OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ziklo historikoa

Ziklo Historikoa edo Erregeen Zikloak Irlandako literaturako Antzinaroko eta Erdi Aroko testu multzo bat da. Erdi Aroan, Irlandako bardo edo gorteko olerkarien eginkizuna izan ohi zen babesle zituzten erregeen familia eta genealogiaren historia erregistratzea, olerkien bidez. Mitologia eta —neurri handiagoan edo txikiagoan— historia nahasten zituzten. Ateratzen ziren kontakizunek Ziklo Historikoa delakoa osatzen dute, edo zuzenago esanda Zikloak, beren artean independente diren kontakizun sailak baitira.
Ziklo Historikoan ageri diren erregeak mitologikoak eta historikoak dira. Adibidez, Labraid Loingsech errege ia mitologikoa ageri da, K. a 431. urtean Irlandako errege nagusia (Ard Rí) izan omen zena; bestalde, erabat historikoa den Brian Boru erregea ere ageri da. Hala ere, Ziklo Historikoan loria eta ospe gehien duen kontakizuna Buile Shuibhne («Sweeneyren beroaldia») delakoa da, hitz lauz eta neurtitzez osatutako XII. mendeko ipuina.
Suibhne (edo Sweeney) Dál nAraidi erresumako erregea zen. San Ronanek madarikatu egin zuen, eta erdi gizon erdi hegazti itxurako izaki bihurtu zen. Bere bizi guztia basoetan bizitzera kondenatua izan zen, bere gizaki lagunetatik ihesi. Kontakizun horrek orainaldiko irlandar olerkari askoren irudimena piztu du.

## Ikus, gainera

* Irlandar mitologia
* Ulsterko zikloa
* Cúchulainn
* Zelta mitologia
* Zelta
* Irlandako historia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2577451
# Zikloalkeno

Zikloalkenoek edo zikloolefinek lotura bikoitz bat edo gehiago dituzten hidrokarburo ziklikoen izen generiakoa da. C$_n$ H$_{2n−2}$ formula orokorra dute. Guztietan sinpleena ziklopropenoa da.
Zikloalkenoek maila bereko zikloalkanoak baino fusio-puntu txikiagoa izaten dute. Murrizketa geometrikoen ondorioz zikloalkeno txikienek ia beti cis isomeroak dira. Eraztunak 8 atomokoak baino handiagoak direnean cis-trans isomeria gertatzen da lotura bikoitzaren inguruan.
Adizioak izaten dira pairatzen dituzten erreakziorik tipikoenak. Ziklobutenoa eta ziklopentenoa monomero modua usatzen dira polimerizazio-erreakzioetan.

## Adibideak

| Ziklopropenoa | Ziklobuteneoa | Ziklopentenoa | Ziklohexenoa |
| Zikloheptenoa | 1,3-ziklohexadienoa | 1,4-ziklohexadienoa | 1,5-ziklooktadienoa |

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-28).
* ↑ Carey, Francis A.. (2000-©2001). Advanced organic chemistry. (4th ed. argitaraldia) Kluwer Academic/Plenum Pub ISBN 0-306-46242-7. PMC 43555205. (Noiz kontsultatua: 2021-03-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q413343
* Multimedia: Cycloalkenes / Q413343
# Ziklobutano

Ziklobutanoa (CH$_2$)$_4$ formula duen konposatu organiko bat da. Gas kolorgea da eta PGL gisa salgai dago. Ziklobutanoaren deribatuak ziklobutanoak dira. Ziklobutanoa ez da oso garrantzitsua biologian ez merkataritzan, baina bertatik ateratzen diren hainbat deribatuk badute garrantzi berezia biologia eta bioteknologian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80232
* Multimedia: Cyclobutane / Q80232
# Ziklo mitologikoa

Ziklo Mitologikoa Irlandar mitologia osatzen dute zikloetako bat da. Beste gainontzeko hiru zikloa hauek dira: Ulstergo zikloa, Fenian zikloa eta Ziklo historikoa. Izendapen hori kristautasun aurreko Irlandako mitologia jentil edo paganoa irudikatzen duelako du, ziklo honetan jainko eta naturaz gain edo supernaturalak diren gertaerak errege eta heroi historikoekin bat nahasten dira.
Zikloa erdi aroko hitz lauz eta bertsozko eskuizkribuekin osatzen da, hauetako batzuk kronika sasi-historikoak dira, adibide gisa: Lebor Gabála Érenn, Annals of the Four Masters eta Irlandako Historia-ren Seathrún Céitinn-en aurreneko pasarte edo sarrerak.

