# Rosa Romojaro

Rosa Romojaro Montero (Algeciras, Cádiz, 1948) cádiztar poeta da, eta saiakeragilea, literatura kritikaria, ikertzailea eta Literaturaren Teoriaren eta Literatura Konparatuaren Unibertsitateko katedraduna. Haren ibilbidea, beraz, sorkuntzan, ikerketan eta irakaskuntzan izan da.

## Biografia

Rosa Romojaro, Algecirasen jaioa, Malagan bizi da, eta hantxe egiten du lan akademiko eta literarioa, hainbat generotako poeta eta idazlea da (poesia, eleberria, kontakizuna, saiakera eta teoria eta literaturaren kritika). Irakaskuntza Ertaineko katedraduna izan zen, eta 1984an doktoratu zen, Lope de Vegaren lirikari eta mito klasikoari buruzko doktore-tesiarekin, aurretik Lizentziatura Memoria bat zuela, eta bertan epaitu zituzten epaimahaien kalifikazio gorena lortu zuen. Unibertsitateko katedraduna da, eta, ondoren, unibertsitateko lan handia egin du bai Malagako Unibertsitatean, bai Europako eta estatuko hainbat ikerketa-zentro eta unibertsitatetan, eta ikertzaile eta irakasle bisitari jardun du. Ikertzailea, halaber, ospe handiko Ikerketa Proiektu eta Taldeetan (hala nola RETCULTFFI2010-15160, Tomás Albaladejo irakasleak zuzendua; edo DETTLI CCHS/CSIC, Miguel Ángel Garrido Gallardoi rakasleak zuzendua; Andaluziako Ondarea Berreskuratzea HUM-159 eta Literaturaren Teoria eta Ikasketak HUM-824), Unibertsitate Masterreko Koordinatzailea izan da, eta hainbat ikastaro, sinposio, nazioarteko mintegi eta goi-mailako nahiz graduondoko prestakuntza-ziklotako zuzendaria. Horietako batzuk emakumearen sorkuntza artistikoa eta literarioa ezagutzeko izan dira. Bere jarduera akademikoak hainbat aintzatespen jaso ditu, sormen-lanarengatik jasotakoekin batera.
Haren ikerketek Literaturaren Teorian eta Kritikan garrantzia duten esparruak hartzen dituzte, landutako arloetan funtsezkotzat izan diren ekarpenekin. Hala, mitoari eta literaturari buruzko azterketa teoriko eta metodologiko berritzaileak, non lehen aldiz ezartzen den mitoak Urrezko Mendeko poesian duen funtzionamendua sistematizatzea, Lope de Vega y el mito clásico (1998) bezalako liburukietan ebatzia, edo Funciones del mito en el Siglo de Oro (Garcilaso, Góngora, Lope de Vega, Quevedo) (1998), askotan aipatuak, aipatuak eta inpaktu-indize handieneko katalogoetan bilduak, halaber azken liburua Lope de Vega y la teoría de las funciones del mito (2019), non sistematizazio hori teoria gisa ezartzen den, gai horri buruzko hainbat artikulurekin batera, aldizkari espezializatuetan argitaratuak. Era berean, autore garaikideen lanaren kritikari buruzkoak, horietako batzuk aitzindariak dira irudimenari eta poeten sinbologiari buruzko gaietan, hala nola Altolagirre, "La poesía de Manuel Altolaguirre: Poética de la dualidad/Manuel Altolagirreren poesia: Dualtasunaren poetika" artikuluarekin hasiak (Revista de Literatura, 58, 116, 1996, 427-449 or), ondorengo zenbait liburutan amaitzen direnak: Bibliografía de Manuel Altolaguirre/Manuel Altolagirreren bibliografia (2007), La poesía de Manuel Altolaguirre (Contexto. Claves de su poética. Recepción)/Manuel Altolagirreren poesia (Testuingurua. Bere poetikaren gakoak. Harrera) (2008), baita bere poesiaren argitalpen antologikoak ere, hala nola Isla del aire/Aire uhartea (2008) eta Versos originales/Bertso orijinalak (2010), edo Lo escrito y lo leído/Idatzia eta irakurria liburuan jasotako azterlanak. Ensayos sobre literatura y crítica literaria/Literaturari eta literaturaren kritikari buruzko saiakerak (2004). José María Hinojosaren lanaz ere arduratzen da, ikuspegi hermeneutikoetatik, oroitzapenezko liburuetan eta bestelako argitalpenetan ere landua. Halaber, adierazgarriak dira José Moreno Villari buruz egindako azterlanak, autore horren poesiaren aurreko argitalpenaren aurretik (Antología poética, 1993). Ekarpen horiekin batera, ondorengo Teoria poetikoa eta sormena (2010) liburukiak Poetika historikoari buruzko teoriak jasotzen ditu, zenbait mugimenduren bidez, hala nola Manierismoa, edo figurazio erretoriko eta literarioaren alderdiak, baita Poetika moderno eta egungo Poetikan egindako ikerketak ere, bai forma lirikoetan, bai forma narratiboetan, adibide zehatzen bidez. Giza Zientziekin duen harremanean gai digitaletan murgiltzera gonbidatu dute, hala nola Las Humanidades en el mundo digital/El mundo digital en las Humanidades/Giza Zientziak mundu digitalean/Mundu digitala Humanitateetan (2019) liburuaren edizioan. Bestalde, Francisco Morales Lomas eta Julio Neira irakasleekin lankidetzan, Estudios sobre la poética y la narrativa de Rafael Ballesteros/Rafael Ballesterosen poetikari eta narratibari buruzko azterlanak (2020) liburua argitaratu zuen.
