OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Grundhof

Grundhof Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Schleswig-Flensburg barrutia|Schleswig-Flensburg]] barrutian. 2014an 843 biztanle zituen 11,57 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q558446
* Multimedia: Grundhof / Q558446
# Gersten

Gersten Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Emsland barrutia|Emsland]] barrutian. 2014an 1.226 biztanle zituen 28,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q654399
* Multimedia: Gersten / Q654399
# Gersfeld (Rhön)

Gersfeld (Rhön) Alemaniako hiri-udalerri bat da, Hessen estatuan. Azken zentsuaren arabera 5.516 biztanle zituen, 89,34 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q593813
* Multimedia: Gersfeld (Rhön) / Q593813
# Gerson Antonio Porto

Gerson Antonio Porto (1972ko apirilaren 24a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23823687
# Gersau barrutia

Gersau barrutia Schwyz kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Gersau da. 14,37 kilometro koadroko azalera du eta 2.094 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Udalerriak

Gersau

## Kanpo estekak

* Datuak: Q74826
* Multimedia: Gersau / Q74826
# Gersdorf (Saxonia)

Gersdorf Alemaniako udalerria da. Saxonia estatuan kokatuta dago, [[Zwickau (barrutia)|Zwickau]] barrutian. 2014an 4.140 biztanle zituen 9,69 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q17117
* Multimedia: Gersdorf / Q17117
# Gersau

Gersau Suitzako udalerria da. Schwyz kantonamenduan dago, Gersau barrutia barrutian. 2014an 2,279 biztanle zituen 23,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64380
* Multimedia: Gersau / Q64380
Buochs Ingenbohl Lauerz Vitznau Arth Beckenried Emmetten Ennetbürgen
# Gersdorffita

Gersdorffita sulfuro motako minerala da eta cobaltite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Gersdorffita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NiAsS}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Gersdorffite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q415856
* Multimedia: Gersdorffite / Q415856
# Gersheim

Gersheim Alemaniako udalerria da. Sarre estatuan dago, Saarpfalz-Kreis barrutian. 2014an 6.632 biztanle zituen 57,39 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q627722
* Multimedia: Gersheim / Q627722
# Hatsukaichi (Hiroshima)

Hatsukaichi (japonieraz: 廿日市市, Hatsukaichi-shi) Japonian dagoen Hiroshimako prefekturako hiria da. 2014ko erroldaren arabera 113.054 biztanle ditu. Bere barnean dago Itsukushima uhartea UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Santutegiarekin.

## Geografia

Hiroshima hiriaren mendebaldean kokatzen da, prefeturaren mugan. Setoko Barne Itsasoaren ertzean dago.

## Historia

Hatsukaichi izenak bertan hilero egiten zen merkatuari egiten dio erreferentzia, izan ere "20. eguneko merkatua" esan nahi baitu. Hiria 1988ko apirilaren 1ean eratu zen eta 2005ean Itsukushima uharteak bat egin zuen berarekin.

## Ondasun nabarmenak

* Itsukushima uhartea
** Itsukushima santutegia
** Daishō-in tenplua

## Iruditegia

* Itsukushima santutegia.
* Daishō-in.
* Hatsukaichiko udaletxea.
* Lehen planoan Itsukushima uhartea, itsasartearen beste aldean Miyajimaguchi auzoa.

## Herri eta hiri senidetuak

* Masterton (Zeelanda Berria)
* Mont-Saint-Michel (Frantzia)

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Hatsukaichiko webgune ofiziala
* Datuak: Q736897
* Multimedia: Hatsukaichi, Hiroshima / Q736897
# Hatsumōde