## Inbasioaren usadio edo ohitura

Ustez Ziklo Mitologikoak Bibliako uholdeen ondoren Irlandan lurreratu ziren aurreneko biztanleen irudikapena osatzen omen dute. Hauetako zenbait inbaditzaileek beharbada benetako mugimendu migratzaileen irudikapenak izan litezke; beste batzuk aldiz, adibidez ahalmen magikoak dituzten Tuatha Dé Danann-en arraza mitologikoa, zalantzarik gabe jainkozkotuak izan dira. Usadio honen lehendabiziko testu idatzia Lebor Gabála Érenn ("Irlandako Inbasioen Liburua") delakoa da. Usadio eta ohitura zaharren elementuak saga testuen bidez aipatzen dira, horren adibide gisa: Battles of Mag Tuired, eta ia modernoagoa diren Annals of the Four Masters bilduma eta Geoffrey Keating-en Foras Feasa ar Éireann.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2301005
# Ziklobutadieno

Ziklobutadienoa konposatu organiko zikliko antiaromatikoa da, C$_4$H$_4$ formula duena. Bi lotura bikoitz konjugatu ditu eta, hortaz dieno bat ere da.

## Ezaugarriak

Oso erreaktiboa da eta dimerizatzeko joera du, baita -78 °C-tan ere. Dimerizazioan Diels-Alder erreakzio bati jarraitzen dio. Hortaz ez da ziklobutadieno hutsa giro-tenperaturan esistitzen.
Giro-tenperaturan ordezkatutako deribatuak bakarrik isolatu dira, esaterako 1,2,3,4-tetrakis(t-butil)ziklobutadienoa edo 1,2,3,4-tetrakis(trimetilsilil)ziklobutadienoa.
Konplexu metaliko askotan ziklobutadienoa estekatzaile egonkorra da. Arrazoia da bi elektroi metaletik estekatzailearen orbitaletara joaten direla 6 π elektorieren sistema aromatiko bat osatuz.

## Erreferentziak

* ↑ Cram, Donald J.; Tanner, Martin E.; Thomas, Robert. (1991). «The Taming of Cyclobutadiene» Angewandte Chemie International Edition in English 30 (8): 1024–1027. doi:10.1002/anie.199110241. ISSN 1521-3773. (Noiz kontsultatua: 2021-02-21).
* ↑ Buddrus, Joachim. (2011). Grundlagen der organischen Chemie. (4., überarbeitete und aktualisierte Aufl. argitaraldia) De Gruyter ISBN 978-3-11-024640-7. PMC 754713666. (Noiz kontsultatua: 2021-02-21).
* ↑ (Ingelesez) PubChem. «1,3-Cyclobutadiene,1,2,3,4-tetrakis(t-butyl)-» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2021-02-21).
* ↑ Maier, Günther; Neudert, Jörg; Wolf, Oliver. (2001). «Tetrakis(trimethylsilyl)cyclobutadiene and Tetrakis(trimethylsilyl)tetrahedrane» Angewandte Chemie International Edition 40 (9): 1674–1675. doi:10.1002/1521-3773(20010504)40:93.0.CO;2-I. ISSN 1521-3773. (Noiz kontsultatua: 2021-02-21).
* ↑ Emerson, G. F.; Watts, L.; Pettit, R.. (1965-01-01). «Cyclobutadiene- and Benzocyclobutadiene-Iron Tricarbonyl Complexes1» Journal of the American Chemical Society 87 (1): 131–133. doi:10.1021/ja01079a032. ISSN 0002-7863. (Noiz kontsultatua: 2021-02-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q415302
* Multimedia: Cyclobutadiene / Q415302
# Zenitz (hondartza)

