OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marisa Tomei

Marisa Tomei (1964ko abenduaren 4a, Brooklyn, New York) estatubatuar aktore bat da. 1992ko My Cousin Vinny filman Mona Lisa Vito pertsonaiaren antzezpenarengatik Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen.
Antzeztutako filma nabarmenenen artean honako hauek daude: My Cousin Vinny, Chaplin, Welcome to Sarajevo, What Women Want eta Before the Devil Knows You're Dead.

## Filmografia

| Urtea | Filma |
| 1984 | The Flamingo Kid |
| 1986 | Playing for Keeps |
| 1991 | Oscar |
| 1991 | Zandalee |
| 1992 | My Cousin Vinny |
| 1992 | Equinox |
| 1992 | Chaplin |
| 1993 | Untamed Heart |
| 1994 | Only You |
| 1994 | The Paper |
| 1995 | The Perez Family |
| 1995 | Four Rooms |
| 1996 | Unhook the Stars |
| 1997 | A Brother’s Kiss |
| 1997 | Welcome to Sarajevo |
| 1998 | Slums of Beverly Hills |
| 2000 | Happy Accidents |
| 2000 | The Watcher |
| 2000 | What Women Want |
| 2000 | King of the Jungle |
| 2000 | Dirk and Betty |
| 2001 | In the Bedroom |
| 2001 | Someone Like You |
| 2002 | Just a Kiss |
| 2002 | The Guru |
| 2003 | Anger Management |
| 2004 | Alfie |
| 2005 | Loverboy |
| 2005 | Marilyn Hotchkiss' Ballroom Dancing and Charm School |
| 2005 | Factotum |
| 2006 | Danika |
| 2007 | Grace Is Gone |
| 2007 | Wild Hogs |
| 2007 | Before the Devil Knows You're Dead |
| 2008 | War, Inc. |
| 2008 | The Wrestler |
| 2010 | Cyrus |
| 2011 | The Lincoln Lawyer |
| 2011 | Salvation Boulevard |
| 2011 | Crazy, Stupid, Love. |
| 2011 | The Ides of March |
| 2012 | Inescapable |
| 2012 | Parental Guidance |
| 2014 | Love Is Strange |
| 2014 | The Rewrite |
| 2014 | Loitering with Intent |
| 2015 | Spare Parts |
| 2015 | Train Wreck |
| 2015 | Love the Coopers |
| 2015 | The Big Short |
| 2016 | Captain America: Civil War |
| 2017 | Spider-Man: Homecoming |
| 2017 | Love Is Strange |
| 2017 | Laboratory Conditions |
| 2018 | After Everything |
| 2018 | The First Purge |
| 2018 | Dark Was the Night |
| 2019 | Avengers: Endgame |
| 2019 | Frankie |
| 2019 | Spider-Man: Far From Home |
| 2019 | Human Capital |
| 2020 | The King of Staten Island |
| 2021 | Spider-Man: No Way Home |
| 2022 | Delia's Gone |
| 2023 | She Came to Me |

## Kanpo estekak

* Marisa Tomei aktorearen IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q191828
* Multimedia: Marisa Tomei / Q191828
# Marisabel Lomba

Marie-Isabelle Lomba, Marisabel Lomba bezala ezagutua, (Charleroi hiria, Belgika 1974ko abuztuaren 14a), judon aritu zen emakume belgikar kirolaria da.

## Kirol ibilbidea

1996ko Atlantako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, 56 kg mailan brontzezko domina lortuz eta 1997an urrezko domina bat irabazi zuen Europako Yudo Txapelketan. 2020an ere Udako joko Olinpikoetan parte hartu zuen.
1993, 1994, 1995, 1997, 2001, 2002 Urte guzti hauetan Marisabel Lomba izan da txapeldun judoko lehiaketatan.

