OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maria Luisa Carcedo

Maria Luisa Carcedo Roces (Santa Barbara, Asturias, 1953ko abuztuaren 30a) PSOEko espainiar politikaria da. Carmen Montonen dimisioaren ostean, Espainiako Gobernuko Osasun ministroa da. Gainera, PSOEko exekutiba federalean Osasun Batzordeko idazkaria da. Senataria eta Espainiako Senatuko Talde Sozialistaren idazkari nagusia izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ «http://www.psoe.es/transparencia/transparencia-cargos/ficha/marialuisa-carcedo-roces.RB9kW3JXJj6wXuHXnxx2Nw/» www.psoe.es (Noiz kontsultatua: 2018-09-12).
* ↑ Ficha de Diputada. María Luisa Carcedo Roces. .
* ↑ (Gaztelaniaz) País, El. (2018-09-12). «María Luisa Carcedo, nueva ministra de Sanidad» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2018-09-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) España, Senado de. «Ficha del Senador» www.senado.es (Noiz kontsultatua: 2018-09-12).
* Datuak: Q6004169
* Multimedia: María Luisa Carcedo / Q6004169
# Maria Louisa Angwin

Maria Louisa Angwin (Small Point-Adam's Cove-Blackhead-Broad Cove, Ternuako kolonia, 1849ko irailaren 21a - Ashland, 1898ko apirilaren 25a) kanadar medikua izan zen. Eskozia Berrian medikuntza praktikatzeko baimena izan zuen lehen emakumea izan zen.

## Biografia

Maria Louisa Angwin 1849ko irailaren 21ean jaio zen, Blackheaden (Concepcion badia, Ternua). Maria Louisa Emma Gillen eta Thomas Angwin apaizaren (artzain metodista) alaba zen. Familia Eskozia Berrira joan zen 1865ean. Mount Allison Wesleyan Academyko emakumeentzako akademian egin zituen ikasketak: Arte Liberaletan graduatu zen, 1869an. Truroko irakasle-eskolara joan zen, eta bost urtez Dartmouth-en irakatsi zuen, gero egingo zituen ikasketak finantzatzeko.
New Yorkeko Woman's Medical College-ko medikuntza-eskolan, medikuntzako doktoretza lortu zuen, 1882an. Bostongo Ingalaterra Berriko Emakume eta Haurren Ospitalean ikastaro bat egin zuen. Londresko Royal Free Hospitalen jarraitu zituen ikasketak. 1884ko irailaren 20an, Eskozia Berrian medikuntza praktikatzeko baimendutako lehen emakumea bihurtu zen, eta bulego bat ireki zuen Halifaxen. 1895ean, higieari buruzko hitzaldiak eman zituen Annie Isabella Hamilton ekin (en), Dalhousie Unibertsitateko medikuntzako doktoretza jaso zuen lehen emakumearekin.
Woman's Christian Temperence Union-eko kidea zen, eta emakumeen sufragioaren alde ere egin zuen.
1897an, New Yorkera itzuli zen goi-mailako ikasketekin jarraitzeko. 1898ko apirilaren 25ean bat-batean hil zen, Ashland-en (Massachusetts), kirurgia txiki batetik sendatzen ari zen bitartean.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Maria Louisa Angwin» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* ↑ Maria Louisa Angwin, 1849 - 1898. 27 juin 2017.

## Lotutako artikulua

* Sufragisten zerrenda
* Sufragisten zapia
* Suffragette filma
* Emakumeen sufragismoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22017234
# Macrotarsomys petteri

Macrotarsomys petteri Macrotarsomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Nesomyidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Macrotarsomys
* Nesomyidae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2416516
* Multimedia: Macrotarsomys petteri / Q2416516
* Espezieak: Macrotarsomys petteri
# Léon Semmeling

Léon Joseph Semmeling (Moelingen, 1940ko urtarrilaren 4a – Lieja, 2024ko martxoaren 14a) flandriar futbolaria izan zen.
Erdilari postuan jokatu zuen hamabost denboraldiz Standard Liège taldean. Belgikako futbol selekzio nazionalarekin 35 partida jokatu zituen eta 1970eko Munduko Futbol Txapelketan eta 1972ko Europako Futbol Txapelketan parte hartu zuen. Azken honetan hirugarren postua lortu zuen.

