OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Entrapment

Entrapment (euskaraz Tranpa), 1999ko Jon Amiel ingeles zinema zuzendariak zuzendutako thriller film bat da. Sean Connery, Catherine Zeta-Jones, Will Patton, Maury Chaykin eta Ving Rhames aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lapurtutako artelan baliotsu baten aztarnari jarraika, Gin Baker (Catherine Zeta-Jones) aseguru agenteak bere aseguruetxeak Robert "Mac" MacDouglas (Sean Connery) lapur presitigiotsu eta beteranoarekin elkarlanean lapurreta bat burutzeko konbentzituko du. Baina Macek Ginengan konfindantza izateko aurretik entrenamendu eta proba latzak ezarriko dizkio.

## Aktoreak

* Sean Connery: Robert "Mac" MacDougal
* Catherine Zeta-Jones: Virginia "Gin" Baker
* Will Patton: Hector Cruz
* Ving Rhames: Aaron Thibadeaux
* Maury Chaykin: Conrad Greene
* Kevin McNally: Haas
* Terry O'Neill: Quinn
* Madhav Sharma: Segurtasun burua
* David Yip: Polizia burua
* Tim Potter: Milurteko gizona
* Rolf Saxon: Zuzendaria

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q578873
* Multimedia: Entrapment / Q578873
# Eslovakierazko Wikipedia

Eslovakierazko Wikipedia Wikipediaren eslovakierazko edizioa da. 2003ko urrian jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 110.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 26.a zen.

## Kanpo estekak

* Eslovakierazko Wikipedia
* Datuak: Q192582
* Multimedia: Slovak Wikipedia / Q192582
# Esloveniako eskubaloi kopa

Esloveniako eskubaloi kopa (eslovenieraz: Slovenski rokometni pokal) Eslovenian 1991etik aurrera jokatzen den eskubaloi txapelketa da, Ligaren ondoren garrantzitsuena. Orain arteko edizio gehienak RK Celje taldeak irabazi ditu.

## Gizonezkoetan
### Palmaresa

| Urtea | Txapelduna | Finalista |
| 1991-92 | RK Celje | RK Bakovci |
| 1992-93 | RK Celje | RD Slovan |
| 1993-94 | RK Celje | RK Gorenje Velenje |
| 1994-95 | RK Celje | RK Gorenje Velenje |
| 1995-96 | RK Celje | RD Slovan |
| 1996-97 | RK Celje | RK Gorenje Velenje |
| 1997-98 | RK Celje | RK Gorenje Velenje |
| 1998-99 | RK Celje | ? |
| 1999-00 | RK Celje | ? |
| 2000-01 | RK Celje | RK Gorenje Velenje |
| 2001-02 | RD Prule 67 | RK Celje |
| 2002-03 | RK Gorenje Velenje | RD Prule 67 |
| 2003-04 | RK Celje | RK Prevent |
| 2004-05 | RD Jadran | RK Gorenje |
| 2005-06 | RK Celje | RD Jadran |
| 2006-07 | RK Celje | RK Gorenje Velenje |
| 2007-08 | RK Koper | RD Jadran |
| 2008-09 | RK Koper | RK Celje |
| 2009-10 | RK Celje | RK Maribor Branik |
| 2010-11 | RK Koper | RK Gorenje Velenje |
| 2011-12 | RK Celje | RK Koper |
| 2012-13 | RK Celje | RK Gorenje Velenje |
| 2013-14 | RK Celje | RK Sviš |
| 2014-15 | RK Celje | RK Gorenje Velenje |
| 2015-16 | RK Celje | RD Koper 2013 |
| 2016-17 | RK Celje | RK Maribor Branik |
| 2017-18 | RK Celje | MRK Krka |

### Garaipenak

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| RK Celje | 21 | 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2004, 2006, 2007, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 |
| RK Koper | 3 | 2008, 2009, 2011 |
| RD Prule 67 | 1 | 2002 |
| RK Gorenje Velenje | 1 | 2003 |
| RD Jadran | 1 | 2005 |

