OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Txileko erdialdea

Txileko erdialdea Ekoizpena Sustatzeko Korporazioak (CORFO) 1950ean Txile zatitu zuen bost eskualde naturaletako bat da. Iparraldean Aconcagua ibaia eta hegoaldean Biobio ibaia ditu muga. Iparraldean Iparralde Txikiarekin egiten du muga, ekialdean Argentinarekin eta hegoaldean Txileko hegoaldearekin. Valparaiso eskualdearen hegoaldeko erdia (Juan Fernandez artxipelagoa ere bai), Santiagoko metropolitar eskualdea, O'Higgins, Maule, Biobio eskualdearen iparraldeko zatia eta Araucaniako Lonquimay komunaren Biobío ibaiaren iparraldeko muturra hartzen ditu. Hau da, Txileko erdigunea Aconcagua eta Biobío ibaien artean dago.
Historikoki, herrialdeko eremu nagusia izan da, eta, askogatik, biztanle gehien izan dituena (herrialdeko biztanleria osoaren %76 inguru biltzen du). Gainera, herrialdeko produktibitate ekonomikoaren ehunekorik handiena biltzen du, klima mediterraneo mesedegarria eta barrualdean kontinentalizatua duelako.
Adiera hertsian, ez da haran bat, haran txikiekiko lautada estu bat baizik, ekialdean Andeetako mendikatea eta mendebaldean Kostakoa dituela. Eremu horretan daude herrialdeko hiru hiri nagusiak: Santiago Handia, Valparaiso Handia eta Concepción Handia. Beste hiri garrantzitsu batzuk Quillota, Los Andes, San Antonio, Rancagua, San Fernando, Curicó, Talca, Linares, Cauquenes, Chillán, Los Ángeles eta Viña del Mar dira. Santiago eta Valparaiso dira politikoki inguruko eta herrialdeko hiririk garrantzitsuenak. Santiagon Botere betearazlea eta judiziala daude, eta Valparaison, botere legegilea.
Eremu hau bitan banatzen da: erdialdea, Valparaíso, Santiagoko metropolitar eskualdea eta O'Higgins eskualdeetan, eta hego-erdialdea, Maule, Ñuble eta Biobio eskualdeetan.
Giro epelekoa da, eta urtean 350 eta 1000 mm arteko prezipitazioak izaten dira.

## Kanpo estekak

* Txileko eskualdeak: Erdialdea
* Datuak: Q2171004
# Dublin (Pennsylvania)

Dublin Pennsylvaniako borough bat da. Bucks konderrian kokatua dago. 2010ean 2.158 biztanle zituen, 1,51 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bucks konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1130963
* Multimedia: Dublin, Pennsylvania / Q1130963
# Dublin (Texas)

Dublin Texasko hiri bat da. Erath konderrian kokatua dago. 2010ean 3.654 biztanle zituen, 9,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Erath konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q981816
* Multimedia: Dublin, Texas / Q981816
# Dublin Area Rapid Transit

Dublin Area Rapid Transit (DART) Dublineko (Irlanda) trenbide sarea da. Aldiriko trenak eta metroaren nahasketa bat da. Irlandako tren elektriko bakarra da, Howth/Malahide-etik Greystones-era, Dublineko erdialdetik igarotzen.
DART, Dublineko badian zehar igarotzen da; itsasaldetik Dublinen izan ezik, non kaleen gainetik igarotzen da. DART-en trenbidetatik ez dira soilik DART-en trenak pasatzen, Commuter ere igarotzen da, eta Malahide eta Greystones baino hurrunago joaten dira egunero. Commuter sareko trenak, tren azkarrak deritzogu, ez direlako geltoki guztietan gelditzen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) DARTten webgune ofiziala
* Datuak: Q839815
* Multimedia: Dublin Area Rapid Transit / Q839815
# Dublin (Kalifornia)

Dublin Kaliforniako hiri bat da. Alameda konderrian kokatua dago. 2010ean 46.036 biztanle zituen, 38,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Alameda konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q837109
* Multimedia: Dublin, California / Q837109
# Dublin (New Hampshire)

Dublin Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cheshire konderrian dago, New Hampshire estatuan. 1.532 biztanle ditu, 29,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Cheshire konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2430201
* Multimedia: Dublin, New Hampshire / Q2430201
# Dublin (Ohio)

