OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ladoix-Serrigny kantonamendua

Ladoix-Serrigny kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Côte-d'Or departamenduan dago, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Guztira 38 udalerri ditu eta Ladoix-Serrigny da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17622695
# Ladomerská Vieska

Ladomerská Vieska Eslovakiako udalerri bat da, Žiar nad Hronomgo barrutian kokatuta. 11,34 km²ko azalera du eta 779 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1335. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q980722
* Multimedia: Ladomerská Vieska / Q980722
# Ladonia (Alabama)

Ladonia Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Russell konderrian kokatuta dago, Alabama estatuan. 3.074 biztanle ditu, 8,125793 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Russell konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q692429
* Multimedia: Ladonia, Alabama / Q692429
# Ladon Herensugea

Greziar mitologian, Ladon (antzinako grezieraz: Δρακον Λάδων, Drakon Ladôn), ehun buru zituen herensuge bat zen, buru horietako bakoitzak, hizkuntza ezberdin bat hitz egiten zuelarik. Hesperideen lorategia zaintzen zuen, eta, ondorioz, Hesperideen Herensugea bezala ere ezagutzen zen. Fortzis eta Zeto edo Tifon eta Ekidnaren semea zen, bertsioaren arabera.
Herak, Hesperideen lorategiko urrezko sagarrak zaintzeko bidali zuen, eta Heraklesek, bere hamabi lanetako batean, hil egin zuen. Bere zerbitzu leialengatik esker on bezala, Herak, herensugearen hondarrak zerura igo zituen, non, ordutik, Drako konstelazioa eratzen duen.

## Izen bereko beste pertsonaia batzuk

* Arkadiako ibai bat eta bertako ozeanida, Ozeano eta Tetisen semea eta Metope (Asoporen emaztea), Temis, Telpousa naiadeen eta, beharbada, baita Dafnerena (iturriren batzuk, hau, Peneo ibaiaren alaba zela diote) eta Sirinxena ere.
* Akteonen zakurretako bat
* Eneasen lagun bat Italian, Halesok hil zuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q274600
* Multimedia: Ladon / Q274600
# Labroidei

Labroidei arrain pertziformeen hamazortzi subordenetako bat da. Barnean familia hauek ditu:
* Cichlidae
* Embiotocidae
* Labridae
* Odacidae
* Pomacentridae
* Scaridae
Kiderik ezagunenak durdoak edo karraspioak dira.

## Generoen bilakaera

Hona hemen subordenaren barruan dauden generoen bilakaera:

## Erreferentziak

* ↑ Sepkoski, Jack. (2002). «A compendium of fossil marine animal genera» Bulletins of American Paleontology 364: 560..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q840552
* Multimedia: Labroidei / Q840552
* Espezieak: Labroidei
# Labrit txakur

Landetako labrit txakurra, edo bakarrik "labrit" edo "labriteko txakurra" deiturik, Landetako bertako txakur arraza bat da, Landetako beste hainbat bertako arrazen antzera bere banaketa eremuan Ipar Euskal Herria ere barnean hartzen duena. Baita Biarnoko lautadak ere.
Pirinioetako azpiko ipar aldeko lurretan kokatzen da txakur mota hau, eta piriniar ardi txakurraren oso antzekoa da. Zenbait adituentzat Euskal Herriko hego aldeko euskal artzain txakurraren oso senide hurbila da aldi berean.
Oro har arraza piriniar ardi txakurraren ondorengotzat jotzen da, baina Landetako ordokietan artzaintzan aritzeko moldatuta. Horregatik, esate baterako, labrita tamainaz piriniar ardi txakurra baina handiagoa da.

## Etimologia

Berez Labrit Landetako herri baten izena da, Mont-de-Marsanetik gertu, eta Albreten eraldaketa bat da.
Ipar Euskal Herrian, gainontzeko ardi txakur arrazei bezala, "sumise" izena ematen zaie.

