OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Javier Sádaba

Javier Sádaba Garay (Portugalete, Bizkaia, 1940ko azaroaren 28a) filosofoa eta gaztelaniazko idazlea da. Filosofiako bi lizentzia eskuratu ditu: Salamancako Unibertsitatean lehena, eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean bigarrena. Teologiako lizentziaduna ere bada, Erromako Gregoriotar Unibertsitatetik; eta Filosofian doktorea, Madrilgo Unibertsitate Autonomotik, eta Etikako eta Erlijioaren Filosofiako katedradun da unibertsitate horretan. Munduko hainbat unibertsitatetan irakasle ibili da. Ekarpen ugari egin du bioetikaren arloan.
Hogeita hamar bat liburu eta artikulu ugari argitaratu ditu, filosofiaren ingurukoak zein Euskal Herriari buruzkoak, eta tarte berezia eskaini dio bere hausnarketetan zientziak gaurko gizartean duen paperari. Publiko zabalari zuzenduak dira argitaratu dituen liburu asko. Besteak beste, hauek aipa daitezke: Saber morir (1992), La ventana y el mundo (1993), Diccionario de ética (1997), Saber vivir, análisis y gozo de la vida cotidiana (1998), Euskadi, nacionalismo e izquierda (1998), La vida en nuestras manos (2000)...
Madrilen bizi arren, oso hurbiletik jarraitu izan ditu beti Euskal Herriko gorabeherak, eta beti egon da ezker abertzalearen proposamen politikoetatik hurbil, nahiz eta azken urte hauetan gogor kritikatu duen ETAren jarduera armatua. Euskal Herriko gatazkari elkarrizketaren bidez irtenbidea ematearen alde agertu da behin eta berriz.

## Idazlan nagusiak

* Lenguaje religioso y filosofía analítica (1977)
* Amor diario (1977)
* Qué es un sistema de creencias (1978)
* Filosofía, lógica y religión (1979)
* Conocer a Wittgenstein (1980)
* Saber vivir (1984)
* Lenguaje, magia, metafísica. El otro Wittgenstein (1984)
* Las causas perdidas (1987)
* Euskadi: pensando el conflicto (1987). Fernando Savaterekin batera idatzia.
* El amor contra la moral (1988)
* Lecciones de filosofía de la religión (1989)
* La filosofía analítica actual: de Wittgenstein a Tugendhat (1989)
* Saber morir (1991)
* Dios y sus máscaras (1993)
* Diccionario de ética (1997)
* Nacionalismo e izquierda (1998)
* La vida en nuestras manos (2001)
* Filosofía contada con sencillez (2002)
* Principios de bioética laica (2004)

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Sádabaren webgune pertsonala
* (Gaztelaniaz) Javier Sádaba, bideo batean

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3752595
* Multimedia: Javier Sádaba / Q3752595
# Javier Suso San Miguel

Javier Suso San Miguel (Gasteiz, 1955eko irailaren 17a) ikertzailea eta Anglo-Vasco-Navarro trenbide bide berdearen bultzatzaile nagusienetako bat.

## Biografia

Bere haurtzaroa Gasteiz eta Maeztu artean igaro zuen eta El Trenico-n (Vasco-Navarro trenbidea) ibili zen. Umetan, ehunka kilometro egin zituen, bagoi haietako leihatiletan zehar paisaia nola aldatzen zen ikusiz. 1967ko Urtezahar gauean funtzionatzeari utzi zion.
Bere aitak, Ángel Susok, tren-konpainiako ogasuneko arduradunak, El Trenico desegiteko lan gogorrari aurre egin behar izan zion. «Oso gogorra izan zen berarentzat, bere egunak amaitu arte, gizona oso gaixorik zegoenean, oso kezkatuta zegoen Maeztuko estazioarekin gertatuko zenarekin; izan ere, bertakoak garelako eta hainbeste uda eman ditudalako», gogoratzen du.

