OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Espiritismo

Espiritismoa Allan Kardec irakasle frantsesak antolatutako doktrina filosofikoa da. Bere ezaugarri nagusiak dira:
* Hiru ezagutza era klasikoen (zientzia, filosofia eta erlijioa) arteko komunikazioa bultzatzea.
* Sistema erlijiosoaren puntu garrantzitsuenak azterketa enpiriko batera eraman, errealitatea fantasiatik bereizteko. Modu honetan gizakiek dogmatismo eta materialismoa ekidin dezakete, kritiko eta espiritualak bihurtuz.
* Gizakiak duen boterea eta ardura azpimarratu ekintzetan, sorkuntzetan eta inguratzen gaituen munduarekiko.

## Espiritismoaren bost liburuak

Henri Sausse, Francisco Thiesen eta Zêus Wantuil historiadoreak bat datoz espiritismoaren oinarrizko liburuen egilea ez zela Allan Kardec bakarrik izan. Kardecek mundu osotik informazioa jaso zuen eta haren lana hori guztia antolatzea eta borobiltzea izan zen. Informazio horietako asko mediumen bidez lortutakoak ziren, haien esanetan, espirituen bidez. Beraz, Kardec kodifikatzaile bat izan zen; benetako egileak, aldiz, espirituak. Lan horiek bost liburuen forma hartuz zuten, gaur egun kardekismoaren Pentateuko bezala ezagututa.. Hauek dira:
* Le Livre des Esprits (1857)
* Le Livre des médiums (1861)
* L'Évangile selon le spiritisme (1864)
* Le Ciel et l'Enfer (1865)
* La Genèse selon le spiritisme (1868)

## Espiritista ospetsuak

Kronologikoki:
* Victor Hugo (1802-1885): idazle frantsesa.
* Allan Kardec (1804-1869): idazle frantsesa.
* Charles Dickens (1812-1870): idazle britaniarra.
* Alfred Russel Wallace (1823-1913): ikertzaile britaniarra.
* William Crookes (1832-1919): ikertzaile britaniarra.
* Daniel Douglas Home (1833-1889).
* Amalia Domingo Soler (1835-1909): idazle eta medium espainiarra.
* Margaret Fox (1836-1893) eta Fox ahizpak (1837-1892): medium kanadiarrak.
* Camille Flammarion (1842-1925): ikertzaile frantsesa.
* Léon Denis (1846-1927): ikertzaile frantsesa.
* Florence Cook (1848-?): medium britaniarra.
* Oliver Lodge (1851-1940): fisiko eta idazle britaniarra.
* Eusapia Paladino (1854-1918): medium italiarra.
* Arthur Conan Doyle (1859-1930): eleberrigile britaniarra.
* Ernesto Bozzano (1862-1943): ikeretzaile brasildarra.
* Francisco I. Madero (1873-1913): Mexikoko lehendakaria, medium idazlea.
* Antonia Tejera Reyes (1908-1983): medium espainiarra.
* Chico Xavier (1910-2002): medium brasildarra.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) El libro de los espíritus. Instituto de Difucion Espirita. 2001. ISBN 85-7341-288-7.
* ↑ http://www.espiritismouruguay.com/biblioteca/obrasbasicas.htm%5B%5D
* ↑ (Gaztelaniaz) Biografía de Allan Kardec. Victor Hugo argitaletxea, 1952. ISBN 980-6204-00-X, 9789806204003

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): La revista Espirita.
* (Gaztelaniaz): El Libro de los Espíritus Allan Kardec-en Le Livre des Esprits, PDF fitxategi).
* Datuak: Q214255
* Multimedia: Spiritism / Q214255
# Espiritu

Espiritua, Ipar Euskal Herrian izpiritu ere deitua, naturaz gaindiko izaki bat da, kontzientzia duena baina gorputz edo bestelako existentzia materialik ez duena. Munduko kultura, mitologia eta sinesmen erlijioso askotan agertzen den terminoa da. Maiz, arima eta mamuak izendatzeko ere erabili den terminoa da. Duela gutxi, 1628an eta 1633an, hurrenez hurren, William Harveyk eta René Descartesek espekulatzen jarraitzen zuten gorputzaren lekuren bereziren batean, "bizi-espiritu" edo "bizi-indar" bat zegoela, gorputzaren armazoi osoa animatzen zuena, fabrika baten motorrak bertan makineria mugitzen duen bezala. Maiz, Espiritu hitza E larriarekin erabiltzen denean, Espiritu Santuari erreferentzia izaten da.