## Arrazaren historia eta ezaugarriak

Nahasketa handia dago labrit txakurraren inguruan. Jende asko txakur arraza hau piriniar artzain txakurrarekin nahasten du eta azken txakur mota hau "labrit" deitzen du baita ere. Nahasketa areagotzeko, zenbait artzainek beraien piriniar artzain txakurrak edo beste edozein arrazako artzain txakurra "labrit" deitzen dute izena moduan.
Arrazaren zaleek diote Labrit dela Estatu Frantziarraren txakur arrazarik zaharrena.
1922. urtean jada Dhers-ek "L'éleveur" aldizkarin bi txakur arrazaren arteko nahasketa azpimarratzen zuen jadanik.
Akizeko 1930. urteko nekazal erakusketan, Chêne eta Léon Boulet albaitariek arrazaren oinarriak finkatu eta idatzi zituzten.
Landetako labrit txakurra ardi txakurra da, gutxi aukeratuta. Haren ondorioz bere ezaugarriak ez daude oso finkaturik, tamainan bereziki. Ile tentea dauka, eta luzea "hauntz ilaia" motakoa, eta belarriak tente edo erdi tente dauzka. Isatsa baju eta gakoan amaituta. Burua "hartz burua" motako burua da.
Landetako labritak badauzka piriniar ardi txakurrarekiko zenbait ezberdintasun nabarmen. Lehena, esan bezala, tamaina. Landetakoa handiagoa da. Beste aldetik, bere gorputza balizko karratu baten barnean sartu daiteke ("COB" gorputz mota) eta piriniar ardi txakurra berriz laukizuzen batean.
Ezaugarri hauek momentuz ez dira nahikoa izan Landetakoa arrazatzat ofizialki hartua izateko, nahiz eta egun zenbait arrazazaleek lanean dihardute Landetako labrit txakurra ofizialki arrazatzat onartua izateko. Zenbait adituek halakotzat onartzen dute jadanik, baina beti azpimarratzen da arraza honek bere historian zehar izan duen aukeraketa eskasa ezaugarriak finkatzeko orduan.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.gerediaga.com/news/1284997575
* ↑ https://web.archive.org/web/20130303093331/http://www.lebearn.net/labrit.html
* ↑ http://www.nekanet.net/razas/txakurra_c.htm

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Landetako Labrit txakurrari buruzko artikuloa zenbait argazkiekin
* Datuak: Q11874326
# Labro

Labro Italiako udalerri bat da. Rietiko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 355 biztanle ditu, 11,75 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Labrok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Colli sul Velino Terni Arrone Morro Reatino

## Kanpo estekak

* Datuak: Q224149
* Multimedia: Labro / Q224149
# Labrit pilotalekua

Labrit pilotalekua Iruñeko pilotaleku nagusia da.

## Izena

Izena kokapenarengatik datorkio, Joanes Albretekoa kalea eta Labriteko jaitsieraren artean baitago (Joanes Albretekoa (1469-1516), Nafarroako erregearen omenez).

## Historia

1952an eraikia, maila altuenetako frontoien artean ez da oso handia, luzera 36 m baitu, pala motzean eta eskuz pilotan aritzeko egokia. Berriki (2008tik aitzina) erremonte partidak ere izan dira, pilota egokiak baliatuta. 1986an berrikuntza lanak egin ziren. 2002an ere, Munduko Pilota Txapelketarako berritu zuten pilotalekua, moldaketa sakonagoak eginez, eta, nahiz eta edukiera zertxobait murriztu, 1.200 inguru lagunentzako tokia badu. Aforoa, ordea, 933 eserlekukoa da. Berritzea egin artean, pilotalekuko frontisa eta hormak, ezkerrekoa eta errebotea, zuriak ziren, eta lurzorua Portland motako zimenduzkoa, fina eta azkarra. Iruñeko udala da jabea, Nafarroako Pilota Federazioak kudeatzen badu ere. Egoitza bertan du eta. Enpresen partidak eta kluben entrenamenduak tartean, gehi federazio mailako partidak, norgehiagoka andana egiten dira Labriten. Halaber, udalak eratutako hainbat kirol zein kultura-ekitaldi ospatzen dira noizean behin, hala nola sanferminetan haurrentzako jaialdiak eta jolasak, mitin politikoak eta bestelako ospakizunak.

