OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zindzi Mandela

Zindziswa Mandela edo Zindzi Mandela-Hlongwane (1960 – 2020) diplomazialari eta poeta hegoafrikarra zen, Winnie Madikizela-Mandela eta Nelson Mandela apartheidaren aurkako aktibista eta politikarien alaba gazteena. 1978an bere olerkien bilduma Black As I Am izenpean argitaratu zen. 1996 eta 1998 artean Hego Afrikako Lehen Dama bezala jokatu zuen eta 2014tik ostera, Danimarkako Hego Afrikako enbaxadore bezala egin zuen laneta hil aurreko garaian Liberiara igorri behar zuten lan egitera.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «'She served South Africa well': Minister Naledi Pandor pays tribute to the late Zindzi Mandela» News24 (Noiz kontsultatua: 2020-10-02).
* ↑ (Ingelesez) «Nelson Mandela's daughters emerge from his shadow to forge careers» the Guardian 2012-07-07 (Noiz kontsultatua: 2020-10-02).
* ↑ CNN, Brent Swails and Bukola Adebayo. «Zindzi Mandela tested positive for Covid-19 on the day she died, son says» CNN (Noiz kontsultatua: 2020-10-02).
* ↑ Valela@valavoosh, cls-1{fill:#fffffc;} cls-2{fill:#11161a;}profile-placeholderBy: Ntombizikhona; Culture. (2020-08-13). «Remembering Zindzi Mandela, the writer» New Frame (Noiz kontsultatua: 2020-10-02).
* ↑ (Ingelesez) Villiers, James de. «OBIT | Zindzi Mandela, remembered for her 1985 address, dies at 59» News24 (Noiz kontsultatua: 2020-10-02).
* ↑ Oluoch, Derrick. «Zindzi Mandela: South Africa’s former first lady, apartheid heroine dies at 59» Eve Woman (Noiz kontsultatua: 2020-10-02).
* ↑ www.thelocal.dk (Noiz kontsultatua: 2020-10-02).
* ↑ (Ingelesez) Mbewa, David Ochieng. «Zindzi Mandela tested positive for COVID-19, son says» CGTN Africa (Noiz kontsultatua: 2020-10-02).
* ↑ (Ingelesez) Chutel, Lynsey. (2020-07-13). «Zindzi Mandela, Activist in South Africa and Ambassador, Dies at 59» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2020-10-02).
* Datuak: Q204369
* Multimedia: Zindzi Mandela-Hlongwane / Q204369
# Zurda (zoologia)

Zurda zenbait animaliaren ile zurrun eta latza da; Bereziki zaldiaren eta kidekoen (equidae) lepoko eta (equidoen kasuan) isatseko ile gogor eta lodien multzoa.
Zurda ileak zenbait erabilera dauka. Tapizerian, pintzelak egiteko zein musika tresnen uztaiak edo arkuak egiteko. Animalien zurda ehungintzan ere erabili daiteke, oihal bereziak egiteko. Eraikuntzan erabilia izan da ere zurda, eraikuntza zaharretan oraindik ikus daiteken gainestaldura bat egiteko.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Zurda. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q964736
# Zurekin Nafarroa

Contigo Navarra-Zurekin Nafarroa (CN-ZN) Nafarroa Garaian Ahal Dugu, Nafarroako Ezker Batua eta Batzarre alderdi politikoek talde independentearekin batera osatutako koalizioa da.

## Historia

Ahal Duguk, Ezker Batuak eta Batzarrek, 2021eko azaroaren 16an, 2023ko Nafarroa Garaiko hauteskunde autonomikoetarako hautagaitza bateratua aurkezteko asmoa berretsi zuten. Azkenean, koalizioa 2022ko uztailaren 2an sortu zen, “ezkerreko fronte zabal bat” bat bezala.

### 2023ko foru eta udal hauteskundeak

Zurekin Nafarroa lehen aldiz aurkeztu zen koalizio gisa 2023ko foru eta udal hauteskundeetara..Ahal Duguk gidatu zuen zerrenda Nafarroako Parlamentuan, Ezker Batuak Tuterako Udalean eta Batzarrek Iruñekoan.