Saiakera horretan, Rodear la tarde (2003) liburua literatura, kultura eta unekotasuneko kazetaritza-artikuluen sorta zabal batek osatu zuen. Artikulu horiek Sur egunkarian (Malaga) argitaratu ziren, bertan hainbat urtez kolaboratu zuen eta. Lankidetza hori literaturaren kritikako artikuluekin uztartu zuen ospe handiko gehigarri eta baliabide nazionaletan, hala nola ABCD Arteak eta Letrak, Suplemento cultural de ABC, besteak beste.
Literaturaren sorkuntzak, ikerketa- eta irakaskuntza-zereginarekin lotura sakonean, hainbat genero hartzen ditu: narratzaile gisa eleberri bat argitaratu du, Páginas amarillas/Orrialde Horiak (1992), eta hainbat kontakizun aldizkari eta argitalpen bateratuetan, hala nola Revista de Occidente, Costacultural, Sur, 27 Ipuin de narradores malagueños (Centro Cultural del 27), horietako batzuk No me gustan las mujeres que lloran y otros relatos (2007) liburuan batu zituen; baita Puntos de fuga (Cuaderno de Alemania) (2021) liburua ere. Liburu hori nahiko sailkaezina da, eta narrazio-forma berri bat izan ziteeela esan zuen. 2022 Kritikaren Andaluzia Sarian, eleberriaren modalitatean, finalista izan zen.
Bere poesiari dagokionez, bere idazketaren espazio nagusia, funtsean, poema hauek osatzen dute: Secreta eskala (1983); Funambular Mar (1985); Agua de luna (1986); Kultura Ministerioaren Literatura sorkuntzarako laguntza jaso zuen La ciudad límite (1987, 1988); Manuel Alcántara saria emanda argitaratu zen Poemas sobre escribir una poema y otro (1999), Salamanca Hiria saria jaso zuen Zona de varada (2001); Jaen poesia sariduna izan zen Poemas de Teresa Hassler (Fragmentos y ceniza) (2006); Baezan (Jaen) Nazioarteko Antonio Machado saria eta Andaluziako kritika saria jasotako Cuando los pájaros (2010); eta Mirar el mundo (2014).
Bere olerkiak nazioko eta nazioarteko antologietan jaso dira, eta bere lanak azterketa eta saiakera kritikoak izan ditu (besteak beste, Ricardo Senabierta, Miguel García-Posada, Encarnación Sánchez García, Túa Blesa, Sharon Keefe Ugalde, Teresa Hernández, Ángel Luis Prieto de Paula, , José Luis García Martín, Francisco Estévez, Enrico di Pastena, Isabel Paraíso, Pedro L. Ladrón de Guevara, Francisco Morales Lomas, Juan Francisco Ferré) eta hainbat doktoretza-tesi.
Era berean, liburuetako batzuk italierara itzuli dira (La città di frontiera, Annarita Ricoren itzulpena 1988ko edizioa, Encarnación Sánchez Garcíaren ardurapean, Napoles, Lio Pironti, 2010), frantsesera eta alemanera (Quand les oiseaux, Jean-Pierre Castellanik itzulia, Binges, Orbis Tertius, 2018, eta Therese Hasslers Gedichte (Fragmente und Aschenes) Klaus Dirscherlek itzulia, Marcus Roloffen ardurapean, Heidelberg, Hochroth, 2021), gainera, ingelesera, arabiarara eta txinerara poesia hautatu batzuk itzuli dira.
Bere olerki-liburuek adierazitako aintzatespenekin batera, 2006ko otsailean Andaluziako Letren Egunaren Saria jaso zuen Malagan (Andaluziako Junta), bere ibilbide profesionalarengatik, eta, era berean, Egun beraren oroitzapenean, 2016ko otsailean, Algecirasko Udalak, bere jaioterrikoak, Hiriaren Intsignia ezarri zion. Era berean, 2023ko ekainean, Elio Antonio de Nebrija Andaluziako Letren Saria eman zioten.
Espainiako Doktoreen Errege Akademiako, Kordobako Zientzia, Letra Eder eta Arteen Errege Akademiako eta Antequerako Arte Errege Akademiako kide da, baita Andaluziako Letren Zentroko Aholku Batzordeko, Emakumearen Diziplina arteko Ikasketen Mintegiko (UMA) eta beste kultura-kontseilu batzuetako eta aldizkari batzuetako kide ere.