### Lehiaketak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Tokia | Domina | kategoria |
| 1996 | Atlanta ( Estatu Batuak) | 03 ! | –56 kg |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Tokia | Domina | Kategoria |
| 1997 | Ostende ( Belgika) | 01 ! | –56 kg |
| Belgikako judo txapelketa | Belgikako judo txapelketa | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 |
| pisu arina | -56 kg | | | 01 ! | 01 ! | - | 01 ! | | | | | | |
| pisu arina | -57 kg | | | | | | | - | - | 02 ! | 01 ! | 01 ! | 03 ! |
| pisu erdia | -61 kg | 03 ! | 02 ! | | | | | | | | | | |
| kategoria guztiak | kategoria guztiak | - | 01 ! | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3291922
* Multimedia: Marie-Isabelle Lomba / Q3291922
# Margot Loyola

Margot Loyola Palacios (1918ko irailaren 15a - 2015eko abuztuaren 3a) Txileko eta, oro har, Latinoamerikako folklorearen musikaria, folk-abeslaria eta ikertzailea izan zen.
Loyola musikari eta etnografo/antropologo musikale gisa jardun zuen hamarkada askotan. Txileko eskualde guztietako zein Hego Amerikako beste herrialdeetako musika generoak, folk musika eta ohiturak lantzen dituen lan ugari argitaratu zuen. Musika ere irakasten zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «A los 96 años muere la destacada folclorista Margot Loyola» 24horas.cl.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3290634
* Multimedia: Margot Loyola / Q3290634
# Margonin udalerria

Margonin ( (Audio·info)) Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Chodzież barrutian kokatuta. 123,13 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6377 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q556246
* Multimedia: Gmina Margonin / Q556246
ieaPolonia Handiko voivoderriko udalerriak :
# Margosa

Margosa edo nim arbola (Azadirachta indica; hindiz: नीम, Neem; urduz: نیم‎, Neem; bengaleraz: নিম Nim; kannadaz: ಬೇವು, Bevu; tamileraz: வேம்பு Vembu; teluguz: వేప Vepa) Meliaceae familiako zuhaitz bat da, jatorriz Indiakoa eta Myanmarrekoa. Eskualde tropikaletan bizi da.

## Ezaugarriak

Azkar hazten da, eta 15-20 metroko altuera izaten du, batzuetan 35-40 metrora irits badaiteke ere. Hosto ugariak ditu urte osoan, baina, klima-baldintza gogorretan, hosto guztiak gal ditzake. Adakera zabalekoa da; ale heldu baten adakerak 15-20 metroko diametroa izaten du.
Enborra laburra da, zuzena, eta 120 cm-ko diametroa lor dezake. Azal gogorra du, arrakalaz hornitua, kolorez gris argiaren eta gorriztaren artekoa. Sustrai nagusi sendo bat du, eta albo-sustrai oso garatuak. Hostoen zurtoina 20-40 cm luze izaten da, eta 20-31 hosto berde ilun ditu, 3-8 cm-koak. Pezioloa laburra da. Hosto berriak gorriztak edo purpurak dira; hosto helduen forma ez da hain simetrikoa, eta ertz horzdunak dituzte.
Loreak zuriak dira, usain handikoak, 25 cm-tik gorako luzerako panikula eseki gisa ezarriak. Infloreszentziek 150-250 lore dituzte, bakoitza 5-6 mm luzea eta 8-11 mm zabala. Zuhaitz honen loreen ezaugarri bat dikogamia da, hau da, espezimen berean lore femeninoak eta maskulinoak izan daitezke, baina sasoi desberdinetan.
Fruitua drupa bat da, oliba baten gisakoa, 14-28 mm luzea eta 10-15 mm zabala heldua denean. Epikarpioa mehea da, eta mesokarpioa zuri horixka eta gozoa, baina gustu atseginik gabekoa. Endokarpioa zuria da, gogorra, eta gehienetan gaztaina-koloreko hazi bakarra gordetzen du.
Zuhaitzak ondo jasaten du lehortea, eta tenperatura altua ere bai, baina 4 °C-tik beherako tenperaturan hostoak galtzen ditu. Eskualde tropikal guztietara hedatu da kultiboa: Asia, Afrika, Amerika, Australia eta Ozeano Bareko hegoaldeko uharteetara ere eraman da. Xaboi-industrian erabiltzen da. Azido miristikoa eta azido laurikoa dituenez, zuhaitz honen fruitutik ateratako olioarekin egindako xaboiek apar gehiago dute eta garbitzeko gaitasun handiagoa dute olio jangarriekin egindako xaboiek baino.
Ongarri organiko gisa ere estimatua da, intsektizida gisa ere jokatzen baitu. Urearekin nahasita erabiltzen da lurra ongarritzeko, eta biozida gisa jokatzen du.
Indiako medikuntza tradizionalean (Ayurveda) zuhaitzaren atal guztiak erabiltzen dira sendagaiak prestatzeko, eta fruitutik ateratako olioa kosmetikoak egiteko erabiltzen da. Desertifikazioari aurre egiteko ere baliatzen da.

