OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Isabelatxu

Isabelatxu ahozko euskal literaturako balada ezaguna da. Bizkaierazko erromantze bat da.

## Historia

XVIII eta XIX mende artean sortua izan bide zen eta egilerik ez zaio ezagutzen. Jose Migel Larrabeitik jaso zituen hitzak 1985 urtean eta Hiru Truku taldeak 1994ko bere diskan atera zuen abestia, Ruper Ordorikaren ahotsean.
Bertan kontatzen den istorioa itsasontziko maisu batek bahitu duen etxe oneko neska batena da eta honek maisuaren eskutan egotea baino bere buruaz beste egitea erabakitzen du. "Neska ontziratuaren balada" bezala ezagutzen dira Bizkai aldeko "Isabelatxu" eta iparraldeko "Brodatzen ari nintzen" erromantzea. Bietan oso antzekoa den istorioa kontatzen da, bertsio oso desberdinak badira ere.

## Hitzak

Honako hitz hauek Soinuaren hotsa webgunetik ateratakoak dira.
Isabelatxu, Isabelatxu, arren esan bat eidazu atian dauen kantore orri etor dila esaiozu.
Egun on asko euki dizule ontziko maisu gaztia. Alango asko ekar dizule linde damatxu gaztia.
Aitek eta amak bialtzen neude au kantatxuau ikastera. Au kantatxuau ikis nai bozu erdu neurekin bordera.
Eskerrik asko mile biderrez ez dot olango usterik aitek eta amak etxian neukie neu ondo estimadarik.
Berbau aotik esan bazuan ze sartu zioen kapapean. Sartu zioen kapapean ta eroen zuen bordera.
Lobedartxu bet ipini neuntsen bular biaren erdian linde damia loak daroa besteun legoa bidian.
Alan ta bere subertia zan untziek alkar jotia, ordu atantxe itxartu zala linde damatxu gaztia.
Eroan naizue, eroan naizue aiten d'amaren errire. Aiten d'amaren errire joaten bosteun legoak bear dire.
Untziko maisu gaztea badezu kainabetea? Ezteukat kainabetarik baina emongo deutsut saflea.
Emon zioten saflea eta sartu zeuen biotzean ordu atantxe ilotzitu zen linde damatxu gaztea.
Ene mutilak, lagunek onak. Zer eingo'tsegu oneri? Intzentzoagaz intzentzatu te erainotzagaz lurrundu. Linde damia zazpi astian geurekin erabil daigun.
Ene mutilek, lagunek onak zeringo'tsegu oneri? Emon deiogun zazpine mosu ta bota deiogun ureri. Emon zioten zazpine mosu eta bota zioten ureri.

## Erreferentziak

* ↑ Ahozko euskal literatura: BALADAK. (Noiz kontsultatua: 2018-02-18).
* 1 2 «Soinuaren hotsa - TRIKITI TESTUAK» trikitixa.eus (Noiz kontsultatua: 2018-02-18).
* ↑ Nuevos Medios. (2014-09-09). Hiru Truku - Isabelatxu. (Noiz kontsultatua: 2018-02-18).
* ↑ «Ezaugarriak – Ahozko euskal literatura» ahozkoliteratura.eus (Noiz kontsultatua: 2018-02-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61069754
# Isabeldar buztanzuri

Isabeldar buztanzuria (Oenanthe isabellina) Oenanthe generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Oenanthe
* Muscicapidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q747686
* Multimedia: Oenanthe isabellina / Q747686
* Espezieak: Oenanthe isabellina
# Adamsdown

Adamsdown, galesez: Waunadda edota Y Sblot Uchaf, Galesko Cardiff hiriburuan dagoen eremu edo komunitate bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4680495
* Multimedia: Adamsdown / Q4680495
# Adamsburg (Pennsylvania)