#### Hautagaiak

* Foru Gobernuko presidentegaia Begoña Alfaro García izan zen, Ahal Duguren hauteskunde primarioetan izena eman zuten 544 lagunen babesa jasota.
* Iruñeko udalerako hautagaia Txema Mauleon izan zen. Hauteskundeak Batzarren egindako primarioen ondoren egin ziren. Hauteskunde horietan Mauleon izan zen hautagai bakarra, eta aho batez berretsi zuten.
* Eneko Larrarte Huguet, 2015etik 2019ra Tuterako alkate izandakoa Izquierda-Ezkerrarekin, hiriko alkategai izan zen berriz ere, oraingoan Contigo Navarra-Zurekin Nafarroa hautagaitzako zerrendaburua izanik.

#### Emaitzak

Koalizioak seigarren indar bozkatuena izatea lortu zuen, botoen %6,08 eta Nafarroako Parlamentuari 3 aulki lortuta. Bestalde, zinegotzi bat lortu zuen Iruñeko Udalean, botoen %5,16rekin %5eko muga gainditu ondoren. Horrela, koalizioko alderdiek berriz ere ordezkaritza lortu zuten udalean, aurreko hauteskundeetan galdu ondoren. Azkenik, Zurekin Nafarroa Tuterako bigarren indar politikoa izatea lortu zuen, botoen %24,43 eta 6 zinegotzi eskuratuta.

## Erreferentziak

* ↑ contigonavarra. «Conócenos» Contigo Navarra - Zurekin Nafarroa.
* ↑ Navarra, elDiario es. (2021-11-16). «Podemos, Izquierda Unida y Batzarre ratifican su intención de "confluir en un frente amplio" en las elecciones de 2023» elDiario.es.
* ↑ «"Contigo Navarra, Zurekin Nafarroa", nombre de la confluencia de Podemos, IU, Batzarre e independientes» EITB 2022-07-02.
* ↑ Saiz, Rodrigo. (2022-06-11). «La izquierda navarra confirma su alianza para las elecciones forales y municipales de 2023» elDiario.es.
* ↑ Navarra, elDiario es. (2022-07-02). «Contigo Navarra, el nombre de la alianza de izquierdas para las elecciones forales y municipales de 2023» elDiario.es.
* ↑ Navarra, Diario de. (2022-11-04). «Begoña Alfaro será la candidata de Contigo Navarra a la presidencia del Gobierno de Navarra» diariodenavarra.es.
* ↑ Salvo, Mariví. (2022-11-07). «Txema Mauleón, actual jefe de gabinete de Políticas Sociales, candidato de Contigo-Zurekin a la alcaldía de Pamplona» Diario de Noticias de Navarra.
* ↑ Navarra, Diario de. (2023-01-28). «Eneko Larrarte, candidato de Contigo Tudela a la alcaldía de la ciudad» diariodenavarra.es.
* ↑ Navarra: Resultados Elecciones Autonómicas {anyo}} | 28M. .
* ↑ Pamplona/Iruña: Resultados Elecciones Municipales 2023 | 28M. .
* ↑ Tudela: Resultados Elecciones Municipales 2023 | 28M. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113138142
# Zurezko haize instrumentu

Zurezko haize instrumentuek, beste musika tresna batzuen antzera, familia bat osatzen dute orkestra sinfonikoetan. Familia honen barruan, bost edo sei musika tresna desberdin daude orkestretan: zehar txirula, klarinetea, oboea, fagota, korno ingelesa eta zehar txirula txikia, italieraz piccolo ere deitzen dena. Zehar txirula handiaren kasua, berezia da. Zurezko haize instrumentuen familiaren barnean dagoen arren, hasieran zurarekin egiten baitziren, aspaldian metalikoak izaten dira. Orkestra sinfoniko batean, musika tresna guzti hauek kontutan hartuz gero, 18 instrumentu osatzen dute guztira. Zehar txirulak, ohi, zuzendariaren ezkerraldean daude. Beste guztiak, berriz, eskuinaldean.
Orkestran ohi agertzen ez diren zurezko beste haize instrumentu batzuk ere badaude. Adibidez, okarina, dultzaina, gaita eta saxofoia, ezagunenen artean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181247
* Multimedia: Woodwind instruments / Q181247
# Zurezko koilara

