OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sebastián Aguilera de Heredia

Sebastian Aguilera de Heredia (1561-1627) espainiar organista eta musikagilea izan zen.
Aguilera Zaragozan (Espainia) jaio zen 1561eko abuztuaren 15ean
Ez dakigu asko bere hasierako bizitzaz. 1584ko urtarrilean apaiztu zen. 1585ean, Huescako katedraleko organo-jotzailea izan zen, eta 1588an katedraleko organo berri baten eraikuntza gainbegiratu zuen. 1603an, Zaragozako La Seoko katedraleko apaiz eta organo-jotzailea izan zen. Katedraleko organoa zaintzen zuen eta askotan lanak egiten zituen hura hobetzeko. Katedralean egon zen 1627ko abenduaren 16an hil zen arte.
Bere konposizio guztiak elizarakoak ziren: bai organo-musika, bai ahots-musika. Bere organo-lanek erakusten dute Antonio de Cabezón bezalako konpositoreengandik ikasi zuela, baina ideia berriak eta modernoak jarri zituen bere musikan, eta gerora Correa de Arauxo bezalako konpositore gazteagoetan eragina izan zuten. Bere ikasleak katedraleko organo-jotzaile bihurtu ziren hil ondoren, eta 100 urte baino gehiago iraun zuen tradizio eta jotzeko estilo baten parte ziren.
Teknika berri garrantzitsu bat erabili zuen: teklatu zatitu bat (erdiko erregistroa), teklatuaren goiko erdian eta beheko erdian soinu ezberdinak ahalbidetzen zituena (gaurko organoetan bi eskuzko organo bat beharko litzateke efektu bera lortzeko). Magnificataren 36 konposizio idatzi zituen, Canticum Beatissimae Virginis Deiparae Mariae (1618) izenekoa. Bere ahots lanak polifoniaren erabilera trebea erakusten du.

## Erreferentziak

* The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie; 1980,ISBN 1-56159-174-2
* 1 2 Great Aragonese Encyclopedia OnLine: Aguilera de Heredia, Sebastian - page speech - Great Aragonese Encyclopedia OnLine, accessdate: January 4, 2016
* ↑ AllMusic: Sebastián Aguilera de Heredia | Biography & History | AllMusic, accessdate: January 4, 2016

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1797599
# Scaphiophis

Scaphiophis Colubridae familiako narrasti genero bat da. Afrikako erdialdean bizi dira, 2.500 metroko altueratik behera.

## Espezieak

* Scaphiophis albopunctatus Peters, 1870
* Scaphiophis raffreyi Bocourt, 1875

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3016353
* Multimedia: Scaphiophis / Q3016353
* Espezieak: Scaphiophis
# Jarandolita

Jarandolita borato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Jarandolita borato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca[B3O4(OH)3]}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Jarandolite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Jaraíz de la Vera

Jaraíz de la Vera Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 117 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 6.464 biztanle zituen 62,52 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Jaraíz de la Verako Udalaren webgunea
* Datuak: Q368372
* Multimedia: Jaraíz de la Vera / Q368372
# Jaraviako geltokia

Jaravia Andaluziako tren geltoki bat da, Pulpí udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Murtzia — Aguilas: 18,7 kilometro-puntua

## Zerbitzuak

Murtziako eta Alacanteko Renfe Aldiriak :
| Hasiera | Aurrekoa | Linea | Hurrengoa | Amaiera ⁠ |
| Murtzia–Del Carmen ← | Pulpí | ◄   ► | Aguilas–El Labradorcico | → Aguilas |

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5846420
* Multimedia: Jaravía train station / Q5846420
# Jaraunspen tamalgarria

