# Enologia

Enología (grezieratik οἶνος "ardo" eta λόγος "ezagutza") ardoaren zientzia, teknika ekoizteko artea da. Enologoa ardoaren ekoizpenaz arduratzen den teknikari aholku-emailea da; haren lanak sotoaren kontrola, ekoizpena, biltzeko lana, azterketa, gordetzeko prozesua, botilaratzea eta ardoaren merkatzeko estrategia dira. Ingelesez oenologist esaten zaio; frantsesez oenologue; espainieraz enologo. Ez dugu ardozain edo sommelierrekin nahastu behar; honen lana ardoak eta beste edari guztiak dastatzea da, haien ezaugarriak adierazteko eta ardo desberdinen arteko konparaketa azaltzeko.
Ardo bat ekoizteko eta baloratzeko garaian elementu desberdinak hartzen dira kontutan, besteak beste, mahatsondoak, lurraren ezaugarriak, ardoaren lurrina, eragiten dituen sentsazioak... Ondoren, hauetako batzuk azalduko ditugu.

## Mahatsondoak

Mahats barietate asko ezagutzen dira:

### Beltzak

* Aglianiko
* Ancellota
* Barbera
* Bobal
* Bonarda
* Borracal
* Brancellao
* Cabernet Sauvignon
* Cabernet Franc
* Caladoc
* Cariñena
* Carménère
* Cinsault
* Gamay
* Garnacha
* Graciano
* Greco Beltz
* Hondarribi beltz
* Malbec
* Marselan
* Mencía
* Merlot
* Monastrell
* Nebbiolo
* Petit Verdot
* Pinot Noir
* Sangiovese
* Sumoll
* Tannat
* Tempranillo
* Syrah

### Gorriak

* Canari
* Pinot Grigio
* Pinot Gris
* Pinot Noir

### Zuriak

* Abalonga
* Airén
* Albariño
* Albillo
* Chardonnay
* Chenin Blanc
* Clairette
* Garnacha Zuria
* Gewürztraminer
* Godello
* Hondarribi zuri
* Jaén zuria
* Macabeo (mahats)
* Malvasía (mahats)
* Alexandriako moskatela
* Palomino
* Parellada
* Pedro Ximénez
* Riesling
* Sauvignon Blanc
* Semillón
* Torrontés
* Trebbiano
* Treixadura
* Verdejo
* Viognier
* Xarel·lo

## Sentsazioak

* Belusatua: ardo harmoniatsu, arina.
* Garratza: ardo gogorra, eztarria urratu egiten du, ardo oso gazte batzuk bezala.
* Beroa: grau alkoholiko handia.
* Gorputza: osotasuna, osotasunaren gustu-sentsazioa.
* Orekatua: harmonikoa.
* Egituratuta: sendoa, taninoz aberatsa.
* Malgua: ondo orekatuta, astringentzia eta garraztasuna ahulak.
* Oparoa: alkohol askorekin.
* Erakargarria: malgua eta arina, edateko erraza.
* Likoretsua: gozoa, azukre askorekin, ezti-jarioa.
* Arina: alkohol gutxirekin, ez du gorputz handia.
* Eztitsua: gozoa, ahoan belusa sentsazioa uzten du.
* Urduria: garratza erasokorra izan gabe.
* Borobila: harmoniatsu eta arinki belusatua.
* Lehorra: azukre aztarnarik gabekoa.
* Kementsua: gorputzarekin, egituratuta eta alkoholez aberatsa.
* Bizia: garraztasun handiz.
* Sendoa: garratza baina leuna.

## Itxura

* Distiratsua: kolorearen ezaugarria da. Ardoaren taninoak oxidatzen dira eta teila kolorea hartzen doa; batzutan ere substantzia oxidatuetako ohiko kolore itzalia.
* Apartsua: alkohola hartzitze bitartean gas karbonikoa sortzen da eta ardoa irekitzerakoan horrek burbuilak askatzearen prozesua eragiten du.
* Garden-argia: garden izan gabe ez da gai esekiririk ikusten.
* Hankak: alkoholaren presentziareki lotuta dago. Koipetsutasuna da, substantzia aberastasunarkin. Tantak izatea ardoan dagoen glizerinaren ondorioa da eta, neurri handi batean, honen disoluzioa alholan; beraz tantak gradu alkoholikoaren ondoriak dira.
* Lasaia: gas-burbuilak ez dituela, ez da burbuilatzaile.
* Frizante edo Frizee: gas karbonikoa gehitu zaion ardoa.

## Lurrina

* Fruitu lurrinekoa: fruituen usain gozoak. Fruitu gorriak; ardo beltzentzat:andere-mahats beltza, gerezia edo mugurdia; ardo zurientzat: duraznoa, damaskoa edo garrazkiak.
* Animala: larrua, goroldioa edo ehizaren buket duten ardo beltzak.
* Baltsamiko: intsentsu, kanfor, erretxina, pinua, bainilla.
* Enpireumatiko: ogi errea, kafe keztua, tabako, kakao.
* Espeziatua: espezien usainekin (erregaliz, kanela, piperbeltza, usaineko hiltzea, miristika.
* Loreena: loreen lurringaiez (arrosa, bioleta).
* Egurrezkoa: haritz zuhaitzaren egurrez egindako kupelek usain berezia ematen diete.
* Begetala: belarra, ostoa, sasia, humus, belar ondua, piper morro.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Zer da enologia
* Datuak: Q297672
* Multimedia: Oenology / Q297672