OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Azido ibandroniko

Azido ibandronikoa edo ibandronatoa konposatu organikoa da organofosforoen familiakoa eta bifosfonatoen klasekoa, C$_9$H$_{23}$NO$_7$P$_2$ formula duena.
Medikuntzan osteoporosia eta hiperkaltzemia tratatzeko eta minbizia duten pazienteetan hezur-hausturak saihesteko usatzen da.
Bifosfonatoek osteoklastoen aktibitatea blokeatzen dute eta hezurren hauskortasuna gutxiagotzen dute, kaltzioa galtzea eragotziz.

## Bifosfonatoen indar erlatiboa

Hezurretako eritasunak tratatzeko baliatzen diren bifosfonatoen indar erlatiboa adierazten da taula honetan.
| Bifosfonatoa | Indar erlatiboa |
| Etidronatoa | 1 |
| Tiludronatoa | 10 |
| Pamidronatoa | 100 |
| Alendronatoa | 100-500 |
| Ibandronatoa | 500-1000 |
| Errisedronatoa | 1000 |
| Zoledronatoa | 5000 |

## Ondorioak

Ibandronatoa hartzearen albo-ondorio ohikoenak hezurretako mina, kaltzio-maila txikia, nausea eta zorabioak daude. Inoiz, masail-hezurraren osteonekrosia gerta liteke. Epe luzez hartzeak eragin lezake femurraren haustura ez-ohiko bat.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Ibandronic Acid» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-02-25).
* ↑ Bauss, Frieder; Schimmer, Ralph C.. (2006-03). «Ibandronate: the first once-monthly oral bisphosphonate for treatment of postmenopausal osteoporosis» Therapeutics and Clinical Risk Management 2 (1): 3–18. ISSN 1176-6336. PMID 18360577. PMC 1661644. (Noiz kontsultatua: 2024-02-25).
* ↑ (Ingelesez) Atypical subtrochanteric and diaphyseal femoral fractures: Report of a task force of the american society for bone and mineral Research. Journal of Bone and Mineral Research, Volume 25, Issue 11, 1 November 2010,, 2267–2294 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q166825
* Multimedia: Ibandronic acid / Q166825
# Azido isozianiko

Azido isozianiko HNCO formula duen konposatu organikoa da. 1830ean Liebigek eta Wöhlerrek topatu zuten.. Karbono, hidrogeno, nitrogeno eta oxigeno (bilogia eta kimika organikoaren elementu nagusiak) dituen konposaturik sinpleena da.
Bere isomerorik ezagunena azido zianikoa (H-O-C≡N) da. Hau isurkari lurrunkorra da, azido azetikoaren antzeko usaina duena. Azido zianurikoaren destilazioz lortzen da. Berotzen denean eztanda egiten du.

## Erreferentziak

* ↑ Liebig, J.; Wöhler, F.. (1830). «Untersuchungen über die Cyansäuren» Ann. Phys. 20 (11): 394. doi:10.1002/andp.18300961102. Bibcode: 1830AnP....96..369L..
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25774
* Multimedia: Isocyanic acid / Q25774
# Azido karboniko

Azido karbonikoa (H$_2$CO$_3$) karbono dioxidotik (CO$_2$) datorren azido oxoazido bat da. Dihidrogeno trioxikarbonatoa (trioxidokarbonato), hidrogeno trioxokarbonatoa (IV) edo azido trioxokarbonikoa (IV) ere deitua da. Azido ahula da, bere ionizazio konstantea oso txikia baita, Ka : 0,000 000 45. Azido karbonikoak kareharrizko harriak osatzen dituzten mineral askori eraso diezaieke, kaltzio bikarbonatoan deskonposatuz.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2009]
* ↑ (Gaztelaniaz) Mario, Grau Ríos; Muñoz Camacho, Eugenio. (2013-4-18). Ingeniería química. Editorial UNED ISBN 9788436266429..
* ↑ (Gaztelaniaz) Pasto, Daniel J.; Johnson, Carl R.. (1981). Determinación de estructuras orgánicas. Reverte ISBN 9788429174694..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104334
* Multimedia: Carbonic acid / Q104334
# Aunat

Aunat (okzitanieraz Aunat, frantsesez eta ofizialki: Aunat) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q657135
* Multimedia: Aunat / Q657135
# Aumühle

Aumühle Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Herzogtum Lauenburg (barrutia)|Herzogtum Lauenburg]] barrutian. 2014an 3.184 biztanle zituen 3,47 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q59977
* Multimedia: Aumühle / Q59977
# Aumsville (Oregon)

