OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tahiti

Tahiti (frantsesez ta.iti ahoskatua; lehen Otaheite deitua) Polinesia Frantseseko uharterik handiena da. Ozeano Barean dago eta hiriburua Papeete da. Uharteak guztira 1.042 km²-ko azalera du eta gune altuena Orohena mendia da. 1998an 131.000 biztanle inguru zituen, gehienek turismoaren inguruan lan egiten dute.

## Geografia
### Orografia

Sumendi jatorriko bi penintsulek osatua da: Tahiti Nui eta Tahiti Iti edo Taiarapu penintsulak, biak Taravao istmoak lotuta. Lurralde menditsua da: Orohena (2.322 m) eta Roniu (1.323 m) sumendiak. Koralezko itsas hautsiek inguratzen dute uhartea.

### Udalerriak

Hona hemen uharteko udalerriak:
| Udalerria | Biztanleria | Azalera | Dentsitatea | Barrutia(k) | Oharra(k) |
| Arue | 9.494 | 21.45 km$^2$ (8.28 sq mi) | 443/km$^2$ (1,150/sq mi) | | Tetiaroa atoloia bere barnean dago. |
| Fa'a'ā | 29.781 | 34.2 km$^2$ (13.2 sq mi) | 871/km$^2$ (2,260/sq mi) | | |
| Hitiaa O Te Ra | 8.691 | 218.2 km$^2$ (84.2 sq mi) | 40/km$^2$ (100/sq mi) | Hitiaa, Mahaena, Papenoo, Tiarei | |
| Mahina | 14.356 | 51.6 km$^2$ (19.9 sq mi) | 278/km$^2$ (720/sq mi) | | |
| Paea | 12.084 | 64.5 km$^2$ (24.9 sq mi) | 187/km$^2$ (480/sq mi) | | |
| Papara | 10.634 | 92.5 km$^2$ (35.7 sq mi) | 115/km$^2$ (300/sq mi) | | |
| Pape'ete | 26.050 | 17.4 km$^2$ (6.7 sq mi) | 1,497/km$^2$ (3,880/sq mi) | | Hiriburua |
| Pirae | 14.551 | 35.4 km$^2$ (13.7 sq mi) | 411/km$^2$ (1,060/sq mi) | | |
| Punaauia | 25.399 | 75.9 km$^2$ (29.3 sq mi) | 335/km$^2$ (870/sq mi) | | |
| Taiarapu-Est | 11.538 | 218.3 km$^2$ (84.3 sq mi) | 53/km$^2$ (140/sq mi) | Afaahiti, Faaone, Pueu, Tautira | Mehetia uhartea bere barnean dago. |
| Taiarapu-Ouest | 7.007 | 104.3 km$^2$ (40.3 sq mi) | 67/km$^2$ (170/sq mi) | Teahupo'o, Toahotu, Vairao | |
| Teva I Uta | 8.591 | 119.5 km$^2$ (46.1 sq mi) | 72/km$^2$ (190/sq mi) | Mataiea, Papeari | |

## Ekonomia

Laborantza (kokondoak, azukre kanabera, bainila eta kafea), arrantza eta turismoa dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Historia

1767. urtean iritsi zen lehen europarra, Samuel Wallis ingeles kapitaina. Horren ondoren heldu ziren Louis-Antoine de Bouganville frantsesa (uhartea Frantziaren mende jarri nahi izan zuena), James Cook (1769) eta William Bligh (1788) ingeles itsasgizonak. 1797. urtean Londresko Misiolari Elkarteko kideak antolatu zuten lehen europar bizilekua. 1842. urtean Frantziaren babespeko lurralde zen eta 1880. urtean kolonia bihurtu zen.

## Hizkuntzak

Hizkuntza erabilienak frantsesa eta tahitiera dira.

## Iruditegia

* Tahiti uhartea
* Papeete
* Moorea
* Tahitiarrak xabalina jaurtikitzen

## Ikus, gainera

* Polinesia Frantsesa

## Kanpo estekak

* Tahitiko Turismo Bulegoarten webgunea

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2012-03-30). 168. araua: Ozeaniako toponimia. .
* ↑ Recensement 2007 – Population: Chiffres clés. Iles Du Vent.ispf.pf

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42000
* Multimedia: Tahiti / Q42000
# Tahitierazko Wikipedia

Tahitierazko Wikipedia edo Vitipetia Wikipediaren tahitierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 842 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 184.a zen.

