OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hizkuntza-erregistro lagunarteko

Hizkuntza-erregistro lagunartekoa edo kolokiala eremu ez-formalean, lagunarteko erabileran erabiltzen den hizkuntza-erregistroa da.
Lagunarteko hizkuntza edo lagunarteko hizkera', eguneroko bizimoduan, egoera informaletan erabiltzen den hizkera da, ebakeraz, hitzen hautapenaz edo joskeraz gehiegi arduratu gabe. Lagunarteko hizkera adiskideekin, lankideekin eta ahaideekin erabiltzen dute, normalean, jatorrizko hiztun ikasiek.
Hizkuntza irakasleek, idazleek, gidoilariek, itzultzaileek eta sorkuntzaren arloko gainerako hizkuntza-erabiltzaileek oso kontuan hartu behar dute hizkuntza-erregistroaren egokitasuna. Esate baterako, itzultzaile batek ezin du erregistro berbera erabili bi kardinal metafisika kontuez latinez eztabaidan bere hizkuntzara ekartzen baditu edo bi rapero jatorrizko soziolektoan elkarri zirika itzultzen baditu. Batzuek, kardinalek, hizkuntza-erregistro formala erabiliko dute, besteek, raperoek, kolokiala.
Hizkuntza kolokialak ezaugarri bereziak ditu, ahoskeratik hasi eta hitzen hautaketaraino. Hitz arrunt askok badituzte sinonimo neutro, kultu eta kolokialak.
Euskarak, gainera, ematen ditu aditzak jokatzeko hainbat aukera eta, esate baterako, goiko adibideko elkarrizketa, hika, zuka edo berorika itzul daiteke. Alokutiboa erabil daiteke edo eztabada.

## Erreferentziak

* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2019-01-21).
* ↑ «Ahotsak ikasgelan» ikasgelan.ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2019-01-21).
* ↑ Emebi, Uxue. (2021-03-15). «Euskara kolokialaren eskuliburua» Uxue Emebi (Noiz kontsultatua: 2021-03-16).
* ↑ Larrinaga Larrazabal, Asier. (2020). Euskara kolokialaren eskuliburua. Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 978-84-8438-761-9. PMC 1226166388. (Noiz kontsultatua: 2021-03-16).
* ↑ Euskalterm: [Soziolinguistika Hiztegia] [2009]
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q901711
# Hizkuntz oztopo

Hizkuntz oztopoa, hizkuntza berdina mintzatzen ez duten gizakiek elkarren artean komunikatzeko dituzten oztopo edo zailtasunak izendatzeko erabiltzen den izendapena da. Beste zenbait testuinguruetan ere erabiltzen da.

## Ikus gainera

* Eleaniztasun
* Lehen hizkuntza
* Hizkuntz laguntzaile

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2588869
# Hizkuntza-erregistro formal

Hizkuntza-erregistro formala edo jasoa eremu formaletako erabileran erabiltzen den hizkuntza-erregistroa da.
Hizkuntza irakasleek, idazleek, gidoilariek, itzultzaileek eta sorkuntzaren arloko gainerako hizkuntza-erabiltzaileek oso kontuan hartu behar dute hizkuntza-erregistroaren egokitasuna. Esate baterako, itzultzaile batek ezin du erregistro berbera erabili bi kardinal metafisika kontuez latinez eztabaidan bere hizkuntzara ekartzen baditu edo bi rapero jatorrizko soziolektoan elkarri zirika itzultzen baditu. Batzuek, kardinalek, hizkuntza-erregistro formala erabiliko dute, besteek, raperoek, kolokiala.
Hizkuntza formalak ezaugarri bereziak ditu, ahoskeratik hasi eta hitzen hautaketaraino. Hitz arrunt askok badituzte sinonimo neutro, kultu eta kolokialak.
Euskarak, gainera, ematen ditu aditzak jokatzeko hainbat aukera eta, esate baterako, goiko adibideko elkarrizketa, hika, zuka edo berorika itzul daiteke. Alokutiboa erabil daiteke edo eztabada.
# Hizkuntza-adstratu

Hizkuntza-adstratu edo Parastratu kontzeptuak lurralde berean bi hizkuntza elkarrekin bizi izan ondoren, gertu dauden lurralde desberdinetan erabiltzen direnean, bien arteko eraginen fenomenoa izendatzen du. Elka-bizitze hori bolada baten ondoren hizkuntza horietako baten desagerpena gertatzen bada, orduan hizkuntza-substratu fenomenoa ematen da; adstratuarena emateko biek bizirik jarraitu behar dute.