Dublin Ohioko hiri bat da. Delaware konderrian kokatua dago. 2010ean 41.751 biztanle zituen, 63,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Delaware konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q988937
* Multimedia: Dublin, Ohio / Q988937
# Dublin (Ipar Carolina)

Dublin Ipar Carolinako herri bat da. Bladen konderrian kokatua dago. 2010ean 338 biztanle zituen, 1,13 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bladen konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2024796
# Dublin (Virginia)

Dublin Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Pulaski konderrian dago, Virginia estatuan. 2.682 biztanle ditu, 3,555626 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pulaski konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1373580
* Multimedia: Dublin, Virginia / Q1373580
# Valdoie kantonamendua

Valdoie kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Belfort Herrialdea departamenduan dago, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Guztira 8 udalerri ditu eta Valdoie da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q656889
# Valdréuko geltokia

Valdréu Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Cuideiru udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Ferrol — Gijon

## Zerbitzuak

Renfe Feve
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
R1FerrolXubia • San Sadurniño • Cerdido • Ortigueira • O Barqueiro • O Vicedo • Viveiro–Geltokia • Xove–Geltokia • San Cibrao • Burela • Foz • Ribadeo • A Veiga • Viladevelle • Castropol • As Campas • Tol • Tapia de Casariego • A Caridá • Cartavio • Lloza • Medal • Navia • Piñeira–Viyauril • Viḷḷapedre • Outur • Ḷḷuarca • Barcia • Caneiru • San Cristobal • Cadavéu • Tablizo • Vaḷḷouta • Santa Marina • Nuviana • Valdréu • Soutu Lluiña • San Cosme • Samartín de Lluiña • la Madalena • Villamar • Cuideiru • Muros • Pravia • Grau • Trubia • San CloyoOviedo/Uviéu⁠
R1bNaviaPiñeira–Viyauril • Viḷḷapedre • Outur • Ḷḷuarca • Barcia • Caneiru • San Cristobal • Cadavéu • Tablizo • Vaḷḷouta • Santa Marina • Nuviana • Valdréu • Soutu Lluiña • San Cosme • Samartín de Lluiña • la Madalena • Villamar • Cuideiru • el Pitu–Piñera • Muros • los Cabos • Santianes • Pravia • Beifar • San Roman • Aces • Sandiche • Grau • Peñaflor • Veiga d'Anzu • Santa Maria Grau • Trubia • Soutu Udrion • San Pedru • San Cloyo • les Maces • les Campes • Argañosa • VallobinOviedo/Uviéu :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17631443
# Valdunciel

Valdunciel Salamancako udalerria da, Ledesma eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 105 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1766596
* Multimedia: Valdunciel / Q1766596
# Valdunquillo

Valdunquillo Valladolideko udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 176 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valladolideko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Valladolideko udalerrei buruzko webgunea Valladolideko aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1908545
* Multimedia: Valdunquillo / Q1908545
# Valdosta (Georgia)

Valdosta Georgiako estatuko hiri bat da. Lowndes konderria kokatua dago. 2010ean 54.518 biztanle zituen, 92,79 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lowndes konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1010240
* Multimedia: Valdosta, Georgia / Q1010240
# Valdoviño

Valdoviño Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Ferrolgo eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak

* Lago (Santiago)
* Loira (San Pedro)
* Meirás (San Vicente)
* Pantín (Santiago)
* O Sequeiro (Santa María)
* Valdoviño (Santalla)
* Vilaboa (San Vicente)
* Vilarrube (San Martiño)

## Kanpo estekak

* (Gaeleraz) (Gaztelaniaz) Valdoviño udalerriko webgunea
* Datuak: Q969030
* Multimedia: Valdoviño / Q969030
# Valduggia

Valduggia Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 1.852 biztanle ditu, 28,43 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Valduggiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Boca Borgosesia Cellio con Breia $^{(en)}$ Gargallo Grignasco Madonna del Sasso Maggiora Pogno Soriso

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25215
* Multimedia: Valduggia / Q25215
# Valdorros

Valdorros Burgosko udalerria da, Arlanza eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 254 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1643797
* Multimedia: Valdorros / Q1643797
# Thézillieu

Thézillieu Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q462659
* Multimedia: Thézillieu / Q462659
# Théâtre du Châtelet

Théâtre du Châtelet (frantsesezko ahoskera: [teɑtʁ dy ʃɑtlɛ]) Parisko lehen barrutiko Châtelet plazan dagoen opera eta antzokia da.
Châtelet (gaztelu txiki) batean eraikiak izan ziren bi antzokietako bat da, bestea Théâtre de la Ville izanik. Haussmann baroiak eskatua, Gabriel Davioudek diseinatu zuen 1860 eta 1862 artean. Hasiera batean Théâtre Impérial du Châtelet deiturik, zenbait izen aldaketa eta birmoldaketa jasan ditu urteetan zehar. Gaur egun 2.500 eserleku dauzka.