## Palmaresa

Standard Liege
* Belgikako futbol liga: 1960–61, 1962–63, 1968–69, 1969–70, 1970–71
* Belgikako futbol kopa: 1965–66, 1966–67
* Jules Pappaert kopa: 1971
Belgika
* Europako Futbol Txapelketa brontze domina: 1972

## Kanpo estekak

* Datuak: Q74631
# Léon Terrier

Léon-Albert Terrier (La Balme-de-Sillingy, 1893ko uztailaren 6a - 1957ko maiatzaren 12a) Frantziako apezpikua izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia

1922ko ekainaren 10ean ordenatu zen apaiz. 1938an Tarentaiseko apezpiku izendatua zen. 1944ko uztailaren 24an Baionako apezpiku bihurtu zen eta Baionan egon zen hil arte.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) catholic-hierarchy.org
* Datuak: Q12262783
# Léon Mébiane

Léon Mébiane (Libreville, 1934ko irailaren 1a - ibidem, 2015eko abenduaren 18a) gabondar politikaria izan zen. Gabongo lehen ministroa izan zen 1975etik 1990era.
Fang etniako kidea, polizia kolonial frantsesean zerbitzatu zuen eta Txadera bidali zuten. Omar Bongo presidentearen gertuko aliatua izan zen eta 1968 eta 1975 bitartean presidenteordea izan zen. Lehen ministro izan zen 1975etik 1990era, eta Finantza ministro 1990etik 1991ra.
# Léon Picot de Chemeteau

Léon Picot de Chemeteau, (Baiona, 1728ko azaroaren 14a - ibidem, 1764) lapurtar noble eta militarra izan zen.
Aita Jean-Baptiste Picot de Chemeteau Baionako alkatea izan zuen. Armadan sartu zen mosketari eta kapitain izendatu zuten. 1760an Marie-France de Penot de Tourniere de la Cossiere ezkondu eta sei seme-alabak izan zituzten, tartean Jean Baptiste Alexandre Picot Chemeteauko jauna.
# Léon Larribau

Léon-Jean-Aimé Larribau (Angelu, 1889ko martxoaren 2 – Louvemont, Lorrena, 1916ko abenduaren 31) Euskal Herriko errugbilaria izan zen. Lehen Mundu Gerran hil zuten; bere omenez Biarritz Olympique taldearen estadioari ofizialki Léon Larribau izena ipini zioten.

## Biografia

Jean Larribau eta Alexandrine Prudeten semea, Angelun jaio eta Biarritzen bizi zen. Lanbidez zapatagina zen.
Errugbi jokalaria, Erdi Melée postua okupatzen zuen eta bere pase luzeengatik famatua zen. Taldeei dagokienez 1912 arte Periguerseko (Okzitania) CA Périgueuxen eta geroago Biarritz Olympiquen aritu zen; gerrara deitu zutenean ekipoko kapitaina zen. Frantziako selekzioan jokatzeko ere aukeratu zuten baina gerrak zapuztu zuen bere errugbilari ibilaldia.
Lehen Mundu Gerrara deitua, sarjentua zelarik 1916an Louvemonten (Meuse, Lorrena) hil zuten. Larribau hil zen herria Verdunetik hurbil dago; hilabete horietan gerrak milaka hildako eragin zituen eskualdean eta herria erabat suntsituta geratu zen. Louvemont gerra amaitu eta gero, sarraski izugarriak gogoratzeko ez berreraikitzea erabaki zen zazpi herrietakoa da. Verdungo Glorieux izeneko "nekropoli nazionalean" lurperatuta dago, 2816 hilobian.
Gerran erakutsitako adoreagatik Croix de Guerre kondekorazioa eman zioten. Léon Larribauk Biarritz Olympiqueren estadioari izena eman zion, 1953tik Aguilera kiroldegiaren izen ofiziala "Léon Larribau estadioa" baita.

## Palmaresa
### Frantziako selekzioarekin

* 7 aldiz aukeratuta 1912tik 1914ra; 1913an hegal posizioan jokatu zuen.
* Entsegu 1 (3 puntu).
* Bost Nazioen Torneoan hiru urtez segidan parte hartu zuen; 1912ko lau partidetan jokatu zuen.