Adamsburg Pennsylvaniako borough bat da. Westmoreland konderrian kokatua dago. 2010ean 172 biztanle zituen, 0,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Westmoreland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1131036
* Multimedia: Adamsburg, Pennsylvania / Q1131036
# Adamsita-(Y)

Adamsita-(Y) Frank Dawson Adamsen omenez izendatutako mineral bat da. Mohs eskalan 3ko gogortasuna du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2235552
* Multimedia: Adamsite-(Y) / Q2235552
# Adamstown (Maryland)

Adamstown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Frederick konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. 2.331 biztanle ditu, 8,520111 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Frederick konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3886989
* Multimedia: Adamstown, Maryland / Q3886989
# Adamstown (Wexford konderria)

Adamstown (irlanderaz: Maigh Arnaighe edo Maigh Arnaí) Irlandako udalerri bat da, Wexford konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 258 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3657350
# Adamsia palliata

Adamsia palliata Hormathiidae familiako itsas anemona da. Pagurus prideaux krustazeoaren maskorran bizi da.
A. palliata ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan Azoreetaraino, Ipar itsasoan eta Mediterraneon bizi da.

## Erreferentziak

* ↑ Adamsia palliata (Fabricius, 1779) World Register of Marine Species. Retrieved 2011-09-01.
* ↑ Adamsia palliata Philip Henry Gosse. A history of the British sea-anemones and corals. 125-133
* ↑ Adamsia carciniopados (Bohadsch, 1761) Encyclopedia of Life
* ↑ Adamsia palliata (Fabricius, 1779) Hexacorallians of the World

## Kanpo estekak

* Datuak: Q938417
* Multimedia: Adamsia palliata / Q938417
# Adamstown

Adamstown Erresuma Batuko Itsasoz bestaldeko lurraldea den Pitcairn uharteetako hiriburua da, eta izatez, irlako asentamendu edo bizileku bakarra ere bai. Izena John Adams matxinoaren omenez da.
Pitcairn uhartearen iparraldean dago; uhartean bizi diren 50 lagun ingurutik, 46 Adamstown-en bizi dira. Esan daiteke munduko hiribururik txikiena dela.
Zerbitzu hauek daude:
* Eskola bat museo txiki batekin
* Klinika bat
* Udaletxe bat
* Erlijio adbentistaren eliza bat
* Postetxea
* Polizia-etxe bat

## Kanpo estekak

* Pitcairn Uharteetako Gobernua (Ingelesez)
* Datuak: Q48273
* Multimedia: Adamstown / Q48273
# Adamstown (Dublin)

Adamstown (irlanderaz: Baile Adaim) Irlandako Hego Dublingo konderrian dagoen udalerri bat da. Lucan udalerriaren hegoaldean dago, Dublin hiriburuaren erdigunetik 16 kilometrora.
2006ko erroldaren arabera 3.000 biztanle inguru zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3778876
* Multimedia: Adamstown, Dublin / Q3778876
# Adamstown (Pennsylvania)

Adamstown Pennsylvaniako borough bat da. Berks konderrian kokatua dago. 2010ean 1.789 biztanle zituen, 3,57 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Berks konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q352108
* Multimedia: Adamstown, Pennsylvania / Q352108
# Adams udalerria, Washington konderria (Ohio)

Adams udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Washington konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.516 biztanle zituen, 31.6 milia karratu (82 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Adams udalerriak 655 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 22.602 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7998567
* Multimedia: Adams Township, Washington County, Ohio / Q7998567
# Iñaki Eraña

Iñaki Eraña Cassi (Xixón, Asturias, 1965eko ekainaren 3a) bizkaitar jatorriko futbolari ohi eta entrenatzailea da, erdilari moduan aritu zena. Juan Eraña futbolari bizkaitar ohiaren semea da. Bere osabak Felipe Eraña eta Jaime Eraña futbolariak izan ziren ere. Bere iloba Iñigo Villaldea futbolean aritzen da baita.