Zenitz :
| Ezaugarri orokorrak: ||
| - Kokalekua | Lapurdi |
| - Luzera | ? m |
| - Batez besteko zabalera | ? m |
| - Betetasun maila | Handia |
| - Urbanizatze maila | Hirikoa |
| - Pasealekua | Bai |
| Hondartza mota: ||
| - Hondar mota | Xehea |
| - Bainuaren egoera | Lekuaren arabera |
| - Hondartza nudista | Bai |
| Kirolak: |
| - Surfa egiteko | Bai |
| - Urpekaritza | Bai |
| - Besterik | {{{beste kirolik}}} |
| Ingurumena: ||
| - Landaredia | Bai |
| - Eremu babestua | Bai ([[{{{babestua}}}]]) |
| - Bandera urdina | Bai |
| Segurtasuna: ||
| - Arrisku seinaleak | Bai |
| - Hondartzaina | Bai |
| - Udaltzaingoa | Bai |
| - Sorosle taldea | Bai |
| Sarbideak: |
| - Elbarrientzat | Bai |
| - Sarbide mota | Oinez |
| - Sarbide seinaleztatua | Bai |
| Bestelako informazioa: |
| - Taberna kopurua | {{{taberna kopurua}}} |
| - Kanpina | Bai |
| - Herrigunerako distantzia | 0 m |
Zenitz edo Zenizko hondartza Lapurdiko hondartza bat da, Getaria eta Donibane Lohizune artean dagoena.
Bat diruditen bi hondartza dira, erreka txiki batek banatzen dituenak. Lehen hondartza, Senix frantsesez, Donibane Lohizunen dago eta bigarrena, Cenitz, Getarian.
Zenizko hondartza uztailean eta abuztuan zaintzen da. Bainua erraza da hondartza horretan, eta surflariak olatuetan ondo pasatzeko elkartzen dira.'
Aparkalekua ez da oso handia eta, sarritan, osoa.
Herriguneko hegoaldean, itsasbazterreko kontserbatorioak babestu eremuko fauna eta flora ditu.

## Erreferentziak

* ↑ EODA Zenitz (Hondartza)
* ↑ EODA. Getaria (Lapurdiko Itsas Hegia (-a)). Euskaltzaindia.
* ↑ Getariako Udala. Itsasoaren aldetik. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25478672
# Zenit

    Artikulu hau astronomiako zenit terminoari buruzkoa da; Centre d’Innovació del Transport partzuergoa gaitzat duena beste hau da: «CENIT»
Zenit (arabieraz: سمت الرأس‎, samt ur-ra’s, buruaren norabidea) izenarekin esfera astronomikoaren eta ikuslearen bertikalaren arteko mozketa ezagutzen da. Lurraren zentrutik eta gu gauden lekutik igarotzen den zuzen bat irudikatzen badugu, zenita zuzen horren gainean dago, gure buruaren gainean. Kontrako puntuak nadir izena hartzen du.

## Ikus, gainera

* Azimut

## Kanpo estekak

* Datuak: Q82806
# Zenita

Zenita Elorrioko (Bizkaia) auzoa da. Herriaren erdigunetik hiru kilometro ipar-ekialdera dago.

## Inguru naturala eta kokapena

Zenita auzoaren mugakideak honakoak dira: Lekeriketa auzoa ipar-mendebaldean, Mendraka auzoa iparraldean, Gazteeta auzoa ipar-ekialdean, Berrio auzoa ekialdean, eta Aldape auzoa hego-ekialdean.
Bertara heltzeko herriaren erdigunean hasten den BI-4314 errepidea hartu behar da.

## Ikus, gainera

* Elorrio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269292
# Zenionidae

Zenionidae arrain zeiformeen familia da. Ozeano Atlantikoan, Indiakoan eta Ozeano Barean bizi diren zazpi espeziek osaturik dago. Lehen Macrurocyttidae zuen izena.

## Sailkapena

* Capromimus generoa (Gill, 1893)
** Capromimus abbreviatus (Hector, 1875)
* Cyttomimus generoa (Gilbert, 1905)
** Cyttomimus affinis (Weber, 1913)
** Cyttomimus stelgis (Gilbert, 1905)
* Zenion generoa (Jordan & Evermann, 1896)
** Zenion hololepis (Goode & Bean, 1896)
** Zenion japonicum (Kamohara, 1934)
** Zenion leptolepis (Gilchrist & von Bonde, 1924)
** Zenion longipinnis (Kotthaus, 1970)

## Erreferentziak

* ↑ Joseph S. Nelson. (1994). Fishes of the World. John Wiley & Sons, 253 or. ISBN 0-471-54713-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q136755
* Multimedia: Zenionidae / Q136755
* Espezieak: Zenionidae
# Zenigorta

Zenigorta mendia Gorbeiako mendilerroan dagoen mendia da. 1003ko metroko altuera du. Aldamin menditik hurbil dago, Gorbeiako tontorretik ipar-ekialdera.

