OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zizur Txikia

Zizur Txikia (Oltzako hizkeraz: Zizur Txipie) Zizur Zendeako kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 1.383 biztanle zituen. 2010ean, berriz, 2020 lagun bizi ziren Zizur Txikian.

## Ondarea

* Sanjoandarren eliza: Done Jakue Bidean eta herriaren sarreran dago.
* San Emeterio eta San Zeledonio eliza: XII. mendeko eliza erromanikoa.
* Sanjoandarren eliza.
* San Emeterio eta San Zeledonio eliza.

## Demografia eta biztanleria

Zizur Txikiko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2014 |
| 672 | 699 | 813 | 844 | 841 | 975 | 1.160 | 1.383 | 2.402 |

## Garraioa

Kontzeju honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren line bat da:
Eskualdeko Hiri Garraioa Zizur Txikia :
Eguneko Zerbitzua :
iea  1  Zizur Txikia — Nafarroako Unibertsitatea ↔ Askatasuna — Unibertsitate Publikoaiea 1  Zizur Txikia — Nafarroako Unibertsitatea → Askatasuna — Unibertsitate PublikoaZIZUR (Zizur Txikia)Ezpartzabidea/Ingurubidea • Irunbidea 2IRUÑA (Iturrama)Fuente del Hierro (Nafarroako Unibertsitatea) • Fuente del Hierro/Nafarroa • Fuente del Hierro 27 • Antso Azkarra 53 • Antso Azkarra 25 • Abejeras /12IRUÑA (2. Zabalgunea)Zaragoza 13 • Zaragoza 1 • Merindadeen 3 • Amaia 22 • Askatasuna 4IRUÑA (Arrosadia)Taxoare 2 • Taxoare /31 • Nafarroako Unibertsitate PublikoaIkus artikulua: 1. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea 1  Unibertsitate Publikoa — Askatasuna → Nafarroako Unibertsitatea — Zizur TxikiaIRUÑA (Arrosadia)Nafarroako Unibertsitate Publikoa • Taxoare/Katalunia • Taxoare 3IRUÑA (2. Zabalgunea)Agoitz 37 • Paulino Caballero 39 • Bexe Nafarroa 9 • Zaragoza 6-8 • Zaragoza /13IRUÑA (Iturrama)Antso Azkarra /1 • Antso Azkarra /21 • Antso Azkarra 16b • Fuente del Hierro/Ziga Pintorea • Fuente del Hierro/Nafarroa • Fuente del Hierro (Nafarroako Unibertsitatea)ZIZUR (Zizur Txikia)Ezpartzabidea 4 • Ezpartzabidea/IngurubideaIkus artikulua: 1. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa) :

## Hezkuntza

* San Fermin Ikastola

## Ikus, gainera

* Iruñerria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q641816
* Multimedia: Cizur Menor / Q641816
* ↑ /s̻is̻úɾ t͡ʃikí.à/ ahoskatua (laguntza)
* ↑ /s̻is̻úɾ t͡ʃipié/ ahoskatua (laguntza)
# Zizur Zendeako udaletxea

Zizur Zendeako udaletxea Nafarroako Zizur Zendea udalerriko Udal egoitza da.

## Kokalekua

Gatzolatz kontzejuan dago, Santa Maria kalearen 1. zenbakian, eta Garbikundeko Andre Mariaren elizaren alboan.

## Kanpo estekak

* Zizur Zendeako Udal webgunea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q25475570
* Multimedia: Town hall of Cendea de Cizur / Q25475570
# Zizurko Euskaldunok

Zizurko Euskaldunok Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Zizurren sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269381
# Zizyphia

Zizyphia Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Zizyphia cleodorella da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Zizyphia cleodorella | | daturik gabe |
| Zizyphia zizyphella | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8072943
* Espezieak: Zizyphia
# Zizurko gaztetxea

Zizurko gaztetxea 2005-ean okupaturiko leku bat da. Lehen Spar denda bat zen baina denbora pasa ahala abandonatua zegoela ikusi zutenez gazteak leku bat okupatzea erabaki zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61070550
# Zlatan Ljubijankić

Zlatan Ljubijankić (ˈzlatan ljubiˈjankitʃ ahoskatua; 1983ko abenduaren 15a - ) Esloveniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Esloveniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2006 | 3 | 1 |
| 2007 | 1 | 0 |
| 2008 | 3 | 1 |
| 2009 | 8 | 2 |
| 2010 | 10 | 2 |
| 2011 | 8 | 0 |
| 2012 | 4 | 0 |
| 2013 | 5 | 0 |
| 2014 | 2 | 0 |
| 2015 | 4 | 0 |
| Guztira | 48 | 6 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q207127
* Multimedia: Zlatan Ljubijankić / Q207127
# Zizurkilgo Zarate-Aitz