Hatsumōde (japonieraz: 初詣) sintoismoaren termino bat da, urte berriaren hasieran santutegi bat bisitatzeari erreferentzia egiten diona. Pertsona batzuek tenplu budista bat bisitatzea aukeratzen dute santutegi baten ordez. Bisita honetan, oro har, urte berrirako desioak eskatzen dira, o-mamori berriak erosten dira (kutunak edo talismanak) eta aurreko urteko kutunak tenplura itzultzen dira erre ditzaten. Horrez gain, tosoa (urte berrio sake berezia) eta omikuji, urte berriaren zoria zehazten duen orakulu moduko bat, erosten dira.
Urte berriko gauerdian, jendeak tenpluak eta santutegiak bisitatzen ditu, tenpluko kanpaien soinua entzuteko, hatsumōdeari hasiera ematen diona. Urteko lehen hiru egunetan, bisitari ugari joaten dira tokiko tenpluetara (barnealdeko herrien kasuan) eta tenplu ospetsuetara (hirien kasuan). Bisitari ugari iristen diren tenplu nagusien artean, Meiji Santutegia (Tokio), Sumiyoshi-taisha (Osaka), Fushimi Inari-taisha (Kioto), Atsuta Santutegia (Aichi), Tsurugaoka Hachiman-giu (Kanagawa), Dazaifu Tenman-gu (Fukuoka) eta Hikawa Santutegia (Saitama) daude.
Hatsumōdearen jatorria toshigomoriaren (年籠) ohituratik dator, hau da, Urte Zahar gauetik tutoretza edo ujigamiaren santutegian sartu eta gau osoan esna egotea kamiari harrera egiteko. Horrez gain, santutegira urte berrian erromesaldia egiteko ohitura norabide oparo horretako "norabide oparorako" edo ehōmōde-rako erromesaldian oinarritzen da, hau da, urte berrian jainkotasuna biziko den norabidean Txinatar zodiakoaren arabera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1032381
* Multimedia: Hatsumōde / Q1032381
# Hatt (Kornualles)

Hatt, Ingalaterrako Kornualles konderriko etxalde bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5681911
* Multimedia: Hatt, Cornwall / Q5681911
# Hatrurita

Hatrurita]] =

## Ezaugarriak

Hatrurita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca3(SiO4)O}}$. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hatrurite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hatsa ikastola

Hatsa ikastola Lapurdiko ikastola bat da. Bokale herrian dago kokatuta.
Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

## Historia

2017an sortu da, Bokale herriko haurren biltzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Iparragirre, Eihartze Aramendia. (2023-07-17). «Euskarak hatsa hartu du» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-07-17).

## Kanpo estekak

* Seaskaren webgunea
# Hattatal

Hattatal, Snorri Sturluson idazle eta historialari islandiarrak idatzitako Edda prosaikoa lanaren azken zatia da. Bertan, olerkariak erabil ditzakeen hitz neurtu moten adibideak agertzen dira.

## Kanpo estekak

* Snorri Sturlusonen Hattatala, jatorrizko hizkuntzan
* Datuak: Q1634576
# Hatsune Miku

Hatsune Miku (japonieraz: 初音ミク) , mendebaldeko abizen-izen ordena errespetatuz Hatsune Miku, emakumezko abeslari birtual bat da, Crypton Future Mediak garatutako kantu-sintetizadoreak giza-ahotsa jartzen diona. Honek Yamaharen Vocaloid 2 eta Vocaloid 3 kantu-sintetizadoreen teknologiak darabiltza. Bere ahotsa Saki Fujita ahots-aktore japoniarraren ahots-laginek sortua da.
Bere izena japonierazko hiru hitzen elkarketatik dator: lehen (初 hatsu), soinu (音 ne) eta etorkizun (ミク miku). Cryptonen arabera, bere izenak etorkizuneko lehen soinua esan nahi du.

## Ezaugarriak

| Izena | Hatsune Miku |
| Urtebetetzea | Abuztuak 31 |
| Adina | 16 urte |
| Zodiakoaren zeinua'’' | Virgo |
| Garaiera | 158 cm |
| Pisua | 42 kg |
| Iradokitako generoak | Pop, rock, dance, house, techno, cross over |
| Iradokitako tempo-tartea | 70–150bpm |
| Iradokitako ahots-tartea | A3–E5, B2–B3 |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Hatsune Mikuri buruzko informazioa Crypton Future Mediaren webgunean
* Datuak: Q552682
* Multimedia: Hatsune Miku / Q552682
# Harper's Island

Harper's Island estatubatuar beldurrezko telesaila da. Ari Schlossbergek sortu zuen eta 2009an CBS estatubatuar katean aireratu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Seattle inguruko irla batean ezkontza bat ospatuko dute, lagun artean. Gertakari zoriontsu bat izan behar zuena amesgaizto bihurtuko da, gonbidatuak banan-banan hilik agertzen hasten direnean..