Aumsville Oregongo hiri bat da. Marion konderrian kokatua dago. 2010ean 3.584 biztanle zituen, 2,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Marion konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1780008
* Multimedia: Aumsville, Oregon / Q1780008
# Azzate

Azzate Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 4.608 biztanle ditu, 4,51 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Azzatek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brunello Crosio della Valle Daverio Sumirago Buguggiate Galliate Lombardo Varese

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40186
* Multimedia: Azzate / Q40186
# Azárrulla

Azárrulla Errioxako Autonomia Erkidegoko Ezkarai udalerriko herrixka da.
Eliza erromaniko baten inguruan hazitako herri honek euskal toponimo bat du.

## Demografia

* Azárrulla
* Biztanleria (2000-2015) INEren arabera.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Aznar Martínez, Eduardo. Principales topónimos euskéricos de La Rioja. .
* ↑ INEbase / Nomenclátor. Relación de unidades poblacionales.

## Kanpo estekak

* Ezkaraiko herrixkei buruzko informazioa, Ezkaraiko Udala (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q5715281
* Multimedia: Azárrulla / Q5715281
# Azzedine Alaïa

Azzedine Alaïa (arabieraz: عز الدين عليّة‎; frantsesez azedin alaˈja ahoskatua; Tunis, 1940ko otsailaren 26a - Paris, 2017ko azaroaren 18a) frantses jostuna izan zen, jatorriz tunisiarra.

## Biografia

Azzedine Alaïa izeneko prêt-à-porter markaren sortzailea izan zen, larruaren eta puntuaren erabileragatik bereizten den markarena. Tunisiako Arte Ederretako Eskolan eskultura ikasi ondoren, modarantz bideratu, eta Parisa joan zen bizitzera 1950eko hamarkadaren erdialdera.
Bi urtez Guy Larocherekin lan egin ostean, bere kasa hasi zen jostun-lanetan. Hasi eta berehala, oso bezero ezagunak egin zituen, besteak beste, Greta Garbo. 1960ko hamarraldiaren amaieran, prêt-à-porter lanak egiten hasi zen. Larrua erabiltzeko modu ausart eta berritzaileak hasieran ustekabekoren batzuk ekarri bazizkion ere, jendearen onespen zabala izan zuen urte batzuk geroago. 1982an aurkeztu zuen lehen desfilea New Yorken; 1985ean, Bordeleko Arte Garaikideko Museoak atzera begirako erakusketa eskaini zion; eta, aldi berean, Grace Jones eta Tina Turnerrentzat sortu zituen jantziek arrakasta handia izan zuten mundu guztian. 30eko hamarkadako sentsualitatea eta 50eko fintasuna era burutsuan nahasten dituzte bere jantzi-bildumek, eta emakumearen soina nabarmentzeko zeharkako ebaketa-teknikan oinarritzen dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2553832
* Multimedia: Azzedine Alaïa / Q2553832
# Azzone Visconti

