# Milagroko gaztelua

Milagroko gaztelua Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Milagro udalerrian kokatutako gaztelu bat da. Bere jatorria 1098koa da, Petri I.a Santxitz erregeak talaia bat eraikiarazi zuenean, bertatik oraindik musulmanen esku zegoen Tutera zaintzeko. Gaur egun, ozta-ozta diraute argamasa paredoi batzuek.

## Historia

Antso VII.a Azkarraren erregealdiaren azken urteetan Piarres Ximenez Olletakoa gobernadorea zen. Geroago, 1276an, leinu horretako beste zaldun batek, Roi Ximenez Olletakoak, Joana I.a Nafarroakoa erreginari omenaldia egin zion gotorleku honetan, lau urte geroago dorreak konpontzen baitzituzten.
XIV. mendeko lehen urteetan Semeno Peritz Olletakoa zen alkaide. 1321ean, Alvar Díaz de Morentin, 6 liberako atxikipenarekin dirutan eta 30 kahitze garirekin, eta handik gutxira, 1335 aldera, Renalt de Robray. 1351n, Karlos II.a Nafarroakoak Frantses Chamborcen esku utzi zuen zaintza, eta urte horretan bertan, Diego Martinez de Morentin Faltzesko ezkutariari eskualdatu zion. Gaztelua konpondu beharrean zegoen 1366an; hala ere, dantzaldia agindu zen bizilagunak bertan lan egitera ez behartzeko, jasaten zituzten karga handiengatik. Martin Ruiz Olletakoa sartu zen orduan alkaide. 1380 eta 1388 bitartean Kaparrotsuko Garcia Fraire izan zen, eta 1388an, Karlos III.a Nafarroakoak Perot Agramonti eman zion zaintza, 1395ean Antso Migel Erroren oinordekoari.
1401ean Orti Faltzeskoa alkaide izendatu zuten, eta 1415ean, baita Karlos III.ak, Pedro Ortiz de Bañano Faltzesko ezkutariak ere. 1418 inguruan konponketa-lanak egin ziren, eta alkaideari zenbatekoak kendu zitzaizkion atxikipenetik. 1421ean, Bernart Ezpeleta alkatetza hartu zuen. Gaztelaren aurkako gerra zela eta, goarnizioa indartu behar izan zuen, 14 arma-gizon eta 30 baleztari izatera iritsiz, Juan Olletaren agindupean, eta ondoren, hil zenean, Bortzea Agirreren agindupean. 1435 inguruan, Alkatetza Frantses de Veintemilla zaldunari pasatu zitzaion, eta ordurako Zuria I.a Nafarroakoa erregina eta Joan II.a ziren errege, 1441ean erreinutik alde egin eta Antso Altzate ordezkatu zuena. Orduan, lurrezko hormekin altxatu zen barbakana.
1446an, Blanquet de Sant Lux alkaide izendatu zuten, Vianako printzearen morroi, eta handik gutxira, gotorlekua Juan Beaumonten esku geratu zen. Joan II.ak Godofre Ezpeletakoa izendatu zuen bere ordez 1450ean. Agaramondarren eta beaumontarren arteko liskar zibilen garaiak ziren, Nafarroari hainbeste kalte egingo ziotenak. 1472an, Leonor I.a Nafarroakoak, Nafarroako Gorteek altxatutako tropekin, beaumontarren esku zeuden hiribildua eta gaztelua birkonkistatu zituen, eta errege ondarera batu zituen. 1480an tuterarren eskuetara etorri zen gaztelua, eta hurrengo urtean Pedro Foix kardinalak, Nafarroako Erresumako gobernadoreak, entregatzeko eskatu zien. 1494tik aurrera, Gartzi Peritz ageri da alkaide gisa, 50 liberako esleipenarekin. Urte horietako kontuak direla eta, badakigu gaztelua ez zela 1516an edo 1521ean eraitsi, Juan Beaumonten esku zegoelako. Ondoren, Albako duke-etxearen ondarera igaro zen, eta joan den mendearen hasieran oraindik ere alkaidea jartzen zuen.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | MILAGRO. (Noiz kontsultatua: 2022-01-09).

## Ikus, gainera

* Milagro
* Aragoiko Erribera
* Nafarroako Erresuma

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113162414