    Artikulu hau tresnari buruzkoa da; kirol-garaikur sinbolikoa gaitzat duena beste hau da: «Zurezko Koilara»
Zurezko koilara jakiak prestatzeko erabili ohi den tresna da. Koilara handi bat izan ohi da, egurrez egina. Sukaldaritzako erabilerez gain, zurezko koilarak arte eta kultura herrikoiaren parte ere badira.
Gaur egun, mendebaldeko kulturetako zurezko koilarak tamaina ertain eta handikoak izaten dira. Koilara handiak, normalean, egosteko edo labean egiteko osagaiak nahasteko erabiltzen dituzte. Lauak izan daitezke, edo erdian zulotxo txiki bat izan dezakete.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1762390
* Multimedia: Wooden spoons / Q1762390
# Zure ordez den-dena gogora dezakegu

Zure ordez den-dena gogora dezakegu (ingelesez: We Can Remember It for You Wholesale) Philip K. Dickek idatzitako zientzia fikziozko ipuina da, 1966ko apirilean The Magazine of Fantasy & Science Fiction aldizkarian argitaratua. 1990ean Paul Verhoevenek zinemara eraman zuen.
2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Douglas Quail, gizon arrunta, Martera joan nahi du. Horretarako gai ez den enpresa bat bisitatzen du, Rekall, Inc., ezarritako memoriak eskaintzen dituena. Quailen bizirik dauden martetar oroitzapen batzuk agente sekretu gisa ezartzen saiatzeak agerian uzten du gobernuaren ezkutuko agente bat dela, ezagutzen zituen sekretuen arriskuagatik bere oroitzapenak manipulatu zitzaizkiona. Rekalleko langileek Quail berehala desegitea lortzen dute, eta gobernuak, berriz, harekin amaitzeko bilatzen du, baina azkenean tratu bat egitea lortzen dute: Quaili haurtzarotik nahi zuen oroitzapen bat ezarriko diote, gizateriarentzako heroi bihurtzen dena, eta, horregatik, Rekallera jotzen du berriro oroitzapenak ezartzeko prozesura, zeina, ezustean, bertan behera utzi behar baita, antzinako oroitzapen hori beste oroitzapen bat ez dela jakiten dutenean, baizik.

## Erreferentziak

* ↑ elkar.eus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1811390
# Zurezko Koilara

    Artikulu hau kirol-garaikur sinbolikoari buruzkoa da; tresna gaitzat duena beste hau da: «zurezko koilara»
Zurezko Koilara (ingelesez: Wooden spoon), errugbiko Sei Nazioen Txapelketan sailkapeneko azken postuan gelditzen den taldeari ematen zaion izendapena da.

## Jatorria

Zurezko koilararen jatorria 1824ean Cambridgeko Unibertsitatean dago. Unibertsitate honetan ikasleak hiru taldeetan sailkatzen ziren. Atzeratuenen taldeari egur pusketa bat edo zerrautsa antzeko zerbaitekin saritzen zitzaion. Esamolde hau gerora Zurezko Koilara izango zenarena bilakatu zen, ingeles esaera batek dioen modura "zilarrezko koilara batekin jaio izan".

## Emaitzak garaika

* Beltzez dauden urteetan taldeak partida guztiak galdu zituen.

### 1882tik 1909ra

| Herrialdea | Koilarak | Urteak |
| Irlanda | 8 | 1884, 1890, 1891, 1893, 1895, 1900, 1904, 1909 |
| Ingalaterra | 7 | 1887, 1899, 1901, 1903, 1905, 1906, 1907 |
| Gales | 2 | 1889, 1892 |
| Eskozia | 1 | 1902 |

### 1910tik 1999ra

| Herrialdea | Koilarak | Urteak |
| Eskozia | 20 | 1911, 1930, 1932, 1935, 1936, 1939, 1947, 1952, 1953, 1954, 1956, 1959, 1965, 1968, 1971, 1978, 1979, 1985, 1994 |
| Irlanda | 17 | 1920, 1934, 1938, 1955, 1958, 1960, 1961, 1962, 1964, 1977, 1981, 1984, 1986, 1992, 1996, 1997, 1998 |
| Ingalaterra | 10 | 1931, 1948, 1950, 1966, 1972, 1974, 1975, 1976, 1983, 1987 |
| Frantzia | 9 | 1910, 1912, 1913, 1925, 1926, 1929, 1957, 1969, 1999 |
| Gales | 7 | 1937, 1949, 1963, 1967, 1990, 1993, 1995 |

