OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pentsio funts

Pentsio funtsa pertsona batek bere bizitzan zehar aurreztu eta inbertituriko dirua da, erretiroan pentsio moduan berreskuratzeko asmoarekin eratua. Helburu berdinarekin, pertsona multzo batek kudeaketa komun batez eta inbertsio-agente baten bitartez egindako inbertsio osoari ere pentsio funts deritzo.

## Espainiako Pentsioen Erreserbako Funtsa

Espainiako Estatuko Pentsioen Erreserbako Funtsa etorkizuneko pentsioak babesteko tresna bat da. Funts hori 2000. urtean sortu zuten, Espainiako patronalak, gobernuak eta sindikatuek izenpeturiko Toledoko Itunaren gomendioz. Haren lehen diru-hornidura 601 milioi eurokoa izan zen. 2001ean, 1.803 milioi jarri zituzten, 2002an 3.575 milioi, eta 2004an 2.402 milioi euro. 2004ean, pentsioen funtsa 8.669 milioi eurokoa da. Funts horretako diru-hornidurak enpresek eta langileek Gizarte Segurantzari pagatzen dizkioten kotizazio sozialen soberakinen zati batetik datoz. Funts hori Espainiako Bankuaren kontu batean gordailutzen da, urteroko etekinekin batera, eta diru guztia Estatuko Altxortegi Orokorraren bitartez berrinbertitzen da aktibo finantzazio publikoetan zor publikoa. 2004 arte sorturiko etekinak 288 milioi euro dira.

## Erreferentziak

* ↑ CC-BY-SA http://www.argia.com/argia-astekaria/1968/zer-da-pentsioen-funtsa Argia, 2004-11-28

## Kanpo estekak

* Datuak: Q182103
* Multimedia: Pension funds / Q182103
# Percilia

Percilia arrain pertziformeen generoa da, Txileko ur gezatan bizi dena. FishBasek Perciliidae familia osatzen duen bakarra dela dio baina, besteen ustez, Percichthyidae familian dago.
Bi espezie besterik ez ditu:
* Percilia gillissi
* Percilia irwini

## Erreferentziak

* ↑ www.fishbase.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q283516
* Multimedia: Percilia / Q283516
* Espezieak: Percilia
# Percile

Percile Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 219 biztanle ditu, 17,76 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Percilek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cineto Romano Mandela Scandriglia Orvinio Licenza Vallinfreda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q243148
* Multimedia: Percile / Q243148
# Galea lurmuturra

Galea lurmuturra Getxon dagoen lurmuturra da. Abrako golkoa ixten du Ekialdetik eta Bizkaiko golkorantz irekitzen da.
Haren gainean Aixerrota errota dago, baita itsasargia eta Printzearen gaztelua ere.

## Ikus, gainera

* Bizkaiko kostaldea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7260525
# Galdu arte

Galdu arte Juan Luis Zabalaren eleberria da, 1996an Susak argitaratua.

## Sinopsia

Behin batean, Azkoitiko gazte batzuek bildu eta gaztetxea sortu zuten, etxe abandonatu bat horretarako hartuz. Ekintza hark eta ondoren etorri zirenek herrian ordu arte bizi zen bakea aldatu zuten. Eleberria Azkoitiko Gaztetxearen kronika dugu: Juan Luis Zabalaren nobela autofikzioa da, idazle bera izan baitzen kontatzen dituen gertaera guztien lekuko eta partaide. Nobelan bertan, Zabala pertsonaia gisa azaltzen zaigu, “Pipi” ezizenaz.
Eleberria ez da bakarrik Azkoitiko Gaztetxeari buruzko kronika historiko bat edo bertara bildu ziren neska-mutilei buruzko istorioa. Juan Luis Zabalak berak sarrerako hitzetan azaltzen duenez, “ez da Azkoitiko gaztetxeari buruzko liburua, Azkoitiko gaztetxean girotutako nobela baizik”. Batez ere, Xeperen istorioa da, protagonista, pertsonaia ilun, isil, uzkur, izua, hasieratik definitzen duten moduan. Nobela Xepe protagonistaren inguruan egitaratuta dago eta huraxe da pertsonaiarik nagusia: marjinala eta errebeldea, baina agian bere errebeldiaren nondik norakoa ondo ulertzen ez duena, bere errebeldiaren iturria non dagoen ondo ez dakiena; bizitzeko gogo izugarria du baina, era berean, gauza da heriotzaren etxean ate joka ibiltzeko…
Narratzaileak lehen lerrotik garbi uzten du zein den pertsonaia nagusia bere nobelan, zeinek daraman nobela behar duen narrazioaren haria eskutik hartuta. Gaineratzeko pertsonaiak —eta pertsonaia ugari biltzen dira azkenik— pertsonaia nagusiaren kontrapuntu dira: haren jokabidea kokatzen eta ulertzen laguntzen dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12258121
# Galea monasteriensis