## Euskararen adibidea

Euskarak, adibidez, latinaren eragina ondoan ezagutu zuen eta, ondorioz, adstratu fenomeno horren ondorioz, latinaren elementu asko jaso zituen, batez ere lexikoan baina baita ere morfologian eta sintaxian.

## Erreferentziak

* ↑ Barquín, Amelia. (2000). [www.ueu.eus/download/artikulua/uztaro35_3.pdf «Latinetik hizkuntza erromanikoetara: euskararen hurbileko erromantzeak»] Uztaro (35).

## Ikus, gainera

* Hizkuntza-substratu
* Hizkuntza-superestratu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q939483
# Ihesen Legea

Ihesen Legea atxilotuen exekuzio estrajudiziala eta legez kanpokoa zen. Atxilotua ihes egitera zihoala argudiatuta, tiroz hiltzen zuen poliziak. Frankismoaren garaian askotan erabilia izan zen baina baita Mexikon eta Alemania nazian adibidez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9022077
# Iheslarien esparru

Iheslarien esparrua (edo errefuxiatuen kanpamendua) iheslariak hartzeko aldi baterako egonlekua da. Kanpamendu bakarrean, ehunka milaka pertsona bizi daitezke. Nazio Batuek edo gobernuz kanpoko erakundeek, hala nola, Gurutze Gorria bezalako nazioarte mailako erakundeek eraiki eta kudeatzen dituzte.
Errefuxiatuen kanpamenduak oro har inprobisatu egiten dira eta oinarrizko giza beharrak aldi laburrean asebetetzeko diseinatuta daude. Zenbait eiheslarien esparru zikinak eta antihigienikoak dira. Iheslariak ezin badira itzuli (sarritan, gerra zibil baten ondorioz), krisi humanitarioa gerta daiteke.
Zenbait iheslarien esparru iraunkor bilakatu dira, hala nola, Ain al-Hilweh, eta hamarkadetan iraun dute giza eskubideetarako oso ondorio garrantzitsuak izanez.

## Instalazioak

Iheslarien esparruko instalazioak honakoak izan daitezke:
* Ostatuak (oihal-etxolak)
* Higiene-instalazioak (garbiketa eta komunak)
* Mediku-hornidura
* Komunikazio-ekipoak (adibidez irratia)
* Bidelapurren aurkako babesa (adibidez, oztopoak, kontrol-postuak, bakearen aldeko tropak)

## Iraupena

Pertsonak gera daitezke kanpamendu hauetan elikagaiak, larrialdiko edariak eta osasun laguntzak jasotzen, etxera itzultzea segurua izan arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q622499
* Multimedia: Refugee camps / Q622499
# Ihespuntu

Ihespuntua, perspektiba marrazketako proiekzio plano bateko puntu bat da, honetan, hiru dimentsioko espazio batean elkarren artean paraleloak diren bi lerro zuzen edo gehiagok norantza jakin batean bat egiten dute. Infinitoan dagoen puntu bat da. Ezpazioan norantzak dauden bezainbeste ihespuntu daude.
Honen adibide intuitibo bat, burdinbide bateko bi errailek "bategin" beharko luketeen infinitoko puntua da.
* Datuak: Q163362
* Multimedia: Vanishing point / Q163362
# Ihesa

    Ez nahasi Esa udalerriarekin, erronkarieraz Ihesa deitua.
Ihesa (jatorrizko izenburua: The Getaway) Jim Thompson idazle estatubatuarrak idatzitako eleberri bat da. 1959an argitaratu zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Doc McCoy hamar urteko espetxealdia betetzen ari da. Carol bere emazteari esker, gizon boteretsu batek behin-behineko askatasuna lortzen dio, banku bat lapurtzearen baldintzarekin. Lapurretan bankari bat eta lapurretako bat hiltzen dira. Docek beste lapurra, Rudy Torrento, hiltzen saiatzen da eta, nahiz eta Docek kontrakoa uste izan, bizirik ateratzen da. Doc eta Carol Kaliforniarako ihesa hasten dira, Mexikora heltzeko. Ihesean oztopo asko gainditu beharko dituzte, polizia eta Rudy atzetik dabilzkielako.