Azzone Visconti (1302ko abenduak 7, Ferrara-Milan, 1339ko abuztuak 16) Milango jauna izan zen 1329tik hil zen arte. Milango Estatuaren sortzailetzat hartzen da, denborarekin Milango Dukerria bihurtuko zena.
Ferraran jaio zen, eta Galeazzo I.a Viscontiren eta Beatriz Estekoaren seme legitimo bakarra izan zen. 1322an Piacenzako jaun bihurtu zen, baina urte horretan bertan bere aitarekin batera ihes egin behar izan zuen. 1325ean guelfoen aurkako Altopascioko gudu arrakastatsuan parte hartu zuen. Preso hartu zuten Monzako gotorlekuko presondegi zitalean.
Milango jaun bezala bere postua sendotzeko, 1329an Milango bikario inperial titulua 60.000 (edo 125.000) floringatik erosi zion Luis IV.a Bavariakoa enperadoreari, Aita Santuak esandakoaren aurka, izendapen hauek egiteko eskubidea aldarrikatzen zuena. Azzonek, agindutako kopuru osotik soilik 12.000 florin ordaindu zituen, Luis IV.aren izaera ahula probestuz, nor Azzone gainontzekoa ordaintzera behartzeko gai ez zen izan. Garai hauetan bere osaba Marcoren hiltzaileetako bat zela zioten zurrumurruak zabaldu ziren, baina sekula ez zen ezer frogatzea lortu. 1330ean amaitu zen Visconti familia osoarengan bere aitona Mateo Viscontiren garaitik erori zen eskumikatze mehatxua amaitu zen, eta martxoak 15ean Azzone Milango "Biziarteko Jaun" izendatua izan zen.
1331n, Joan I.a Bohemiakoaren semea (beranduago Karlos IV.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa enperadorea izango zena), Pavian eginiko oturuntza batean pozoituta hiltzeko zorian egon zen. Berriz ere, Azzone izan zen susmagarri nagusia. Urte horretako abuztuan Teodoro I.a Montferratoko markesarekin aliatu zen Roberto I.a Napolikoa erregearen aurka, honek Italia ipar-mendebaldean zituen jabetzak eskuratzeko. 1332an Bergamo eta Pizzighettone ere konkistatu zituen, 1335ean jarraituz Lodi, Crema, Vercelli, Cremona eta euren aurreko jabeek Aita Santuen Lurraldeari eman zizkieten Lonbardiako beste lurralde batzuk hartuz.
Veneziak Veronaren aurka izan zuen gerran, Azzonek Veneziaren alde egin zuen, Verona gobernatzen zuen della Scala familiaren etsai porrokatua bihurtzea eragin ziona. Mendekatzeko, Veronako jaunak Viscontitar bat, Lodrisio Visconti izenekoa, Milango Jaurerria beregana zezan xaxatu zuen, eta hau armada mertzenario batekin joan zen Azzoneri aurre egitera. Azzonek ezin izan zuen gudura joan, hezueria atake latz batek eragozten baitzion, baina bere ordez bere osaba Luchino joan zen. Luchinok Parabiagoko gudua irabazi zuen 1339ko otsailak 20an. Gudu hau garaipen garrantzitsu bat izan zen, baita Lodrisiok ordezkatzen zuen oinordekotza arazoaren amaiera ere, harrapatua eta San Colombano al Lambroko gatzeluan gartzelaratua izan zena.
1339an hil zen hezueri atake baten ondorioz, Milango San Gotardo elizan lurperatua izan zelarik, berak propio eraikitzea agindu zuena urte batzuk lehenago. Ez zuen gizonezko ondorengorik izan, eta garaiko ohiturak jarraituz, bere oinordeko bakarra, emakume bat, oinordekotza ordenan kontutan ere ez zen hartua izan. Azzone Milan eta beste lombardiar hiri batzuk edertzeko egin zituen arkitektura lanengatik oroitua izan zen.
* Datuak: Q511928
* Multimedia: Azzone Visconti / Q511928
# Azzurro

Azzurro (euskaraz "Urdina", zehazkiago "Urdin argia") Paolo Conte eta Michele Virano musikariek konposatutako italiar pop abesti bat da. 1968an Adriano Celentano abeslariak argitaratutako bertsioa Italia nahiz mundu mailan oso ospetsu bilakatu zen.

## Hitzak

| Italieraz Cerco l'estate tutto l'anno e all'improvviso eccola qua. Lei è partita per le spiagge e sono solo quassù in città, sento fischiare sopra i tetti un aeroplano che se ne va. (Ripresa) Azzurro, il pomeriggio è troppo azzurro e lungo per me. Mi accorgo di non avere più risorse, senza di te E allora io quasi quasi prendo il treno e vengo, vengo da te, Ma il treno dei desideri nei miei pensieri all'incontrario va. Sembra quand'ero all'oratorio, con tanto sole, tanti anni fa. Quelle domeniche da solo in un cortile, a passeggiar ora mi annoio più di allora, neanche un prete per chiacchierar. (Ripresa) Cerco un po' d'Africa in giardino, tra l'oleandro e il baobab, come facevo da bambino, ma qui c'è gente, non si può più, stanno innaffiando le tue rose, non c'è il leone, chissà dov'è. | Euskaraz Urte osoan udaren zain nago eta bapatean hemen dago. Bera hondartzara joan da eta ni hemen hirian bakarrik nago. Teilatuan soinu bat sentitzen dut Badoan hegazkina. (Bertsoa) Urdina, arratsaldea oso urdina dago eta luze egiten ari zait. Zu gabe zentzabiderik ez dudala ohartzen naiz Eta orain gutxigatik trena hartu nuen joateko, joateko zugana, Baina nire desioen trena nire gogoan alderantziz doa. Apaiztegian negoenean dirudi eguzki ugariz, orain dela urte asko. Igande haiek bakardadean landan zehar paseatuz Gaur egun orduan baino gehiago haserretzen naiz, baina solasteko sendagairik ez dut. (Bertsoa) Lorategian Afrikako zerbait bilatzen ari naiz, erramua eta baobabaren artean, umea nintzela egiten nuen gisa, baina hemen jendea dago, eta ezin da, zure loreak ureztatzen ari dira, leoia ez dago, nork daki non ote dagoen. |