## Deskribapena

Antzokia Sena ibaiaren ertzetako kaien luzetara eraikitako bi antzoki bikietako bat da, Châtelet plazan (Place du Châtelet) bata bestearen parean kokatuta daudelarik. Bestea Théâtre de la Ville antzokia da. Kanpoko arkitektura funtsean paladiarra da, arkupeko sarrerez hornitua. Barrutik, ordea, antzokiaren diseinua nabarmenki ezberdina da. Plazaren erdian esfingez apaindutako iturri bat aurki daiteke, 1808an eraikia izan zena, Egiptoren aurka Napoleonek izandako garaipenaren oroigarri.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1469315
* Multimedia: Théâtre du Châtelet / Q1469315
# Thích Nhất Hạnh

Thích Nhất Hạnh (vietnameraz tʰǐk̟ ɲə̌t hâjŋ̟ˀ ahoskatua) Nguyen Xuan Bao jaioa (Hue, 1926ko urriaren 11 – ib., 2022ko urtarrilaren 22a) Thiền budista, bake aktibista, idazle, poeta, irakasle vietnamdarra, eta Plum Herri Tradizioaren sortzailea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Thich Nhat Hanh, Zen Master and Political Reformer, Dies at 95 - The New York Times» web.archive.org 2022-01-21 (Noiz kontsultatua: 2022-07-30).
* ↑ (Ingelesez) Gleig, Ann. (2021-06-28). «Engaged Buddhism» Oxford Research Encyclopedia of Religion (Oxford University Press) doi:10.1093/acrefore/9780199340378.013.755. ISBN 978-0-19-934037-8. (Noiz kontsultatua: 2022-07-30).
* ↑ (Ingelesez) «The Art of Mindful Living» Plum Village (Noiz kontsultatua: 2022-07-30).
* ↑ «From MLK to Silicon Valley, how the world fell for ‘father of mindfulness’ | Vietnam | The Guardian» web.archive.org 2022-01-22 (Noiz kontsultatua: 2022-07-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q310913
* Multimedia: Thich Nhat Hanh / Q310913
# Thörigen

Thörigen Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Argovia Garaia barruti administratiboa barrutian. 2014an 1,155 biztanle zituen 4,53 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70277
* Multimedia: Thörigen / Q70277
Bleienbach Ochlenberg Bettenhausen Herzogenbuchsee Thunstetten
# Théâtre d'Opéra Spatial

Théâtre d'Opéra Spatial (Opera Espazialeko Antzokia) Jason M. Allenek Midjourney Adimen artifizial generatiboaren plataforma erabiliz sortutako pintura da.
Margolana albiste bihurtu zen Coloradoko Estatuko Azokako arte ederren urteroko lehiaketa irabazi zuenean 2022ko irailaren 5ean; IAk sari bat irabazi zuen lehen irudietako bat bihurtu zen. Azokako lehiaketa "arte digitalak/digitalki manipulatutako argazkigintza" kategorian irabazteak beste artista batzuen erreakzio bortitza eragin zuen, eta Alleni tranpa egitea leporatu zioten. Allenek erantzun zuen: "Ez dut barkamenik eskatuko horregatik. Irabazi egin nuen eta ez nuen araurik hautsi".
Kategoriako bi epaileek ez zekiten Midjourneyk IA erabiltzen zuenik irudiak sortzeko, baina geroago esan zuten hori jakin izan balute sari nagusia ere emango ziotela.
Allenek esan zuen gutxienez 624 testu galderak eta sarrerako berrikuspenak erabili zituela Midjourney-k, Adobe Photoshop-ekin manipulatu zuen eta Gigapixel AI tresnarekin zabalduta Irudia, beraz, testu bidez sortua, Gigapixel AIrekin handitu zen.

