OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Medford (Maine)

Medford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Piscataquis konderrian dago, Maine estatuan. 230 biztanle ditu, 43,16 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Piscataquis konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3292713
* Multimedia: Medford, Maine / Q3292713
# Marta Zabaleta

Marta Zabaleta hauetako bat izan daiteke:
* Marta Raquel Zabaleta (1937), ekonomialaria, gizarte zientzialaria, idazlea, poeta, saiakeragilea, akademikoa eta kultura sustatzailea.
* Marta Zabaleta Barandiaran (1965), gipuzkoar piano jotzailea.
# Marta Álvarez Guil

Marta Francisca Álvarez Guil (Madril, 1967) madrildar legelaria eta exekutiboa da.
El Corte Inglés-eko presidentea da (SwenoTelefonia , Sweno Energy Energia, Sfera, Espainiako El Corte Inglés, Portugaleko El Corte Inglés, Hipercor, Eyre Hotelak, El Corte Inglés Bidaiak, BitCor kriptomonetak, Sicor seguritatea, Sanchez Romero supermerkatuak, Bricor brikolajea eta Supercor supermerkatuak), Ramon Areces Fundazioa eta Iberia eta Vuelingeko (IAG taldea) akzioduna.

## Bizitza

Bera eta bere ahizpa, Cristina, Alfonso del Rey eta Maria Jose Guilen alabak dira. Ama 1992an, alargun geratu zenean, Isidoro Álvarezekin ezkondu zen. 2003an, bi ahizpek lehen deitura aldatu eta Álvarez adopziozko aitarena jarri zuten. Marta Álvarez zuzenbidean lizentziatu zen CEU San Pablo Unibertsitatean (Madril), eta, ondoren, arte-ikastaro bat egin zuen Sotheby’sen (Erresuma Batua), artea gustatzen baitzitzaion. Denboraldi bat ere igaro zuen Parisen, eta merkataritza-banaketaren ezagutza sakondu zuen.
Sotheby's enkante-etxean lan egin zuen bost urtez, lehenbizi Londresen eta gero Madrilen. Castellana pasealekuko Corte Inglésen lan egin zuen jendeari saltzen, ondoren taldeko bidaia sailetik pasatu zen, bekadun gisa. 2015ean, Corte Inglés-eko administrazio-kontseiluan sartu zen. 2019an, konpainia horretako presidente izendatu zuten. 2021ean Ramón Areces Fundazioko presidente izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ «Las bodas de sangre de El Corte Inglés, el origen de la guerra familiar» www.elconfidencial.com 2018-06-14.
* ↑ Noceda, Miguel Ángel. (2019-07-01). El camino de Marta Álvarez hasta convertirse en presidenta de El Corte Inglés: un triunfo desde la sombra. ISSN 1134-6582..
* 1 2 Montes, Lidia. (2019-07-10). «Quién es Marta Álvarez, la nueva presidenta de El Corte Inglés: de becaria a la 'gran jefa' que debe plantar cara al desafío de Amazon» Business Insider España.
* ↑ «El bautismo de fuego de Marta Álvarez como presidenta» El Español 2020-05-25.
* ↑ «Marta Álvarez: la horma de Isidoro con la que El Corte Inglés apuntalará su futuro digital» El Español 2019-06-30.
* ↑ «Marta Álvarez (El Corte Inglés), la discreta hija de Isidoro a cuya boda asistió Felipe VI» www.vanitatis.elconfidencial.com 2019-06-29.
* ↑ Blanco, Marrón y. (2015-01-23). «Marta Álvarez se incorpora al Consejo de Administración de El Corte Inglés» Marrón y Blanco.
* ↑ Marta y Cristina Álvarez entran en el consejo del Corte Inglés – MujerEmprendedora. .
* ↑ «Marta Álvarez, elegida nueva presidenta de El Corte Inglés por unanimidad» abc 2019-07-10.
* ↑ «Web sobre la actualidad de la Fundación» www.fundacionareces.es.
* ↑ Gutiérrez, Hugo. (2021-04-27). «La Fundación Ramón Areces nombra nueva presidenta a Marta Álvarez» EL PAÍS.
* ↑ «ECI asegura su estabilidad accionarial con dos accionistas, Marta y Cristina Álvarez Guil, que mantendrán un control total sobre la empresa» Hispanidad 2021-04-27.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104631405
# Martainville (Calvados)