## Kanpo estekak

* NeemFoundation.org
* FAO.org/Forestry/For/Form/Fogenres/Inn/Nim.stm
* Datuak: Q170461
* Multimedia: Azadirachta indica / Q170461
* Espezieak: Azadirachta indica
# Margot Kidder

Margaret Ruth Kidder edo Margot Kidder (1948ko urriaren 17a, Yellowknife, Kanada – Livingston (Montana), 2018ko maiatzaren 13a) zinema aktorea izan zen. Nagusiki, Superman filmean Lois Lanen papera egiteagatik da ezaguna.
Margotek, umetatik izan nahi zuen aktore, hori, bere egunerokoan argi eta garbi adieraziz, non, zehatz-mehatz, zine izar bat izan nahi zuela eta hori noizbait gertatuko zela idatziko zuen.
Margotek, oso gaztetatik, desoreka bipolar deritzon gaixotasuna zuen, askoz geroago arte diagnostikatu ez zioten arren. Arazo honek, zenbait alditan, bere buruaz beste egiten saiatzera eraman zuen. Zentzu honetan, bere aitaren konpromezu ugariek oso modu negatiboan eragin zuten, etengabe etxez aldatzen ari baitziren. Hamaika eskolatan egon zen hamabi urtetan. Azkenik, bere gurasoek, lagundu nahian, barnetegi batean sartu zuten, non eskolako antzezlanetan lan egiten hasi ahal izan zuen.
Los Angelesera bizitzera joan zen graduatu ondoren, bere karrera artistikoa hasteko. Nahiko zaila suertatu zitzaion "Chicagoko urte eroak" ("Gaily, Gaily", 1969) lanean bere lehen aktore lana lortu zion agente artistiko kanadar bat ezagutu zuen arte. Film honek, bere lehen paper protagonistara eraman zuen "Quackser" (Quackser Fortune Has a Cousin in the Bronx, 1970) lanean. Film honen ondoren, New Yorkera joan zen interpretazioa ikastera. Han, telebistan lortu zituen lanei esker, ikasketak ordaindu ahal izan zituen.
Geroago, Hollywoodera itzuliko zen, non, oraingoan, garai honetan oraindik ezezagunak ziren Martin Scorsese, Brian de Palma, Steven Spielberg eta Susan Sarandonen lagun egingo zen, beste batzuen artean. Honi esker, Brian de Palmak paper protagonista bat eman zion "Ahizpak" (Sisters, 1973) lanean.
1979an The Amityville Horror beldurrezko film ospetsua antzeztu zuen.
Bere ezkontzagatik egin zuen etenaldi baten ondoren, Margotek, lanera itzultzea erabaki zuen. Oraingo honetan, bere lehen lana, 1978ko Richard Donnerren Superman filmean izan zen. Film honen arrakastaren ondoren, lan ugari lortu zituen 1980ko hamarkada osoan zehar, lan horien artean, Supermanen beste hiru filmak zeudelarik.
1996an, bere autobiografia idaztear zegoela, paranoiko bihurtzen hasi zen, bere senarrak hil nahi zuela pentsatzera iritsiz. Honek, ihes egin eta bere heriotza inkariotzera eraman zuen. Geroagoago, guzti honetaz bere onera etorri eta lanean jarraitu zuen.
2005ean, AEBetako hiritartasuna lortu zuen. Estatubatuar hiritartasuna eskatu zuen, herrialde honetako hauteskundeetan bozkatu eta Irakeko gerraren aurka modu aktiboagoan aurka egiteko.
* Datuak: Q234471
* Multimedia: Margot Kidder / Q234471
# Marignane kantonamendua

