OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pautaines-Augeville

Pautaines-Augeville Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 24 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Pautaines-Augeville udalerrian erroldatutako biztanleak 24 ziren. Familiak 14 ziren, horien artean 5 pertsona bakarrekoak ziren (5 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 5 bakarrik bizi ziren emakumeak) eta 9 seme-alabarik gabeko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 19 etxebizitza zeuden, 15 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 19etxeak ziren. 15 Etxebizitza nagusi guztiak euren jabeen bizileku ziren;2 etxek bi gela zituzten, 2 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 13 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Pautaines-Augeville udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 4 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 4 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 4 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 4 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 9 ziren, horien artean 4 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 4 pertsona aktiboak lanean(2 gizon eta 2 emakume) zeuden.. 5 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2000. urtean Pautaines-Augeville udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q538404
* Multimedia: Pautaines-Augeville / Q538404
# Pautujärvi aintzira

Patujärvi aintzira Finlandiako Inari udalerrian dagoen aintzira da. 24,22 kilometro koadroko azalera dauka.
Inari aintziraren hegoaldean dago.

## Kanpo estekak

* Lakuan egindako argazkia Panoramio.com webgunean.
* Datuak: Q4356934
# Faszia

Faszia gorputz osoan zehar zabaltzen den ehun konektiboko egitura bat da. Mintzaren itxura du eta gorputz-egitura guztiak lotzen eta biltzen ditu. Organismoari euskarria, babesa eta forma ematen dizkio. Gorputzaren egitura sakonak biltzeko eta isolatzeko materiala da. Faszien sistema honek irristatzeko eta mugitzeko gaitasun handia du. Fasziek mugimendu fisiologiko txikiak ahalbidetzen dituzte, hala nola bihotzaren taupada eta mugimendu ikusgarriagoak, hala nola birikek arnasa hartzean duten hedapena.
Azaleko faszia izeneko larruazalpeko ehunaren azpian faszia sakona dago. Faszia sakona ehun konektibozko geruza trinko eta antolatu bat da, koiperik gabea, gorputz gehiena larruazalarekin eta larruazalpeko ehunarekin paraleloki edo sakonki estaltzen duena. Barne-azaleratik egiten diren luzapenek egitura sakonagoak dituzte, hala nola faszia konpartimentuak, muskuluak edo pakete neurobaskularrak, eta estaldura-faszia esaten zaio. Faszia eta hezurra elkartzen direnean, periostioari (hezur-estalkia) tinko lotuta geratzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Traumatologia Hiztegia] [2017]
* ↑ Drake, Richard L.. (2006). Gray´s Anatomy para estudiantes. Elsevier ISBN 9788481748321..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q936531
* Multimedia: Fascia (tissue) / Q936531
# Fastred

Fastred, Rohaneko hamalaugarren erregea izan zen Folkwinen semeetako bat izan zen. Bera eta bere anaia Folkred, Gondorren hil ziren, herrialde hau, Haradrimen erasoetatik defendatzen ari zirenean, honela, Eorlen zina ohoratuz.
Bere anaia Fengel, bere aita hil ondoren errege bihurtu zela ezagutzen da, baina bere arrebari buruz, Folkwinen laugarren seme-alaba zenari buruz, ez da ezertxo ere ezagutzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4590852
# Faszitis nekrosatzaile

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Faszitis nekrosatzailea faszian eta azalpeko ehun zelularrean zehar hedatzen den infekzio larria da, gorputzeko ehun bigunen heriotza edo nekrosia eragiten duena. Oso azkar hedatzen den infekzioa da, sarritan heriotza dakarrena, eta gorputz-adarrak, batez ere, kaltetzen ditu.
Gangrena mota honek larruazaleko zaurietan, erreduretan edo traumatismoetan du iturburua. Garbitu edo desinfektatu gabeko zauriak oso aproposak dira faszitisa sortzen duten bakterioak ehun konektibora irits daitezen eta faszia infektatu dezaten. Herriko hizkeran bakterio hauei "haragijaleak" deritze.
Gaitzak pertsona immunogutxituak jotzen ditu batik bat, hots, immunitate-sistema ahula dutenak edota gaixotasun kronikoak dituztenak (diabetesa, adibidez).