## Ikus, gainera

* Iruñeko Kultura Ondasun zerrenda

## Kanpo estekak

* Labrit pilotalekuaren fitxa
* Datuak: Q4895127
* ↑ https://web.archive.org/web/20071029215514/http://www.asegarce.com/frontones_ficha.php?idFronton=180
# Labriteko aldapa

Labriteko aldapa Iruñeko Bigarren Zabalgunea eta Iruñeko Alde Zaharraren arteko muga adierazten duen kale edo etorbide luze bat da. Estafeta kalea eta Amaia kaleak bat egiten duten gunean hasi (Telefonicako bihurgunea) eta maldan behera jaitsiz Arga ibaia zeharkatzen duen Txantreako zubian barna Txantrea auzoaren sarreraino luzatzen da.
Kale edo etorbide honek izena Katalina I.a Nafarroakoaren senarra izan zen Joanes Albretekoari zor dio, biak ere Nafarroako Erresumak Nafarroa Garaian izan zituen azken errege-erreginak izan ziren.
Kale honetan XX. mendean erautsitako antzinako Iruñeko harresien hondakinak nabar,entzen dira, bestalde bertan Labrit pilotalekua eta Iruñeko zezen plaza daude, azken honetan Ernest Hemingway idazle ospetsuaren irudi bat ikusgai dagoelarik.

## Ondarea

* Labrit pilotalekua
* Iruñeko zezen plaza
* Estafeta kalea
* Txantreako zubia
* Medialuna parkea
* Iruñeko harresiak

## Azpiegiturak eta garraioa

Labriteko jaiotsieran Iruñerriko Eskualdeko Hiri Garraioaren honako linea hauek zerbitzua ematen dute:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16518101
# Argelès-Gazosteko barrutia

Argelès-Gazosteko barrutia Pirinio Garaiak departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 38.633 biztanle ditu 13 kilometro koadrotan. Guztira 89 udalerri ditu. Bere hiriburua Argelès-Gazost da.

## Udalerriak

| 1. Adast (65001) | 2. Adé (65002) | 3. Agos-Vidalos (65004) | 4. Arbéost (65018) |
| 5. Arcizac-ez-Angles (65020) | 6. Arcizans-Avant (65021) | 7. Arcizans-Dessus (65022) | 8. Argelès-Gazost (65025) |
| 9. Arras-en-Lavedan (65029) | 10. Arrayou-Lahitte (65247) | 11. Arrens-Marsous (65032) | 12. Arrodets-ez-Angles (65033) |
| 13. Artalens-Souin (65036) | 14. Artigues (65038) | 15. Aspin-en-Lavedan (65040) | 16. Aucun (65045) |
| 17. Ayros-Arbouix (65055) | 18. Ayzac-Ost (65056) | 19. Barlest (65065) | 20. Bartrès (65070) |
| 21. Barèges (65481) | 22. Beaucens (65077) | 23. Berbérust-Lias (65082) | 24. Betpouey (65089) |
| 25. Bourréac (65107) | 26. Boô-Silhen (65098) | 27. Bun (65112) | 28. Cauterets (65138) |
| 29. Cheust (65144) | 30. Chèze (65145) | 31. Escoubès-Pouts (65164) | 32. Esquièze-Sère (65168) |
| 33. Estaing (65169) | 34. Esterre (65173) | 35. Ferrières (65176) | 36. Gaillagos (65182) |
| 37. Gavarnie (65188) | 38. Gazost (65191) | 39. Ger (65197) | 40. Germs-sur-l'Oussouet (65200) |
| 41. Geu (65201) | 42. Gez (65202) | 43. Gez-ez-Angles (65203) | 44. Grust (65210) |
| 45. Gèdre (65192) | 46. Jarret (65233) | 47. Julos (65236) | 48. Juncalas (65237) |
| 49. Lau-Balagnas (65267) | 50. Les Angles (65011) | 51. Loubajac (65280) | 52. Lourdes (65286) |
| 53. Lugagnan (65291) | 54. Luz-Saint-Sauveur (65295) | 55. Lézignan (65271) | 56. Omex (65334) |
| 57. Ossen (65343) | 58. Ossun-ez-Angles (65345) | 59. Ourdis-Cotdoussan (65348) | 60. Ourdon (65349) |
| 61. Ousté (65351) | 62. Ouzous (65352) | 63. Paréac (65355) | 64. Peyrouse (65360) |
| 65. Pierrefitte-Nestalas (65362) | 66. Poueyferré (65366) | 67. Préchac (65371) | 68. Saint-Créac (65386) |
| 69. Saint-Pastous (65393) | 70. Saint-Pé-de-Bigorre (65395) | 71. Saint-Savin (65396) | 72. Saligos (65399) |
| 73. Salles (65400) | 74. Sassis (65411) | 75. Sazos (65413) | 76. Sers (65424) |
| 77. Sireix (65428) | 78. Soulom (65435) | 79. Sère-Lanso (65421) | 80. Sère-en-Lavedan (65420) |
| 81. Ségus (65415) | 82. Uz (65458) | 83. Viella (65463) | 84. Vier-Bordes (65467) |
| 85. Viey (65469) | 86. Viger (65470) | 87. Villelongue (65473) | 88. Viscos (65478) |
| 89. Vizos (65480) | | | |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q700464
* Multimedia: Argelès-Gazost / Q700464
# Argenbühl