## Pertsonaiak

* Carter 'Doc' McCoy: protagonista.
* Carol McCoy: Doc McCoyren emaztea.
* Rudy Torrento: lapurretako kidea. Docek bera hiltzeko saikera egiten du, baina bizirik ateratzen da, nahiz eta Dockek hilda dagoela uste izan.
* Frank Jackson: Rudyren laguntzailea lapurretan. Rudyk hiltzen du lapurreta egin eta berehala.
* Jack Beynon: gizon boteretsu eta ustela. Doc espetxera ateratzen du banku bat lapurtzearen baldintzarekin. Carolek hiltzen du euren artean maitasuna zegoela iradokitzeagatik.
* Harold Clinton: albaitaria. Docek bahitzen du, ihes egiteko. Bere emaztearen jarrera ikusita, bere burua hil egiten du.
* Fran Clinton: albaitarien emaztea. Bera ere bahitzen du Doc McCoyk. Docez maitemintzen da.
* Ma Santis: Doci eta Caroli laguntzen dien emakumea, ihes egiteko. Gaizkile baten alaba, gaizkile baten emaztea eta sei gaizkileren ama.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7736237
# Hizkuntza polisintetiko

Hizkuntza-tipologiari dagokionez, hizkuntza polisintetikoak maila goreneko hizkuntza eranskariak dira. Hau da, hitzak morfema ugariz osatuta dauden hizkuntzak dira. Hizkuntza sintetiko batek hitzeko morfema bat baino gehiago du, eta hori hizkuntza gehienetan gertatzen da, baina hizkuntza polisintetiko batek halako lotura morfologiko maila du, non normalean erabiltzen baita adierazteko, nolabait, eransketa gertatzen dela, aditzak eta izenak hitz berean elkartzea bezala. Gutxienez, subjektuaren eta zuzeneko osagarriaren zenbakia, pertsona eta substantibo-mota nolabait markatuta daude aditzean, eta horrek hitzen ordena oso askea izatea ahalbidetzen du.

## Adibideak

Amerindiar hizkuntza asko, eskimo-aleut hizkuntzak eta hainbat paleosiberiar hizkuntza hizkuntza polisintetikoen adibide dira. Hego Amerikan arawak hizkuntzak dira hizkuntza polisintetiko tipikoen adibide. Jarraian yanesheraren (AM, hegoaldeko arawak familiakoa) eta tarianaren (TA, iparraldeko arawak familiakoa) polisintesi maila altua erakutsiko dugu. Hizkuntza horietan "hitzak" eman daitezke, perpaus oso baten bidez itzultzen direnak:
    (1a) Ø-omaz-amy-eʔt-amp$^y$-es-y-es-n-eˑn-a
    3SG-ibaian.behera.joan-DISTR-EPENT-DAT-EPENT-PL-EPENT-?-PROG-ERREFL
    'Ibaian behera zihoazen kanoan, arratsaldeko azken orduan, bidean zehar geldituz.'
    [AM, Wise 1986:582]
    (1b) na-mat͡ʃi-ka-i-ya-kaka-tha-sina-bala
    3PL-txarra.izan-TEMP-KAUS1-KAUS2-HARTU-FRUSTAGARRI-IRAGANA.BEHINOLAKOA-LOK
    'Nonahiko baina alferrik bihurtu dira bata bestera'
    [TA, Wise 1986:582]

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2002]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48641
# Hizkuntza malgukari