Galea monasteriensis Galea generoko animalia da. Karraskarien barruko Caviidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Galea
* Caviidae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1934073
* Multimedia: Galea monasteriensis / Q1934073
* Espezieak: Galea monasteriensis
# Petronila (Texas)

Petronila Texasko hiri bat da. Nueces konderrian kokatua dago. 2010ean 113 biztanle zituen, 4,73 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Nueces konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q982470
# Petrona Hernández López

Petrona Hernández López ( 1890 – 2007 ), Amanda Aguilar bezala ezagunagoa, nikaraguar nekazari iraultzaile bat izan zen.
Amanda Aguilar, gerrillarekin kolaboratu zuenetik ezaguna zen bezala, somozista dinastiaren aurkako borrokan (1937-1979) eta Nazio Askapenerako Fronte Sandinistaren (FSLN) historiako emakumerik esanguratsuenetako bat izan zen. "Las mujeres del Cua" izeneko atalaren protagonista nagusietako bat izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6073642
# Petronila Guerrero

Petronila Guerrero Rosado (Conil de la Frontera, Cádiz, 1953) cadiztar politikaria da.

## Politikari ibilbidea

1976an sartu zen PSOEn eta UGTn. Huelvako Diputazioko lehendakaria izan zen 2007tik 2011ra, eta Aljaraqueko (Huelva) PSOEko presidentea. 2007ko irailean, Juan Ramón Jiménez Fundazioko presidente hautatu zuten hurrengo lau urteetarako. 1994tik 2008ra, diputatu autonomikoa izan zen. Andaluziako Parlamentuko Mahaiko bigarren presidenteordea ere izan zen, Huelvako Udaleko zinegotzia, Aljaraqueko Udaleko lehendakariordea eta zinegotzia, Andaluziako PSOEko Batzorde Betearazle Erregionaleko komunikazio-idazkaria, Huelvako PSOEko Batzorde Probintzialeko Antolaketa eta Administrazioko idazkaria eta PSOEko idazkari nagusia. Senataria izan da Huelvatik.
PSOEko hautagaia izan zen Huelvan 2011ko maiatzaren 22ko udal-hauteskundeetarako, eta Senaturako hautagaia izan zen 2011ko azaroaren 20ko hauteskundeetan.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) España, Senado de. «Senado de España: home» www.senado.es (Noiz kontsultatua: 2023-04-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Petronila Guerrero > Información, Biografia, Archivo, Historia.» WIKIDAT (Noiz kontsultatua: 2023-04-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) guseto1. (2013-03-07). «Esta senadora(Petronila Guerrero Rosado PSOE) cobró 105.569 euros de siete entidades diferentes en 2010» Espacio de jose antonio (Noiz kontsultatua: 2023-04-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) Sevilla, Diario de. (2011-09-07). «¿Cree acertada la designación de Petronila Guerrero como candidata al Senado?» Diario de Sevilla (Noiz kontsultatua: 2023-04-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) Sevilla, Diario de. (2008-07-10). «Chaves propondrá a Petronila Guerrero como presidenta del PSOE andaluz» Diario de Sevilla (Noiz kontsultatua: 2023-04-05).
* ↑ https://www.eleconomista.es/tags/Petronila-Guerrero-Rosado. ISSN https://www.eleconomista.es/tags/Petronila-Guerrero-Rosado..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6073658
| Aurrekoa: José Cejudo | Huelvako Diputazio Probintzialeko presidentea 2007-2011 | Hurrengoa: Ignacio Caraballo |
| Aurrekoa: José Enrique Moratalla Molina | PSOE-ren Presidentea 2008-2010 | Hurrengoa: Rosario Torres Ruiz |
# Petronila Aragoikoa

Petronila Aragoikoa (Huesca, 1136ko ekainaren 29a - Bartzelona, 1173ko urriaren 15a), Aragoiko erregina (1137-1164) izan zen.