Zizurkilgo Zarate-Aitz Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Zizurkilen sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 471 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %30,08.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269382
# Ziębice udalerria

Ziębice ( (Audio·info)) Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Ząbkowice Śląskie barrutian kokatuta. 222,28 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 17461 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2190061
* Multimedia: Gmina Ziębice / Q2190061
ieaSilesia Behereko voivoderriko udalerriak :
# Txuma Txirrindulari Klasika Internazionala

Txuma Txirrindulari Klasika Internazionala :
| Orokortasunak ||
| Kirola | Errepideko txirrindularitza |
| Sorrera | 1995 |
| Aldizkotasuna | urterokoa (Urr) |
| translation for raceinfobox_translate index 33 not found | Espainia |
| Antolatzailea | UCI |
| Dokumentazioa ||
Jesús María Olagüe 'Txuma' Txirrindulari Klasika Internazionala 1995 eta 2007 artean urtero Erandion egiten zuten txirrindularitza lasterketa izan zen. Amateurra izan zen azkenengo hiru urteetan izan ezik, profesionala izan zela. 1.2 kategoria zuen profesional mailean. Erandioko Goikolanda auzoko Goikolanda Kirol Taldeak antolatzen zuen. Txirrindulariek 172,1 kilometroko ibilbidea bete ohi zuten. Ospatu zen lehen urtetik garrantzia handia izan zuen eta podiumeko txirrindulari askok profesionalak bihurtu ziren. Adibidez, Gorka Gerrikagoitia, Óscar Freire, Iñaki Barrenetxea, Jurgen van den Broeck, Txema del Olmo edota Mikel Elgezabal.

## Palmaresa

Horiz: amateurrentzako ekitaldiak.
| Urtea | Garailea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 1995 | Carlos Zelaia | Iñigo Roldan | Iñaki Barrenetxea |
| 1996 | Yvan Becaas | Óscar Freire | Pedro Pérez Zabal |
| 1997 | Gorka Gerrikagoitia | Marcel Gono | Txema del Olmo |
| 1998 | Aitor Silloniz | Jonathan Hall | Josep Jufré |
| 1999 | Marius Sabaliauskas | Sergiy Matveyev | Juan Fuentes |
| 2000 | Rubén Plaza | David Herrero | Adolfo García Quesada |
| 2001 | Iñigo Urretxua | Julen Fernandez | Jonathan González |
| 2002 | Javier Ramírez Abeja | Alberto Hierro | Moisés Dueñas |
| 2003 | Jurgen Van Den Broeck | Luis Pérez Romero | Mikel Elgezabal |
| 2004 | Eugenio Pineda | Oleg Zhukov | Ander Azpitarte |
| 2005 | Nikolai Trussov | Francisco José Terciado | Pieter Duyck |
| 2006 | Mikhail Ignatiev | Anton Mindlin | Diego Milán |
| 2007 | Boris Shpilevsky | Maurizio Biondo | Ivan Gilmartin |

## Erreferentziak

* ↑ «El Memorial Txuma reunirá al mejor pelotón aficionado» El Correo 2007-05-23.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q653268
# Amelia Matilda Murray

Amelia Matilda Murray (Kenton, 1795eko apirilaren 30a – Castlemorton, 1884ko ekainaren 7a) ingeles idazlea eta Viktoria erreginaren konpainia-dama izan zen. Esklabotzaren aldeko liburu bat idatzi zuen 1856an.

## Bizitza

Lord George Murray eta Anne Charlotte Granten alaba, Amelia Matilda Murray Kentonen jaio zen. Haren neba zaharrena George Murray izan zen, Rochesterko apezpiku bihurtu zena. Berak eta bere amak Jurgi III.a ezagutu zituen eta, ondorioz, Elisabet eta Augusta printzesen konpainia-damak bilakatu ziren. 1837an, Murray Viktoria erregina gaztearen konpainia-dama izateko hautatu zuten.
1854an, Ipar Amerikan eta Kuban bira bat egin zuen, eta bertan botanikari buruzko interesa piztu zitzaion. Gainera, esklabotza ikertzen hasi zen. Esklabotzaren aldeko liburu bat argitaratu zuen, Lady Byron lagunari idatzitako gutunetan oinarrituta. Liburua ilustratzeko zirriborroak ere prestatu zituen, baina hauek ez ziren erabili. Lady Byron abolizionista aktiboa izan zen eta 1840ko Esklabutzaren Aurkako Mundu Batzarrean parte hartu zuen. Liburuaren erreakzio negatiboa zela eta, Murrayk kargua utzi behar izan zuen. Geroago beste bi liburu kaleratu zituen.
Castlemortonen hil zen 1884an.