## Emakumezkoetan
### Palmaresa

| Urtea | Txapelduna |
| 1991-92 | RK Olimpija Ljubljana |
| 1992-93 | RK Krim |
| 1993-94 | RK Krim |
| 1994-95 | RK Krim |
| 1995-96 | RK Krim |
| 1996-97 | RK Krim |
| 1997-98 | RK Olimpija Ljubljana |
| 1998-99 | RK Krim |
| 1999-00 | RK Krim |
| 2000-01 | RK Krim |
| 2001-02 | RK Krim |
| 2002-03 | RK Krim |
| 2003-04 | RK Krim |
| 2004-05 | RK Krim |
| 2005-06 | RK Krim |
| 2006-07 | RK Krim |
| 2007-08 | RK Krim |
| 2008-09 | RK Krim |
| 2009-10 | RK Krim |
| 2010-11 | RK Krim |
| 2011-12 | RK Krim |
| 2012-13 | RK Krim |
| 2013-14 | RK Krim |
| 2014-15 | RK Krim |
| 2015-16 | RK Krim |
| 2016-17 | RK Krim |
| 2017-18 | RK Krim |

### Garaipenak

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| RK Krim | 25 | 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 |
| RK Olimpija Ljubljana | 2 | 1992, 1998 |

## Ikus, gainera

* Esloveniako eskubaloi liga

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7541814
# Eslovakiera

Eslovakiera (slovenčina, slovenský jazyk) Eslovakian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza da, bertako hizkuntza ofiziala dena. Antzekotasun handiena duen hizkuntza txekiera da.
1920tik, Eslovakiako hizkuntza ofiziala da eta, 1992az geroztik, Eslovakiako hizkuntza nazional bakarra. Lehen testu ezagunak XIV. mende bukaerakoak dira. Erreformaren ondoren, eslovakiera herriaren hizkuntza izan zen, burgesia protestanteak txekiera hizkuntza nagusitzat aukeratu baitzuen. XVII. mendearen bukaeran, Eliza katolikoak eslovakieraren erabilpena bultzatu zuen, txekiar protestanteei aurre egitearren, eta XIX. mendearen erdialdean osatu zen Eslovakiako literatur hizkuntza.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9058
* Multimedia: Slovak language / Q9058
# Esloveniako Arte Galeria Nazionala

Esloveniako Arte Galeria Nazionala (eslovenieraz: Narodna galerija Slovenije) Ljubljana hiriburuan dagoen Arte Galeria nagusia da. Tivoli parkearen ertzean dago, Esloveniako Opera Antzokiaren ondoan.

## Historia

Esloveniako Arte Galeria Nazionala 1918 urtean sortu zen Austria-Hungariako Inperioa desegin eta Esloveniar, Kroaziar eta Serbiarren Estatua sortu zenean. Hasiera batean Kresija jauregian kokatu zen baina 1925ean gaur egungo eraikinera aldatu zen.
Eraikina bera 1896an altxatu zen. František Škabrout arkitektu txekiarrak diseinatu zuen eta hasieran Esloveniako Kultur Zentrua izan zen. 1990an Edvard Ravnikar arkitektu esloveniarrak gehigarri bat egin zion eta 2001ean beirazko galeria gehitu zen eraikinaren hego biak lotzen dituena.

## Erakusketak

XX mende hasierako artearen bilduma egonkorra dauka eta batez ere esloveniar artisten lanak daude ikusgai.

## Galeria

* Egile ezezaguna: Vlad Drakula Jesus epaitzen (15. mende)
* Pietro Liberi: Antzinako eszena (17. mende)
* Jožef Tominc: Autoerretratua (1830)
* Pavel Künl: Arrain-kalea Ljubljanan ("Ribji trg"), 1847
* Jurij Šubic: Ehiza aurretik ("Pred lovom"; 19. mende)
* Ivana Kobilca: Kafea hartzen ("Kofetarica"), 19. mende
* Ivan Grohar: Ereilea ("Sejalec"; 1907)
* Pietà (1470)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1953536
* Multimedia: National Gallery of Slovenia / Q1953536
# Esloveniako Errepublika Sozialista

