikina hustu eta goitik behera aldatu zuten. Lehen solairuko altura jaitsi, eta beste bi egin zituzten gainetik, horretarako hormak metrotik gora altzatuz. Halaber, teilatu berria bi isurietara egin zuten, ganbara hobeto aprobetzatzearren.

## Ezaugarri batzuk

Jatorrizko eraikinaren oso elementu gutxi gelditzen dira. Planta ia laukia, jatorriz teilatua lau aldetara ematen zuen. Behe solairuez gain beste bi solairu zituen, lehenengoa altura handikoa. Etxaurre nagusia, Eibarko bidera ematen duena, harlanduzkoa da; gainontzekoak ere harrizkoak dira, baina ez hain erregularrak.
Etxearen ertz batean armarri barrokoa eta kuartelatu ederra du, hareharrian zizelatua dagoena.

## Kokapena

Baltegieta kaleko 22an dago kokatuta.

## Erreferentziak

* ↑ https://plaentxia.eus/komunitatea/sorapedia/1609024161478-mendikute-jauregia-baltegietako-jauregia-zaharberritua
* ↑ https://c2.nekar.com/eu/informacion-general/?localidad=119
* ↑ https://www.sorapedia.eus/wiki/Mendikute_dorretxea_(eu)

## Kanpo estekak

* Mendikute dorretxea Soropedian.
* Datuak: Q108545722
# Mendilazko mendilerroa

    Artikulu hau mendilerroari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mendilatz».
Mendilazko mendilerroa edo Mendizarreko mendilerroa Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Mendilatz mendia da, 1.348 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Mendilatz mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak

* Mendilatz, 1.348 m 43°01′15″N 1°12′55″W﻿ / ﻿43.0208711°N 1.2152923°W﻿ / 43.0208711; -1.2152923
* Mendizar, 1.319 m 43°01′05″N 1°09′57″W﻿ / ﻿43.0179989°N 1.1657728°W﻿ / 43.0179989; -1.1657728
* Mozoloandi, 1.243 m 43°00′19″N 1°09′26″W﻿ / ﻿43.0053162°N 1.1571201°W﻿ / 43.0053162; -1.1571201
* Ezkanda, 1.203 m 43°01′11″N 1°10′59″W﻿ / ﻿43.0198343°N 1.1831692°W﻿ / 43.0198343; -1.1831692
* Azalegi, 1.165 m 43°00′21″N 1°11′22″W﻿ / ﻿43.0058525°N 1.1895812°W﻿ / 43.0058525; -1.1895812
* Aritzelatz, 1.143 m 43°00′13″N 1°10′49″W﻿ / ﻿43.0034895°N 1.1802648°W﻿ / 43.0034895; -1.1802648
* Saiarri, 1.121 m 43°02′17″N 1°12′02″W﻿ / ﻿43.03800885°N 1.200481672°W﻿ / 43.03800885; -1.200481672
* Mozolotxikia, 1.119 m 42°59′48″N 1°09′33″W﻿ / ﻿42.9966796°N 1.159292°W﻿ / 42.9966796; -1.159292
* Ursario, 1.112 m 43°02′12″N 1°12′55″W﻿ / ﻿43.03653714°N 1.21515714°W﻿ / 43.03653714; -1.21515714
* Berabez, 1.020 m 42°59′18″N 1°12′06″W﻿ / ﻿42.9884639°N 1.2015481°W﻿ / 42.9884639; -1.2015481

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Mendilazko mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58005511
# Mendiko txirrindularitza

Mendiko txirrindularitza bizikleta arrunt batek baino gurpil eta koadro indartsuagoak dituzten mendiko bizikletak baliatuz egiten den kirola da.
Mendi bizikletako probak 1 edo 2 ordu ingurukoak izaten dira, normalean zirkuitu bati hainbat itzuli emanez.

## Historia

XX. mendeko 80ko hamarkadan eratu zen kirol hau, Estatu Batuetan. Azkar hedatu zen, eta 1990. urtean, lehenengo mundu txapelketa egin zen Durangon (Estatu Batuak). Gurean, europako leku gehienetan bezala, 90eko hamarkadan izan zuen gorakada nabarmena eta talde eta txapelketa asko antolatu ziren. Mendiz Mendi eta Mendibike taldeak 1991. urtean eratu ziren, adibidez.
Euskal Herrian, hainbat txapelketa egin dira eta egiten jarraitzen dira. Adibidez, Euskadiko Open, Hego Euskal Herriko Kopa eta Arabako Challengea.
Gurean, Iñaki Lejarreta izan da txirrindulari onena espezialitate honetan. Orbea taldean zegoen auto batek Iurretan harrapatu zuen arte.