## Lanak

* Remarks on Education in 1847 (1847)
* Letters from the United States, Cuba, and Canada (1856)
* Recollections from 1803 to 1837, with a Conclusion in 1868 (1868)
* Pictorial and Descriptive Sketches of the Odenwald (1869)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Joves, E. Vernon. (1977). «No Ordinary Courtier» The Carmarthen Historian XIV: 73..
* 1 2 3 (Ingelesez) Goodwin, Gordon. (1892). «Murray, Amelia Matilda» in Lee, Sidney Dictionary of National Biography. 30 London: Smith, Elder & Co. (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* 1 2 3 (Ingelesez) Reynolds, K. D. (2004). «Murray, Amelia Matilda (1795–1884)» Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press (Noiz kontsultatua: 2024-10-11).
* ↑ (Ingelesez) Haydon, Benjamin Robert. (1840). The Anti-Slavery Society Convention. jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2016-03-03) (Noiz kontsultatua: 2008-07-19).
# Pholiotina coprophila

Pholiotina coprophila Bolbitiaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Galera viscosa, Galerula viscosa, Conocybe coprophila, Pholiotina veregregia.

## Deskribapena

Kapela: 1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, haragi gutxikoa, kanpai itxurako garbia, likatsu samarra, okre antzeko kolore zurbilekoa, oso argia, leuna.
Orriak: Arre-gorrixkak, hasieran horixkak.
Hanka: 3 eta 5 cm bitarteko garaierakoa eta 0,2 eta 0,3 cm bitarteko diametrokoa, zuria, fin-fin iletsua.
Haragia: Hutsala.
Etimologia: Coprophila epitetoa grezieratik dator, gorotz esan nahi duen “copros” hitzetik eta laguna esan nahi duen “philos” hitzetik. Bere habitatagatik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabe.

### Nahasketa arriskua

Simaurretan hazteak identifikatzen laguntzen du.

## Sasoia eta lekua

Simaurretan.

### Banaketa eremua

Islandia, Europa, Turkia, Errusia, Australia, Antartika.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 95 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Pholiotina coprophila: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80986442
# Pholiotina rugosa

Pholiotina rugosa Bolbitiaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus togularis var. filaris, Galera pusilla, Galera vestita var. pusilla, Pholiota rugosa (Basionimoa), Pholiota filaris, Pholiota togularis var. filaris, Conocybe filaris, Pholiotina filaris, Conocybe pusilla, Pholiotina filaris var. rugosa, Conocybe rugosa.

## Deskribapena

Kapela: 1 eta 2,5 cm bitarteko diametrokoa, lehenik koniko-kanpai itxurakoa, gero ganbil-laua, titiduna. Kapelaren azala leuna, higrofanoa, arre-okre koloretik arre-gorrixkara doana, hori-okre argia lehortzean.
Orriak: Adnatuak, hasieran okre zurbil kolorekoak, gero marroi-laranja kolorekoak.
Hanka: 2 eta 3,5 cm bitarteko garaierakoa eta 0,1 eta 0,3 cm bitarteko diametrokoa, zilindrikoa, bihurgunetsu samarra, zurruna, arre argi kolorekoa, eraztuna ez oso iraunkorra.
Haragia: Urria, biguna, marroia, zapore gozokoa eta usain nabarmenik gabea.
Etimologia: Conocybe terminoa grekotik dator, konoa, esan nahi duen “cono” hitzetik eta burua, kasko konikoa, esan nahi duen , “cybe” hitzetik. Filaris epitetoa latinetik dator, haria, esan nahi duen “filum” hitzetik. Bere mehetasunagatik.

## Jangarritasuna

Toxiko hilgarria.

### Nahasketa arriskua

Pholiotina aporos-en oso antzekoa da, hemen deskribatutako espeziea baino askoz ohikoagoa.