Marignane kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Rodanoren Ahoak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Guztira 7 udalerri ditu eta Marinhana da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1726097
# Marignieu

Marignieu Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q840157
* Multimedia: Marignieu / Q840157
# Lila Tretikov

Lila Tretikov (errusieraz: Лайла Третиков), jaiotzez Olga Alekseievna Tretiakova, (errusieraz: Ольга Алексеевна Третьякова; Mosku, Sobietar Batasuna, 1978ko urtarrilaren 25a) enpresako softwarean espezialista errusiarra da. 2014ko maiatzean aukeratu zuten zuzendari exekutibo berri moduan Wikimedia Fundazioan, aurreko zuzendaria izan zen Sue Gardner ordezteko. Ardura hori hartu zuen 2014ko ekainaren 1ean, eta 2016ko martxoaren 31ra arte aritu zen lan horretan.

## Karrera

Jaio zen SESBn 1978an, 1994an Amerikako Estatu Batuetara emigratu zuen, bertan ikasi zuen Artea eta Informatika, eta Enpresa-Softwarean espezializatu zen gero.
Tretikov produktu-exekutiboa izan zen SugarCRM-n, software enpresa bat egoitza Cupertino-n duena (California, AEB).

## Erreferentziak

* ↑ Lista de email oficial de la Fundación Wikimedia
* ↑ IBM e SugarCRM anunciam novo produto para o mercado brasileiro
* Datuak: Q16741739
* Multimedia: Lila Tretikov / Q16741739
# Lila Avilés

Lila Avilés Solís (Mexiko hiria, Mexiko, 1982) zinema-zuzendaria, antzerki-zuzendaria eta aktore mexikarra da, La camarista film luzeagatik ezaguna.

## Ibilbidea

Arte Eszenikoak, Eszena Zuzendaritza eta Gidoi Zinematografikoa ikasi zituen.
Bere lehen film luzea, La camarista, 2018ko Torontoko Nazioarteko Zinemaldian estreinatu zen. Film honekin, Avilések Ariel opera prima saria eta Zuzendari Onenaren izendapena lortu zituen. Pelikulak Mexikoko film luzearen Begia ere irabazi zuen 2019ko Moreliako Nazioarteko Zinemaldian. 2019ko irailean, Mexikoko Arte eta Zientzia Zinematografikoen Akademiak La camarista aukeratu zuen Mexikoko ordezkari gisa Goya Sarien 34. ediziorako eta Óscar sarien 92. ediziorako. Mundu osoko 60 jaialditan baino gehiagotan hartu zuen parte La camarista filmak, eta nazioartean eta Estatuan sari ugari jaso zituen; prentsak ere oso ongi hartu zuen. Epaimahaiko izan zen 2021eko Donostiako Zinemaldian, Moreliako Nazioarteko Zinemaldian (Mexiko 2019), FICUNAMen (Mexiko 2020), Limako Nazioarteko Jaialdian (Peru 2020), Antofacine Jaialdian (Txile 2020), Nespresso Talents 2019an (Morelia 2022 Jaialdia).
Ojo dos vez boca film laburra zuzendu zuen, Women's Tales-en parte gisa, Miu Miuk eta Cine CANIBALek ekoitzia.
Tótem bere film berriena Berlingo 2023ko Nazioarteko Zinemaldiko lehiakide izan zen selekzio ofizialaren parte izan zen, non Film Onenaren Sari Ekumenikoa lortu baitzuen. Filma Film Luze Onenaren Sariarekin kondekoratu zen Moreledoko Nazioarteko Zinemaldian. Egun arte, bi aldiz sari hori irabazi duen lehen zinemagile bilakatu zen Avilés.

