OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tokugawa Hidetada

Tokugawa Hidetada (japonieraz: 徳川 秀忠, 1579ko maiatzak 2-1632ko martxoak 14) Tokugawa shogunerriko bigarren shoguna izan zen, 1605etik, 1623an kargua utzi zuen arte gobernatu zuena. Tokugawa Ieyasuren hirugarren semea izan zen. Parte hartze garrantzitsu bat izan zuen bera aitarekin batera Sekigaharako guduan, eta Japoniako gobernari bihurtu zen 1605ean, bere aita Ieyasuk kargua utzi zuenean.

## Gaztaroa (1579-1593)

Bere data zehatza ezagutzen ez den arren, Tokugawa Hidetada, Tokugawa Ieyasu eta honen ezkontideetako baten arteko harremanetik jaio zen 1579an. Handik gutxira, Hidetadaren amaordea (hau da, Ieyasuren emazte ofiziala) eta bere anaiorde Tokugawa Nobuyasu, Takeda Shingenekin batera, Ieyasu hiltzeko konplot baten susmopean exekutatuak izan ziren. Bere emaztea eta honen ustezko konplotkideak hiltzerakoan, Ieyasuk, argi eta garbi adierazten du Oda Nobunagaren buruzagitzapean dagoen Oda klanaren eta Takeda Shingenen buruzagitzapean dagoen Takeda klanaren arteko gatazkan duen posizioa.
Tokugawa klanak botere gehien zuen lurraldea, Mikawa probintzia zen. 1590ean, Japoniako gobernari berriak, Toyotomi Hideyoshik, Tokugawa Ieyasu zuzendu zuen Hojo klanaren domeinuak erasoz, Odawarako setioa bezala ezagutuko zenean. Hideyoshik, Ieyasu sartu zuen kanpaina horretan, bere kontrolpean zeuden bost probintziak, Kantōko zortzi probintziak eta Edo hiria hartzen zituen lurralde handiago bategatik trukatuko zizkiola aginduz. Hojo eta Tokugawa klanen artean harreman ona zegoela kontutan hartuta, eta Ieyasuk desertatzea eragozteko, Hideyoshik, bahitu bezala, Nagamaru hartu zuen, Ieyasuren semea, hamaika urte baino ez zituena. 1592an, Hideyoshik, bere adin nagusitasuna, bere haurtzaroko izena Hidetadagatik aldatuz aldarrikatzen duen zeremonia presiditzen du. Honen ondoren, Tokugawa familiaren oinordeko izendatua da, Ieyasuren seme nagusia izatera heltzeraino, baita bere gogokoena ere (bere seme nagusia hila izan baitzen). 1593an, Hidetada, bere aitaren ondora itzultzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q314464
* Multimedia: Tokugawa Hidetada / Q314464
# Tokudaia osimensis

Tokudaia osimensis Tokudaia generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae subfamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Ryukyu uharteetako Amami Ōshima uhartean baino ez da bizi. Y kromosoma ez duten ugaztunetako bat da.

## Erreferentziak

* ↑ Kuroiwa A, Handa S, Nishiyama C, Chiba E, Yamada F, Abe S, Matsuda Y. (2011-06-08). «Additional copies of CBX2 in the genomes of males of mammals lacking SRY, the Amami spiny rat (Tokudaia osimensis) and the Tokunoshima spiny rat (Tokudaia tokunoshimensis)» Chromosome Res 19: 635–44. doi:10.1007/s10577-011-9223-6. PMID 21656076..