## Biografia

Ramiro II.a Aragoikoa eta Ines Akitaniakoa gurasoak zituen.
Potera finkatzeko aitak Ramon Berenguer IV.ari ezkon-hitza eman zion. Ezkontza-kontratuan, Barbastron 1137an sinatuta, Aragoiko Erresuma eta Bartzelonako konderriak bere lotura adostu zuten. Hamalau urte bete zituenean, 1150ean ezkontza legezkoa egin zuten.
1157an Alfontso oinordekoa jaio eta 1162an Ramon Berenguer IV.a hil zenean karguari uko egin eta semea bihurtu zen errege.

## Seme-alabak

* Petri (1152- 1158)
* Alfontso (1157–1196), oinordekoa
* Ramon Berenguer (1158–1181), Sardinia eta Proventzako kondea.
* Dulçe (1160–1198), Antso I.a Portugalgoa ezkondu zuena.
* Antso (1161–1223), Rossello, Sardinia eta Proventzako kondea.
Zuhaitz genealogikoa :
Peter of Barcelona
Petri II.a Aragoikoa
Constance of Aragon
Alfonso II, Count of Provence
Leonor de Aragón y de Castilla
Alfontso II.a Aragoikoa
Sancha d'Aragona
Ramon Berenguer III, Count of Provence
Ferdinando d'Aragona
Dulcia of Aragon
Antso V.a Nafarroakoa
Ramon Berenguer of Aragon
Ramiro II.a Aragoikoa
Felizia Roucykoa
Theresa of Portugal
Petronila Aragoikoa
Gilen IX.a Akitaniakoa
Sancha of Portugal
Agnes of Aquitaine, Queen of Aragon
Philippa, Countess of Toulouse
Constance of Portugal I
Alfontso II.a Portugalgoa
Peter of Portugal
Dulce of Aragon
Ferdinand of Portugal
Raymond of Portugal
Branca of Portugal
Mafalda Portugalgoa
Berengela Portugalgoa
Sancho, Count of Provence
Nuño Sánchez :

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 186. arauaː Atzerriko pertsona-izenak. Grafia-irizpideak. Erregeerreginen eta kidekoen kasua. .
* ↑ Chaytor, Henry John. (1933). A History of Aragon and Catalonia. Londres: Methuan Publishing
* 1 2 Antonio Ubieto Arteta, "Creación y desarrollo de la Corona de Aragón", Zaragoza: Anubar, 1987, 177-178. orr. ISBN 84-7013-227-X.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q235409
* Multimedia: Petronila of Aragon / Q235409
# Petronas

Petroliam Nasional Berhad, normalean Petronas deitua, petrolioa eta gasa ekoizten eta banatzen duen malaysiar enpresa multinazionala da, Kuala Lumpurren egoitza duena. Fortune Global 500 zerrendan, sarreren bidez enpresa handienen rankinga globalean, agertzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Global 500 2020» Fortune.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q221692
* Multimedia: Petronas / Q221692
# Petronas dorreak

Petronas dorreak edo Petronas Dorre Bikiak Malaysiako hiriburu den Kuala Lumpur hiriko bi etxe orratz dira. 1998 eta 2004 urteetan zehar munduko etxe orratzik garaienak izan ziren. 2004an Taipei 101 dorreak Petronas dorreak gainditu eta eraikin altuenaren titulua kendu zien. Dorreek 88 solairu ditu eta 452 metroko garaiera.