### Vasco-Navarro trenbidearen memoria

Handik urte batzuetara, 1998an, Vasco-Navarro trenbidearen memoria berreskuratzeko eginahalak egitea bere gain hartu zuen Susok. Dokumentu, argazki eta material asko babestea, zaintzea eta aurkitzea lortu du eta iaz Antso Jakituna Fundazioari, Gasteizko Udal Artxiboari, Maeztukoari, Burdinbidearen Euskal Museoari eta Lizarrako La Bota elkarteari bilduma hau ematea erabaki zuen. Bere altxorra, 28.000 harribitxi dokumental baino gehiago dituena, ikerketa-lanarekin jarraitu nahi duenaren esku dago orain.
Susoren ekarpena El Trenico biziberritzeko funtsezkoa izan da. Vasco-Navarro trenbide bide berdearen bultzatzaile handienetako bat izan da 140 kilometroko bidea (47 km Gipuzkoan eta 63,5 km Araban, eta gainerakoa Nafarroan) eta hau izan da trazadura kontserbatzeko modurik onena.
Vasco-Navarro trenbidearen bide berdearen aditu handienetako bat da, Arabako industria-ondarearen altxorra. Bere berreskuratze eta dibulgazio-lan izugarriari esker, El Trenico-ren ondarea mantendu eta kontsultatu ahal izan da. 2023ko urrian, El Correok Alavés del Mes saria eman zion, Eusko Jaurlaritzak Vasco-Navarro trenbidetik geratzen dena Babes Bereziko Kultur Ondasun deklaratzeko egin zuen funtsezko ekarpenagatik.

## Sariak eta esker onak

* 2023 Alavés del Mes, El Correo.
* 2024 COPE Vitoriaren Arabako Saria, berreskuratze- eta dibulgazio-lanagatik. Horri esker, El Trenico-ren ondarea gorde egin da, eta kontsulta daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ Carracedo, Sergio. (2022-03-27). «Los secretos revelados del Vasco Navarro» El Correo.
* 1 2 3 4 Barbó, Jorge. (2023-10-29). «Una vida dedicada a que la memoria de 'El Trenico' no entre en vía muerta» El Correo.
* ↑ «La memoria del ferrocarril Vasco-Navarro en la Fundación Sancho el Sabio» Fundación Sancho El Sabio 2022-03-27.
* ↑ estudio.447. La Bota Elkartea recibe 20.000 documentos sobre el tren Vasconavarro | Cope Tierra Estella. .
* ↑ Carracedo, Sergio. (2022-03-27). «Los secretos revelados del Vasco Navarro» El Correo.
* ↑ Euskadi, Redacción COPE. (2024-05-06). «Conoce los Premios Alaveses y Alavesas del Año de COPE Vitoria» COPE.

## Kanpo estekak

* Vasco-Navarro trenbidearen bide berdearen dokumentala. 2021
* Datuak: Q123376487
* Multimedia: Javier Suso / Q123376487
# Javier Sierra

Javier Sierra Albert (Teruel, 1971ko abuztuaren 11) idazlea, kazetaria eta gai esoterikoen ikertzailea. Kazetaritza Madrilgo Complutense Unibertsitatean ikasi zuen. Haren liburuek arrakasta handia izaten dute eta idazleak Espainiako hedabideetan presentzia handia du. Nahiz eta izan dituen hanka sartzeak, esaterako Roswell kasuaren grabazioak ontzat eman zituenean, prestigio handia du. 2009ko maiatzaren 30an, La Dama Azul liburuaren bidez herriari eman dion ospea eskertzeko, Agreda herriak (Soria) ohorezko herritarra izendatu zuen. Gaur egun Cuatro telebista katean, Iker Jiménezek zuzentzen duen Cuarto Milenio saioan kolaboratzen du.

