OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Emmons konderria (Ipar Dakota)

Emmons konderria (ingelesez: Emmons County) Ipar Dakotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Linton da. 2010eko zentsuaren arabera 3.550 biztanle zituen, Emmons kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Emmons konderriak 4.027,49 kilometro koadro ditu. Horietatik 115,48 ura dira. Beste 3.912,01 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,88 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 3.550 pertsonetatik 3.502 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 34 dira. 2 beltzak edo afroamerikarrak. 14 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 26 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q48917
* Multimedia: Emmons County, North Dakota / Q48917
# Emmons (Minnesota)

Emmons Minnesotako hiri bat da. Freeborn konderrian kokatua dago. 2010ean 391 biztanle zituen, 2,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Freeborn konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2230918
# Emmotum

Emmotum Metteniusaceae familiaren (lehen Icacinaceae) landare generoa da. Hegoamerikakoa da jatorriz. Es originario de Sudamérica. Emmotum fagifolium Desv. ex Ham. espezie-tipoa da; Prodromus Plantarum Indiae Occidentalis 29.en aurkeztu zen, 1825ean.

## Espezieak

* Emmotum acuminatum Miers
* Emmotum affine Miers
* Emmotum apogon Griseb.
* Emmotum argenteum Gleason
* Emmotum celiae R.A.Howard
* Emmotum conjunctum R.A. Howard
* Emmotum epogon Griseb.
* Emmotum fagifolium Desv. ex Ham.
* Emmotum faia Kuhlm.
* Emmotum floribundum R.A. Howard
* Emmotum fulvum R.A. Howard
* Emmotum glabrum
* Emmotum harleyi R.Duno
* Emmotum holosericeum Ducke
* Emmotum nitens (Benth.) Miers
* Emmotum nudum R.A. Howard
* Emmotum orbiculatum (Benth.) Miers
* Emmotum ptarianum Steyerm.
* Emmotum yapacanum R.A. Howard

## Erreferentziak

* ↑ Tropicos webgunea.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Icacinaceae APW webgunean.
* (Ingelesez):Emmotum In: Prodromus Plantarum Indiae Occidentalis]
* Datuak: Q580109
* Multimedia: Emmotum / Q580109
* Espezieak: Emmotum
# Emmy Klienenberger-Nobel

Emmy Klieneberger-Nobel (Frankfurt am Main, 1892ko otsailaren 15a - 1985eko irailaren 11) Alemaniar mikrobiologoa izan zen. Mikoplasmen eta beste bakteria espezie batzuen arteko desberdintasunak aztertzen lehena izan zen eta 1930ean, Frankfurteko Unibertsitateko lehen emakumezko irakaslea izan zen Medikuntza Fakultateko irakasle titulua lortu zuenean.

## Alemania eta Ingalaterra

Ingalaterran lanpostu bat lortu zuen Londresko Lister Institute of Preventive Medicine- n Klienenberger ikertzaileak. Bakterioen morfologiaren inguruan 80 argitapen idatzi zituen 1934an, Lister Institutuko Jenner Memorial Beka eman zioten 1935ean. 1922an, Emmy bakteriologo gisa kontratatu zuten Frankfurteko Unibertsitateko Higiene Institutuan. Max Neisser irakaslearen eskutik trebatu zen eta Alemaniako Higiene eta Bakteriologia Elkartearen kide bihurtu zen, aldizkari zientifikoen artikuluak argitaratuz bakteriologian gai ugariri buruz.

## Ikasketak

Klieneberger-Nobel irakasleen unibertsitatera joan zen eta 1911an irakasle agiria jaso zuen. Gero, botanika, zoologia, matematika eta fisika ikasi zituen hainbat unibertsitateetan.
Lanbidea: Bere ibilbidean zehar, Klieneberger-Nobelek mikoplasma ikerkuntzan lagundu zuen nabarmen eta bere lanak mikroorganismo horiek gaixotasun infekziosoak nola eragiten dituzten jakiteko ta.ondorengo oinarriak.

