# Besoko trizeps

    Artikulu hau besokoaren muskuluari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «trizeps».
Giza anatomian, besoko trizeps, arruntean trizeps izendatua, besaurrean dagoen muskulua da. Hiru alde ditu: barnekoa, kanpokoa eta luzea.
Txertaguneak sorbalda hezurra eta besahezurra goitik, eta, behetik, ukondoko olekranon izeneko zaina dira. Besoa altxatzea da haren eginkizun nagusia.

## Egitura

Buru luzea omoplatoaren tuberkulu infraglenoidaletik sortzen da. Urrunetik muskulu biribil txikira hedatzen da, eta, ondoren, muskulu biribil handira.
Buru mediala besahezurrean sortzen da bitartegabe, nerbio erradialaren artekaren azpitik, besahezurraren bizkarraldetik, muskuluarteko trenkada medialetik, eta bere zati distala ere alboko muskuluarteko trenkadatik sortzen da. Buru mediala, batez ere alboko eta buru luzeek estaltzen dute, eta, distalki, besahezurraren gainean bakarrik ikusten da.
Alboko burua besahezurraren gainazal dortsaletik sortzen da, alboko eta proximala nerbio erradialaren artekaraino, muskulu biribil handienetik muskuluarteko trenkada medial eskualderaino.
Hiru faszikuluetako bakoitzak bere motoneurona azpinukleoa du bizkarrezur-muineko motor-zutabean. Buru mediala osatzen dute nagusiki: I. motako zuntz txikiek eta unitate motorrek; II.b motako zuntz handien eta unitate motorren alboko buruak, eta zuntz motorren eta unitate motorren nahaste baten buru luzeak. Faszikulu bakoitza funtzio funtzionalak dituen muskulu independentetzat har daitekeela iradoki da.
Zuntzak tendoi bakar batera biltzen dira kubituaren olekranon prozesuan sartzeko (nahiz eta ikerketa batzuek tendoi bat baino gehiago egon daitekeela adierazten duten), eta ukondoaren kapsularen atzeko trenkadara, non poltsak (kuxin zakuak) aurkitu ohi diren. Tendoi arruntaren zatiak besaurrearen fasziara irradiatzen dira, eta ia ankoneo muskulua estali dezakete.

### Inerbazioa

Klasikoki, besoko trizepsaren hiru buruak nerbio erradialak jota daudela uste da. Hala ere, ikerketa berriagoek ikusi dute banakoen % 14tan besoko trizepsaren buru luzea galtzarbeko nerbioak inerbitzen duela, eta % 3tan inerbazio bikoitza jasotzen duela nerbio erradialak zein galtzarbekoak.

### Aldakuntza

Tendoi-arku bat izaten da maiz buru luzearen eta dortsal zabal tendoiaren jatorria. Kasu bakanetan, buru luzea omoplatoaren alboko ertzetik eta sorbaldako artikulazioaren guruinatik letorke.

## Funtzioa

Trizepsa ukondoaren artikulazio-muskulu hedatzaile bat da, eta bizeps eta besoko muskuluen antagonista bat. Ukondoaren artikulazioa ere konpon dezake besaurrea eta eskua mugimendu finetarako erabiltzen direnean, adibidez, idaztean. Iradoki izan da buruko faszikulu luzea erabiltzen dela indar iraunkorra sortzea eskatzen denean edo sorbaldaren eta ukondoaren edo bien kontrol sinergikoa behar denean. Albo-burua noizbehinka intentsitate handiko indarra behar duten mugimenduetarako erabiltzen da.
Sorburua omoplatoan duela, buru luzeak sorbaldako artikulazioan ere eragiten du, eta besoaren atzeranzkoan eta adukzioan ere parte hartzen du. Besahezurrearen goiko aldeko sorbalda-artikulazioa egonkortzen laguntzen du.

## Prestakuntza

Trizepsa mugimendu estatiko edo ukondoen luzapen mugimendu konposatuen bidez landu daiteke, eta estatikoki uzkur daiteke besoa erresistentziaren aurka zuzen mantentzeko.
Mugimendu estatikoek barne biltzen dute: kableekin egindako tolesturak, etzandako trizeps luzapenak eta besoen luzapenak atzealdean daudela. Ukondoen luzapen konposatuaren adibideen artean, sakatu mugimenduak daude, hala nola petik gorakoak, aulki-sakakada, hurbileko aulki-sakakada (horizontalki, helduleku aulki-sakakada), sorbalda garatua eta jauziak. Helduleku hurbilago batek helduleku zabalagoko mugimenduak baino gehiago bideratzen ditu trizepsak.
Trizepsaren muskuluaren hausturak arraroak dira, eta normalean esteroide anabolikoen erabiltzaileengan bakarrik gertatzen dira.