## Kanpo estekak

* Tahitierazko Wikipedia
* Datuak: Q3568061
* Multimedia: Tahitian Wikipedia / Q3568061
# Tahoe Vista (Kalifornia)

Tahoe Vista Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Placer konderrian dago, Kalifornia estatuan. 1.392 biztanle ditu, 7,033551 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Placer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2104291
# Tahitiko emakumeak hondartzan

Tahitiko emakumeak hondartzan, edo besterik gabe, Tahitiar emakumeak, 1891ean Paul Gauguin frantziar margolariak egindako koadro ezaguna da.. Gaur egun Orsay museoan gordetzen da, eta tahitiar bi emakume hondartzan eserita irudikatzen ditu.

## Historia

Gauguin-ek koadro hau Arnaud izeneko kapitainari eman ziok, eta honek, oinordetzan haren alabari utzi zion. Alabak 1920a arte gorde zuen koadroa. 1920 eta 1923 bitarte, koadroa Guy de Cholet bizkondearen bilduman geratu ziren. 1923an, Estatuak Museo Nazionalei egindako dohaintza gisa onartu koadroaren jabetza.
* 1923, Louvre museoari esleitua.
* 1923-1929 : Luxenburgo museoa
* 1929-1947 : Louvre museoa
* 1947-1986 : Jeu de Paume galeria nazionala
* 1986tik : Orsay museoa

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q930535
# Tahmasp II.a

Tahmasp II.a (persieraz: طهماسب یکم‎, Ṭahmāsb; 1704? -Sabzevar, 1740ko otsailaren 11) safaviden dinastiako Irango xah izan zen.

## Biografia

Tahmasp Sultan Husseinen semea zen, garai hartan Irango xah zea. 1722an afganiarrek Hussein abdikatzera behartu zutenean, Tahmasp printzeak tronua aldarrikatu nahi izan zuen. Isfahan hiriburuko setioaren ondoren, Tabrizera ihes egin zuen, non gobernu bat ezarri zuen. Kaukasoko musulman suniten laguntza lortu zuen (antzinako lezgin matxinoak barne), baita Qizilbash tribu batzuena ere (Afganistandar jatorrikoak barne, Irango gobernari izango zen Nadir Xahren agindupean).
1722ko ekainean, Petri Handiak, ondoko Errusiar Inperioko tsarrak, gerra deklaratu zion Irani, Kaspiar Itsasoko eta Kaukasoko eskualdeetan errusiar eragina zabaltzeko eta bere aurkariak, Otomandar Inperioa, lurralde berrien anexiotik onura ateratzea eragozteko, gero eta gainbehera doan afxariden dinastiaren kontura.
Errusiaren garaipenaren ondoren, Tahmaspek, iparraldeko Kaukasoko lurraldeak, Transkaukasia eta gaur egungo Iran kontinentalaren iparraldea eman behar izan zizkien, Derbent (Dagestango hegoaldea) eta Baku hiriak eta bere inguruko lurrak barne hartuz, baita Gilan, Shirvan, Mazandaran eta Gorgan probintziak ere, San Petersburgoko Itunaren bidez (1723).
Tahmaspek, Otomandar Inperioagatik eta Errusiar Inperioagatik ere errekonozimendua irabazi zuen, bakoitza bestearengan kezkatuta, Iranen eragin handia irabaziz.
1729an, Tahmaspek kontrola mantendu zuen bere erresumaren zati handi batean. 1731ko otomandar kanpaina arduragabearen ondoren, 1730-1736ko turko-pertsiar gerran, Nadir Xah zenak 1732an kargutik kendu zuen bere seme Abbas III.aren alde; 1740an Reza-qoli Mirzak Nadir Xahren seme zaharrenak Sabzevarren biak hil zituen.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Suleiman I.a Persiakoa
Sultan Hussein
Tahmasp II.a
Abbas III.a Persiakoa
Elena Khanum :

## Erreferentziak

* ↑ El Cambridge Historia de Irán, Volumen 7 Cambridge Prensa Universitaria, 10 okt. 1991 ISBN 0521200954 p 319
* Datuak: Q374516
* Multimedia: Tahmasp II / Q374516
# Tahoe aintzira

Tahoe aintzira (ingelesez: Lake Tahoe, leɪk taho ahoskatua) Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldeko ur gezako lakua da, Sierra Nevadan dagoena, Nevada eta Kalifornia estatuen arteko mugan dagoena. 495 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.897 metroko garaieran dago.