Esloveniako Errepublika Sozialista 1945 eta 1951 artean Europan iraun zuen estatua izan zen. Gerora, Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialista eratuko zuen, gaur egungo Esloveniaren aurrekoa. Sei jugoslaviar errepublika sozialistetatik oparoena izan zen.
1990an, Jugoslaviako Komunisten Ligak beste alderdi politikoen agerpena onartu zuen eta honek herrialdearen demokratizazioa ahalbideratu zuen. Martxoaren 8an, gobernu esloveniarrak herrialdearen izena aldatzea erabaki zuen gaur egungo Esloveniar Errepublika izenarengatik, konnotazio komunistetatik at egon zedin. 1991ko uztailaren 25ean, Esloveniak bere independentzia osoa aldarrikatu zuen, Hamar Eguneko Gerrari hasiera emanez.
Uztailaren 6an guda amaitu zen esloveniarren garaipenarekin. Era honetan, euren independentzia sendotu zuten eta komunitate internazionalak gobernu eratu berria onartu zuen. Gatazka hau ondorengo Jugoslaviar Guden lehergaia bilakatu zen. Harik eta 2006ko ekainera arte ez ziren liskarrak amaituko Montenegroren independentziarekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q211092
* Multimedia: Socialist Republic of Slovenia / Q211092
# Esloveniako Opera Antzokia

Esloveniako Opera Antzokia (eslovenieraz: Slovensko narodno gledališče Opera) Ljubljana hiriburuan dagoen Opera eta Balet antzokia da. Tivoli parkearen ertzean dago, Esloveniako Arte Galeria Nazionala eta Esloveniako parlamentuaren egoitzaren artean..

## Historia

Operaren historia 1732an hasi zen Eslovenian, urte hartan Giuseppe Clemente de Bonomiren Il Tamerlano antzeztu zen. Gaur egungo eraikina 1890 eta 1892 artean altxatu zen. Jan Vladimír Hráský eta Anton Hruby arkitektu txekiarrek diseinatu zuten neo-pizkundeko estiloan. Hasiera batean Esloveniar eta Alemaniar operak eskaintzen ziren bertan baina 1911 urtean Alemaniarrek beraien Antzokia eraiki zuten (gaur egungo Esloveniako Antzoki Nazionala).

## Eraikina

Opera Antzokiaren aurrealdean zutabe jonikoak eusten dute tinpanoa. Alboetan Alojzij Gangl eskultorearen bi estatua daude, tragedia eta komedia sinbolizatzen dituztenak.

## Iruditegia

* Esloveniako Opera Antzokia.
* Tinpanoa.
* Barnealdea.
* Opera antzokia gauez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7541826
* Multimedia: Ljubljana Opera House / Q7541826
# Esloveniako bandera

Esloveniako bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 1:2 |
| Erabakia | 1991 |
| Koloreak | Zuria Urdina Gorria |
Esloveniako bandera neurri bereko hiru errenkadaz osatuta dago: zuria, urdina eta gorria. Goi-ezkerraldean, errenkada zuri eta urdinaren artean, Esloveniako armarria dauka.
1991ko ekainaren 24an bandera ofiziala deklaratu zen Esloveniako asanbladan, eta lehenengo aldiz Ljubljanan erabili zen, 1991ko ekainaren 26an, Esloveniako independentzia adierazi eta biharamunean.
Armarrian, Triglav mendiaren marrazki bat dago, Esloveniako gailurrik garaiena, zuriz, hondo urdinarekin; azpian, itsaso Adriatikoa eta Esloveniako ibaiak adierazten dituzten bi marra urdin ondulatu daude. Urre-koloreko sei puntako hiru izar ere ikus daitezke, alderantziz jarritako hiruki bat osatuz, XIV. eta XV. mendeetako dinastiako Celje-ko kondeen (Grofje Celjski) armarritik hartuak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130807
* Multimedia: National flag of Slovenia / Q130807
# Esloveniako eskubaloi liga

Esloveniako Eskubaloi Liga (eslovenieraz: 1. A Državna Rokometna Liga) Eslovenian 1991etik aurrera jokatzen den eskubaloi txapelketa nagusia da. Orain arteko edizio gehienak RK Celje taldeak irabazi ditu.