## Bitxikeriak

Zenigorta aldean eraiki zen Bizkaiko mendietako lehen aterpe pribatua, 1920. urtean.

## Igoerak

* Ubidetik
* Zeanuritik

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Zenigorta mendira igoera Londegortatik abiatuta.
* Datuak: Q12269289
# Čeľadince

Čeľadince Eslovakiako udalerri bat da, Topoľčanyko barrutian kokatuta. 3,25 km²ko azalera du eta 440 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1113. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q776814
* Multimedia: Čeľadince / Q776814
# Čeľadice

Čeľadice Eslovakiako udalerri bat da, Nitrako barrutian kokatuta. 10,47 km²ko azalera du eta 965 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1113. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q870428
* Multimedia: Čeľadice / Q870428
# Čeľovce

Čeľovce Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 13,27 km²ko azalera du eta 544 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1220. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q778915
* Multimedia: Čeľovce / Q778915
# Čierna

Čierna Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 4,24 km²ko azalera du eta 466 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1214. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1192851
* Multimedia: Čierna / Q1192851
# Čierna Lehota (Bánovce nad Bebravouko barrutia)

Čierna Lehota Eslovakiako udalerri bat da, Bánovce nad Bebravouko barrutian kokatuta. 15,21 km²ko azalera du eta 112 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1297. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q870769
* Multimedia: Čierna Lehota, Bánovce nad Bebravou District / Q870769
Bánovce nad Bebravouko barrutiko udalerriak :
HiriakBánovce nad BebravouHerriakBorčany • Brezolupy • Chudá Lehota • Cimenná • Dežerice • Dolné Naštice • Dubnička • Dvorec • Haláčovce • Horné Naštice • Krásna Ves • Kšinná • Libichava • Malá Hradná • Malé Hoste • Miezgovce • Nedašovce • Omastiná • Otrhánky • Pečeňany • Pochabany • Podlužany • Pravotice • Prusy • Ruskovce • Rybany • Slatina nad Bebravou • Slatinka nad Bebravou • Timoradza • Trebichava • Uhrovec • Uhrovské Podhradie • Veľké Chlievany • Veľké Držkovce • Veľké Hoste • Vysočany • Zlatníky • Čierna Lehota • Ľutov • Šišov • Šípkov • Žitná-Radiša :
# Čierna Lehota (Rožňavako barrutia)

Čierna Lehota Eslovakiako udalerri bat da, Rožňavako barrutian kokatuta. 31,86 km²ko azalera du eta 660 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1389. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1050269
* Multimedia: Čierna Lehota, Rožňava District / Q1050269
# Čierna Voda

Čierna Voda Eslovakiako udalerri bat da, Galantako barrutian kokatuta. 12,14 km²ko azalera du eta 1389 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1217. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q341440
* Multimedia: Čierna Voda (Galanta District) / Q341440
# Wright City (Oklahoma)

Wright City Oklahomako herri bat da. McCurtain konderrian kokatua dago. 2010ean 762 biztanle zituen, 2,23 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* McCurtain konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3238090
# Wright (New York)

Wright Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Schoharie konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 1.516 biztanle ditu, 28,72 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Schoharie konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708894
* Multimedia: Wright, New York / Q3708894
# Wright anaiak

| Wilbur Wright | Orville Wright |
Wright anaiak, Wilbur (Millville, Indiana, 1867ko apirilak 16 - Dayton, Ohio, 1912ko maiatzak 30) eta Orville (Dayton, Ohio, 1871ko abuztuak 19 - Dayton, Ohio, 1948ko urtarrilak 30), estatubatuar hegazkin egileak eta hegazkin pilotuak izan ziren. Hegazkinaren asmatzailetzat hartzen dira.
Gaztetandik arduratu ziren hegazkingintzaz; lehen hegazkina higikunde bertikaleko egin zuten, alboko eta horizontaleko ardatzen printzipioan oinarritzen zen; ondorengo urteetako hegazkingintzan eragin handia izan zuen oinarri horrek. XX. mende hasieran zenbait hegazkin diseinatu zuten eta 1903-1905 urteetan autopropultsioan oinarritutako lehen hegaldiak egin zituzten. 1908. urtean Estatu Batuetako gobernuak onartu egin zuen anaiek diseinaturiko hegazkina.

