# Alexandro VI.a

Alexandro VI.a (Xàtiva, Valentzia, 1431ko urtarrilaren 1a -Erroma, 1503ko abuztuaren 18a) Eliza Katolikoko 214. aita santua izan zen 1492 eta 1503 bitartean. Bere jaiotza izena Roderic Llançol i de Borja zen, Rodrigo Borgia bezala ezagunagoa.

## Biografia
### Lehen urteak

Borgia leinuak bere jatorria Borja familia noblean du (Borgia bezala italieratua) nortzuk, Zaragozako probintziako Borja herritik zetozenak, Valentziako erresuman ezarri ziren, bere konkistan Jakue I.a Aragoikoaren ondoan parte hartu ondoren. Familiako kide batzuk Napolin eta Erroman ezarri ziren XV. mendearen erdialdean eta idazkera italiarra adoptatu zuten, zeinengatik mundu osoan ezagunak izan ziren.

### Aukeraketa

Roderic Borgia Jofré Gil Llançol i Escrivá eta Elisabet de Borgiaren semea izan zen, azken hau, Valentziako gotzaina zen Alfontso de Borgiaren arreba, beranduago Kalisto III.a aita santua izango zena. Bere ikasketak Valentzian hasi zituen arren, bere osaba aita santu bihurtu ondoren Rodrigok Erromara jarraitu zion. Boloniako unibertsitatean egin zituen ikasketetan Zuzenbidean doktoretza lortu zuen, honela notario apostolikoa izatera pasa zelarik. Aita Santuarekin zuen senidetasun harremanaren ondorioz, kardinal diakono in pectore izendatua izan zen, eta Anconako Markako estatuetarako legatua, 1457an erromatar elizaren kantzelariordea eta 1458an Valentziako gotzaina. 1468an Albanoko diozesia jaso zuen.
1458, 1464 eta 1471ko konklabeetan parte hartu zuen, non, hurrenez hurren, Pio II.a, Paulo II.a eta Sixto IV.a aukeratuak izan ziren.
Borgia, behar zen bi hereneko gehienekoan tarte txiki bategatik, bere botoak berak ziurtatua, aita santu izendatua izan zen 1492ko abuztuak 11n, orduan Alexandro VI.a izena hartuz. Aita santu kargua simonia bidez lortu zuela uste izan zen, litekeena dena, baina ebidentziarik gabea. Baztertua dago Infessuraren bertsioa, zeinek "zilarrez beteriko mandoz" hitz egiten duen. Pastorren salaketaren irakurketa zuhurrago batek, berrikusketa bat merezi du, hogeita hiru hautesleetatik zortzik, hau da, Della Rovere, Piccolomini, Medici, Caraffa, Costa, Basso, Zeno eta Cibó amaierara arte Borgiaren aurka irmo mantendu zirela baitio.

## Familia

Alexandro VI.a sexuaren maitale izan zen, bizitza osoan zehar mantendu zuen jokabidea (ikus, Gaztainen oturuntza). Zenbat seme-alaba izan zituen, eta zenbat emakumerekin, ez da ezaguna. Ama ezezagunekoak dira:
* Petri Luis Borjakoa, Gandiako lehen dukea, 1468an jaioa.
* Jeronima, 1470an jaioa eta Gian Andrea Cesarini erromatar noblearekin ezkondu zuena.
* Isabella Borgia, Pietro Matuzi ofizialarekin ezkondu zena.
Vanozza Cattaneirekin izan zituen seme-alabak:
* Joan Borjakoa, Gandiako dukea, María Enríquez de Lunarekin ezondu zena. Joan II.a Gandiakoa dukearen guraso izan zirenak, aldi berean Frantzisko Borjakoaren aita, jesuiten hirugarren jenerala. Frantziskoren alaba izan zen Elisabet, Luisa Guzmánen amona, Joan IV.a Portugalgoarekin ezkondu zena eta Braganzako etxearen sortzailea.
* Cesare Borgia, Carlota Albretekoarekin ezkondu zutena. Berarekin Luisa Borgia alaba izan zuten, Filipe Borboikoarekin ezkondu zena, eta Borboi-Busset etxea sortu.
* Lukrezia Borgia, Giovanni Sforzarekin, Alfontso Aragoi eta Gazelakoa eta Alfonso d'Esterekin ezkondu zena. Bere aitarekin eta bere anaia Cesarerekin intzestoa egin zuela esaten da. Onartutako seme-alaben artean adude Rodrigo, Bisceglieko duke izan zena, Herkules II Estekoa eta Hipolito II.a. Bigarren ezkontzaren bidez, Europako errege familia gehienen arbasoa da.
* Godofredo Borgia, Santxa Aragoikoa eta Gazelakoarekin ezkondua, Alfontso Aragoikoarekin arreba.
Era berean, kardinal zelarik, Julia Farnesiorekin harremanak izan zituen, Orsino Orsiniren emaztea, baina ez dago jakiterik Laura Orsiniren aita ote den. Aita-santu zela, beste bi seme izan zituen, ama ezezaguna dutenak: Joan Borgia, Nepiko dukea, Cesare Borgiaren seme gisa agertu ohi zena, eta Rodrigo Borgia, 1503an jaioa, Cicianoko abade izan zena. Azken honi buruz Leon X.aak esan zuen «de romano pontifice genitus et soluta» (erromatar pontifizearen eta emakume ez ezkonduaren semea).
Zuhaitz genealogikoa :
Pier Luigi de Borgia
Girolama Borgia
Isabella Borgia
Giulia Matuzzi
Cesare Borgia
Louise Borgia, Duchess of Valentinois
Joan II.a Borja
Giovanni Borgia, 2nd Duke of Gandia
Isabel de Borja y Enríquez
Giovanni Borgia
Rodrigo of Aragon
Alessandro d'Este
Rodrigo Gil de Borja y Fennolet
Ercole II d'Este, Duke of Ferrara
Jofré Llançol i Escrivà
Dona Sibila de Orms
Lucrezia Borgia
Ippolito II d'Este
Alexandro VI.a
Domingo de Borja
Alessandro d'Este
Isabel de Borja y Cavanilles
Francisca (Marti)
Eleonora d’Este
Francesco d'Este
Isabella Maria d'Este
Francesco Borgia, 2.Principe de Squillace
Lucrezia Borgia
Gioffre Borgia
Francesco de Borgia y Mila
Lucrezia de Borgia y Mila
Laura Orsini
Lavinia della Rovere
Giovanni Borgia
Rodrigo Borgia :

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* ↑ (Ingelesez) «Lucrezia Borgia: Incest, Poison and Sexual Scandal?» Khambay's Words, Words, Words 2020-06-04 (Noiz kontsultatua: 2023-09-07).

## Ikus, gainera

* Gaztainen oturuntza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108316
* Multimedia: Alexander VI / Q108316