## Sariak

* 1976an, Mikoplasmologiarako Nazioarteko Erakundearen (IOM) ohorezko bizitzako lehen kidea bihurtu zen
* 1980an, OIMk bi urtean behin sortu zuen "Emmy Klieneberger-Nobel saria" mikoplasmologiaren gaieko ikerketetan izandako lorpen bikainagatik.
* 1967an 75 urte bete zituenean , Berlingo Robert Koch Institutuko ohorezko kide izendatu zuten .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100154
# Errege herri

Errege herria zuzenean erregearen mende dauden tokiek duten izendapen jurisdikzionala da, hau da, jaun jurisdikzionaltzat erregea bera zutena. Jaurerri terminoari kontrajartzen zaio.
Errege herria izateak ez du esan nahi erregea bera denik lur horien jabea; bere alodio jabeak ditu, erregeari dagozkien zergak ordaintzera behartuta daudenak. Erregeak badu, ordea, noble bati edo elizakoren bati toki hori jaurerritzat emateko ahalmena (salmenta edo hobari bidez).
Jaurerriaren zatirik nagusiena, hiri askeak ziren, bere alfozekiko jaun kolektibo bezala funtzionatzen zutenak. Horietatik gehienak, gorteetan boto zuten hamazazpiak ziren, gehienak, Ipar Goi Ordokikoak. Hegoaldeko Goi Ordokian, berriz, Ordena Militarren presentziak, asko mugatu zuen errege herrien presentzia, Mantxa aldean erregearen zuzeneko jurisdikziopean zegoen tokiari Villa Real (ondoren Ciudad Real) deitzea eragin zuena.
Izendapena, Erdi Aroko Gaztelan agertu zen arren, Hispaniar monarkiako erreinu guztiei ematen zitzaien Antzinako Erregimenean. Kontzeptu honek, bere zentzua galtzen du XIX. mendearen hasieran, jaurerrien ezabaketarekin, Cadizko Gorteek batasun jurisdikzionala ezartzen dutenetik.

## Ikus, gainera

Aralarko Errege Sailak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7375078
# Errege Magoen erlijiozko antzerkia (Zangoza)

Zangozako Errege Magoen erlijiozko antzerkia (italieraz: Auto de los Reyes Magos), ofizialki Erregeen Misterioa, Nafarroako Interes Turistikoko festa ezaguna da. Festa 1967tik ospatzen da.

## Historia

Festaren jatorria Jose Legarda kaputxinoak 1900an Zangozako auroroentzat idatzi zuen testuan dago. 1967tik, ohitura berreskuratuta, urtarrilaren 6ko goizeko 11:30etan, aire zabalean, ospatzen da. Testua bertsoz idatzia dago. 2012an Nafarroako Interes Turistiko Festaren izendapena du.
Misterioa Zangozako leku garrantzitsuenetan gelditzen da, esaterako Vianako printzearen jauregian edo Ongai-Vallesantoro jauregian. Antzerkian bederatzi eszena antzezten dira: Herodesekin izandako elkarrizketa, aingeruaren abisua, e.a. Antzerkia Done Jakue elizan bukatzen da: han erregeek meza entzuten dute eta Auroroek kantatzen dute.
Antzerkian 50 inguruko pertsonek lan egiten dute.

## Castejóngo antzerkia

Castejón herrian ere azken urtetan Errege Magoen erlijio antzerkia egiten da. Hau ere Jose Legardaren testuan oinarrituta dago. Goizeko hamaiketa Foruen plazatik ateratzen da herri osoa zeharkatzeko. Bukaera elizan egiten den mezarekin ematen zaio.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.sanguesa.es/eu/el-gobierno-de-navarra-entrega-el-diploma-de-fiesta-de-interes-turistico-al-misterio-de-reyes/

## Ikus, gainera

* Errege Magoen erlijiozko antzerkia

## Kanpo estekak

* Zangozako Udalaren webgunea.
* (Gaztelaniaz):Nafarroako Telebistaren bideoa Youtuben.
* Datuak: Q23309506
# Errege Zedula