## Ikus, gainera

* Tokudaia
* Muridae

## Kanpo estekak

* Tokudaia osimensisri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
* Datuak: Q1767684
* Multimedia: Tokudaia osimensis / Q1767684
* Espezieak: Tokudaia osimensis
# Tokugawa Ieharu

Tokugawa Ieharu (japonieraz: 徳川家治, 1737ko ekainaren 20a-1786ko irailaren 17a) Japoniako Tokugawa shogunerriko hamargarren shoguna izan zen, 1760 eta 1786 bitartean gobernatu zuelarik.
1782an, Tenmeiko Goseteari aurre egin behar izan zion. 1784an, sekulako iskanbila sortzen da shogunerriko kideen artean, shogunaren kontseilari buruzagiaren (wakadoshiyori) semea Edo gazteluan hila izan ondoren. Gertaera honen ondoren, shogunerriari erreformak egiten zaizkio.
1786an hil egin zen eta Edo hirian lurperatua izan zen.
* Datuak: Q437518
* Multimedia: Tokugawa Ieharu / Q437518
# Tokugawa Iemitsu

Tokugawa Iemitsu (japonieraz: 徳川 家光, Tokugawa Iyemitsu, 1604ko abuztuaren 12a-1651ko ekainaren 8a) Tokugawa shogunerriko hirugarren shoguna izan zen, eta 1623 eta 1651 bitartean gobernatu zuen. Tokugawa Hidetadaren seme nagusia eta Tokugawa Ieyasuren biloba izan zen.
Shogun bezala, 1617an izendatua izan zen, eta Japonia osoan, 1623an hartu zuen shogun kargua, bere aitak kargua utzi ondoren. Japonian kristautasuna debekatzen zuen ediktu bat aldarrikatzeagatik ezaguna izan zen, eta biztanleria osoa, tenpluetan erregistratzera behartu zuen. Jazarpen hauen ondorioz, 1637an Shimabara matxinada gertatu zen, kristau bihurtutako japoniarrek antolatu zutena. Horietako asko, beranduago, erailak eta exekutatuak izan ziren. 1639an, Japonia gainontzeko mundutik isolatzea agindu zuen.
Bere agintaldian hil zen Tokugawa shogunerriko lehen shoguna izan zen, kargua utzi beharrean.
* Datuak: Q314481
* Multimedia: Tokugawa Iemitsu / Q314481
# Tokudaia tokunoshimensis

Tokudaia tokunoshimensis Tokudaia generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae subfamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Ryukyu uharteetako Tokunoshima uhartean baino ez da bizi. Y kromosoma ez duten ugaztunetako bat da.

## Erreferentziak

* ↑ Kuroiwa A, Handa S, Nishiyama C, Chiba E, Yamada F, Abe S, Matsuda Y. (2011-06-08). «Additional copies of CBX2 in the genomes of males of mammals lacking SRY, the Amami spiny rat (Tokudaia osimensis) and the Tokunoshima spiny rat (Tokudaia tokunoshimensis)» Chromosome Res 19: 635–44. doi:10.1007/s10577-011-9223-6. PMID 21656076..

## Ikus, gainera

* Tokudaia
* Muridae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3018463
* Multimedia: Tokudaia tokunoshimensis / Q3018463
* Espezieak: Tokudaia tokunoshimensis
# Tokugawa (argipena)

Tokugawa izenak adiera zenbait ditu:

## Historian

* Tokugawa shogunerria, Japonia osoa gobernatu zuen hirugarren eta azken shogunerria.
** Tokugawa klana, Japoniako familia garrantzitsua.
*** Tokugawa Ieyasu (1543–1616), Tokugawa klanaren gizonik aipagarriena.

## Besterik

* Tokugawa aroa edo shogunerria deitzeko era bat. Baita ere Edo shogunerria deitua.
Abizen moduan bai gaur egun baina bereziki aintzinaroko familia ezagun honetako partaideak izendatzekoː
* Tokugawa Hidetada, Tokugawa shogunerriko bigarren shoguna.
* Tokugawa Iemitsu, Tokugawa shogunerriko hirugarren shoguna.
* Tokugawa Iesada, Tokugawa shogunerriko hamairugarren shoguna.
# Tokugawa Iemochi