## Etimologia

Hitza latinezko spiritus hitzetik dator, "spirare" aditzetik, zeina, seguru asko, onomatopeia bat baita arnasa hartzean ateratzen den soinuari dagokionez. "Putz egitea", "puztea" eta arnasa hartzeko gaitasuna ere esan nahi du. Arnasa hartzeko gaitasunarekin lotuta, "nahiko bizia" sortzen da; beraz, espiritua biziaren funtsa litzateke, arnasa hartzeko indarrik ez duenak bizia galtzen baitu. "Spirare" ez da arnasa hartzean airea kanporatzea soilik, hil zen uneko azken arnasa botatzean bizi-indarra kanporatzea ere bada.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Michels, John. (1884). Science. Moses King (Noiz kontsultatua: 2022-06-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «ESPÍRITU» Etimologías de Chile - Diccionario que explica el origen de las palabras (Noiz kontsultatua: 2022-06-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193291
* Multimedia: Spirits / Q193291
# Espiritu Santuaren eliza (Donostia)

Espiritu Santuaren eliza Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen eliza bat da. Ibaeta auzoko Errotaburu auzunean dago, Tolosa hiribideko 120. zenbakian eta A-8 autobideko sarbide-irtenbidearen alboan.

## Historia

Ibaeta auzoak ez zuen eliza propiorik. Horretarako Matia ospitalearen kapera erabiltzen zen. Erasmo Atorrasagasti apaiza oso ezaguna, eliza hori lortzeko helburua planteatu zuen eta lortu ere bai. Eraikin hori ez zen Atorrasagastiren proiektu bakarra: Ibai Ikastolaren sorkuntzan ere paper garrantzitsua bete zuen.
2001eko maiatzean inauguratu zen.
* Espiritu Santuaren eliza.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Elizaren informazioa.
* Datuak: Q25478944
# Espiritu Santo

Espiritu Santo Vanuatuko uharte handiena da. Ozeano Barean dago eta hiriburua Luganville da. Uharteak guztira 3.955,5 km²-ko azalera du eta gune altuena Tabwemasana mendia da.
Pedro Fernández de Queirósek, orduan espainiarrentzat lan egiten zuela, 1606an bertan herrixka bat eratu eta uharteari La Austrialia del Espíritu Santo izena eman zion. Gaztelaniazko izen hori (euskaraz Izpiritu Santu esan nahi duena) mantendu du. Bertokoek Santo diote.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2013-07-13). 169. araua: Ozeaniako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q337524
* Multimedia: Espiritu Santo Island (Vanuatu) / Q337524
# Espiritu Sainduaren eliza (Baiona)

Espiritu Sainduaren eliza Lapurdiko Baiona hiriburuko Espiritu Saindua auzoan dagoen eliza bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257267
* Multimedia: Église Saint-Esprit (Bayonne) / Q12257267
# Ferenc Karinthy

Ferenc Karinthy (Budapest, 1921ko ekainaren 2a – ibidem, 1992ko otsailaren 29a) hungariar eleberrigile, antzerkigile, kazetari, itzultzaile eta waterpolo jokalaria izan zen.
Frigyes Karinthy idazlearen bigarren semea izan zen. Lehen eleberria Juan Éjszakája izan zen 1943an, Pázmány Peter Unibertsitatean literatura eta hizkuntzalaritza ikasten ari zen bitartean. 1945ean lizentziatura lortu zuen. Gidoi-editore gisa lan egin zuen Hungariako zenbait antzokitan, eta 1957tik 1960ra bitartean Hungariara itzuli zituen Machiavelli eta Moliere bezalako egileen lanak. Baumgarten saria, Atila József saria eta Kossuth Saria irabazi zituen.