## Sasoia eta lekua

Urria. Udaberritik udazkenera. Hostozabalen soilgune belartsuetan, parkeetan, lorategietan eta bide bazterretan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Guatemala, Kolonbia, Bolivia, Argentina, Europa, Errusia, Txina, Australia, Hegoafrika.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Aranzadi, zientzia elkartea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 73 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Calvo Pérez Javi. (2006). El mundo de las setas. Asociacion Micológica Fungipedia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Velazquez Vergara José Ignacio, Suarez Gil Angela. (2009). Catalogo micológico. Banco de setas.
* ↑ Pholiotina rugosa: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80986685
# Clitocybula abundans

Clitocybula abundans Marasmiaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Agaricus abundans (Basionimoa), Collybia abundans, Collybia uniformis, Gymnopus uniformis, Fayodia abundans.

## Deskribapena

Kapela: 1 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, argia, ia zuria ertzean, ilunagoa arre kolorea, arre-gris kolorekoa erdirantz.
Orriak: Zuriak, ez oso estu, garbi dekurrenteak, orritxoekin.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Zuria, flokosoa hondo ilunagoarekin, kapelaren kolorekoa.
Haragia: Hutsala.
Etimologia: Abundans epitetoa latinetik dator, ugari, esan nahi duen “abundans” hitzetik. Ale asko agertzen direlako?

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Habitata ezaugarria da, egurren hondakinetan, baita ezkutuan lurperatuta dauden egurren hondakinetan ere.

## Sasoia eta lekua

Hostozabalen eta koniferoen egurren hondakinetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Peru, Kenya, Espainia, Alpeak, Austria, Alemania, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 355 or. ISBN 84-282-0887-5 (T. 4). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Clitocybula abundans: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104121830
* Multimedia: Clitocybula abundans / Q104121830
# 1693 Hertzsprung

1693 Hertzsprung asteroide gerrikoan aurkitutako 1693. asteroidearen izena da. 1935eko maiatzak 5ean aurkitu zuen Hendrik van Gentek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1935 LA zen. Bere izena Ejnar Hertzsprunggatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q142457
# 1691 Oort

1691 Oort asteroide gerrikoan aurkitutako 1691. asteroidearen izena da. 1956ko irailak 9an aurkitu zuten Karl Wilhelm Reinmuthek eta Ingrid van Houten-Groeneveldek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1956 RB zen. Bere izena Jan Oortgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q142435
* Multimedia: 1691 Oort / Q142435
# 1692
## Gertaerak

* Otsailaren 8a – AEBetako Salem herriko bi neskato sorginduta zeudela iradoki zuen mediku batek, sarraski bati hasiera emanez. Ehunka pertsona atxilotu zituzten beste pertsonen salaketetan bakarrik oinarrituta. Hemeretzi lagun urkatu zituzten, gehienak emakumeak.

### Arte eta kultura

* Dessanca izeneko egileak Albaitaritzaren tratatua kaleratu zuen Ipar Euskal Herrian.

### Kirolak
## Jaiotzak

* Otsailaren 18a – Johann Michael Fischer, alemaniar arkitektoa eta dekoratzailea, Bavariako barrokoaren garaiko arkitekto nagusietako bat (h. 1766).
* Apirilaren 8a – Giuseppe Tartini, italiar musikagilea eta biolinista (h. 1770).
* Urriaren 25a – Elisabet Farnesio, Espainiako erregina ezkontidea (h. 1766).
* Dolly Pentreath, askoren ustez azken kornubiera hiztun elebakarra (h. 1777).

## Heriotzak

* Otsailaren 7a – Fernando de Valenzuela, espainiar politikaria (j. 1636).
* Maiatzaren 10a – Sarah Osborne, Salem-eko sorginkeria prozesuetan sorginkeria leporatu zioten lehen emakumeetako bat (j. c. 1643).
* Ekainaren 10a – Bridget Bishop, Salem-eko sorginkeria prozesuen ondorioz exekutatutako lehen pertsona.
* Uztailaren 19an, Salemgo sorginkeria prozesuan sorginkeria leporatuta exekutatuta:
** Sarah Good (j. 1653).
** Rebecca Nurse (j. 1621).
** Sarah Wildes (j. 1627).
* Abuztuaren 19a – Martha Carrier, sorginkeria egotzita salatu eta exekutatu zuten emakumea.
* Urriaren 12a – Giovanni Battista Vitali, italiar musikagilea eta biolin-jotzailea (j. 1632).
* Irailaren 22an, Salemgo sorginkeria prozesuan sorginkeria leporatuta exekutatuta:
** Martha Corey (j. 1619/20).
** Mary Eastey (j. 1634).
** Mary Parker (j. 1637).
** Ann Pudeator (j. 1621).
** Wilmot Redd.
** Margaret Scott (j. 1616).
* Azaroaren 7a – Nikolas Zubia, bizkaitar idazle eta apaiza.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7685
* Multimedia: 1692 / Q7685
# 1692 Subbotina