## Etiologia

Bakterio askok parte hartu dezakete infekzio larri honetan. Ohikoenak A taldeko estreptokokoak (Streptococcus pyogenes) eta Staphylococcus aureus dira, baina enterobakterio batzuk (E. coli, Enterobacter, Klebsiella...) eta Clostridium eta Bacteroides bezalako anaerobioak ere egon daitezke. Sarritan infekzio polimikrobiarra da, hots, bakterio bat baino gehiago dago gaitzaren atzean.

## Sintoma klinikoak

Zauria sortu den tokian min handia, berotasuna, hantura eta gorritasuna agertzen dira, sukarrarekin batera. Hauek lehenengo sintomak dira, zauria agertu eta lehenengo 24 ordutan agertzen direnak. Infekzioa oso azkar zabaltzen da. Gero, ehunen nekrosia azaltzen da: mina desagertzen da (nekrosiak azalaren azpiko nerbioak apurtzen ditu) eta kaltetutako gorputzeko arean babak, ilun edo more koloreko mantxak, gangrena, gasa eta edema ere agertzen dira. Septizemia ohikoa da.

## Diagnostikoa eta tratamendua

Faszitis nekrosatzailea hilkortasun handiko gaitza da (%25-%45) eta diagnostiko goiztiarra ezinbestekoa da, tratamendua lehenbailehen ezartzeko.
Zauri edo traumatismo baten osteko sintomatologiak asko laguntzen du gaitza antzemateko. Odol-analisi batean leukozitosi agertzen da, eta exudatuaren behaketa mikroskopikoan bakterio ugari.
Tratamenduari dagokionez, antibiotikoak eta kirurgia erabiltzen dira. Antibiotikoak zain barneko bidetik aplikatzen dira, eta bat baino gehiago erabiltzen da (bankomizina, penizilina, gentamizina...) ahalik eta bakterio gehien hiltzeko (gogoratu infekzio polimikrobiarra izan ohi dela). Kirurgia ezinbestekoa da hildako ehunak kentzeko eta infekzioaren hedadura mozteko. Kasu larrienetan kaltetutako gorputz-adarraren anputazioa behar da.

## Erreferentziak

* ↑ Necrotizing Fasciitis, Centers for Disease Control and Prevention June 15, 2016
* ↑ Hakkarainen, Timo W.; Kopari,Nicole M.; Pham, Tam N.; Evans, Heather L. «Necrotizing soft tissue infections: Review and current concepts in treatment, systems of care, and outcomes». Current Problems in Surgery, vol. 51, 8, 2014,344–62 orr. DOI

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1145674
* Multimedia: Necrotizing fasciitis / Q1145674
# Fat Fish

Fat Fish a.k.a. Kalashnikov gaztelaniaz eta euskaraz abesten duen MC gasteiztarra da. 1999tik 2003 urtera arte Pleno Efecto hip-hop taldean egon zen, baina taldea desegin ondoren, 2004an bakarkako bideari ere ekin zion. Kung Funk musika-taldearen abeslaria izan zen, eta gaur egun Indarrap euskal taldean dabil.

## Diskografia

* Fat Fish Kalashnikov Maketa

## Ikusi gainera

* Kung Funk
* Pleno Efecto
* Indarrap

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Fat Fishen myspacea
* Datuak: Q12257776
# Faszia konpartimentu

Faszia konpartimentua muskuluak eta nerbioak gordetzen dituen gorputzaren barrunbea da, faszia sakonez inguratuta dagoena.
Gorputz-adar bakoitza bi segmentutan banatua dago: besoa / besaurrea eta hanka /izterra. Segmentuotatik bakoitzak, era berean, bina faszia konpartimentu ditu: aurrekoa eta atzekoa.

## Egitura

Segmentu horiek zeharka ebaki ezkero, faszia konpartimentuok begi bistakoak dira, septum motako ehun konektibo gogorrez inguratuak.
Konpartimentu hauek nerbio eta odol-horniketa bereizi bat izaten dute, inguruko ehunetatik apartekoa. Askotan, konpartimentuko muskulo guztiek inerbazio bakarra dute.