## Lanak

* Don Juan éjszakája (Don Juanen gaua) (1943)
* Szellemidézés (1947)
* Budapesti tavasz (Udaberria Budapestera heldu da) (1953)
* Hazai tudósítások (Etxejo albisteak) (1954)
* Irodalmi történetek (Historia literarioak) (1956)
* Ferencvárosi szív (Ferencváros zale bat) (1959)
* Négykezes (Lau eskuetarako lana) (1967)
* Epepe (Metropole) (1970)
* Harminchárom (Hogeita hamahiru) (1977)
* Napló (Egunkaria) (1994)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q201579
* Multimedia: Ferenc Karinthy / Q201579
# Ferenc Mádl

Ferenc Mádl (Bánd, 1931ko urtarrilaren 29a - Budapest, 2011ko maiatzaren 29a) hungariar politikaria izan zen. Hungariarko presidentea izan zen 2000tik 2005era.
Zuzenbide eta Zientzia Politikoak ikasi zituen Eötvös Loránd Unibertsitatean, eta ikasketak zabaldu zituen Estrasburgoko Unibertsitatean. Nazioarteko zuzenbide pribatuan espezializatu zen.
Demokrazia Hungariara joan zenean sartu zen politikan, baina ez zen alderdi politiko bateko kide izan. Hezkuntza ministroa izan zen 1993tik 1994ra.
2000. urtean, Hungariako Parlamentuak presidente aukeratu zuen bost urteko agintaldirako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q205642
* Multimedia: Ferenc Mádl / Q205642
# Ferenc Ribáry

Ferenc Ribáry (Kolta, Austriar Inperioa, 1827ko urriaren 6a - Budapest, Austria-Hungariako Inperioa, 1880ko maiatzaren 17a) hungariar historialaria, idazlea eta unibertsitate irakaslea izan zen.
1866an A baszk nyelv ismertetése izenburuko euskal gramatika argitaratu zuen hungarieraz.

## Lanik aipagarrienak
### Historia

* Babylonia és Assyria őskori történetének hitelessége (Pest, 1869);
* Egy lap Egyiptom őskori történetéből (Budapest, 1875);
* A pelasg kérdés mai állása s a jobbágyság a helleneknél és rómaiaknál (Budapest, 1875);
* A Claudiusok története (Budapest, 1876);
* A legújabb kor története (Budapest, 1878);
* Az ókor története (I – III., Budapest, 1879 – 1881).

### Geografia

* A magyar királyság földirata (Pest, 1872);
* Egyetemes földirat (Budapest, 1874);
* Földrajzi kis atlasz (Budapest, 1873).

### Hizkuntzalaritza

* A baszk nyelv ismertetése (Budapest, 1866)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz)(Frantsesez) Morvay, Károly. (2015). (pdf) Ferenc Ribáryren Euskal Gramatikak 150 urte bete ditu. (Noiz kontsultatua: 2016-09-21).
* Datuak: Q1248989
# Ferenc Molnár

Ferenc Molnár (Budapest, 1878ko urtarrilaren 12a - New York, 1952ko apirilaren 1a) hungariar antzerkigile, antzerki-zuzendari, eleberrigile eta olerkaria izan zen. Hungariar antzerkigilerik ospetsuena eta eztabaidatuena da. Bere esperientzia pertsonalak literatura-lan bihurtu zituen. Naturalismoa, neorromantizismoa, espresionismoa eta psikoanalisia erabili zituen.
Ferenc Neumann izenarekin jaio zen familia aberats batean. Budapesteko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen eta Genevan ikasketak zabaldu zituen. 1896an, zuzenbidea kazetaritzara aldatu zuen eta Lehen Mundu Gerran gerrako berriemailea izan zen.
Gaztetan hasi zen idazten. 1901ean argitaratu zuen bere lehen eleberria. 1906ko A Pál utcai fiúk (Pal kaleko mutikoak) da bere eleberri ezagunena; Budapesteko gazteen bi talde aurkarien istorioa da.
1940an New Yorkera joan zen, eta han hil zen hamabi urte geroago.