## Geografia

Tahoe aintzira Nevada eta Kaliforniaren arteko mugan dago. 35 kilometro da luze, iparraldetik hegoaldera, 19 kilometro zabal, eta 495 kilometro koadroko eremua dauka. 501 metroko sakonerarekin, Ipar Amerikako aintzira sakonenetan bigarrena da. 63 erreken ura jasotzen du, eta Truckee ibaia da hustubide bakarra. Oso ur gardena dauka.
Kaliforniako Tahoe City eta South Lake Tahoe eta Nevadako Incline Village eta Stateline dira laku ertzeko hiririk handienak. Carson City, Nevadako hiriburua, ekialdeko bazterretik 15 kilometrora dago.

### Klima

Tahoe aintzirak uda epeleko klima kontinentala dauka, Dsb Köppen klima sailkapenaren arabera.
Datu klimatikoak (Tahoe City, Kalifornia) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 15 | 16 | 19 | 23 | 32 | 32 | 37 | 34 | 31 | 27 | 21 | 16 | 37 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 4 | 5 | 7 | 10 | 15 | 20 | 26 | 25 | 21 | 15 | 8 | 5 | 13 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -7 | -7 | -5 | -3 | 0 | 4 | 7 | 7 | 4 | 0 | -3 | -6 | -1 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -26 | -26 | -21 | -15 | -13 | -4 | -6 | -2 | -6 | -13 | -17 | -27 | -27 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 152 | 134 | 105 | 54 | 30 | 17 | 7 | 8 | 15 | 46 | 91 | 141 | 799 |
| Elurra (mm) | 1166 | 927 | 894 | 404 | 94 | 5 | 0 | 0 | 8 | 61 | 394 | 894 | 4844 |
| Iturria: The Western Regional Climate Center ||||||||||||||

### Inguruko herriak
#### Kalifornia

Placer konderria
* Carnelian Bay #3
* Dollar Point #4
* Kings Beach #1
* Sunnyside-Tahoe City #5
* Tahoe Vista #2
* Tahoma (baita El Dorado konderrian ere) #6
El Dorado konderria
* South Lake Tahoe #7
* Tahoma (baita Placer konderrian ere) #6

#### Nevada

* Carson City #14
Douglas konderria
* Glenbrook #13
* Lakeridge #11
* Logan Creek #12
* Round Hill Village #8
* Skyland #10
* Stateline #17
* Zephyr Cove #9
Washoe konderria
* Crystal Bay #16
* Incline Village #15

## Erreferentziak

* 1 2 Facts About Lake Tahoe. webcitation.org (Noiz kontsultatua: 2018-2-20).
* ↑ Seasonal Temperature and Precipitation Information. Western Regional Climate Center, wrcc.dri.edu (Noiz kontsultatua: 2018-2-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q169962
* Multimedia: Lake Tahoe / Q169962
# Sugao Kambe

Sugao Kambe (japonieraz: 神戸 清雄, Kambe Sugao, 1961eko abuztuaren 2a -) Japoniako futbolari ohia eta entrenatzailea da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Honda FC.
Entrenatzaile gisa JEF United Chiba taldeak zuzendu zituen.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q533980
# Sugar

    Artikulu hau errekuntza-erreakzioari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sugar (argipena)».
Sugar edo garra oxigeno kopuru handiko giro batean errekuntzaren ondorioz sortzen den erreakzioa da, argia eta beroa sorrarazten dituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q235544
* Multimedia: Flame / Q235544
# Sugar, Sugar

«Sugar, Sugar», euskaraz "Azukre, azukre", bubblegum pop generoko abesti ospetsua da. Jeff Barry eta Andy Kim egileek idatzi zuten eta 1969an fikziozko talde batek, The Archies, abestu zuen. The Archies marrazki bizidunetako taldea zen. Atzean estudioko musikariak zeuden.