## Ezaugarriak

Cesar Pelli arkitektoak diseinatua, dorreek arte islamiarraren ezaugarriak jarraituta eraikita daude. Dorreak Petronas petrolio enpresaren egoitza ezartzeko eraiki ziren, izan ere, enpresa horrek lehen dorre guztia betetzen du bere bulegoekin.
Dorreen datu garrantzitsu eta bitxienen artean honako hauek daude:
* 78 igogailu(39 dorre bakoitzeko)
* Azalera osoa: 395 000 m2 (bi dorreak kontuan hartuta)
* 88 etxebizitza

## Historia

César Pelli arkitekto argentinarrak diseinatu zituen eta 1998an bukatu zituen. Batez ere hormigoia, altzairua, aluminioa eta beira (fatxada)erabilita. Baseak, hasieran Salomongo izarraren forma zuten (zortzi puntako izarra). Pellik, diseinu geometriko islamiar bat erabili zuen bere oinplanoan bi karratu elkartzen zituenean. Goialdean tamaina gero eta txikiagoa zuen, eta kultura islamikoan oso ohikoa den motibo batean oinarrituta dago: zortzi puntei erreforzatzeko, lobulu irten batzuk gehitu zizkien, eta, teknika horrekin, zortzi puntako izar bat lortzen da. 1992an hasi ziren dorreak eraikitzen.
41. eta 42. solairuetan (170 m garai) zeruzubi bat dago, bi solairukoa eta 58 m luze dena.

## Bitxikeriak

2005eko azaroaren 4an, arratsaldean, su bat lehertu zen Suria KLCC zinemagunean, Petronas dorreen azpiko merkataritzagunean, eta panikoa sortu zuen. Ez ziren zauriturik izan. Eraikinak ia hutsik zeuden, Suria KLCC merkataritzagunea izan ezik, gaueko ordu beranduak baitziren; zinemako ikusleei eta jatetxeetan afaltzen ari ziren mahaikide batzuei bakarrik eragin zien.
2009ko irailaren 1eko goizean, Alain "El Trepador" Robert hiri-igokari frantsesak, eskuak eta oinak bakarrik erabiliz eta segurtasun-gailurik gabe, bigarren dorrearen gailurrera igo zen, aurreko bi saiakerak gelditu ondoren. 1997ko martxoaren 20an, poliziak 60. solairuan gelditu zuen. Bigarren saiakera bat egin zuen 2007ko martxoaren 20an, hamar urte geroago, eta berriz ere solairu berean atxilotu zuten, baina beste dorrearen gainean.

## Erreferentziak

* ↑ «193 Araua - Euskaltzaindiaren Arauak» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-13).

## Ikus, gainera

* Munduko etxe orratz garaienak

## Kanpo estekak

* Eraikinen webgune ofiziala.
* Datuak: Q83063
* Multimedia: Petronas Towers / Q83063
# Petron

Petron (Himera, Siziliako hiria - ??) edo Himerako Petron ziurrenik K.a VI mendean bizi izan zen pitagorikoa izan zen, arazo kosmologikoek kezkatzen zuten eta honen ustez 183 mundu zeuden, hiruki ekilatero batean kokaturik. Hau pentsatzearen arrazoia ezezaguna da.
# Foot of Ten (Pennsylvania)

Foot of Ten Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Blair konderrian dago, Pennsylvania estatuan. 560 biztanle ditu, 1,515308 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Blair konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5465749
# Foochow erromanizatua

Foochow erromanizatua, baita Bàng-uâ-cê (BUC laburtua; txinera tradizionalez: 平話字) ere deitua edo Hók-ciŭ-uâ Lò̤-mā-cê (txinera tradizionalez: 福州話羅馬字), Mindongeko Fuzhou dialektoaren latindar alfabetoa da. mendebaldeko misiolariek XIX. mendearen erdialdean hartu zutena. Aldizka aldatu zen eta 1890. urtean normalizatu zen. Foochow erromanizatua Eliza zirkuluen barruan batez ere erabili zen, eta Fuzhou-ko hainbat misio eskoletan irakasten zen. Baina Hokkien hizkuntzaren Péh-ōe-jī homologoa ez bezala, ezta lehen egunetan ere, Foochow erromanizatua ez zen kristau guztiek ulertua izan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3317362
# Foodie Love

Foodie Love espainiar telesail komikoa da, Isabel Coixetek egina.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Janariaren eta emozioen artean paralelismoak ezarri ditu, maitemintze, banatze eta berradiskidetze prozesuak esploratzeko.