Hizkuntza malgukariak, lehen hizkuntza flexiboak deituak, flexio morfologikoa duen hizkuntza sintetiko mota bat dira, morfemak fusionatzeko joera dutenak. Hau da, hizkuntza malgukarien ezaugarria da hitzen flexioaren bidez informazio asko sartzea, normalean hizkiak erantsiz. Hizkuntza flexiboen barruan, hizkuntza malgukariak hizkuntza eranskarietatik bereizten dira, flexiorako morfema gutxiago erabiltzen dituztelako, horiek urtzeko duten joeragatik. Horrela, morfema berak aldi berean hainbat morfema teorikoren papera betetzen du.
Tipologiaren arabera, hizkuntza-klaseen arteko aldeak ez dira absolutuak, mailakoak baizik. Horri dagokionez, adibidez, esan daiteke latin klasikoa gaztelania baino malguagoa zela, eta, aldi berean, ingelesa baino malguagoa.
Hizkuntza malgukarietan, hizki batek bi kategoria gramatikal edo gehiago islatzen ditu sinkretikoki. Adibidez, gaztelaniazko aditzetan, -mos bukaerak 1. pertsonaren forma bat dela eta plurala ere badela adierazten du; beraz, morfo bakar batek pertsonaren morfema eta zenbakiarena biltzen ditu. Latinez, -ōrum adjektiboen flexio-atzizkiak kasu genitiboa adierazten du, bai eta zenbaki plurala ere, bai eta genero lehentasunez maskulinoa edo neutroa ere (beraz, atzizki bakar batek aldi berean hiru kategoria islatzen ditu).
Flexiorik ez duten edo flexio gutxi izateko joera duten hizkuntzak hizkuntza isolatzaileak dira (batzuetan hizkuntza analitikoak ere esaten zaie). Bi hizkuntza mota horien arteko kontrastearen adibide on bat antzinako ingelesa da, flexiboa, eta gaur egungo ingelesa, askoz ere analitikoagoa.
Beste hizkuntza mota batzuk, ezaugarri morfosintaktikoen arabera, hizkuntza polisintetikoak dira, morfema askoko hitz luzeak osatzen dituztenak, eta, oro har, eransketa deritzona ahalbidetzen dutenak, hau da, hitzak beste hitz batzuen barruan sartzea esaldi bat osatzean; adibidez, aditz konjugatu batek bere barnean zuzeneko osagarria eramatea.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q318917
# Hizkuntza natural

Hizkuntza natural terminoa erabili ohi da bereziki giza hizkuntzaz mintzatzeko. Bere esanahia gizakiak sortutako hizkuntza formalei kontrajartzen zaio.
Hizkuntza naturala helburu komunikatibo bat duten jatorrizko hiztunek osatzen duten kulturari esker bilakatzen da. Adibidez, txinera, euskara, gaztelania eta ingelesa hizkuntza naturalak dira.

## Hizkuntza formalarekiko ezberdintasunak

Hizkuntza formalean ez bezala, non kate edo perpaus baten esanahia bere aspektu edo formaren menpe baino ez dagoen, hizkuntza naturaletan semantika edo esanahi espezifiko edo kontestualak parte hartzen dute perpausaren zuzentasun eta esanahian. Honek bere ikerketa zailtzen du.
Hizkuntzalaritza da hizkuntzak aztertzeaz arduratzen den arloa, zeina edozein komunikazio prozesu definitzen duen arau bilduma den.
Komunikazio arauak existitzen direnez, hizkuntza natural zehatz bat ere definitu daiteke, sortu eta erabili daitezkeen perpaus sorta gisa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm.

## Ikus, gainera

* Hizkuntza naturalaren prozesamendua
* Hizkuntza naturala sortzea

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) «Procesamiento del lenguaje natural»
* Datuak: Q33742
# Hizkuntza puniko

Hizkuntza punikoa edo kartagotar hizkuntza (𐤃𐤁𐤓𐤉𐤌 𐤊𐤍𐤏𐤍𐤉𐤌, dabarīm kanaʿnīm edo 𐤃‏𐤁‏𐤓‏𐤉‏𐤌‏ 𐤐‏𐤍‏𐤉‏𐤌‏, dabarīm pōnīm)iparraldeko Afrikan, hegoaldeko Iberiar penintsulan eta Mediterraneoko uharte batzuetan hitz egindako hizkuntza semitiko bat izan zen. Filologikoki, fenizieraren mendebaldeko aldaeretan sartzen da, feniziar kolonizazioaren ondorioz Mediterraneoan zehar zabaldu zena. Hala ere, batez ere k.a. V. mendetik aurrera berezko hizkuntzatzat hartzen dute.
Azkenik, neopuniera izena erabiltzen da, K.o. 146.ean Kartago Erromaren pean erori ondoren erabili zen dialektoa izendatzeko.

