# Pieter van Musschenbroek

Pieter van Musschenbroek (Leiden, 1692ko martxoaren 14a – 1761eko irailaren 19a) sendagile, matematikari, fisikari eta astronomo neerlandarra izan zen, Leidenen botila, gaur egungo kondentsadoreen aitzindaria, asmatzen laguntzeagatik ezaguna.
Optikari-familia batean jaio zen, medikuntza ikasi eta landu zuen, eta 1718an doktoretza lortu zuen. Londresko egonaldi batean, Jean Théophile Désaguliers eta Isaac Newton irakurri zituen, eta horrek eragin handia izango zuen bere ibilbide zientifikoan. 1719an amaitu zituen filosofia-ikasketak, eta Duisburg-era joan zen, non matematika, filosofia eta medikuntzako irakaslea izango baitzen unibertsitatean 1719 eta 1723 artean. Denbora horretan, Daniel Gabriel Fahrenheitekin harremanak izan zituen, eta korrespondentzia etengabea izan zuen berarekin. 1723an irakaslea izan zen Utrechteko Unibertsitatean. 1739an Leiden-era itzuli zen hango unibertsitateko irakasle gisa. Paris, Londres, Montpellier, Berlin eta Stockholmeko Zientzia Akademietako kide izan zen. 1754. urtean San Petersburgoko ohorezko irakasle izendatu zuten.
Irakaspenen, atsekabeen eta idazlanaren bidez, eragin erabakigarria izan zuen Newtonen filosofia esperimentalaren eta ideien hedapenean Herbehereetan eta Europan. Bereziki ezaguna da egungo kondentsadoreen aitzindariaren aurkikuntzengatik, Leiden-en botilaren aurkikuntzagatik, baina bere lana ere garrantzitsua izan zen elektrizitatearen, magnetismoaren, kapilaritatearen eta tenperaturaren neurketaren. arloan. Materialen trakzioaren eta konpresioaren erresistentzia ere aztertu zituen, eta argitalpenen bidez ingeniarien artean eragin nabarmena izan zuen horrekin. Hala eta guztiz ere, Georges-Louis Leclerc-ek gaitzetsiko zituen bere neurriak geroago
Musschenbroek elektrostatikan interesa agertu zuen eta marruskaduraren eta elektrifikazioaren efektuak aztertu zituen, ukipen-gainazalen eragina agerian utziz. Garai hartan, elektrizitatea sor zitekeen sorgailu elektrostatikoekin, baina ezin zen biltegiratu. Musschenbroek eta haren ikasle Andreas Cunaeus konturatu ziren energia kantitate jakin bat karga elektriko gisa gorde zitekeela urez betetako beirazko botila batean, metalez estalita eta urarekin kontaktuan dagoen elektrodo batekin. Eta metatutako energia hori berreskuratu egin zitekeela, barrutik ateratzen zen elektrodoaren eta botilaren kanpoko zati metalikoaren arteko zirkuitua ixtean, hasieran haren eskua. Bere aurkikuntzaren berri eman zion René Réaumurri 1746ko urtarrilean, baina Antoine Nollet litzateke, Musschenbroek egindako behaketak latinera itzultzean, guregana iritsi den Leiden botila deituko lukeena, Ewald Georg Kleist aurkitzaileak erabili zuen Kleist-en botilaren kalterako.

## Argitalpenak

* De certa methodo philosophiæ experimentalis,, 1723. Hitzaldi bat;
* Elementa Physica, 1726, 1762an berrinprimatua, Introductio ad philosophiam naturorum izenburupean;
* Dissertationes physicae experimentalis et geometricae de magnete (1729)
* De methodo instituendi experimenta physices, 1730 ;
* Tentamina experimentórum naturalium in Accademia del Cimento (1731) ;
* Institutiones physicæ, 1734);
* Æris praestantia in humoribus corporis humani (1739) ;
* Institutiones logicæ (1764)

## Oharrak eta erreferentziak

* ↑ Traducció al llatí de l'obra Saggi di Natvrali Esperienze fatte nell'Accademia del Cimento del 1666, l' Accademia del Cimento (Acadèmia de l'experiment) va ser la primera societat científica en utilitzar el mètode experimental galileà a Europa el 1657.
* (Ingelesez) Biografia per Eugenii Katz Arxivat 2006-02-11 a Wayback Machine.
* (Ingelesez) L'ampolla de Leiden, Universitat de Leiden.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q176206
* Multimedia: Pieter van Musschenbroek / Q176206