## Poesia-lana

* Secreta escala, Málaga, Universidad (“Los cuadernillos del grumete”, 12), 1983 (Miguel Romero Esteok zuzendutako bilduma) [MA-641-1983].
* Funambulares mar, Málaga, Public. de la Librería Anticuaria El Guadalhorce, 1985 [MA-1985].
* Agua de luna, Málaga, Diputación Provincial ("Puerta del Mar", 28), 1986 ISBN 84-505-4605-2.
* Rosa Romojaro [poema hautatuak], Rafael Pérez Estradaren hitzaurrea, Málaga, 27ko Belaunaldiaren Kultura zentroa, 1986 [MA-57-1986 ].
* La ciudad fronteriza, Málaga, Nuevos Cuadernos de María Cristina, arg. Ángel Caffarena, 1987 [MA-18-1986].
* La ciudad fronteriza, Granada, Don Quijote, 1988 (Sormen literarioaren laguntza 1987 del Ministerioa) ISBN 84-85933-69-9
* Poemas sobre escribir un poema y otro poema, Málaga Digital ("Enclave de poesía", 8), 1999 (Manuel Alcántara 1999 Poesia Saria zela ea argitaratua) ISBN 84-95012-24-3
* Zona de varada, Sevilla, Algaida, 2001 (Salamanca Hiria 2000 Poesía saria ) ISBN 84-8433-060-5
* Poemas, presentación de Álvaro García, Málaga, Universidad (Aula de Letras 2000-2001, Antonio Gómez Yebrak zuzendua), 2001 [ MA-260/97 ].
* Rosa Romojaro [selección de poemas], Cristóbal Cuevasen aurkezpena, Málaga, Centro Cultural de la Generación del 27 (Máquina y Poesía, 24), 2002.
* Selección. Poemas/Sélection. Poèmes. Driss Essounanik itzulia, Rincón de la Victoria Udaletxea 2005 [ MA-1266-2005].
* Poemas de Teresa Hassler (Fragmentos y ceniza), Madrid, Hiperión, 2006 (Jaen 2006 Poesia saria) ISBN 84-7517-889-8
* Antología poética (Ángel Luis Prieto de Paularen “Semblanza crítica”), Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, 2008.
* Cuando los pájaros, Madrid, Hiperión, 2010 (Baezan Nazioarteko Antonio Machado saria eta Andaluzia kritika saria ISBN 978-84-7517-975-9
* La città di frontiera (Annarita Ricok itzulia,1988, Encarnación Sánchez Garcíaren ardurapean), Nápoles, Tullio Pironti, 2010 ISBN 978-88-7937-533-7
* Doce en el doce (Antologia laburra), Málaga, Ateneo (Plaquette 15 zk. Ateneo del Nuevo Siglo aldizkaria), 2012 ISBN 1577-8266
* Mirar el mundo, Málaga, ETC El Toro Celeste, 2014 ISBN 978-84-942991-6-2
* Escribir la memoria, selección de poemas sobre la muerte, en Versos para enterrar el verano 2016. Casabermeja (Casabermeja hilerrian 2016ko azaroaren 1ean egindako poesia-topaketa zela eta argitaratutako koadernoa), Málaga, Málagako Diputazioa, 2016.
* Quand les oiseaux (Jean-Pierre Castellanik itzulia), Binges, Orbis Tertius, 2018 ISBN 978-2-36783-109-1.
* Therese Hasslers Gedichte (Fragmente und Aschenes) (Klaus Dirscherlek itzulia, Marcus Roloffen ardurapean), Heidelberg, Hochroth, 2021 ISBN 978-3-903182-75-2
* Escribir el silencio [16 poema], Málaga, Jákara, 2021 [MA-586-2021].

## Narrazio-lana
### Eleberria

* Páginas amarillas (El relato de la protagonista), Bartzelona, Anthropos ("Campos Literarios/Narrativa"), 1992 ISBN 84-7658-347-

### Kontakizunak

* No me gustan las mujeres que lloran y otros relatos/Ez ditut gogoko negar egiten duten emakumeak eta beste kontakizun batzuk, Algeciras, José Luis Cano Fundazioa (“Fuente Nueva”, 11), 2007 ISBN 84-89227-70-5
* Hainbat komunikabide, aldizkari, antologia eta abarretan argitaratutako kontakizunak. (Sur, Canal Sur, Revista de Occidente, Costacultural, 27 Malagako narratzaileen ipuinak (27ko Belaunaldiko Kultur Zentroa).