## Bibliografia

* Godwin, Terry: Complete Who's Who of International Rugby (Cassell, 1987, ISBN 0-7137-1838-2).

## Erreferentziak

* ↑ Erreferentzia Lehen Mundu Gerran hildako biarriztarren zerrendari buruzko blog honetan.
* ↑ Iturriek nahasmen handia erakusten dute ustezko Jean eta Léon anaiei buruz; ikerketa sendoenen arabera izen osoak eragindako konfusioa da eta pertsona bakarraren aurrean gaude. Kasua aztertzen duen Rugby et rugbymen pendant la Grande Guerre web orria (eta hurrengoa irakurri.
* ↑ Village détruit de Louvemont (55), Chemins de mémoire webgunean.
* ↑ MémorialGenWeb.

## Ikus, gainera

* Biarritz Olympique
* Aguilera kiroldegia

## Kanpo loturak

* (Frantsesez) Lehen Mundu Gerran hildako biarriztarren zerrenda.
* (Ingelesez) Larribau Scrum.com webgunean.
* (Frantsesez) Larribauren fitxa MémorialGenWeb gunean.
* Datuak: Q3173014
# Léon Pradet-Balade

Léon Pradet-Balade (Donapaleu, 1863ko otsailaren 6a - Baiona, 1931ko ekainaren 30a) baxenafar politikaria izan zen.

## Biografia

Jacques Pradet-Baladeren semea, abokatu moduan lan egin zuen Bordelen. 1892an jaioterriko auzapez hautatu zuten, 1895ean kontseilari nagusi eta 1900 eta 1914 artean diputatu.

## Erreferentziak

* ↑ Jean Jolly, Dictionnaire des parlementaires français, notices biographiques sur les ministres, sénateurs et députés français de 1889 à 1940, Paris, PUF, 1960
* Datuak: Q15233775
# Léon Pressouyre

Léon Pressouyre (Baiona, 1935eko urtarrilaren 27a - Atenas, 2009ko abuztuaren 10a) lapurtar historialaria izan zen, Erdi Aroko artean aditua.

## Bibliografia

* 1962: Les Origines de la poésie lyrique d'oïl et les premiers trouvères, with M. Cluzel
* 1981: Le Cloître de Notre-Dame-en-Vaux à Châlons-sur-Marne
* 1985: L'imaginaire médiéval au cloître de Notre-Dame-en-Vaux
* 1990: Le Rêve cistercien
* 1990: Saint Bernard et le monde cistercien
* 1992: Convention concernant la protection du patrimoine mondial culturel et naturel. Rapport d'évaluation présenté à l'occasion du vingtième anniversaire de la Convention
* 1994: L'espace cistercien
* 1995: Pèlerinages et croisades
* 1995: [zuz.] Vivre en moyenne montagne
* 1996: L'hydraulique monastique
* 2002: La Commanderie, institution des ordres militaires dans l'Occident médiéval
* 2007: [zuz.] Cité de l'architecture et du patrimoine
* Datuak: Q3271277
# Léon Scieur

Léon Scieur (Florennes, 1888ko martxoak 19-Ebenda, 1969ko urriak 7) txirrindulari profesional belgiar bat zen.
1921eko Frantziako Tourra irabazi zuen, Tourreko edizio honetan bi etapa garaipen ere lortu zituelarik. Bere lehen garaipena 1920an lortu zuen, Lieja-Bastogne-Lieja klasikoa irabaziz. 1920ko Frantziako Tourra 4. postuan eta etapa garaipen batekin amaitu zuen, 1919koan bezala.