## Aktoreak
### Nagusiak

* Laia Costa - Emakumea
* Guillermo Pfening - Gizona

### Bigarren mailakoak

* Igor Mamlenkov - Errusiar taxista (2. atala)
* Edgar Vittorino - Gizona (2. atala)
* Bob Pop - ramen jaten duen gizona (3. atala)
* Rachel Lascar - Carol (4. atala)
* Pau Arenós - Kritikaria
* Aleida Torrent - Zerbitzaria (5. atala)
* Sergio Torres - Bera (5. atala)
* Javier Torres - Bera (5. atala)
* Eloi Costa - Banatzailea 2 (5 eta 6. atalak)
* Malcolm McCarthy - Banatzailea 1 (5, 6 eta 8. atalak)
* Ferran Adrià - Bera (6. atala)

#### Aldizkakoak

* Natalia de Molina - Natalia (1 eta 7. atalak)
* Greta Fernández - Greta (1 eta 7. atalak)
* Thony Thornburg - Jun (1, 3, 6 eta 8. atalak)
* Agnès Jaoui - Frantziar emakumea (2. atala)
* Yolanda Ramos - Yolanda (2 eta 8. atalak)
* Luciana Littizzetto - Helado-egilea (4. atala)
* Nausicaa Bonnín - Banatzailea (5. atala)

## Erreferentziak

* ↑ «Foodie Love» Berria 2020-01-11 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q77327006
# Foordita

Foordita oxido motako minerala da eta foordite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Foordita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Sn2+(Nb,Ta)2O6}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Foordite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Foosland (Illinois)

Foosland Illinoiseko herri bat da. Champaign konderrian kokatua dago. 2010ean 101 biztanle zituen, 0,18 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Champaign konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2461066
# Football Club de Metz

Football Club de Metz (normalean FC Metz edo Metz deitua) Frantziako futbol taldea da, 1932an Metzen sortua. Etxeko partiduak Saint-Symphorien estadioan jokatu ohi ditu.

## Palmaresa
### Frantzian

* Ligue 2 (3): 1934–35, 2006–07, 2013–14
* Kopa (2): 1983–84, 1987–88
* Coupe de la Ligue (2): 1985–86, 1995–96

## Entrenatzaileak

* George Kimpton (19??–??)
* Willibald Stejskal (1932–33)
* Ted Maghner (1937–38)
* Paul Thomas (1938–39)
* Peter Fabian (1940–41)
* Charles Fosset (1944–45)
* Bep Bakhuys (1945–46)
* François Odry (1946)
* Ted Maghner (1946–47)
* Nicolas Hibst (1947)
* Charles Fosset (1947–49)
* Oscar Saggiero (1949–50)
* Ignace Kowalczyk (1950)
* Emile Veinante (1950–51)
* Elie Rous (1951–52)
* Emile Rummelhardt (1952–55)
* André Watrin (1955)
* Jacques Favre (1955–58)
* Marcel Tomazover (1958)
* Désiré Koranyi (1958–59)
* Robert Lacoste (1959)
* Jules Nagy (1959–63)
* Jacques Favre (1963–66)
* Max Schirschin (1966–67)
* Max Schirschin eta René Fuchs (1967–68)
* Pierre Flamion (1968–70)
* René Fuchs (1970–71)
* Jacques Favre eta Georges Zvunka (1971–72)
* René Vernier (1972–75)
* Georges Huart (1975–78)
* Marc Rastoll (1978–79)
* Marc Rastoll eta Jean Snella (1979–80)
* Henryk Kasperczak (1980–84)
* Marcel Husson (1984–89)
* Henri Depireux (1989–89)
* Joël Muller (1989–00)
* Albert Cartier (2000–02)
* Francis De Taddeo (Jan 2002)
* Gilbert Gress (Jan 2002-02)
* Jean Fernandez (2002–05)
* Joël Muller (2005–06)
* Francis De Taddeo (2006–07)
* Yvon Pouliquen (2007–10)
* Joël Muller (2010)
* Dominique Bijotat (2010–12)
* Albert Cartier (2012–2015)
* José Riga (2015)
* Philippe Hinschberger (2015–)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Webgune ofiziala
* Datuak: Q221525
* Multimedia: FC Metz / Q221525
# Food for Profit

Food for Profit 2024ko Giulia Innocenzi eta Pablo D'Ambrosi italiar zinema zuzendarien film dokumentala da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Zinemagileek nekazariei, enpresei eta politikariei aurre egiteko bidaia bat hasiko dute Europa osoan zehar. Beren ikertzaile taldea Europako hainbat herrialdetako etxaldeetan infiltratuko da, esnekien eta haragiaren ustezko bikaintasunaren atzean ezkutatzen den egia argitara ateratzeko asmoz.

