OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Oier Zearra

Oier Zearra Garabieta, pilota arloan Zearra deituraz ezaguna, (Galdakao, Bizkaia, 1977ko urtarrilaren 12a) esku huskako pilotari profesional ohia, Gorputz Hezkuntzako irakaslea eta politikaria da.
Esku huska, atzelari postuan jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. Bigarren mailako buruz buruko txapeldun izan zen 1998an, eta Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusiko txapeldunorde 2008an. Estreinako partida 1997ko ekainaren 22an jokatu zuen, Eibarko Astelena pilotalekuan; profesionaletatik erretiratzeko partida, aldiz, 2011ko irailaren 10ean, Galdakaoko Kurtzea pilotalekuan.
Gorputz Hezkuntzako lizentzia du, eta 2010/2011 ikasturteaz geroztik, gai horretako irakaslea da Lehen Hezkuntzan.
Politikari gisa, Amaiur koalizioaren Arabako zerrendan aurkeztu zen Espainiako Kongresurako, 2011ko hauteskundeetan.

## Kirol lorpenak

* Esku huskako bigarren mailako buruz buruko txapelduna: 1998.
* Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusiko txapeldunordea: 2006.

## Erreferentziak

* ↑ «Oier Zearrak irailean utziko du Asegarce», Berria, 2011-05-24.
* ↑ Iraia Oiarzabal: «Jaia eta partaidetza, biak bat Galdakaon», Berria, 2011-09-09.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Oier Zearraren agurreko partida (2011-09-10) FRONTON TVn», YouTube webgunea. Bideoaren iraupena: 4' 12''.
* ↑ Ainhoa ALTUNA: «Oier Zearra, Pilotaria eta irakaslea: «Erretiroa gero eta gertuago ikusten dudanez, pilotari eta irakasle ere banaiz"», Berria, 2011-03-05.
* ↑ «Amaiurrek bere hautagaiak aurkeztu ditu», Amaiur koalizio politikoa, 2011-10-16.

## Kanpo loturak

* Oier Zearraren fitxa, Asegarceren webgunean.
* «Arratsaldero: Oier Zearrarekin solasean», Oier Zearrari Arratsaldero telebista saioan eginiko elkarrizketa, EITB.com, 2011ko iraila. Bideoaren iraupena: 10' 50''.
* Datuak: Q3752273
# Edurne Berrio

Edurne Berrio Arrondo nafar kirolari ohia da, taekwondon aritzen zena. 43 kilotik beherako kategorian parte hartu zuen.

## Palmaresa

* Datuak: Q19949736
# Edurne Biritxinaga

Edurne Biritxinaga Gaztelurrutia (Durango) zientzialari eta matematikaria da.
Matematika euskaraz landu zuen lehenengo zientzialarietako bat izan zen. Esate baterako, 1978an Udako Euskal Unibertsitatean hitzaldi bat eman zuen Euskararen entropia buruz. 1978an argitaratu zuen Espazio topologikoak liburua beste bost emakume matematikarirekin batera (Begoña Carrascal Platas, Mari Carmen Castillo Aranburu, Maria Jesus Esteban, Arantza Laborda Otadui, eta Mari Jose Zarate Azkuna). Hurrengo urtean Dibisibilitatearen teoria liburua argitaratu zuen. UEUrekin argitaratu zituen liburu horiek mugarrietako bat izan ziren unibertsitate mailako euskarazko matematikan.
UZEIk 1982an bi liburukitan argitaratutako Matematika hiztegia osatu zuten 11 egile aitzindarietako bat izan zen.
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 14 lan baino gehiago jaso dira.

## Erreferentziak

* ↑ «Edurne Biritxinaga Gaztelurrutia :: Inguma - Euskal komunitate zientifikoaren datu-basea» www.inguma.eus (UEU) (Noiz kontsultatua: 2022-07-16).