Martainville Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an 114 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Martainville udalerrian erroldatutako biztanleak 98 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 48 etxebizitza zeuden, 40 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 48etxeak ziren. 40 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren eta 9 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 11 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Martainville udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 8 | 65-69 | 8 |
| 4 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 4 |
| 4 | 35-39 | 8 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 4 | 20-24 | 4 |
| 4 | 15-19 | 4 |
| 4 | 10-14 | 12 |
| 0 | 5-9 | 8 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 66 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (29 gizon eta 23 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 12 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Martainville udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 335 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q651541
* Multimedia: Martainville (Calvados) / Q651541
# Martí de Riquer

Martí de Riquer i Morera (Bartzelona, Katalunia, 1914ko maiatzaren 3a - ibidem, 2013ko irailaren 17a) katalan idazlea izan zen. Idazle humanista eta literatura-kritikaria, Erdi Aroko gaietan espezializatua.

## Biografia

Familia aberats eta ikasi batean hazi zen. Aitona, Alexandre de Riquer, margolari eta grafista modernista handia izan zen. Bartzelonako Unibertsitate Zentralean egin zituen ikasketak, eta bai han bai Unibertsitate Autonomoan, katedradun izan zen, jubilatu zen arte (1984). 1965ean, Real Academia Españolako kide hautatu zuten, eta Bartzelonako Reial Acadèmia de Bones Lletreseko zuzendaria da egun.
1997an, Gizarte Zientzietako Asturiasko Printzea saria jaso zuen. Espainiako eta Kataluniako Erdi Aroa da bere obraren aztergai nagusia. Erakutsi du Erdi Aroa ez zela erromantikoek ikusarazi nahi izan zuten bezain iluna, eta gauza asko argitu ditu trobadoreen lirikaz eta zalduneriako munduaz.
Lanik aipagarrienak: L´humanisme català (1935, "Humanismo katalana"), La lírica de los trovadores (1948, "Trobadoreen lirika"), Los trovadores (1975, "Trobadoreak"), Historia de la literatura catalana (1964-1987, "Katalan literaturaren historia") eta Antologia de poetes catalans (1997, "Katalan olerkarien antologia"). Aipagarriak dira, halaber, klasikoez egin dituen edizio kritikoak: Aproximación al Quijote (1970) eta Aproximació al Tirant lo Blanc (1990).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Carlos Alvar. "Martín de Riquer (1914-2013)", Asociación hispánica de Literatura Medieval. Miembros de Honor
* Datuak: Q726995
* Multimedia: Martí de Riquer i Morera / Q726995
# Martín Alonso Pinzón

Martín Alonso Pinzón (Palos de la Frontera, Huelva, 1441 – Palos de la Frontera, Huelva, 1493ko martxoaren 31) espainiar itsasgizona izan zen. Marinel-familia bateko seme nagusia zen, eta gaztetan kortsario gisa ibili zen. Kristobal Kolon ezagutu zuen, eta Indietarako bidaian parte hartu nahi izan zuen, anaia Vicenterekin batera. Horretarako, bidaiaren kostuaren parte bat ordaindu zuen, eta Kolonen zerbitzura jarri zen. Pinta itsasontziko ardura zuela, Antilletako uharteetara heldu zen, eta bi hilabetez itsasoan jarraitu zuen bakarrik. Kolonen haserrea piztu zuen horrek, baina ados jarri ondoren, elkarrekin eman zioten hasiera itzultzeko bidaiari. Bidaian, Kolonek gidatzen zuen Pinta itsasontzitik aldendu, eta besteen aurretik heldu zen Galiziako itsasertzera. Hango agintariek ordea, ez zioten lurreratzen utzi, Kolon harekin ez zegoelako. Erabat gaixotuta, Palos de la Fronterara (Huelva) itzuli zen, eta handik gutxira hil zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q505653
* Multimedia: Martín Alonso Pinzón / Q505653
# Martzillako geltokia