## Historia

Abestia Jeff Barryk ekoiztu zuen eta lehen aldiz The Archies Everything's Archie albumean agertu zen. Benetako musikariak estudioko musikariak ziren, Don Kirshnerren zuzendaritzapean. Ahotsak hauek ziren: Ron Dante, Toni Wine eta Andy Kim.
Hasieran, abestia zabaldu zenean, inork ez zekien zein zen taldea. Bakarrik arrakasta handia zenean azaldu zen marrazki bizidunen talde bat zela. Abestia lehenengo postua lortu zuen herrialde askotan: Estatu Batuetan, Erresuma Batuan, Espainian, Kanadan, Irlandan... Telesailak ere zabalkunde itzela ezagutu zuen.

## Benetako taldea

Hauek ziren estudioko musikariak:
* Ron Dante – ahotsak
* Toni Wine – ahotsak, esku-txaloak
* Andy Kim - ahotsak, esku-txaloak
* Ray Stevens – esku-txaloak
* Ron Frangipane – teklatuak
* Gary Chester – danborrak
* Joe Mack AKA Joey Macho – baxua
* Dave Appell – gitarra
* Sal DiTroia – gitarra

## Bertsioak

Abestiak bertsio ugari ezagutu ditu:
* Wilson Pickett Estatu Batuetan.
* Los Mismos Espainian.
* Lourdes Baledón Mexikon, Los Zignos taldearekin.
* Stars on 45 taldea Holandan.
* Bob Marley, Jamaikan.
* Claude François Frantzian.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20111210144049/http://www.supermusica.com.ve/elblogdelamusica/?p=3
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=OrZluYnMJUY
* ↑ https://www.laopiniondemurcia.es/cultura/2016/09/23/helena-bianco-recuerdan-miticas-canciones-31996945.html
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=o-a5C8yFXzU
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=54RBKuN9UyE

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):"Sugar, Sugar" abestia Youtuben.
* Datuak: Q516203
# Sugar Bush Knolls (Ohio)

Sugar Bush Knolls Ohioko herri bat da. Portage konderrian kokatua dago. 2010ean 177 biztanle zituen, 0,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Portage konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2249450
* Multimedia: Sugar Bush Knolls, Ohio / Q2249450
# Sugar City (Idaho)

Sugar City Idahoko hiri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 1.514 biztanle zituen, 46,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Madison konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1516733
* Multimedia: Sugar City, Idaho / Q1516733
# Sugar City (Colorado)

Sugar City Coloradoko herri bat da. Crowley konderrian kokatua dago. 2010ean 258 biztanle zituen, 0,9968 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Crowley konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2304144
* Multimedia: Sugar City, Colorado / Q2304144
# Sugar-atzeratzaile

Sugar-atzeratzailea suaren kontrako produktua da, material batek su hartzeko eta sua zabaltzeko duen indarra moteltzeko erabiltzen dena. Material askoren gainean jar daiteke, hala nola plastikoak, ehunak edo materialen babesak. Batzuetan oinarriko materialarekin nahasten dira (aditiboen bidez) edo kimikoki lotzen dira (errekatiboak).
Mineralak direnak, normalki, aditiboak dira, organohalogenoak edo organofosforoak, ordea, erreaktibo edo aditibo izan daitezke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q902863
* Multimedia: Flame retardants / Q902863
# Sugar (argipena)

Sugar hitzak adiera zenbait ditu:
* sugarra, errekuntza-erreakzioa;
* Sugar edo Sugaar, euskal mitologiako pertsonaia;
* astronomian, Sugar Nebulosa;
* Sugar, haurrentzako softwarea;
* Sugar, 2008ko filma.

## Ikus, gainera

* Sugar Sugar
* Su Ta Gar
# Sugar Creek (Missouri)

Sugar Creek Missourieko hiri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 3.345 biztanle zituen, 27,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clay konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q954196
* Multimedia: Sugar Creek, Missouri / Q954196
# Table Mound udalerria, Dubuque konderria (Iowa)

Table Mound udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Dubuque konderrian. Azken zentsuaren arabera 3.554 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Table Mound udalerriak 1549 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 44.734 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q675697
# Tablatura