Jaraunspen tamalgarria (gaztelaniaz: Triste herencia) Joaquín Sorolla espainiar margolariaren margolan bat da, 1899an egina. Tamaina handiko obra da, eta Valentziako Cabañal hondartzako eszena bat irudikatzen da. Bertan, hainbat ezintasun-motaren eraginpean dauden haurrak ikusten dira, itsasoan bainua hartzeko prest daudenak, osasun-arazoei aurre egiteko neurri terapeutiko gisa.
Nabarmentzekoa da haur baten irudi zentrala, makulu batzuetan lagunduta nekez mugitzen dena. Makuluak dituen ume horretan poliomielitisaren ondorioak ikus daitezke. Garai hartan gaixotasun hori oso ohikoa zen, eta lokomozio-aparatuari kalte larriak eragiten zizkion. San Joan Jainkoarenaren Ordenako erlijioso batek laguntzen dio eta arretaz zaintzen ditu haurrak. Artelana margolariaren lehen garaikoa da, non interes sozialeko hainbat gai jorratu zituen.
Margolan hau 1900. urteko Parisko Erakusketa Unibertsalera aurkeztu zen, eta Grand Prix saria jaso zuen. 1901ean ohorezko domina lortu zuen Espainiako Arte Ederren Erakusketa Nazionalean. 1981ean Bancajak New Yorkeko Jasokundearen Elizari erosi zion.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q5642417
# Jaraunsletza

Jaraunsletza pertsona bat hiltzean iraungitzen ez diren ondasun, eskubide eta betebeharrak transmititzea da. Eskualdatu beharreko ondasun, eskubide eta betebeharren multzo horri jarauntsi deritzo. Ondasun, eskubide eta betebehar horiek jasotzen dituena jaraunslea da. Jaraunspena bi eratara gauza daiteke: testamentu bidez, emaileak bere ondasun, eskubide eta betebeharrak nahi izan duen moduan xedatuta, legeak ezartzen duenaren barruan; eta legez, testamenturik ez dagoenerako legeak ezarritakoari jarraituz.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q200303
* Multimedia: Inheritance / Q200303
# Jarcha (musika taldea)

Jarcha izenekoa musika talde andaluziar bat da, Huelvakoa zehazki. 1972an sortu zuten Maria Isabel Martin, Lola Bon, Antonio A. Ligero, Ángel Corpa, Crisanto Martín, Gabi Travé eta Rafael Castizok. Taldearen izenak, jartxa, Iberiar penintsulan topatu diren erromantzez idatzitako dokumenturik zaharrenei egiten dio erreferentzia.
Euren musika joera hiru zutabetan eusten da:
* nagusiki Andaluziako kantu tradizionalen bilaketa, erreskatea eta zabaltzea
* Kantu propioak sortzea, gehienetan eduki sozial zabalekoak
* Espresio iturri onak izan zitezkeen olerkari ospetsuen olerkien musikazioa, horien artean Miguel Hernández, Blas de Otero, Rafael Alberti, Federico García Lorca eta Eduardo A. Heyer aipa daitezkeelarik.
Espainiako Trantsizioaren urteetan, bere musikak espainiar askoren sentitzea isladatzen zuen frankismotik demokraziara pasatzen ari zen garai batean. Libertad sin ira kantua (R. Baladés-P. Herrero) da talde honen kanturik ezagunena, hasieran 1976ko urriak 9an debekatua izan zena Diario 16 egunkariak eslogantzat erabili nahi izan zuenean egunkaria lehen aldiz kalera irten zenean eta beranduago une historiko hartako ereserki ez ofiziala bihurtu zena. Izan ere, talde hau Espainiako hoberentzat hautatua izan zen herri bozketa bidez 1975 eta 1976an.
Asko dira talde honen lanean urte hauetan zehar lagundu duten kideak, horien artean Juan J. Oña, Pepe Bulerias, Ines Romero, Toñi García, Rosa Mª Salas, Rosa Soler, Pepe Roca eta Martirio.
Gaur egun, Jarcha taldea Mª Isabel Martín, Paloma Olier, Jesús Bola, Á. Marchena, Tino Blanco eta Rafael Castizok osatzen dute.
Bere 37 urteko ibilbidean Jarcha taldeak honako lan diskografiko hauek argitaratu ditu:

## Diskografia

* 1974 Nuestra Andalucía
* 1975 Andalucía vive
* 1976 Cadenas
* 1976 Libertad sin ira
* 1977 En el nombre de España paz
* 1978 Por las pisadas
* 1980 Andalucía en pie
* 1981 Grandes canciones (CD errekopilatorio bikoitza)
* 1982 Folclore de Andalucía
* 1983 Recital C. M. San Juan Evangelista (Radio 3eko kontzertuak)
* 1984 A la memoria de Federico García Lorca
* 1988 Sentir el Sur
* 1991 Todo Jarcha (errekopilatorioa)
* 1992 Tierra que rozan dos mares
* 1994 Imagen de Andalucía
* 1996 Lo Mejor de Jarcha
* 1997 Libertad sin ira y otros éxitos
* 2003 Sus 4 primeros discos en Zafiro (errekopilatorioa)
* A pasito seguro
* Elegia
* Himno de Andalucía
* Líder
* 2008 Jarcha “ en Vivo” y “Con Alma”

## Diskografia beste artista batzuekin lankidetzan

* 1974 Los números 1 del pop español 1974
* 1975 Los números 1 del pop español 1975
* 1976 Los números 1 del pop español 1976
* 1977 Los números 1 del pop español 1977
* 1992 A Tiempo (Diego Carrasco)
* 1993 Bso La Lola se va a los Puertos (Rocío Jurado)
* 1994 Los Jóvenes Flamencos -VOL 3
* 1996 Tributo a Manuel Pareja Obregón
* 2003 Así canta nuestra tierra en Navidad
* 2004 Para la libertad (Cantautores)
* 2007 Historia del Pop y el Rock en España - Los 70
* 2007 Homenaje a R. Romero San Juan (Romero Quédate)
* 2008 La Saeta ( Reencuentro de Camarón)
* 2009 Moderna tradición (Valderrama)"

## Kanpo estekak

* Taldearen webgunea
* Datuak: Q4891235
# Jaboticaba

Jaboticaba Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 3.779 biztanle ditu 128,053 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1758334
* Multimedia: Jaboticaba / Q1758334
# Jabra Ibrahim Jabra

Jabrâ Ibrâhîm Jabrâ (جَبرا إبراهيم جَبرا) (Betleem, 1919ko abuztuaren 28an – Bagdad, 1994ko abenduaren 12a) Palestinako idazle, poeta, kritikari, antzerkilari, memorialista eta margolaria zen. Arabiar literatura garaikideko, Idazle garrantzitsuenetariko bat bezala kontsideratua da.

## Biografia

Palestinan sortu zen britaniar mandatupean. Lehenik, Jerusalemen ikasi zuen eta gero Cambridgen. Bigarren gerla mundiala baino lehen Palestinara Itzuli zenean, ingeles literaturako irakasle izendatu zuten Jerusalemen.
1948an, Irakera joan zen eta bertako bizitza intelektualean parte hartu zuen.
Europako literaturei buruzko ikerketa kritikoak, berriak, poesiak eta inglesezko hainbat itzulpen argitaratu ditu. 70 eleberri baino gehiago eta hamabi hizkuntza baino gehiagotara itzulitako lanak ditu.

## Bibliografia

* Tammūz fī al-Madīnah. 1959. (Uztaila hirian)
* al-Ḥurrīyah wa-al-Tūfān. 1960. (Askatasuna eta erauntsia)
* al-Madār al-Mughlaq. 1964. (Orbita itxita)
* al-Riḥlah al-Thāminah. 1967. (Zortzigarren bidais)
* al-Safīnah. 1970. (Itsasontzia)
* ‘Araq wa-Qiṣaṣ Ukhrā. 1974.
* Ṣurākh fī Layl Ṭawīl. 1974. (gau luze batean oihu bat)
* Jawād Sālim wa-Nuṣb al-Ḥurrīyah. (Jawād Sālim eta askatasunaren monumentua)
* al-Nār wa-al-Jawhar. 1975. (sua eta ezantza)
* Baḥth ‘an Walīd Mas‘ūd. 1978. (Walid Masud xerkatzean)
* Yanābi‘ al-Ru’yā. 1979. (ikusmenaren iturriak)
* Law’at al-Shams. 1981. (eguzkiaren larderia)
* ‘Ālam bi-lā kharā’iṭ. 1982. (kartarik gabeko mundu bat / Abdel Rahman Mounif-ekin)
* al-Ghuraf al-Ukhrā. 1986. (beste ganbarak)
* al-Bi'r al-ulā. 1987. (lehen iturria)
* Malik al-Shams. 1988. (eguzkiaren erregea)
* Yawmiyyat Sarāb ‘Affān: Riwāyah. 1992. (Sarāb ‘Affān-en egunkaria)

