OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Turmalina

Turmalina aluminioa, burdina, magnesioa, sodioa, litioa edo potasioa bezalako elementuekin osatutako mineral ziklosilikatoa da. Kolore askotakoa izan daiteke. Izena sinhalazko turamali edo toramalli-tik datorkio, izan ere, egungo Sri Lankan aurkitutako hainbat harribitxiri izen hori eman zitzaien.

## Turmalina motak eta aldaerak

* Dravitak: Karintiako Drave barrutian eskuratutakoak
** Dravita hori ilunetik marroi belzkarara
* Txorloak:
** Txorlo urdinxka edo beltz marroixkatik beltzera
* Elbaitak: Elba uharteari Italia zor diote izena
** Errubelita (errubitik datorkio izena) arrosa
** Indikolita (indigotik datorkio izena) beltz iluna
** Brasileko zafiro urdin argia
** Berdelita edo Brasileko esmeralda berdea
** Akroita (grezierazko "garden" hitzetik dator) gardena

## Kanpo estekak

* Datuak: Q179911
* Multimedia: Tourmaline / Q179911
# Turmodigo

Turmodigo (latinez: turmogi edo turmodigi; antzinako grezieraz: Μούρβογοι) Hispanian, egungo erdialdeko Burgosko probintzian eta ekialdeko Palentziako probintzian, bizi zen herria izan zen.
Zelta hauek bakzeokin batera menderatuak izan ziren Sertorioren gerraren garaian.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2015-1-30). 174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak. , 3 or..
* ↑ Martínez Ruiz, Enrique; Maqueda, Consuelo. (2000). Atlas Histórico de España. I Madril: Itsmo, 55 or. ISBN 84-7090-349-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2671109
* Multimedia: Turmodigi / Q2671109
# Turloughmore

Turloughmore (irlanderaz Turlach Mór, "Aintzira Handia" esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko erdialdean dagoen udalerri bat da, N63 errepidean dago. Galway hiriaren hurbiltasunak eta haren hazkundeak udalerri honen biztanleria areagotzean eragiten ari da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2028311
* Multimedia: Turloughmore / Q2028311
# Turma

Turma bat antzinako erromatar armadako zalditeriaren azpitalde bat zen. Zalditeria zazpi hegalez osatzen zen (alae edo vexillationes) -horrela deitzen zitzaien infanteriaren alboetan jartzen zirelako borrokatu behar zutean-, eta bakoitza 300 zaldizko inguruko erregimentu gisa eratzen zen. Errepublika garaian tribuni celerum bidez eta Printzerrian garaian praefectus alae baten agindupean zeunden. Aldi berean, dekurioi baten esanetara zeuden 30 edo 32 zaldunen eskuadroietan (turmae) banatuak zeuden. Legio bakoitzak gutxienez zalditeria hegal bat zuen atxikita, eta arma hori inperio garaian indartu zen, jatorri germaniar eta ipar-afrikarreko zaldizko ugari bertan sartuz.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Blanch Nougués, José María. (2011). «Una visión histórica y jurídica sobre el ejército romano» Anuario Jurídico y Económico Escurialense XLIV (2011): 29-48. ISSN 1133-3677..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1246194
# Turmalina (Minas Gerais)

Turmalina Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 20.000 biztanle ditu 1.153,111 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22065016
* Multimedia: Turmalina (Minas Gerais) / Q22065016
# Turmalina (São Paulo)

Turmalina Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 1.669 biztanle ditu 147,797 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1762903
* Multimedia: Turmalina (São Paulo) / Q1762903
# Turman udalerria, Sullivan konderria (Indiana)

Turman udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Sullivan konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.037 biztanle zituen, 57.48 milia karratu (148.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Turman udalerriak 337 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 22.308 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7995861
# Txantxarreka gaztetxea

Txantxarreka gaztetxea Donostiako Antigua auzoan dagoen gaztetxea da. 2011 urtean hasi zen proiektu honen ideia, eta Donostiako udalarekin harremanetan jarri ondoren, Heriz Pasealekuan hutsik zegoen eraikin bat lortu zuten 2013ko udan.

