# Etxebarria

    Artikulu hau Bizkaiko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxebarria (argipena)».
Etxebarria —edo, Euskal Herrian Etxebarria deitutako beste herrietatik bereizi behar denean, Markina Etxebarria— Bizkaiko ekialdeko udalerri bat da, Lea-Artibai eskualdekoa. Industria da jarduera ekonomiko nagusia (metalurgia, lantegiak eta elikagai-industria). 706 biztanle zituen 2016. urtean.

## Geografia

Etxebarria inguratzen dute Kalamua (767 m) eta Urko (793 m) mendiek, eta Urko ibaiak.

### Udalerri mugakideak

Etxebarriak mugakide ditu hegoaldean, mendebaldean eta iparraldean Markina-Xemein, ekialdean Mendaro eta Elgoibar (Gipuzkoa), eta hegoalde-ekialdean Eibar (Gipuzkoa).

### Auzoak

Etxebarriko auzo nagusiak bost dira: Altzaa, Aulesti, Erbera, Galartza eta Unamuntzaga.

## Zerbitzuak

* Kontsultategia
* Haur-eskola
* Manuela Zubizarreta HLHI
* Kultur aretoa
* Liburutegia
* Frontoia

## Demografia

2019an Etxebarriak 751 biztanle zituen. Horietatik %22,1ek 65 urte edo gehiago zeuzkan. Eta atzerrian jaiotakoen kopurua %11,05 zen.
* Etxebarriko biztanleria

## Politika
### 2011ko udal hauteskundeak

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Etxebarriko alkatea Euzko Alderdi Jeltzaleko Karmelo Gisasola izan zen.

### 2015eko udal hauteskundeak

EAJk 308 boto lortu zituen, eta EH Bilduk 206. Ondorioz Jesus Iriondo Lejardi aukeratu zuten alkate.

### 2019ko udal hauteskundeak

EAJk 295 boto lortu zituen, eta EH Bilduk 226. Ondorioz, Jesus Iriondo Lejardi aukeratu zuten alkate.

## Ekonomia

Jarduera industrialak pisu handia dauka herrian. 2017an ekonomiaren %91,1 suposatzen zuen. Lehen sektoreak %0,8; hirugarren sektoreak %6,9; eta eraikuntzak %1,2.
Herrian eskualdeko enpresa garrantzitsu batzuk kokatzen dira, Nemak-en sukurtsal bat, Fagor Arrasateren sukurtsal bat, Lau-Nik enpresa edo Eika kooperatiba, adibidez.
Eika kooperatiba 70. hamarkada hasieran sortu zen, emakumeentzako lanpostuak sortzeko asmoarekin. 1975ean hasi zen produzitzen 35 langilerekin. Gaur egun lantegiak dauzka Polonian, Mexikon eta Txekiar errepublikan.
Lehen sektoreko eskualdeko enpresa garrantzitsu batzuk ere kokatzen dira bertan: Adibidez, Barrenetxe kooperatiba (nekazal negutegiak dituena) eta MIBA baserritarren kooperatiba. MIBA kooperatiba 1963an zabaldu zen.

## Kultura
### Euskara

Euskaldunak %87,01 ziren 2016an.

## Ondasun nabarmenak

* Kalamuako Estazio Megalitikoa
* Munibe jauregia: XX. mende hasieran eraikia. Estilo erromantikoa eta neoklasikoa nahasten ditu, barrokoaren elementuak sartuz. 65 hektareako landa eremua dauka inguruan. 1992an sutea izan zen bertan, eraikinaren zati handia erre zen, eta baita XVIII. mendeko euskal liburutegi garrantzitsuenaren fondo batzuk ere.
* Ansotegi jauregia: XVII. mende amaieran eta XVIII. mende hasieran eraiki zen, aurretik bertan zegoen beste eraikin baten gainean. Errota eta burdinola ditu.
* Mañozka jauregia: Jatorrian XV. mendeko dorretxe bat zen, baina gaur egungo eraikina XVII. mende amaierakoa da. Bertan jaioa zen Juan Mañozka, Mexikoko artzapezpiku izan zena 1643 eta 1653 artean. Bertan jaio zen baita ere Jose Santos Mañozka, Kubako apezpiku izandakoa XVIII. mendean.
* Urrusolo errota
* Ibarguengo garaia: XVI. mendekoa da eta Euskal Herrian modu naturalean ongien kontserbatutakoa da.
* Patrokua jauregia: XVIII. mendearen hasierako jauregi barrokoa. Fatxadan barroetatarren armarria dago.
* Ibarguengo garaiaSan Andres apostoluaren eliza: XIV. urtean sortua ustez, baina gaur egungo eraikina XVI. edo XVII. mendekoa da. Estilo barrokoa du.

## Etxebarritar ospetsuak

* Valentin Zubizarreta Unamunsaga (1862-1948), karmeldarra.
* Bartolome Madariaga (1768-1836), euskal idazlea eta karmeldar erlijiosoa.
* Paulin Solozabal (1912-2009), euskal idazlea.
* Yolanda Arrieta (1963-), euskal idazlea.
* Amets Txurruka (1982-), txirrindularia.
* Juan José Zangroniz (1784-1844), esklabo-trafikatzailea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Euskaltzaindia. (PDF) 145. arauaː Bizkaiko herri izendegia. .
* 1 2 3 4 5 6 7 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxebarriko Udala - Sanidad» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).
* 1 2 «Etxebarriko Udala - Hezkuntza eta irakaskuntza» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).
* 1 2 «Etxebarriko Udala - Cultura» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).
* ↑ «Etxebarriko Udala - Kirolak» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).
* 1 2 «Web Eustat. Etxebarriko datu estatistikoak» eu.eustat.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* 1 2 www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* ↑ «2019ko udal hauteskundeetan ere Jesus Iriondo Lejardi izango da Etxebarriko EAJ-ren zerrendaburua - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza 2018-08-31 (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* ↑ «Etxebarriko Udala - Antolaketa» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* 1 2 «Etxebarriko Udala - Enpresen aurkibidea» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* 1 2 Ibai Muñiz (2007), Lea Artibai eskolatik eskualdera, Lea Artibai Ikastetxea
* ↑ «Eika | It´s Eika. It´s future.» Eika (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* ↑ «Web Eustat. Etxebarriko datu estatistikoak» eu.eustat.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* ↑ «Etxebarriko Udala - Munibe jauregia» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* ↑ «Etxebarriko Udala - Ansotegi jauregia» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* ↑ «Etxebarriko Udala - Mañozka Jauregia» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* ↑ «Etxebarriko Udala - Urrusolo errota» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* ↑ «Etxebarriko Udala - Ibarguengo garaia» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* ↑ «Etxebarriko Udala - Jauregi edo Patrokua Jauregia» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
* ↑ «Etxebarriko Udala - San Andres Apostoluaren eliza» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).

## Kanpo estekak

* Etxebarria, UEMAren webgunean.
* Datuak: Q648921
* Multimedia: Etxebarria / Q648921
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Etxebarria