Martzilla Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geltoki bat da, Martzilla udalerrian kokatuta dagoena.
Geltokia 1861eko maiatzaren 16an ireki zen.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Zaragoza — Altsasu: 113,325 kilometro-puntua

## Sarbideak

* Geltoki etorbidea, 34

## Historia

Geltokia 1861eko maiatzaren 16an ireki zen, Aragoi eta Nafarroa lotu nahi zituen trenbidearen Tutera-Murelu Konde zatia ireki zuenean, Zaragozatik Iruñerako Burdinbide Konpainia delakoak, Zaragoza-Altsasu burdinbidea. Azken horrek Zaragozatik Bartzelonarako Burdinbide Konpainia bat egin zuen, eta ondorioz, Zaragozatik Iruñea eta Bartzelonarako Burdinbide Konpainia sortu zen.
1878ko apirilaren 1ean, bere egoera ekonomiko txarrak Norteko Konpainiarekin bat egitera behartu zuen, Altsasutik haratagoko trenbideen jabea zena eta burdinbidea Gasteiz, Donostia, Bilbo edo Burgosekin lotuz.
1941ean, Espainiako trenbidearen nazionalizazioak Norteko Konpainia sortu berrian integratzea ekarri zuen, RENFE enpresa publikoa sortu zen.
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geltokia

Azucarera auzoan dago, alde zaharraren ekialdean. Eraikina horia da, Alesbesko geltokia bezala. Zutabeak bezalako elementu zuriak ditu, eta ateak eta leihoak gorriak dira. Altoerriberoaren arkitektura estiloa irudikatzen du. Bi solairu ditu, eta lehenengoa bakarrik da bidaiarientzat irisgarria. Eraikinetik hurbilen dagoen nasa ganga batek babesten du, eta bestea ez.

## Zerbitzuak

* Renfe Operadora
| Zerbitzua | Hasiera | Ibilbidea | Amaiera ⁠ |
| 26 | Gasteiz | Estibalitz–Oreitia • Dulantzi • Agurain • Araia • Altsasu–Herria • Etxarri Aranatz • Uharte Arakil • Iruña • Tafalla • Erriberri • Martzilla • Alesbes • Castejon • Tutera • Ribaforada • Cortes • Gallur • Luzeni • Pedrola • Cabañas de Ebro • Alagon • Casetas • Utebo • Zaragoza–Delicias • Zaragoza–Portillo • Zaragoza–Goya | Zaragoza Miraflores |

## Etorkizuna

Ez dago etorkizuneko planik geltoki hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak

* ↑ EuroFerroviarios. «Martzilla (geltokia)» www.euroferroviarios.net (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
* ↑ «Zaragozatik Iruñera eta Altsasura» web.archive.org 2011-01-15 (Noiz kontsultatua: 2020-06-13).
* ↑ Herri Lanen Memoria 1884
* ↑ Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideak

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
* Datuak: Q4464165
* Multimedia: Marcilla de Navarra train station / Q4464165
| | Kaparrotsu | Martzilla | Alesbes | |
| Altsasu | | | | Zaragoza–Delicias |
# Martés

Martés (aragoieraz eta gaztelaniaz: Martés) Canal de Berdún udalerriko herria da, Jazetania eskualdean dagoena. 626 metroko altueran dago eta bere toponimoa jada 948. urteko agirietan agertzen da.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1842 | 1857 | 1860 | 1877 | 1887 | 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 2007 | 2008 |
| 148 | 380 | 341 | 306 | 280 | 237 | 270 | 298 | 297 | 259 | 234 | 239 | 160 | 37 | 34 |
* Datuak: Q1905877
* Multimedia: Martés / Q1905877
# Martí Marcó

Martí Marcó Bardella (Bartzelona, 1959 - ibidem, 1979ko urtarrilaren 29a) terrorista eta militante independentista katalana izan zen.