## Historia

Orduan ekin zioten lanari hainbat eragileren laguntzaz, horien artean Antiguako Jai Batzordea, Antiguotarrak Dantza Taldea, Auskalo Aisialdi Taldea, Antiguoko Gazteak (Gazte Asanblada), Ernai Antiguo, Talde feminista, Luberriko ikasle abertzaleak, GKK eta Ahal-Dugu Podemos Antiguo. Ordutik hainbat ekimen antolatzeaz gain, beste aisialdi eredu baterako bidean alternatiba bat eskaini dute. Gaztetxearen helburua Antiguoko gazteen bilgune eta euskarri guztietako proiektuen sustatzaile izatea da.

## Proiektuak

* Liburutegia: gaztetxeko liburutegia bigarren pisuan dago kokatuta. Guztira, ehun bat liburu daude edonorentzat eskuragarri, bai gaztetxean bertan irakurtzeko edota etxera eramateko. Liburuez gain, aldizkari, fanzine eta dvd-ak ere badaude.
* Zineforuma: Gaztetxean zineforumak edota zine-zikloak egiteko aukera edonork du gaztetxearen posta elektronikora idatziz.

## Tailerrak

Tailerrak ere egiten dira Txantxarrekan. Gaztetxeak bere ibilbidea hasi zuenenetik hainbat tailer antolatu dira: txalaparta ikastaroa, dantza ikastaroa, argazkigintza tailerra, etab.
Edonork horrelako tailer edo egitasmo bat antolatzea posible du, gaztetxearekin harremanetan jarriz.

## Erreferentziak

* ↑ «Txantxarreka Gaztetxea» Txantxarreka Gaztetxea (Noiz kontsultatua: 2018-04-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61070157
# Txantxetako kandelak

Txantxetako kandelak umeentzako urtebetetze-jaietan erabili ohi diren txantxak dira. Kandelak berez pizten dira berriro, dinamita-kartutxoen antzeko detonagailu bat erabiliz. Kandelaren metxaren barruan txertatuta dagoen magnesioaren bidez egiten da prozedura; parafinaren lurruna kandela itzaltzen denean igortzen da, eta, putz egiten duenarentzako harriduraz, kandela berriro pizten da.
Kandelari putz egin ondoren, sugarra itzali ondoren, magnesio-hautsak, oxigenoz babestuta eta parafina-olioz hoztuta dagoenak, berriro pizteko behar den beroa sortzen du. Horregatik, pertsona batek txantxetako kandela bat jotzen duenean, segundo gutxi batzuetan pizten da berriro.
Hasieran dinamitaz eginak izan arren, detonagailu horiek ez dira hain arriskutsuak eta erraz itzaltzen dira urarekin. Dinamitaren erabilera mugatua da, lehergai indartsua eta arriskutsua delako.
Kanadan debekatuta daude.

## Erreferentziak

* ↑ https://science.howstuffworks.com/innovation/science-questions/question420.htm
* ↑ https://www.canada.ca/en/health-canada/services/consumer-product-safety/advisories-warnings-recalls/information-canadians-travelling-outside-canada.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7841153
# Txantxangorri Gorena

Txantxangorri Gorena, George R. R. Martin idazlearen A Song of Ice and Fire eleberri saileko eta Game of Thrones telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Jonathan Pryce aktoreak antzeztu zuen.
Zazpien Fedea erlijioaren Septoi Gorena eta buru nagusia da, iraganean Bost Erregeen Gerran herriz herri bidaiatu zuen septoi bat izan zen, Erregearen Lurrartzea hiriburura septoien hezurrak zeramatzela iritsi zena. Aurreko Septoi Gorena zendu zenean, berri aukeratzeko konklabean septoi fanatiko talde bat oldarki sartu eta Sinisdun Nagusiei Txantxagorri Gorena fedearen buru berri gisa hautatzea derrigortu zituen. Bere agintaldia Fedearen jabetzak eta apaindurak saltzen hasiko da. Cersei Lannisterrek Fedeak Tommen Baratheonen erregealdiaren bedeinkapenaren trukean Fede Militantea berrezartzea hitzemango dio. Horrek Fedeak indar eta botere kontrolagaitz bat bereganatzea ekarriko du, mehatxu bat bilakatuz.
# Txantxari joko