## Gizonezkoak
### Palmaresa

| Urtea | Irabazlea | Bigarrena |
| 1991-92 | RK Celje | RD Slovan |
| 1992-93 | RK Celje | RD Jadran |
| 1993-94 | RK Celje | RK Gorenje |
| 1994-95 | RK Celje | RD Jadran |
| 1995-96 | RK Celje | RK Gorenje |
| 1996-97 | RK Celje | RK Prevent |
| 1997-98 | RK Celje | RK Prevent |
| 1998-99 | RK Celje | RK Prevent |
| 1999-00 | RK Celje | RD Prule 67 |
| 2000-01 | RK Celje | RD Prule 67 |
| 2001-02 | RD Prule 67 | RK Celje |
| 2002-03 | RK Celje | RD Prule 67 |
| 2003-04 | RK Celje | RK Gorenje |
| 2004-05 | RK Celje | RK Gorenje |
| 2005-06 | RK Celje | RD Jadran |
| 2006-07 | RK Celje | RK Gorenje |
| 2007-08 | RK Celje | RK Koper |
| 2008-09 | RK Gorenje | RK Koper |
| 2009-10 | RK Celje | RK Gorenje |
| 2010-11 | RK Koper | RK Gorenje |
| 2011-12 | RK Gorenje | RK Celje |
| 2012-13 | RK Gorenje | RK Celje |
| 2013-14 | RK Celje | RK Gorenje |
| 2014-15 | RK Celje | RK Gorenje |
| 2015-16 | RK Celje | RK Gorenje |
| 2016-17 | RK Celje | RK Gorenje |
| 2017-18 | RK Celje | RD Ribnica |

### Garaipenak

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| RK Celje | 22 | 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 |
| RK Gorenje | 3 | 2009, 2012, 2013 |
| RD Prule 67 | 1 | 2002 |
| RK Koper | 1 | 2011 |

## Emakumezkoak
### Palmaresa

| Urtea | Irabazlea |
| 1991-92 | RK Olimpija Ljubljana |
| 1992-93 | RK Olimpija Ljubljana |
| 1993-94 | RK Olimpija Ljubljana |
| 1994-95 | RK Krim |
| 1995-96 | RK Krim |
| 1996-97 | RK Krim |
| 1997-98 | RK Krim |
| 1998-99 | RK Krim |
| 1999-00 | RK Krim |
| 2000-01 | RK Krim |
| 2001-02 | RK Krim |
| 2002-03 | RK Krim |
| 2003-04 | RK Krim |
| 2004-05 | RK Krim |
| 2005-06 | RK Krim |
| 2006-07 | RK Krim |
| 2007-08 | RK Krim |
| 2008-09 | RK Krim |
| 2009-10 | RK Krim |
| 2010-11 | RK Krim |
| 2011-12 | RK Krim |
| 2012-13 | RK Krim |
| 2013-14 | RK Krim |
| 2014-15 | RK Krim |
| 2015-16 | RK Zagorje |
| 2016-17 | RK Krim |
| 2017-18 | RK Krim |

### Garaipenak

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| RK Krim | 23 | 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017, 2018 |
| RK Olimpija Ljubljana | 3 | 1992, 1993, 1994 |
| RK Zagorje | 1 | 2016 |

## Ikus, gainera

* Esloveniako eskubaloi kopa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q654697
# Eupen

Eupen (frantsesez: Néau) Belgika ekialdeko hiria da (Liejako probintzia), Vesdre eta Helle ibaien bilgunean. 15.102 biztanle. Janari-industria, ehungintza eta industria elektrikoa ditu jarduera ekonomiko nagusi. Alemana da hizkuntza ofiziala.

## Historia

1801 arte Linburgoko konderriaren barruan egon zen. Prusiako inperioko hiria izan zen 1919 arte, eta Belgikari lotu zitzaion Versaillesko Itunaren ondorioz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Hizkuntza erraztasunak dituzten udalerriak

## Kanpo estekak

* Eupengo Udalaren webgunea (Alemanez)
* Datuak: Q151831
* Multimedia: Eupen / Q151831
# Eupatoria

Eupatoria edo Jevpatoria (ukraineraz: Євпаторія, Yevpatoriya; errusieraz: Евпато́рия, Yevpatoriya; grezieraz: Ευπατορία, Κερκινίτις - Eupatoria, Kerkinitis; turkieraz: Gözleve; armenieraz: Եվպատորիա - Yevpatoria) Krimeako (Ukraina) hiria eta portua da, Itsaso Beltzaren ertzean dagoena. 57.000 biztanle ditu. Turismo-gune garrantzitsua da.