### 2000tik aurrera

| Herrialdea | Koilarak | Urteak |
| Italia | 18 | 2000, 2001, 2002, 2005, 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 |
| Eskozia | 4 | 2004, 2007, 2012, 2015 |
| Gales | 1 | 2003 |
| Frantzia | 1 | 2013 |

## Emaitzak guztira

| Herrialdea | Koilarak (bakarka) | Koilarak (guztira) | Azkena | Urteak (bakarka) |
| Irlanda | 25 | 36 | 1998 | 1884, 1890, 1891, 1893, 1895, 1900, 1904, 1909, 1920, 1934, 1938, 1955, 1958, 1960, 1961, 1962, 1964, 1977, 1981, 1984, 1986, 1992, 1996, 1997, 1998 |
| Eskozia | 24 | 33 | 2015 | 1902, 1911, 1930, 1932, 1935, 1936, 1939, 1947, 1952, 1953, 1954, 1956, 1959, 1965, 1968, 1971, 1978, 1979, 1985, 1994, 2004, 2007, 2012, 2015 |
| Ingalaterra | 17 | 25 | 1987 | 1887, 1899, 1901, 1903, 1905, 1906, 1907, 1931, 1948, 1950, 1966, 1972, 1974, 1975, 1976, 1983, 1987 |
| Italia | 18 | 18 | 2023 | 2000, 2001, 2002, 2005, 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 |
| Gales | 10 | 21 | 2003 | 1889, 1892, 1937, 1949, 1963, 1967, 1990, 1993, 1995, 2003 |
| Frantzia | 10 | 18 | 2013 | 1910, 1912, 1913, 1925, 1926, 1929, 1957, 1969, 1999, 2013 |

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Errugbia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2637699
# Zure besoetan

Zure besoetan euskal abesti herrikoia, beraz anonimoa, da. Jesus Mari Arocenaren ustez egilea José Antonio Santesteban izan zitekeen.

## Hitzak

Jatorrizko bertsioa Eusko Ikaskuntzaren webgunean dago:
1. Amorez eri nago Aspaldi onetan
zuregaitic maitea
gau ta egun penetan.
Arqui nezaque poza
Arqui nezaque poza
badaquit nic certan
Sendatuco nitzaque
Zure besoetan. (bis)
2. Biotz baten lecuan
Milla banituque
Guztiyac zuretzaco
Izango liraque;
Baña millaren lecuan
Bat besteric ez det,
Artu zazu maitea
Bat au milla bider.
3. Nere maite polita
Zutzaz oroitzean
Odola pill pill dabil
Nere biotzean: Campora irten nairic
Aleguin gucian
Miñ char au bearco zait
Sendatu iltzean.
4. Berotasun gozo bat
Zañetic zañera
Nere gorputz guztian
Maitea sentitzen da;
Guztoaren pasioz
Sartzen zait icara,
Itzican ere ecin
Asmatu dedala.
5. Adios nere maitea
Seculan betico, Esconduco zerade
Ni natorreneco;
Maiteac erantzun dit
Pena andibatequin
Ez naiz ni ezconduco
Ez bada zurequin."

## Erreferentziak

* ↑ 156 or.
* ↑ https://www.eusko-ikaskuntza.eus/es/fondo-documental/cancionero-vasco/ab-4720/

## Bibliografia

* Jesus Maria Arozamena-Tomas Garbizu: Viejas canciones donostiarra. Donostiko kantu zarrak. Donostiako Aurrezki Kutxa, Donostia, 1971, 156-157 or.

## Kanpo estekak

* Abestiaren partitura.
* Donostiako Orfeoiaren bertsioa.
# Zureak egin du

Zureak egin du Iñaki Friera idazle euskaldunak idatzitako nobela bat da, Susa argitaletxeak argitaratutakoa 2009 urtean. Thriller bat da, eta tratu txarrak ditu gai nagusitzat.