Argenbühl Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Ravensburg (barrutia)|Ravensburg]] barrutian. 2014an 6.115 biztanle zituen 76,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q538801
* Multimedia: Argenbühl / Q538801
# Argenna

Algenna Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Lur holartikoetan aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda

The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* Argenna obesa Emerton, 1911
* Argenna patula (Simon, 1874)
* Argenna polita (Banks, 1898)
* Argenna subnigra (O. Pickard-Cambridge, 1861)
* Argenna yakima Chamberlin & Gertsch, 1958
* †Argenna fossilis Petrunkevitch, 1957

## Bibliografia

* Thorell, 1870: On European spiders. Nova Acta Regiae Societatis Scientarium Upsaliensis, 3.sail, 7. liburuki, 109-242 or.

## Erreferentziak

* ↑ Platnick, 2011: The world spider catalog (American Museum of Natural History).

## Ikus, gainera

* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): Index to Organism Names.
* (Ingelesez): Nomenclator Zoologicus
* Datuak: Q2860919
* Multimedia: Argenna / Q2860919
* Espezieak: Argenna
# Argennina

Argennina Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Argenninaren generoaren espezie bakarra da. AEBko Texasko Hidalgo konderrian aurkitzen da. Emeak 5 mm. izan ditzake.

## Bibliografia

* Gertsch & Mulaik, 1936: "Diagnoses of new southern Spiders". American Museum novitates, 851 zk., 1-21 or. (Testu osoa).

## Erreferentziak

* ↑ Platnick, 2011: The world spider catalog 12.0 (American Museum of Natural History).

## Ikus, gainera

* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): Index to Organism Names.
* (Ingelesez): Nomenclator Zoologicus
* Datuak: Q18094088
* Espezieak: Argennina
# Azmidiske

Azmidiske edo Asmidiske (ξ Puppis / ξ Pup / 7 Puppis) Puppis konstelazioko zazpigarren izarrik dizdiratsuena da, +3,34ko itxurazko magnitudearekin. Ez da gertu duen antzerako izeneko Aspidiskerekin nahastu behar.
Azmidiske, izar supererraldoi hori bat da, G6Ia mota espektralekoa eta 4990º kelvineko azaleko tenperatura duena. Lurretik 1300 argi urteko distantziara dago. -4,74ko magnitude absolutuarekin, bere diametroa, gure eguzkiaren halako 120 da (0,57 unitate astronomiko), eta bere masa, gure eguzkiaren masaren halako 8 eta 10 bitartean da. Bere izar eboluzioaren barnean, litekeena da hazten eta hozten egotea supererraldoi gorri bihurtzeko, edo, aldiz, supererraldoi gorri fasetik pasa ondoren, uzkurtzen eta berotzen egon daiteke. Ez da zehatz ezagutzen etapa batean ala bestean dagoen. Bere metal edukia hidrogenoarekiko, oso altua da, gure eguzkian baino %60 handiagoa.
Badago Azmidiskek gertuko izar lagun bat duenaren ebidentziaren bat, soilik 2 unitate astronomikoko distantziara, urte beteko orbita periodoarekin. Askoz urrunago, 5 segundo sexagesimaletara, 13 magnitudeko eguzkiaren antzeko izar bat dago, gutxienez 2.000 unitate astronomikoko distantziara orbitatzen duena eta bira oso bat ematen, 26.000 urte ematen dituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1077129
# Aznar eraikina

Aznar eraikina Bilbon dagoen eraikin bat da.