## Klima

Datu klimatikoak (Eupatoria) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 7.3 | | | | | | 27.4 | 39.1 | | | | | 6.2 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 0.5 | 1 | 4.1 | 10.2 | 15.6 | 20.3 | 22.8 | 22.3 | 17.9 | 11.9 | 7.4 | 3.5 | 11.5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -7.2 | -28.5 | | | | | 20.4 | | | | | | -1.3 |
| Iturria: www.meteoprog.ua ||||||||||||||

## Historia

K.a. II. mendean sortu zuen Diofante Mitridate IV.a Eupator Ponto erregearen jeneralak esziten antzinako kolonia batean eta erregearen izena eman zion hiriari. Bertan lurreratu ziren aliatuak Krimeako Gerra garaian (1854-1855).

## Herri eta hiri senidetuak

| Hiria | Urtea |
| Ioannina | 1989 |
| Figueira da Foz | 1989 |
| Ludwigsburg | 1992 |
| Zakynthos | 2002 |
| Ostrowiec Świętokrzyski | 2004 |
| Krasnogorsky barrutia | 2006 |
| Lambie | 2009 |
| Belgorod | 2010 |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ www.meteoprog.ua. Погода і клімат Погода і клімат. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33345
* Multimedia: Yevpatoria / Q33345
# Esther Arrojeria

Esther Arrojeria Arantzazistroke (Aginaga, Gipuzkoa, 1994ko otsailaren 11), Euskal Herriko eskubaloi jokalaria da, Bera Bera taldean jokatzen duena.

## Bizitza

2012an fitxatu zuen Donostiako taldeak, 18 urte zituela eta ordutik Bera Berako jokalari onenetakoa izanda. Espainiako selekzioarekin ere jokatu izan du.

## Palmaresa

* Espainiako liga (8): 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2020, 2021, 2022
* Erreginaren Kopa (4): 2013, 2014, 2016, 2019
* Espainiako Superkopa (6): 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2019
* Euskadiko Kopa (4): 2014, 2015, 2016, 2017.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «ESTHER ARROJERIA ARANTZAZISTROKE - Career & Statistics | EHF» ehfel.eurohandball.com (Noiz kontsultatua: 2022-12-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114957427
* Multimedia: Esther Arrojeria Arantzazistroke / Q114957427
# Esther Arroyo

Esther Julia Arroyo Bermúdez (Madril, 1968ko martxoaren 29a) espainiar aktorea, modelo eta telebista aurkezlea da, telebistan eta antzerkian ibilitakoa.

## Filmografia
### Filmak

* Atún y chocolate (2004).
* Los increíbles (ahotsa) (2004).
* Mentiras (2005).
* Ra.Uno (ahotsa) (2014).

### Telesailak

| Urtea | Telesaila | Katea | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 1997 | Más que amigos | Telecinco | Aitana | 2 atal |
| 1998-2002 | Periodistas | Telecinco | Alicia Rocha | 113 atal |
| 2003 | 7 vidas | Telecinco | Sandra | Atal 1 |
| 2004-2005 | Un paso adelante | Antena 3 | Irene Miró | 26 atal |
| 2007 | Como el perro y el gato | La 1 | Patricia | 3 atal |
| 2007 | Los Serrano | Telecinco | Miriam | 2 atal |
| 2008-2009 | La familia Mata | Antena 3 | Montse | 22 atal |
| 2011 | Vida loca | Telecinco | Ana Ferrán | 20 atal |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2449273
# Esthal

Esthal Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Bad Dürkheim (barrutia)|Bad Dürkheim]] barrutian. 2014an 1.377 biztanle zituen 15,48 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q566061
* Multimedia: Esthal / Q566061
# Esther Apraiz

Esther Apraiz Fernández La Peña (Derio, Bizkaia, 1976) abokatua eta politikaria da. 2023ko ekainaren 17an Derio udalerriko alkate bilakatu zen, hirugarren aldiz, 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan, EAJko hautagaitza gailentzearen ondorioz. 2023 irailetik EUDELeko presidentea da.
Esther Apraiz Zuzenbidean lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean.

