OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Louis Alibèrt

Louis Alibèrt, frantsesez Loís Alibèrt, (Bram, 1884ko urriaren 12a – Montpellier, 1959ko apirilaren 16a) hizkuntzalari eta gramatika okzitaniarra izan zen. Okzitarierarako garrantzi handia izan zuen haren lanak zeren eta bere gramatika eta hiztegia hizkuntza arautuaren oinarria izan baitziren.

## Biografia

Okzitaniera bere ama hizkuntza izan zen. Farmazia, Filologia eta Historia ikasketak egin zituen. 1912an, Marie-Louise Latou-rekin ezkondu zen. Seme bakarra izan zuen baina Bigarren Mundu Gerran hil zen, Alemanian. Aitak, bestetik, Lehen Mundu Gerran hartu zuen parte; zaurituta, kondekoratua izan zen. 1912tik 1942ra, Montrealen Auden, farmazia izan zuen. 1930ean Toulousen sortutako Societat d'Estudis Occitans erakundearen idazkaria izan zen. Eredutzat Institut d'Estudis Catalans erakundearen jarraibidea hartu zuen. 1935an Kataluniako Generalitateak Gramatica occitana segon los parlars lengadocians liburua argitaratu zion; liburua Languedoc aldeko hiztunen gramatika aztertzen zuen eta horrek dialekto desberdinen azterketarako bidea ahalbideratu zuen. Politikan ere aritu zen. Esaterako Parti Radicalaren militantea izan zen eta Action Française mugimendu nazionalista eta atzerakoiarekin lotura izan zuen. Bigarren Mundu Gerran, Philippe Pétain mariskalaren aldekoa izanik, nazien kolaboratzailea izan zen; ondorioz, gerra bukatu ondoren, emaztea eta bera kondenatuak izan ziren, duineztasun nazional deklarazio pean.
Alibèrten helburua gaur egungo okzitanieraren normalkuntza zen, horretarako Frédéric Mistral eta Antonin Perbosc ezarritako oinarriak hartuz. Horrela, hizkuntza literarioaren amankomunerako sortzearen prozesua irekin zuen. Helburua, partzialki, Bigarren Mundu Gerra ondoren lortu zen. Lan horretan Institut d'Estudis Occitans erakunde berria ezinbestekoa izan zen. Azken urtetan hiztegi baten prestatzeari ekin zion baina lana osatu baino hil egin zen. Liburua hil ondoren plazaratu zen (Dictionnaire occitan-français, 1965).

## Obra

* Gramatica occitana segon los parlars lengadocians, 1935-1937
* Les troubadours de l'Aude, 1941
* Origine et destin de la langue d'Oc, 1942
* Tèrra d'Òc, 1908-1930
* Sur quelques toponymes catalano-occitans dans l'Aude, 1956
* Toponymes de l'Aude, 1957
* Sept élégies de Tibulle traduites en languedocien, 1928
* Dictionnaire occitan-français selon les parlers languedociens, 1966 (hil ondoren plazaratuta)

## Kanpo loturak

* (Frantsesez) (Okzitanieraz): Louis Alibert : Lexique français-occitan des gallicismes corrigés (en francés y occitano)
* (Okzitanieraz): Okzitaneriazko gramatika.
* (Frantsesez) (Okzitanieraz):Louis Alibert:Dictionnaire occitan-français.

## Ikus, baita ere

* Conselh de la Lenga Occitana
* Datuak: Q538051
* Multimedia: Louis Alibert / Q538051
# Louis-Mathieu Molé

Louis-Mathieu Molé (Paris, 1781eko urtarrilaren 24a - Épinay-Champlâtreux, Seine-et-Oise, 1855eko azaroaren 23a) frantziar politikaria izan zen. Lehen ministroa izan zen 1836-1839 bitartean, Luis Filipe errege zela. Horrezaz gainera, Justizia ministroa izan zen Lehen Inperioaren garaian eta Itsas eta Kolonietako ministroa Berrezarkuntza garaian. 1848ko Otsaileko Iraultza gertatu zelarik, otsailaren 23ean Luis Filipek lehen ministro izendatu zuen, baina ezin izan zuen gobernua osatu.