### Beste narrazio bat

* Puntos de fuga (Cuaderno de Alemania), Sevilla, Renacimiento, 2021 (Kritikarako Andaluzia Sariaren finalista eleberriaren modalitatean, 2022) ISBN ά18818-11-0

## Lan teorikoa eta kritikoa

Bere lan batzuk:

### Liburuak

* Antología poética, José Moreno Villaren edizioa, sarrera eta oharrak, Sevilla, Editorial Andaluzas Jakote (Andaluziako Kulturaren Liburutegia, 88), 1993 ISBN 84-85933-89-3
* Lope de Vega eta mito klasikoa, Malaga, Malagako Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua, 1998 ISBN 84-7496-681-7
* Funciones del mito clásico en el Siglo de Oro (Garcilaso, Góngora, Lope de Vega, Quevedo)/Urrezko Mendeko mito klasikoaren funtzioak (Garcilaso, Góngora, Lope de Vega, Quevedo), Bartzelona, Anthropos, 1998 ISBN 84-7658-545-4
* Lo escrito y lo leído. Ensayos sobre literatura y crítica literaria/Idatzitakoa eta irakurritakoa. Literaturari eta literaturaren kritikari buruzko saiakuntzakBartzelona, Anthropos, 2004 ISBN 84-7658-717-1
* Bibliografía de Manuel Altolaguirre (Obra literaria, ediciones y referencias críticas)/Manuel Altolagirreren bibliografia (Literatur lana, edizio eta erreferentzia kritikoak), Malaga, EDA, 2007 ISBN ά935945-4-1
* La poesía de Manuel Altolaguirre (Contexto. Claves de su poética. Recepción)/Manuel Altolagirreren poesia (Testuingurua. Bere poetikaren gakoak. Harrera), Madril, Visor, 2008 ISBN ά7522-688-0
* Edición, Prólogo y Notas de Manuel Altolaguirre, Islas del aire. Antología poética,/Manuel Altolaguirreren edizioa, hitzaurrea eta oharrak, Aire-uharteak. Antología poética, Sevilla, Renacimiento, 2008 ISBN ά8472-264-9
* Manuel Altolagirreren edizioa, sarrera-azterketa eta oharrak, Versos originales. Antología poética/ Jatorrizko bertsoak. /Antología poética, Sevilla, Renacimiento, 2010 ISBN ά8472-497-1
* Teoría poética y creación, Bartzelona, Anthropos, 2010 ISBN ά7658-998-4
* Edizioa eta Sarrera, Las Humanidades en el mundo digital/El mundo digital en las Humanidades/Humanitateak mundu digitalean/Mundu digitala Humanitateetan, Valentzia, Tirant Humanitateak, 2019 ISBN ά17706-37-1
* Lope de Vega y la teoría de las funciones del mito, Bartzelona, Anthropos/Siglo XXI, 2019 ISBN ά16421-45-9
* Estudios sobre la poética y la narrativa de Rafael Ballesteros/Rafael Ballesterosen poetika eta narratibari buruzko azterlanak, Julio Neira eta Francisco Morales Lomas, Malaga, EDA Libros, 2020 ISBN ά122099-2-1
* Edizioa eta hitzaurrea, En el ritmo interior de la memoria (Homenaje del Ateneo de Málaga a la poeta Inés María Guzmán)/Memoriaren barne-erritmoan (Malagako Ateneoaren Omenaldia Inés María Guzmán poetari), Malaga, Malagako Ateneoa, 2022 ISBN ά40716-3