## Ikus gainera

* Wright Flyer

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015-3-21 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Telegram from Orville Wright in Kitty Hawk, North Carolina, to His Father Announcing Four Successful Flights, 1903 December 17. (Noiz kontsultatua: 2013-07-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35820
* Multimedia: Wright brothers / Q35820
# Wright (Minnesota)

Wright Minnesotako hiri bat da. Carlton konderrian kokatua dago. 2010ean 127 biztanle zituen, 4,01 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Carlton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1870208
# Wright City (Missouri)

Wright City Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Warren konderrian kokatuta dago, Missouri estatuan. 4.881 biztanle ditu, 15,771015 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Warren konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q966192
* Multimedia: Wright City, Missouri / Q966192
# Wright konderria (Iowa)

Wright konderria (ingelesez: Wright County) Iowako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Clarion da. 2010eko zentsuaren arabera 13.229 biztanle zituen, Wright kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Wright konderriak 1.507,99 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,7 ura dira. Beste 1.503,29 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,77 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 13.229 pertsonetatik 13.012 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.274 dira. 40 beltzak edo afroamerikarrak. 20 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 33 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 116 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q491452
* Multimedia: Wright County, Iowa / Q491452
# Wright (Kansas)

Wright Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Ford konderrian dago, Kansas estatuan. 145 biztanle ditu, 5,332909 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Ford konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8038158
# Wright (Wyoming)

Wright Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Campbell konderrian dago, Wyoming estatuan. 1.644 biztanle ditu, 7,388298 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Campbell konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1029861
* Multimedia: Wright, Wyoming / Q1029861
# Wright Flyer

Wright Flyer :
| Mota | Lehenbiziko hegazkina |
| Bidaiariak | 1 |
| Eraikitzailea | Wright anaiak |
| Diseinatzailea | Wright anaiak |
| Lehenengo hegaldia | 1903ko abenduaren 17a |
| Zerbitzu hasiera | 1903ko abenduaren 17a |
| Zerbitzu amaiera | 1903ko abenduaren 17a |
| Egoera | Esperimentala |
| Erabiltzaile nagusia | Wright anaiak |
| Unitate eraikiak | 1 |
| Aldaerak | Wright Glider Wright Flyer II Wright Flyer III |
Wright Flyer edota Flyer I (euskaraz Wright Hegalaria edota Hegalaria I.a) 1903an Wright anaiek diseinatu eta eraikitako hegazkin esperimental bat izan zen. Historiara "airea baina pisuagoa zen eta hegaldi arrakastatsua burutu zuen lehenbiziko hegazkin motorduna eta pilotuduna" izateagatik igaro da, alegia, hegan egin zuen lehenbiziko hegazkin aintzindaria. Nazioarteko Federazio Aeronautikoak hala onartua baitu. Berez, canard motako pilotu bakarreko biplano bat zen.
Eredu esperimenatala zenez erabilera bakarra izan zuen, 1903ko abenduaren 17an, AEBetako Ipar Carolinako Kitty Hawk udalerrian. Egun honetan, lau hegaldi labur burutu zituela erregistratua dago: lehenak, Orville Wright pilotua zela, 12 segundu iraun eta 37 metroko distantzia hegan egin zuen; laugarren eta azkenak, Wilbur Wright pilotu zela, 59 segundu iraun eta 260 metroko distantzia hegan egin zuen.
Eredu honetan oinarrituz, Wirght anaiek honako aldaerak garatu zituzten: Wright Flyer II eta Wright Flyer III. Aurrez, 1900-1902 artean, Wright anaiek Kitty Hawk udalerrian beste zenbait ereduekin burututako saikeretan eta probetan bereganatutako eskarmentuan oinarritua zegoen, bereziki Wright Glider piloturik gabeko planeatzailean. Azkenean, 1908ko maiatzaren 22an Wirght anaiek beren asmakizunaren patentea lortu zuten: aireplanoa.
Flyer I hegazkinaren hegaldiak hegazkintzaren "aro aintzidariari" hasiera eman zion (1903-1914), Lehen Mundu Gerraren hasierarekin amaituz.