## Ibilbidea

2023ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Besteak | Besteak | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Sporting Atlético | 2.B | 1983/84 | 37 | 4 | 2 | 1 | - | - | - | - | - | - | 39 | 5 |
| Sporting Atlético | 2.B | 1984/85 | 35 | 4 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 36 | 4 |
| Sporting Atlético | 2.B | 1985/86 | 27 | 3 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | 29 | 3 |
| Sporting Atlético | Denera | Denera | 99 | 11 | 5 | 1 | - | - | - | - | - | - | 104 | 12 |
| Sporting | 1. | 1984/85 | 0 | 0 | 3 | 1 | - | - | - | - | - | - | 3 | 1 |
| Sporting | 1. | 1985/86 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Sporting | 1. | 1986/87 | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 0 | 0 |
| Sporting | Denera | Denera | 0 | 0 | 3 | 1 | - | - | - | - | - | - | 3 | 1 |
| Recreativo | 2. | 1986/87 | 16 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 16 | 0 |
| Recreativo | Denera | Denera | 16 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 16 | 0 |
| Sporting | 1. | 1987/88 | 23 | 1 | 2 | 0 | - | - | 0 | 0 | - | - | 25 | 1 |
| Sporting | 1. | 1988/89 | 36 | 2 | 4 | 1 | - | - | - | - | - | - | 40 | 3 |
| Sporting | 1. | 1989/90 | 21 | 0 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | 26 | 0 |
| Sporting | Denera | Denera | 80 | 3 | 11 | 1 | - | - | 0 | 0 | - | - | 91 | 4 |
| Murtzia | 2. | 1990/91 | 40 | 4 | 6 | 0 | - | - | - | - | - | - | 46 | 4 |
| Murtzia | 2. | 1991/92 | 37 | 5 | 7 | 1 | - | - | - | - | - | - | 44 | 6 |
| Murtzia | Denera | Denera | 77 | 9 | 13 | 1 | - | - | - | - | - | - | 90 | 10 |
| Logroñés | 1. | 1992/93 | 32 | 3 | 4 | 1 | - | - | - | - | - | - | 36 | 4 |
| Logroñés | 1. | 1993/94 | 35 | 2 | 7 | 0 | - | - | - | - | - | - | 42 | 2 |
| Logroñés | 1. | 1994/95 | 24 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 25 | 0 |
| Logroñés | Denera | Denera | 91 | 5 | 12 | 1 | - | - | - | - | - | - | 103 | 6 |
| Compostela | 1. | 1995/96 | 38 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | 42 | 0 |
| Compostela | 1. | 1996/97 | 15 | 0 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | 19 | 0 |
| Compostela | Denera | Denera | 53 | 0 | 8 | 0 | - | - | - | - | - | - | 61 | 0 |
| Extremadura | 2. | 1997/98 | 39 | 6 | 7 | 1 | - | - | - | - | - | - | 46 | 7 |
| Extremadura | 1. | 1998/99 | 5 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | 6 | 0 |
| Extremadura | Denera | Denera | 44 | 6 | 8 | 1 | - | - | - | - | - | - | 52 | 7 |
| Numancia | 2. | 1998/99 | 17 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | 0 |
| Numancia | Denera | Denera | 17 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 477 | 34 | 60 | 6 | - | - | 0 | 0 | - | - | 537 | 40 |

## Kanpo estekak

* Fitxa
* Datuak: Q11684200
# Iñaki Encina Oyon

Iñaki Encina Oyon (Eskoriatza, Gipuzkoa, 1978ko abuztuaren 2a) orkestra zuzendaria eta piano-jotzailea da. 2021ean Parisko Garnier Opérako orkestra buru bihurtu zen. Musikeneko ikasle izan zen, eta handik landa Parisko Operako tailer lirikoan sartu zen, 2005ean. Han, hainbat proiektutan parte hartzeaz gain, zenbait ekoizpen zuzendu zituen. Parisko Garnier Opérako kontzertu bat zuzendu zuen. Geroago, Lille, Dijon, Rouen, Rennes eta Buenos Airesko Colon Antzokian lan egin zuen. Tokioko Metropolitan Orchestra ere zuzendu zuen.