### Liburuen eta artikuluen kapituluak (Hautaketa)

* "El simbolismo del Sol en las Rimas de Lope de Vega", Analecta Malacitana, VII, 1, 1984, or. 53-78 [ISSN: 0211-934X].
* "Símbolo míticos del poder en el Barroco", Caligrama, II, 3-4, 1985, or. 171-179 [ISSN: 0213-0971].
* "Lope de Vega y el mito clásicos (Umorea, maitasuna eta poesia Tomé de Burguillosen sonetoetan)", Analecta Malacitana, VIII, 2, 1985, 11. or. 267-292 [ISSN: 0211-934X].
* "Poesía boomerang", Puertaoscura, 1, 1985, or. 58-59.
* "El mito como erudición en las Rimas de Lope de Vega", Menéndez Pelayo Liburutegiko Boletina, LXII, 1986ko urtarrila-abendua, 37-75 [ISSN: 0006-1646].
* "Una poética manierista en los años 70: Turpa de Rafael Ballesteros", Analecta Malacitana, X, 1, 1987, 7. or. 107-129 [ISSN: 0211-934X].
* "De perfección y misterio", Puertaoscura, 5, 1987, 11. or. 54-55. Francisco Ricon berrargitaratua (koord. ), Historia y crítica de la literatura española, IX. Los nuevos nombres: 1975-1990, Darío Villanuevaren ardurapean, Bartzelona, Crítica, 1992, or. 229-231 [SBN: 84-7423-545-6].
* "Hacia una definir de alegoría: La alegoría mítica y el tema de Troya en los sonetos de Lope de Vega", Anthropos, Suplementos 10, 1988ko abendua, 11. or. 43-51 [ISSN: 0211-5611].
* "El mito como ejemplo en los sonetos de Lope de Vega (Egitura enblematikoak)", in Cristobal Cuevas García (arg. ), Investigación filológicas, Málaga, Malagako Unibertsitatea, 1990, 135- 155 or. ISBN 84-600-7453-6
* "La segunda poética de Moreno Villa", Analecta Malacitana, XIV, 1, 1991, 129-140 or. [ISSN: 0211-934X].
* "La voz externa y portada ( XVII. mendeko metaforaranzko kontzeptuak)", Caligrama, 4, 1991, 59-73or. [ISSN: 0213-0971].
* "José Moreno Villa o el destino de precursor (Bere bizitzari eta lan poetikoari buruzko hausnarketa)", José Moreno Villan, Antología poética, Sevilla, Editorial Andaluzas Jak-Don Quijote, 1993, or. 11-74 ISBN 84-85933-89-3
* "Unas indagaciones sobre la teoría tradicional de la metáfora en la crítica literaria contemporánea", Caligrama, 5, 1993, 9-19 or.[ISSN: 0213-0971].
* "La poesía de Manuel Altolaguirre: poética de la dualidad", Revista de Literatura, LVIII, 116 (1996), 11. 427-449 or.[ISSN 0034-849X].
* "Hitzaurrea" AA.VV, Lazos, Malaga, Hego Koroa, Asociación de Mujeres Kartio, 1999, 5-8 or.ISBN 84-95288-07-9
* "Hitzaurrea" (lankidetzan) Inés María Guzmani. Aspaldi ez dakit zuri buruz, Malaga, Plaza Nagusia. Poesia, 1999.
* María del Mar Ruiz Castillaren pinturaren hastapenak Katalogoan: Verónica García Romero. María del Mar Ruiz Castilla. Teresa Werner Heredia, Malaga, Unicaja Fundazioa, 2000.
* "La aventura del lenguaje", Escribir mujer delakoan. Narradoras españolas hoy, Actas del XIII Congreso de Literatura Española Contemporánea, Malaga, Publicaciones del Congreso de Literatura Española Contemporánea, 2000, 141-156 or.ISBN 84-921919-2-9 .
* Rafael Ballesteros Durán, Cristobal Cuevasen (arg. ), Diccionario de Escritores de Málaga y su Provincia, Madril, Castalia, 2002, 87-96 or. ISBN 84-9740-036-4
* “Hitzaurrea” Fernando Ortiz, 27. belaunaldiko kultura-zentroa (“Askotarikoak”, 4), 2004. ''El Maquinista de la Generación'' lanean erreproduzitua. 27ko Belaunaldiko Kultur Etxea, 8, 2004ko urria, 76. or. [ISSN: 1577-340X].
* "Gaiak eta prozedurak Manuel Altolagirreren poesian", iAA.VV, A zaga de tu huella. Cristobal Cuevas irakaslearen omenaldia, T. II, Malaga, AEDILE, 2005, 251-270 or.ISBN 84-921919-9-6 (II. liburukia) ISBN 84-934305-0-1
* “Líneas imaginarias y desarrollos poético en la lírica de Manuel Altolaguirre”, James Valender (arg. ), El espacio interior. Manuel Altolaguirre (1905-1959) Sevilla/ Madril, Andaluziako Junta/Sociedad Estado de Recueraciones Culturales, 2005, or. 107-127 [ ISBN: 84-8266-521-9 ].
* “Figuración imaginaria en La sangre en libertad de José María Hinojosa”, Julio Neiran eta Almoraima González, Escondido en la luz. José María Hinojosa y su tiempo, Málaga, Centro Cultural de la Generación del 27, 2005, 21. or. 113-130 ISBN 84-7785-699-0
* “Recuerda” poemaren komentarioa, María Rosal, Con voz propia. Estudio y Antología comentarios de la poesía escrito por mujeres (1970-2005), Sevilla, Renacimiento, 2006, . 228-232 or. ISBN 84-8472-272-4
* “Mito klasikoaren funtzioak Quevedon. Antología de modelos poético”, Sobre Quevedo y su período. Homenaje a Jesus Sepulveda, arg. Felipe B. Pedraza eta Elena E. Marcello, Cuenca, Ediciones de la Universidad de Castellan-La Mancha, 2007, 343-384or. ISBN ά8427-529-9
* “Bizitza eta poesia” [Versos y años. Poesía 1975-2003], Emilio Barón (arg. ), La poesía de Fernando Ortiz, Sevilla, Alfar, 2007, 97-98 or.ISBN ά7898-265-3
* “Hitza eta denbora. Fernando Ortiz”, Emilio Barón (arg. ), La poesía de Fernando Ortiz, Sevilla, Alfar, 2007, 133-141or.ISBN ά7898-265-3
* “La literatura olvidada”, Merkurio, 91, 2007ko ekaina, 12-13 or.[ISSN: 1139-7705].
* “Hitzaurrea” (Irakurketa baten historia) Manuel Altolaguirre, Islas del aire (Antología poética), Sevilla, Renacimiento, 2008, 9-44 or.ISBN ά8472-264-9
* "El luthier y los ángeles sin sombra de Filomena Romero", El Maquinista de la Generación, 16 zk., 2008, 171-172 or. [ISSN: 1577-340X].