## Literatura

Hizkuntza punikoa aztertzeko iturriak, fenizieraren kasuan bezala, topaturiko idazkunetan oinarritzen dira, feniziar-puniko literatura gehiena galdu egin baita. Plautoren Poenulus idazlanak punikozko lerro batzuk ditu. Adituek lerro hauek biziki aztertu dituzte, izan ere, feniziar alfabetoarekin eginiko idazkunen kontrara, bokalak dauzkatelako.
Agustin Hiponakoa hizkuntza punikoa menderatzen zuen Antzinaroko azken idazle garrantzitsutzat hartu ohi da. Bere iruzkinen arabera, hizkuntza punikoa V. mendean oraindik bere eskualdean (Afrikako iparraldea) hitz egiten zuten, eta bere hiztunek oraindik ere bere buruari chanani ("kanaandar", hau da, "feniziar, kartagotar") esaten zioten.

## Fonologia

Hizkuntza punikoak 22 kontsonante ditu.
| Ortografia | Izena | Transliterazioa | Ahoskera |
| 𐤀 | ʾalp | ʾ | ʔ |
| 𐤁 | Bēt | b | b |
| 𐤂 | Gaml | g | g |
| 𐤃 | Dalt | d | d |
| 𐤄 | He | h | h |
| 𐤅 | Waw | w | w |
| 𐤆 | Zēn | z | z |
| 𐤇 | Ḥet | ḥ | ħ |
| 𐤈 | Ṭet | ṭ | tˤ |
| 𐤉 | Yod | y | j |
| 𐤊 | Kap | k | k |
| 𐤋 | Lamd | l | l |
| 𐤌 | Mēm | m | m |
| 𐤍 | Nūn | n | n |
| 𐤎 | Semk | s | s |
| 𐤏 | ʿēn | ʿ | ʕ |
| 𐤐 | Pi | p f | p f |
| 𐤑 | Tsade | ṣ | /sˤ/ |
| 𐤒 | Qop | q | q |
| 𐤓 | Rūš | r | r |
| 𐤔 | Shin | š | ʃ |
| 𐤕 | Taw | t | t |

## Erreferentziak

* ↑ Krahmalkov, Charles R.. (2001). A Phoenician-Punic Grammar. Leiden; Boston; Köln: Brill, 2 or..
* ↑ Harris, Zellig Shabbetai. (1990). A Grammar of the Phoenician Language. (7. argitaraldia) New Haven: American Oriental Society, 8 or. ISBN 0-940490-08-0..
* ↑ (Gaztelaniaz) Amor Ruibal, Ángel María. (2005). Los problemas fundamentales de la filología comparada: su historía, su naturaleza y sus diversas relaciones científicas. Consello da Cultura Galega, 496 or. ISBN 8496530078..
* ↑ Sznycer, Maurice. (1967). Les passages puniques en transcription latine dans le Poenulus de Plaute. Paris: Librairie C. Klincksieck.
* ↑ Jongeling. Karel; Kerr, Robert M.. (2005). Late Punic Epigraphy. Mohr Siebeck, 4 or. ISBN 3161487281..
* ↑ Segert, Stanislav. (1976). A Grammar of Phoenician and Punic. Munich: Beck ISBN 978-3-406-00724-8..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q535958
# Hizkuntza nilotikoak

Hizkuntza nilotikoak Ekialdeko Afrikako hizkuntza-multzo handia dira, Nilo eta Aintzira Handien aldean mintzatzen direnak.
Familiak hiru talde nagusi ditu bere barnean:
* Paranilotikoak (hego-ekialdekoak edo Nilo-kamitak):
** Ekialdekoak:
*** Bari: Bari
*** Lotuxo-Maa: lotuho, maasaiera
*** Teso-Turkanera: teso, turkanera, karamojong, toposa
** Hegoaldekoak:
*** Kalenjinera: päkot, nandi, markweta
*** Tatoga: datoogera, omotik
* Mendebaldekoak:
** Lwoo iparraldekoak: anywa, päri, shilluk
** Lwoo hegoaldekoak: lango, acholi
** Dinka-Nuer: dinkera, nuer

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q513408
# Hizkuntza ofizial

Hizkuntza ofizial deritzo herrialde, estatu nahiz beste lurralde batean lege balioa duen hizkuntzari. Legegintzan eta administrazioan erabiltzen dena izaten da, oro har.
Esate baterako, Espainiako hizkuntza ofiziala gaztelania da eta Frantziakoa, frantsesa. Lurralde jakin batzuetan, espainiar legeak beste hizkuntza batzuei ere onartzen die, gaztelaniari bezala, ofizialtasunaren estatusa. Horrela, euskara hizkuntza koofiziala da Euskal Autonomia Erkidego osoan eta Nafarroako Foru Erkidegoko iparraldean. Frantses Errepublikako hizkuntzetatik, ofizialtasunaren estatusa duen bakarra frantsesa da. Beraz, euskara ez da koofiziala ez Lapurdin, ez Nafarroa Beherean ezta Zuberoan ere, Nafarroa Garaiko hegoaldean koofiziala ez den bezala.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23492
# Hizkuntza omotikoak

Hizkuntza omotikoak hizkuntza Afroasiatikoen taldearen barruan adar bat osatzen dute eta Etiopiaren hego-mendebaldean mintzaten dira. Hizkuntza omotiko batzuetan alfabeto amharikoa erabiltzen da eta beste batzuetan, latindar alfabetoa. Oso hizkuntza eranskariak dira eta sistema tonal konplexua dute (ikusi Bench hizkuntza, esaterako).

## Erreferentziak

* ↑ Enligt Hayward, 2000
* ↑ Bender, 2003

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33860
# Intza begietan

Intza-begietan 1925ean argitaratu zen Donostian. Klaudio Sagartzazuren olerki liburua da. 129 orri ditu eta 14 olerkiz osatuta dago. Liburua bere gurasoen omenez egin zuen. Izenburuak amaren heriotzaren pasarte gogorrari egiten dio erreferentzia. "Los ojos claros de este poeta están mojados por el rocío que producen temas como la moribunda madre, la flor marchita, las consecuencias de una guerra ruin o la muerte de los pájaros cantores" (Onaindia, 1977).
# Intzuntza

Intzuntza Lemoa udalerriko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 1.398 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Intzuntzako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 985 | 1.034 | 1.117 | 1.176 | 1.228 | 1.256 | 1.258 | 1.335 | 1.398 |

## Ikus, gainera

* Lemoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259658
# Intzura

Intzura (frantsesez Joncaux) Lapurdiko Hendaia udalerrian dagoen auzo bat da.

## Kokalekua

Bidasoa ibaiaren ertzean eta Konpantzia eta Galera uharteen parean dago..

## Ereferentziak

* ↑ L'actuel quartier des joncaux. Les quartiers d'Hendaye (Frantsesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25477124
# Intzakardi kalea (Doneztebe)

Intzakardi kalea edo Intzakardi karrika Nafarroako Doneztebe udalerriko Alde Zaharrean dagoen kale bat da.

## Kalea

Kale honetan hainbat etxe mota ikus ditzakegu.
Kale Nagusiarekin duen bidegurutzean XVIII. mendeko Jauregi etxea dugu, Bertiz eta Ezpeleta abizenen armarriak agertzen dituena. Bere paretan hemendik hainbat hiritara dagoen distantzia ikus dezakegu, baita itsasoaren gaineko altuera ere.
Kalean aurrera eginez etxeen arteko artekak ikus ditzakegu. Hara joaten zen erabilitako ur zikina. Zurrutarri izenekoak harrikoa egiteko erabiltzen ziren.
6. zenbakian etxe txiki bat dago, atean arku handia duena. Elkarren ondoan dauden leihoak ditu bigarren solairuan eta txiki bat azkenekoan. Baserrien banaketa aurkezteko balio digu horrek.

## Ondare nabarmena

* Jauregi etxea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479685
# Intzidentzia (argipena)

Intzidentzia terminoak adiera eta erabilera zenbait ditu:
* fisikan eta bereziki optikan, intzidentzia, izpi batek normalarekin osantzen duen angelua;
* matematikan, intzidentzia-matrizea, bi objektu-multzoren arteko loturak azaltzen dituem matrizea;
* matematika, intzidentzia-aljebra;
* epidemiologian, intzidentzia, aldi batean izandako gaixotasun baten gaixo berrien kopurua;
* aerodinamikan, intzidentzia edo eraso-angelua, azalera batek (hegoak bereziki) haizearen norabidearekin osatzen duen angelua.
# Inude

Inude edo hazama bere haurra ez den jaioberria bulartzen duen emakumea da. Mendebaldean egun ia desagerturik dagoen lanbidea bada ere, aurrehistorian hasi eta XIX. mendera arte oso erabiliak izan ziren. Gizarte patriarkaletan goi mailako emakumeek erabili zuten umeen zaintzea saihesteko. Esne-hautsa umearen digestio-aparatura egokitu zutenean desagertu ziren.

## Literaturan

Aipamen ugari daude literaturan figura hauen inguruan, hala nola Romeo eta Julieta (Shakespeare), Madame Bovary (Flaubert), Gerra eta Bakea (Tolstoi) edo The Grapes of Wrath (Steinbeck) lanetan.

## Inudeak eta artzaiak

Artzainak eta inudeak izeneko jaia ospatzen da inauterien inguruan, bereziki Donostian. 1973an ohitura berreskuratu zen, lehenengo aldiz 1885ean antolatu bazuten ere egiteari hainbat urtez utzi ziotelako.

## Irudi galeria

* Inudeak Donostiako Kontxako pasealekuan 1920 inguruan.
* Artzaiak eta inudeak 2009an Donostiako Konstituzio Plazan.
* Inudea. Argazkilaria: Kati Horna (Kati Deusch). 1937.
* Inudea. Argazkilaria: Kati Horna (Kati Deusch). 1937.

## Erreferentziak

* ↑ Amaia Rodríguez Oñatibia. «Biziraupenerako zaintza» Argia (Noiz kontsultatua: 2019-03-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q472898
* Multimedia: Wet nurses / Q472898
# Inuinnaqtun

Inuinnaqtuna Kanadan bizi diren inuiten hizkuntzetako bat da, inuktitutaren oso antzekoa. Ipar-mendebaldeko Lurraldean eta Nunavuten ofiziala da (Nunavuten, 2009ko ekainaren 11tik).
Gehienbat, Cambridge Bay eta Kuglutukeko komunitatean erabiltzen da.

## Hizkuntzaren aldeko mugimenduak

Kikitmeo Inuit Elkartea inuinnaqtunaren garrantziaren eta elebitasunaren alde diharduen elkarte bat da, 40 urteko jarduna duena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Kyle, Kate. «My language, my heart» CBC News (Noiz kontsultatua: 2019-02-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28070
# Intzola

Intzola Lapurdiko hego-mendebaldeko ibarra da, Ibardin mendatearen ondoan, Azkaineko herrian dagoena. Erromatarren garaian, hortik igarotzen zen Lapurdum (Baiona) eta Oiasso (Irun) hiri erromatarren arteko bide bat.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259657
# Integrazio etengabe

Integrazio etengabea (continuous integration ingelesez) Martin Fowler-ek lehenik proposatutako eredu informatiko bat da. Software baten integrazio automatikoak sarri egiteak garapenaren neurrian akatsak detektatzeko eta zuzentzeko aukera ematen du. Integrazioaren osagai nagusiak konpilazioa eta softwarearen testak dira.
Prosezua horrela funtzionatzen da : Softwarearen bertsioen kontrolatzeko sistematik (adibidez CVS, Git, Subversion) iturburuak deskargatu eta gero, programa konpilatzen da, testak exekutatzen dira eta emaitzen txostena sortzen da.
Hori egiteko aplikazio hauek erabil daitezke :
* Jenkins.
* Solano CI,
* Bamboo,
* Continuum,
Hauek exekuzioka kontrolatzen dituzte beste tresnen bidez (Javaz idatzitua proiektuetarako Ant edo Maven erabil daitezke , C/C++ idatzitako proiektuetarako Make edo Cmake) ; Konpilazioak, testen saoiak eta emaitzen txostenak ere egiten dituzte.