## Palmaresa

1913
* Belgikako Itzuliko etapa 1
1919
* 4. Frantziako Tourrean
* 9. Paris-Bruselan
1920
* Lieja-Bastogne-Lieja
* 4. Frantziako Tourrean eta etapa 1
1921
* Frantziako Tourra eta 2 etapa
* 3. Paris-Roubaixen
* 6. Lieja-Bastogne-Liejan
1922
* 8. Paris-Roubaixen
1923
* 5. Lieja-Bastogne-Liejan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | 1919 | 1920 | 1921 | 1922 | 1923 | 1924 |
| Frantziako Tourra | UT | 14. | — | — | — | — | 4. | 4. | 1. | UT | UT | UT |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Kanpo estekak

Léon Scieur - ProCyclingStats
* Datuak: Q445091
* Multimedia: Léon Scieur / Q445091
# Léon M'ba

Gabriel Léon M'ba (Libreville, 1902ko otsailaren 9a - Paris, 1967ko azaroaren 27a) Gabongo politikaria izan zen. Gabon independentearen lehen lehendakaria izan zen.

## Bizitza

Jeune Gabon mugimenduaren kide eta Echos Gabonais egunkariko erredaktore izan zen. Gabongo kolonia frantsesaren administrazioak nahaspilaritzat zeukan eta erbestera jo zuen 1933-1946 bitarteko urteetan. Gabonera itzuli orduko politikagintzan hasi zen. 1952an, Nazio Biltzarreko kide hautatu zuten, eta 1956an Librevilleko alkate. 1957. urteko hauteskundeen ondoren, Gabongo Batzorde Eragilearen lehendakariorde izendatu zuten; eta Batzordeko lehendakari eta errepublikaren lehen ministro, geroago.
1960an Gabonek burujabetasun osoa eskuratu zuenean, arazoak izan zituen alderdikide batzuekin, jarrera gero eta kontserbadoreagoa eta Frantziaren aldekoagoa hartu zuela leporatzen baitzioten. 1961ean, Gabongo lehendakari hautatu zuten. 1964an, hauteskundeak baino lehentxeago, alderdi bakarreko erregimena ezarri zuen; erabaki horren kariaz, Gabongo gudarostea matxinatu zen eta kargutik kendu zuten baina, frantsesek lagunduta, berriro eskuratu zuen lehendakaritza. 1967an berriro hautatu zuten lehendakari; handik hilabete gutxira hil zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/1/9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q299629
* Multimedia: Léon M'ba / Q299629
# Léon Marchand

Léon Marchand (leɔ̃ maʁʃɑ̃ ahoskatua; Tolosa Okzitania, 2002ko maiatzaren 17a) frantziar igerilaria da, tximeleta eta misto estiloetan aditua. Hiru aldiz izan da txapeldun Olinpiar Jokoetan, eta bost aldiz izan da munduko txapeldun.
Udako bi Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, Paris 2024an urrezko lau domina lortuz, 200 metroko braza, 200 metroko tximeleta eta 200 eta 400 metroko medley probetan, eta Tokio 2020an seigarren postua, 400 metroko estilotan.
Sei domina irabazi zituen Munduko Igeriketa Txapelketan, 2022 eta 2023an. 2023ko Munduko Txapelketan munduko marka berri bat ezarri zuen 400 m estiloetan (4:02:50). Konputazio Zientziak ikasi zituen Arizonako Estatu Unibertsitatean.

## Ohore olinpikoak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2024 | Paris | 01 ! | Gizonezkoak 200 metro bularra |
| 2024 | Paris | 01 ! | Gizonezkoak 200 metro tximeleta |
| 2024 | Paris | 01 ! | Gizonezkoak 400 metro bakarkako medleya |
| 2024 | Paris | 01 ! | Gizonezkoak 200 metro bakarkako medleya |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «El francés Marchand arrebata a Phelps su último récord mundial» Marca 2023/07/23.
* ↑ (Ingelesez) «Léon Marchand» thesundevils.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63246909
* Multimedia: Léon Marchand / Q63246909
# Marsangis

Marsangis Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 52 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Marsangis udalerrian erroldatutako biztanleak 52 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 25 etxebizitza zeuden, 20 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 25etxeak ziren. 20 etxebizitza nagusietatik 17 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 9 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Marsangis udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 8 | 80-84 | 4 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 12 | 35-39 | 4 |
| 0 | 30-34 | 4 |
| 0 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 4 | 5-9 | 4 |
| 4 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 33 ziren, horien artean 24 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 24 pertsona aktiboetatik 22 lanean zeuden (13 gizon eta 9 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen eta 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2000. urtean Marsangis udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1221167
* Multimedia: Marsangis / Q1221167
# Magden

Magden Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Rheinfelden barrutia barrutian. 2014an 3,915 biztanle zituen 11,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66567
* Multimedia: Magden / Q66567
# Magdaléna Štrompachová

Magdaléna Štrompachová (ezkondu aurretik Magdolna Drescher, Budapest, 1919ko irailaren 23a-Bratislava, 1988ko azaroaren 17a) margolari eta zaharberritzailea Hungarian jaiotako eslovakiarra izan zen.