## Erreferentziak

* ↑ Louis-Mathieu, Count Molé. Encyclopædia Britannica, Inc., britannica.com (Noiz kontsultatua: 2016-01-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1371497
* Multimedia: Mathieu Molé / Q1371497
# Louis-René des Forêts

Louis-René des Forêts (Paris, 1918ko urtarrilaren 28a - Ib., 2000ko abenduaren 30a) frantses idazlea izan zen. Hizkuntzak sortzen zion lilura islatzen da bere lanetan. Nahiz eta liburu gutxi idatzi izan ospe handia lortu zuen Frantzian.

## Obra

* Les Mendiants (Eskaleak), Gallimard, 1943 (behin betiko edizioa, 1986), eleberria.
* Le Bavard (Berritsua), Gallimard, 1946, narrazioa.
* La Chambre des enfants (Haurren gela) , Gallimard, 1960, narrazioak.
* Les Mégères de la mer, Mercure de France, 1967, olerkia.
* Voies et détours de la fiction, Fata Morgana, 1985, saiakera.
* Un malade en forêt, Fata Morgana, 1985.
* Le Malheur au Lido(Lidoko zorigaitza) , Fata Morgana, 1987, narrazioa.
* Poèmes de Samuel Wood (Samuel Wooden olerkiak), Fata Morgana, 1986, olerkia.
* Face à l'immémorable, testu zatiak, Fata Morgana, 1993.
* Ostinato, testu autobiografikoak, Mercure de France, 1997.
* Pas à pas jusqu'au dernier(Urratsez urrats, azkeneraino), narrazioa, Mercure de France, 2001.

## Sariak

* Prix Maeterlinck, Brusela, 1988
* Grand prix national des Lettres bere obra osoagatik, 1991
* Prix de l'écrit intime, 1997

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo loturak

* (Frantsesez): Artikulu nekrologikoa L´Humanité egunkarian.
* Datuak: Q3260856
# Txagorritxuko geltokia

linea (Gasteizko tranbia) :
Txagorritxu Gasteizko tranbia geltokia da, Arabako Gasteiz hiriburuko Gazalbide auzoan kokatuta dagoena, izen berdineko Euskal Herria Bulebarran kokatua dago.
Geltokia Euskotren Tranbiak operatzen zu eta 2008ko abenduaren 28a inauguratu zen.

## Historia

2008ko abenduaren 28an ireki zen, Gasteizko tranbiaren Erdiguneko eta Lakuako adarrak inauguratzearekin batera, alegia, Angulema eta Ibaiondoko geltokien arteko tartea.
Tranbiaren hegoaldeko luzapen lanak zirela eta geralekua itxiarazi zen 2019ko abuztuaren 12tik urte bereko irailaren 1.ra arte. Egun horien artean Angulemako geltokia eta Unibertsitatearen arteko tranbia adarraren lotura gauzatu zen.
Epealdi berean, geralekua egokitu zen Euskotren Tranbiak Gasteizko tranbiarentzako eskatutako 44 metro luze diren tranbia unitate berriak jaso ahal izateko. Hala, markesinen albo baikotzean 1,8 metroko igarobide librea utzi da, bloke teknikoak birkokatuz eta markesinaren gainerako elementuak egokituz, eta nasak luzatu dira.

## Sarbideak

Euskal Herria bulebarra

## Geltokia

* Alboko nasa, jaitsiera eskuinetik
* ←    Euskal Herria eta Unibertsitateraino
* Wellington eta Ibaiondoraino →
* Alboko nasa, jaitsiera eskuinetik

## Konexioak

TUVISA - Txagorritxu :
| Jatorria | Aurrekoa | Linea | Hurrengoa | Norakoa |
| Zamarraga / CC Bulevar | HUA / Txagorritxu | 2A | Euskal Herria | Zamarraga / CC Bulevar |
| Zamarraga / CC Bulevar | Euskal Herria | 2B | HUA / Txagorritxu | Zamarraga / CC Bulevar |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Parlamento será parada final del tranvía desde el 12 de agosto. Noticias de Alava» Noticias de Álava (Noiz kontsultatua: 2019-09-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Hoy, Gasteiz. (2020-02-14). «Vitoria estrena la ampliación del tranvía y espera a los trenes extralargos» Gasteiz Hoy (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).
* ↑ Irekia. «Irekia - Vitoria-Gasteizko tranbiaren hegoaldeko luzapenaren lanek behin betiko faseari ekingo diote» www.irekia.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2019-09-01).