Txantxari joko, baita ere Txantxari jokue, mutilen trebezia-jolasa da. Juan Garmendia Larrañaga etnografoak Udaben (Basaburua) eta Errazkinen, Nafarroa Garaian, jaso zuen jokoaren inguruko informazioa.

## Arauak

Mutilen joko hau gehienbat uda aldean egiten zen. "Txantxaria" zenbait zuhaitz eta landareren kuskuilua da, kasu honetan haritzarena. Lurrean zuloa egiten zuten eta bi metrotik "txantxaria" bertan sartzen ahalegintzen ziren. "Txantxaria" lurrean biraka bota behar zen eta zulo gehienetan sartzen zuena izaten zen irabazlea.

## Errazkingo aldagaia

Txantxari jokue zen hau. Plazan, eskola atarian, eliz atarian jokatzen zuten mutilek. Urte gutzian aritzen ziren. "Nik hasiko nauk" esanez ematen zion hasera, aurrenekoak ez baitzuen bentajarik. Makila txiki batez lurrean marra borobila egin eta lau metro ingurutik botata, lur gainean boteka, txantxaria barruan sartzen saiatzen zen. Errazago egiteko, mutikoek ahal zuten txantxaririk berdeena eta pisuena aukeratzen zuten. Lehenbizikoan ez bazuen sartzen, berriz botatzea egokitzen zitzaion "ez tuk sartu, tiazak berriz" entzun ondoren. Tiratzen zuen hurrengoak, aurreko txantxaria jo eta arrastotik kanpora ateraz gero, berea barruan utzita, jotako txantxaria irabazten zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Juan Garmendia Larrañaga - Xabier Mendiguren Bereziartu: Juan Garmendia Larrañagaren hiztegi etnografikoa. Donostia: Ikastolen Elkartea, 2003. 183.or.
* ↑ https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/fr/txantxari-joko/ar-151712/
* ↑ https://elearning3.hezkuntza.net/015253/pluginfile.php/1106/mod_resource/content/1/ume_jolasak_eusko_ikaskuntza.pdf

## Kanpo estekak

* Juan Garmendia Larrañaga: Ume jolasak, Eusko Ikaskuntza, 2007, 183.or.
# Txantxigorri opil

Txantxigorri opilak edo txaltxigorri opilak gantz-hondar frijituak dira, ogi, azukre eta kanela orez nahastuak. Neguan tradizionalak dira. Enkarterriko txintxortak, Kataluniako llardons eta Espainia eta Hispanoamerikako chicharrones antzekoak dira.
Dolores Redondoren Zaindari ikusezina eleberrian agertzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Iribarren, José María; Ollaquindia, Ricardo. (1984). Vocabulario navarro. (1. argitaraldia), 174 or..
* ↑ Iruñeko Udala. Gastronomia. .
* ↑ Astiz, I.. (12-02-08). «Gozogintzaren neguko berotasuna» Berria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10976640
# Txantxapota

Txantxapota edo Venusen zilborra (Umbilicus rupestris) Crassulaceae familiako espezie baten izen arrunta da, hegoaldeko eta mendebaldeko Europan jatorria duena. Landare zukutsu, bizikorra, 9-60 cm-ko garaierakoa, glabroa, zurtoin tentekoa, gehienetan sinplea eta oso gutxitan adarkatua da. Oso arrunta da harkaitzetako arrailduretan, hormetan eta abarretan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2003]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2719123
* Multimedia: Umbilicus rupestris / Q2719123
* Espezieak: Umbilicus rupestris
# Txantxangorri Aldizkaria

Txantxangorri Aldizkaria 2011ko abendutik aurrera argitaratzen den hilabetekaria da.
Anoetan sortutako aldizkaria da. Gipuzkoako gaiak lantzen ditu batez ere, kultura, kirola, zientzia, gastronomia, historia, antropologia, eskulanak eta poesia arloetakoak.
Goierri eta Donostia artean banatzen da doan, batez ere Oria bailaran duelarik gune nagusia.
Aldizkariak gaurkotasuneko erreportajeak, elkarrizketak, ibilbideak, errezetak, gastronomia eta agenda atalak ditu.
Paperean argitaratzeaz gain, webgunea ere badu.