## Ikus, gainera

* Jesus Mari Larrazabal
* Karlos Santamaria
* Maria Jesus Esteban
* Begoña Carrascal

## Kanpo estekak

* Edurne Biritxinaga Gaztelurrutia Inguma datu basean
* Datuak: Q107965766
# Edurne, modista bilbaína

Edurne, modista bilbaína Euskal Herrian eginiko lehendabiziko film luzea da, Telesforo Gil del Espinar segoviarrak 1924. urtean egina. Arrakasta handia izan zuen, gastatutako dirua baino bost aldiz gehiago eskuratu baitzuen.
Bilbon, Barakaldon eta Donostia inguruan grabatua zen. Filmaren irudiak ez dira kontserbatu, baina bai haren gidoi osoa.

## Pertsonaiak

* Cesáreo Fraguas
* Carmen Gil: neskatoa
* Isabel Gil: neskatoa
* Telesforo Gil del Espinar: Josetxu
* Victoria Gil: neskatoa
* Félix González
* Nieves Gonzalez: Edurne
* Teresa González

## Produkzioa

Euskal Herriko zinemaren aitzindariak artikuluan ikus daitekeenez, egon ziren beste film batzuk lehenago Euskal Herrian grabatu zirenak, batez ere dokumentalak eta film laburrak. Un drame au Pays Basque (1913) eta Musidora (1919) filmak ere luzeak izan ziren, eta Edurne, modista bilbaína baino lehenagokoak dira. Filma Bilboko langileek garatu zuten, eta bertan kokatzen zen argudioa ere.

## Erreferentziak

* ↑ «Edurne, modista bilbaína - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-17).

## Kanpo estekak

* Artikulua imdb.com
* Euskadiko Filmategia
* Edurne, modista bilbaína filmaren zati bat vimeo.com webgunean ikusgai
* Datuak: Q12256497
# Edurne Azuara

Edurne Azuara (Bergara, Gipuzkoa, 1977ko maiatzaren 25a - ) euskal aktorea da.

## Telebista

* Hasiberriak (2001)
* Balbemendi (2006-2007)
* Goenkale (2010-2011)

## Zinema

* No temas el invierno (2002)
* La cit@ (2002)
* Agujeros en el cielo (2001)
* Cambio de vida (2001)
* Una mirada de amor (2001)
* Atrapar el viento (2007)
* Off (2011)

## Antzerkia

* La Dama Del Alba (1997)

## Ikus, gainera

* Debagoiendar ospetsuen zerrenda

## Kanpo estekak

* Euskal Aktoreen Batasunaren webgunean
* Linkedin webgunean
* Datuak: Q12256498
# Nirmal Purja

Nirmal "Nims" Purja MBE (nepaleraz: निर्मल पुर्जा; Magar, 1983ko uztailaren 25a) alpinista nepaldarra da eta munduko mendizaletasun errekor ugari ditu. Mendizaletasun lasterketa bat hasi aurretik, Britainiar Indar Armatuetan, Nepalgo Gurkha bezala zerbitzatu zuen, eta SBS Special Boat Servicen soldadu izan zen, Royal Navyko indar berezien eliteko unitate bat. Purja, Lurreko 14 zortzimilakoak 6 hilabete eta 6 eguneko denbora errekorrean eskalatzeagatik nabarmentzen da, oxigeno botilatuaren laguntzarekin, 8 urte baino gutxixeagoko aurreko errekorra hautsiz. Everest, Lhotse eta Makalu gailurretara iritsi zen lehena ere izan zen 48 orduko epean. 2021ean, Purjak, Nepalgo beste bederatzi mendizalerekin batera, Pakistango K2ko neguko lehen igoera arrakastaz burutu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64027141
* Multimedia: Nirmal Purja / Q64027141
# Nirvana (musika taldea)

    Artikulu hau estatubatuar musika taldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nirvana (argipena)».
Nirvana AEBetako rock alternatibo eta grunge musika talde bat izan zen. 1987an Washington estatuko Aberdeen udalerrian Kurt Cobain abeslariak eta Krist Novoselic baxu-jotzaileak sortu zuten. Hainbat bateria-jotzaileren sartu-irtenen ondoren, 1990an Dave Grohl behingoz batu zitzaien.
Askok rock musikaren historiako talde esanguratsuenen artean jartzen dute, zalantzarik gabe gainontzeko grunge musika taldeen artean nahiz beste generoetako talde askotan eragin handia izan baitu.