Errege Zedula (edo Erregeren Zedula) Espainiako erregeak XVI. mendea eta XIX. mendearen artean igorritako agindu arrazoitu bat zen. Bere edukiak, garrantzi juridikoko gatazka bat konpontzen zuen, legezko jokaerako jarraibide bat ezartzen zuen, instituzioren bat sortzen zuen, errege-karguren bat izendatzen zuen, eskubide pertsonal edo kolektibo bat ematen zuen edo akzio zehatzen bat agintzen zuen.
Nagusiki itsasoz harandiko espainiar domeinuetan erabilia (Amerika eta Filipinak), kasu gehienetan Indietako Kontseiluaren laguntzarekin.

## Ikus, gainera

* Errege patronatua
# Errege Ospitalea (Sevilla)

Erregearen ospitalea (gaztelaniaz: Hospital del Rey) XIV. mendearen hasieran sortu zen Sevillan (Andaluzia, Espainia). Pilarreko Andre Mariaren ospitalea izen ofiziala zuen. 1794an itxi zuten. 1929an, Sevillako Diputazio Probintzialaren egoitza izatera pasa zen. 1994an, erakunde horren egoitza La Puerta de la Carne intendentziako kuartel zaharrera lekualdatu zen. 1999az geroztik, Casa de la Provincia izeneko kultur zentroa izan da.

## Historia

XIV. mendearen hasieran, Alfontso XI.a erregeak bere lurraldeetan predikatzeko eskubidea eman zion Pilarreko Andre Mariaren Kofradiari. Kofradia horrek Pilarreko Ama Birjinaren eskultura bat zuen, eta Sevillako katedraleko kapera batean zuen egoitza. Alfontso XI.ak partzela bat utzi zion katedralaren ondoan, ospitale bat eraikitzeko, erromesei aterpea emateko.
1491n, Errege Katolikoek zezenen korta utzi zioten, Alkazarren ondoan, ospitalea handitzeko. 1500. urtean, Errege Katolikoek ospitaleak izan zituen lehen konstituzioak sinatu zituzten. Bertan ezartzen zen 13 gizon pobre artatuko zituztela, zituzten errentekin. Lehentasuna izango zuten, lehenik, elbarriek edo elbarrituek Koroari zerbitzuren bat egiterakoan; bigarrenik, pobrezian zeuden kofradiako kideek, eta, halakorik ez balego, beste gizon pobre batzuk sar zitezkeen. 1526an Karlos I.ak konstituzio berriak onartu zituen. Bietan aipatzen zen ostatuek bizimodu ederra izatea, mezatara joatea eta emakumeak sartzea ez onartzea.
XVIII. mendearen amaieran, Erregearen ospitalea hondatuta zegoen, eta, beraz, 1794an, Karlos IV.ak hura desegitea eta Errugabeen Ospitalera gehitzea onartu zuen. Eraikina María Andrea Díaz de la Barrerak erosi zuen. Etxebizitza partikular bihurtzeko lanak Lucas Cintorak egin zituen 1797an.
1927an, Manuel eta Joaquín Irureta Goyena y Errazu jabekideen etxea zelarik, Sevillako Diputazioak erosi zuen. Etxebizitza Aldundiaren egoitza gisa gaitzeko obrak Aurelio Gómez Millánek egin zituen. Erakundearen egoitza izan zen 1929 eta 1994 bitartean. 1994an, egoitza La Puerta de la Carne intendentzia-kuartel zaharrera lekualdatu zen. 1999az geroztik, Aldundiaren kultura-zentro baten egoitza da, Probintziako Etxea izenekoa.

## Iruditegia

* Ataria.
* Arkuak.
* Patioa.
* Eskaileraren sabaia.