## Klinika

Konpartimentuaren sindromea: kasu batzuetan, lesioen edo kirurgiaren ondorioz, konpartimentu baten barruan dagoen presioa handitu daiteke (normalean, inflamazioaren eraginez). Kasu hauetan arazo mediko akutua ager daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Snider, Laura. «New Anatomy Content: Fascia, Fascial Compartments, and Compartment Syndrome» www.visiblebody.com.
* ↑ (Ingelesez) Snider, Laura. «New Anatomy Content: Fascia, Fascial Compartments, and Compartment Syndrome» www.visiblebody.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q425964
* Multimedia: Fascial compartments / Q425964
# Fat Tony (Simpsondarrak)

Marion Anthony "Fat Tony" D'Amico Simpsondarrak telesailko pertsonai bat da. Springfieldeko Mafiaren naguzia da.

## Ikus, gainera

* Springfieldeko Mafia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1504498
# Equus quagga quagga

Quagga (Equus quagga quagga) zebra azpiespezie bat da. Zebra mota hau joan den mendean iraungi zen gizakiaren eraginez.
Zebra hauek hainbat ezberdintasun zuten egun arte iraun duten gainontzeko zebra motekin. Estae baterako kolorean. Arre-gorrizkak ziren bizkar aldean eta bertan ez zuten zebra-marrik. Hankak eta sabel aldea zuriak ziren eta zebra-marrak buruan, lepoan eta zurdan zituzten.
Azken aberea Amsterdamgo Zoologikoan hil zen 1883en urteko abuztuaren 12an.
Zebra hauek Hegoafrikan hedatzen ziren. Egungo Orangeko Estatu Librearen zein Lur Mutur Probintzian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45969
* Multimedia: Equus quagga quagga / Q45969
* Espezieak: Equus quagga quagga
# Equus sivalensis

Equus sivalensis egun desagertutako ekido espeziea izan zen. Bere aztarnak Himalaia gertuko Siwalik mendimultzoan aurkitu zituzten. Antza espeziea duela 2,6 millioi urte sortu zen eta Azken Izotz Aroan desagertu zen, duela 75.000 eta 10.000 urte inguru, azken Pleistozenoan beraz. Bere iraungitzea orduan emandako Pleistozenoko megafaunaren iraungitzea delako gertakariaren barruan.

## Erreferentziak

* ↑ B.J. MacFadden, Fossil Horses, 1992, 2nd ed. 2003 ISBN 978-0-521-47708-6
* ↑ http://www.thehindu.com/thehindu/op/2002/03/05/stories/2002030500130100.htm

## Kanpo estekak

* Datuak: Q990114
# Equus stenonis

Equus stenonis edo Stenon zebra, Pleistozenoan bizi izandako eta garur egun galdutako zebra itxurako ekido espeziea izan zen. Ipar Ameriketan, Europan, Iparraldeko Afrikan zein Asian hedaturik egon zen.
Equus stenonis zaldien oso antzekoa zen eta hainbat adituek espezie hau Iparraldeko Europako zaldi astunen arbasotzat jotzen dute.
Afrikar Equus koobiforensis eta Equus oldowayensis espezieak Equus stenonisen oso gertukoak dira.

## Ezaugarriak

Tamaina erdiko edota handiko aberea izan zen.

## Aspiespezieak

Bere hedapen gunean hain zabala izanik, Equus stenonisen azpiespezie asko deskribatu dira.

## Erreferentziak

* ↑ http://dinopedia.wikia.com/wiki/Equus_%28Allohippus%29_stenonis
* ↑ Bernor, R.L., M.J. Armour-Chelu, H. Gilbert, T.M. Kaiser, and E. Schulz, 2010. Equidae. In: L. Werdelin and W.J. Sanders (eds.) Cenozoic Mammals of Africa, pp. 685-721. University of California Press, Berkeley.
* 1 2 https://books.google.es/books?id=9IhpPLseqkQC&pg=PA527&lpg=PA527&dq=Equus+stenonis&source=bl&ots=CLsdnJh1YC&sig=IWBEW9lGC3M4l0ndySjw3nlCUx0&hl=eu&sa=X&ved=0ahUKEwis8PHEqerKAhUKvRoKHS--AXQ4ChDoAQgdMAA#v=onepage&q=Equus%20stenonis&f=false
* Datuak: Q15411518
* Multimedia: Equus stenonis / Q15411518
# Equus scotti

Equus scotti, edo Scott zaldia egun desagertutako ekido bat izan zen, Pleistozenoan zehar Ipar Ameriketan hedaturik egon zena. Seguruen Pleistozenoaren hasieran bertan larretzen ziren zebren antzeko ekidoetatik eboluzionatu zuen.