## Lanak
### Antzezlanak

* Józsi és egyéb kis komédiák (1904)
* Az ördög (1907)
* A Pál utcai fiúk (1907)
* Liliom (1909)
* A testőr (1910)
* A Farkas (1912)
* Úri divat (1916)
* A fehér felhő (1916)
* Farsang (1916)
* Egy haditudósító emlékei (1916)
* A hattyú (1920)
* Színház: Előjáték Lear királyhoz, Marsall, Az ibolya (1921)
* Égi és földi szerelem (1922)
* A vörös malom (1923)
* Az üvegcipő (1924)
* Játék a kastélyban (1926)
* Riviera (1926)
* Olympia (1928)
* Egy, kettő, három (1929)
* A jó tündér (1930)
* Valaki (1931)
* Harmónia (1932)
* Nagy szerelem (1935)
* Delila (1937)
* Panoptikum (1949)
* Arkatratész (1964)
* Nászinduló (1996)

### Prosaszko lanak

* Az éhes város (1901)
* Egy gazdátlan csónak története (1901)
* A Pál utcai fiúk (1907)
* Muzsika (1908)
* Egy haditudósító emlékei (1916)
* A zöld huszár (1938)
* Útitárs a száműzetésben – Jegyzetek egy önéletrajzhoz (1950)
* A Dohány-utca és a Körút-sarok (1952)
* A zenélő angyal
* Datuak: Q296809
* Multimedia: Ferenc Molnár / Q296809
# Ferenc Puskás

Ferenc Puskás Biro (Budapest, Hungaria, 1927ko apirilaren 2a - 2006ko azaroaren 17a) futbolaria izan zen, futbolaren historiako jokalari onentsuenetako bat. Haren jaiotzako deitura Purczfeld zen, baina Bigarren Mundu Gerraren ondoren horren ordez Puskás jarri zuen (hungarieraz, «eskopeta»).
Aurrelaria zen, sormen eta eraginkortasun handikoa. Hungariako selekzioarekin 85 partidu jokatu zituen, eta 84 gol sartu. Gainera, Espainiako eta Hungariako futbol ligetan 511 gol sartu zituen jokatutako 533 partidetan.
Jokalari nagusietako bat izan zen 1950eko hamarraldiaren hasieran futbol selekzio onenean, baina Suitzako munduko txapelketan (1954) bigarrena izatea baino ez zuen lortu. 1956an, sobietarren inbasioaren ondoren, Puskas —nazioarteko 84 partidatan parte hartua ordurako— Real Madril taldean jokatzera joan zen, Alfredo Di Stefano, Raymond Kopa eta Francisco Gentorekin batera, besteak beste. Jokalari haiek futbolaren historiako aurreko lerro onenetako bat osatu zuten.
Espainiako selekzioarekin Txileko munduko txapelketan parte hartu zuen, 1962an. Jokalari izateari utzi ondoren, zenbait futbol talderen entrenatzailea izan zen, Grezian eta Australian.

## Palmaresa

Hungariako lau liga irabazi zituen, Honved taldearekin, eta Espainiako sei liga eta Kontinente arteko Kopa eta Europako Kopa bana, berriz, Real Madrilekin.