## Aktoreak

* Elaine Cassidy: Abby Mills
* Christopher Gorham: Henry Dunn
* Katie Cassidy: Patricia 'Trish' Wellington
* Cameron Richardson: Chloe Carter
* Adam Campbell: Cal Vandeusen
* C.J. Thomason: Jimmy Mance
* Jim Beaver: Charlie Mills sheriffa

## Atalak

| # | Izenburua | Emisio-data | Ikusle (milioi) |
| 1 | Whap | 2009ko apirilaren 9a | 10,21 |
| 2 | Crackle | 2009ko apirilaren 16a | 7,82 |
| 3 | Ka-Blam | 2009ko apirilaren 23a | 7,02 |
| 4 | Bang | 2009ko maiatzaren 2a | 4,61 |
| 5 | Thwack | 2009ko maiatzaren 9a | 4,60 |
| 6 | Sploosh | 2009ko maiatzaren 23a | 3,85 |
| 7 | Thrack, Splack, Sizzle | 2009ko maiatzaren 30a | 3,62 |
| 8 | Gurgle | 2009ko ekainaren 6a | 3,56 |
| 9 | Seep | 2009ko ekainaren 13a | 3,20 |
| 10 | Snap | 2009ko ekainaren 20a | 3,79 |
| 11 | Splash | 2009ko ekainaren 27a | 3,53 |
| 12 | Gasp | 2009ko uztailaren 11 | 3,63 |
| 13 | Sigh | 2009ko uztailaren 11 | 4,05 |

## Erreferentziak

* ↑ «https://www.berria.eus/paperekoa/5002032/043/004/2017-12-09/harpers_island.htm» Berria 2017-12-09.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q440938
# Harper (Oregon)

Harper Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Malheur konderrian kokatuta dago, Oregon estatuan. 113 biztanle ditu, 7 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Malheur konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3709583
* Multimedia: Harper, Oregon / Q3709583
# Harper (Iowa)

Harper Iowako hiri bat da. Keokuk konderrian kokatua dago. 2010ean 114 biztanle zituen, 0,23 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Keokuk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1932057
# Harper (Kansas)

Harper Kansasko hiri bat da. Harper konderrian kokatua dago. 2010ean 1.473 biztanle zituen, 4,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Harper konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2666657
* Multimedia: Harper, Kansas / Q2666657
# Harpeko Saindua

Harpeko Saindua, edo Harpeko Saindia, Bidarraiko Zelaiburuko hormatzarraren beheko aldean, Nafarroa Beherean, haitzulo bateko ondoan, zoko ilun batean, dagoen estalagmitari eman zaion deitura; giza itxura du eta ustez "santu" baten irudiari dagokio. Garai batean erromes-lekua izan zen, bereziki Hirutasun Santuaren egunean.

## Sinesmena

Sinesmenaren arabera, harri berezi horretatik isuritako ura larruazalaren eta begien eritasunak osatzeko balio du. Helburu horrekin erromes asko joaten zen aipatutako haitzulora bertan oihalezko xingolez azaleko eritasunak garbitzeko. Gaur egun tradizioa asko jaitsi da.
Iritzi gehienen arabera Harpeko Sainduaren debozioa kristautasunaren aurrekoa da eta ziur aski Mari jainkosaren mitoarekin lotura zuzena izango luke. Tradizio honekin lotuta kontatzen den narrazioak beste tokitan Mariren inguruan kontatzen direnekin antza handia du.

## Narrazioa

Barandiaranek jasotako tradizioaren arabera neska gazte bat artzain lanean zebilen mendi haietan. Egun batean galdutako antxume batzuk bilatzera joan zen Artzamendi ingurura. Itzultzen ez zenez herritarrak haren bila irten ziren eta haitzuloaren sarrera topatu zuten. Barruan neska aurkitu zuten, harrizkoa bihurtuta. Kobazuloaren lekua suzko bola batek markatzen du zerutik. Estalagmitatik erortzen den ura santuaren negarra da.

## Erreferentziak

* 1 2 Arana, Anuntxi. (1999). «Bidarraiko Harpeko Saindia» Euskonews & Media 48.zbk (1999 / 10 / 1 - 8) (Noiz kontsultatua: 2021-10-02).