## Bibliografia

Iñaki Friera: Zureak egin du. Susa, 2009. 285 or. ISBN: 978-84-92468-16-4.

## Kanpo estekak

* Gema Lasartek Argian argitaratutako komentarioa, 2010/04/07.
* Datuak: Q25473132
# Mugimendu Demokratiko Brasildarra

Mugimendu Demokratiko Brasildarra (portugesez: Movimento Democrático Brasileiro), alderdi politiko brasildar bat izan zen, 1966ko martxoak 24an sortua, diktadura militarraren garaian, bipartidismoa derrigorrezkoa zenean. 1979ko azaroak 27an desagertu zen, sistema bipartidistarekin batera, baina Mugimendu Demokratiko Brasildarraren Alderdia izenarekin birsortu zen.
Diktadura militarrean, udal karguak eta Senatu eta Diputatuen Ganberatako partaideak hauta zitezkeen. Bi azken organo hauetan, MDBak garaipen garrantzitsuak lortu zituen, batez ere 1970eko hamarkadan, alderdi ofizialista arerioa zen Aliantza Berritzaile Nazionalaren aurka. Erregimenaren alde gogorrak, beti ados ez zegoen alderdiaren aurka egin zuen, zabalkuntza politikoa, segurtasun nazionalaren kalterako izango zela ustez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3097751
* Multimedia: Movimento Democrático Brasileiro (1966) / Q3097751
# Mugimendu antinuklear

Mugimendu anti-nuklearra konpromiso anti-nuklear eta ekologista adierazteko antolatzen den erakunde-erantzuna da hainbat pertsona, erakunde, alderdi politiko batzen dituena. Teknologia nuklearraren erabilera, garapen eta hedapen zibil zein militarraren arriskuari erantzuteko sortu zen mugimendu hau

## Mugimendu anti-nuklearraren jarduera

Mugimenduaren jarduera bi arlo nagusitan kokatzen da:
* Arma nuklearrak, bonba zikinak eta uranio pobretua erabiltzen duten armak desagertzeko eskatu eta desarme nuklearraren alde lan egin.
* Energia nuklear zibilaren aurka egin.

## Ikus, gainera

* Energia nuklearra
* Energia berriztagarriak

## Kanpo estekak

* Tanquem les Nuclears.
* Greenpeace Espainia
* Greenpeace Argentina
* Greenpeace Mexiko
* Datuak: Q574580
* Multimedia: Anti-nuclear movement / Q574580
# Mugimendu Sozialista Panheleniarra

    «PASOK» orriak hona dakar. Ekintza Sozialistaren Alderdia buruzko artikulua hau da: «PASOC»
Mugimendu Sozialista Panheleniarra (grezieraz: Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, paneˈlinio sosjalistiˈko ˈcinima ahoskatua), normalean PASOK (grezieraz: ΠΑΣΟΚ, paˈsok ahoskatua) akronimoz ezaguna, Greziako alderdi politiko sozialdemokrata da, 1974an Andreas Papandreouk sortua. 2015era arte Demokrazia Berria zuen arerio nagusia eta biek txandakatzen ziren gobernuan. Egun Aldaketaren Aldeko Mugimendua koalizioaren parte da.

## Erreferentziak

* ↑ Berria. [#5340 Estilo Liburua. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203934
* Multimedia: Panhellenic Socialist Movement / Q203934
# Mugimendu Nazional Errepublikarra

Mugimendu Nazional Errepublikarra (frantsesez: Mouvement national républicain, MNR) eskuin muturreko alderdi politiko frantses bat da. 1999an sortu zuten, Fronte Nazionaletik ateratako Bruno Mégreten aldekoek.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1469596
* Multimedia: Mouvement national républicain / Q1469596
# Mugimendu Ekologista Independentea