## Ikus, gainera

* FIFA 100

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q482931
* Multimedia: Ferenc Puskás / Q482931
# Ferenc Gyurcsány

Ferenc Gyurcsány (ˈfɛrɛnt͡s ˈɟurt͡ʃaːɲ ahoskatua; Pápa, Veszprém konderria, 1961eko ekainaren 4a) hungariar politikaria da, Hungariako Alderdi Sozialistaren (MSzP, Magyar Szocialista Párt) kide ohia. 2004-2009 bitartean Hungariako lehen ministroa izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Gordon Bajnai izendatu dute Hungariako lehen ministro. berria.eus (Noiz kontsultatua: 2015-12-11).
* Datuak: Q191337
* Multimedia: Ferenc Gyurcsány / Q191337
# Ferenc II.a Rákóczi

Ferenc II.a Rákóczi (Borsi, Hungariako Erresuma, gaur egun Eslovakia, 1676ko martxoaren 27a - Rodosto, Otomandar Inperioa, 1735ko apirilaren 8a), 1704 eta 1711 artean Transilvaniako printzea izan zen. Gaur egun, Hungariako heroi nazionala da.
Ferenc I.a Rákócziren hilondoko semea zen. 1688an Austriara eta, ondoren, Bohemiara eraman zuten, giro magyarretatik urruntzeagatik, baina 1694an Hungariara itzuli eta austriarren aurkako borrokara bultzatu zuten hango nobleek. Espainiako Ondorengotza Gerraren garaian (1700), Habsburgotarrei eraso zien Frantziak lagunduta, baina preso hartu zuten (1701). Ihes egin eta Polonian babestu zen bi urtez. 1703an Hungariara itzuli eta Laborarien Matxinada gidatu zuen austriarren aurka. Garaipen batzuk lortu zituen hasieran, baina, frantsesen aldetik laguntzarik jasotzen ez baitzuen, Szatmárko Bakea hitzartu behar izan zuen Leopoldo I.a enperadorearekin 1711n. Erbestera jo behar izan zuen ondoren. Polonian eta Frantzian egon ondoren, 1717an Konstantinoplara jo eta austriarren aurkako armada antolatzeko agindua jaso zuen sultanarengandik. Austriarren eta frantsesen arteko bakea hitzartua zen dagoeneko, eta sultanak gerrarako asmorik ez zuela eta, atzera jo zuen Ferenc II.ak. Turkian eman zituen azken urteak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q181333
* Multimedia: Francis II Rákóczi / Q181333
# Ferenc Kölcsey

Ferenc Kölcsey (Szödemeter, Hungariako Erresuma —egun Săuca, Errumania—, 1790eko abuztuaren 8a - Cseke, Szatmár, Hungariako Erresuma —egun Satu Mare konderria, Errumania—, 1838ko abuztuaren 24a) hungarierazko idazlea izan zen, hungariar etniakoa. Oso gazte zela gelditu zen umezurtz. Zuzenbideko ikasketak bukatu bezain laster, literatura-munduan barneratu zen, Ferenc Kazinczyren laguntzaz. Literatura-kritika landu zuen, eta diputatu liberala izan zen 1832-1836 bitartean. Ospe handia hartu zuten Parainezis politika-hitzaldiek.
Obra nagusiak hauek dira: Dobozi, Lenka ederra, Zrinyi eta Itxaropena. Hungariako ereserki nazionala bihurtu zen haren Himnusz poema. 1989az geroztik urtarrilaren 22an Hungariar Kulturaren Eguna ospatzen da, 1823. urteko egun horretan burutu baitzuen Kölcseyk Hungariako ereserkiaren eskuizkribua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q440057
* Multimedia: Ferenc Kölcsey / Q440057
# Ferenc Krausz