Tablatura antzinako musika-idazkerako sistema da, notak erabili ordez, musikariak behatzak non jarri behar zituen adierazteko zeinuak (letrak edo zenbakiak) erabiltzen zituena. Tablaturak laute, gitarra, bihuela eta organorako idatzi ohi ziren Errenazimentuan eta Barrokoan. Gaur egun, gitarrarako, ukelelerako edo herri-musikako beste instrumentu batzuetarako erabiltzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143217
* Multimedia: Tablatures / Q143217
# Tableta

Tableta hitzak honako adierak ditu:
* tableta (ordenagailua), ordenagailuen funtzioak dituen gailu elektronikoa;
* tableta (elikadura), hainbat elikagairi (txokolatea, turroia) ematen zaien formetako bat haiek saltzeko;
* tableta (farmazia) edo pilula, zenbait botikari ematen zaien forma haiek merkaturatzeko.
# Tableta (ordenagailua)

Gailu elektronikoen esparruan, tableta (ingelesetik: tablet, "bloka" edo "libreta", baina baita "pastilla" ere), unitate berean pantaila, zirkuituak eta bateria integratuta dituen ordenagailu eramangarria da. Tabletak sentsorez horniturik daude, eta besteak beste kamera, mikrofonoa, azelerometroa eta ukimen pantaila dituzte. Ukimen keinuek ordenagailu arrunten sagua eta teklatua ordezten dute. Tabletek botoi fisikoak ere eduki ditzakete oinarrizko zenbait eginbide kontrolatzeko, esaterako bozgorailuen bolumena edo pizteko eta itzaltzeko botoia. Idazteko, gehienetan teklatu birtual bat agertzen da pantailan.
Tabletak, oro har, telefono adimentsuak eta PDAk baino handiagoak dira.
Tableten kontzeptua XX. mendearen erdialdean sortu zen, 1980 eta 1990eko hamarkadetan agertu ziren lehen prototipoak, eta 2010. urtetik aurrera zabaldu ziren herritarren artean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155972
* Multimedia: Tablet computers / Q155972
# Table Grove (Illinois)

Table Grove Illinoiseko herri bat da. Fulton konderrian kokatua dago. 2010ean 416 biztanle zituen, 0,73 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Fulton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2672057
# Table Mountain

Table Mountain (afrikaansez, Tafelberg; ingelesez, Table Bay; euskaraz, "Mahai Mendia") Lurmutur Hirian dagoen tontor laueko mendia da, hiriko banderan agertzen dena. Hiriko turismogune nagusietariko bat da. Bisitariak funikularrez edo oinez igo daitezke. Mendia Table Mountain Parke Nazionalaren barnean dago.

## Erreferentziak

* ↑ Capetown.gov.za. Cape Town local government services website. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213360
* Multimedia: Table Mountain / Q213360
# Table Mountain Parke Nazionala

Table Mountain Parke Nazionala (ingelesez: Table Mountain National Park) Hegoafrikako hego-mendebaldean, Lurmutur Mendebaldea probintzian, dagoen parke nazionala da. 1998ko maiatzaren 29an izendatua, helburu nagusia Table Mountain mendia, eta batez ere bertoko fynbos landareria mota, babestea du. Hegoafrikako Parke Nazionalak erakundeak kudeaturik, UNESCOk, Lurmuturreko Eskualde Loretsuaren Eremu Babestuak barnean, 2004an Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Parkeak bi toki ezagun ditu barnean: Table Mountain eta Esperantza Oneko lurmuturra hain zuzen ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1818952
* Multimedia: Table Mountain National Park / Q1818952
* ↑ Manning, John. (2007). Field Guide to Fynbos. ISBN 978-1-77007-265-7..
# Table Rock (Nebraska)

Table Rock Nebraskako herri bat da. Pawnee konderrian kokatua dago. 2010ean 269 biztanle zituen, 1,52 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pawnee konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3287944
* Multimedia: Table Rock, Nebraska / Q3287944
# Teluguzko Wikipedia

Telugu Wikipedia Wikipediaren teluguzko edizioa da. 2003ko abenduan jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 40.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 48.a zen.