## Erreferentziak

* ↑ José Reina Macías y Salvador Hernández González (2010). «Casa de la Provincia (1999-2009)». De Hospital del Rey a Casa de la Provincia, Secretariado de Publicaciones de la Diputación de Sevilla. ISBN 978-84-936848-9-1.
* ↑ Carmen Barriga Guillén (2010). «Un edificio para una sede: del Hospital del Pilar a la Casa de la Provincia». De Hospital del Rey a Casa de la Provincia, Secretariado de Publicaciones de la Diputación de Sevilla. ISBN 978-84-936848-9-1.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Probintzia Etxearen webgune ofiziala.
* Datuak: Q29654317
* Multimedia: Casa de la Provincia (Sevilla) / Q29654317
# Errege Magoen gurtza (Velázquez)

Errege Magoen gurtza Diego Velázquezen mihise gaineko olio-pintura da . "1619" data du Ama Birjinaren oinean dagoen harri batean, eta Prado Museoan gorde da 1819an inauguratu zutenetik. Irudiak Erregeen gurtza erakusten du, Jesus Nazaretekoaren jaiotzako pasartea, Errege Magoen gurtza jaso zuenekoa.

## Koadroaren historia

Ez dakigu ziur nondik datorren Velázquezek 20 urte zituenean margotutako koadro hau, 1619an, nahiz eta azken zifra nahasia izan eta Beruetek 1617 irakurri zuen. Ainaudek iradoki zuen akaso Sevillako San Luis de los Franceses eskola jesuitarentzat margotu zuela, eta halaxe onartu du kritikaren parte handi batek; izan ere, beheko eskuineko angeluan agertzen den elurrak, Kristoren Pasioa aipatzen duenak, Frantziako erregeak zuen arantza-koroaren erlikiari erreferentzia izan ltieke. Jesuitak 1767an kanporatu ondoren, koadroa Francisco Brunarena izango zen, haren jabetzan Richard Twiss bidaiari ingelesak ikusi zuelako. 1819an Prado Museoan sartu zen, bilduma errealetik.
Agian margolana handiagoa zen, eta bere hiru aldetik moztu zen, 1832ko Cayetano Palmaroliren litografia baten arabera. Konposizio zabalagoa du, eta, Enriqueta Harris eta Jonathan Brownen ustez, atseginagoa. Hala ere, ez dago aztarnarik baieztatzeko koadroa moztu egin dela Museoan sartu ondoren, eta Carmen Garridok egindako azterketa teknikoak ez du erakutsi egungoak baino handiagoa zenik, nahiz eta paisaia gutxi ikusten den, eta hasiera batean zabalagoa izan zitekeen. Palmaroliren litografia, azken batean, ustez galdutako zatien irudikapen bat izan liteke, koadroa aurretik ezkerrean ebakita zegoela sinestean oinarritua.

## Ikonografia

Margolanak Errege Magoen Gurtza irudikatzen du, tradizio kristauaren arabera hiru zirenak, eta, XV. mendetik aurrera, Baltasar arraza beltzeko gisa irudikatzen duena. Haur Jesusi hiru opari eskaintzen dizkiote: urrea errege gisa, intsentsua Jainko gisa, eta mirra gizon gisa, sorterriko izarrari esker jaio zela jakin ondoren. Hiru magoekin, Ama Birjinarekin eta Haurrarekin, Velázquezek San Jose eta morroi bat margotu zituen, eta horiekin mihisearen ia azalera guztia betetzen du, eta irekidura txiki bat baino ez dio uzten goiko ezkerreko angeluan dagoen paisaia krepuskularrari. Mariaren oineko sastrakak bere meditazioaren edukia aipatzen du, aurpegi birzentratuan eta barean adierazia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2273943
* Multimedia: Adoración de los Reyes (Velázquez) / Q2273943
# Errege Pabilioia (Sevilla)