Ferenc Krausz (Mór, 1962ko maiatzaren 17a) hungariar austriar fisikaria da. 2023ko Fisikako Nobel Saria jaso zuen Pierre Agostini eta Anne L'Huillierrekin batera
Hiru sarituek atomoen eta molekulen barruko elektroiak ikertzeko «tresna berriak» sortu dituzte. Horien mugimendua eta energia aldaketak atzemateko metodo esperimental bat garatu dute: attosegundoak —segundo baten trilioirena— irauten duten argi pultsuak erabili dituzte. Prozesu horiek denbora eskala oso txikian gertatzen dira, eta, metodo horren bidez, prozesuen irudiak lor daitezke.
Krauszek fisika teorikoa ikasi zuen 1981 eta 1985 artean Eötvös Lorád Unibertsitatean eta Budapesteko Unibertsitate Teknikoan. 1987tik 1991ra Vienako Unibertsitate Teknikoan graduatu zen. Max Planck Optika Kuantikoko Institutuko zuzendaria da eta fisika esperimentaleko irakaslea Municheko Ludwig Maximilian Unibertsitatean.
Bere taldearekin, attosegundo lehen argiaren pultsua sortu eta neurtu zuen, eta atomoen barruan elektroien mugimendua atzemateko erabili zuen; horrek attofisikaren sorrera ekarri zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Otaegi Leonet, Julen. (2023-10-3). «Elektroien dinamikak ikertzeko metodo batek jaso du Fisikako Nobel saria» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-10-3).
* Datuak: Q86970
* Multimedia: Ferenc Krausz / Q86970
# Ferenc Mészáros

Ferenc Mészáros (Budapest, 1950eko apirilaren 11 – 2023ko urtarrilaren 9a) hungariar futbol atezaina izan zen.
Bere kirol ibilbidea Hungariako eta Portugalgo taldeetan egin zuen. 29 partida jokatu zituen Hungariako futbol selekzio nazionalarekin eta 1982 eta 1986ko munduko txapelketetan parte hartu zuen.
# Esquibien

Esquibien (bretainieraz An Eskevien) Bretainiako eta Finistère departamenduko udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q226516
* Multimedia: Esquibien / Q226516
# Esquiròl (Tolosa Okzitaniako metroa)

A linea (Tolosako metroa) :
Esquiròl (Esquirol, frantsesez) Tolosa Okzitaniako metroaren geltokia da, Tolosa Okzitania udalerrian kokatuta dagoena, place Esquirol eta rue de Metz artean hain zuzen.
Geltokia 1993ko ekainaren 26an ireki zen, Tolosa Okzitaniako metroaren linearen inaugurazioarekin, Bassa-Comba eta Belmont geltokien artean.

## Sarbideak

* Place Esquirol
* Rue des Changes

## Historia

1993ko ekainaren 26an ireki zen Esquiròl geltokia, Belmont eta Bassa-Comba arteko lineako gainerako geltokiekin batera.
Geltokiak lanak izan ditu 2017-2019 urteen artean, lineako arraunak bikoizteko proiektuaren baitan, 26-52 metro artean. Lan horiek jada existitzen diren kaien antolamenduan oinarritu dira, oraindik ustiatu gabe baitaude.

## Geltokia

* ←    Sant Çubran-Republica eta Bassa-Combaraino
* Erdiko nasa, jaitsiera ezkerretik
* Capitòli eta Balmar-Gramonteraino →

## Konexioak
### Igarotze azkarreko autobusa

Geltokia L4 L7 eta L9 linearekin konekta da.

### Hiriko busa

Geltokia 14 44 eta Noctambus linearekin konekta da.

### Hiriarteko busa

Geltokia Arc-en-Ciel sarearen 318, 319, 358, 359, 361, 364 eta 380 linearekin konekta da.

## Irudiak

* Txarteldegia
* Nasetarako sarrera
* Balmar-Gramonterainoko nasa
* Geltokiaren korridorea

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Accueil» www.midimobilites.fr (Noiz kontsultatua: 2020-08-08).
* ↑ "4p A4 bikoitz Ligne A_planche.pdf", goialdean gouv.fr (2018ko uztailaren 3an kontsultatua)

## Ikus, gainera

* Tolosa Okzitaniako metroa
* A linea (Tolosa Okzitaniako metroa)

## Kanpo estekak

* Tisséo web gune ofiziala
* Datuak: Q3058627
* Multimedia: Esquirol (Toulouse metro) / Q3058627
# Esquipulas (Nikaragua)