## Historia

1980ko hamarkadaren amaiera aldera taldea, Seattle hirira lekualdatu zen, eta 1989an euren lehen disko Bleach argitaratu zuten.
1991n, Nevermind diskoa argitaratu eta euren ospearen gailurrera iritsi ziren, mundu osoan ezagun egin eta garai hartan sortu eta puri-purian zegoen grunge musikaren taldeen artean esanguratsuena bilakatuta; gainera, askok X belaunaldia izenez bataiatutako gazte belaunaldi horren bozeramaile ere bihurtu zituzten.
1993an In Utero diskoa argitaratu zuten.
1994ko apirilaren 5ean, Kurt Cobain abeslariaren heriotzarekin batera, taldea desegin egin zen.

## Diskografia
### Estudioko diskoak

* Bleach - 1989 (Sub Pop)
* Nevermind - 1991 (DGC Records)
* In Utero - 1993 (DGC Records)

### Zuzeneko diskoak

* MTV Unplugged in New York - 1994 (DGC Records)
* From the Muddy Banks of the Wishkah - 1996 (DGC Records)

### Bildumak

* Incesticide - 1992 (DGC Records)
* Nirvana - 2002 (DGC Records)
* Sliver: The Best of the Box - 2005 (DGC Records)

## Kanpo estekak

* Nirvana musika taldearen webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q11649
* Multimedia: Nirvana (musical group) / Q11649
# Nirliit

Nirliit liburua Juliana Léveillé-Trudel idazleak 2015ean plazaratu zuen. Idazlea Quebecekoa da eta frantsesez idazten du. Eleberria egileak Inuit herriarekin izan dituen esperientzietan oinarrituta dago, autobiografikoa izan gabe.
Idazleak bere egonaldietan izandako esperientzietan, hartutako oharretan eta jendearen kontakizunetan oinarritu zen liburua idazteko. Liburuak oso kritika onak jaso zituen Kanadako frantsesezko literatura-giroan, eta Pantagruel Saria jaso zuen 2018an. Ingelesera, danierara, islandierara, gaztelaniara eta euskarara itzuli da; euskarazko itzulpena Aiora Jakak egin zuen eta 2021ean plazaratu zuen Txalaparta argitaletxeak.

## Argumentua

Liburua bi zatitan antolatuta dago: lehenengoa "Eva" izenburukoa eta bigarrena "Elijah". Lehendabizikoan, kontalariak, Quebeceko neska batek, Kanada iparraldeko Salluit herrixka inuitera urtero joaten dela kontatzen du, Nunavik lurraldera, hau da, Quebecen menpe dagoen inuit lurraldera. Antzaren migrazioekin konparatzen ditu bidaia horiek (izan ere, "nirliit" hitzak antzara esan nahi du inuiten hizkuntzan. Ibilbide hori jende zuri askok egiten du uda aldean, lan egiteko asmoz. Aurreko bidaietatik ezagutzen zuen Eva izeneko neska inuit bati kontatzen dizkio herrixka horretan gertatzen direnak, Eva desagertuta baitago, senarrak hil eta seguru aski haren gorpua fiordo baten hondoan baitago. Kontakizunean zehar, inuiten bizimodu lastimagarriari buruzko gai asko jorratzen ditu: bortizkeria, emakumeek jasaten dituzten tratu txarrak, inuit herriaren asimilazioa, alkoholzalekeria, arrazakeria...
Bigarren zatian, Evaren seme Elijah-rekin zer gertatu den kontatzen du narratzaileak. Beste gizon inuit askorekin gertatzen den bezala, oso gazterik izan du ume bat eta egunereko arazoei (zurruta, drogak, langabezia...) aurre egiten saiatzen da. Elijahren lagun batzuk Montrealera joan dira bizitzera, baina hiri handiak bere aurpegirik ankerrena erakusten die. Horretaz gain, Léveillé-Trudelek inuiten eta zurien arteko harremanen nondik norakoak azaltzen ditu, haien arteko liskarrak, mesfidantza, axolagabekeria, baina baita adiskidetasuna eta maitasuna ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106857674
* Euskarari ekarriak: Izotz ispilutan, Jon Martin-Etxebeste / El Correo, 2021-05-29. Ekarriak.armiarma.eus
* Euskarari ekarriak: Glaziar bat bihotzean, Irati Majuelo / Berria, 2021-05-16 Ekarriak.armiarma.eus
# Nirmala Joshi