1692 Subbotina asteroide gerrikoan aurkitutako 1692. asteroidearen izena da. 1936ko abuztuak 16an aurkitu zuen Grigori Neujminnek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1936 QD zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q142431
* Multimedia: 1692 Subbotina / Q142431
# 1692ko Jamaikako lurrikara

1692ko Jamaikako lurrikarak Port Royal (Jamaika) jo zuen 1692ko ekainaren 7an. 1959ko indusketa batean portuan aurkitutako poltsikoko erloju gelditu batek tokiko ordua 11:40 eta 11:45 bitartean gertatu zela adierazi zuen.
"Mendebaldeko Indietako biltegia eta altxorra" bezala ezagutzen zen eta "Lurreko lekurik gaiztoenetako bat" bezala, Port Royal zen, garai hartan, Jamaikako hiriburu ez ofiziala eta Amerikako porturik jendetsu eta aberatsenetako bat, baita Karibe itsasoan jarduten zuten kortsario eta pirata askoren etxe portu komun bat ere.
1692ko lurrikarak hiri gehiena itsas mailaren azpitik hondoratzea eragin zuen. 2.000 pertsona inguru hil ziren lurrikararen eta ondorengo tsunamiaren ondorioz, eta hurrengo egunetan beste 3.000 pertsona hil ziren zaurien eta gaixotasunen ondorioz.

## Erreferentziak

* ↑ Text-Aided Archaeology. 1992.
* ↑ «Sunken Pirate City at Port Royal» Atlas Obscura.
* 1 2 «Historic Earthquakes» USGS 2009.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4191082
# 1693
## Jaiotzak

* Otsailaren 7a – Ana Errusiakoa, Errusiako enperatriza (h. 1740).
* Martxoa – James Bradley, astronomo ingelesa (h. 1762).
* Martxoaren 7a – Klemente XIII.a, Aita santua (h. 1769).
* Apirilaren 3a – John Harrison, ingeles erlojugilea, itsas kronometroaren asmatzailea (h. 1776).
* Ekainaren 29a – Juan Bautista Anza I.a, gipuzkoar militar eta esploratzailea (h. 1740).
* Uztailaren 21a – Thomas Pelham-Holles (Newcastleko I. dukea), Britainia Handiko lehen ministroa (h. 1768).
* Diego de Torres Villarroel, espainiar idazlea (h. 1770).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 6a – Mehmed IV.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1642).
* Apirilaren 4a – Anne Palles, Danimarkan sorginkeriagatik legalki erahil zuten azken emakumea (j. 1619).
* Apirilaren 9a – Roger de Bussy-Rabutin, frantziar idazlea (j. 1618).
* Apirilaren 20a – Claudio Coello, espainiar margolari barrokoa (j. 1642).
* Maiatzaren 25a – Madame de La Fayette, frantziar idazlea, Frantziako lehen eleberri historikoa idatzi zuena (j. 1634).
* Uztailaren 26a – Ulrika Eleonor Danimarkakoa, Suediako erregina ezkontidea (j. 1656).
* Uztailaren 31 – Willem Kalf, herbeheretar margolaria (j. 1619).
* Irailaren 9a – Ihara Saikaku, japoniar idazlea (j. 1642).
* Azaroaren 12a – Maria van Oosterwijck, neerlandarren Urrezko Mendeko margolaria (j. 1630).
* Abenduaren 22a – Elżbieta Hevelius, ustez astronomian aritu zen lehen emakumea eta ilargiko karten ama (j. 1647).
* Nicolaes Maes, herbeheretar margolari barrokoa (j. 1634).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7689
* Multimedia: 1693 / Q7689
# 1691
## Jaiotzak

* Otsailaren 27a – Edward Cave, inprimatzaile eta argitaratzaile ingelesa (h. 1754).
* Ekainaren 17a – Giovanni Paolo Pannini, italiar margolaria (h. 1765).
* Abuztuaren 28a – Elisabet Kristina Brunswick-Wolfenbüttelgoa, Germaniako Erromatar Inperio Santuaren enperatriz ezkontidea (h. 1750).