Tokugawa Iemochi (japonieraz: 徳川 家茂, 1846ko uztailaren 17a - 1866ko abuztuaren 29a) Japoniako Tokugawa shogunerriko hamalaugarren shoguna izan zen, 1858 eta 1866 bitartean gobernatu zuelarik. Bere agintaldian, Perry Komodoroak 1853an eginiko bisitaren ondoren, Japonia eta gainontzeko munduaren arteko harremanei aurre egin behar izan zien. Gainera, bere agintaldian hasten da shogunerriaren gainbehera.
Bere jaiotza izena Kikuchiyo izan zen. Wakayama haneko hamaikagarren daimyoa izan zen Tokugawa Nariyukiren hamaikagarren semea izan zen, eta Edon jaio zen, egungo Tokion.
1847an, urte bete zuenean, aipaturiko haneko 12. daimyoa zen Tokugawa Narikatsuren oinordeko bezala adoptatua izan zen, eta honen oinordeko bihurtu zen 1849an, 1851n Tokugawa Yoshitomi izena hartuz. Baina, 1858an, Tokugawa leinu nagusiko oinordeko izendatua izan zen, hamahirugarren shoguna izan zen Tokugawa Iesadaren bapateko heriotzaren ondorioz, honek oinordekorik utzi ez zuelarik. Yoshitomiren aukeraketak ez zuen arazorik izan, gobernuko beste alde batzuk, shogun bezala, Tokugawa Yoshinobu edo Matsudaira Naritami gomendatzen zituzten arren, Iemochi ez bezala, helduak zirenak. Shogun kargua hartu zuenean, bere izena Iemochigatik aldatu zuen.
1863ko apirilak 22an, Kiotoranzko erromesaldi handi bat egin zuen, bere ibilbidean, 3000 basailuk lagundu zutelarik. Bidaia honen arrazoia, Japoniako Enperadorea bisitatzea zen (shogun batek Kioto bisitatu zuen azken aldia, 1603an izan zen, shogunerri honen sortzailea izan zen Tokugawa Ieyasuk).
Kobe Gattai ("Gortea eta Shogunerriaren elkarketa") mugimenduaren zati bezala, Iemochi, Kazu-no-miya printzesa inperialarekin ezkondu zen, Ninkō Enperadorearen alaba eta Kōmei Enperadorearen arreba txikia. Hala ere, shoguna hogei urterekin hil zen, ezkontza labur hura amaituz. Bere heriotzaren arrazoia, uste denez, tiamina eskasiak eragiten duen beriberi gaixotasunak eragindako bihotzaren pitzadura bat izan zen.
* Datuak: Q348466
* Multimedia: Tokugawa Iemochi / Q348466
# Le Peletier (Parisko metroa)

Le Peletier Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 9. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 7. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q1784008
* Multimedia: Le Peletier (Paris Metro) / Q1784008
# Le Perche kantonamendua

Le Perche kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Loir eta Cher departamenduan dago, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. Guztira 50 udalerri ditu eta Savigny-sur-Braye da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17623628
# Tigrinyerazko Wikipedia

Tigrinyerazko Wikipedia Wikipediaren tigrinyerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 177 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 230.a zen.

## Kanpo estekak

* Tigrinyerazko Wikipedia
* Datuak: Q8575467
# Tigveni

Tigveni Errumaniako udalerri bat da, Argeș konderrian. 3.197 biztanle ditu, 49,34 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Tigveni $^{(en)}$ Bădislava $^{(en)}$ Bălilești $^{(en)}$ Bălteni $^{(en)}$ Bârseștii de Jos $^{(en)}$ Bârseștii de Sus $^{(en)}$ Blaju $^{(en)}$ Vlădești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12725206
# Tigroi