## Etimologia

Bere latin izena espeziearen aurkitzailea izan zen William Berryman Scott paleontologoaren ohorez jarri zen. Espeziearen beste sinonimoa latinez Equus bautistensis da.

## Erreferentziak

* ↑ C. R. Harington and Donna Naughton (2003) Annotated Bibliography of Quaternary Vertebrates of Northern North America: With Radiocarbon Dates, University of Toronto Press, 539 pages ISBN 0-8020-4817-X

## Kanpo estekak

* Datuak: Q600772
* Multimedia: Equus scotti / Q600772
* Espezieak: Equus scotti
# Er lakua

Er edo Erhai lakua (txineraz: 洱海), Txinako Herri Errepublikako Yunnan probintzian dagoen lakua da. Probintziaren hego-mendebaldean dago eta antzina Yeyuze edo Kunming lakua deitzen zioten.

## Ezaugarriak

Lakua itsasoaren mailatik 1.972 metrora dago. Iparraldetik hegoaldera, Erhai lakuak 40 kilometro ditu eta mendebaldetik ekialdera 7-8 kilometro. Lakuaren azalera 250 kilometro koadrokoa da, eta batez-besteko sakonera 11 metrokoa da. Lakuak 2,5 milioi metro kubiko ur dauzka.
Miju, Minci eta Bolou ibaien urak jasotzen ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83628
* Multimedia: Erhai Lake / Q83628
# EraBatera

EraBatera Gernikan (Bizkaia) sortutako pop-rock taldea da.

## Ibilbidea

Gatibu taldean bateriajolea den Gaizka Salazar bere aldetik hainbat kantu konposatzen ibili ondoren disko bat grabatzea erabaki zuen eta horretarako taldea osatu zuen Gatibun kide duen Mikel Caballero, Ken Zazpi taldeko Beñat Serna eta Willis Drummond taldeko abeslaria den Jurgi Ekizarekin.

## Diskografia

* Antipodetan (2018, autoekoizpena)
* Izpi galdua (2021, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ «EraBatera» www.erabatera.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-08).
* ↑ «Antipodetan» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-08).
* ↑ «Izpi galdua» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61365749
# Era

Era Zea Mays taldearen estudioko 6. diskoa da eta Tolosako (Gipuzkoa) Bonberenea Ekintzak zigiluarekin kaleratu zuen 2010ean. Teknikari lanetan Jose Lastra ibili zen. Grabazioa 2010eko udan egin zen, ekaina-uztailean, Mungian. Disko honek elektronika eta rocka konbinatzen ditu. Hemen "Negua joan da ta" kanta jaso zen, ziur aski taldearen kanta arrakastatsuena: Youtuben 2.000.000 bisita baino gehiago izan ditu.

## Kolaboratzaileak

Disko honetan kolaboratzaile dezentek hartu zuen parte:
* Raul Lomas (Doctor Deseo) teklatuetan.
* Split77 taldea, programaketetan.
* Gorka Urbizu (Berri Txarrak), ahotsetan.
* Eñaut Elorrieta (Ken Zazpi), ahotsetan.
* Naroa Gaintza (Sokaide Amaiur (taldea)), ahotsetan.
* Josu, Unai eta Urko (Fenomenos De La Naturaleza) ahotsetan.

## Abestien zerrenda

* "Nire huts gorena"
* "Ihes"
* "Negua joan da ta"
* "Isolatutako uhartean"
* "Osoa"
* "Zure pozoidur jarraibideak"
* "Hondoratzean"
* "Bularreko itogina"
* "Era"
* "Kukutza III"
* "Ni han ez banaiz"
* "Gorputz pentsamendu huts"

## Erreferentziak

* ↑ http://www.zea-mays.com/disco/era-2010/
* 1 2 http://www.zea-mays.com/eu/biografia/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61068956
# Overslag (Zeelanda)

Overslag Herbehereetako Zeelanda probintziako Terneuzen udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko erroldaren arabera herriak 249 biztanle ditu.