## Biografia

Iñaki Encina Oyon Eskoriatzan (Gipuzkoa) jaio zen, eta Gasteizen hazi. Gasteizko Jesus Guridi Kontserbatorioan hasi zen pianoa eta klabezina jotzen ikasten. Handik landa, Frantziako Tolosako Thérèse Dussaut kontserbatorioan trebatu zen, eta piano-jole laguntzaile titulua atera zuen.
2005ean Parisko Operan hasi zen lanean, eta geroztik hainbat operetan aritu da. Baita Tokikoko Metropolitan Orchestrako zuzendari ere. Hainbat operaren sorkuntzan parte hartu du, besteak beste Xavier Dayer, Kaija Saariaho eta Philippe Fénelonekin.
2016an Périgord Noir Jaialdiko Nazioarteko Akademia Barokoko zuzendari musikal bihurtu zen, eta hainbat obra zuzendu zituen, besteak beste San Giovanni Battista de Stradella, Il trionfo del tempo e del disingannode Händel eta Der Tag des Gerichtsde Telemann.
Madrilgo Errege Antzokiko laguntzaile buru izan zen, eta baita Valentziako Reina Sofia Arteen Jauregikoa ere.
Orkestra buru izateaz gain, pianoa jotzen ere jarraitzen du, eta hainbat errezital eskaintzen ditu, hala nola Parisko Louvreko auditoriumean, Bastillako operako anfiteatroan, Lilleko operan, Bilboko Arriaga Antzokian edota Madrilgo Zarzuelako Antzokian.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 «Biographie – IÑAKI ENCINA OYÓN» inakiencinaoyon.com (Noiz kontsultatua: 2021-04-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) Internet, Unidad Editorial. «'Soy un chico con suerte'» www.elmundo.es (Noiz kontsultatua: 2021-04-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106399308
# Iñaki Eskudero

Iñaki Eskudero Iñarrea, pilota munduan Eskudero deituraz ezaguna (Eratsun, Nafarroa Garaia, 1983ko otsailaren 1a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin 2003tik 2006ko ekain arte, eta Garferekin gero. Estatistika ofizialen arabera, 1,84 m luze da, eta 97 kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2003ko ekainaren 28an jokatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. 2011ko ekainean bukatu zitzaion Asegarcerekiko azken kontratua.
Eskudero amateurretan nabarmendu zen, eta Bigarren Mailako Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketan hiru aldiz izan zen txapeldunorde (2005, 2008 eta 2010). Ez da txapelketa nagusietan jokatzera iritsi.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Mendizabal I, Eskudero y Díaz no continuarán en Asegarce», Diario Vasco, 2011-06-01.
* Datuak: Q9010293
# Iñaki Elizalde

Iñaki Elizalde Bandrés (Iruñea, 1970eko maiatzaren 17a) zinema zuzendari eta gidoigilea da.

## Biografia

Geografiako, Historiako eta Artearen Historiako ikasketak burutu zituen Nafarroako Unibertsitatean eta UNEDen. 1988 eta 1990 urte bitartean, aktoreen zuzendaritzaren eta zinemaren estetikaren inguruan zenbait ikastaro burutu zituen. 1991 eta 1994 urte bitartean, Bartzelonako Centre d'Estudis Cinematográfics de Catalunyan zuzendaritza zinematografikoa ikasi zuen.
1990eko hamarkadan zenbait film labur egiteari ekin zion. 2012an bere lehendabiziko film luzea egitea lortu zuen: Baztan

## Filmografia

* Baztan (2012)
* El olvido de la memoria (1999, dokumentala)
* Patesnak, un cuento de Navidad (1998, film laburra)
* Lorca (1998, film laburra)
* Agurra (1996, film laburra)
* Gernika (1994, film laburra)