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Jabra Ibrahim Jabra» Dictionnaires et Encyclopédies sur 'Academic' (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ (Frantsesez) «Jabra Ibrahim Jabra (auteur de Le Premier Puits)» Babelio (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ «Wikiwand - Jabra Ibrahim Jabra» Wikiwand 1919-08-28 (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q965535
* Multimedia: Jabra Ibrahim Jabra / Q965535
# Jabugo

Jabugo Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 658 m-ko altueran eta Huelvatik 112 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 2.435 biztanle zituen 25 km²-tan banaturik.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Jabugoko udalaren webgunea
* Datuak: Q913504
* Multimedia: Jabugo / Q913504
# Jaboticabal

Jaboticabal Brasilgo udalerri bat da, Ribeirão Preto estatuan kokatua. 71.821 biztanle ditu 706,602 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Ribeirão Preto

## Kanpo estekak

* Datuak: Q938162
* Multimedia: Jaboticabal / Q938162
# Jaboti

Jaboti Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 5.427 biztanle ditu 139,277 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2007454
* Multimedia: Jaboti / Q2007454
# Jaboticatubas

Jaboticatubas Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 20.406 biztanle ditu 1.114,972 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1749813
* Multimedia: Jaboticatubas / Q1749813
# Jaitsiera modulu

Jaitsiera modulua edota lurrartze modulua, ingelesez: lander, Astronautikaren alorrean, espazio ontzi batean garraiatua den eta argizagi edo satelite natural baten zoruan ezartzea helburu duen gailu bat da. Jaitsiera moduluak eskifaia izan dezake ala ez.
Bi jaitsiera modulun daude:
* Finkoak edo landerrak, Titan sateliteko Huygens jaitsiera modulua bezalakoak.
* Astromobil bidezko esplorazio mugikorraz osatuak, esate baterako, Marte planetako Opportunity astromobila.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q763288
* Multimedia: Landers (spacecraft) / Q763288
# Jaiyah Saelua

Jaiyah Saelua (Samoa Estatubatuarra, 1988ko uztailaren 19a) samoar futbolaria da, 2011n gizonezkoen Munduko Futbol Txapelketarako sailkapen-fase batean jokatu duen lehen pertsona transgeneroa bihurtu zen.
Gizon jaioa, Saeluak bere burua fa'afafinetzat dauka, hau da, polinesiar kulturako gizartean dagoen hirugarren sexukoa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Smith, Pete. (2014ko abuztuaren 28a). «Jaiyah Saelua: if I experience transphobia I just tackle harder» The Guardian (Noiz kontsultatua: 2017ko abuztuaren 6an).
* Datuak: Q3809749
* Multimedia: Jaiyah Saelua / Q3809749
# Jaitsiera (eskia)

    Artikulu hau eski-modalitateari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «jaitsiera».
Jaitsiera eski alpetarretako lehiaketa-modalitatea da, malda gogorrak eta gorabehera ugari dituen ibilbidean zehar abiadura handian jaistean datzana. 1921ean, Arnold Lunnek Britainia Handiko eski txapelketa nazionaletarako jaitsieraren araudia garatu zuen.
Nazioarteko Eski Federazioaren "Nazioarteko Eski Lehiaketa Arauen" arabera, jaitsierak "teknika, adore, abiadura, arrisku, egoera fisiko eta judizioko sei osagaiak" nabarmentzen ditu.
Jaitsierak alpeetar lehiaketek izan ditzaketen abiadura handiekin eta arrisku handiekin lotura du. Nazioarteko lehiaketa bateko parte-hartzaileek orduko 130 kilometroko abiadura gaindituko dute, eta lehiaketa batzuetan 150 kilometro orduko abiadura gainditu dezakete.
Horregatik, garrantzitsua da atletek beren gorputza aerodinamikoki eraginkorra den posizio batean hartzea, airearen erresistentzia-indarrak minimizatzeko eta abiadura handitzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Neguko Kirolak Hiztegia] [2018]
* ↑ (Ingelesez) International Ski Federation. (2016ko uztaila). (pdf) The International Ski Competition Rules (ICR). Cancun: Fédération Internationale de Ski (FIS), 83 or..
* ↑ (Ingelesez) «Canadian Ski Racers Train in Wind Tunnel» First Tracks!! Online Ski Magazine 2011-10-11.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q319899
* Multimedia: Downhill skiing / Q319899
# Jaitsiera (txirrindularitza)