## Erreferentziak

* ↑ Nor gara? - Txantxangorri Aldizkaria. 2020-07-23 (Noiz kontsultatua: 2023-09-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q122311078
# Txantxangorri kantaria

Txantxangorri kantaria Salbador Zapirainek 1979an plazaratutako liburua da, bere aita Joxe Zapirain bertsolariaren bizitzan oinarritua.
XX. mendeko lehen erdian dago kokatua. Garai hartako bizimodua kontatzen du. Liburu kostunbrista da eta kontatzeko indar berezia du, egilearen ahozko euskara aberatsaren isla baita.

## Kanpo estekak

* Liburua Euskaltzaindiaren webgunean.
* Datuak: Q16519097
# Txantxangorriaren Karaoketeka

Txantxangorriaren Karaoketeka euskal kantugintzako 2.500 abesti baino gehiago karaokerako prestatuta eskaintzen dituen webgunea da.
Gabi de la Mazak irakasleak 2008an hasi zen sortzen bideo bilduma hau txantxangorri izengoitiarekin. 2005. urtetik aurrera. Euskarazko barnetegietan erabiltzeko hainbat karaoke sortuta zituen, ikasleekin egonaldietan erabiltzeko. 2008an, ikasleek eskatuta, Youtubera igotzen hasi zen. 2019an bi kanal zituen, eta bien artean 2.500 abesti baino gehiago daude. Lehenengo hamaika urtean, gune horrek milioi bat bisita baino gehiago jaso zituen, eta harpidedunak 80.000 mila baina gehiago dira bien artean.
TBX.eus atariak euskarazko kanalek jaso dituzten bisitak zenbatzen ditu, eta egunean, astean, hilean, urtean… gehien ikusi diren euskarazko bideoak zein izan diren adierazten du. 2017an Txatxangorria-Euskal Karaokeak laugarrena izan zen bisitatuenen artean.
Txantxangorriaren Karaoketekan 2.500 abesti horien bideoak autorez, tituluz edo gaiaz lortu daitezke txantxangorri.eus atarian.

## Sariak eta errekonozimenduak

* 2018: Interneten egindako lan onenaren Argia Saria jaso zuen.
* 2012: Gabi de la Mazari omenaldia Gorlizko Euskararen egunean.

## Erreferentziak

* 1 2 Elustondo, Miel Angel. (2018-04-29). «Gabi de la Maza: "Euskal musikaren arkeologiak asko motibatzen nau"» Argia (Noiz kontsultatua: 2019-08-23).
* ↑ «Txantxangorria-Euskal karaokeak» Txantxangorria-Euskal karaokeak (Noiz kontsultatua: 2019-08-23).
* ↑ «Bihotzeko Fonoteka: Gabi de la Maza» www.eitb.eus (Euskadi Irratia) (Noiz kontsultatua: 2019-08-23).
* ↑ «Bideon artxibo urteka: 2017 - TBX.eus» tbx.eus (Noiz kontsultatua: 2019-08-23).
* ↑ «Txatxangorriaren karaoketeka. Zerrenda abestiaren arabera.» Txantxangorria-Euskal karaokeak (Noiz kontsultatua: 2019-08-23).
* ↑ «Interneten egindako lan onenaren Argia Saria Gabi de la Mazari eman diote» txantxangorria (Noiz kontsultatua: 2019ko abuztua).