## Erreferentziak

* ↑ https://dataconomy.com/2022/09/26/ai-artwork-wins-art-competition/
* ↑ https://www.firstpost.com/explainers/explained-the-controversy-surrounding-the-ai-generated-artwork-that-won-us-competition-11188431.html
* ↑ https://www.nytimes.com/2022/09/02/technology/ai-artificial-intelligence-artists.html
* ↑ https://www.nytimes.com/2022/09/02/technology/ai-artificial-intelligence-artists.html
* ↑ https://www.vice.com/en/article/bvmvqm/an-ai-generated-artwork-won-first-place-at-a-state-fair-fine-arts-competition-and-artists-are-pissed

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117481190
# Thônex

Thônex Suitzako udalerria da. Geneva kantonamenduan dago, Geneva kantonamendua barrutian. 2014an 14,122 biztanle zituen 3,82 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68201
* Multimedia: Thônex / Q68201
Ambilly Gaillard
# Typhaceae

Typhaceae familiako antzeko zurtoina duen landarea loredunen da, hosto osatzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q148821
* Multimedia: Typhaceae / Q148821
* Espezieak: Typhaceae
# Tynemouth

Tynemouth, Ingalaterrako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Tyne eta Wear konderrian.
2021ean 60.605 biztanle zituen.
* Datuak: Q1755020
* Multimedia: Tynemouth / Q1755020
# Tynewydd

Tynewydd, Galesko herri bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62429
* Multimedia: Tynewydd, Rhondda Cynon Taf / Q62429
# Tynron

Tynron, Eskoziako herri eta parrokia zibil bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7860570
* Multimedia: Tynron / Q7860570
# Tynset

Tynset Norvegiako udalerria da. Hedmark konderrian kokatua dago. 1879.47 km² ditu eta 54 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rennebu Midtre Gauldal Os Tolga Municipality $^{(en)}$ Rendalen Alvdal Folldal Oppdal

## Kanpo estekak

* Datuak: Q488779
* Multimedia: Tynset / Q488779
# Tynewydd (Ceredigion)

Tynewydd edota Tŷ Newydd, Galesko herri bat da, Ceredigion konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15987637
* Multimedia: Tynewydd, Ceredigion / Q15987637
# Tyngsborough (Massachusetts)

Tyngsborough Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Middlesex konderrian dago, Massachusetts estatuan. 12.380 biztanle ditu, 18,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Middlesex konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2577621
* Multimedia: Tyngsborough, Massachusetts / Q2577621
# Tynecastle Stadium

Tynecastle Stadium, Eskoziako Edinburgh hiriburuan dagoen futbol estadio bat da. Heart of Midlothian FC futbol taldearen jokalekua da.
1886an inauguratu zen eta 20.099 ikusleentzako edukiera du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1326446
* Multimedia: Tynecastle Stadium / Q1326446
# Tyonek (Alaska)

Tyonek Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kenai Peninsula Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan. 152 biztanle ditu, 178,635264 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kenai Peninsula Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2221295
* Multimedia: Tyonek, Alaska / Q2221295
# Transporter: The Series

Transporter: The Series franko-kanadar ekintza-telesaila da, The Transporter film sailean oinarrituta.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Frank Martin gidari profesional independentea da. Gidari horrek edozer ematen du, edozein lekutan eta prezio egokian, eta bere hiru arau "hautsezinen" pean bizitzen saiatzen da.

## Aktoreak

* Chris Vance : Frank Martin / Le Transporteur
* François Berléand : Inspecteur Tarconi
* Andrea Osvart : Carla Valeri (1. denb.)
* Delphine Chanéac : Juliette Dubois (1. denb.)
* Charly Hübner : Dieter Hausmann (1. denb.)
* Violante Placido : Caterina Boldieu (2. denb.)
* Mark Rendall : Jules Faroux (2. denb.)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q445816
# Transparency International

Transparency International (TI; euskaraz: «nazioarteko gardentasun») nazioarteko gobernuz kanpoko erakundea da. Krimen korporatiboen eta ustelkeria politikoaren aurkako neurriak sustatzen ditu nazioartean. 1993an sortu zen. Urtero Ustelkeriaren Pertzepzio Indizea argitaratzen du, mundu mailako ustelkeriaren zerrenda korporatiboa. Egoitza Berlinen du, baina 100 herrialde baino gehiagotan jarduten du.
Ustelkeria honela definitzen du: onura pribatuetarako botere-abusua, azkenean denei kalte egiten diena eta autoritate-posizioan dauden pertsonen osotasunaren mende dagoena.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Transparency Internationalaren webgunea
* Datuak: Q174240
* Multimedia: Transparency International / Q174240
# Transplante