## Eleberriak

* 2014: La Pirámide Inmortal (Editorial Planeta).
* 2013: El Maestro del Prado (Editorial Planeta).
* 2011: El Ángel Perdido (Editorial Planeta).
* 2008: La Dama Azul (Edizio zuzendua. Editorial Planeta).
* 2004: La Cena Secreta (Plaza & Janés).
* 2002: El Secreto Egipcio de Napoleón (La Esfera de los Libros).
* 2000: Las Puertas Templarias (Editorial Martínez Roca).
* 1998: La Dama Azul (Editorial Martínez Roca).

## Saiakerak

* 2007: La Ruta Prohibida y Otros Enigmas de la Historia (Editorial Planeta).
* 2000: En Busca de la Edad de Oro (Plaza & Janés).
* 1997: La España Extraña (Editorial EDAF), Jesús Callejorekin batera idatzita.
* 1995: Roswell: Secreto de Estado (Editorial EDAF).

## Sariak

* 2011: El ángel perdido. Espainieraz idatzitako abenturazko eleberri onenari saria. Ameriketako Estatu Batuetako International Latino Book Awards.
* 2011: The Lost Angel. Ingelesez argitaratutako abenturazko eleberri onenari saria. Ameriketako Estatu Batuetako International Latino Book Awards.
* 2008: La Cena Secreta. Sorkuntza literariori eskainiatako Arias Montano Saria. El Corte Inglésen Ámbito Cultural.
* 2007: The Lady in Blue. Ingelesez argitaratutako nobela historiko onenaren saria. Ameriketako Estatu Batuetako International Latino Book Awards.
* 2004: La Cena Secreta. III. Premio de Novela Ciudad de Torrevieja lehiaketan finalista.

## Erreferentziak

* ↑ http://magonia.com/category/javier-sierra/%5B%5D
* ↑ http://www.youtube.com/watch?v=z0UkVA1QckA

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):Webgune ofiziala
* (Gaztelaniaz):2011an Andreu Buenafuentek egin zion elkarrizketa Youtuben.
* Datuak: Q1614481
* Multimedia: Javier Sierra / Q1614481
# Javier Sologuren

Javier Sologuren Moreno (Lima, 1921eko urtarrilaren 19a - 2004ko maiatzaren 21a) Peruko idazle eta poeta izan zen.

## Biografia

Javier Sologurenek literatura hispaniarreko doktoretza lortu zuen San Marcos Unibertsitate Nagusian eta lizentziaturako ikasketak ere egin zituen Mexikoko Colegioan eta Lovainako Unibertsitatean, Belgikan. 1951 eta 1957 artean Lund-eko (Suedia) Unibertsitatean irakasle izan zen, non gaztelaniako irakaslea ere izan zen eta ezkondu zen. Perura itzulita, San Marcos, Universidad Nacional Agraria La Molina eta Limako Enrique Guzmán y Valle "La Cantuta" unibertsitateetako irakasle izan zen.
Sologuren Ediciones de la Rama Florida egunkariaren editorea/inprimatzailea ere izan zen, Peruko eta atzerriko poesiaren 145 izenburu argitaratu zituena 1959 eta 1972 artean (berak egin zituen diseinu bisuala eta inprimaketa). Poeta gazte askok estreinatu zituzten lanak edizio honetan, horien artean Luis Hernández, Antonio Cisneros eta Javier Heraud .
1970eko hamarkadan Creación & Crítica aldizkariko zuzendaria izan zen. Armando Rojas eta Ricardo Silva-Santisteban poetekin batera. 1980ko hamarkadan Cielo Abierto kultura aldizkariaren zuzendaria izan zen.
Sologuren eta Jorge Eduardo Eielson izan ziren Peruko 50ko belaunaldiko mugimenduaren adar poetikoaren ordezkari nagusiak.