* “Fundamentos simbólicas en la poesía de Manuel Altolaguirre”, S. Crespo, M. L. García-Nieto. M González de Ávila, J. A. Pérez Bowie. A. Rivas eta M. J. Rodríguez S. de León (arg. ), literatura-diskurtsoen teoria eta azterketa. Estudios en asesinato de Ricardo Senabierta Sempere, Salamanca, Ediciones Universidad de Salamanca, 2009, 373-383 or. ISBN ά7800-286-3
* "José Manuel Caballero Bonald eta Juan Martínez. Antidotos" El Maquinista de la Generación, 2009ko urriaren 17a, 213-215 or. [ISSN: 1577-340X].
* “Poética de la vida y poética de la poesía”, Estudio introductorio a Manuel Altolaguirre, Versos original (Antología poética), Sevilla, Renacimiento, 2010, 9-78 or. , Special:BookSources/9788484724971.ISBN ά8472-497-1
* “Appunti su una cronología poetica”. La città di frontiera (Sarrera), Napoles, Tullio Pironti, 2010, or. 5-10, ISBN λ88-7937-533-7.
* "La poesía de Luis Alberto de Cuenca", Barcarola, 77, 2011, or. 179-184, ISSN 0213-0947.
* "Miguel Romero Esteo, abangoardiakoa "Los origen" (Elkarrizketa), Campo de Agramante. Revista de Literatura, 15, 2011, 51-68 or. [ISSN: 1578-2433]. Jatorrizkoaren erreprodukzioa (PDF) Miguel de Cervantes liburutegi birtualean. www.cervantesvirtual.com. ... n berrargitaratua. El Toro Celeste, 16, 2016, 58-72 or. [ISSN: 2340-1001], www.eltoroceleste.com.
* “Indagaciones sobre la voz poética de José Moreno Villa”, AA.VVJosé Moreno Villa. Infinituz inguratutako ni bat. Sevilla/Madril, Andaluziako Junta. Kultura Saila/Documenta Artes y Ciencia, 2012, 128-147or. ISBN ά96130-58-6
* “Sorkuntza eta emakumea: 27ko poetak”, in G González Alcázar, F. A. Moreno Serrano eta J. F. Villar Dégano (arg. ), Literatura, pasión sagrada. Homenaje al Profesor Antonio García Berrio, Madrid, Editorial Complutense, 2013, 743-753 or.ISBN ά9938-147-3
* “Zuhaitza itsasoaren aurrean. Simbología poética en autores malagueños del 27”, in Antonio Gómez Yebra (arg. ), Estudios sobre el Patrimonio Literario Andaluz (Homenaje al profesor Cristobal Cuevas), Malaga, AEDILE, 2013, 453-472 or. ISBN ά937837-4-7
* “El poema en prosa y, al fondo, el Diario de Juan Ramón Jiménez”, Antonio Gómez Yebra (arg. ), Estudios sobre el Patrimonio Literario Andaluz (Omenaldia Salvador Montesa irakasleari), Malaga, AEDILE, 2014, 81-99 or.ISBN ά937837-5-4
* “Aire, agua, fuego, tierra vida”, Hitzaurrea Concepción Martín-Carrasco Pignatelli, Los cinco elementos, Enrique Baenarekin lankidetzan, Granada, Diputazioa (Genil de Literatura, 66, bilduma, Antonio Carvajalek zuzendua), 2015, 7-20 or. ISBN ά7807-546-1
* “Tratamendu manierista del mito clásicos en el Barroco”, Antonio Chicharro (arg.) Izan ere, aldi berean, bat eta askotarikoa zara. Estudios literarios y teatrales en Asesinato Antonio Sánchez Trigueros, Granada, Granadako Unibertsitatea, 2015, 723-749 or. ISBN ά338-5749-1
* “Hablando de su Rosa en su corazón (Sobre Cantos a Rosa)”, Ana Calvo Revilla, Juan Luis Hernández Mirón eta Fabiola de Santisteban (arg.). ), Muñoz Rojas (2). Creación literaria, Madril, Triacastela, 2015, or. 265-272 [ISBN ά95840-89-9].
* Isabel Romerori hitzaurrea, Metáfora de invierno, Madril, Torremozas, 2016, 7-12 or. , lankidetzan ISBN ά7839-646-7
* "Bidaia minaren eta edertasunaren erdigunera, idatzitakoaren zorigaiztoko itsasoan barrena: la catarsis", hitzaurrea Jesús Baena Criadori, Amaro, Malaga, etab. El Toro Celeste, 2018, 9-18 ISBN ά948092-8-6
* "Unibertso baten konfigurazioa: Emilio Pradosen lorategi itxia", Emilio Prados. Vida y poesía, Sevilla, Andaluziako Junta, 2021, or. 223-255 ISBN ά9959-379-1
* "27ko belaunaldiaren irudimen poetikoa. Manuel Altolaguirre", in Enrique Baena (arg. ), Málaga literaria (Perspectiva contemporánea, intertextualidad y contextualización), Málaga, UMA Editorial, 2021 or. 325-366 ISBN ά13-35-082-0
* "(Mikro) Hitzaurrea", 100 palabras en un metro. Microrrelatos ganadores/100 hitz, metro batean. Mikrorrelato irabazleak, "6. mikrokontakizunen lehiaketa. Etro- Malaga", 2021 (non autoreak "amabitxia" gisa jokatu baitzuen Lehiaketan, eta 2020an irabazi zuten mikrorrelatoak hautatu zituen epaimahaiko burua izan baitzen).
* "La poética de Rafael Ballesteros: Una escritura de los límites", José Lara Garrido, Belén Molina Huete eta Pedro J. Plaza González (arg. ), En sí perdura. Tradición y modernidad en la obra de Rafael Ballesteros/Berez irauten du. Tradición y modernidad en la obra de Rafael Ballesteros, Sevilla, Renacimiento, 2022, or. 79-116 ISBN ά19231-10-9
* “Proteo irakurketaren eta idazketaren defentsan” (eta “La cita” —poema—), AA.VV Todos con Proteo. 45 creadores españoles/Denak Proteorekin. 45 sortzaile espainiar, arg. de Anastasio Álvarez Martín, Málaga, Promotora Cultural Malagueña, Genal edizioa, 2022, 185-193 or.(eta 141-142) ISBN ISBN: ά18896-53-8].
* “Malagako talde poetikoa 27ko belaunaldiaren sorreran eta eraketan. Bere esanahi nagusia. Elementos características sobre el conceptos del límite”, Anales de la Real Academia de Doctores de España, Vol. 7, 3, 2022, or. 663-686 [Espainiako Doktoreen Errege Akademian sartzeko hitzaldia, Madrilen, 2022ko maiatzaren 11n, oharrak eta bibliografiak gehituta].
* “27ko poesia, mugetatik: Hinojosa, Altolaguirre, Prados. Poetas olvidadas”, Gilles del Vecchio eta Nuria Rodríguez Lázaro (arg. ), Andalucía en la Generación el 27/Andaluzia Belaunaldiaren 27an, Kordoba, UCO Press. Universidad de Córdoba argitaletxea, 2023, 205-230 or. ISBN ά9927-738-7