## Kanpo estekak

* Adriano Celentano abeslariaren "Azzurro" abestia entzungai (Italieraz)
* Italiako futbol selekzio nazionaleko futbolariak "Azzurro" abestia abestuz entzungai (Italieraz)
* Datuak: Q646112
* Multimedia: Azzurro (song) / Q646112
# Azzeddine Laraki

Azzeddine Laraki (arabieraz: عز الدين العراقي‎, ʻAz ud-Dīn al-ʻArāqī); Fez, 1929ko maiatzaren 1a - Rabat, 2010eko otsailaren 1a) marokoar sendagile eta politikaria izan zen. Marokoko lehen ministroa izan zen 1986tik 1992ra.
Medikuntza ikasi zuen Parisen eta doktoretza lortu zuen 1957an. Gobernuan postuak izan zituen eta Rabateko Ibn Sina ospitalea zuzendu zuen medikuntza fakultateko irakasle bihurtu aurretik.
1976tik 1987ra Hezkuntza ministroa izan zen eta 1987an lehen ministro izendatu zuten. 1992an kargua utzi ondoren, Batzar Islamikoko Erakundeko idazkari nagusi izendatu zuten 1996an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q710964
* Multimedia: Azzeddine Laraki / Q710964
# Azzio

Azzio Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Txantiloi:Hiri infotaula/Eskualdea eskualdean. 756 biztanle ditu, 2,17 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Azziok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brenta Casalzuigno Cuvio Orino Cocquio-Trevisago Gemonio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39910
* Multimedia: Azzio / Q39910
# Azzone

Azzone Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 359 biztanle ditu, 17,29 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Azzonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Vilminore di Scalve Schilpario Colere Angolo Terme Borno

## Kanpo estekak

* Datuak: Q95085
* Multimedia: Azzone / Q95085
# Arcos de la Polvorosa

Arcos de la Polvorosa Zamorako probintziako udalerria da, Benavente y Los Valles eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 262 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1650463
* Multimedia: Arcos de la Polvorosa / Q1650463
# Arcos de la Fronterako taifa

Arcos de la Fronterako taifa edo Arkush Al-Andalusko taifa erresuma musulmana izan zen. 1011an independizatu ziren Kordobako kaliferritik eta 1069an beste hainbat taifa bezala Sevillako taifaren barruan sartu ziren. 1143an berriro independizatu ziren eta 1145an almorabideen esku geratu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2390604
# Arcos de la Sierra

Arcos de la Sierra Cuencako udalerria da, Serranía Media eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 106 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1904595
* Multimedia: Arcos de la Sierra / Q1904595
# Arcos de las Salinas

Arcos de las Salinas Teruelgo udalerria da, Gúdar-Javalambre eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 122 biztanle zituen. Javalambreko Behatoki Astrofisikoa udalerrian dago, Buitre Haitzeko (1957 m.) tontorretik gertu.

## Ikus, gainera

* Teruelgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q677995
* Multimedia: Arcos de las Salinas / Q677995
# Aulki-jokoa

Aulki-jokoa Uxue Alberdi idazleak argitaraturiko bigarren narrazio lana da. Hiru emakumeren ahotsek josten dute eleberri honen sarea: Teresa, Martiña eta Eulali haurrak, gaztetan eta, jada adinekoak, arratsaldero kafea hartzen, gozotegian, nor bere aulkian.

## Erreferentziak

* ↑ www.elkar.eus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61361339
# Aulki-sakakada

Aulki-sakakada edo bular-sakakada aulki batean etzanda pisu bat igo eta jaistean datzan soinerako pisu-trebaketako oinarrizko ariketa bat da. Ariketarako bular-gihar nagusia, aurreko deltoidea eta besoko trizepsa erabiltzen dira, beste gihar egonkortzaile batzuez gain. Oro har, pisuari eusteko barra bat erabili ohi da, baina esku-pisuekin ere egitea dago.

## Ikus, gainera

* Besozko altxaldi
* