# Azerbaijandar manat

Manata (ISO: AZN) Azerbaijango erabilera legaleko dirua da. 100 qəpik-etan banatzen da. Manat hitza монета errusiar hitzaren mailegua da, "dirua" esan nahi duena. Sobietar errublo ohiari manat ere deitzen zitzaion, bai Azerbaijanen, bai Turkiar hizkerako errepublika ohietan.
Manat-en ikurra ₼ da, Unicode formatuak ezarria izan arte, m edo man erabiltzen dira .

## Historia
### Lehen manata (1919 - 1923)

Azerbaijango Errepublika Demokratiko ohiak, Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialistaren aurrekariak, bere monetak jaulki zituen 1919 eta 1923 artean. Moneta manat-a zen (Azerbaijaneraz : منات, errusieraz : рубль) bi hizkuntzatan idatzitako denominazioekin eta baita frantsesez billeteetarako ere. Manat honek lehen errublo transkaukasiarra ordezkatu zuen eta berriro errublo transkaukasiarrak ordezkatua izan zen Azerbaijan Transkaukasiako Sobietar Errepublika Federatibo Sozialistako kide bilakatu zenean. Ez zen jaulki frakziorik, eta paperezko dirua soilik zegoen.
Errepublika Demokratikoaren garaian 25, 50, 100, 250 eta 500 manateko billeteak jaulki ziren, eta 5, 100, 1.000, 5.000, 10.000, 25.000, 50.000, 100.000, 250.000, 1.000.000 eta 5.000.000 manateko billeteak sobietar garaian.

### Bigarren manata (1992 - 2006)

Bigarren manata 1992ko abuztuaren 15ean jaulki zen. ISO 4217 AZM kodea eman zitzaion eta Sobietar errubloa 10 errublo = 1 manat truke aldatu zuen.
2002ko hasieratik 2005era arte, truke tasa nahiko egonkor mantendu zuen, 4.770 eta 4.990 arteko manat dolarreko aldatzen. 2005eko udaberriaren hasieran, manatak dolarraren kontrako gehikuntza txiki baina etengabea izan zuen. Horregatik, petrodolar gehiago herrialdera sartu ziren, munduko merkatuan petrolioaren prezio altuak lagunduta. 2005aren amaieran, dolar batek 4.591 manat balio zuen. 100 manat baino gutxiagoko billeteak zirkulaziotik desagertu ziren, baita qəpik-etan deituriko txanponak ere.

#### Txanponak

1992 eta 1993 urteen artean dataturiko 5, 10, 20 eta 50 qəpik-eko txanponak egin ziren. Kupronikela eta letoia 1992ko jaulkipenetarako erabili bazuten ere, 1993an aluminioz ordezkatu zuten.
2006an egindako azken txanpon serieak hauek dira: 1, 3, 5, 10, 20 eta 50 qəpik.

#### billeteak

1992an, 1, 5, 10 eta 250 manateko billeteak jaulki ziren, eta ondoren, 1993an 1, 5, 10, 50, 100, 500 eta 1.000 manateko jaulkipen berriak egin ziren.
Azken jaulkipenak 10.000 manatekoak ziren 1994an eta 50.000 manatekoak 1996an. 2001ean ere 1.000 manateko diseinu berri bat jaulki zen.
2006an, manat berria ezartzearekin batera, 1, 5, 10, 20, 50 eta 100 manateko billeteak jaulki zituzten. Diseinatzailea Robert Kalina izan zen, euroko billeteen diseinuaren arduraduna.

### Hirugarren manata (2006)

2006ko urtarrilaren 1ean, manat berria (ISO 4217: AZN) jaulki zuten 1 AZN = 5.000 AZM trukearekin. 2005eko urritik aurrera, trantsizioa errazteko manat zaharretan eta manat berrietan adierazten ziren prezioak. Moneta berriarekin berriro sartu dira qəpik-en izendapenak dituztenak, 1993tik erabili gabe zirenak inflazioaren eraginez. Manat zaharra 2006ko abenduaren 31ra arte erabilera legaleko dirua izan zen. Zirkulazioan dauden billeteak 1, 5, 10, 20, 50, 100 eta 200 manat dira. Robert Kalina Austriako billeteen diseinatzaileak diseinatu zituen, egungo euroko eta libera siriarrako billeteak ere diseinatu zituena. Billeteak euroaren antzekoak dira eta motiboen aukeraketa euroko billeteetan inspiratu zen.

## Egungo txanponak

| Irudia | Balio nominala | diametroa (mm) | Lodiera (mm) | Masa (g) | deskribapena | deskribapena | Jaulkipen data |
| Irudia | Balio nominala | diametroa (mm) | Lodiera (mm) | Masa (g) | aurkia | atzealdea | Jaulkipen data |
| | bat | 16.25 | 1.9 | 2.8 | Gaia: Kultura. Tresna tradizionalak erabiltzen da musika emanaldia moduzko-mugham. | Azerbaijango mapa herrialdearen izena eta balioa | 2006ko urtarrila |
| | 3 | 18 | 2.15 | 3.45 | Gaia: Idazmena eta literatura. | Azerbaijango mapa herrialdearen izena eta balioa | 2006ko urtarrila |
| | 5 | 19,75 | 2.2 | 4.85 | Gaia: Historia. Neskaren dorrea . | Azerbaijango mapa herrialdearen izena eta balioa | 2006ko urtarrila |
| | 10 | 22.25 | 1.95 | 5,25 | Gaia: Karabakh . | Azerbaijango mapa herrialdearen izena eta balioa | 2006ko urtarrila |
| | hogei | 24,25 | 2.1 | 6.6 | Gaia: Hezkuntza eta etorkizuna. | Azerbaijango mapa herrialdearen izena eta balioa | 2006ko urtarrila |
| | Berrogeita hamar | 25,5 | 2.2 | 7.7 | Gaia: Ekonomia eta aurrerapena. | Azerbaijango mapa herrialdearen izena eta balioa | 2006ko urtarrila |

## 2009ko billeteetako aldaketak

2009an Azərbaycan Milli Bankı (Azerbaijango Banku Nazionala) Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı (Azerbaijango Banku Nagusia) izenera aldatu zen. 2010ean, manat 1eko billetea izen berriarekin jaulki zuten, 2012an 5 manateko billetea jaulki zuten bankuaren izen berriarekin, eta 2017an 2013ko datarekin 100 manateko billetea. urtearekin batera. Banku jaulkitzailearen izen berria. 2018an, 200 manateko billetea jaulki zuten bankuaren izen berriarekin.
| Irudia | Irudia | Balioa | Dimentsioak | Kolore nagusia | Deskribapena | Deskribapena | Urtea |
| Aurkia | Atzealdea | Balioa | Dimentsioak | Kolore nagusia | Aurkia | Atzealdea | Urtea |
| | | 1 ₼ | 120 × 70 mm | Grisa | Gaia: Kultura Azerbaijani folk music instruments (daf, kamancheh, tar) | Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak | 2005 |
| | | 1 ₼ | 120 × 70 mm | Grisa | Gaia: Kultura Azerbaijani folk music instruments (daf, kamancheh, tar) | Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak | 2009, 2017 |
| | | 5 ₼ | 127 × 70 mm | Laranja-kolorea | Gaia: Writing and literature Azerbaijango antzinako idazleak, poetak eta liburuak, himno nazionala eta garaikideko azerbaijanerako alfabetoko letrak. | Labar-marrazkiak | 2005 |
| | | 5 ₼ | 127 × 70 mm | Laranja-kolorea | Gaia: Writing and literature Azerbaijango antzinako idazleak, poetak eta liburuak, himno nazionala eta garaikideko azerbaijanerako alfabetoko letrak. | Labar-marrazkiak | 2009, 2017 |
| | | 10 ₼ | 134 × 70 mm | Berde urdinxka | Gaia: Historia Baku zaharra, Shirvanshahs jauregia eta Maiden dorrea [Icheri Sheher]] hormaren atzeko planoan | Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak | 2005 |
| | | 10 ₼ | 134 × 70 mm | Berde urdinxka | Gaia: Historia Baku zaharra, Shirvanshahs jauregia eta Maiden dorrea [Icheri Sheher]] hormaren atzeko planoan | Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak | 2018 |
| | | 20 ₼ | 141 × 70 mm | Berdea | Gaia: Karabakh Botere seinaleak (ezpata, kaskoa eta armarria) | Bakearen sinboloa (harybulbul) | 2005 |
| | | 50 ₼ | 148 × 70 mm | Horia | Gaia: Historia eta etorkizuna Gaztetasuna, eskailerak (aurrerapen ikur gisa), eguzkia (indarraren eta argiaren ikur gisa) eta sinbolo kimiko eta matematikoak (zientziaren seinale gisa) | Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak | 2005 |
| | | 100 ₼ | 155 × 70 mm | Malba-kolorea | Gaia: Ekonomia eta garapena Arkitekturako sinboloak antzinatik gaur egun arte, manat monetaren sinboloa (₼) eta hazkunde ekonomikoaren sinboloak dira | Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak | 2005 |
| | | 100 ₼ | 155 × 70 mm | Malba-kolorea | Gaia: Ekonomia eta garapena Arkitekturako sinboloak antzinatik gaur egun arte, manat monetaren sinboloa (₼) eta hazkunde ekonomikoaren sinboloak dira | Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak | 2013 |
| | | 200 ₼ | 160 × 70 mm | Urdina | Gaia: Arkitektura modernoa Heydar Aliyev Gunea, Baku | Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak | 2018 |

## Erreferentziak

* ↑ «14.3 Editorial: Lessons in Life: That I've Learned as Editor for the Past 14 Years» azer.com.
* ↑ «Coins of Azerbaijan -- Coins of CIS and Baltic countries» ciscoins.net.

## kanpoko estekak

* Datuak: Q483725
* Multimedia: Money of Azerbaijan / Q483725