## Biografia

Martí Marcó Bardella Bartzelonan jaio zen, 1959an, El Raval auzoan. Familia katoliko eta errepublikar batean jaio zen eta mekanikari egin zen, diesel motorren espezialista. Viladomat kaleko tailer batean lan egiten zuen, gauez La Barcelonetako La Salle ikastetxean automozioko ikasketak zabaltzen zituen bitartean.
Eskalada eta mendizaletasuna oso gogoko zituen, baina sardanan ere oso zaletua zen eta, garaiko gazte asko bezala, irteera haietan joan zen politikan eta militantzian murgiltzen. Ohikoa zen Sant Jaume enparantzako sardana dantzarien bileretan, askotan, grisei ihes eginez. Gaztaro motza izan zuen, baina mobilizazio eta protestaldi ugari bizitzeko aukera izan zuen eta askotan hartu zuen parte La Ramblan garaiko poliziaren aurka eginiko enfrentamenduetan.
ERCko Kontseilu Betearazleko kide izan zen, JERCen eskutik eta Socors Català taldean ere aritu zen. Gero, Estat Català alderdian sartu zen eta 1977ra arte egon zen bertan, Agrupació Unitària d'Esquerres (AUE) eta l'Exèrcit d'Alliberament Català (EAC) sortzeko bideak egin zituen arte, Terra Lliureren sorburuak izango zirenak.

## Heriotza

1979ko urtarrilaren 26an, Bartzelonan zihoan auto batean beste bi kideekin batera eta poliziak metrailatu zuen bidegurutze batean. Hilzorian geratu zen, beste kideek ihes egin zuten bitartean eta 3 egun barru hil zen Bartzelonako Ospitale Klinikoan.
Horrela esan zuen Fèlix Goñi i Roura Bruc kideak bere lagunaren heriotzaren berri izan zuenean:
| « | En Martí fou un camarada inigualable; les seves conviccions el portaren a moure el que feia falta per aconseguir els objectius. Visca la terra! [...] | » |
Oinezkoek eta auto-gidariek, autoa abandonatuta eta ateak irekita ikusi zutenean, laguntzera hurbildu zitzaizkion; ospitale batera eraman zuten, baina egindako guztiak alferrikakoak izan ziren, bi egun geroago hil egin baitzen.
Espainiako segurtasun indarrek hil zuten Terra Lliureko lehen militantea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.llibertat.cat/2012/01/33e-aniversari-de-la-mort-en-combat-de-marti-marco-16363
* ↑ https://web.archive.org/web/20140408205117/http://blogs.sapiens.cat/historiadorvital/2012/01/29/lassassinat-de-marti-marco-trenta-tres-anys-despres/
* Datuak: Q952580
# Martín (ibaia)

Martín ibaia (aragoieraz: río Martín) Ebroren eskuinaldeko ibaiadarra da. San Just mendizerran sortua, Montalbán, Obón eta Alcaine zeharkatzen du. Escatrón parean, Ebron amaitzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23136
* Multimedia: Martín River / Q23136
# Martín Agüero

Martín Agüero Ereño, (Bilbo, 1902ko otsailaren 3a - ibidem, 1977ko uztailaren 11), bizkaitar toreatzailea izan zen, ezpatari handitzat jotzen zutena.