## Ikus, gainera

* Karaoke

## Kanpo estekak

* Txantxangorria.eus, Gabi de la Mazaren webgunea.
* Youtubeko Gabi de la Maza kanala. 55.850 harpidedun 55.850 harpidedun
* Youtubeko Euskal Karaokeak kanala. 29.937 harpidedun (2019-08-23)
* @maza_gabi, Twitterreko kontua.
* Datuak: Q66713173
# Triiodotironina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Triiodotironina (T3) bi hormona tiroideoetako bat da; bestea tiroxina da. Tiroideko zelula folikularrek, tirozitoek, ekoizten eta jariatzen dute. Haren ekoizpena beste hormona batek, tirotropinak (TSH), erregulatzen du. Tirotropina, berriz, hipofisiak jariatzen du.
Tiroxina triiodotironinaren aitzindaria da. Izan ere, triiodotironina gehiena tiroxinaren desiodizazioaren ondorioz sortzen da. Tiroide guruinak triiodotironina gehiago jariatzen du tiroxina baino, hiru aldiz gehiago gutxi gorabehera. Triiodotironinaren iraupena odolean 2,5 egunekoa da.

## Zeregin metabolikoa

Triiodotironinaren jarduera, oro har, tiroxinaren antzekoa da, nahiz eta bere eragina handiagoa izan ehunetan, hormona indartsuagoa baita. Prozesu katabolikoak areagotu eta bizkortzen ditu, eta oxigenoaren kontsumoa handitzen. Organismoaren hazkuntzan ere eragin nabarmena du. Intsulinaren jarduera azkartu eta serotoninaren garuneko kontzentrazioa handitu egiten du.

## Erreferentziak

* ↑ Arin Lakidain, Rosa Maria; Diaz Ereño, Elena. Fisiologia Medikoa ikasteko gida. 31-39. orrialdeak, Euskararen Arloko Errektoreordetzaren sare argitalpena, EHU, ikasmaterialak.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2020-4-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q327362
* Multimedia: Liothyronine / Q327362
# Trikala

Trikala (grezieraz: Τρίκαλα) Greziako hiria eta udalerria da, izen bereko unitate erregionaleko hiriburua dena.

## Biztanleria

| Urtea | Hiria | Udalerria |
| 1991 | 48.857 | 74.832 |
| 2001 | 54.605 | 78.817 |
| 2011 | 61.653 | 81.355 |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207467
* Multimedia: Trikala / Q207467
# Trihas Gebre

Trihas Gebre Aunoon (Wukro, 1990eko apirilaren 29a - ) etiopiar atleta da, 10.000 metrotan eta krosean aditua.
Etiopia Utopia fundazioaren bidez Donostiara 2010ean etorri zen bere herrialdeko beste lau atletarekin batera, Behobia-Donostia lasterketan parte hartzeko. Gainontzeko kideak itzuli egin ziren, baina bera Euskal Herrian geratu eta donostiar petotzat du bere burua.

## Ibilbidea

Hona hemen bere emaitzak txapelketa ofizialetan:
| Urtea | Txapelketa | Lekua | Postua | Froga |
| 2015 | Munduko Atletismo Txapelketa | Beijing (Txina) | 16.a | 10.000 metro |
| 2016 | Europako Atletismo Txapelketa | Amsterdam (Herbehereak) | 10.a | 10.000 metro |

## Euskal Herrian

* Donostiako maratoia (1): 2010
* Behobia-Donostia lasterketa (1): 2011
* Erregetako Nazioarteko Krosa (1): 2015
* Zornotzako Nazioarteko Krosa (2): 2018, 2019

## Erreferentziak

* ↑ IAAF. Trihas Gebre. .
* ↑ De la Hoz, Jon Ander. (2015-08-20). «Wukro, Donostia, Pekin eta Rio» Berria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20962344
* Multimedia: Trihas Gebre / Q20962344
# Trigueros

Trigueros Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 76 m-ko altueran eta Huelvatik 19,5 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 7.396 biztanle zituen 118,3 km²-tan banaturik.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Triguerosko udalaren webgunea
* Datuak: Q1614522
* Multimedia: Trigueros, Huelva / Q1614522
# Trigueros del Valle