## Bibliografia

* Arana, Anuntxi. 1985. "Bidarraiko Harpeko Saindua. Errito eta sinesta zaharrak". Antropologiaren Euskal Bilduma 8. Haranburu Editorea, Donostia.
* Jose Miguel de Barandiaran. Obras Completas. Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la Gran Enciclopedia Vasca, Bilbo 1976.
* Pequeño diccionario de mitologia vasca y pirenaica. Egilea Olivier de Marliave. Argitaletxea, Alejandria, Bartzelona 1995.

## Kanpo estekak

* Josean Gil-García: "Harpeko zaindua", Berria, 2013ko martxoak 15, 44.or. http://paperekoa.berria.info/plaza/2013-03-15/044/001/harpeko_saindua.htm%5B%5D
* Datuak: Q3127688
* Multimedia: Harpeko Saindua / Q3127688
# Harpenden

Harpenden, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Hertfordshire konderrian.
2011n 30.240 biztanle zituen.
* Datuak: Q19785
* Multimedia: Harpenden / Q19785
# Harpe

Harpea, halaber haizpea, harkaizpea, harpe-zuloa edo lurruspea, harkaitz batean, askotan haren oinean, dagoen sakontasun txikiko haitzuloa da. Harpeak higadura diferentzialaz eratzen dira, geruza gogor (harearria, adibidez) baten azpian errazago higatzen den beste bat dagoenean. Oso ugariak dira kareharrizko mendigune karstifikatuetan, zeinetan milaka urtez, krioklastismoz (izotzaren eraginez) edota higadura kimikoaz (karbonato kaltzikoaren disoluzioaz), zabalduz joaten baitira. Bakanago bada ere, beste harri mota batzuetan ere izaten dira, batik bat bolkanikoetan (basaltoan adibidez).
Harpeak arkeologiaren aldetik garrantzi handikoak izan daitezke. Izan ere, Historiaurreko gizakiak maiz erabili zituen horrelako babeslekuak, bai era iraunkorrean (bizilekua, hilobia), bai aldi baterako (urtaro bateko kanpamentua, ehizaldietako geldigunea, lantegia).
* Harpeak eratzeko moduak
* Krioklastismoa (Izotzaren eragina).
* Galeria karstiko baten ebaketa.
* Uraren higadura.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm Harpe: Babesa eskaintzen duen harkaizpeko aterpea
* ↑ Francisco López Bermúdez: Geomorfologia de la Cueva Negra de Fortuna

## Ikus, gainera

* Vatikanoko harpeak

## Kanpo loturak

* Datuak: Q1149405
* Multimedia: Rock shelters / Q1149405
# Harpea (leizea)

Harpea leizea (euskaraz "harkaitz azpiko lekua" ) baita Arpea bezala ezaguna ere. Euskaltzaindiak Burgosako harpea proposatzen du. Historiaurretik erabili izan da aterpe modura, bertan jotzen duten haizeetatik babestuta dagoelako. Sarrerak duen forma bitxiak eta inguruko edertasun apartak eman diote ospea.
Errozate eta Mendizar tontorren azpian dago kokaturik.

## Kokapena eta ezaugarriak

Ezterenzubin kokatutako kobazulo bat da, Pirinioetan. Aezkoa eta Garazi arteko mugan kokatuta dago, Organbideko lepotik 4 kilometrora. Antiklinal bat da. Haitzuloa inbertitutako “V” formakoa da, eta haren paretak berrogei miloi urteko formazio geologikoaren ondorioa dira. Harrizko geruza bakoitzak denboraldi baten inguruko informazioa ematen digu (haien artean, bataz beste, 20.000 bat urteko aldia kalkulatzen da).

## Mitologia

Kondairek diotenez, Laminek, mendietako erreketan bizi ziren gure mitologiako izaki horiek, Harpea zuten bizilekurik gogokoenetako bat. Bertan bizi omen ziren lamien kantuek sorgindutako lainoan desagertu omen zen artzain gazte bat, elezahar batek dioenez.

## Erreferentziak

* ↑ Les Pyrénéens au miroir de leur toponymie: Atlas toponymique pyrénéen, Robert Aymard, 1995, Snippet view.
* ↑ «Burgosako harpea - Lugares - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2020-08-10).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «A la sombra de la Selva en Aezkoa» El Correo 2018-07-13 (Noiz kontsultatua: 2020-08-10).
* ↑ ARPEA – AEZKOA. (Noiz kontsultatua: 2020-08-10).