## Lanak

Sologurenek eguneroko bizitza zeharkatzen duen poetika hutsa du helburu, irudi anitzak eta pentsamendu landuak erabiliz. Bere ekoizpen poetiko guztia bere bizitzan zehar hainbat aldiz editatu zuen Vida continua liburuan bildu zuen. Txinako eta japoniar literatura klasikoaren gaztelaniarako itzultzaile gisa ere garrantzitsua da.
* El morador (1944)
* Detenimientos (1947)
* Dédalo dormido (1949)
* Bajo los ojos del amor (1950)
* Otoño, endechas (1959)
* Estancias (1960)
* La gruta de la sirena (1961)
* Vida continua (1966, 1971)
* Recinto (1967)
* Surcando el aire oscuro (1970)
* Corola parva (1977)
* Folios del Enamorado y la Muerte (1980)
* Jaikus escritos en un amanecer de otoño (1986)
* Retornelo (1986)
* Catorce versos dicen (1987)
* Folios de El Enamorado y la Muerte & El amor y los cuerpos (1988)
* Poemas 1988 (1988)
* Vida Continua. Obra poética (1939–1989) (1989)
* Un trino en la ventana vacía (1992, 1993)
* Hojas del herbolario (1995).

## Sariak

* Poesia Sari Nazionala (1960)
* " Rafael Heliodoro Valle " saria (México, 1983)
* " Pérez Bonalde " saria (Venezuela, 1995)
* SUNAT "Miguel de Cervantes, recaudador de impuestos" Saria (Lima, 2001)

## Kanpo estekak

* Javier Sologuren (gaztelaniaz)
* Datuak: Q6165727
# Jimena Alonso

Jimena Alonso (Donostia, 1937 – Madril, 2021eko irailaren 18a) aktibista, pentsalari feminista eta arabierako irakaslea izan zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Madrilgo Emakumeen Liburu-dendaren sortzaileetako bat ere izan zen, eta 1978an ireki zenetik 1981era arte arduratu zen horretaz.

## Biografia

Artikulu autobiografiko batean, Alonsok dio Donostian jaio zela 1937ko abuztuan, ama eta aita Frantziarako bidean zeudenean. Bidaia eten egin zen aita atxilotu zutenean, Valladolideko Alderdi Komunista antolatu izana leporatuta - Jimena Alonsoren ustez faltsua zen akusazioa.
Emakumearen Askapenerako Frontean (FLM) militatu zuen eta 1977an, Fini Rubiorekin batera, Tribuna Feminista liburu-bilduma sortu zuen, Debate argitaletxean, Espainian saiakera feministari eskainitako lehen bilduma.
1970eko eta 1980ko hamarkadetan, Tribuna Feministarekin batera, garaiko pentsamendu feministaren ahots nagusiak argitaratu zituen: Isadora Duncan, Vera Figner edo Susan Sontag, eta Mary Wollstonecraft, Anaïs Nin edo Rosa Luxemburgoren obra klasikoak itzuli eta argitaratu zituen.
Militantzia-garaian, Euskadiko autodeterminazioaren aldeko jarrerak ere defendatu zituen. Konpromiso horren ondorioz talde armatuko ustezko kide izatea leporatu zioten eta 1983an espetxean sartu zuten zazpi urteko zigorrarekin. Bere alaba Alda ere atxilotu zuten.
Alonso Unibertsitateko Emakumeen Elkarteko buru izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Muere a los 84 años Jimena Alonso, cuya trayectoria feminista. .
* ↑ «Jimena Alonso, pionera del feminismo reciente e inspiración para hoy» andra.eus 2021-10-08 (Noiz kontsultatua: 2021-10-09).
* ↑ Jimena Alonso. Militante feminista y revolucionaria. .
* ↑ País. Jimena Alonso niega su relación con ETAm. ISSN 1134-6582..
* ↑ Lo de mujeres universitarias se ha quedado estrecho… (Entrevista a Jimena Alonso). .
* Datuak: Q108652315
# Jimena de la Frontera

Jimena de la Frontera Cadizko probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 99 m-ko altueran eta Cadiztik 164 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 10.025 biztanle zituen 28 km²-tan banaturik.