Nirmala Joshi (Syanja, Nepal, 1934ko uztailaren 23a - Kolkata, 2015eko ekainaren 23a), Ahizpa Nirmala izenaz ezaguna, indiar moja katolikoa izan zen. Brahman izeneko kasta hindu tradizionalaren sendi batean jaio zen, baina gazte zelarik katolizismora bihurtu zen. Abokatu lana utzi eta Ama Teresaren taldean sartzea erabaki zuen, txiroei laguntzeko. Ama Teresak, osasun-arazoak zituela eta, Karitateko Misiolarien buruzagitza utzi zuenean, Nirmala Ahizpa haren lekuan jartzeko aukeratu zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016/3/12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2586973
# Nirvana (argipena)

Nirvana hurrengoa izan daiteke:
* espiritualtasunari dagokionez:
** Nirvana, Indiako erlijioetan, meditazioaren helburu gorena;
** Nirvanaren lau etapak, budismoan, Nirvana osorako lau hurbiltze mailak;
** Nirvana Sutra, budismoaren textu nagusietako bat;
* Nirvana, AEBetako rock alternatibo eta grunge musika taldea.
# Nirgendwo in Afrika

Nirgendwo in Afrika 2001eko Caroline Link alemaniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1938an, redlichtarrek, nazien jazarpena dela eta, Silesiatik Keniara ihes egingo dute. Walter laster lortuko du lana baina Yentl bere emazteak ez du bertakotzen.

## Aktoreak

* Juliane Köhler: Yentl Redlich
* Merab Ninidze: Walter Redlich
* Lea Kurka: Regina jung
* Sidede Onyulo: Owuor
* Matthias Habich: Süßkind
* Karoline Eckertz: Regina älter
* Gerd Heinz: Max
* Hildegard Schmahl: Ina
* Maritta Horwarth: Liesel
* Regine Zimmermann: Käthe
* Gabrielle Odinis: Dienstmädchen Klara
* Bettina Redlich: Mrs. Sadler
* Julia Leidl: Inge
* Mechthild Großmann: Elsa Konrad

## Kanpo estekak

* Datuak: Q316018
# Nireo

Nireo, greziar mitologian, honako pertsonaia hauen izena izan zen.
* Poseidon eta Kanazeren semeetako bat
* Simeko erregea, Aglaia eta Karoperen semea. Greziarren aldean borrokatu zuen Troiako Gerran, hiru ontzi eraman zituelarik. Espediziolariek, Misia Troiarekin nahastu eta suntsitu zutenean, Nireok, begitartean hartu zuen Hiera, Teleforen emazte ederra, eta hil egin zuen. Greziarren artean ederrena bezala hartzen da, Akilesen ondoren. Euripilok hil zuen, Telefo eta Astiokeren semeak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1671771
# Nirvanaren lau etapak

    Artikulu hau budismoaren kontzeptuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nirvana (argipena)».
Nirvanaren lau etapak, budismoan, Nirvana osorako lau hurbiltze maila dira, bizitza honetan pertsona batek lor dezakeen Arahant bat bezala. Lau etapak, honako hauek dira: Sotapanna, Sakadagami, Anagami eta Arahant.
Argialdiaren lau etapen irakaskuntza, funtsezko elementu bat da budismo goiztiarrean eta Theravada budismoan (nagusiki Thailandia, Sri Lanka eta Myanmarren).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1054178
# Nisa

Nisa Portugalgo Portalegreko barrutian dagoen udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1013628
* Multimedia: Nisa / Q1013628
# Ego

Ego honakoa izan daiteke:
* Sigmund Freuden arabera, id, ego eta superegoaren parte.
* Ego (ibaia)
# Ego (ibaia)

Ego Bizkaia ekialdeko eta Gipuzkoa mendebaldeko ibai bat da, Debaren ibaiadar nagusia. XIII. mende inguruan, hiribilduak eta probintziak sortu aurretik, Ego ibarraren ingurua industrigune garrantzitsua izan zen.