## Erreferentziak

* ↑ «Hego Euskal Herriko alkatetzen mapa, herriz herri eta alderdiz alderdi» EITB 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2023-07-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Esther Apraiz sustituirá a Gorka Urtaran. Norte Express.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q122504477
# Esther Arizmendi

María Esther Arizmendi Gutiérrez (Madril, Espainia, 1956ko martxoaren 14a – Madril, Espainia, 2017ko azaroaren 19a) abokatua eta legelaria zen. Ustelkeriaren aurkako Espainiako Gobernuaren Gardentasun eta Gobernu Onaren Kontseiluko lehen lehendakaria izan zen.

## Bizitza

1973an Zuzenbideko ikasketak hasi zituen Madrilgo Complutense Unibertsitatean eta 1978an lizentziatu zen. 1981an Administrazio Orokorreko teknikari eta Tokiko Administrazioko goi-teknikari tituluak lortu zituen oposizio bidez. 1982an, oposizioz orobat, Estatuko Administrazio Zibileko goi-teknikari kargua erdietsi zuen.
2014ko azaroaren 12an, Espainiako Gobernuak ustelkeriaren aurka egiteko sortutako Gardentasun eta Gobernu Onaren Kontseilua izeneko erakundeko lehendakari izendatu zuten Arizmendi.
Madrilen hil zen, 2017ko azaroaren 19an.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Esther Arizmendi: “La ley de Transparencia ayuda a frenar la corrupción”» ABC 2015eko ekainaren 21a (Noiz kontsultatua: 2017ko azaroaren 20an).
* Datuak: Q43325408
* Multimedia: Esther Arizmendi / Q43325408
# Epstein-Barr birus

Epstein-Barr birusa herpesbirus bat da (Herpesviridae familiakoa), hainbat gaitz infekzioso sortzen dituena eta onkobirusa ere badena.
1964an aurkitu zuten Michael A. Epsteinek eta Yvonne Barrek, biopsia baten laginean

## Egitura

Epstein-Barr birusa handia da, eta harizpi bikoitzeko DNA da bere azido nukleikoa. Kapside proteikoak eta geruza lipidiko batek DNA hori inguratzen dute. 85 genek osatzen dute bere material genetikoa
Birusak goputzeko bi zelula mota infektatzen ditu batik bat: B linfozitoak eta ahoko zelula epitelialak.

## Patogenia

Birus honen gaixotasun espektroa zabala da: mononukleosi infekziosoa sortzeaz gain (honegatik da ezaguna batez ere), beste gaiz larriagoen atzean ere badago: Burkitten linfoma, kartzinoma nasofaringeoa, Hodgkinen linfoma, leukoplasia iletsua.... Bere infekzioak gaixotasun autoimmune batzuk ere piztu litzakeela proposatu da 2022an Science aldizkarian argitaratu zuten ikerketa baten arabera esklerosi anizkoitzarekin lotura duela, eta horren kausa izan daitekeela, frogatu zuten.
Epstein-Barr birusaren infekzioa oso ohikoa da mundu osoan, batez ere haurtzaroan. Infekzio horrek ez du patologia larririk sortzen, gehienetan asintomatikoa baita. AEBetan, esaterako, ume gehienek (%60ak) birusaren aurkako antigorputzak dituzte, infektatuta izan direlaren zantzurik argiena. Gazteengan eta helduengan, aldiz, infekzioen erdiak mononukleosi infekziosoa eragiten dute. Birusak B linfozitoak kaltetzen ditu, haien material genetikoan aldaketa sakonak eragiten dituelako eta linfozito horien ez-ohiko ugalketa bultzatzen duelako.
Epstein-Barrena gizakiengan aurkitutako lehenengo birus onkogenikoa izan zen, hots, minbizia sor dezakeen birusa. Linfoma batzuk birus honen ondorio zuzena dira. Kontrolik gabeko B linfozitoen ugalketak -zelula ostalariaren DNA aldatu ondoren- sarritan linfoma mota batzuen agerpena dakar, immunitate-sistemaren T linfozito ezabatzaileek B linfozitoen aparteko hazkunde hori inhibitzeko gai ez direnean.