## Garrantzi klinikoa

Trizeps erreflexua, trizepsa kolpatuz sortutakoa, besoko nerbioen funtzioa probatzeko erabiltzen da. Honek bizkarrezurreko C6 eta C7 nerbioak probatzen ditu, batez ere C7.

## Historia
### Etimologia

Batzuetan, hiru buruko muskulu deitzen zaio (latinez, literalki hiru buru, tri - hiru eta ceps, caput - buru), hiru muskulu-sorta daudelako (bakoitza jatorri ezberdinekoa) eta ukondoan elkartzen direlako. Antzeko izena duen muskulu bat, izterreko trizeps, hankaren beheko aldean dagoen arren, besoko trizepsi, normalean, trizeps deitzen zaio.

## Animaliak

Ugaztun askok, hala nola txakurrak, behiak eta txerriak, laugarren buru bat dute, buru osagarria. Alboko eta erdialdeko buruen artean dago. Gizakietan, ankoneo muskuluari, batzuetan, 'besoko trizepsaren laugarren burua' deitzen zaio.

## Irudi gehigarriak

* Animation.Animazioa. Itxi. Long head. Lateral head. Medial head.
* Irudi finkoa. Aurreko ikuspegia.
* Omoplatoaren dortsaleko muskuluak, eta besoko trizepsa.
* Bizeps eta trizepsen mugimendua besoa flexionatzen ari denean,

## Erreferentziak

* ↑ Lippert, Lynn S.. (2006). Clinical kinesiology and anatomy. (4. argitaraldia) Philadelphia: F. A. Davis Company, 126–7 or. ISBN 978-0-8036-1243-3..
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* 1 2 3 4 5 6 Platzer, Werner, ed. (2004). Color atlas and textbook of human anatomy. 1: Locomotor system / by Werner Platzer. (5. ed., rev. and enlarged. argitaraldia) Thieme ISBN 978-3-13-533305-2. (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).
* 1 2 3 (Ingelesez) Lucas-Osma, Ana M.; Collazos-Castro, Jorge E.. (2009-09-20). «Compartmentalization in the triceps brachii motoneuron nucleus and its relation to muscle architecture» The Journal of Comparative Neurology 516 (3): 226–239. doi:10.1002/cne.22123. (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).
* ↑ (Ingelesez) Skeletal muscle. 2023-08-25 (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).
* 1 2 (Ingelesez) Madsen, Michael; Marx, Robert G.; Millett, Peter J.; Rodeo, Scott A.; Sperling, John W.; Warren, Russell F.. (2006-11). «Surgical Anatomy of the Triceps Brachii Tendon: Anatomical Study and Clinical Correlation» The American Journal of Sports Medicine 34 (11): 1839–1843. doi:10.1177/0363546506288752. ISSN 0363-5465. (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).
* ↑ (Ingelesez) Bekler, Halil; Wolfe, Valerie M.; Rosenwasser, Melvin P.. (2009-01). «A Cadaveric Study of Ulnar Nerve Innervation of the Medial Head of Triceps Brachii» Clinical Orthopaedics and Related Research® 467 (1): 235. doi:10.1007/s11999-008-0535-6. ISSN 0009-921X. PMID 18850256. PMC PMC2600974. (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).
* ↑ (Ingelesez) Wade, Michael D.; McDowell, Arthur R.; Ziermann, Janine M.. (2018-03). «Innervation of the Long Head of the Triceps Brachii in Humans—A Fresh Look» The Anatomical Record 301 (3): 473–483. doi:10.1002/ar.23741. ISSN 1932-8486. (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).
* ↑ (Ingelesez) Erhardt, Alexandra J.; Futterman, Bennett. (2017-01). «Variations in the Innervation of the Long Head of the Triceps Brachii: A Cadaveric Investigation» Clinical Orthopaedics and Related Research® 475 (1): 247. doi:10.1007/s11999-016-5146-z. ISSN 0009-921X. PMID 27830483. PMC PMC5174069. (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).
* ↑ Keener, Jay D.; Sethi, Paul M.. (2015-11-01). «Distal Triceps Tendon Injuries» Hand Clinics 31 (4): 641–650. doi:10.1016/j.hcl.2015.06.010. ISSN 0749-0712. (Noiz kontsultatua: 2023-10-02).
* ↑ "The Precise Neurological Exam: Deep Tendon Reflexes". New York University School of Medicine.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83379
* Multimedia: Triceps brachii muscles / Q83379