## Ikus, gainera

* Cádizko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Jimena de la Fronterako udalaren webgunea
* Datuak: Q916664
* Multimedia: Jimena de la Frontera / Q916664
# Jimena

Jimena esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:

## Lekuak

* Jimena de la Frontera, Cadizko probintzian dagoen udalerria.
* Jimena, Jaéngo probintzian dagoen udalerria.

## Pertsonaiak

* Asturiasko Jimena, Alfontso III. aren emaztea.
* Jimena Díaz, Rodrigo Díaz de Vivarren emaztea.
# Jimena (Jaén)

Jimena Jaéngo udalerria da, Sierra Mágina eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.489 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Jaéngo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1657521
* Multimedia: Jimena / Q1657521
# Jima

Jima (oromoeraz: Jimma; amhareraz: ጅማ) hego-mendebaldeko Etiopiako hiria da. Oromia eskualdean dago, 1.780 metroko garaieran. 2015ean 177.900 biztanle zituen.

## Geografia
### Klima

Jimak klima ekuatoriala du, Af Köppen klima sailkapenaren arabera.
Datu klimatikoak (Jimma) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 28 | 29 | 28 | 27 | 26 | 24 | 24 | 25 | 27 | 27 | 28 | 28 | 26.8 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 23 | 24 | 24 | 23.5 | 23 | 21.5 | 21.5 | 22 | 23 | 23 | 23 | 22.5 | 22.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 18 | 19 | 20 | 20 | 20 | 19 | 19 | 19 | 19 | 19 | 18 | 17 | 18.9 |
| Euria (mm) | 40 | 55 | 95 | 140 | 160 | 215 | 215 | 215 | 185 | 90 | 55 | 35 | 1500 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 5 | 10 | 14 | 15 | 18 | 24 | 25 | 25 | 22 | 18 | 10 | 5 | 191 |
| Iturria: World Climates<ref> Jimma Climate. world-climates.com (Noiz kontsultatua: 2017-10-7). ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Etiopia. Berria Estilo liburua, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2017-10-7).
* ↑ Ethiopia: Regions, Major Cities & Towns - Population Statistics. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2017-10-7).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q385341
* Multimedia: Jimma / Q385341
# Jimboita

Jimboita borato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Jimboita borato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Mn2+,Mg)3[BO3]2}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Jimboite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Jimei barrutia

Jimei barrutia (txinera tradizionalez: 集美区) Txinako barruti bat da, Xiamen barruan. Azken zentsuaren arabera 700.000 biztanle zituen 274.29 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q974546
* Multimedia: Jimei District / Q974546
# Jacob Epstein

Sir Jacob Epstein (New York, AEB, 1880ko azaroaren 10a - Londres, Ingalaterra, 1959ko abuztuaren 19a) ingeles eskultorea izan zen.

## Biografia

New Yorken eta Parisen egin zituen ikasketak; Rodinen ikaslea izan zen. 1902an hasi zen lanean Londresen.
Ingalaterrako joera akademiazaleetatik aldendu eta garai hartako arte-joera berrietan abiatu zen, espresionismoaren ildotik bereziki.
London Group izeneko taldea sortu zuen 1918an, abangoardiako beste eskultore batzuekin. Epsteinen eskultura monumental handi oldarkorrak eskandalagarriak izan ziren Ingalaterrako klasizikozaleentzat. Buruek, aldiz, harrera ona izan zuten.
Aipagarriak dira haren obren artean Ecce Homo monumentua (1935), Einstein eta Nehruren bustoak eta Oscar Wilderen hilobia.
Autobiografia bat argitaratu zuen 1940. urtean: Let there be sculpture (Gauza bedi eskultura).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q354779
* Multimedia: Jacob Epstein / Q354779
# Jacob Dawson (arraunlaria)