Tigroia tigre ar eta lehoi eme baten arteko hibridoa, gatibutasunean hezia. Tigroia baino askoz ohikoagoa da alderantzizko hibridoa, ligreak izenekoa, lehoi ar baten eta tigre eme baten arteko emaitza. Ez da gertaerraza naturan tigroiak sortzea, tigreak eta lehoiak ez baitira habitat berean bizi, Indiako Gir basoan izan ezik.
Tigroiak bi gurasoen ezaugarriak ditu: lehoi itxurakoa, tigreen marrekin. Bere guraso-espezieak baino askoz gutxiago hazten da, bere bi gurasoen gen inhibitzaileak heredatzen dituelako. Helduaroan, 150 kilogramo pisatzera iristen da, gutxi gorabehera.
Hanka eta isats luzeak dituenez, ez du beste katukiek bezain irudi ikaragarria izaten. Horregatik, ligrea baino askoz urriagoak dira tigroiak, jendearen arreta erakartzeko aproposagoak direnez ligreak estimatuagoak baitira zirkuetarako eta —neurri txikiagoan— zoologikoetarako.
Eskuarki tigroiak antzuak izaten dira. Hala ere, Shambala erreserba naturalean Noelle izeneko tigroi eme bat tigre batekin ugaldu zen, eta tigre-tigroi bat sortu. Ez da ar ugalkor bakar bat ere ezagutzen.

## Ikus, gainera

* Ligre
* Pantera generoko hibridoak
* Datuak: Q1383362
* Multimedia: Panthera tigris × Panthera leo / Q1383362
# Kubako Gerra

Kubako Gerra (gaztelaniaz: Guerra de Cuba) XIX. mendearen bigarren zatian Espainiak kubatar independentisten aurka izandako guda izan zen. Lau zati ezberdinak izan zituen:
* Hamar Urteko Gerra edo Gerra Handia (1868-1878);
* Gerra Txikia (1879-1880);
* Kubako Independentzia Gerra edo 1895eko Gerra (1895-1898);
* Espainia-Estatu Batuak Gerra (1898).
# Kubako José Martí Liburutegi Nazionala

Kubako José Martí Liburutegi Nazionala (gaztelaniaz: Biblioteca nacional de Cuba José Martí) Kubako liburutegi nagusia da. Habanan kokatuta, 1901ko urriaren 18an sortu zen.. Kubako liburutegi sarekoa da non uharte osoan 400 ingurukoak diren.

## Ezaugarriak

Hasiera batean artxibo pertsonal bat zen baina gaur egun herriaren legezko gordailua da eta bilduma asko biltzen ditu. Mundu osoko liburuekin batera Kubako dokumentu, liburu eta entzunezko ondare nagusia jaso du, tartean liburutegi digitala. Liburutegiaren izena, José Martí, heroi eta idazle kubatarrari eskainia dago.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.juventudrebelde.cu/cultura/2012-10-22/reabren-la-biblioteca-nacional-de-cuba-jose-marti/
* ↑ http://www.bnjm.cu/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Liburutegiaren webgune ofiziala.
* (Gaztelaniaz):Kubako Liburutegi Digitalaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q5728066
* Multimedia: Biblioteca Nacional, Havana / Q5728066
# Kubako Krisialdia

Kubako Krisialdia - AEBtan Kubako misilen krisia (ingelesez: Cuban missile crisis), Kuban Urriko krisialdia (gaztelaniaz: Crisis de octubre) eta Sobietar Batasunean Karibeko krisialdia (errusieraz: Карибский кризис)- 1962ko urriaren 14tik azaroaren 20ra Estatu Batuen eta Sobiet Batasuna nahiz Kubaren artean izandako gatazkari ematen zaion izena da. Krisi hau Gerra Hotzeko tentsiogunerik handienetarikoa izan zen.
Izan ere, 1962an Kubako eta Sobiet Batasuneko gobernuek misil nuklearrak paratu zituzten Kuban. Estatu Batuetako inteligentzia militarrak armak topatu zituenean, AEBetako gobernua ahalegindu zen misilak handik mugiarazten. Tentsioa 1962ko urriaren 27an erpinera iritsi zen (Larunbat Beltza). Urriaren 28an John F. Kennedy AEBetako presidenteak eta U Thant NBEko buruak hitzarmena lortu zuten sobietarrekin ez inbaditzeko itun baten truke.