## Ezaugarriak
### Ezaugarri orokorrak

* Eskifaia: 1
* Luzera: 6,4 m (21,1 oin)
* Zabalera: 12,3 m (40,3 oin)
* Garaiera: 2,7 m (9 oin)
* Hegal azalera: 47 m² (505,9 oin²)
* Pisu hutsa: 274 kg (603,9 lb)
* Gehienezko pisua aireratzean: 338 kg (745 lb)
* Eragilea: 1× lerroko motorra, 4 zilindro eta 3294 c.c. .
* Potentzia: 9 kW (12 HP; 12 CV), 1090 r.p.m.-ra
* Helizeak: 2× bipala, pauso finkoa motorretik.
* Helize diametroa: 2550 mm

### Errendimendua

* Gehienezko abiadura operatiboa (Vno): 48 km/ord (30 MPH; 26 kt)
* Hegaldi garaiena: 9 m (30 ft)
* Hegal karga: 7 kg/m2

## Kanpo estekak

* Datuak: Q688605
* Multimedia: Wright Flyer / Q688605
# Wright konderria

Wright konderria honako konderrietako baten izena izan daiteke:
* Wright konderria (Iowa)
* Wright konderria (Minnesota)
* Wright konderria (Missouri)
# Xerus

Xerus Sciuridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak

* Xerus erythropus
* Xerus inauris
* Xerus princeps
* Xerus rutilus

## Erreferentziak

* ↑ Mammals of The World datubasea

## Ikus, gainera

* Sciuridae
* Datuak: Q284816
* Multimedia: Xerus / Q284816
* Espezieak: Xerus
# Xerra

Xerra, gastronomian, okela edo arrainaren ebaki edo zerratutako zatiak jasotzen duen izendapena da.

## Ikus, gainera

* Behiki zatiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q289005
* Multimedia: Fillets (cut) / Q289005
# Xerra eta zakil-jate eguna

Xerra eta zakil-jate eguna (ingelesez: Steak and Blowjob Day) Ameriketako Estatu Batuetan San Valentin egunari erantzun satiriko gisa sortutako eguna da, hilabete beranduago ospatzen dena, martxoaren 14an. Egun horretan espero da emakumeek xerra bat prestatzea eta, ondoren, felazio bat egitea gizonezkoari, San Valentin egunean jasotako bonboi, lore eta bestelako oparien erantzun gisa.
Jaiak ez du inolako izaera ofizialik, baina Interneteko meme ezaguna da. Gaiaren inguruko bideoklipak eta oroigarriak sortu dira. DJ Tom Birdseyk proposatu zuen lehen aldian, WFNX irratian, 2002an.
Xerra eta zakil-jate eguna feminismoaren aurkako ekintza gisa interpretatu da. Jaiaren zentzua sexista eta patriarkala dela kritikatu da. Hala ere, bularreko minbiziaren ikerketarako aitzaki gisa ere erabili da, ekintza publizitarioen bidez. Erantzun gisa, pastel eta cunnilingus eguna proposatu dute hainbat emakumek, apirilaren 14an ospatzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Raven, David. (2015-03-14). «It's Steak and BJ Day - here's how to cook the perfect steak» mirror (Noiz kontsultatua: 2023-09-06).
* ↑ (Ingelesez) «These Satirical Tweets About "Steak And BJ Day" Are Comic Gold» Bustle 2015-03-16 (Noiz kontsultatua: 2023-09-06).
* ↑ (Ingelesez) Shilcutt, Katharine. «Steak and a BJ Day: The Male Valentine's Day» Houston Press (Noiz kontsultatua: 2023-09-06).
* ↑ (Ingelesez) Jones, Anna. (2013-03-14). «It's Steak and BJ Day! Should We Be Offended By That? - LA Weekly» www.laweekly.com (Noiz kontsultatua: 2023-09-06).
* ↑ (Alemanez) «Valentinstag – Männer, langsam müsst ihr euch den "Schnitzel & Blowjob"-Tag verdienen!» stern.de 2018-01-28 (Noiz kontsultatua: 2023-09-06).
* ↑ «What's the Deal With "Steak And Blow Job Day"? | SheKnows» web.archive.org 2018-08-01 (Noiz kontsultatua: 2023-09-06).

## Kanpo esteka

* Datuak: Q43402672
# Xerrenda

Xerrenda Senpereko auzoa da, Amotzen ekialdean kokaturik dagoena.
Auzotarren gentilizioa "xerrendar" da.

## Erreferentziak

* ↑ Franck Dolosor: Senperetik Senpererat, begirada bat XX. mendeari. Elkar, 2009. Ikus 9.or.

## Ikus, gainera

* Amotze
* Senpere

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12269077