## Filmografia

* La camarista (2018)
* Ojo dos veces boca (2023) - film laburra
* Tótem (2023)

## Erreferentziak

* ↑ Festival Internacional de Cine de Morelia. Avilés Solís, Lila. .
* ↑ Juárez, Alfonso. (11 de septiembre de 2018). La camarista inicia camino en Toronto. .
* ↑ Ellos son los ganadores de los Premios Ariel 2019. 24 de junio de 2019.
* ↑ Huerta, César. (27 de octubre de 2018). "La camarista" gana como mejor película mexicana en el FICM. .
* ↑ La camarista | Película seleccionada para representar a México en los 92 Premios Oscar y en los 34 Premios Goya. 12 de septiembre de 2019.
* ↑ Digital, Milenio. (2023-02-25). «'Tótem' dirigida por una mexicana gana Premio en la Berlinale» Grupo Milenio.
* ↑ Rodríguez, Andrés. (2023-10-28). «‘Tótem’ gana el premio a Mejor Largometraje en el Festival de Cine de Morelia» El País México.

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa Lila Avilési (Cineteca Nacional)
* Datuak: Q76352744
* Multimedia: Lila Avilés / Q76352744
# Lila Clunas

Lila Clunas (Glasgow, 1875eko abuztuaren 10a - Dundee, 1968ko abenduaren 29a) Eskoziako sufragista bat zen, Alderdi Laboristako hautetsia.

## Biografia

Lila Clunas 1876ko abuztuaren 10ean jaio zen, Glasgown. Gurasoak Elsie Melvin eta Hugh Clunas zituen, arropa denda baten jabeak. Haren ahizpek Jessie eta Elsie zuten izena. Bell Baxter High Schoolen (Cupar) egin zituen ikasketak, eta Moray House Teacher Training Collegen (Edinburgo) amaitu zuen bere irakasle-prestakuntza. Ondoren, Dundeera joan zen, eta Brown Street Elementary Public Schoolen irakatsi zuen. Geroago, Elsie ahizparekin bizi izan zen Broughty Ferryn.
1906an, Women's Social and Political Union (WSPU) erakundearekin bat egin zuen. Hurrengo urtean, Women's Freedom League (WFL) erakundean sartu zen, Dundeeko adarreko idazkari gisa, 1908 eta 1912 artean. Elsie eta Jessie ahizpak ere WFLko kide ziren; Elsie diruzaina izan zen 1913ra arte.
Hauek ziren bere jarduera politikoak: ordezkaritzak, zalaparta eragin, prentsan artikuluak argitaratu. 1908an, Winston Churchillen aldeko hauteskunde-bilera batetik kanporatu zuten. 1909an, Komunen Ganberako bederatzi emakumeren ordezkaritza bateko kide izan zen. WSPUren diputazio batean, ekain amaieran, Herbert Henry Asquith Lehen Ministroari eskaera bat aurkeztu zionean atxilotu zuten, baina hura jo nahi izatea leporatu zioten. Oztopatzea leporatu zioten, eta hiru asteko espetxe zigorra ezarri zioten, eta Hollowayko espetxean espetxeratu zuten (Londres); hala, atxilotu zuten Dundeeko lehen sufragista izan zen. Gose greba bat hasi zuen, eta, gero, askatu egin zuten "inguruabarrak aintzat hartuta eta errukitasun-ekintza gisa".
1914an, Ramsay MacDonalden bilera batetik kanporatu zuten, eta horrek zatiketa ekarri zuen sufragisten eta Dundeeko alderdi laboristaren sekzioaren artean.
1943an, Dundee City Council-eko kontseilari hautatu zuten Alderdi Laboristatik; 1964ra arte iraun zuen haren agintaldia. Heziketan interes berezia zuen.
Lila Clunas 1968ko abenduaren 29an hil zen, Dundeen.

## Erreferentziak

* ↑ [http: //womenofscotland.org.uk/women/lila-clunas Lila Clunas | Cartographie des monuments commémoratifs pour les femmes en Écosse. ].
* ↑ [http: // www .dundeewomenstrail.org.uk / womens-trail / lila-clunas / Lila Clunas | Dundee Women's Trail. ].
* ↑ combattants «Bored of Burns & weary of Wallace? Meet Scotland's feminist fighters» CommonSpace 07 mars 2016.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q49832639
# Lila Star

Lila Martinez (Chicago, Illinois, uztailaren 10a), Lila Star Escada edo Lila Star izen artistikoez ezagunagoa, estatubatuar emakume rapeatzaile, aktore eta modelo transgeneroa da.