## Kanpo estekak

* Cueva de Arpea | Rutas en los Pirineos (Bideoa, 2016, ES)
# HarperCollins

HarperCollins estatubatuar argitaletxe multinazionala da, Rupert Murdochen News Corporationena dena. HarperCollins, Harper & Row eta William Collins, Sons and Co argitaletxeen konbinazioa da.
HarperCollinseko zuzendari exekutiboa Brian Murray, da, 2008an Jane Friedman ordezkatu zuena. Konpainia honek zigilu ezberdin askoren pean argitaratzen du, eta bere katalogoaren artean Collins English Dictionary dago, ingelesezko hiztegi ospetsuenetako bat dena.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q95149
# Gregorio XIII.a

Gregorio XIII.a (Bolonia, 1502ko urtarrilaren 7a - † Erroma, 1585eko apirilaren 10a) Eliza Katolikoaren 226. Aita Santua izan zen 1572 eta 1585 urteen bitartean. Gregoriotar egutegia ezarri zuen.
Eragin handia izan zuen Trentoko kontzilioan (1545). Berak gaitzetsi zuen Ingalaterrako Elisabet I.a erregina, eta gogor aritu zen erreformaren kontra; Jesusen Lagundian, eta haren ikastetxeetan oinarritu zen batez ere horretarako.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .

## Kanplo loturak

* Datuak: Q83029
* Multimedia: Gregorius XIII / Q83029
# Gregorio Zubiaga

Gregorio Zubiaga Legarreta (Errigoiti, 1932) bizkaitar idazlea eta elizgizona izan zen. 1955. urtean egin zen apaiz, eta urtebete geroago hasi zen euskaraz idazten. Redención aldizkari elebiduneko erredaktore nagusi izendatu zuten. Zubiagarenak dira Errosario puskatua (1963, Agora Saria) eta argitara gabeko Mutil zar ez beintzat, Lamiñen erreketan eta Neska ta vespa eleberriak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Gregorio Zubiagari elkarrizketa
* Datuak: Q12258738
# Gregorio XII.a

Gregorio XII.a (Venezia, c. 1326 - † Recanati, 1417ko urriaren 18a) Eliza Katolikoaren 205. Aita Santua izan zen 1406 eta 1415 urteen bitartean. Mendebaldeko Zisma dela eta, bere agintaldian Frantziako erregeak antipapa bat ezarri zuen Avignonen, Benedikto XIII.a hain zuzen ere. Berarekin akordio bat egiten saiatu zen, baina ez batak ez besteak ez zuten kargua utzi. Ez zuen amore eman kargutik kendu zuen Pisako kontzilioaren aurrean ere (1409). Konstanzako kontzilioaren ondorioz, 1415ean dimititu zuen. Portoko kardinal izan zen gero.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Mendebaldeko Zismako aita santuak
* Datuak: Q227694
* Multimedia: Gregorius XII / Q227694
# Gregorio XIV.a

Gregorio XIV.a (Somma Lombardo, 1535eko otsailaren 11 - † Erroma, 1591ko urriaren 16a) Eliza Katolikoaren 229. Aita Santua izan zen 1590 eta 1591 urteen bitartean. Henrike III.a Nafarroakoa Frantziako errege izendatua ez izateko lan egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q171622
* Multimedia: Gregorius XIV / Q171622
# Gregorio X.a

Gregorio X.a (Piacenza, 1210 inguru - † Arezzo, 1276ko urtarrilaren 10a) Eliza Katolikoaren 184. Aita Santua izan zen 1271 eta 1276 urteen bitartean. Hautatua izateko kardinalek hiru urte iraun zuen konklabe bat ospatu zuten, historian luzeena izan dena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q161740
* Multimedia: Gregorius X / Q161740
# Gregorio XV.a

Gregorio XV.a (latinez: Gregorius XV), jaiotzez Alessandro Ludovisi (Bolonia, 1554ko urtarrilaren 9a - Erroma, 1623ko uztailaren 8a), Eliza Katolikoko 234. aita santua izan zen, 1621 eta 1623 bitartean.

## Jatorria eta prestakuntza

Alessandro Ludovisi Boloniako familia noble batean jaio zen. Humanitateak eta filosofia jesuitekin ikasi zituen, Erromako Collegio Romano-n, eta jurisprudentzia eta zuzenbidea Boloniako Unibertsitatean.