## Kokalekua

Venezuela plazaren 2. zenbakian dago, Abando auzoan, Abiazio eta merkataritza eraikina, Ibaizabal eta Udaletxeko zubiaren alboan, eta ibaiaren bestaldean Bilboko udaletxea aurrez-aurre duela.
* Ikuspegi orokorra.
* Miniaturazko itsasontziaren irudia.

## Historia

1948an eraikin hau egin zuten Aznar ontzigile familiak beren enpresaren negozioen egoitza izan zedin. Manuel Ignacio Galindez arkitektoak diseinatu eta proiektua gauzatzeaz arduratu zen.

## Eraikina

Itsasontzi itxura du, baina batzuek “Bilboko xafla” esaten diote, New York hirian ezizen bera duen Flatiron eraikinari erreferentzia eginez.
Gaur egun, bertan udal egoitzak daude.

## Ikus gainera

* Flatiron eraikina, New York

## Erreferentziak

* ↑ Aznar eraikina. Bilboko Turismo Bulegoaren webgunea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23679188
* Multimedia: Naviera Aznar / Q23679188
# Azobentzeno

Azobentzenoa konposatu azoiko aromatikoen artean sinpleena da. Azo zubi baten bidez (–N = N–) lotutako bi fenilo taldek osatzen dute. Koloratzaile azoiko asko sintentizatzeko lehengaia da.

## Historia

1834an E. Mitscherlich-ek zeraren berri ematen du nola lortu duen konposatu gorri bat nitrobentzenoa potasio hidroxidozko disoluzio batez tratatzean. Azobentzeno izena eman zion. Denbora luzez argirik ez zen egon konposatuaren formulari buruz. Mitscherlich-ek berak C$_{12}$H$_5$N proposatu zuen formula molekular moduan. Beste autore batzuek lurrinaren dentsitatea neurtuta C$_{24}$H$_{10}$N$_2$ proposatu zuten. Alabaina 1860 arte ez zen auzia argitu August Kekule-k egitura zuzena proposatu arte.

## Isomeria

1937ab S. Hartley ohartu zen azobentzenoa argitan jartzean horitu egiten zela. Kromatografiaz separatzea lortu zuen kolore horiko isomeroa kolore gorriko originaletik. 1939an X izpien bidez bi isomeroen egitura zehaztu zen. Bi isomeroek, cis eta trans, kolore, disolbagarritasun eta jokaera kromatografiko diferentea dute. Bestalde, trans isomeroa, kolore gorrikoa, egonkorragoa da.

## Sintesia

Azobentzenoa hainbat manera presta daiteke:
* A bidea. Nitrobentzenoa litio eta aluminiozko amalgama batez edo sodioz erreduzituz.
* B bidea. Hidrazobentzenoaren oxidazioa sodio hipobromitoz.
* C bidea. Nitrosobentzenoaren eta anilinaren kondentsazioaz azido azetikotan.

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-20).
* ↑ «Azobenzene» www.chemeurope.com (Noiz kontsultatua: 2021-03-20).
* ↑ (Ingelesez) Demselben. (1834). «Ueber das Stickstoffbenzid» Annalen der Pharmacie 12 (2-3): 311–314. doi:10.1002/jlac.18340120282. ISSN 1099-0690. (Noiz kontsultatua: 2021-03-20).
* ↑ (Ingelesez) Harada, J.; Ogawa, K.; Tomoda, S.. (1997-08-01). «Molecular Motion and Conformational Interconversion of Azobenzenes in Crystals as Studied by X-ray Diffraction» Acta Crystallographica Section B: Structural Science 53 (4): 662–672. doi:10.1107/S0108768197002772. ISSN 0108-7681. (Noiz kontsultatua: 2021-03-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8884513
* Multimedia: Azobenzene / Q8884513
# Aznar Antso

Aznar Antso (frantsesez: Aznard Sanche, okzitanieraz: Aznar Sans, gaztelaniaz: Aznar Sancho) (?-836) Baskoniako dukea (820-836) izan zen.