## Ibilbidea

Arrangizgana mendatearen inguruan du iturria, Oiz mendiaren hegalean, Mallabian (Bizkaia). Ahoa, berriz, Deba ibaian, Eibarko Maltzaga auzoan (Gipuzkoa).
Udalerri hauek zeharkatzen ditu: Bizkaian Mallabia, Ermua (non bideratuta eta estalita dagoen) eta Zaldibar; eta Gipuzkoan Eibar (non berriro estalia duten, ahora heltzeko azken zatian).

## Ingurumena

Ermuan sartu ondoren ibaia zeharo kutsatua dago. XX. mendean eskualdean eraikitako industriak ibaia erabili du ekoizpenean. Era berean, Eibar bizitako garapenak harana etxez bete ditu.
Kutsadura dela eta, oraintsu arte ia ez du faunarik izan, iturburutik hurbileko zatian ez bada. Hala ere, 2007ko martxoan Elgoibarko Apraiz auzoan eraikitako ur araztegiak zerbait hobetu du egoera: 2008az geroztik, Debarekin duen lotunean ahateak ere ikusi izan dira.

## Ibaiadarrak

Hona hemen Egoren ibaiadar nagusiak:
* Ezkerraldetik:
** Berano.
** Arrajola, Urko menditik etorria.
** Abontza.
** Matsaria.
** Asua.
** Txarakoa.
** Azitain.
* Eskuinaldetik:
** Mallabia edo Urtia.
** Aixola, Elgetatik eta Zaldibartik etorria.
** Unbe.
** Txonta.
** Kinara.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3049222
* Multimedia: Ego River / Q3049222
# Egoarbitza

Egoarbitza (730 metro) Elgetako Mendietako mendi bat da

## Toponimia

Adituen arabera, mendiaren izena jatorriz Egoarribiatza da, Ego ibarrarekin lotutako toponimo ugarietako bat izanik.

## Erreferentzia geografikoak

Tontorra Elgetan dago.
Bere iparraldeko hegalpean Debaren ibaiadarra den Ego ibaiaren harana dago.
Gertuko Santamañazar (677 m) eta Erdella (690 m) mendiekin batera Eibar hornitzen duen Aixolako urtegia betetzen du.
Bere mendebaldeko hegian, 2020an Zaldibarko zabortegiaren hondamendia eragin zuen Verter Recycling zabortegia zegoen.

## Abiapuntuak

* Ermuatik (ordu bat eta 45 minutu).
* Karabietatik (ordu bat).

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako mendien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Elorza Maiztegi, Javier.. (2000). Eibar : orígenes y evolución : siglos XIV al XVI. Eibarko Udala ISBN 84-89696-22-5. PMC 48158282. (Noiz kontsultatua: 2020-03-09).

## Kanpo estekak

* Egoarbitza gipuzkoa.net webgunean
* Datuak: Q8538985
* Multimedia: Egoarbitza / Q8538985
# Egoera geldikorraren teoria

Egoera geldikorraren teoria 1949. urtean Hermann Bondik, Thomas Goldek eta Fred Hoylek garatu zuten Big Bang teoriaren ordezko modelo kosmologikoa da. Nahiz eta teoria honek 50eko eta 60ko hamarkadetan onarpen zabala eduki, onarpenak behera egin zuen nabarmen unibertsoaren hondoko mikrouhin-erradiazioaren aurkikuntzarekin. Geroztik, teoria honi kosmologia alternatibo bezala ezagutzen zaio.

## Teoria

Teoria honen arabera, unibertsoak ez du ez hasierarik eta ez amaierarik ere. Ez da unibertso estatikoa, etengabe hedatzen ari baita, materia sortuz eta materiaren dentsitatea konstante iraunaraziz.