## Erreferentziak

* ↑ «Ahizpen laguntza apur batekin» Berria 2024-06-05 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125132862
* Multimedia: Food for Profit / Q125132862
# Paisaia arkitektura

Paisaiaren arkitektura aire zabaleko eremuak, mugarriak eta egiturak diseinatzea da, ingurumen-, gizarte-, jarrera- edo estetika-emaitzak lortzeko. Horretarako, egitura batzuen diseinu sistematikoa eta ingeniaritza orokorra (eraikitzeko eta giza erabilerarako), paisaiaren baldintza eta prozesu sozial, ekologiko eta lurzoruaren ikerketa, eta lortu nahi diren emaitzak sortuko dituzten beste esku-hartze batzuen diseinua sartzen dira. Lanbidearen irismena zabala da, eta zenbait azpikategoriatan bana daiteke, besteak beste, arkitekto profesionalak edo paisaia-lizentziadunak. Horiek gobernuen agentziek arautzen dituzte, eta esperientzia dute giza erabilerarako egitura eta lur-forma ugari diseinatzeko; paisaiaren diseinua, lizentziadun lanbide bat ez dena; lekuaren planifikazioa; euri-uraren kudeaketa; higaduraren kontrola; ingurumen-leheneratzea; parkeak, jolas-jarduerak eta hiri-plangintza; paisaia-plangintza eta -eskala desberdinak ezartzea. Paisaiaren arkitekturaren lanbidean diharduen bati paisaiaren arkitekto dei dakioke; hala ere, lizentzia profesionalak behar diren jurisdikzioetan, paisaiaren arkitekturako lizentzia dutenak baino ez dira izaten maiz, eta horri paisaiaren arkitekto dei dakioke.

## Errefeentziak

* ↑ Jellicoe, Geoffrey. (1987). The landscape of man : shaping the environment from prehistory to the present day. (Rev. and enl. ed. argitaraldia) Thames and Hudson ISBN 0-500-27431-2. PMC 15614189. (Noiz kontsultatua: 2022-02-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47844
* Multimedia: Landscape architecture / Q47844
# Paisajes de Catamarca

«Paisajes de Catamarca» (euskaraz: «Catamarcako paisaiak») Argentinako zamba ospetsua da, Rodolfo Polo Giménezek konposatu zuena. Zamba, 1950ean erregistratua, ospetsu bihurtu zen Los Chalchaleros taldeari esker. Abestian Catamarcako Portezueloko aldapa ederra goraipatzen da.
2018an, Portezueloko familia tradizional batek zambaren monumentu bat inauguratu zuen aldaparen sarreran. Monumentuak Rodolfo Giménez eta Atuto Mercau Soriaren eskulturak ditu kantaren letraren ondoan. Eskulturak Edgardo Omar Ávalos artistak egin zituen.

## Abestu duten abeslariak

Oso abesti ezaguna da eta asko dira plazaratu diren bertsioak.Hona hemen batzuk:
* Los Chalchaleros
* Jorge Cafrune
* Paco Ibáñez Sotorekin batera
* Carmela

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20170922051847/http://www.telam.com.ar/notas/201312/44678-la-cuesta-del-portezuelo-hace-honor-al-poema-que-la-hizo-famosa.php
* ↑ https://www.pagina12.com.ar/diario/suplementos/turismo/9-3272-2016-01-24.html
* ↑ https://www.elancasti.com.ar/cultura/2018/3/31/un-complejo-turistico-recrea-la-zamba-paisaje-de-catamarca-366512.html

## Kanpo estekak

* Jorge Cafruneren bertsioa Youtuben.
* Paco Ibañezen eta Sotoren bertsioa.
* (Gaztelaniaz):Hitzak eta akordeak.
* Datuak: Q99195453
# Paisi Hilendarkoa