Errege Pabilioia, Sevillako Maria Luisa Parkean dagoen Amerikako Plazan kokatua, Anibal Gonzalezek eraiki zuen 1911 eta 1916 bitartean 1929ko Sevillako Iberoamerikar Erakusketarako. Bere estiloa, gotiko flamigeroa da.
Erakusketan, Errege Etxearen Bilduma Artistikoak izateko proiektatu zen. Zur polikromatuzko bere kasetoidurak eta bere fatxadako zeramika zuri eta urdina nabarmentzen dira. Sarreran, Espainiako monarkiako armarriak (Bizkaiko Jaurerria, Toskana eta Borgoinako dukerria, Espainiako Erresuma, Molinako Jaurerria eta Jerusalemgo Erresuma) eusten dituzten sei arrano, handik igarotzen direnei ongietorria ematen bezala agertzen dira. Pabilioiaren inguruan, ur jokoak dituzten urmaelak daude.
Albo batean, Pabilioi Mudejarra, eta, bestean, Arte Ederren Pabilioia ditu, gaur egun, Arte eta Ohitura Herrikoien Museoa eta Sevillako Arkeologia Museoa direnak. Bere aurrean, urmaeldun iturri handi bat dago, non, oraindik, karpa gorri batzuk mantentzen diren, eta, aurrerago, ia Amerikako Plazatik kanpo, Usoen Iturriak daude, non oso arraroa den arrapaladon doazen haurrak, hegazti hauei jaten ematen ez ikustea.

## Landaretza

Eraikina inguratzen duen landaretza, klibiaz (Clivia miniata) osatua dago, berde ilun koloreko bere hostoak, lorategi itzaltsuetarako oso egokiak dira, zinta-belarrez (Chlorophytum comosum) eta basolibondoz (Olea europaea, 'sylvestris' barietatea). Bere ate nagusian, hiriko bi jakarandarik antzinakoenak daude, 1929koak direnak.
Gaur egun, Errege Pabilioia, Sevillako Udaletxearen udal zerbitzuen egoitza bezala erabiltzen da.

## Irudi galeria

* Errege Pabilioia, atzetik ikusia
* Leiho baten xehetasuna
* Armarri gainean dagoen arrano bat, sarrera nagusiaren ondoan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9053904
* Multimedia: Royal Pavilion, Seville / Q9053904
# Errege Txanpon Etxea (Sevilla)

Errege Txanpon Etxea, gaztelaniaz: Real Casa de la Moneda, Espainiako Sevilla hirian dagoen eraikin historiko bat da, Andaluzian. XIX. mendean txanpon etxe jarduera amaitu zuen.
* Datuak: Q9067030
* Multimedia: Casa de la Moneda de Sevilla / Q9067030
# Errege Magoen autoa

Errege Magoen autoa (gaztelaniaz: Auto de los Reyes Magos), Errege Magoen misterioa ere deitua, XII. mende inguruko antzezlan erlijiosoa da. Felipe Fernández Vallejo apaizak Toledoko katedraleko kapituluaren liburutegian aurkitu zuen kodexa, eta egun Espainiako Liburutegi Nazionalean gordetzen da. Izenburua Ramón Menéndez Pidal filologoak jarri zion 1900. urtean. Gaztelako eta Espainiako lehenbiziko antzezlantzat onarturik dago. Urtero, urtarrilaren 6an, bertsio sinplikatua antzezten da Albaceteko Vianos herrian.

## Testua

Antzezlan osoa ez da gordetzen, 147 bertso inguru bakarrik. Metrika aldetik polimetrikoak dira. Testua jarraian idatzia dago, hitz laua izango balitz bezala; ondorioz, ez da erraza errege bakoitzak esaten duena bereizi egitea zeren eta grafikoki ez dira markatzen. Testu berean beste motatako Bibliaren inguruko komentarioak jaso ziren.

## Egilea

Lana idatzi zuen egilearei buruzko informazioa ez dago. Bakarrik testutik beretik atera daitekeen informazioa dago. Horren arabera eta hizkuntzaren ezaugarrien arabera, Frantziatik Toledora joan zen idazle batez pentsatu da. Garai hartan elizgizon asko joan ziren hiri horretara eta hau horietako bat izan zitekeen. Dena dela, nabaria da jende guztiarentzat ulergarria izango zen testua egiteko asmoa.