## Kanpo estekak

* Teluguzko Wikipedia
* Datuak: Q848046
* Multimedia: Telugu Wikipedia / Q848046
* Koordinazioa: Category:Telugu Wikipedia
# Telumehtar-Unbardazil

Telumehtar-Unbardazil, Tolkienen legendariumean eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, Gondorreko hogeitazortzigarren erregea izan zen. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1632an jaioa, Tarondor erregearen semea da, eta, Tronua, 1798an hartu zuen. Bere izena quenya hizkuntzakoa da eta Izar Ganga bezala itzul daiteke.
Bere garaian, Gondorren etsai nagusiak euren onera etortzen ari ziren, Izurri Handia jasan ondoren, baina Haradrimak eta Ekialdeko Gizonak, euren artean borrokan aritzeko gogoz zeuden. Ez hala Umbarreko Kortsarioak, Gondor hegoaldeko kostaldea berriz eraso zutenak.
Horregatik, Telumehtarrek, itsasontzi flota handi bat bildu zuen, eta, 1810ean, Umbar eraso zuen, erabat menpean hartuz. Han desagertarazi ziren Kastamirren azken ondorengoak, eta Hiri-Portua erabat hondakinetan eta mortua geratu zen.
Dirudienez, nahiko argi dago erregeak ez zuela gotorlekua aldarrikatu eta berrezarri, eta sarrera debekatu zion Haradetik zetorren orori, soilik goarnizio babesle bat utziz. Hala eta guztiz ere, Gondorrek, Erdialdeko Lurraldearen zati horren kontrola, beste ia mende batez mantendu zuen.
Honegatik, Unbardazil titulua hartu zuen, "Umbarreko garailea" bezala itzul daitekeen quenya hizkuntzako hitza. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1850ean hil zen, eta, bere oinordekoa, bere seme Narmazil II.a izan zen.
# Telurobismutita

Telurobismutita sulfuro motako minerala da eta tetradymita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Telurobismutita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Bi2Te3}}$. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 - 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tellurobismuthite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Telti

Telti Olbia-Tempioko (Sardinia, Italia) udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q341033
* Multimedia: Telti / Q341033
# Telurantimonio

Telurantimonio sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Telurantimonio sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Sb2Te3}}$. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tellurantimony: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Telurita

Telurita oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak

Telurita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {TeO2}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tellurite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Teltow

Teltow Alemaniako hiri-udalerri bat da, Brandenburgo estatuan. Azken zentsuaren arabera 27.697 biztanle zituen, 21,6 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q572512
* Multimedia: Teltow / Q572512
# Telurohauchecornita

Telurohauchecornita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Telurohauchecornita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ni9Bi(Te,Bi)S8}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tellurohauchecornite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# St. Mary parrokia (Louisiana)

St. Mary parrokia (ingelesez: St. Mary Parish) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Franklin da. 2010eko zentsuaren arabera 54.650 biztanle zituen, St. Mary Parish kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

St. Mary parrokiak 2.899,29 kilometro koadro ditu. Horietatik 1.460,87 ura dira. Beste 1.438,42 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,85 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 54.650 pertsonetatik 34.187 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.920 dira. 17.648 beltzak edo afroamerikarrak. 933 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 935 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 83 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 853 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q507088
* Multimedia: Saint Mary Parish, Louisiana / Q507088
# St. Marys (Georgia)

St. Marys Georgiako estatuko hiri bat da. Taliaferro County konderrian kokatua dago. 2010ean 17.121 biztanle zituen, 58,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Taliaferro County konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q921619
* Multimedia: St. Marys, Georgia / Q921619
# St. Marys Point (Minnesota)

St. Marys Point Minnesotako hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 368 biztanle zituen, 1,01 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2246540
# St. Mary's udalerria, Hancock konderria (Illinois)

St. Mary's udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Hancock konderrian. Azken zentsuaren arabera 568 biztanle zituen, 36.93 milia karratu (95.6 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, St. Mary's udalerrian 278 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 25.668 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7590443
# St. Mary (Missouri)

St. Mary Missourieko hiri bat da. Ste. Genevieve konderrian kokatua dago. 2010ean 360 biztanle zituen, 1,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ste. Genevieve konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q965988
* Multimedia: St. Mary, Missouri / Q965988
# St. Marys (Mendebaldeko Virginia)

St. Marys Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Pleasants konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. 1.831 biztanle ditu, 2,658433 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pleasants konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2700493
* Multimedia: St. Marys, West Virginia / Q2700493