## Kennedyren hitzaldia

| « | Gabon, herrikideak: Agindutakoa betez, gobernuak gertutik jarraitu ditu sobietarrek Kuban egindako prestaketa militarrak. Azken askotan lortu ditugun froga ukaezinen arabera, hainbat suziri-base eraiki dituzte zapaldutako uharte horretan. Jaurtiketa-leku horiek helburu bakarra dute: botere nuklearra eratzea Mendebaldeko hemisferioko herrialdeen aurka (...). Base horietako batzuetan, irismen ertaineko misil balistikoak daude, eta buru atomiko bat 2.000 kilometrora garraia dezakete. Hortaz, suziri horietako bakoitza Washingtonera, Panamako kanalera, Cañaveral lurmuturrera, Mexikora edo Estatu Batuetako hego-ekialdeko, Erdialdeko Amerikako edo Karibeko edozein hiritara hel daiteke (...). Halako erasotzeko egitura bat martxan jartzea eragozteko, koarentena zorrotza ezarriko zaie Kubara doazen eraso-ekipamendu militar guztiei. Kubara doazen itsasontzi guztiak geldiarazi eta itzultzera behartuko ditugu, itsasontzien ikurrina edo jatorria edozein delarik ere. (...) Hirugarrena: Kubatik Mendebaldeko hemisferioko edozein naziotara misil nuklear bat jaurtitzen bada, Ameriketako Estatu Batuen aurkako sobietarren erasotzat hartuko da, eta Sobietar Batasunaren aurkako errepresalia handiak ekarriko ditu berekin. | » |
| —Telebistaz emandako Kennedyren hitzaldia, 1962ko urriaren 22an. |||

## Bizikidetza baketsua

Krisialdi sakon eta gero, bi superpotentzien arteko giroa baretzen hasi zen pixkanaka-pixkanaka. Hain zuzen ere, hori esan nahi du geroago "bizikidetza baketsua" deitu zitzaion egoerari. Kontzeptu honek, gerra hotzean, 60ko urteetan Sobietar Batasuna eta Estatu Batuen artean tentsioa gutxitzeari egiten dio erreferentzia. Gertaera honek ez zuen bere baitan inolako akordio ideologikorik, baina bai etsaiak ziren bi blokeen artean mantentzeko asmoa.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q128160
* Multimedia: Cuban Missile Crisis / Q128160
# Kubako Literatura Sari Nazionala

Kubako Literatura Sari Nazionala Karibeko herri horren literatura sari garrantzitsuena da.

## Historia

Saria 1983an sortu zen. Urte horretan Nicolás Guillén poeta kubatar handiari eman zitzaion. Saria Kultura Ministerioko Liburuaren Institutu Kubatarrak ematen du urtero. Normalean Habanako Liburuaren Nazioarteko Azoka barruan ematen da.

## Saridunen zerrenda

* 1983 - Nicolás Guillén
* 1984 - José Zacarías Tallet
* 1985 - Félix Pita Rodríguez
* 1986 - Eliseo Diego, José Soler Puig y José Antonio Portuondo (compartido)
* 1987 - Dulce María Loynaz
* 1988 - Cintio Vitier y Dora Alonso (partekatuta)
* 1989 - Roberto Fernández Retamar
* 1990 - Fina García-Marruz
* 1991 - Ángel Augier
* 1992 - Abelardo Estorino
* 1993 - Francisco de Oráa
* 1994 - Miguel Barnet
* 1995 - Jesús Orta Ruiz
* 1996 - Pablo Armando Fernández
* 1997 - Carilda Oliver
* 1998 - Roberto Friol
* 1999 - César López
* 2000 - Antón Arrufat
* 2001 - Nancy Morejón
* 2002 - Lisandro Otero
* 2003 - Reynaldo González Zamora
* 2004 - Jaime Sarusky
* 2005 - Graziella Pogolotti
* 2006 - Leonardo Acosta
* 2007 - Humberto Arenal
* 2008 - Luis Marré
* 2009 - Ambrosio Fornet
* 2010 - Daniel Chavarría
* 2011 - Nersys Felipe
* 2012 - Leonardo Padura
* 2013 - Reina María Rodríguez
* 2014 - Eduardo Heras León
* 2015 - Rogelio Martínez Furé
* 2016 - Margarita Mateo Palmer
* 2017 - Luis Álvarez Álvarez
* 2018 - Mirta Yáñez
* 2019 - Lina de Feria
* 2020 - Eugenio Hernández Espinosa