## Argumentua

Testuan jasotzen den gertaera Errege Magoek Herodesi egin zioten bisita da. Tradizionalki, nahiz eta horrelako markak ez izan, bost eszena bereizten dira:
* Lehenengoan errege bakoitzak bere bakarrizketa egiten du. Hirurak simetrikoak dira. Aurkitu duten izar berriaz eta haren balizko esanahiaz aritzen dira.
* Bigarrenean zer opari eraman erabakitzen dute, haien bitartez haurraren benetako izaera ezagutzeko.
* Hirugarrenean Herodesen jauregira doaz. Herodesek ere haurra bisitatu behar duela dio.
* Laugarrenean Herodesen bakarrizketa jasotzen da. Hark jakintsuak deitzen ditu haurrari buruz informazio gehiago biltzeko.
* Bosgarrenean Herodesek jakintsuekin eztabaidatzen du. Han eteten da antzezlana.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.hs-augsburg.de/~harsch/hispanica/Cronologia/siglo12/Magos/mag_intr.html
* ↑ http://www.hs-augsburg.de/~harsch/hispanica/Cronologia/siglo12/Magos/mag_intr.html Bibliotheca Augustana
* ↑ Rafael Lapesa: De la Edad Media a nuestros días. Estudios de historia Literaria Madril, 1967

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):Auto de los Reyes Magos, Espainiako Liburutegi Nazionaleko Liburutegi Digitaleko bertsioa.
* Datuak: Q8209624
# Endometritis

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Endometritisa endometrioaren hantura da, puerperiotik 30-50 egunetara gertatzen ohi dena. Sarrienik abortu baten ondotik azaltzen da, baina erditze baten ostean ere ager daiteke. Gaur egun UBGa izaten da endometritis-kausarik usuenetako bat.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ (Gaztelaniaz) González-Merlo, Jesús. (2006). Obstetricia. (5. argitaraldia) Elsevier España, 835 or. ISBN 8445816101..
* ↑ Euskalterm, [Ginekologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1340774
* Multimedia: Endometritis / Q1340774
# Endophthora

Endophthora Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Endophthora omogramma da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Endophthora omogramma | daturik gabe |
| Endophthora pallacopis | daturik gabe |
| Endophthora rubiginella | daturik gabe |
| Endophthora tylogramma | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5376382
* Multimedia: Endophthora / Q5376382
* Espezieak: Endophthora
# Endolinfa

Endolinfa mintzezko labirintoa betetzen duen likido argia da, potasioan aberatsa. Hodi koklearrean mintz basilarrak eta mintz bestibularrak edo Reissnerrenak mugatzen duten espazioan dago, bai eta estria baskularrak ere. Oso zeregin garrantzitsua du orekaren zentzuan, zelula espezializatuekin duen interakzioaren bidez endolinfaren mugimenduaren transdukzioa sortzen baita, burua mugitzean duen inertziaren ondorioz.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Otorrinolaringologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1340752
# Endometrioko kartzinoma

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Endometrioko kartzinoma umetoki-gorputzeko kartzinoma da, endometrioko ehunetik sortua. Endometrioko minbizia oso ohikoa da herrialde garatuetan; mota ohikoena adenokartzinoma endometriodea da, menopausia hasi eta hamarkada gutxira gertatzen dena eta estrogenoarekiko esposizio handiegiari lotua dagoena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q944777
* Multimedia: Endometrial cancer / Q944777
# Endopterygota

Endopterygota metamorfosi osoa burutzen duten intsektu guztiak biltzen dituen superordena da, hau da, euren garapena hiru fasetatik pasatzen dena: larba, pupa eta imago. Lepidoptera askotan pupa fase horri krisalida deitzen zaio. 850.000 espezie ezberdin identifikatu dira, hamaika ordenatan banatuta. Ezagutzen ditugun intsektu asko talde honetakoak dira, adibidez, kakalardoak, euliak, tximeletak, erleak, liztorrak... Ordena handienak Coleoptera, Diptera, Hymenoptera eta Lepidoptera dira. Horrez gain txikiagoak diren Mecoptera, Megaloptera, Neuroptera, Raphidioptera, Siphonaptera, Strepsiptera eta Trichoptera daude.
Exopterygotatik ezberdintzen dira euren hegoak garatzeko duten sistema dela eta. Endopterygotan hegoak barnealdean sortzen dira metamorfosian zehar. Exopterygotan hegoak kanpoaldean garatzen dira eta ez dute pupa faserik.

