# Sedan (Ardenak)

Sedan (sədɑ̃ ahoskatua) Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Champagne-Ardenne eskualdean. 2007an 19.691 biztanle zituen.
Sedan Frantziako eta Alemaniako indar armatuen arteko bi gudu garrantzitsuen kokalekua izan da, biak Alemaniak irabazi zituenak. Sedango lehen guduak, 1870. urtean, Frantziako Bigarren Inperioaren erorialdia zigilatu eta Alemaniar Inperioaren sorrerarako bidea ireki zuen, hurrengo urtetik aurrera Alemanian "Sedanen Eguna" (alemanez: Sedantag) ospatuz. Sedango bigarren guduan, 1940an, Wehrmachteko indarren aurrerapen erabakigarri bat lortu zuen Frantziako guduan, eta, azkenean, Frantziako Hirugarren Errepublikaren gainbehera ekarri zuen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Sedan udalerrian erroldatutako biztanleak 19.691 ziren. Familiak 8.846 ziren, horien artean 3.654 pertsona bakarrekoak ziren (1.574 bakarrik bizi ziren gizonak eta 2.080 bakarrik bizi ziren emakumeak), 2.045 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 2.027 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 1.120 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 10.187 etxebizitza zeuden, 9.032 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 1.107 hutsik zeuden. 2.816 etxeak ziren eta 7.300 apartamentuak ziren. 9.032 etxebizitza nagusietatik 2.642 bere jabearen bizilekua ziren, 6.256 alokairuan okupaturik zeuden eta 133 doan lagata zeuden; 209 etxek gela bat zuten, 1.299 etxek bi zituzten, 2.508 etxek hiru zituzten, 2.690 etxek lau zituzten eta 2.325 etxek bost zituzten. 3.582 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4.505 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.640 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Sedan udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 5 | 95 + | 37 |
| 28 | 90-94 | 80 |
| 73 | 85-89 | 148 |
| 72 | 80-84 | 187 |
| 281 | 75-79 | 426 |
| 340 | 70-74 | 562 |
| 423 | 65-69 | 450 |
| 365 | 60-64 | 482 |
| 454 | 55-59 | 367 |
| 626 | 50-54 | 661 |
| 626 | 45-49 | 778 |
| 669 | 40-44 | 651 |
| 718 | 35-39 | 748 |
| 776 | 30-34 | 784 |
| 849 | 25-29 | 815 |
| 678 | 20-24 | 730 |
| 776 | 15-19 | 730 |
| 766 | 10-14 | 648 |
| 783 | 5-9 | 678 |
| 610 | 0tik 4ra | 512 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 12.855 ziren, horien artean 8.492 aktiboak ziren eta 4.363 inaktiboak ziren. 8.492 pertsona aktiboetatik 6.248 lanean zeuden (3.578 gizon eta 2.670 emakume) eta 2.243 langabezian zeuden (1.039 gizon eta 1.204 emakume). 4.363 pertsona inaktiboetatik 1.090 erretiraturik zeuden, 1.289 ikasten zeuden eta 1.984 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Diru sarrerak

2009an Sedan udalerrian 8.633 unitate fiskal zeuden, 18.394,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.686 euro zen.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 949 komertzioetatik, 12 erauzte enpresak ziren, 20 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 32 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 50 eraikuntza enpresak ziren, 318 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 21 garraio enpresak ziren, 102 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 14 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 55 finantziazio enpresak ziren, 51 higiezinen enpresak ziren, 98 zerbitzu enpresak ziren, 118 administrazio publikoko enpresak ziren eta 57 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 207 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 2 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 3 posta bulegoak, 12 banku bulegoak, 5 funerariak, 23 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 5 autoeskolak, 5 igeltseroak, 10 margolariak, 5 zurginak, 10 iturginak, 7 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 19 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 12 aldi baterako lan enpresak, 60 jatetxeak, 7 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 8 apaindegiak.
2009an zeuden 125 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 8 supermerkatuak, 1 120 m$^2$ baino gehiagoko denda zen, 6 120 m$^2$ baino gutxiagoko dendak, 19 okindegiak, 9 harategiak, 2 arraindegiak, 3 liburu dendak, 37 arropa dendak, 7 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 7 elektrotresna dendak, 4 altzari dendak, 4 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 2 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 7 lore-dendak ziren.
2000. urtean Sedan udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 495 hektarea erabiltzen.

## Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 2 osasun-zentro, 10 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 10 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Sedan udalerrian 5 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 2 hezkuntza orokorreko lizeo eta 2 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.735 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.177 eta lizeo teknologikoetan 1.142.
Sedan udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko formakuntza teknikoko zentro bat zuen.

## Kirola

Bertoko futbol-taldea CS Sedan Ardennes da.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Hiri eta herri senidetuak

* Eisenach, 1991tik aurrera
* Sedan (Kansas)

## Erreferentziak

* ↑ Horne, A.. (1965). The Fall of Paris: The Siege and the Commune 1870–71. Londres: Macmillan OCLC .490599556.
* ↑ Florentine Gebhart: Erinnerung an das Sedanfest in den 1870er Jahren. In: Blätter aus dem Lebensbilderbuch. Berlin 1930, S. 51–54 (Nachdruck in Jens Flemmin (Hrsg.): Quellen zur Alltagsgeschichte der Deutschen vom Mittelalter bis heute. Band 7. 1871–1914. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1997, ISBN 3-534-11496-5, pp. 61–64; außerdem frei verfügbar als PDF)
* ↑ Evans, Martin Marix. The Fall of France. Oxford: Osprey, 2000. ISBN 1-85532-969-7
* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Revenus fiscaux des ménages en 2008
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
* ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q184371
* Multimedia: Sedan / Q184371