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Iñaki Elizalde Bandrés. .
* ↑ www.filmotecavasca.com
* Datuak: Q20492356
# Iñaki Esain

Iñaki Esain Urbeltz, pilota arloan Esain deituraz ezaguna (Burlata, Nafarroa Garaia, 1976ko abenduaren 24a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin; lehenago, Aspe eta Maesku 2000 enpresekin jokatua zen. Estatistika ofizialen arabera, 1,79 metro luze da, eta 80 kg pisatzen zuen. Estreinako partida 1998ko otsailaren 27an jokatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. Bi titulu nabarmen irabazi zituen: 1998ko bigarren mailako buruz buruko txapelketa eta 2003ko Nafarroako lau eta erdiko txapelketa. 2008ko otsailaren 11n jokatu zuen profesional gisa azken partida, Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan; profesionaletako azken urteetan ez zuen partida askorik jokatu.
2009ko otsailean, Errioxako Pilota Federazioko zuzendari tekniko izendatu zuten, eta urte bereko irailean Munduko Pilotari Elkartearen sortzaileetako bat izan zen. 2012ko irailaz geroztik, Nafarroako Pilota Federazioko zuzendari teknikoa da.

## Kirol lorpenak

* 1998ko bigarren mailako buruz buruko txapelketa
* 2003ko Nafarroako lau eta erdiko txapelketa.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Iñaki Esáin: videochat», Diario de Navarra, 2003-01-16.
* ↑ «Esainek ez du Asegarcen jarraituko», Asegarce, 2008-02-19.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Asegarce no renueva el contrato de Esain», Diario de Navarra, 2008-02-20.
* ↑ Jon ORMAZABAL: «Esainek Asegarce utzi du aukera ezagatik minduta», Gara, 2008-01-24.
* ↑ (Gaztelaniaz) «A trabajar: Iñaki Esain asume su cargo de director técnico de la Federación Riojana con la idea de impulsar nuevas escuelas», Larioja.com, 2009-02-19.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Asociación Mundial de Pelotaris», Vascosmexico.com, 2009-09-18.
* ↑ (Gaztelaniaz) Javier LEONÉ: «Navarra inicia el viernes la defensa del título del GRAVN», Noticias de Navarra, 2013-03-13.
* ↑ (Gaztelaniaz) Javier LEONÉ eta Oskar MONTERO: «Iñaki Esáin, director técnico de la Federación Navarra de Pelota Vasca: "Ganar el GRAVNI es un espejo buenísimo para nuestra cantera de pelotaris"», Noticias de Navarra, 2014-05-08.
* Datuak: Q11684204
# Iñaki Elorza

Iñaki Elorza (Azpeitia, 1952) Euskadi Irratiko pilota esataria da. Aurretik, futbolean, txirrindularitzan, arraunean... kirol emanaldiak egiten egin zen ezagun.

## Aparejadoretik kazetarira

Gipuzkoako Foru Aldundiaren edo Eusko Jaurlaritzaren bidez, Herri Irratiak laguntza jaso zuen euskarazko emanaldiak egiten hasteko. Egunean sei ordu emititu behar zituen euskaraz. Garai hartan Iñaki Elorzak Realaren partiden berak egindako kontakizunak grabatzen zituen eta irrati kateko Joxe Mari Oterminek jakin zuen grabaketa horien existentziaz. Orduan Iñakiri irratian lan egitea proposatu zioten.
Iñakik Mexikora joatea zeukan buruan garai hartan, hots, 1980. urtean, bukatu zituen bere aparejadore ikasketak lanean bihurtzeko bertan baina Herri Irratiko lan eskaintza onartu zuen.