## Erreferentziak

* ↑ McGrath, Paula (6 April 2014) Cancer virus discovery helped by delayed flight
* ↑ Amon, Wolfgang; Farrell (November 2004). "Reactivation of Epstein–Barr virus from latency". Reviews in Medical Virology 15 (3): 149–56.
* ↑ Toussirot E, Roudier J (October 2008). "Epstein–Barr virus in autoimmune diseases". Best Practice & Research. Clinical Rheumatology. 22 (5): 883–96 PMID 19028369
* ↑ Iraola, Arantxa. (2022-01-14). «Epstein-Barr birusa esklerosi anizkoitzarekin lotu du ikerketa batek» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* ↑ Ingraham, J.L., Ingraham, C. Introducción a la Microbiologia Vol. 2, Ed. Reverté, (1998), 682-683 orr. IBSN: 84-291-1871-3

## Ikus, gainera

* Mononukleosi infekziosoa
* Mikrobioak eta minbizia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6900
* Multimedia: Epstein-Barr virus / Q6900
* Espezieak: Human gammaherpesvirus 4
# Et alii

Et alii, eskuarki et al. laburtuta idazten den latinezko lokuzio bat da, hitzez hitz «eta beste batzuek» esan nahi duena.
Oro har, errepertorio bibliografikoetan erabiltzen da erreferentzia batean aipatutakoez gain beste autore batzuk ere daudenean erabiltzen da, denak izendatu beharrik ez izateko. Esapidearen balioa eta abar horren antzekoa da, baina beti ere pertsonei dagokienez. Tipografikoki letra etzanetan jartzen da, latinezko esapidea delako (edo, eskuizkribuetan, azpimarratuta). Ohikoa da beste hizkuntza batzuetako esaldi eta esapideak letra etzanaz idaztea.
Idazki administratiboetan erabiltzen denean et al. hori erabiltzeak adierazten du sinatzaileak ez direla sinaduraren erantzule bakarrak. Badaudela beste sinatzaile batzuk ere.
Laburdura ez da askotan azken zerrenda bibliografiko zehatzetan erabiltzen; bertan espero da kontsultatutako lanen xehetasun guztiak, egileen errepertorio osoa barne, zehatz-mehatz agertzea.
Et alia ere erabiltzen da funtzio berarekin, eta el al. laburtzen da, berdin-berdin. Latinezko et alii genero maskulinoaren deklinazioa da, et alia, genero neutroarena eta et aliae (bibliografietan erabiltzen ez dena) femeninoarena. Bibliografia idazterakoan lan batek hiru egile baino gehiago baditu eta APA estiloa erabiltzen bada, eta al. erabili behar da egile guztiak aipatu ordez; lehengoa aipatuko da, eta jarraian, et al. idazten da.

## Erabilera adibidea

Egileak: Andres Urrutia Badiola jaunak, Bilboko notarioa, euskaltzainburua eta Deustuko Unibertsitateko zuzenbideko irakaslea denak, lana zuzendu eta ikuskatu du, Deustuko Unibertsitateko zuzenbideko irakasle diren Eba Gaminde Egia eta Ester Urrutia Idoiaga andreekin elkarlanean, eta Esther Cárdenas Ciscar...
Lanaren aipu bibliografikoa egiteko, honela idatz egin daiteke, egile eta laguntzaile guztiak aipatu gabe:
* Andres Urrutia Badiola (et al.) Notariotza hiztegia.

## Erreferentziak

* ↑ «et al.» Cambridge Dictionary.
* ↑ (Ingelesez) «What Does “Et Al.” Mean?» What Does Et Al. Mean? | Grammarly 2016-08-02 (Noiz kontsultatua: 2023-10-20).

## Ikus, gainera

* Zenbaiten artean

## Kanpoko estekak

* Datuak: Q311624