## Ikus, gainera

* Big Bang
* Big Crunch

## Kanpo estekak

* Datuak: Q272612
# Egoera-funtzio

Termodinamikan, egoera-funtzio bat edo egoera-aldagai bat magnitude fisiko makroskopiko bat da, orekan dagoen sistema baten egoera ezaugarritzen duena. Orekan dagoen sistema termodinamiko bat emanda, egoera-aldagaien kopuru finitu bat aukeratu daiteke, halako moldez non beren balioek sistemaren egoera modu unibokoan zehazten baitute.
Egoera-funtzio baten balioa sistemak unean duen egoera termodinamikoaren araberakoa da, bertara nola iritsi den kontuan hartu gabe. Horrek esan nahi du, une jakin batean, bi sistema termodinamiko baldin baditugu n askatasun-gradurekin orekan eta n egoera-funtzio independenteren balio bera neurtzen badugu, beste edozein egoera-funtziok balio bera izango duela bi sistemetan, aurreko uneetako aldagaien balioa edozein dela ere. Oro har, orekatik kanpoko sistemak ezin dira irudikatu askatasun-graduen kopuru jakin baten bidez, eta deskribapena askoz konplexuagoa da.
Orekan dagoen sistema baten egoera-aldagai batzuk hauek dira:
* barne-energia
* presioa.
* tenperatura.
* bolumena
* entalpia
* entropia
* Gibbsen energia librea
* dentsitatea
* polarizazioa.
Sistema edo "substantzia" mota bakoitzak egoera-ekuazio bat edo eratze-ekuazio bat du ezaugarri, eta ekuazio horrek egoera-aldagai batzuk elkarrekin erlazionatzen ditu; izan ere, esan bezala, oreka termodinamikoan dauden sistemek askatasun-graduen kopuru jakin bat dute, Gibbsen faseen arauaren arabera.

## Erreferentziak

* ↑ «Termokimika. Lehenengo printzipioa, barneko energia, entalpia eta Hess-en legea - hiru» www.hiru.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-18).
* ↑ «Egoera-funtzio, egoera-akdagai - ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-18).

## Ikus, gainera

* Egoera-ekuazioa
* Hessen legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q230937
* Multimedia: State functions / Q230937
# Egoera begetatibo iraunkor

Egoera begetatibo iraunkorra garun-lesio larria jasan ondoren kontzientzia-zantzurik erakutsi gabe zenbait aste eman dituen pazientearen egoera da. Garun-lesio larria jasan ondoren kontzientzia-zantzurik erakutsi gabe urtebete baino denbora gehiago eman duen pazientearen egoera, edo garuneko isuria jasan ondoren kontzientzia-zantzurik erakutsi gabe hiru hilabete baino denbora gehiago eman duen pazientearen egoera, berriz, egoera begetatibo etengabea da.
Egoera begetatiboak kontzientzia-egoera patologikoak dira, irizpide hauek definitzen dituztenak:
* Norbere buruaren edo inguruaren kontzientziarik eza, eta besteekin elkarri eragiteko ezintasuna.
* Ikusmen, ukimen, entzumen nahiz minaren estimuluekiko erantzun eutsi, erreproduzigarri eta borondatezkorik eza.
* Mintzamenaren (adierazpen nahiz ulermenaren) erabateko absentzia.
* Aldizkako esnatzeak, txandakako loaldi/esnaldiekin adieraziak.
* Jarduera hipotalamikoa eta entzefalo-enborrekoa osorik egotea; horrek zainketa medikoekin bizirik irauteko modua ematen du.
* Eginkari-ihesa eta gernu-ihesa.
* Zenbait kasutan, nerbio kranial eta espinaletako erreflexuak mantentzea eta, beste batzuetan, aldiz, galtzea.

## Erreferentziak

* 1 2 Euskalterm: [Bioetika Hiztegia] [2016]
* ↑ Euskalterm: [Mendekotasuna Hiztegia] [2017]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q139720
# El sacerdote

El sacerdote 1978ko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1960ko hamarkadan, Miguelek krisi larri bat jasaten ari den apaiza da. Alde batetik, bere ideia kontserbadoreek ez dute Vatikanoko II. Kontzilioarekin bat egiten, eta, bestetik, Irene eliztarra ezagutuko du.