Paisi Hilendarkoa (bulgarieraz: Паисий Хилендарски, Paìsiy Hilendàrski; Bansko, 1722 – Asenovgrad, 1773) bulgariar lekaide ortodoxo eta idazlea izan zen. Eslaviar-bulgariarren kondaira (zirilikoz: История славяноболгарская, Istoriya Slavyanobolgarskaya) idatzi zuen 1762an, funtsezko lana bulgariar abertzaletasunaren pizkundean. Eliza ortodoxoak santutzat dauka. Jaieguna ekainaren 19an ospatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Country Profile: Bulgaria. Library of Congress Country Studies. Library of Congress. 2006 (Noiz kontsultatua: 2017-8-27).
* Datuak: Q552756
* Multimedia: Saint Paisius of Hilendar / Q552756
# Paisaia behi eta gameluekin

Paisaia behi eta gameluekin (alemanez: Landschaft mit Kühen und Kamel) August Macke (1887–1914) margolari alemanaren olio-pintura da. 1914an bukatu zuen eta Kunsthaus Zürichen, Zürichen (Suitza) erakusten da. 47 × 54 zm.ko tamainukoa da. Espresionismo mugimenduan kokatu izan da.

## Gaia

Margolanak animaliak izadian erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.meisterdrucke.de/kunstdrucke/August-Macke/803406/Mädchen-mit-Fischglas.-1914.html
* ↑ Anna Meseure, Auguste Macke, Taschen, Cologne, 2001, ISBN 3-8228-0914-4

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16853689
# Paisaia menditsua eroritako astoarekin

Paisaia menditsua eroritako astoaekin Joos Momper margolari flandiarraren margolana da. XVII. mendearen hasieran egin zuen. Gaur egun San Petersburgoko Hermitage Museoan erakusten da. Erabilitako teknika olio mihise gainean da. Tamainua 46x75 zm,koa da.

## Historia

Pintura Hermitage museoak 1886an eskuratu zuen. Garai batean ere Golitsyn Museoan ego zen ere; azken hau mendebaldeko Europako arte lehen museoetako bat izan zen, Errusian 1865. urtean irekita.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/m/momper/josse2/mount_do.html
* ↑ Pavel Filippovich Gubchevskiĭ (1955). The Hermitage Museum A Short Guide. Foreign Languages Publishing House; University of Michigan. 88.or.
* ↑ https://web.archive.org/web/20050122010207/http://www.hermitagemuseum.org/html_En/04/2004/hm4_2_082.html

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): Margolanaren fitxa Hermitage museoaren webgunean.
* Datuak: Q27967982
# Paisaiaren historia

Paisaiaren historia paisaiari dagokion ikerketa eremu bat da. Giza taldeek ingurunearen itxura fisikoa zein modutan eraldatu duten ikertzen du, hala antzina nola gaur egun egiten diren ekintzak hain zuzen ere. Beste diziplina batzutako datuak erabiltzen ditu eraldaketa hori aztertzeko; arkeologia, arkitektura, ekologia, aire argazkiak, tokiko historia eta geografia historikoa.

## Kontzeptuaren sorrera

W. G. Hoskinsek 1955. urtean argitaraturiko The Making of the English Landscape ("Ingalaterrako paisaiaren moldaketa") liburuarekin egin zen ezagun paisaiaren historiaren kontzeptua. Gaur egun Society for Landscape Studies elkarteak hilabetero argitaratzen du Landscape History aldizkaria.

## Paisaiaren eraldaketaren helburua

Gizakiak bere onurarako eraldatu izan du inguruan zuen paisaia. Esate baterako basoak moztu izan dira lurrak nekazaritzarako edo abereen hazkuntzarako erabili ahal izateko; monokultiboak ezarri dira, hala nekazaritzan nola basogintzan ustiatzeko; eremu lehorretan ureztatze sistemak garatu dira nekazaritza lur eremuak handitzeko...

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The Society for Landscape Studies - Promoting the study of the landscape» www.landscapestudies.com 2020-01-06 (Noiz kontsultatua: 2022-05-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6485101
* Multimedia: Landscape history / Q6485101