## Euskadi Irratia

Euskadi Irratiaren jaiotzean hasi zen lanean EITB taldean, 1982. urtean. Denetarik egitea suertatu zitzaion garai hartan ez zegoelako euskarazko ikasketadun kazetaririk eta gainera kirol hitz teknikoen bilaketan eta sorreran murgildu zen ere: langa edo langeta, anoi, itzulia...
Urte eta kilometro aunitz pilatu ditu bizkar zein hanketan: asko bidaiatzea egokitu zitzaion Europara Reala eta Athleticekin haien partidak emateko irratian.
Esatari eta kazetari lanez gain kirol sailaren arduraduna izan zen 26 bat urtez Euskadi Irratian.
Egun pilotarekin espezializatu da eta esatari lanak egiten ditu Euskal Herriko eta inguruko pilotalekuetan.

## Txapas

Txapas du ezizena (gauza nahiko ohikoa Azpeitian ezizen bat izatea). Esproncedari buruzko literatura klase batean, irakasleak Iñaki hitz egiten harrapatu zuen eta "Callate Txapalangarra!" esan zion haserre. Eta "Txapas"ekin bueltatu zen Azpeitira.

## Zinema

Paper txikiak izan ditu zineman. Hona hemen esanguratsuenak:
* Segoviako ihesa - 1981
* Kareletik - 1987
* Crédito cero - 2003

## Erreferentziak

* ↑ Txapas ezizena
* ↑ La fuga de Segovian papertxo bat
* ↑ Por la bordan beste papertxo bat
* ↑ Credito ceron azken papertxoa
* Datuak: Q23907903
# Iñaki Esnaola

    Artikulu hau abokatu eta politikoari buruzkoa da; aktorea gaitzat duena beste hau da: «Iñaki Esnaola Aranzadi»
    Artikulu hau abokatu eta politikoari buruzkoa da; txirrindularia gaitzat duena beste hau da: «Ignacio Esnaola»
Iñaki Esnaola Etxeberri (Deba, 1948ko uztailaren 28a) abokatua eta Herri Batasunako politiko ohia da.
Euskal presoen defentsan hasi zen frankismoko azken urteetan (1973) eta Herri Batasuna koalizioko buruzagi izan da 1978-1991 urteetan. Gipuzkoako ordezkaria izan da hainbat alditan Diputazioan, Batzar Nagusietan, Gasteizko Legebiltzarrean eta Madrilgo Parlamentuan. Espainiako legebiltzarrean HBren ordezkaria izan zen. 1989an Madrilen zelarik, tiroka eraso zuten, baita larri zauritu ere. Oldar berean Josu Muguruza kazetari eta politikaria erail zuten indar ultraeskuindarraren erasotzaileek.
1991n Herri Batasuna utzi zuen, desadostasun politikoak izan zirela medio. Oso kritikoa izan zen ezker abertzalearen proposamenekin eta ETAren jarrerarekin.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Iñaki Esnaola Harluxet hiztegi entziklopedikoan

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Iñaki Esnaolari Argia aldizkarian
* Datuak: Q4892490
# 655 Briseis

655 Briseis asteroide gerrikoan aurkitutako 655. asteroidearen izena da. 1907ko azaroak 4an aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo eta apaiz estatubatuarrak herrialde honetako Massachusetts estatuko Taunton izeneko herriko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1907 BF zen. Bere izena greziar mitologiako Briseis edo Briseida izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114601
* Multimedia: 655 Briseïs / Q114601
# 65803 Didimos