## Heriotzak

* Urtarrilaren 13a – George Fox, kuakero sektaren sortzailea (j. 1624).
* Otsailaren 1a – Alexandro VIII.a, Aita Santua (j. 1610).
* Otsailaren 8a – Carlo Rainaldi, italiar arkitekto barrokoa (j. 1611).
* Maiatzaren 10a – Joseph Etxebarria, organo barrokoaren teknologia garatu zuen gipuzkoar fraide frantziskotarra.
* Ekainaren 22/23a – Suleiman II.a, otomandar sultana (j. 1642).
* Uztailaren 16a – François Michel Le Tellier de Louvois, frantziar estatugilea (j. 1641).
* Irailaren 17a – Abraham Hondius, Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria eta irarlea (j. c. 1631).
* Irailaren 28a – Johannes Fatio, suitzar kirurgialari eta obstetrizialaria (j. 1649).
* Azaroaren 15a – Aelbert Cuyp, herbeheretar Urrezko Aroko margolaria (j. 1620).
* Abenduaren 31 – Robert Boyle, irlandar filosofo eta zientzialaria (j. 1627).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7682
* Multimedia: 1691 / Q7682
# 1694
## Jaiotzak

* Otsailaren 24a – Bartolomeo Altomonte, austriar margolari barrokoa (h. 1783).
* Apirilaren 30a – Joanes-Galand Olabaratz, Saubatxukutuneako jauna, lapurtar itsasgizona, kortsario eta militarra izandakoa (h. 1778).
* Ekainaren 4a – François Quesnay, frantziar ekonomialaria (h. 1774).
* Abuztuaren 5a – Leonardo Leo, italiar musikagile eta biolontxelo-jotzailea (h. 1744).
* Abuztuaren 25a – Teodoro Korsikakoa, alemaniar abenturazale eta Korsikako erregea (h. 1756).
* Irailaren 25a – Henry Pelham, Britainia Handiko lehen ministroa (h. 1754).
* Azaroaren 21a – Voltaire, frantziar filosofoa eta idazlea, Ilustrazioaren pertsonaia nabarmenenetakoa (h. 1778).
* Agustin Leitza, Peruko Erregeorderriko Kapitain Jenerala, bere testamentuan Andoain herriari diru asko utzi ziona (h. 1756).

## Heriotzak

* Abuztuaren 8a – Antoine Arnauld, frantziar apaiza, teologoa, filosofoa eta matematikaria (j. 1612).
* Irailaren 10a – Joanes Suhigaraitxipi, lapurtar kortsarioa (j. 1640).
* Irailaren 21a – Juan Francisco Hurtado Ametzaga, bizkaitar militarra (j. 1656).
* Urriaren 13a – Samuel von Pufendorf, alemaniar historialaria, legegilea eta filosofoa (j. 1632).
* Azaroaren 28a – Matsuo Bashō, japoniar idazlea (j. 1644).
* Abenduaren 28a – Maria II.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoa, Ingalaterra, Eskozia eta Irlandako erregina (j. 1662).
* Marcello Malpighi, italiar sendagilea eta anatomista (j. 1628).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7694
* Multimedia: 1694 / Q7694
# 1691eko konklabea

1691eko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Jauregi Apostolikoa (Erroma) izan zen eta Inozentzio XII.a hautatu zuten aita santu gisa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2079536
# 1694 Kaiser

1694 Kaiser asteroide gerrikoan aurkitutako 1694. asteroidearen izena da. 1934ko irailak 29an aurkitu zuen Hendrik van Gentek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1934 SB zen. Bere izena Frederik Kaisergatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q142458
# 1961eko enbata

1961eko enbata 1961. urteko uztailaren 12an Bizkaiko golkoan izan zen enbata izan zen. Horren ondorioz guztira 83 marinelek galdu zuten bizia, Euskal Herrikoak 14. Jasotako datuen arabera, Beaufort eskalan 12 indarreko haize-bolada sortu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Memorias salpicadas por la tormenta» La Nueva España 2010-07-11 (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La galerna que asoló el Cantábrico» El Diario Vasco 2011-07-13 (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).
* ↑ «Relato sobre la galerna de 1961» nabaroa.github.io (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Cue, Fernando Suárez. (2022-04-26). «LA GRAN GALERNA | AÑO 1961» Cofradía Pescadores de Llanes (Noiz kontsultatua: 2023-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252482