## Biografia

Aita errioxarra eta ama bilbotarra zituen, 1919an debutatu zuen nobillero jaioterrian. 1924ko uztailaren 24an toreatzaile bilakatu zen Madrilen eta alternatiba urte berean Malagan berretsi zuen.
1930ean toreatzeari utzi eta Vista Alegre zezen plazaren presidentearen aholkulari bihurtu zen. Bere omenez, pasodoble bat moldatu zuten eta Bilboko kale bati bere izena eman zioten.
* Datuak: Q9029757
# Martín Alonso Fernández de Córdoba

Martín Alonso Fernández de Córdoba Montemayor y Velasco, Alcaudeteko I. kondea, (?, c. 1498 - Mostaganem, 1558ko abuztuaren 26a) espainiar noble eta militarra izan zen.
1527an Nafarroako erregeorde izendatua, 1534an Orango gobernadore izendatu zuten. Iparraldeko Afrikan borrokatu eta bertan hil zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Clavería, Carlos. (1971). Historia del Reino de Navarra. Iruñea: Gómez ISBN 84-239-4828-5..
* ↑ (Ingelesez) Abun-Nasr, Jamil M.. (1987). A History of the Maghrib in the Islamic Period. Cambridge University Press, 153-155 or. ISBN 9780521337670..
* Datuak: Q6777759
# Martín Arzuaga

Martín Arzuaga (Becerril, Cesar, Kolonbia, 1981eko uztailaren 23a) aurrelari gisa jokatu zuen erretiratutako futbolaria da.

## Karrera

Arzuagaren aurreko klubak Argentinako Rosario Central, Mexikoko CD Veracruz eta Argentinako Godoy Cruz dira. Junior taldean profesional gisa debutatu zuen 2000. urtean. Bere penalti jaurtiketei esker, 2004ko Kolonbiako Ligako titulua irabazi zuen Juniorrekin.

## Kanpo estekak

* Argentine Primera statistics
* Datuak: Q2602938
# Masujiro Nishida

Masujiro Nishida (japonieraz: 西田 満寿次郎, Nishida Masujiro) Japoniako futbolari eta entrenatzailea izan zen. 1923 bitartean Japoniako taldearen entrenatzailea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Japonieraz)Japan Football Association
* ↑ (Japonieraz)Japan Football Association
* Datuak: Q6785669
# Masumida santutegia

Masumida santutegia (japonieraz: 真清田神社, Masumida Jinja) Ichinomiya hirian dagoen santutegi xintoista da, Japoniako zaharrenetakoa.

## Historia

Hiriaren Ichinomiya izenak "lehenengo santutegia" esan nahi du, izan ere Owari probintzian eraiki zen lehenengo santutegia dela uste baita. Kujiki liburuak dioenez k.a. 628 urtean sortua da. Heian Aroaren hasieran (VIII mendean) dagoeneko aipatzen da.
Oda leinuaren babesa izan zuen eta ondoren Tokugawa shogunerriarena, harik eta Edo Aroa bukatu zen arte.

## Altxorrak

Japoniako Kultur ondare izendaturiko hainbat tresna ditu:
* 12 kagura maskara, gehienak Kamakura Arokoak.
* 1457ko zeramikazko 25 bandeja eta katilu.
* 1574ko brontzezko 22 katilu eta plater, zeremoniatan erabiltzen zirenak.

## Iruditegia

* Sarrerako torii-a.
* Romon atea.
* Haiden eraikin nagusia.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q705916
* Multimedia: Masumida-jinja, Ichinomiya / Q705916
# Masury (Ohio)

Masury Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Trumbull konderrian dago, Ohio estatuan. 2.001 biztanle ditu, 8,967788 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Trumbull konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q283999
# Masuria

Masuria edo Mazuria (polonieraz: Mazury, alemanez: Masuren) Poloniako ipar-ekialdean kokatutako eskualdea da. Ospetsua da, batez ere, aintzira ugaritasunagatik (2.000 baino gehiago daude).
Historikoki Ekialdeko Prusiaren parte izan zen. 1945ean, Bigarren Mundu Gerraren ostean, Poloniak anexionatu zuen. 1999tik Varmia-Mazuriako voivoderriaren barnean dago.