Jacob Dawson (Gosport (Ingalaterra), 1993ko azaroaren 2an jaioa) ingeles arraunlaria da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan brontzezko domina lortuz. Taldea hauek osatzen zuten: Jacob Dawsonek berak, Josh Bugajskik, Thomas Georgek, Moe Sbihik, Charles Elwesek, Oliver Wynne-Griffithek, James Rudkinek, Thomas Fordek eta Henry Fieldmanek.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrea lortu zuten.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Zortzikoa |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | Zortzikoa |
| Munduko arraunketa Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2018 | Plovdiv Bulgaria | 03 ! | Lemazain gabeko laukoa |
| 2019 | Ottensheim Austria | 03 ! | Zortzikoa |
| 2023 | Belgrado Serbia | 01 ! | Zortzikoa |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2019 | Luzerna Suitza | 02 ! | Zortzikoa |
| 2021 | Varese Italia | 01 ! | Zortzikoa |

## Erreferentziak

* ↑ "Jacob Dawson" olympedia.org. (Ingelesez)
* ↑ "Jacob Dawson in British Rowing" (Ingelesez)
* ↑ "Jacob Dawson" World Rowing-en

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61708006
* Multimedia: Jacob Dawson (rower) / Q61708006
# Jacob Nena

Jacob Nena (Lelu, Kosrae, 1941eko urriaren 10a - Sacramento, Kalifornia, 2022ko uztailaren 6a) Mikronesiako Eststu Federatuetako presidentea izan zen 1996tik 1999ra.
1979tik 1983ra Kosraeko lehen gobernadorea izan zen, bozketan hautatua. 1991tik presidenteorde izan zen Bailey Olterren agintaldian. Olterrek bihotzekoa izan ondoren Nenak ordezkatu zuen agintaldia amaitu arte 1999an.
* Datuak: Q495517
* Multimedia: Category:Jacob Nena / Q495517
# Jacob Holm (eskubaloi jokalaria)

Jacob Holm, (Esbjerg, Danimarka, 1995eko irailaren 5a), eskubaloian aritzen den kirolari danimarkarra da..
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen eskubaloian, Danimarka ordezkatuz; Frantziako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Espainiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Danimarka.
Tokion, honako hauek osatzen zuten Danimarkako taldea: Lasse Andersson, Mathias Gidsel, Jóhan Hansen, Mikkel Hansen, Jacob Holm, Emil Jakobsen, Niklas Landin Jacobsen, Magnus Landin Jacobsen, Mads Mensah Larsen, Kevin Møller, Henrik Møllgaard, Morten Olsen, Magnus Saugstrup, Lasse Svan eta Henrik Toft Hansenek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Eskubaloia, gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Jacob Holm» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ "Jacob Holm" olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30033135
# Jacob Grimm

Jacob Ludwig Karl Grimm (Hanau, Alemania, 1785eko urtarrilaren 4a - Berlin, Alemania, 1863ko irailaren 20a) alemaniar filologoa eta idazlea izan zen.

## Biografia

Antzinako literaturako irakasle eta liburuzain izan zen Göttingenen, baina 1837an kargutik kendu zuten ideia liberalak zituelako. Lan asko egin zituen Wilhelm Karl (1786-1859) anaiarekin batera. Famatuak egin ziren, esaterako, Grimm anaiek bildutako Alemaniako sagen bilduma (1816-18, Deutsche Sagen) eta haur ipuinena (1812-22, Kinder und Hausmärchen), herriko jende xumearen ahotik jasoak.
Gramatika eta hizkuntzalaritza gaiak ere erabili zituen Jacobek: Deutsche Grammatik (1819-37, Alemanaren gramatika), Geschichte der deutschen sprache (1848, Alemanaren historia), Deutsche mythologie (1835, Alemaniar mitologia). Anaiarekin batera aleman hiztegi nagusia argitaratu zuen 32 liburukietan (1852-61, Deutsches Wörterbuch). Germaniar hizkuntzalaritza modernoaren oinarriak jarri zituzten lan horrekin Grimm anaiek.