## Pertsonaiak

* Simón Andreu - Aita Miguel
* Esperanza Roy - Irene
* Emilio Gutiérrez Caba - Aita Luis
* José Franco - Aita Alfonso
* Queta Claver - Miguelen ama
* África Pratt - Prostituta
* José Vivó - Apezpikua
* Ramón Reparaz - Aita Manuel
* José Manuel Cervino - Ireneren senarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5352503
# El salto (filma)

El salto 2024ko Benito Zambrano andaluziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ibrahim Ginea Konakrytik iritsi zen Espainiara, eta, orain, haren bizitza eta familia Madrilen daude. Poliziak, atxilotu, eta sorterrira deportatuko du, bizileku baimenik ez izateagatik. Ibrahimen helburu bakarra Espainiara itzultzea izango da. Afrika zeharkatu ondoren, Afrika eta Europa arteko errefuxiatu gune batean geldituko da. Han, Aminata ezagutuko du, hesitik salto egin eta Espainian sartzeko erabakia hartu duen neska.

## Aktoreak

* Moussa Sylla: Ibrahim
* Edith Martínez-Val: Aminata
* Eric Nantchouang: Ousman
* Nansi Nsue: Mariama
* Mariola Fuentes: Carmela
* Vicenta Ndongo: Elena Jiménez
* Vicky Peña: Ahizpa Marisa

## Erreferentziak

* ↑ «Borroka eta kolpe artean kontatutakoak» Berria 2024-04-10 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124576850
# El rey pasmado

El rey pasmado 1991 urtean eginiko filma da, Gonzalo Torrente Ballesterren Crónica del rey pasmado eleberrian oinarritutakoa.

## Edukia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Peña Andradako kondearekin egindako joan-etorri batean, Marfisa (Laura del Sol) Madrilgo emagaldua biluzik ikusteak zur eta lur utzi zuen Filipe IV.a erregea (Gabino Diego). Orduan Elisabet erregina (Anne Roussel) biluzik ere ikustea erabaki zuen.

## Aktoreak

* Gabino Diego (Filipe IV.a)
* Anne Roussel (Elisabet Borboikoa)
* Juan Diego (Villaescusa)
* Javier Gurrutxaga (Olivares konde-dukea)
* Fernando Fernán Gómez (Inkisidore Nagusia)
* María Barranco (Lucrecia)
* Joaquim de Almeida (Almeida)
* Eusebio Poncela (Peña Andradako kondea)
* Laura del Sol (Marfisa)
* Carme Elías (Abadesa)
* Alejandra Grepi (Bárbara Andrea)
* Emma Cohen (Maestrazgoko dukesa alarguna)
* Christine Dejoux (Colette)
* Eulalia Ramón (Paca Tavora)
* Enrique San Francisco (Eskalea)
* Pepe Soriano (Rivadesella)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7731208
# El rey que rabió

El rey que rabió (eusk. «Amorratu zen erregea») Ruperto Chapíren hiru aktoko zarzuela da. Miguel Ramos Carrión eta Vital Azak idatzia, Madrilgo Zarzuelako Antzokian estreinatu zuten 1891ko apirilaren 20an.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak
* ↑ Arnau, Juan. Historia de la zarzuela. I-IV Zacosa.
* Datuak: Q525542
# El robobo de la jojoya

El robobo de la jojoya (euskaraz Haharribitxiaren Lalapurreta) 1991ko Álvaro Sáenz de Heredia espainiar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Millán Salcedo, Josema Yuste, Esther del Prado, Anabel Alonso, Valeriano Andres, Paco Casares, Cris Huertas, Terele Pávez eta Emilio Aragón aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bi anaiek (Millán Salcedo eta Josema Yuste) beren biziko lapurreta gauzatzeko asmoa dute, jendaurrean erakusgai dagoen Nefertitiren Begia deritzon harribitxia lapurtuz. Halere, lapurreta burutzen ari direla, liskar batean polizia bat hilik suertatu eta lapurretako bat gorpuaren gainera eroriko da.

## Kanpo estekak

* El robobo de la jojoya filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Gaztelaniaz)
* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q5826504