### Kazetaritza-saioa (liburuak eta artikuluak)

* Rodear la tarde, Malaga, Sarriá, 2003 ISBN 84-95129-77-9
* Malagako Sur egunkarian 2000ko abendutik 2002ko azarora bitartean argitaratutako iritzi-artikuluak, “Cita en el Sur” atalean [ISSN: 2173-0261].

### Itzulpenak

* Balada de las montes, Helen Weiderrena (ingelesezko bertsioa), Málaga, Publicaciones de La librería Anticuaria El Guadalhorce, arg. Ángel Caffarena, 1987.
* Mheddi Acrifena, lankidetzan, Gaviota de polvo, Kordoba, La Manzira Poética, 2008.

## Sariak eta aintzatespenak

* Kultura Ministerioaren 1987ko literatura-sorkuntzarako laguntza.
* Páginas amarillas eleberriaren hautaketa Elle Literatura Sariaren hirugarren edizioan (1993).
* VII. Manuel Alcántara poesia saria 1999.
* Salamanca Hiria IV. Poesia Saria 2000.
* 2006ko XXII. Jaen Poesia Saria.
* Kordobako Zientzia, Letra Eder eta Arte Nobleen Errege Akademiako kidea, 2006tik.
* Letren Andaluziako Egunaren saria 2006 (ibilbide profesionalarengatik: "Literatura-pentsamendu eta -gogoetarako ekarpena"). Andaluziako Junta. Malaga. 2006-02-24.
* Malagako Unibertsitateko Gizarte Kontseiluaren 2007ko VI. Sariaren finalista.
* 2007ko Kritikaren Andaluzia Sariaren finalista.
* Kordobako Zientzien, Letra Ederren eta Arte Nobleen Errege Akademiako Luis de Góngora jaunaren Intsignia ezartzea. 2007-03-20.
* Antequerako Arte Nobleen Errege Akademiako kidea (2007tik, sorrerako etapa, eta 2010etik, konstituzio-etapatik).
* Antonio Machado Nazioarteko Poesia Saria Baezan, 2010.
* 2011ko Andaluziako Kritika Saria.
* María Zambrano Fundazioak 2011rako Literatura Sari Nazionala (poesia) lortzeko egindako proposamena (Kultura Ministerioa).
* Andaluziako eguneko saria, Algeciras hiriko intsigniaren inposizioarekin. Algecirasko Udala. 2016/02/26
* Algecirasko XXXI. Liburu Azokako pregoilari ofiziala, 2016.
* Omenaldia: “San Isidro plazako poesia-emanaldia”, Algeciras 2017.
* Jorge Rando museoaren omenaldia, Malaga 2018.
* Espainiako Doktoreen Errege Akademiako (Giza Zientzien Atala) akademiko hautatua, 2019-11-20tik. Jabetza hartzea 2022-05-11.
* Omenaldia, beste lau ikertzaile katedradunekin batera, Belaunaldi-aldaketa eta emakume unibertsitarioak (2019) liburukian. Emakumearen Diziplina arteko Ikasketen Mintegia Malagako Unibertsitatean (SEIM).
* Malagako Ateneoko Urrezko Domina, ibilbide profesional eta literarioarengatik, 2021eko irailean.
* Malagako Ateneoko poesiako kidea 2021eko urritik gaur egun arte.
* Andaluziako Letren XV. Saria, Elio Antonio de Nebrija, 2023.