## Erreferentziak

* ↑ http://www.cubaliteraria.cu/articulo.php?idarticulo=18185&idseccion=30%5B%5D

## Kanpo estekak

* Kubako sari nazionalak Cuba Literaria webgunean.
* Datuak: Q1396219
# Kubako Alderdi Komunista

Kubako Alderdi Komunista (gaztelaniaz: Partido Comunista Cubano, PCC) 1965eko urriaren 3an sortutako alderdi komunista da. Gaur egun Kubako alderdi politiko ofizial bakarra da. Egungo kubako Alderdi Komunistaren aitzindaria, 1925. urtean sortutako Partido Comunista Cubano izan zen zen.

## Ikus, gainera

* Kubako iraultza
* Fidel Castro
* Raul Castro

## Kanpo estekak

* Datuak: Q371402
* Multimedia: Communist Party of Cuba / Q371402
# Kubako Estatu Kontseilua

Kubako Estatu Kontseilua 1976ko Konstituzioak Estatuko organo goren gisa ezarri zuen, Estatua osatzen zuen organo kolegiatua; 2019ko Konstituzio berrian, Herri Boterearen Asanblea Nazionalaren aurrean ardura duen organo gisa ezartzen da, zeinaren esku dagoen, saioen artean ordezkatzen du, bere akordioak betetzen ditu eta legeak ematen dizkion gainerako eginkizunak betetzen ditu. Kide-kopurua murriztu zen eta funtzioak eta prerrogatibak ganbera biko parlamentuetako goi ganberen funtzioen antzekoak dira. Kolegiatu izaera du. Bere erabakiak kideen botoen gehiengo soilarekin hartzen dira.
Herri Boterearen Asanblada Nazionalak, bere kideen artetik, Estatu Kontseilua hautatzen du legegintzaldi bakoitzeko bilkura eratzailean, 5 urtean behin. Lehendakaria, Lehendakariordea eta Batzarreko Idazkaria, berriz, Estatu Kontseilua dira. Legegintzaldian zehar, kide berriak hauta ditzake, heriotza, ezeztapen edo dimisioa gertatuz gero. Errepublikako hauteskundeetako, kontroleko edo Gobernuko organoetako kiderik ezingo da parte hartu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1516390
# Tonndorf

Tonndorf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, [[Weimarer Land (barrutia)|Weimarer Land]] barrutian. 2014an 662 biztanle zituen 10,12 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q387845
* Multimedia: Tonndorf / Q387845
# Tonnerre (L9014)

Tonnerre (L9014) Frantziako helikoptero-ontzi bat da, Mistral klaseko hiru unitateetako bat dena. 2007an zerbitzuari atxikia, NATOren erreakzio-indarretan parte hartzen du. Horrexegatik, bakea mantentzeko zenbait operaziotan izan da, tartean Libian eta Gineako golkoan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Libya unrest: UK and France 'to send helicopters'» BBC News 2011-5-23.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1136319
* Multimedia: Tonnerre (L9014) / Q1136319
# Tonnay-Charente kantonamendua

Tonnay-Charente kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Itsas Charente departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Guztira 15 udalerri ditu eta Tonnay-Charente da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1727614
# Tonneins kantonamendua

Tonneins kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Guztira 13 udalerri ditu eta Tonneins da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q962951
# Tonnerrois kantonamendua

Tonnerrois kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Yonne departamenduan dago, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Guztira 52 udalerri ditu eta Tonnerre da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20644153
# Tales from the White Hart

Tales from the White Hart (euskaraz Orein Zuriaren Ipuinak), 1992ko Arthur C. Clarke britainiar idazlearen zientzia fikziozko ipuin bilduma bat da.