Mugimendu Ekologista Independentea (frantsesez: Mouvement écologiste indépendant, MEI) Frantziako alderdi politiko ekologista bat da. 1994an sortu zuen Antoine Waechter Berdeen sortzaile izandakoak.
Berdeek ez bezala, Mugimendu Ekologista Independenteak ez du bere burua ezker-eskuin espektroan kokatu nahi, eta alderdi politiko guztiekin proposatu ditu elkarlanak.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) L’indépendance, pour convaincre et agir – Mouvement Ecologiste Indépendant. (Noiz kontsultatua: 2020-10-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1156061
* Multimedia: Mouvement écologiste indépendant / Q1156061
# Mugimendu Erradikala

Mugimendu Erradikal, Sozial eta Liberala (frantsesez: Mouvement radical, social et libéral), normalean Mugimendu Erradikala (frantsesez: Mouvement radical edo MR) deitua, Frantziako alderdi politikoa da. Sozioliberalismoaren jarraitzailea, 2017an sortu zuten Alderdi Erradikala eta Ezkerreko Alderdi Erradikala bilduz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45149423
* Multimedia: Mouvement radical, social et libéral / Q45149423
# Mugimendu Errepublikano eta Herritarra

Mugimendu Errepublikano eta Herritarra (frantsesez: Mouvement Républicain et Citoyen, MRC) Frantziako ezkerreko alderdi politiko bat da. Mugimendu Errepublikanoa eta Herritarra (MRC) 1993an sortu zuten, Herritarren Mugimendua (MDC) izenarekin. Aurretik, MDC Frantziako Alderdi Sozialistaren korronte bat izan zen. 2004ko Parisko Kongresuan, MRCk ezkerreko errepublikanoen birsortzearen alde lan egiteko borondatea berretsi zuen. Konklabean, Georges Sarre ministro ohia aukeratu zuten lehen idazkari, Jean-Pierre Chevènement buruzagi historikoaren ordez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1321802
* Multimedia: Mouvement républicain et citoyen / Q1321802
# Mugimendu autonomo

Mugimendu autonomo edo marxismo autonomo (askotan autonomismo sinplifikatua) ezker politikoaren korronte bat da, gehienbat marxismo libertarioaren interpretazioetan sortua eta, askotan, anarkismoaren zenbait postulatuekin bat egiten duena. Botere politikoaren garapen demokratiko eta sozialista, parte hartzezko demokrazia, horizontaltasuna eta estrategi eta taktiken etengabeko egokitzapena bultzatzen ditu.
Ikuspegi antikapitalista baten aldetik, ezkertiar alderdi eta sindikatu klasikoen abangoardismo eta burokratizatze kritikatzen ditu. Bere kideei "autonomo" edo "autonomista" diete eta italiar operaistekin lotura estua du. Italiako Lotta Continua eta Potere Operaio, Frantziako Socialisme ou Barbarie eta Action Directe, Euskal Herriko Komando Autonomo Antikapitalistak edo egungo Bloke beltza mugimendu autonomotik gertu izandako erakundeak izan dira.

## Erreferentziak

* 1 2 García, Albert. (2010-4-7). «El Autonomismo y las luchas sociales» En lucha.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q127393
# Moravia

Moravia
Morava :
| Ez da estatua ||
| Bandera Armarria ||
| Hiriburua | Brno |
| Hiri nagusiak | Brno, Olomouc |
| Administrazioa | Txekia |
| Eremua | 22.348,87 km² |
| Biztanleria | 3.000.000 |
| Administrazioa | Txekia |
| Dirua | Txekiar Koroa (Kč) |
| Herritarra | Moraviarra |
| Hizkuntza(k) | Txekiera |
Moravia (txekiera eta eslovakieraz Morava; alemanez: Mähren; polonieraz: Morawy; latinez: Moravia) Erdialdeko Europako eskualde historikoa da, Txekiako ekialdean dagoena. Bohemia eta Silesiarekin batera, Txekiako hiru eskualde historikoetako bat da. Mendebaldean Bohemiarekin du muga, hegoaldean Austriarekin, ekialdean Eslovakiarekin, ipar-ekialdean Txekiar Silesiarekin eta iparraldean Poloniarekin. 22.348 km²ko azalera du eta 3.000.000 biztanle inguru. Hiri nagusiak Brno eta Olomouc dira.