## Erreferentziak

* ↑ Europako eskualde historiko-politiko nagusiak Euskaltzaindia.net
* ↑ Masurian Lake District Poland´s official travel website

## Kanpo estekak

* Datuak: Q815834
* Multimedia: Masuria / Q815834
# Masuriar lakuetako lehen gudua

Masuriar lakuetako lehen gudua (1914ko irailaren 2tik 16ra) Lehen Mundu Gerrako Ekialdeko Frontean gertatutako Alemaniar kontraerasoa izan zen, errusiarrek garatutako Ekialdeko Prusiako ofentsibaren testuinguruan. Borroka Tannenbergeko gudua gertatu eta bi egun geroago eman zen, non Zortzigarren Armada alemaniarrak II. Armada errusiarra inguratu eta suntsitu zuen. Errusiar aldeak 150.000 soldadu galdu zituen, gehienak gerra-preso, eta handik aurrera ofentsibaren abantaila operatiboa galdu zuen, frontean zehar hainbat zulo eratu baitzitzaien.
Ekialdeko Prusiako trenbide sareen laguntza erabiliz sakabanatuta zegoen Zortzigarren Armada alemaniarra errusiar I. Armadaren aurrean eraberritu zen eta fronte osoan zehar atzera eginarazi zuen, azkenik Alemaniatik kanporatuz. Rennenkampf-en Armadak azkar atzeratu egin behar izan zen: ia 40 kilometro egin zituen egunero, Zortzigarren armada atzean uzteko asmoz. Alemaniarrek aurrera egiten jarraitu nahi bazuten ere, ekialdeko hegalean errusiar X. Armadaren agerpenak erasoa gelditu zuen.
Gudua amaitu zenerako errusiar I. Armadak 100.000 soldadu galdu zituen eta denbora batez ofentsiba saiakerak gelditu behar izan zituzten. Hala ere, porrota gerraren hasieran eman zenez Errusiar Inperioak oraindik armada osoak birsortzeko ahalmena zeukan, eta hala egin zuen hurrengo asteetan. Irailaren 27an bigarren ofentsiba bat hasi zen inguru berean, berriz ere Königsbergeko hiri-gotortua hartzeko helburuarekin. Guztira Paul von Hindenburgek, Erich Ludendorffen laguntzarekin, garaipen ikaragarria lortu zuen, bere prestigioa finkatzen lagundu zuena. Era berean, Alemaniar populazioak, denbora batez errusiarren mehatxuaz beldurturik, bultzada nazionalista nabaria izan zuen.

## Ikus, gainera

* Ekialdeko Frontea Lehen Mundu Gerran
* Ekialdeko Prusiako lehen ofentsiba
* Tannenbergeko gudua

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Hastings, Max. (2013). Catastrophe: Europe Goes to War 1914. Knopf Press, 322-326 or. ISBN 9780307597052..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q660655
* Multimedia: First Battle of the Masurian Lakes / Q660655
# Masusta (sasiaren fruitua)

Masusta Rubus generoko espezie gehienek ematen duten fruitua da; ohikoena Euskal Herrian ezagutzen diren masusten artean, sasi edo laharretan hazten den masusta hauxe baita (masustondoak ematen duena masusta beste fruitu bat da). Fruitu jangarria da, zapore gozokoa. Sasi-masusta ere esaten zaio fruitu honi.
Fruitua heldu baino lehen, lore zuri edo arrosakarak izaten dira, 2-3 cm zabal. Heldu baino lehen, masustak gorriak dira eta heltzean, beltz urdinkarak.

## Motak

* Rubus caesius
* Rubus chamaemorus
* Rubus fruticosus (sasi edo laharra)
* Rubus glaucus
* Rubus idaeus (mugurdiondoa)
* Rubus ulmifolius (sasi edo laharra), eta abar.
Zerrenda honetako Rubus generoko espezie batek (Rubus idaeus) masusta gorriak edo mugurdiak ematen ditu, sasietako masustaren antza handia duena baina, euskarazko izenak adierazten duen bezala, heltzean gorria dena. Jateko oso egokia da masusta gorria, bere garai onena uda amaiera eta udazken hasiera dira.

## Erreferentziak

* ↑ «OEH - Bilaketa - OEH» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13180
* Multimedia: Rubus subg. Rubus / Q13180
* Espezieak: Rubus subg. Rubus