Trigueros del Valle Valladolideko udalerria da, Campiña del Pisuerga eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 351 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valladolideko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Valladolideko udalerrei buruzko webgunea Valladolideko aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1907256
* Multimedia: Trigueros del Valle / Q1907256
# Trihalometano

Trihalometano esaten zaie CHX$_3$ formula duten metanoaren deribatu trihalogenatuei, hots, metanoaren lau hidrogeno atomoetako hiru halogeno batez ordezkatuta dituztenei. Hiru halogeno-atomoak klase berekoak badira haloformo esaten zaie; adibidez, HCI$_3$ iodoformoa da, HCBr$_3$ bromoformoa eta HCCl$_3$ kloroformoa.
Disolbatzaile edo hozgarri gisa usatzen dira. Halaber ingurugiro-poluitzaileak dira eta asko kartzinogenotzat jotzen dira.
Trihalometaboak naturalki ere sor daitezke. Alga batzuk esaterako kloroformoa ekoizten dute. Ura edateko modukoa izateko kloratzen denean kloroak materia organikoarekin erreakzionatzen du triahalometanoak sortuaz. Kartzinogeno potentziala badira ere, Munduko Osasun Erakundeak ura tratatzeak ekar lezakeen kaltea tratatu gabea edatea ekarriko zukeena baino askoz txikiagoa dela kontsideratzen du eta ez du kaltegarritzat jotzen. MOEren arabera, ur tratatua 70 urtez jarrian kontsumitzearen ondorioz minbizia garatzeko aukera 100.000 biztanleko 1ekoa da.

## Trihalomentanorik ohikoenak (pisu molekurraren arabera ordenatuta)

| Formula | Izen arrunta | IUPAC izena |
| CHF$_3$ | fluoroformo | trifluorometano |
| CHClF$_2$ | klorodiflurometano | klorodiflurometano |
| CHCl$_3$ | kloroformo | triklorometano |
| CHBrCl$_2$ | bromodiklorometano | bromodiklorometano |
| CHBr$_2$Cl | dibromoklorometano | dibromoklorometano |
| CHBr$_3$ | bromoformo | tribromometano |
| CHI$_3$ | iodoformo | triiodometano |

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-05).
* ↑ «Capítulo» tierra.rediris.es (Noiz kontsultatua: 2022-03-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q127488
* Multimedia: Trihalomethanes / Q127488
# Triheptanoina

Triheptanoina zazpi karbonotako hiru gantz azido asek (7:0) eta glizerina batek osatzen duten triglizerido bat da. ${\ce {C24H44O6}}$ formula du.