## Ikus, gainera

* Gazalbide
* Gasteiz
* Gasteizko tranbia
* Euskotren Tranbia
* Euskal Trenbide Sarea

## Kanpo estekak

* Gasteizko tranbiaren webgunea
* Datuak: Q4321698
* Multimedia: Txagorritxu tram stop / Q4321698
# Txaikovskiren 1. piano kontzertua

1. piano kontzertua bemol minorren, op. 23, Piotr Ilitx Txaikovskirena, 1874-1875 bitartean konposatu zen. Gero, 1879an eta 1888an berrikusi zen.

## Kanpo estekak

* Txaikovskiren 1. piano kontzertua si bemol minorren konposizioa, YouTube.
* Datuak: Q162935
* Multimedia: Piano Concerto No. 1 (Tchaikovsky) / Q162935
# Txagra kaskabeltz

Txagra kaskabeltza (Tchagra senegalus) Tchagra generoko animalia da. Hegaztien barruko Malaconotidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Tchagra
* Malaconotidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q27075303
* Multimedia: Tchagra senegalus / Q27075303
* Espezieak: Tchagra senegalus
# Txahar Mahal eta Bakhtiari

Txahar Mahal eta Bakhtiari (persieraz: استان چهارمحال و بختیاری‎, Ostān-e Chahār-Mahāl-o Bakhtiyārī ) Irango 31 probintzietako bat da, herrialdearen hego-mendebaldean dagoena. Kohkiluyeh eta Buyer Ahmad, Isfahan eta Khuzestan probintziekin du muga. 16.332 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 895.263 biztanle zituen. Hiriburua Xahrekord da. Biztanleriaren erdia baino gehiago bakhtiari etniakoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Chaharmahal & Bakhtiyari. amar.org.ir (Noiz kontsultatua: 2017-2-8).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171702
* Multimedia: Chaharmahal and Bakhtiari Province / Q171702
# Txaidamu (zaldi)

Txaidamu zaldia, (txinera tradizionalez: 柴達木|s=柴达木, chaidamu, txinera sinplifikatuez: t=柴達木), Txinako Qinghai probintziako Dulan, Geermu eta Wulan eskualdetako zein Tibeteko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik Txaidamu zaldia ponien sailkapen taldean kokatzen da.
Arraza honen jatorrian mongoliarren ekarritako mongoliar zaldiak daude. arrazari buruzko informazio gutxi dago eta uste da bere kopurua nahiko murritza dela.

## Arrazaren historia

Arraza mongoliar zaldietan dauka jatorri. Joan den mendean atzerakada handia jasan zuen Qaidam arroko basamortuzte prozezua dela eta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Arrazari buruzko artikuloa "The equinest" entziklopedian.
* Datuak: Q21658875
# Txagorritxu

Txagorritxu Gasteizko (Araba) auzoa da. Udalerriaren iparraldean kokatzen da Lakuako auzoaren hegoaldean. 1970eko hamarkadatik aurrera eraikitako auzo erresidentzial berrietako bat da. Auzoak bertako Txagorritxu Ospitaleari izena ematen dio, hiriko ospitale nagusiari alegia.
Txagorritxuko auzoko heziketa beharretarako Miguel Unamuno institutua dago, 7 eta 14 urte bitarteko haurrentzako. Horrez gain, INEMek formakuntza zentro bat dauka auzoan.

## Etimologia

Txagorritxuren forma zaharra Etxegorritxo da (Etxe + gorri + txo).