## Diskografia
### Singleak

| Urtea | Izenburua | Albuma |
| 2011 | I'm a Killa | Albumik gabeko singlea |
| 2015 | The Truth | Albumik gabeko singlea |
| 2017 | Feeling Like Cunt | Albumik gabeko singlea |

## Filmografia

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 2017 | Lakeshore Drive | Kim | Film laburra |
| 2018 | A History of Wise Men | | Film laburra |
| 2018 | TranHeist | Morgan | Film laburra |

### Telebista

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 2015 | The Jerry Springer Show | Bere burua | Atala: "Hush Hush Affairs" |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Gunz, Rafaella. (2018ko martxoaren 3a). «Meet Lila Star: pageant winner, actor, and first 'transsexual Latina rapper» Gay Star News (Noiz kontsultatua: 2018ko maiatzaren 28a).
* Datuak: Q51322907
# Lila Downs

Lila Downs (Heroica Ciudad de Tlaxiaco, Oaxaca, 1968ko irailaren 19a), izen osoa Ana Lila Downs Sánchez, folk eta pop abeslari eta musikagile mexikarra da. Gaztelaniaz eta ingelesez abesteaz gain, Mexikoko hizkuntza indigenak (mixtekera, zapotekera, maiera, nahuatla) ere erabiltzen ditu bere lanetan. Mexikoko musika tradizionala blues, jazz, soul, afrikar musika, eta baita klezmer musikarekin ere, fusionatzen du.

## Bizitza

Anita Sanchez kantari misteka du ama, eta Allen Downs, eskoziar jatorriko arte irakasle estatubatuarra, aita. Oaxaca, Minnesota eta Kalifornia artean hazi zen. Minnesotako Unibertsitatean Giza Antropologia eta Kantua ikasi zituen. 1999an kaleratu zuen La sandunga, bere lehenbiziko albuma, baina nazioarteko arrakasta 2001ean erdietsi zuen, La Línea diskoarekin. 2002an Frida pelikularen soinu bandako zenbait kanta grabatu zituen. Una Sangre-rekin 2005eko folk disko onenaren Grammy Latinoa irabazi zuen. Kepa Junkeraren Etxea diskoan (2008) parte hartu zuen Haurtxo Polita abestia kantatuz.

## Diskografia

Estudioko albumak
* 1999: La Sandunga
* 2000: Árbol de la vida
* 2001: La Línea
* 2004: Una Sangre
* 2006: La Cantina
* 2008: Ojo de Culebra
* 2011: Pecados y Milagros
* 2014: Raiz, Niña Pastori eta Soledad Pastoruttirekin
* 2015: Balas y Chocolate
* 2017: Salón. Lágrimas y deseo.
Bildumak
* 2007: El Alma de Lila Downs
* 2012: Canciones pa' Todo el Año
Zuzenean grabatutakoak
* 1996: Azuláo: En vivo con Lila Downs
* 2010: Lila Downs y La Misteriosa en París - Live à Fip
Beste albumak eta EPak
* 1994: Ofrenda
* 1998: Trazos
* 2007: Live Session
* 2010: Chacala
Bideoak eta DVDak
* 2007: Lotería Cantada (DVD)
* 2007: El Alma de Lila Downs (DVD)
* 2012: Pecados y Milagros: Edición Especial (DVD)
* 2015 Balas y Chocolate: Edición Especial (DVD)
Hauekin batera 50 single diska baino gehiago argitaratu ditu.