## Biografía

Magdaléna Štrompachová Hungaria Beheran hezi zen. Ama pianojolea eta aita biolin irakaslea. Hungariako Arte Ederren Unibertsitatean ikasi zuen. 1946an, senarrarekin batera, Pragara joan zen bizitzera; han zinea-estudioetan lan egin zuen. 1950ean Eslovakiara joan zen. 1964an, 1973 arte, bere senarrarekin, Ludwig Strompach, Arte Ederren Eskola sortu zuen; bertako irakaslea izan zen eta haren bi seme-alabak ikasleak, artistak izango zirenak ere bai. 1986tik Budapest eta Bratislava artean bizi izan zen.

## Galeria

* Txori urdina (1987).
* Autoerretratoa (1988).

## Kanpo loturak

* (Eslovakieraz): Nebudú zabudnutí II. - osobnosti výtvarného života 20. storočia na hornej Nitre. ISBN 80-967054-4-X
* (Eslovakieraz): Galería
* (Eslovakieraz): www.prievidza.sk
* Datuak: Q585457
* Multimedia: Magdaléna Štrompachová / Q585457
# Magdeburgeko Hemisferioak

Magdeburgeko Hemisferioak bi esferaerdi metaliko dira, 500 litroko edukiera dutenak, hemisferikoak, bata bestearekin lotzen direnak, esfera bat eratuz. Barnetik, makina pneumatiko baten bidez, airea ateratzen da, huts bat sortuz. Magdeburgeko burgumaisua zen Otto von Guericke izan zen hemisferio hauen sortzailea.

## Itxura

Formari dagokionez, elizetako kalizaren antzerakoa da, behealdean, hodi bat den oin bat baitu, eta, esferaerdiari soldatua, ireki eta itxi daitekeen txorrota bat du. Goiko esferaerdiak, zirrindola bat du, eusteko.

## Historia eta erabilpena

Burgumaisuak, Ratisbonan, enperadorea eta bildu ziren ikusleen aurrean, zientifikoa baino gehiago, zirkukoa zen erakustaldi bat egin zuen, esperimentua, garaiko koadro batetaz hornituz, oso ikusgarria, ospea lortzeko sinesgarritasuna ematen zion aldi berean (garai haietan, iruzurtitzat ez hartzeko, pertsonaia garrantzitsu eta ospetsuen presentzia behar zen.
Izena, Magdeburgeko hirian 1654an eginiko esperimentu batetik datorkio. Esperimentu hau egiteko, kobrezko bi hemisferio huts eraikitzea agindu zuen. Bi hemisferio hauek, airerik sartu ez zedin kontu handia izanez doitu zituen, eta barnetik atera zuen, beheko hemisferioaren hodiaren bidez, hutsa egin arte. Honen ondoren, txorrota itxi zuen, eta, hemisferio bakoitza, zortzi zaldik tiratutako uhal bati lotu zuen. Zaldi hauek, ez ziren hemisferioak banatzeko gai izan. Hemisferioak, berriz airez bete ondoren, oso erraz banandu ahal izan ziren hemisferioak. Berriak hain txundituta utzi zituen hiria eta autoritate zientifikoak, ze, esperimenuta irudikatzen zuten margolanak egoteaz gain, makina pneumatikoek gorantz egin zuten.
Praktikan, fisikan esperimentu gisa balio du, presio atmosferikoaren frogapenetarako, eta, unibertsitate garrantzitsu guztiek, euren ikasleek entseiatzen duten eredu txiki bat dute.
Hemisferioetan, atmosfera presioak baino ez du lan egiten, airea ateratzen denez, barnean ez baitago presiorik. Hemisferioen azalera nahiko handia baldin bada, indar handia behar da banatzen saiatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23361
* Multimedia: Magdeburg hemispheres / Q23361
# Magdelaine Chapelain

Magdelaine Chapelain (1651-1724), igarlea eta pozoitzailea, Frantziako Pozoien aferan nahastuta egon zen, bizitza osorako espetxe zigorra jasoz.