## Zerbitzuak

* Txagorritxu Ospitalea

## Erreferentziak

* ↑ MARTINEZ DE MADINA, ELENA. Geu aldizkaria. Gasteiz: 2009, 196. alea, 15. orr. ISSN 1133-0988

## Kanpo estekak

* Datuak: Q559935
# Txagorritxu Ospitalea

Txagorritxu Ospitalea Osakidetzaren sareko ospitale bat da, Gasteiz udalerriko iparraldean, izen bereko auzoan, kokatua dagoena eta Arabako Unibertsitate Ospitalearen zati dena, Santiago Ospitalearekin batera. Ospitalea Arabako Erakunde Sanitario Integratuaren parte da, eta Arabako biztanleez gain, hainbat gauzatarako erreferentziazko zentroa da Debagoiena (Gipuzkoa) eskualderako, bai eta Miranda Ebro (Burgos) udalerriarentzako ere.
1978an eraiki zen eta gaur egun 485 ohe eta 1.510 langile ditu. Halaber, urtean 280.000 kanpo kontsulta eta 95.000 larrialdi atenditzen dituzte. Egoitza honen ondoan Arabako Unibertsitate Ospitalearen Kanpoko Kontsulten eraikina dago.
Euskal Herriko hiriburuen artean, hauxe da erietxe berriena.

## Artatutako populazioa

Ospitaleak Arabako lurralde osoari ematen dio zerbitzu, Aiaraldea eskualdeari izan ezik, eta zenbait espezialitaterentzat Debagoiena (Gipuzkoa) eskualdearentzako erreferentziazko zentroa ere da, bai eta Miranda Ebro (Burgos) udalerriarentzako ere. Guztira 300.000 bizilagun inguru artatzen ditu.

## Ezaugarriak

* Anestesia
* Erreanimazioa
* Minaren Unitatea Kardiologia Kirurgia orokorra Hodietako kirurgia Dermatologia Dietetika eta nutrizioa Digestio
* aparatua Endokrinologia
* Ginekologia
* Hematologia
* Eguneko ospitalea
* Etxeko ospitalizazioa
* Barne medikuntza
* Prebentzio medikuntza
* Nefrologia
* Neumologia
* Neurofisiologia
* Neurologia O.R.L.
* Oftalmologia
* Onkologia medikoa
* Onkologia erradioterapikoa
* Pediatria (Neonatologia)
* Psikologia klinikoa
* Psikiatria
* Errehabilitazioa
* Erreumatologia
* Laneko osasuna
* Tokologia
* Traumatologia
* Zainketa aringarrietako unitatea

## Historia

* 1978an inauguratu zuten.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko medikuntzaren historia
* Arabako Unibertsitate Ospitalea
* Santiago Ospitalea

## Kanpo estekak

* Arabako Unibertsitate Ospitalea
* Datuak: Q12268313
* Multimedia: Hospital Universitario Araba-Sede Txagorritxu / Q12268313
# Lehnice

Lehnice Eslovakiako udalerri bat da, Dunajská Stredako barrutian kokatuta. 25,39 km²ko azalera du eta 2619 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1239. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q672690
* Multimedia: Lehnice / Q672690
# Lehmkuhlen

Lehmkuhlen Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Plön (barrutia)|Plön]] barrutian. 2014an 1.349 biztanle zituen 31,26 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q686715
* Multimedia: Lehmkuhlen / Q686715
# Lehmkuhlener poni

Lehmkuhlener ponia Alemaniako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da.
Zaldi arraza modernoa da. Lehmkuhlen Thunder Baroiaren etxean sorturtak arraza da. Arraza sortzeko Westphalia bertako zaldi zein Ingalaterrako Westmoorland zaldiak elkarrekin gurutzatu dituzte. Arrazaren oso abelburu gutxi dago.
Arraza ez dago ofizialki onartuta.
Hasiera batean abere hauek nekazaritza lanetarako erabiliak izan baziren ere, gaur egun bererziki zela zaldiak dira.