## Ikus, gainera

* Terneuzen

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Herriaren XIX. mendeko mapa.
* Datuak: Q2801648
* Multimedia: Overslag (Netherlands) / Q2801648
# Overtown (Iparraldeko Lanarkshire)

Overtown, Eskoziako udalerri bat da, Iparraldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7114042
* Multimedia: Overtown, North Lanarkshire / Q7114042
# Overton (Nebraska)

Overton Nebraskako herri bat da. Dawson konderrian kokatua dago. 2010ean 594 biztanle zituen, 1,40 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dawson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3287951
* Multimedia: Overton, Nebraska / Q3287951
# Overton konderria (Tennessee)

Overton konderria (ingelesez: Overton County) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Livingston da. 2010eko zentsuaren arabera 22.083 biztanle zituen, Overton kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Overton konderriak 1.126,21 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,5 ura dira. Beste 1.122,71 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 19,61 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 22.083 pertsonetatik 21.654 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 202 dira. 86 beltzak edo afroamerikarrak. 65 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 43 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 225 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q494751
* Multimedia: Overton County, Tennessee / Q494751
# Overpelt

Overpelt Belgikako ipar-ekialdean dagoen hiria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena. 2013an 14.400 biztanle zituen. Udalerriaren barruan auzo hauek daude: Erdigunea, Holheide, Overpelt-Fabriek, eta Lindelhoeven.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Nederlanderaz) (Frantsesez)
* Datuak: Q651736
* Multimedia: Overpelt / Q651736
# Overton-on-Dee

Overton-on-Dee, galesez: Owrtyn, Galesko iparraldeko udalerri eta komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Ingalaterrako mugatik hurbil eta Dee ibaiaren ertzean dago, hortik bere izena.
2011ko erroldaren arabera 1.382 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7114024
* Multimedia: Overton-on-Dee / Q7114024
# Overton (Texas)

Overton Texasko hiri bat da. Rusk konderrian kokatua dago. 2010ean 2.554 biztanle zituen, 17,35 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Rusk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q942075
* Multimedia: Overton, Texas / Q942075
# Eskualduna (aldizkaria)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Euskalduna (argipena)»
Eskualduna Baionako aldizkari elebiduna izan zen, euskaraz eta frantsesez argitaratzen zena. Louis Etxeberri politikari kontserbadoreak sortu zuen 1887an, bere ideiak plazaratzeko eta Le Réveil Basque egunkari errepublikar elebidunari irakurleak kentzeko xedearekin; Le Réveil Basque-ko burua, Berdoly diputatu gorria zen. Frantziako botere publikoek itxi zuten hedabidea 1944an, Bigarren Mundu Gerraren sasoian alemaniar naziekin kolaboratzea egotzirik.

## Historia

1887ko martxoaren 15ean kaleratu zen Eskualduna-ren lehenbiziko zenbakia; orduz geroztik, erlijio katolikoa, familia eta laborantza izan zituen oinarri ideologikoak, eta arrakasta handia izan zuen Ipar Euskal Herrian. Frantziako eredu errepublikar eta laikoaren aurka kokatu zen eta euskararen, fedearen eta erregionalismoaren alde. Aldizkari abertzalea zen; ez, ordea, eusko abertzalea, osoki frantses abertzalea baizik, bere aldaera tradiziozale eta konfesionalean. Louis Etxeberri eta Jean Hiriart-Urruti izan ziren Eskualdunako zuzendari nagusiak hainbat urtetan.
Eskualduna-n ikasi zuten idazten Iparraldeko garai hartako idazle gehienek, eta beren artikuluekin euskal kazetaritzaren lehen oinarriak paratu zituzten, ordu arte euskaraz inoiz ukitu gabeko hainbat gai jorratuz. Jean Etxepare Bidegorri medikuaren kronikak eta kontakizunak euskal literatura modernoaren hastapenak izan ziren, estilo eta gai aldetik. Gerra Handian (1914-1918), aldizkariak bat egin zuen Action Française alderdiaren posizioekin. Urte horietan, Etxepare medikuaren, Jean Elizalde Zerbitzari-ren eta Jean Saint-Pierreren artikuluak argitaratu ziren Lehen Mundu Gerraz, batzuetan frontetik bertatik idatziak.
1936-1939 bitartean, Hego Euskal Herria nozitzen ari zen gerraren aurrean, frankisten alde aritu zen buru-belarri, Ipar Euskal Herriko hautetsi eta hedabide gehienak bezalaxe. 1941az geroztik, Vichyko gobernuaren alde egin zuen agerkariak, eta epe horretan nazismoaren aldeko idazkiak argitaratu zituen. 1944an aliatuek alemaniarrak garaitu ostean, frantziar agintari berriek Eskualduna itxi zuten, kolaborazionista izateagatik. Piarres Lafittek zuzenduriko Herria aldizkariak hartu zion lekukoa Ipar Euskal Herriko euskal kazetaritzan; gaur egun ere, Baionan argitaratzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Osa Galdona, Miren. Herria aldizkaria: 75 urte euskal kazetaritzaren lubakian. blogak.argia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-5-17).
* ↑ Chueca Intxusta, Josu. Euskaldunen aterpea suntsitu zuen faxista. Argia, 2009ko maiatzak 10, CC BY-SA, argia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-5-17).