## Eliz karrera

Doktoretza lortu ondoren, Gregorio XIII.ak Kapitolioko epaile izendatu zuen, eta Klemente VIII.ak Erromako Rota auzitegiko kide.
1612an, Paulo V.ak Boloniako artzapezpiku izendatu zuen, eta 1616an Aita Santuaren nuntzio gisa Savoiako dukerrira bidali zuen, Karlos Emanuel I.a Savoiakoa dukearen eta Filipe III.a Espainiakoa erregearen artean bitartekari lanak egin zitzan, hauek Monferrateko dukerriagatik zuten gatazkan. Urte horretan bertan, Boloniako Santa Maria Transportinako kardinal presbitero izendatua izan. Bere jaioterrian egon zen, 1621ean Erromara, Paulo V.aren ondorengoa aukeratzeko konklabean parte hartzera, itzuli zen arte.

## Aitasantualdia

1621eko otsailaren 9an aita santu aukeratua izan zen, Scipione Borghese kardinalaren eraginaren ondorioz. Aklamazioz aukeratua izan zen azken aita santutzat hartzen da.
1622an Propaganda Fide, misioen ardurarako kongregazioa, sortu zuen. Bavariako Maximiliano katolikoa jarri zuen Palatinatuko hautesle, eta 1623an Richelieu kardinal izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* ↑ Ott, Michael T.. Papa Gregorio XV. in: Enciclopedia Católica Online. ec.aciprensa.com (Noiz kontsultatua: 2015-10-27).
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q132692
* Multimedia: Gregorius XV / Q132692
# Gregorio XVI.a

Gregorio XVI.a (latinez Gregorius PP XVI), jaiotzaz Bartolomeo Alberto Cappellari, (Belluno, Veneziako Errepublika, gaur egun Italia, 1765eko irailaren 18a - Erroma, 1846ko ekainaren 1a) Eliza Katolikoko Aita Santua izan zen 1831ko otsailaren 2tik bere heriotza egunera arte.

## Monje urteak

Veneziako jauntxo baten (Giovanni Battista Cappellari) eta bere emazte Giulia Pagani Gesaren semea. Oso gaztea zela beneditarren monasterio baten sartu zen monje izateko ikasketak egiteko. Gaztetatik hizkuntzak eta teologia ikasteko erraztasun handia erakutsi zuen, besteak beste 1799an janseniten aurkako tratatu famatu bat idatzi zuenean. Gotzaintza eskaini zioten arren, uko egin zion eta monasterioan bizitzen jarraitu zuen.
1807an ordenako buru izendatu zuten, baina Napoleonek Erroma okupatu zuenean berriz lehengo monasterioan babestu behar izan zuen. 1814an Erromara itzuli zen eta Elizaren hierarkian garrantzia handiko postuak bete zituen.

## Kardinal

1825ean kardinal izendatu zuten. Propaganda Fide kongregazioko buru izan zen garai hartan, eta Pio VIII.a aukeratzeko 1829an egindako konklabean parte hartu zuen.

## Aita Santu

1831ko konklabean izandako istiluek Aita Santu izateko faborito zena (Giacomo Giustiniani) lehiatik kanpo utzi zuten. Horren ondoren otsailaren 2an izendatu zuten. Izendapen unean gotzain ez zenez, une horretantxe izendatu zuten gotzain ere.
Elizaren estatuetan egondako altxamenduen ondorioz Austria-Hungariako inperioari laguntza eskatu zion. Bere agintaldian, Aulki Santuak harreman diplomatikoak hautsi zituen Espainia, Portugal, Prusia eta Errusiarekin.
Teologia eta moral kontuetan oso kontserbadorea zen arren, behin baino gehiagotan esklabotza gaitzetsi zuen, bereziki Kuba, Puerto Rico eta Ameriketako Estatu Batuetan egiten zena.
Arteari bultzada handia eman zion, bereziki Harresiz Kanpoko San Pabloren basilika berreraikiz eta Museo Etrusko, Egiptiar eta Kristaua sortuz. Misioak ere bultzatu zituen, bereziki Hego Amerikan.

## Heriotza

Erroman hil zen 1846ko ekainaren 1ean. Vatikanoko basilikan hilobiratu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q43734
* Multimedia: Gregorius XVI / Q43734