## Ezaugarriak

* Altuera soin gurutzera. 125-140 cm.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Arrazari buruzko artikulua "The equinest" entziklopedian
* Datuak: Q879322

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) arrazari buruzko artikulua "The equinest" entziklopedian.
# Lehmrade

Lehmrade Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Herzogtum Lauenburg (barrutia)|Herzogtum Lauenburg]] barrutian. 2014an 491 biztanle zituen 11,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q632171
* Multimedia: Lehmrade / Q632171
# Lehmen

Lehmen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Mayen-Koblentza (barrutia)|Mayen-Koblentza]] barrutian. 2014an 1.367 biztanle zituen 10,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q567585
* Multimedia: Lehmen / Q567585
# Lehnerita

Lehnerita fosfato motako minerala da eta meta-autunita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Lehnerita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mn2+(UO2)2(PO4)2 * 8H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Lehnerite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Lehnstedt

Lehnstedt Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, [[Weimarer Land (barrutia)|Weimarer Land]] barrutian. 2014an 348 biztanle zituen 6,45 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q368559
* Multimedia: Lehnstedt / Q368559
# Lehmannita

Lehmannita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Lehmannita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na18Cu12TiO8(AsO4)8FCl5}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Lehmannite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Les Marêts

Les Marêts Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 152 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Les Marêts udalerrian erroldatutako biztanleak 152 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak

### Etxebizitza

2007an 66 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 65 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 46 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren eta 8 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 6 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 43 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Les Marêts udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 4 | 65-69 | 8 |
| 4 | 60-64 | 4 |
| 8 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 4 | 45-49 | 4 |
| 8 | 40-44 | 12 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 12 | 30-34 | 8 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 4 |
| 4 | 15-19 | 0 |
| 8 | 10-14 | 4 |
| 4 | 5-9 | 8 |
| 0 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 97 ziren, horien artean 59 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 59 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (32 gizon eta 21 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2000. urtean Les Marêts udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q593550
* Multimedia: Les Marêts / Q593550
# Les Martres-de-Veyre kantonamendua

Les Martres-de-Veyre kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Guztira 11 udalerri ditu eta Les Martres-de-Veyre da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17623503
# Les Martys

Les Martys ( frantsesez eta ofizialki: Les Martys) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1087014
* Multimedia: Les Martys / Q1087014
# Les Masies de Roda

Les Masies de Roda Kataluniako udalerria da, Osona eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 16,5 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 755 biztanle zituen bost herritan banaturik.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 438 | 581 | 764 | 842 | 749 | 896 | 787 | 547 | 569 | 624 | 710 | 755 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea
* Datuak: Q13803
* Multimedia: Les Masies de Roda / Q13803
# Urtubia gaztelua

    Artikulu hau Urruñako eraikinari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Urtubia».
Urtubia gaztelua Urruñako udalerrian kokaturiko gaztelua da, Lapurdin. Urtubia leinuaren egoitza izan da, eta oraindik horien eskuetan jarraitzen du; beraz, pribatua da artean ere. Gaztelu hori Bidasoa ibaitik 10 kilometrora dago.

## Sorrera

1341eko maiatzaren 4ean, Ingalaterrako Erregeak, Espainiako bidean zela, ur-hesi eta harresidun gotorleku bat eraikitzeko baimena eman zion Martin Urtubiako jaunari, "ez baitzen hiru legoatara besterik ez leku hartatik [mugara], eta etsaiaren erasoetatik muga babestearren".
Urtubiako jaunek, erregearen ordezkariak eskatuz gero, gaztelua hari utzi behar zioten, bake zein guda garaian. Martinus Dominus de Urthuby delakoaren aitak Nafarroan eskuraturiko baliabideen bitartez eraiki zuen, baina ez zuen seguruenez amaiturik ikusi, 1343ko abuztuan Milafrangan ito baitzuten. Auger Tartaskoa, hau da, Martinen anaia izan zen Urtubiako hurrengo jauna, dena utzi baitzion, emazterik ez zuenez.

## Gaur egun

Egun, gaztelua bisita daiteke. Halaber, 2000tik aurrera, hotel bat ere badu barnean.