## Ikus, gainera

* Eskualdun Ona

## Kanpo estekak

* Eskualdunaren ale guziak digitalizatuak prentsa.bilketa.eus-en
* Datuak: Q3058070
# Eskuare

Eskuare edo arrastelua kirten luze bati zeharka atxikita hortzak dituen barra batez osaturiko tresna bat da, laborantzan belarra eta hostoak jaso eta lurra berdintzeko erabiltzen dena.
Etimologikoki, eskuz erabiltzeko are txikia, argi dagoenez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q200822
* Multimedia: Hand rakes / Q200822
# Eskuararen hatsapenak

Eskuararen hatsapenak (jatorrizko idazkeran, Escuararen hatsapenac) Joanes Etxeberri Sarakoaren liburu bat da, 1716. urtearen inguruan idatzia. Euskararen apologia bat da; euskararen aldeko beste apologia bat gehiago, baina lehendabiziko aldiz euskaraz egina. Etxeberrik hizkuntza honen garbitasuna goraipatzen du; luze eta zehatz argumentatzen du literatura hizkuntza bateratu baten beharra, dialekto aniztasunaren aurrean, eta Axularren idazlanak ikusten ditu gida eta eredu hoberentzat. Bukatzeko, Eskuararen hatsapenak liburuan gazte euskaldunei dei suharra egiten die, beren burua eta euskara kulturaz jantz dezaten.

## Erreferentziak

* ↑ «Euskal Literatura Klasikoa: XVIII. mendea» Auñamendi Eusko Entziklopedia (Noiz kontsultatua: 2019-05-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) Mitxelena, Koldo. (1960). Historia de la literatura vasca. Minotauro.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65216229
# Eskualdun Ona

Eskualdun Ona euskarazko astekaria izan zen, 1904tik 1907ra Baionan argitaratua. Louis Etxeberri —Eskualduna aldizkariaren sortzailea bera— izan zen zuzendaria.

## Kanpo estekak

* Eskualdun Onaren ale guztiak, online.
* Datuak: Q12257226
# Eskuari mintzatu

Eskuari mintzatu edota esaiozu eskuari (ingelesez talk to the hand edota tell it to the hand) 1990eko hamarkadan sortutako ingelesezko herri hizkeraren esamoldea eta mespretxuzko keinu bat ere bada. Eztabaida edo solasaldi batean keinua egiten duenak beste hizlariari haren hizketaldiari ez diola axola edo haren hitzei inongo jaramonik egiten ez diela adierazteko erabiltzen da.
Keinua egiten duenak bere aurpegia hitz egiten zaionaren aurkako norantzan jarri edota begirada beste nonbaiten ipiniz eta hari esku zabal bat erakutsiz egiten da, eskuari mintzatuko balioke bezala.
Maiz esaldia luzatu egin ohi da: "Esaiozu eskuari, belarriek ez baidute entzuten" edota "esaiozu eskuari, aurpegiak ez baitu entzuten" (ingelesez, "talk to the hand, because the ears ain't listening" edota "talk to the hand, because the face ain't listening").

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7679715
* Multimedia: Talk to the hand / Q7679715