Esquipulas Nikaraguako Matagalpako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 17568 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Información de Desarrollo. (2012). (pdf) Población Total, estimada al 30 de Junio del año 2012.. (Noiz kontsultatua: 2020-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2215106
* Multimedia: Esquipulas, Nicaragua / Q2215106
Txantiloi:Matagalpako departamenduko udalerri aurkibidea
# Esquireita

Esquireita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Esquireita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {BaSi6O13*7H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Esquireite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Esquipulas del Norte

Esquipulas del Norte Hondurasko Olancho departamenduko udalerri bat da. 523.33 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 9261 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Estadística. Censo de Población y Vivienda 2013. (Noiz kontsultatua: 2020-05-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2393712
# Esquivias

Esquivias Toledoko udalerria da, La Sagra eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.262 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Toledoko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1630025
* Multimedia: Esquivias / Q1630025
# Esquilacheren aurkako matxinada

Esquilacheren aurkako matxinada 1766an, Karlos III.a Espainiakoa errege zela, Madrilen egindako matxinada izan zen. Gutxi gorabehera 40.000 lagun matxinatu zirela kalkulatu da.
Finantzetako idazkari Leopoldo Esquilachek bultzatuta, madrildarren janzkerari buruzko lege bat onartu zen, eta horrek piztu zuen matxinada; Kapa luzea eta hego zabaleko kapela aldatzeko legea egin zuten, gaizkileak ezagutzeko oztopo zirela argudiatuz, eta horien ordez, kapa laburragoa eta hiru puntako kapela erabiltzeko agindua ezarri zuten. Hala ere, benetako arrazoiak bestelakoak izan ziren: gosea, lehengaien prezio altuak eta Karlos III.ak ekarritako ministro atzerritarrari herritarrek zioten mesfidantza.
Esquilacheko markesa erbesteratzean amaitu zen matxinada.

## Ikus, gainera

* 1766ko matxinada

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1883498
* Multimedia: Motín de Esquilache / Q1883498
# Esquilino (Erroma)

Esquilino Erroma hiriko alde historikoa (I municipioa) osatzen duten hogeita bi rionietan hamabosgarrena da. Termini geltokia bertan kokaturik dago.

## Geografia eta historia

Eskilino muinoa hartzen du rioneak. Hiriaren erdigunetik aparte egon izan da, turismoguneetatik kanpo beraz. 1867an Termini geltokia eraiki zen. 1921 urtean Esquilino rionea Monti rionetik banatua izan zen.

## Ondasun nabarmenak

* Termini geltokia
* Eurisako okinaren hilobia

## Iruditegia

* Termini geltokia.
* Eurisako okinaren hilobia.
* Porta Maggiore.
* Minerva Medicaren tenplua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1368481
* Multimedia: Rione XV - Esquilino / Q1368481
# Esquire

Esquire nazioarteko aldizkaria da, gizonezkoen publikorako sortua. Estatu Batuetan, 1986tik aurrera Hearst korporazioak argitaratzen du, eta nazioarteko 20 edizio baino gehiago ditu.
1933an sortu zuten, Depresio Handian eta Bigarren Mundu Gerran zehar Arnold Gingrich, David A. Smart eta Henry L. Jacksonen gidaritzapean bere urrezko aroa bizi zuen. 1960ko hamarkadan "kazetaritza berria" mugimenduaren aitzindari izan zen bitartean. 1990eko hamarkadan gainbehera azkar eta drastikoa izan ondoren, aldizkaria David Grangerren zuzendaritzapean bizitzeko erari buruzko lanak argitaratu eta berriro berpiztu zen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Esquire aldizkariaren webgunea
* Datuak: Q762195
* Multimedia: Esquire (magazine) / Q762195
# Fichous-Riumayou

Fichous-Riumayou Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

## Ikus, gainera

* Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q858946
* Multimedia: Fichous-Riumayou / Q858946
# Ficheuria

Ficheuria ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko goiko estratuetan eman zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257866