## Ikus, gainera

* Urtubiako bakea

## Erreferentziak

* ↑ El País (2000/6/3)

## Kanpo estekak

* Urtubiako gaztelua eta leinua hiru.com-en
* (Frantsesez) Urtubiako gaztelu eta hotelaren webgunea
* Datuak: Q2968341
* Multimedia: Château d'Urtubie / Q2968341
# Urtubiako bakea

    Artikulu hau Urtubiako gazteluan sinatutako itunari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Urtubia».
Urtubiako bakea itun bat izan zen, 1513ko apirilaren 1ean Urtubiako gazteluan sinatua. Bertan, Nafarroa konkistatu berritan, Fernando II.a Aragoikoa, Gaztela eta Aragoiko erregea, eta Luis XII.a Frantziakoa erregea izan ziren sinatzaileak.

## Ituna

Itun honen arabera, Fernando Katolikoak uko egin zien Foix eta Bearno konderriekiko zituen gurariei. Egun batzuk aurrerago, Parisko Parlamentuak Fernandoren emazte Germana Foixkoa eta Lautreceko bizkondea Nafarroako erregegaitzat onartu zituen.
Frantziako erregeak, trukean, Napolin Espainiaren jabetza onartu eta laguntza ere kendu zien Katalina I.a Nafarroakoa eta Joanes III.a Nafarroakoa Nafarroako errege-erreginei.

## Ondorioak

Frantziako erregina Anne Bretainiakoa ituna sendotzen saiatu zen, errege bien seme-alabak elkarrekin ezkonduz. Baina 1514ko urtarrilean hil zenez, proiektua ahaztu egin zen.
1514ko martxoan, errege biek Orleansen berriro beste itun bat sinatu zuten bakea berresteko. Urtubiako bakearen ituna bukatzear zegoela, Nafarroako erregeari erresuma berreskuratzeko laguntzarik ez ematea onartu zuten, ez finantzen bitartez, ezta militarki ere.

## Bibliografia

* Esarte, Pedro: "Navarra, 1512-1530" (2001) Iruñea: Pamiela, ISBN 84-7681-340-6

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9054071
# Urtubiko dama (Pío Baroja)

    Artikulu hau Urtubiko damari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Baroja».
Urtubiko dama, gaztelaniazko jatorrian La dama de Urtubi, Pío Baroja idazleak 1916 urtean plazaraturiko ipuina da.

## Haria

Urtubiako Leonor de Alzate neska gazteak Senpereko jauntxoaren ezkontza-eskaerari ezetza ematen dio. Horren ondoren, Urtubiako bere osabak Urdaxeko etxe batera bidaltzen du bolada baterako. Etxe horretako andrea sorgina da eta akelarreak antolatzen ditu. Akelarre horietako batean sorginak Leonor sorgin bihurtu eta Senpereko jauntxoarekin elkartu nahi du. Akelarrea Zugarramurdiko leizean eta inguruetan ospatuko da. Trikimailu horien berri izanda, Leonor maite duen Matxain izeneko gazte batek, Ameriketatik itzulia, Errotabide izeneko gazte batekin eta soldadu zenbaitekin espedizio bat antolatzen du Zugarramurdira. Akelarrean infiltratzen da eta Leonor erreskatatzen du. Azkenean, biak ezkondu eta Urruñako etxe batean biziko dira.
Istorio nagusiaz gainera, ipuinean zehar garaiko sorginei eta garai hartan izandako leinu gerrei buruzko azalpen zehatzak ematen ditu Barojak. Akelarrea ere zehatz-mehatz deskribatzen du. Neskaren abizenak, Alzate alegia, Barojaren arbasoen antzinako leinua da, leinu gerretan esku hartu zuena. Bestalde, Barojak, istorioari sinesgarritasuna eman nahian, Igantziko medikuaren ahotan jartzen du istorioa, zeinak Sarako erretoreak emandako Dornaldeguy izeneko kapitain baten idazki batetik transkribatu duen. Baroja bera istorioa zuzenean medikuarengandik jaso duela iradokitzen du istorioaren hasieran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268746