Transplantea hurrengoetako bat izan daiteke:
* Transplante: Organoen transplantea, medikuntzaren arloan.
* Transplante: Landareen transplantea, botanikaren arloan.
# Transport for London

Transport for London (TfL, literalki Londreserako garraioa) Londresko (Ingalaterra) garraio sistemaren alderdi gehienen ardura duen tokiko gobernu erakundea da . Garraio estrategiak ezartzea eta Londresko garraio zerbitzuak kudeatzea da haien eginkizuna.

## Historia

TfL 2000. urtean sortu zen Greater London Authority delakoaren baitan, Greater London Authority Act 1999 delakoa Bere aurrekoaren (London Regional Transport) eginkizun gehienak oinordetzan jaso zituen 2000. urtean. 2003ra arte ez zuen botererik izan Londresko metroaren gainean. Londresko taxien administrazioa Metropolitar Poliziaren funtzioa izan zen aurretik.

## Erreferentziak

* ↑ Transport for London. Fact sheet: Transport for London. .
* ↑ Transport for London. Legislative framework. .

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Transport for London
* Datuak: Q682520
* Multimedia: Transport for London / Q682520
# Transporter 2

Transporter 2, frantsesez: Le Transporteur 2 (euskaraz Garraialaria 2), 2005eko Louis Leterrier frantziar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Jason Statham, Alessandro Gassman, Amber Valletta, Kate Nauta, François Berléand, Keith David, Hunter Cleary, Shannon Briggs, Matthew Modine eta Jason Flemyng aktoreek antzeztu zuten.
The Transporter (2001) aurrekaria izan zuen eta Transporter 3 (2008) eta The Transporter Refueled (2015) jarraipenak, eta Transporter: The Series (2012-2014) telesailak.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Oraingoan, Frank Martin (Jason Statham) mertzenario ohiak Miamin iraganeko bizimodutik arras ezberdina den bizitza darama, baina bere adiskideak diren familia bat bahitua denean lehengo akziozko bizimodura itzultzera derrigortua egongo da.

## Aktoreak

* Jason Statham: Frank Martin
* Alessandro Gassman: Gianni Chellini
* Amber Valletta: Audrey Billings
* Kate Nauta: Lola
* François Berléand: Tarconi inspektorea
* Keith David: Stappleton
* Hunter Clary: Jack Billings
* Shannon Briggs: Max
* Matthew Modine: Jefferson Billings
* Jason Flemyng: Dimitri
* Bryan Brock: Avi

## Kanpo estekak

* fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q841114
# Transoxiana

Transoxiana Erdialdeko Asiako Turkestango eskualde historiko bat da, Aral itsasoa eta Pamir goi-ordokiaren artean dagoena, gaur egun Uzbekistan, Tajikistan, Kazakhstan eta Turkmenistanen artean banatua dagoena. Bere izenak "Oxus ibaitik haratuago" esan nahi du, hau da, gaur egungo Amu Daria (antzinako grezieraz: Ώξος, Ōxos) ibaitik iparraldera. Tamerlan eta timuridoen dinastiaren (XIV. mendea eta XV. mendea) inperioaren erdigunea izan zen. Bere hiriburua Samarkanda zen. Baliteke Zoroastro edo Zaratustraren jaiolekua izatea.
Transoxiana greziarrek Oxos ibaitik haratuago zegoen lurraldea izendatzeko erabili zuten izena da. akemenestarrek Sogdiana deitu zuten, eta Baktrianarekin batu zuen Alexandro Handiak satraperria bakar batean. Independizatua, Diodoto I.aren Greko-Baktriar Erresuma eratu zuen, beranduago Kusan Inperioak inbaditua, azkenean, VIII. mendean arabiarrek okupatua izan zelarik. Han garatu zen hurrengo mendeetan Europari utzi zioten zientziaren zati handi bat.
XIII. mendean Mongolen Inperioak okupatu zuen, eta XIV. mendean Tamerlan bere hiriburua zen Samarkandan ezarri zen, arte, lanbide eta merkataritza guztietako jendea erakarriz: greziarrak, txinatarrak, egiptoarrak, pertsiarrak, siriarrak, armeniarrak, etab... Eskualdea, jarraian zenbait islamiar hiri-estatu independentek gobernatu zuten, XIX. mendera arte, Errusiar Inperioak inbaditu zuenean. Gaur egun, gehienbat Uzbekistanen zati da, 1991tik independentea den herrialdea. Bukhara, Samarkanda eta Khiva dira, ziur asko Transoxianaren milaka urteko historiaren ordezkaririk ospetsuenak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2004/XII/16). 142. araua: Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak. Bilbo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183324
* Multimedia: Transoxiana / Q183324
# Transparent (telesaila)