## Erreferentziak

* 1 2 «La catedrática Rosa Romojaro toma posesión como miembro de la Real Academia de Doctores de España - Universidad de Málaga» www.uma.es (Noiz kontsultatua: 2023-11-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Rosa Romojaro» Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (Noiz kontsultatua: 2023-11-07).
* ↑ «Departamento de Filología Española, Italiana, Románica, Teoría de la Literatura y Literatura Comparada - Romojaro, Rosa - Universidad de Málaga» www.uma.es (Noiz kontsultatua: 2023-11-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Semblanza de Rosa Romojaro - Rosa Romojaro» Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (Noiz kontsultatua: 2023-11-07).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Sotorrío, Regina. (2023-10-21). «Rosa Romojaro, Premio de las Letras Andaluzas: «A las de mi generación nos tocó luchar a dos bandas»» Diario Sur (Noiz kontsultatua: 2023-11-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Bibliografía de Rosa Romojaro - Rosa Romojaro» Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (Noiz kontsultatua: 2023-11-07).
* ↑ Press, Europa. (2023-06-18). «Rosa Romojaro obtiene el XV Premio de las Letras Andaluzas 'Elio Antonio de Nebrija'» www.europapress.es (Noiz kontsultatua: 2023-11-07).

## Kanpo estekak

* http://www.diariosur.es/pg060225/prensa/noticias/Malaga/200602/25/SUR-MAL-014.html
* http://www.ceregumil.com/wp-content/uploads/diario-sur-premios-dia-de-andalucia-2006.pdf
* http://www.diariosur.es/pg060303/prensa/noticias/Gibraltar/200603/03/SUR-GIB-140.html
* http://www.diariosur.es/v/20110328/cultura/rosa-romojaro-gana-premio-20110328.html
* http://www.europasur.es/ocio/Romojaro-Premio-Andalucia-Critica-Algeciras_0_464953702.html
* http://www.algecirasahora.es/noticia/7165/algeciras/el-ayuntamiento-homenajea-a-instituciones-y-personas-en-la-celebracion-del-dia-de-andalucia.html
* http://www.criticosliterariosandaluces.es/index.php?id=multimedia&tx_yag_pi1%5Bc279%5D%5BalbumUid%5D=2&tx_yag_pi1%5Bc279%5D%5BgalleryUid%5D=14&tx_yag_pi1%5Baction%5D=submitFilter&tx_yag_pi1%5Bcontroller%5D=ItemList&cHash=5147924df874c8bc65fe15f098e4d854
* https://web.archive.org/web/20161230091837/http://www.elblogdealfonso.es/p-650-antologia-de-los-premios-de-poesia-ciudad-de-salamanca
* http://www.elcultural.com/revista/letras/Zona-de-varada/123
* http://www.diariosur.es/prensa/20060913/cultura/rosa-romojaro-combina-realidad_20060913.html
* http://www.cervantesvirtual.com/obra/antologia-poetica--19/
* http://bib.cervantesvirtual.com/FichaMateria.html?Ref=155320&idGrupo=konbentzionala
* http://www.cervantesvirtual.com/portales/rosa_romojaro/
* http://www.europapress.es/andalucia/fundacion-cajasol-00621/noticia-rosa-romojaro-gana-premio-internacional-poesia-antonio-machado-baeza-cuando-pajaros-20100916143102.html
* http://baezaliteraria.blogspot.com.es/2010/11/cuando-los-pajaros-de-rosa-romojaro.html
* http://latorredemontaigne.com/2015/11/rosa-romojaro-2/
* http://www.orm.es/servlet/rtrm.servlets.ServletLin2?METHOD=DETALLEALACARTA&serv=Portaleko 2&idBlog=31&ofs=0&orden=1&orden2=2&idCarta=64&sit=c,5,ofs2,60&mOd=7443&autostart=IRRATIA
* http://www.uma.es/seminario-de-estudios-intedisciplinarios-de-la-mujer/info/96264/rosa-romojaro-montero/
* https://www.um.es/tonosdigital/znum22/secciones/resenas-5-romojaro.htm
* http://www.elcultural.com/revista/letras/Poemas-de-Teresa-Hassler/20003
* http://www.elcultural.com/revista/letras/Cuando-los-pajaros/28776
* http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/cultural/2008/03/29/017.html
* http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/cultural/2011/02/26/020.html
* https://www.youtube.com/watch?v=ERbqqQ1B7AI
* https://www.youtube.com/watch?v=GiLwvXP9cR0
* https://www.youtube.com/watch?v=chr2zl-KDDQhttp://unatemporadaenelinfierno.net/2008/05/06/elogio-de-manuel-altolaguirre/http://www.entreculturas.uma.es/n7yn8pdf/resena18.pdf
* http://www.cervantesvirtual.com/portales/instituto_literatura_y_linguistica_portuondo_valdor/obra/la-vida-entera-despues-de-la-batalla-resena/
* http://encuentrosconlasletras.blogspot.com.es/2010/06/equipaje-de-vacaciones-1-narrativa-y.html
* Datuak: Q28083066