## Biografia

Antso I.a Lope Gaskoniakoaren balizko semea, batzuetan adituek Aznar I.a Galindez Aragoiko kondearekin nahasi egin dute.
820an Lope III.a Zentulo Gaskoiniakoak karolingiarren aginpidearen aurka matxinatu eta Pepin I.a Akitaniakoak Berengario Tolosakoa eta Gerin Auverniakoak zuzendutako armada bidali zuen eskualdera. Hauek Lope menderatu ondoren bertoko kondea zen Aznar hautatu zuten ordezko. Hala ere, Aragoiko konderria eta Iruñeko erresuma karolingiarren kontrolpetik at geratu ziren eta mendebaldeko Baskonian matxinadak aurrera jarraitu zuen.
824an, Vita Hludowiciak esana, Aznar eta Eblo kondeek (Eblus atque Asenarius committees) armada bat zuzendu zuten Iruñea kontrolatzeko. Einharden Annales regni Francorumen esanetan, biek (Aeblus et Asinarius committees) aberastasunez beterik joan ziren. Hala ere "bigarren Orreagako guduan" euskaldunek mendean hartu zituzten, Iruñeko erresuma burjabetasuna mantendu eta konde biak atxilotuak izan ziren. Aznar, harrapatzaileen senidea (consanguineus) izanik, aske utzi zuten
Azeari Septimanian Berengarioren oinordekoa zen Bernardo Septimaniakoarekin ika-mika ibili zen. 828an berriro hasi zen matxinada Baskonian. 836an, Aznar hil zuten (heriotza latza, gainera) 824an joan zenean hasitako Gaskoiniako matxinada zapaltzen. Bere anaia zen Antso hautatu zuten ordezko, Pepin I.a Akitaniakoak eragozpenak izan arren.
Zuhaitz genealogikoa :
Lope II.a Gaskoiniakoa
Antso I.a Lope Gaskoiniakoa
Numabela Kantabriakoa
Aznar Antso
Azeari Garindoitz I.a
Ailona Azearitz :

## Erreferentziak

* ↑ Vasconia Citerioren kondea titulua izanik.
* ↑ Foundation for Medieval Genealogy: Gascony.
* ↑ Collins, Roger. (1990). The Basques. Londres: Blackwell Publishing.
* ↑ Zurita, Jerónimo. (1967). Anales de la Corona de Aragón I. Valentzia: Antonio Ubieto Arteta eta Desamparados Pérez Soler.
* ↑ Higounet, Charles. (1963). Bordeaux pendant le haut moyen age. Bordele.
* 1 2 Lewis, Archibald R.. (1965). The Development of Southern French and Catalan Society, 718–1050. Austin: University of Texas Press, 44 or..
* ↑ Codera y Zaidin, F. "Expedición a Pamplona de los condes francos Elbo y Aznar." Colección de estudios Árabes, VII, 185–198.
* 1 2 Higounet, Charles. "Les Aznars, un tentatif groupement des comtés gascons et pyrénéens au IXe siècle." Annales du Midi, LXI (1949), 34. orr.
* ↑ Astronomus. Vita Hludovici imperatoris, G. Pertz, ch. 2, Monumenta Germaniae Historica Scriptores, II, 608.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2280150
# Aznar Santxitz Larraungoa

Aznar Santxitz Larraungoa —latinez: Asenari Sanzones de Larron— iruindar noblea izan zen. Gartzia Enekoitz aitona eta Antso Gartzeitz aita izan zituen. Larraungo jauna izan zitekeen.
880. urtean Abd Allah I.a Kordobakoak arbuiatu berria zuen Oneka Ortitz, Orti I.a Gartzeitzen alaba eta bere lehengusina, ezkondu zuen eta hiru seme-alaba izan zituzten:
* Antso Aznaritz
* Tota Aznaritz, Antso I.a Gartzeitz ezkondu zuena, eta
* Antsa Aznaritz, Ximeno Gartzeitz ezkondu zuena.
Zuhaitz genealogikoa :
Urraka Iruñekoa
Beraskita Santxitz
Tota Iruñekoa
Gartzia II.a Santxitz
Antsa Santxitz
Oneka Santxitz
Gartzia Enekoitz
Antso Gartzeitz
Aznar Santxitz Larraungoa
Munia Semenoitz
Sancho Jiménez
Antsa Aznaritz
Dadildis Jiménez
García Jiménez :