    Artikulu hau mendiko txirrindularitzako modalitateari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Downhill».
Jaitsiera (DH edo downhill) mendiko txirrindularitzako espezialitatea da. Telebistarako erakargarria ez denez, mendiko txirrindularitzako espezialitaterik famatua da.
Bizikletak normalean baino askoz sendoagoak dira alderdi guztietan, eta aurreko eta atzeko esekidura 200 mm eta 220 mm artekoa da, jasotzen dituen kolpe guztiak jasan ahal izateko. Balaztek, disko balazta arruntek ez bezala, lau pistoi dituzte biren ordez, eta horrek diskoari indar gehiago aplikatzeko eta balaztatze hobea jasotzeko balio du. Potentzia oso laburra da beste diziplina batzuetako bizikletekin alderatuta, baita eskulekua ere, askoz zabalagoa baita arinago biratu ahal izateko. 1996an jaitsiera kirol olinpiko bihurtu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2003]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q672066
* Multimedia: Downhill mountain biking / Q672066
# Jaitsiera

Jaitsiera edo jaistea beherago dagoen toki batera joatea edo eramatea da. Kirol arloan, hainbat adiera ditu:
* Jaitsiera, estropada berezia;
* Jaitsiera, eski alpetarretako lehiaketa-modalitatea;
* Arroila-jaitsiera, abentura-kirola;
* Lera-jaitsiera, neguko kirola.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Jaiste. in: Euskaltzaindiaren Hiztegia..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3024286
# Jaitzubia erreka eta ibarra

Jaitzubia Hondarribiko erreka eta inguruko ibarra da. Zonaldea Gipuzkoako hezegune garrantzitsu bat da eta Txingudiko Baliabide Naturalak Babestu eta Antolatzeko Plan Bereziaren barruan onartuta dago. Dagoeneko errekaren azken tramoa eta ingurua babestuta daude. Inguruan izen bereko Jaitzubia Hondarribiko auzoa dago.
Jaitzubiako ibarreko hektarea babestuak 70,4 dira. Horietatik 38.1 Babes Berezikoak dira eta gainerakoak, berriz, Nekazaritza Babesekoak. Inguru hori lehengoratzeko lanak 2003an hasi ziren. Horretarako itsasotik zonaldea bereizi egiten zuen harresi bat ireki zuten eta baratzak zeuden inguruan ura berriro ere sartzen utzi zuten, paduretarako 25 hektarea berreskuratuz. Halaber, zonaldea zeharkatzen zuen linea elektrikoa lurperatu zuten eta inguruan sortutako zabortegi ilegal bat garbitu zuten.
Jaitzubian Gipuzkoan aurki daitezkeen lezkadi handienak daude.
Inguru honen garrantzia handia da. Modu batez Jaizkibel eta Bidasoa arteko zubi lana egiten du, urbanizazioak saihesten eta, halaber, hesi efektua gutxitzen.
Aingiraportun informazio gunea dago.