## Geografia

Iparraldean Sudete mendiak ditu, ekialdean Karpato Zuriak, mendebaldean Moraviako muinoak eta hegoaldean Danubioren ordokia. Morava ibaiak zeharkatzen du lurraldea iparraldetik hegoaldera.

## Ekonomia

Nekazaritza (mahastiak, laboreak), abere hazkuntza (betabereak eta zurdabereak) eta industria (ehungintza, larrugintza, oinetakoak, siderurgia) dira ekonomiaren oinarriak

## Historia

VI. mendean eslaviarrek menderatu zuten Moravia. XI. mendean erresuma handia bilakatu zen. Svatopluk I.ak zabaldu egin zuen erresuma, mendebaldeko Eslovakia eta Bohemia beretuz, baina hura hil ondoren haren semeek zatitu egin zuten. IX. mendearen bukaeran magyarrek hartu zuten. 1029an Bohemiaren barne geratu zen, eta 1490ean Austriak mendean hartu zuen. Lehen Mundu Gerra bukatu ondoren Txekoslovakiako eskualde izan zen. Hitlerek Txekoslovakia menderatu zuenean Bohemia eta Moraviako protektoratua sortu zuen, gerra amaitutakoan desagertu zena. 1992an, Txekoslovakia bitan banatu zenean, Moravia Txekiako Errepublikaren barne geratu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/08/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43266
* Multimedia: Moravia / Q43266
Gaur egungo Txekiar Errepublikako eskualde historikoak :
| Bohemia | Moravia | Silesia |
# Moravian Falls (Ipar Carolina)

Moravian Falls Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Wilkes konderrian dago, Ipar Carolina estatuan. 1.712 biztanle ditu, 13,048813 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Wilkes konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2023489
* Multimedia: Moravian Falls, North Carolina / Q2023489
# Moraviar Atea

Moraviar Atea (txekieraz: Moravská brána; polonieraz: Brama Morawska; alemanez: Mährische Pforte; eslovakieraz: Moravská brána) Txekiar Errepublikako Moravia eskualdean dagoen forma geomorfologikoa da. Ekialdean Karpatoek eta mendebaldean Sudeteek sortzen duten sakonuneak osatzen du. Oder ibaiaren goiko ibilguaren eta Baltikoaren arteko arro hidrografikoak, iparraldean, eta Danubio ibaiaren arroko Bečva ibaiak zeharkatzen dute.
Moraviatik Silesiarantz hedatzen da, ipar-ekialderantz, 65 kilometro inguruko luzeran, eta Olza eta Oder ibaien elkarguneak inguratzen du. Bere punturik altuena, Olšovec eta Bělotín herrien artean dago, 310 metroko altueran.
Moraviar Atea antzinatik Sudeteen eta Karpatoen arteko pasabide naturala da. Hemendik, hegoaldeko Europatik Baltikoko itsasoraino doazen merkataritza ibilbide garrantzitsuenak igarotzen dira, Anbaren Bidea kasu, baita txekiar lurraldeetatik Silesia Garaira eta Polonia Txikira doazen ibilbideak ere. Gaur egun, D1 autobideak Moravia-Silesia eskualdeko Brno hiriburutik Ostravara darama. Gero, errepidea Poloniako mugara iristen da, Wodzisław Śląski hiritik gertu. Vienatik Bohumínera 1847an eraikitako Austriako iparraldeko trenbideak Moraviar Atea ere zeharkatzen du.
# Moravia-Silesia eskualdea

Moravia-Silesia (txekieraz: Moravskoslezský kraj), 2001ko maiatzera arte Ostrava eskualdea (txekieraz: Ostravský kraj) deitua, Txekiar Errepublikako ipar-ekialdean dagoen eskualde administratiboa (txekieraz: kraj) da. 5.427 km²ko azalera du eta 2012an 1.230.613 biztanle zituen. Zentro administratiboa Ostrava da.

## Erreferentziak

* ↑ Počet obyvatel v oblastech, krajích a okresech České republiky k 1.1.2012, Český statistický úřad

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190550
* Multimedia: Moravian-Silesian Region / Q190550
# Moravia (New York)

Moravia New York estatuko herri bat da. Cayuga konderrian kokatua dago. 2010ean 1.282 biztanle zituen, 4,41 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cayuga konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6909324