## Garrantzia biologikoa

Krebs ziklorako bitartekariak ematen ditu.
Gantz azido motzak eta arraroak ematen dituenez bost karbonotako gorputz zetonikoak ematen ditu, hidrosolugarriak direnak. Epilepsia tratatzeko dieta zetogenikoan erabiltzen da beraz.
Pirubato karboxilasa entzimaren gabeziari aurre egiteko ere erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Effects of short-term and long-term treatment with medium- and long-chain triglycerides ketogenic diet on cortical spreading depression in young rats» Neuroscience Letters 434 (1): 66–70. 2008-03-21 doi:10.1016/j.neulet.2008.01.032. ISSN 0304-3940. (Noiz kontsultatua: 2018-11-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q414576
* Multimedia: Triheptanoin / Q414576
Lipidoak :
OsagaiakGantz azidoakAseak: butirikoa (4:0) • kaprikoa (10:0) • laurikoa (12:0) • miristikoa (14:0) • palmitikoa (16:0) • estearikoa (18:0) • arakidikoa (20:0) Asegabeak: miristoleikoa (14:1) • palmitoleikoa (16:1) • oleikoa (18:1) • linoleikoa (18:2) • linolenikoa (18:3), (α eta γ) • punizikoa (18:3) • arakidonikoa (20:4)Beste batzukaminoalkohola • azido fosfatidikoa • esfingosina • esteranoa • glizerina • isoprenoa • zeramidaLipido saponifikagarriakGlizeridoakMonoglizeridoak: Glizeril hidroxiestearatoa • Glizerol monoestearatoa • Monolaurina Diglizeridoak: - Triglizeridoak: Triheptanoina • Trimiristina • Tripalmitina • Triestearina • Trilinoleina • TrioleinaArgizariakLanolinaFosfolipidoakFosfoglizeridoak: Fosfatidiletanolamina • Fosfatidilkolina • Fosfatidilserina Esfingolipidoak: EsfingomielinaGlukolipidoakGangliosidoak • Globosidoak • Lipopolisakaridoak • ZerebrosidoakLipido saponifikaezinakEsteroideakEsterolak: Ergosterola • Estigmasterola • Kolesterola • Lanosterola Kortikosteroideak: Budesonida • Flutikasona • Kortisola • Kortisona • Prednisona Estrogenoak: Aldosterona • Androsterona • Estradiola • Progesterona • Testosterona Bitaminak: D bitaminaTerpenoak (+ terpenoideak)Monoterpenoak: Eukaliptola • Geraniola • Kanforra • Limonenoa • Linaloola • Mirzenoa • Pinenoa Seskiterpenoak: Azido abszisikoa • Farnesola • Humulenoa • Ionona • Zingiberenoa Diterpenoak: Azido abietikoa • Erretinola (A bitamina) • Fitola • Giberelina • Labdanoa • Kafestola Triterpenoak: Eskualenoa Tetraterpenoak: Karotenoideak (Karotenoak • Xantofilak) Politerpenoak: Plastokinona • UbikinonaEikosanoideakLeukotrienoak • Prostaglandinak • Prostaziklinak • Tronboxanoak :
# Trijueque

Trijueque Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.529 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1750972
* Multimedia: Trijueque / Q1750972
# Torcy kantonamendua

Torcy kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Sena eta Marne departamenduan dago, Île-de-France eskualdean. Guztira 5 udalerri ditu eta Torcy da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1574016
# Tordellego

Tordellego Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 66 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q584623
* Multimedia: Tordellego / Q584623
# Tordelrábano

Tordelrábano Guadalajarako udalerria da, Sierra norte de Guadalajara eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 10 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1658074
* Multimedia: Tordelrábano / Q1658074
# Tordera

Tordera Kataluniako udalerria da, Maresmen eta Bartzelonako probintzian dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 15.345 biztanle zituen. 84,08 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 2.768 | 2.969 | 3.058 | 3.416 | 3.457 | 3.601 | 4.467 | 6.413 | 7.560 | 8.156 | 10.116 | 15.345 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Torderako udalaren webgunea.
* Datuak: Q12596
* Multimedia: Tordera / Q12596
# Torden

Torden (ingelesezko eta nazioarteko hedapenean Mortal izenarekin zabaldua, euskaraz Hilkor) André Øvredal-ek zuzendutako 2020ko film norvegiarra da. Mitologia nordikoan inspiratutako fantasiazko filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Eric izeneko gazte estatubatuar hasieran azaldu gabeko egoeran dago, Norvegiako natura basatian ezkutatuta. Paraje horretan nahigabe nerabe bat hiltzen du eta ondoren atxilotu egiten dute. Galdeketa egiteaz gain, Christine psikologo gaztea ezagutuko du atxiloaldean. Psikologioak Erici sinesten dio eta gizonarekiko sinpatia sentitzen du, eta deskubrituko du arbaso eskandinabiarrak dituela Ericek, eta haiengandik akaso botere moduko batzuk jaso dituela oinordetzan. AEBetako enbaxadak Ericen estradizioa eskatzen duenean, Christinek ihes egiten lagunduko dio. Norvegiako agintariak ere haren bila ari dira orain. Ericek azkenean benetan zer den deskubrituko du.

## Erreferentziak

* ↑ via Open Data Euskadi, cc-by-sa. «Torden» AZpiTituluak.eus (Noiz kontsultatua: 2021-09-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65940913