65803 Didimos (behin-behineko izendapena, 1996 GT) kilometro azpiko asteroidea eta sistema bitar sinkronikoa da. Arriskugarri gerta daitekeen asteroide gisa eta Apolo taldearen Lurretik gertu dagoen objektu gisa sailkatu da. Asteroidea 1996an aurkitu zuen Spacewatch ikerketak Kitt Peak-eko Behatoki Nazionalean, eta 160 metroko diametroa duen asteroide satelite txikia, Dimorfos izenekoa, 2003an aurkitu zuten. Bere izaera bitarra dela eta, Didimos izendatu zuen asteroidea, 'biki' greziar hitzetik.
Dimorfos Didimosen Ilargia izan zen DART misioaren helburua, asteroide batek espazio-ontzi batekin talka eginda izan dezakeen inpaktua saihesteko bideragarritasuna frogatzeko; LICIACube behaketarako nanosateliteak sistema bisitatuko du, inpaktua ikusteko.
ESAko Hera zunda 2019ko azaroan onartu zen, 2024an jaurti eta 2027ko urtarrilean Didimosera iristeko. DARTen eraginaren ondorio dinamikoak aztertuko ditu eta DARTek sortutako kraterra ebaluatuko du.

## Erreferentziak

* ↑ CAB, CSIC-INTA, participa en la primera misión espacial defensiva de la historia: la misión DART de la NASA, cuyo lanzamiento está previsto el 24 de noviembre. Centro de Astrobiología 2 de noviembre de 2021.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2265762
* Multimedia: 65803 Didymos / Q2265762
# 656
## Heriotzak

* Otsailaren 1a – Sigeberto III.a, Austrasiako errege merovingiarra.
* Ekainaren 17a – Uthman, Mahoma islamiar profetaren kideetako bat (j. c. 579).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31088
* Multimedia: 656 / Q31088
# 656 Beagle

656 Beagle asteroide gerrikoan aurkitutako 656. asteroidearen izena da. 1908ko urtarrilak 22an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izena 1908 BU zen. Bere izena Charles Darwin joan zen HMS Beagle itsasontziagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156230
# 657 Gunlöd

657 Gunlöd asteroide gerrikoan aurkitutako 657. asteroidearen izena da. 1908ko urtarrilak 23an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1908 BV zen. Eunomia familiako asteroide bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156242
* Multimedia: 657 Gunlöd / Q156242
# 658 Asteria

658 Asteria asteroide gerrikoan aurkitutako 658. asteroidearen izena da. 1908ko urtarrilak 23an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1908 BW zen. Bere izena greziar mitologiako Asteria izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156256
# 659
## Kanpo estekak

* Datuak: Q31092
* Multimedia: 659 / Q31092
# 655
## Heriotzak

* Irailaren 16a – Martin I.a, Aita santua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30045
* Multimedia: 655 / Q30045
# 657
## Heriotzak

* Ekainaren 1a – Eugenio I.a, Aita santua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31090
* Multimedia: 657 / Q31090
# 658
## Kanpo estekak

* Datuak: Q30176
* Multimedia: 658 / Q30176
# 3465 Trevires

3465 Trevires asteroide baten izena da. 1984ko irailaren 20an aurkitu zuen H. Debehogne-ek La Silla Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1984 SQ izena zeraman. Ondoren Trevires omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3465 Trevires asteroidearen orbitak batez beste 3,02 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,773 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 3,268 distantziara. Eszentrikotasuna 0,082 da, eta makurdura orbitala 10,99ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 11.6 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q550022
# 345 Tercidina

345 Tercidina, asteroide gerrikoan aurkitutako 345. asteroidearen izena da. 1892ko azaroak 23an aurkitu zuen August Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. Tercidina, C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q151603
* Multimedia: 345 Tercidina / Q151603
# 3464 Owensby

3464 Owensby asteroide baten izena da. 1983ko urtarrilaren 16an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.

## Izendapena

Hasiera batean asteroideak 1983 BA izena zeraman. Ondoren Owensby omentzeko izena eman zitzaion.

## Orbitaren ezaugarriak

3464 Owensby asteroidearen orbitak batez beste 2,41 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,051 distantziara egiten du eta urruntze maximoa 2,768 distantziara. Eszentrikotasuna 0,149 da, eta makurdura orbitala 4,11ºkoa da.

## Ezaugarri fisikoak

Magnitude absolutua 13.2 da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q964099