Transparent estatubatuar telesaila da, Jill Solowayk sortua.
Bi orduko film batek emango dio amaiera transexualitatea eta harreman sentimentalak jorratzen erreferente bilakatu den telesailari. Baina polemikak ere zipriztindu du amaiera. Jeffrey Tambor aktore protagonista lantaldetik kaleratu zuten 2018an, grabazio seteko sexu-jazarpen akusazio batzuk zirela medio.

## Aktoreak

* Jeffrey Tambor: Maura Pfefferman
* Amy Landecker: Sarah Pfefferman
* Jay Duplass: Josh Pfefferman
* Gaby Hoffmann: Ali Pfefferman
* Judith Light: Shelly Pfefferman
* Kathryn Hahn: Rabbi Raquel Fein

## Erreferentziak

* ↑ «Transparent» Berria 2019-09-28 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17014382
* Multimedia: Transparent (TV series) / Q17014382
# Transport Layer Security

Sare eta teknologia protokoloak* :
| Aplikazio geruza | DNS, FTP, HTTP, HTTPS, IMAP, IRC, NFS, NNTP, NTP, POP3, SMB/CIFS, SMTP, SNMP, SSH, Telnet, SIP, gehiago |
| Aurkezpen geruza | ASN.1, MIME, SSL/TLS, XML, gehiago |
| Saio geruza | NetBIOS, gehiago |
| Garraio geruza | SCTP, SPX, TCP, UDP, gehiago |
| Sare geruza | AppleTalk, IP, IPX, NetBEUI, X.25, gehiago |
| Lotura geruza | ATM, Ethernet, Frame Relay, HDLC, PPP, Token Ring, Wi-Fi, STP, gehiago |
| Geruza fisikoa | Kable ardazkide, Zuntz optiko, Pare kordatu, Mikrouhin-sarea, Irrati bidezko sarea, RS-232, gehiago |
| *OSI ereduaren arabera ||
SSL (Secure Sockets Layer) eta TLS (Transport Layer Security), Garraio Geruzako Segurtasuna, SSL-ren ondorengoa, Internet-en komunikazio seguruak ezartzeko kriptografia protokoloak dira.

## Sarrera

SSL 3.0-ren eta TSL 1.0-ren artean desberdintasun txikiak egon arren funtsean protokolo berbera da. SSL protokoloa bakarrik aipatu arren artikuluaren informazioa biei dagokie kontrakoa ez bada adierazten. Kriptografiaren bidez Interneteko muturren arteko informazioari kautotasuna eta pribatutasuna ematen dizkio SSLk. Eskuarki, bakarrik zerbitzaria kautotzen da (hau da bere nortasuna bermatzen da), aldiz bezeroa kautotu gabe geratzen da. Elkar kautotzea gako publikoen azpiegitura (edo PKI) behar da bezeroentzako. Protokolo honek bezero-zerbitzari aplikazioei komunikatzeko prozedura ematen die zeinek zera prebenitzen ditu: entzuteak (eavesdropping), igorlearen nortasuna faltsutzea eta mezuaren osotasuna mantentzea. SSLk oinarrizko hiru pauso ditu:
   * Komunikazioan erabiliko den zifratze algoritmoa negoziatzea
   * Gako publikoen trukaketa eta ziurtagiri digitaletan oinarritutako kautotzea.
   * Zifratu simetrikoan oinarritutako datu trafikoa zifratzea

## Ikus,Gainera

* OpenSSL: Software librearen inplementazioa
* IPsec

## Kanpo estekak

* Datuak: Q206494
* Multimedia: SSL and TLS / Q206494