# Elena Martínez de Madina Salazar

Elena Martínez de Madina Salazar (Gasteiz, 1962ko irailaren 6a) arabar euskal filologoa eta ikertzailea da, toponimoak aztertzen espezializatua. Emakumeen egoerari buruzko dibulgazioan ere jarduten du. Euskaltzaindiko kidea da.

## Ibilbidea

Martínez de Madina Euskal Filologian lizentziaduna da Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU-UPV). Urte luzez Arabako toponimia ikertzen aritu da. Ikerketan ez ezik, gai zenbaiten dibulgazioan ere badabil lanean. 2013ko otsailaren 22an euskaltzain urgazle izendatua izan zen.
Hogei urte baino gehiago daramatza Onomasticon Vasconiae, Euskal Herriko onomastika izeneko lanean. Euskal Herriko herri-izenak, kontzejuak, auzoak, kaleak, industrialdeak, ibaiak, etxeak... ikertzen eta forma egokia ezartzen du lan horretan. Elena Martínez de Madinak Gasteizko toponimia eta 63 udal-erakunde jurisdikzionalen izenak kendu nahi ditu. Berak dioenez:
   "Ahaztutako izenei hautsa kentzen diet, batzuetan gaur egungoen azpian ezkutatuta baitaude".
Martínez de Madinak toponimoen corpusa du, XV. mendearen amaieratik Euskaltzaindiaren XX. mendera arte. Euskaltzaindiaren lana paperean editatzen hasi zen eta gero CD formatuan argitaratzen du, Gasteizko Udalaren laguntzarekin.
Euskaltzaindiko kidea da, eta onomastika-batzordean izan da 2013tik. 1996tik Gasteizko Toponimia egitasmoaren Batzordean ari da eta 2001etik Onomastika Batzordean.
Toponimoak direla eta, zera dio Martínez de Madinak:
   Toponimoaren ‘bizialdian’, nolabait esateko, honako hauexek gerta daitezke: toponimoaren desagerpena, toponimoaren iraupena, toponimoaren itzulpena edo toponimoaren desitxuratzea. Egun, oraindik ere, gure leku-izen asko euskal izenak dira, baina sarritan bestelako itxura dute, zenbait arrazoirengatik, batez ere euskararen galeragatik. Adibidez, Gometxako herritarrek Jeniturri toponimoa ezagutzen eta erabiltzen dute, besteak beste, eta leku horretan iturria dagoela ziurtatzen dute. Zer arraio da Jeniturri hori? Ba, lekuko historikoak ikertu ondoren, eta horretarako metodologia zientifikoari jarraitu behar zaio, jakina, baiezta dezakegu XVI. mendean izen hori Axariturri ‘fuente del raposo o raposos’ zela. Hortaz, gaurko Jeniturri zer da? Erdal ala euskal izena? Batek daki! Baina XVIII. mendera arte euskal toponimoa zen. Hortik aurrera, badirudi euskal izen hori gaztelaniara egokitu zela.
Vitoria- Gasteiz izenaren jatorriari buruz hurrengo hau dio Elenak:
   Bi izen dira, ezberdinak. 1181. urtean Nafarroako Antso VI.ak (Nova) Victoria fundatu zuen Gasteiz herrixka zegoen lekuan edo inguruan. Honelaxe dio foruak: “… Victoria quae antea vocabatur Gasteiz”. Gogora dezagun XI. mendean, Malizhaeza merindadean, Gastehiz herria jaso zela. Hortaz, argi dago, ez da hala? Gasteiz euskaraz, Vitoria gaztelaniaz, mikrotoponimian Bitoria erabilia izan dela jakinda ere, hortxe baitugu Bitoriabidea ‘camino de Vitoria’ toponimoa … Halere, 1979. urtean izen biak biltzea erabaki zen, eta Vitoria-Gasteiz izen ofizialtzat hartu zen.
Aldizkari espezializatuetan argitaratzen du, esate baterako, Toponimia historikoaren ikerketari buruzko arazo metodologikoak: datu-basearen eredua edo Zenbait arazo Oihenarten toponimoak transmititzeko: hizkuntza- eta literatura-koadernoak. Hitzaldiak ematen ditu toponimoen historiaren ikerkuntzan metodologiari buruz, eta El Correo Vasco egunkarian iritzi artikuluak idazten ditu.

## Lanak eta artikuluak

* Los viajeros en Vitoria.
* Toponimia histórica de Vitoria
* Algunos problemas en la transmisión de topónimos.
* La toponimia de Álava : testigo de nuestras lenguas, 2015.
* La toponimia en las estribaciones de los Montes de Vitoria : refeljo de unión entre Treviño y la Llanada, 2012.
* Toponimia de Vitoria I. Gasteizko toponimia I. Ciudad/Hiria.
* Toponimia de Vitoria III. Gasteizko toponimia III: Ubarrundia de Vitoria.
* Toponimia de Vitoria IV-Gasteizko toponimia IV : Langraiz (2013).
* Toponimia de Vitoria V-Gasteizko Toponimia. Arratzua I
* Toponimia de Vitoria VI-Gasteizko toponimia: Arratzua II.

## Aintzatespenak

* 2023ko Urrezko Zeledon sariduna. Elena Martinez de Madina Salazar. Euskal filologian lizentziatutako gasteiztar honek Gasteizko toponimia ikertu eta berreskuratzen egin du lan. 17 hautagaien artean aho batez hautatu zuten bera epaimahaikideek. Lehen aldia emakume bat saria jasotzen beste inorekin partekatu gabe. Saria ofizialk 2024koi irailaren 10ean emango diote.

## Erreferentziak

* 1 2 irudia, Komunikazioa eta. «Martínez de Madina Salazar, Elena» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-25).
* ↑ Kortabarria, Amaia Ramirez de Okariz. ««Araban, gure toponimia da euskararen lekukorik onena»» Berria (Noiz kontsultatua: 2019-11-23).
* ↑ Euskaltzaindia. Euskaltzain urgazleak: Elena Martínez de Madina Salazar. (Noiz kontsultatua: 2018ko martxoaren 24a).
* ↑ «Martínez de Madina Salazar, Elena» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-11).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Elena Martínez de Madina: «Quito el polvo a los nombres olvidados de Vitoria»» El Correo 2018-01-14 (Noiz kontsultatua: 2022-07-25).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Euskaltzaindia presenta un nuevo volumen de la toponimia histórica de Vitoria-Gasteiz» La Vanguardia 2018-03-22 (Noiz kontsultatua: 2022-07-25).
* ↑ Press, Europa. (2018-03-22). «Euskaltzaindia presenta un nuevo volumen de la toponimia histórica de Vitoria-Gasteiz» www.europapress.es (Noiz kontsultatua: 2022-07-25).
* 1 2 3 «Elena Martinez de Madina: "Toponimia gure hizkuntza ikertzeko iturri nagusia da” - Araba» Alea.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-25).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Un nuevo libro recoge más de 2.000 topónimos de Vitoria en euskera» El Diario Vasco 2013-11-17 (Noiz kontsultatua: 2022-07-25).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Elena Martínez de Madina Salazar» Dialnet (Noiz kontsultatua: 2022-07-25).
* ↑ «Elena Martínez de Madina | El Correo» www.elcorreo.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-25).
* ↑ «Elena Martinez de Madina Salazar filologoak jasoko du Urrezko Zeledon Saria - Gasteiz» Alea.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-18).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa: Toponimia aberastasun ikaragarria dugu Araban eta zer gutxi errespetatzen den Argia, 2023.07.02
* Datuak: Q58096983