## Ikus, gainera

* Grimm anaiak

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q6701
* Multimedia: Jacob Grimm / Q6701
# Jacob Jacobs (artista)

Jacobus Albertus Michael Jacobs, Jacob Jacobs izenez ezaguna (Anberes, 1812ko maiatzaren 19a - Anberes, 1879ko abenduaren 9a) estilo erromantikoko paisaia eta itsas paisaia belgikar margolaria izan zen, iparraldeko eta "ekialdeko" paisaiak hobesten zituena.

## Bizitza

Familiaren amaren aldetik, Beethovenekin erlazionatuta zegoen. Hasiera batean bere gurasoek inprimatzaile izateko asmoa zuten arren, azkenean bere nahiei amore eman eta Arte Ederren Errege Akademian (Anberes) matrikulatu zen, non Gustaf Wappers eta Ferdinand de Braekeleer Zaharrarekin ikasi zuen. Lovaina-n jarraitu zituen ikasketak, non Ludolf Bakhuizen eta Adriaen van de Velderen lanen eragina jaso zuen eta itsas eszenetan arreta jartzea aukeratu zuen. 1833an egin zituen lehen erakusketak. 1834an Ipar Itsasora bidaia bat egin zuen, eta 1837an Herbehereetan zehar egindako azken ikasketa bidaia batean material asko sortu zuen.
Hala ere, ikusitakoarekin atsekabetuta zegoenez, 1838an, Gibraltar, Ipar Afrikako kostaldera, Egipto, Dardaneloetara, Istanbulera (han egon zen zenbait hilabetez), Asiara eramango zuen itsas bidaia luze batean abiatu zen. Turkia eta Rodas. Ankaran zegoela, Florent Mols margolari belgikarra ezagutu eta lagun egin zen, eta elkarrekin bidaiatzen jarraitu zuten; Nilotik behera nabigatuz Nubiaraino. Bidaia horietan, bere bizitza osoan inspiraziorako erabiliko zituen marrazki eta oharren bi album erraldoi bildu zituen. 1847an, oraindik ezinegon, Iparraldeko Alemanian eta, 1850ean, Eskandinavian ibili zen.
1843an, Jean-Baptiste De Jongheren lekua hartu zuen Anberesko Akademiako paisaia-pinturako klaseen buru, non bere ikasle ezagunenetako batzuk Emile Claus, Frans Hens eta Adriaan Jozef Heymans izan ziren. Bi urte beranduago, Hendrik Conscienceren Geschiedenis van België (Belgikako Historia) obrarako ilustrazioak eskaini zituzten artista belgikar ugarietako bat izan zen.

## Ikus, gainera

* Orientalismoa

## Erreferentziak

* 1 2 3 Biography in De levens en werken van Hollandse en Vlaamsche kunstschilders, Vol.1 by Johannes Immerzeel@ Google Books

## Irakurketa gehiago

* Willem G. Flippo, Belgikako pintore erromantikoen lexikoa, International Art Press, Antwerpen, 1981.
* Philippe Cruysmans, et al., Peinture orientaliste, Editions Leconti, Brusela, 1982.
* Norbert Hostyn et al., Marines des peintres belges nés entre 1750 et 1875, Brusela, 1984.
* Norbert Hostyn, "Jacob Jacobs", in Nationaal Biografisch Woordenboek, 11, Brusela, 1985.
* Paul Piron, De Belgische beeldende kunstenaars uit de 19de en 20ste eeuw, Art in Belgium, Brusela, 1999 (2 lib.)ISBN 90-7667-601-1
* Paul Piron, Dictionnaire des artistes plasticiens de Belgique des XIXe et XXe siècles, Lasne, 2003.
* Eugène Warmenbol, L'orientalisme en Belgique: L'Egypte vue par Florent Mols et Jacob Jacobs (1838-1839), Editions Racine, Brusela, 2012ISBN 978-2-87386-809-3

## Kanpo estekak

* ArtNet: Jacobsen margolan gehiago
* Datuak: Q1678885
* Multimedia: Jacob Jacobs / Q1678885