## Neguko hegaztiak

SEO/BirdLifeko Donostia taldeak hegaztiak behatzeko 2022ko otsailean antolatu zuen saio batean, 21 hegazti mota katalogatu zituen:
* Amilotx urdina
* Arrano arrantzalea
* Basahatea
* Belabeltza
* Beltxarga
* Buztanikara zuria
* Buztanluzea
* Dilindaria
* Errekatxindorra
* Harri-iraularia
* Kaskabeltz handia
* Koartzatxo itzaina
* Koartzatxo txikia
* Kopetazuria
* Kuliska
* Lezkari karratxina
* Mika
* Pitxartxar burubeltza
* Txantxangorria
* Txirria
* Ubarroia

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren onomastika datutegia
* ↑ https://web.archive.org/web/20090302084921/http://www.ingurumena.ejgv.euskadi.net/r49-3036/eu/contenidos/informacion/txingudi/eu_1099/presentacion.html

## Ikus gainera

* Plaiaundiko Parke Ekologikoa
* Txingudi

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Jaitzubian zeharreko ibilbidea bideoz.
* Txingudiko plan zuzentzailea Eusko jaurlaritzaren Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Saila
* Txingudiko badiaren inguruko naturguneak berritu eta haien arteko konektibitatea hobetzeko Plan Gidaria (PLAN DIRECTOR PARA LA RESTAURACIÓN Y LA MEJORA DE CONECTIVIDAD DE LOS ESPACIOS NATURALES DEL ENTORNO DE LA BAHÍA DE TXINGUDI) (PDF, 8 MB)
* (Gaztelaniaz) DIAGNÓSTICO Y ANÁLISIS DE PRIORIDADES URGENTES PARA LA RESTAURACIÓN Y CONECTIVIDAD DE LAS MARISMAS DE TXINGUDI Anexo I (PDF, 6 MB)
* (Gaztelaniaz) PRESELECCIÓN DE ALTERNATIVAS TRAS REUNIÓN DE LA COMISIÓN TÉCNICA DEL 19 DE SEPTIEMBRE DE 2014 (PDF, 9 MB)
* Txingudi. Euskadi turismo
* (Gaztelaniaz) Hegaztien behaketa Txingudin eta Plaiaundin. CINEREA, Artxibatua.
* Bidasoko uharteen landarediaren gaineko ikerketa.
* (Gaztelaniaz) Txingudi Bidasoa Turismo
* Hegoaldeko orrialde ofiziala.
* Txingudiko paduretako kudeatzaile taldearen bloga
* Eusko Jaurlaritzaren informazio orokorra.
* Datuak: Q12260145
# Sediles

Sediles (aragoieraz Sedils) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 101 biztanle zituen 11,7 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoan dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q769756
* Multimedia: Sediles / Q769756
# Sedimentazio

Geologian, sedimentazioa jalkitze-prozesu bat da, non uretan edo beste fluido batean esekitako material solidoa ibaibide, aintzira edo itsasoaren hondoan edo ertzetan metatzen den, materiala garraiatzen duen ur korrontearen emarian, abiaduran eta sekzio forman dauden aldaketengatik. Adiera zabalago batean, glaziar eta itsaslabarretan gertatzen diren materialen metaketari ere egiten dio erreferentzia.
Solidoak likidoetan sedimentatzea Stokesen legeak gobernatzen du, partikulak, euren diametroa eta, likidoarenarekin alderatuz pisu espezifikoa zenbat eta handiagoa eta likidoaren likatasuna zenbat eta txikiagoa izan errazago sedimentatzen direla dio. Horregatik, sedimentazioa erraztu nahi denean, partikulen diametroa gehitzen saiatzen da, batzuk besteei gehituaraziz, koagulazio eta flokulazio deritzon prozesuan.
Bertan sedimentazioa eragiteko eraikitako gailuak, honako hauek dira:
* Deshareatzailea, diametro nominal zehatz bat baino gehiagoko partikulak sedimentatu eta atxikitzeko diseinatua, eta, orokorrean, pisu espezifiko handikoak (harea).
* Sedimentatzaile edo dekantatzaileak, ohi, ur edangarriaren tratamendurako eraikinetan eta zerbitzaturiko uren tratamendurako eraikinetan erabilitakoak.
* Presa iragazleak: arro hidrografikoen goialdeko zatietan material solidoak atxikitzeko erabiliak.
Sedimentazio prozesua onuragarria izan daiteke, ur tratamenduan pentsatzen denean, edo kaltegarria, urtegien bolumen erabilgarriaren murrizketan pentsatzen denean, edo drainatze edo ureztatze kanal baten edukieraren murrizketan.
Sedimentazioa ur edangarritzearen eta hondakin uren garbiketaren zati den prozesu bat da.
Hondakin uren tratamenduaren kasuan, prozesu hau materia solido fina, organikoa edo ez, hondakin uretatik kentzeko erabiltzen da, hemen, ura, sedimentazio gailu batetik igarotzen da, non materialak metatzen diren gero kanporatzeko. Sedimentazio prozesuak, DBO5a %20tik %40rarte murriz dezake, eta zintzilik dauden solidoak %40tik %60rarte.