## Erreferentziak

* ↑ Brian M. WIEGMANN, Jung-wook KIM, Michelle D. TRAUTWEIN: Holometabolous insects (Holometabola) 260–263 orr., in The Timetree of Life, S. B. Hedges and S. Kumar, Eds. (Oxford University Press, 2009).
* Datuak: Q304358
* Multimedia: Holometabola / Q304358
* Espezieak: Holometabola
# Endokrinologia

Endokrinologia da sistema endokrinoarekin lotutako gaixotasunetaz arduratzen den espezialitate medikoa.
Diagnostikoa eta tratamendua lortzen saiatzen dira endokrinologoak, askotan beste espezialitate batzuekin elkarlanean: Barne Medikuntza, Psikiatria, Nefrologia, Kardiologia eta Kirurgia orokorra.

## Lotutako gaixotasunak

* Anorexia nerbiosoa.
* Goloa.
* Bulimia.
* Diabetea.
* Ernalezintasuna.
* Gutxiegitasun suprarrenala.
* Hazkuntza gabezia.
* Hipertentsioa.
* Loditasuna.
* Osteoporosia.
* Tiroiditis.
* Tiroideko tumoreak.

## Kanpo estekak

* Sociedad Española de Endocrinología y Nutrición
* Société Française d'Endocrinologie
* Datuak: Q162606
* Multimedia: Endocrinology / Q162606
# Endometrio

Endometrioa umetokiaren barrualdea estaltzen duen mintza da. Ehun bigun lodia da, odol zain txikiz betea. Hilero hazten da, obulazio bakoitzean, eta hilero andeatzen eta hileko aldiarekin kanporatzen. Obulua ernaltzen denean, hura hartzen du eta harentzako kokagune eta hazitoki izaten da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-9-22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q839508
* Multimedia: Endometrium / Q839508
# Endometrioko polipo

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du aholku medikorik ematen
Endometrioko polipoak guruin endometrialen hazkunde hiperplasiko lokalizatuak dira, eta endometrioaren gainazaletik abiatuta proiekzio sesilak edo pedunkulatuak eratzen dituen erdigune baskular bat inguratzen duen estroma. Sintoma nagusia odoljario genitala da, kasuen %68an. Patologia horren prebalentzia %7,8tik gorakoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]
* ↑ Schwartz. Principios de cirugía. (10. argitaraldia) Mexiko Hiria: McGraw-Hill Interamericana.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3083434
* Multimedia: Endometrial polyps / Q3083434
# Eriete

Eriete Zizur Zendeako etxagunea da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak lau biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Erieteko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 0 | 0 | 0 | 2 | 4 | 4 | 5 | 4 |

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Hustutako herriei buruz Navarreria webgunean.
* Datuak: Q11681526
* Multimedia: Eriete / Q11681526
# Erik Bruhn

Erik Belton Evers Bruhn (Kopenhage,1928ko urriaren 3a – Toronto, 1986ko apirilaren 1a) dantzari, koreografo, zuzendari artistiko, antzezle eta idazle danimarkarra da.

## Biografia

Erik Bruhn Kopenhagen (Danimarka) jaio zen, Ellen Eversen ile apaintzailearen laugarren eta Ernst Bruhnen hirugarren semea zelarik.

## Erreferentziak

* ↑ Gruen, John. (1979). Erik Bruhn, danseur noble. Viking Press ISBN 0-670-29771-2. PMC 4933028. (Noiz kontsultatua: 2022-07-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1320382
* Multimedia: Erik Bruhn / Q1320382
# Erie udalerria, Whiteside konderria

Erie udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Whiteside konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.879 biztanle zituen, 24.68 milia karratu (63.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Erie udalerrian 990 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 33.021 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q931629