## Ikus, gainera

* Mtb

## Kanpo estekak

* Datuak: Q520611
* Multimedia: Mountain biking / Q520611
# Mendikute

    Ez nahasi Monteagudo udalerriarekin, Mendikute euskaraz eta ez ofizialki deitua.
Mendikute Hernioko mendilerroan dagoen tontorra da, Gipuzkoako erdialdean, Tolosaldean. Tontorrean dorre-gaztelu baten hondarrak daude.

## Etimologia

Koldo Mitxelenaren arabera, baliteke Mendikute izena latineko Mons-acutum hitz elkarketatik etortzea, hots, mendi-zorrotz. Hortik Mondacut, Mondecut eta Mendecute. Idatzizko iturriei dagokionez, lehen aldiz 1234an aipatzen da Castrum Montis acuti bezala Fernando III.a Gaztelakoaren idatzi batean. Dena den, bederatzi urte geroago De rebus Hispaniae idazlanean, pentsatzen da Semenez Arradakoak Nafarroako inbasioan (1199-1200) aipatzen dituen gotorlekuetan Arzorociam eta egungo Mendikute berdina direla.

## Gaztelua

Mendikute mendiaren goialdean dagoen gazteluak Erdi Aroan zuen izena jakiterik ez dagoenez, mendiarena ematen zaio.
Gazteluaren ondotik galtzada bat igarotzen zen Nafarrotatik zetorrena eta kostaldera egiten zuena. Galtzada horren aztarnak baino ez dira geratzen egun, Intxaurbe baserriaren inguruan, eta Erdi Arokoak zirela ziurtzat jotzen den arren, badira erromatarren garaikoak direla dioten adituak. Ostera, galtzada abelbide bihurtu zen Aralarreko eta kostaldeko larreak lotzeko.
Gazteluaren funtzioari dagokionez, dokumentazio gutxi dago horren inguruan, baina uste da, galtzada zaintzeaz gain, inguruan zeuden zilarrezko meatzeak zaintzeko ere eraiki zutela.
Ad hec nos f[erdinandus] dei gratia Rex Castelle et Legionis attendentes excellentiam et honorem domini Theobaldi illustris Regis Nauare, cuius amicitiam et uicinitatem gratam habemus omnimodis et acceptam, et intelligentes dilectionem suam et nostram utilem fore dilatationi fidei christiane, et uolentes eidem gratia uicissitudine respondere, damus predicto Regi totam ypuzcuam, fontem rabiam, sanctum Sebastianum, et Castrum montis acuti quandiu uixerit possidenda... Et dominus Rex Nauarre cauebit iuxta dispositionem sepedictorum consiliariorum, quod ista tria loca, fonte rabia et sanctus Sebastianus et Castrum montis acuti in ipuzcua... ad dominum Regem Castelle uel ad heredem suum qui pro tempore fuerit, devoluantur. Post mortem uero Regis Nauarre si filia sua vxor domini Alfonsi primogeniti nostri superates fuerit, tota ypuzcua cum fonte rabia, et cum sancto Sebastiano, et cum monte acuto... deuolventur... Acta sunt hec apud Almaçannum, x° die Septembris. Anmo gratie MCC. XXX quarto..

## Abiapuntuak

* Bidaniatik: Ordu bat.
* Urkizutik: Ordu bat.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) MENDIKUTE - Erlazioak - Auñamendi Eusko Entziklopedia. (Noiz kontsultatua: 2017-08-21).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Gaztelu guztiak - hiru.eus. (Noiz kontsultatua: 2017-08-22).

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako mendiak
* Datuak: Q3305774
* Multimedia: Mendikute / Q3305774
# Moosinning

Moosinning Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Freising (barrutia)|Freising]] barrutian. 2014an 5.507 biztanle zituen 39,97 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q511796
* Multimedia: Moosinning / Q511796
# Moosseedorf

Moosseedorf Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Bern-Mittelland barruti administratiboa barrutian. 2014an 4,111 biztanle zituen 6,3 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67552
* Multimedia: Moosseedorf / Q67552
Ittigen Bolligen Münchenbuchsee Wiggiswil Urtenen-Schönbühl
# Moose Lake (Minnesota)

Moose Lake Minnesotako hiri bat da. Carlton konderrian kokatua dago. 2010ean 2.751 biztanle zituen, 8,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Carlton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2229019
* Multimedia: Moose Lake, Minnesota / Q2229019