## Ikus, gainera

* Jalkitze

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Sedimentation» Encyclopaedia Britannica (Noiz kontsultatua: 2014-11-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q635485
# Sedini

Sedini Italiako udalerri bat da. Sassariko probintzian kokatuta dago, Sardinia eskualdean. 1.245 biztanle ditu, 40,51 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Sedinik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bulzi Castelsardo Laerru Nulvi Santa Maria Coghinas Tergu Valledoria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55284
* Multimedia: Sedini / Q55284
# Sedilo

Sedilo Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q388085
* Multimedia: Sedilo / Q388085
# Sedzère

Sedzère (okzitanieraz Setzèra) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

## Ikus, gainera

* Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q765160
* Multimedia: Sedzère / Q765160
# See No Evil, Hear No Evil

See No Evil, Hear No Evil (euskaraz Ez Ikusi, Ezta Entzun Ere) 1989ko Arthur Hiller estatubatuar zinema zuzendariaren komedia filma bat da. Richard Pryor eta Gene Wilder aktoreek lapur-hiltzaile hirukote bat atzeman asmoz dabilen itsua eta gorraren paperak antzeztu zituzten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
New York, Wally (Richard Pryor) itsua da, Dave (Gene Wilder) berriz gorra. Gizon bat heuren prentsa-saltokiaren aurrean hiltzen dutenean, hilketaren susmagarri nagusiak bilakatuko dira. Beren errugabetasuna frogatu asmoz hilketareen kasua elkarlanean ikertuko dute: Wallyk Daveren bere entzumena lagako dio, aldizm Davek Wallyri beere ikusmena lagako dio.

## Aktoreak

* Richard Pryor – Wallace "Wally" Karew
* Gene Wilder – Dave Lyons
* Joan Severance – Eve
* Kevin Spacey – Kirgo
* Alan North – Braddock
* Anthony Zerbe – Sutherland
* Louis Giambalvo – Gatlin
* Kirsten Childs – Adele

## Kanpo estekak

* See No Evil, Hear No Evil filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1213118
# Sedro-Woolley (Washington)

Sedro-Woolley Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Skagit konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. 12.421 biztanle ditu, 11,19855 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Skagit konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1502468
* Multimedia: Sedro-Woolley, Washington / Q1502468
# See-Gaster barrutia

See-Gaster barrutia Sankt Gallen kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Rapperswil-Jona da. 245,83 kilometro koadroko azalera du eta 62.499 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Udalerriak

Amden Benken (SG) Eschenbach (SG) Gommiswald Kaltbrunn Rapperswil-Jona Schänis Schmerikon Uznach Weesen

## Kanpo estekak

* Datuak: Q661193
* Multimedia: See-Gaster (Wahlkreis) / Q661193
# See/Lac barrutia

See/Lac barrutia Friburgo kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Murten da. 144,91 kilometro koadroko azalera du eta 34.901 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Udalerriak

Barberêche Bas-Vully $^{(en)}$ Courgevaux Courlevon $^{(en)}$ Courtepin Cressier (FR) Fräschels Galmiz Gempenach Greng Gurmels Haut-Vully $^{(en)}$ Jeuss $^{(en)}$ Kerzers Kleinbösingen Lurtigen $^{(en)}$ Meyriez Misery-Courtion Muntelier Murten Ried bei Kerzers Salvenach $^{(en)}$ Ulmiz Villarepos Wallenried

## Kanpo estekak

* Datuak: Q659778
* Multimedia: See/Lac (district) / Q659778