## Erreferentziak

* ↑ Rodako kodexa.
* Datuak: Q2875189
# Aznar etxea (Artziniega)

Aznar etxea Arabako Artziniega herriko XVII. mendeko eraikina da. Barroko estiloaz eraika, 1999tik euskal ondare nabaria gisa babestuta dago Artziniegako Hirigune Historikoaren barruan. Fatxadan deigarriak dira armarria eta balkoi-galeria.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/y22-bopv/eu/bopv2/datos/1999/06/9902719a.pdf

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65934688
# Azobisisobutironitrilo

Azobisisobutironitriloa (AIBN) edo 2,2′-Azobis(2-metilpropionitrilo)a [(CH$_3$)$_2$C(CN)]$_2$N$_2$ formulako konposatu organikoa da. Alkoholetan eta disolbatzaile organiko ohikoetan disolbatzen den hauts zuria da. Apar-sortzaile edo hasarazle moduan baliatzen da polimeroen sintesian.

## Erreakzioak

AIBNaren erreakziorik tipikoena deskonposatzea da zeinetan nitrogeno gasa libratzen den eta bi 2-zianoprop-2-il erradikal sortzen diren.
Erradikal horiek, maiz, hasarazle gisa baliatzen dira polimerizazio-prozesuetan. 40 °C-tik gorako tenperaturetan gertatzen da, baina normalean 66-72 °C bitartean egiten dira.
Polimerizazio-erreakzioetatik landara alkenoak halogenatzeko ere baliatzen da. Erreakzioaren lehen urratsean AIBN deskonposatu egiten da bi 2-zianoprop-2-il erradikal sortuaz. Hauek hidrogeno bromuroaren hidrogenoa erauzten dute bromuro erradikala formatuaz. Segidan bromuro erradikala alkenoari eransten zaio. Prozesuak anti-Markovnikov erregioselektibitatea du.

## Erreferentziak

* ↑ https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/2_2_-Azobis_2-methylpropionitrile#section=Melting-Point.
* ↑ 2,2′-Azobis(2-methylpropionitrile). https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/441090?lang=es&region=ES.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q423679
* Multimedia: AIBN / Q423679
# Aznalcázar

Aznalcázar Sevillako udalerria da, Aljarafe eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 4.064 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q926144
* Multimedia: Aznalcázar / Q926144
# Aznalcóllar

Aznalcóllar Sevillako udalerria da, Sierra Norte de Sevilla eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 6.185 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1601679
* Multimedia: Aznalcóllar / Q1601679
# Aznar

Aznar euskal deitura da. Jatorriz, Euskal Herriko Nafarroako izen zaharra da. Hala ere, Euskal Herri mendebaldera eta mundu osora hedatu zen, eta hainbat lekutako lagunek deitura hori dute. Bere jatorrizko euskal formak, "Azenari"k, beste aldaera bat erakusten XII. mendetik aurrera: Azeari. Segur aski 'azeri' esanahikoa (ikus Koldo Mitxelena, Apellidos vascos).

## Pertsonak

* Tota Aznar edo Tota Iruñekoa (876-958), Iruñeko erregina ezkontidea.
* Eduardo Aznar de la Sota (1803-1902), euskal enpresaburu eta politikaria.
* Manuel Aznar (1894-1975), euskal jatorriko kazetari, politikari eta diplomatiko espainiarra.
* Santiago Aznar (1903-1979), euskal herritar politikari sozialista.
* Manuel Aznar Acedo (1916-2001), bizkaitar kazetaria.
* Eduardo Aznar Coste (1920-?), euskal kirolari eta enpresaburua.
* Manuel Aznar Soler (1951-), Bartzelonako Unibertsitate Autonomoaren Espainiar Literatura Garaikidearen katedraduna.
* José María Aznar (1953-), Espainiako presidentea (1996-2004).

## Beste batzuk

* Aznar eraikina, Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikina.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q793967