## Erreferentziak

* 1 2 Lila Downsen biografia Liladowns.com
* ↑ Lila Downs Redes Indígenas
* ↑ 'Etxea', mexikarren aterpe Badok.info

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) (Ingelesez) Lila Downsen webgune ofiziala
* (Gaztelaniaz) (Ingelesez) Lila Downs MySpacen
* Datuak: Q23880
* Multimedia: Lila Downs / Q23880
# Litosita

Litosita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Litosita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {K6Al4Si8O25 * 2H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Litosite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Litotripsia

Litotripsia edo litotrizia gernubideetan (giltzurrun-pelbisean, ureterrean edo gernu-maskurian) nahiz behazun-maskurian dauden harriak edo kalkuluak litotritorearen bidez desegitea da. Horretarako hainbat teknika daude, bai gorputzez kanpokoak bai gorputzez barnekoak (laser edo talka-uhinen bidezkoak, elektrohidraulikoak, mekanikoak)

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Nefrourologia Hiztegia] [2016]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2463395
* Multimedia: Lithotripsy / Q2463395
# Litote

Litote hitza grezieratik dator, λιτότης, euskaraz “soildua”, “gutxitua”. Izen horrekin erretorikan pentsamendu figura bat adierazten da. Modu batez ironia, perifrasi eta eufemismoarekin badu zer ikusirik. Funtsa hauxe da: adierazpena leundu egiten du itxuraz baina, horrela, kontrako adiera indartuz. Adibidez, “liburu hori ez da batere txarra”, “txarra” adierazpena leundu dugu modu batez baina benetan ona dela esan nahi dugu.
Ahozko hizkuntzan ohikoa da baliabide hau:
    “Neska hori ez da batere tuntuna”
    “Diruz ez zaude gaizki, e?”
    “Ezin da ukatu etxe hori ederra dela”
Adibideotan ikusten denez, sarritan ezezko esaldien bitartez adierazten da. Hiru kasutan perifrasi topatuko ditugu: “Neska azkarra da” esan beharrean hitz gehiago erabiliz gauza bera esaten dugu, “Neska hori ez da batere tuntuna”.
Esan ohi da litote hiperbolearen kontrakoa dela baina, berez, antzeko prozedura da.

## Erreferentziak

* ↑ Ikus, baita figura erretoriko
* ↑ Xabier Altzibar, 544 or.
* ↑ Xabier Altzibar

## Bibliografia

* Euskaltzaindia: Literatura terminoen hiztegia. Bilbo: 2008. Xabier Altzibarren artikulua, 544 or.

## Ikus, gainera

* Figura erretoriko.
* Hiperbole.

## Kanpo estekak

* Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegia.
* Datuak: Q324939
# Mark Spitz

Mark Spitz (Modesto, 1950eko otsailaren 10a) estatubatuar igerilari ohia da. Urrezko zazpi domina irabazi zituen Municheko Olinpiar Jokoetan, Alemanian, 1972an. Zortzi urterekin hasi zen igeriketa-probetan parte hartzen, familia Sacramentora bizitzera joan zenean. Santa Clarako igeriketa klubeko igerilari azkarrena zen 1964an, eta 1967an bere lehen munduko errekorra hautsi zuen 400 metro askeetan, eta 100 eta 200 metro tximeletan. 1968an, Mexikoko Olinpiar Jokoetan, banakako hiru probetarako eta txandakako beste hainbestetarako sailkatu zen, baina bere ahalmenen azpitik aritu zen: bigarren geratu zen 100 metro tximeletan eta hirugarren 100 metro askean. Txandakako taldearekin, baina, urrezko domina bi irabazi zituen. 1968ko Olinpiar Jokoen ondoren, Indiako Unibertsitatean sartu zen, Jim Counsilmanen esanetara. National Collegiate Athletic Associationeko eta Amateur Athletic Unioneko txapelketa asko irabazi zituen. 1972an 200 metro tximeletako munduko errekorra hautsi zuen Olinpiar Jokoen aurreko probetan. Municheko Olinpiar Jokoetan zazpi probetan parte hartu zuen, eta zazpietan urrezko domina irabazi zuen. Olinpiar Joko batzuetan inoiz irabazi den domina kopururik handiena izan da hori. 100 eta 200 metro tximeletako errekorrak hautsi zituen, eta 200 metro askeetakoa ere bai. Errekorra hautsi zuen halaber 4 x 100 metro askeetan. 1972an erretiratu zen, munduko 32 errekor eta Estatu Batuetako 38 hautsi ondoren. Gaur egun Los Angelesen bizi da bere emaztea (Suzy Weiner) eta bere bi semeekin: Matthew eta Justin.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q180748
* Multimedia: Mark Spitz / Q180748