## Argumentua

Londres. Asteazkenero, Orein Zuria deritzon tabernan idazle, zientzialari, kazetari eta argitaratzaile talde bat solastera bildu ohi da. Bilera hauetako protagonista nagusia Harry Purvis da, ustehandi eta hitzontzia, edozein aitzakia edo aipamenaren bidez bere lagunei lekuko izan den gertakari bitxi eta harrigarriak kontatzeko zalea. Kontakizun guzti hauek logika ero batez animatuak daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3495362
# Talgo (enpresa)

       Ikus baita ere: Talgo (tren mota).
       Ikus baita ere: Talgo (Renfe).
Talgo enpresa, egungo erregistroan Patentes Talgo, 1942an sortu zen espainiar tren-industriaren barneko enpresa bat da. Izena akronimoa da, eta Tren Articulado Ligero Goicoechea-Orioletik dator. Talgo, batez ere, tren ekoizlea da, baina trenak eta trenetarako ekipoak mantentzeko zerbitzuak ere egiten ditu. Talgo enpresaren fabriketako bat Rivabellosan (Araba) dago.

## Historia

Patentes Talgo 1942an sortu zen José Luis Oriol Uriguen finantzatuta, Alejandro Goikoetxeak diseinaturiko tren mota berria merkaturatzeko xedean.
40. hamarkadan, prototipo berriak garatzen aritu zen eta ustiapen komertzial egonkorragoa 50ekoan lortuko du. Gero, enpresak tren ugari diseinatu du eta teknologia berri eta iraultzaileak txertatu ditu haietan.
AEBetara edo Alemaniara ere esportatu badu ere, historian zehar Renfe izan da Talgoren bezero nagusia eta berak erosi dio ekoizpenaren munta handiena. Beste enpresa batzuekin ere akordioak egin ohi ditu, elkarlaneko proiektuak sustatuz edo fabrikatutako trenen mantenua bideratuz.
Egun, atzerrirako salmentak igo dira eta honek Espainiako eskariaren beherapena leuntzen lagundu du. Talgok filialak ditu Alemania, AEB, Errusia, Bosnia eta Kazajstanen; azken honetan, 2010ean, 300 milioi dolarreko balioa izango zuten 420 bidaiari kotxeren eskaria lortu zuen eta, ekainean, Errusiarako 100 milioi euroko balioko zuten 7 trenen eskaria lortu zuen..

## Tren ekoizpena

Talgo enpresaren produkturik nagusiena Talgo trena da, bidaiarientzako bereizgarri espezifikoak dituen tren mota deformaezin bat, enpresaren hasieratik diseinu berezia duena.
Beste enpresa batzuekin elkarlanean, Talgo enpresak garraiorako lokomotora bereziak ere egin ditu: 350, 352, 353, 354 eta 355 serieak, alegia.
Elkarlanean era berean, Talgo enpresak muturrean trakzio berezia eransten dioten automotoreak ere fabrikatzen ditu. Hauetakoak dira Renferen 112 edo 730 serieak eta aurreratuagoa den Avril G3.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) http://www.expansion.com/2011/09/11/empresas/auto-industria/1315771197.html?a=f08ec77a3d81adf283b3bfeeb6402cfe&t=1355656635
* ↑ (Gaztelaniaz) http://www.cincodias.com/articulo/empresas/talgo-tiene-punto-primer-ave-low-cost-revolucion-comercial/20120123cdscdiemp_1/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1100969
* Multimedia: Talgo / Q1100969