## Biografia

Chapelain igarle arrakastatsua izan zen, eta dirutza lortu zuen bere lanarekin. Atezain gisa postu bat betetzen zuen morroi batekin ezkonduta, hainbat higiezinen jabea ere bazen. Pozoien auziari lotuta, eskandaluan nahastuta egon zen Françoise Filastre neskame kontratatzeagatik. Filastre 1679ko abenduan Auvergnera egindako bidaia batetik itzultzean atxilotu zuten; Chapelainek ordaindutako bidaia zen. Magdelaine ere Louis de Vanensekin lotuta zegoen, biek batera etxe bat alokatu baitzuten. Adam Lesagek esan zuen Chapelainek pozoien manufakturarekin eta magia beltzaren erabilerarekin lortu zuela bere dirutza, Boucher izeneko gizon batekin elkarlanean. Filastrek, berriz, adierazi zuen batzuetan pozoia ematen ziola Chapelaini saltzeko, eta Chapelainek kontratatu zuela Satanekin itun bat egiten laguntzeko; gainera, Chapelainek sorginkeriak egiten zituela eta zerbitzu magikoak egiten zituela bezeroentzat. Filastrek ere adierazi zuen Chapelain Madame de Montespanek kontratatu zuela hiltzaile bat (Filastre) Maria Angelica de Fontangesen egoitzan sartzeko.
Pozoien auzian nahastutako beste asko bezala, Magdelaine Chapelain ez zuten inoiz epaitu, eta bizi osorako kartzela-zigorra ezarri zioten Belle-Île-en-Merren, Lettre de cachet baten bidez. Preso askoren heriotza-data ezezaguna den arren, badakigu Chapelain 1724ko ekainean hil zela; bere heriotza erregistratutako azkena izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Anne Somerset: The Affair of the Poisons: Murder, Infanticide, and Satanism at the Court of Louis XIV St. Martin's Press, 2003. ISBN 0-312-33017-0).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4942558
# Maged Youssef

Maged Youssef (1978ko urtarrilaren 7a) arkularia da. Egipto ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Maged YOUSSEF
* ↑ Maged Youssef

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16217708
# Maleoloetako edema

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Maleoloetako edema edo edema periferikoa izter, zangosagar eta orpoetako ehunetan fluido gehiegi pilatzen direnean gertatzen den egoera da. Hantura nabarmenagoa izan ohi da zangoen beheko aldean. Tratamendua kausaren arabera aldatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kardiologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7168709
* Multimedia: Peripheral edema / Q7168709
# Malenkonia

Malenkonia, jatorrian eta etimologiaz, humoreen nahasmendu bat da, ezaugarri nagusitzat tristezia duena, depresioaren parekoa. Egun, kezka existentzial sakona duten pertsonen izaera eta nortasuna adierazteko erabiltzen da batez ere, idazle eta artisten kasuan bereziki horien lanak eragiten dituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192077
* Multimedia: Melancholia / Q192077
# Malenkonia (musika taldea)

Malenkonia 2004. urtean Oñatin sortutako pop-rock musika taldea da.

## Diskografia

* Hegazkadak dakar ekaitza (2009, Gor)
* Homo homini lupus (2013, Gor)

## Erreferentziak

* ↑ «Hegazkadak dakar ekaitza» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-29).
* ↑ «Homo homini lupus» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-29).
* ↑ «Bigarren diskoa aurkeztuko du Malenkoniak egubakoitzean Donostian - Oñati» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110300354
# Malente

Malente Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Ostholstein (barrutia)|Ostholstein]] barrutian. 2014an 10.410 biztanle zituen 69,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q522056
* Multimedia: Malente / Q522056
# Maleo

Maleo Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 3.001 biztanle ditu, 19,83 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Maleok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castelgerundo Codogno Corno Giovine Pizzighettone Santo Stefano Lodigiano Cornovecchio San Fiorano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42980
* Multimedia: Maleo / Q42980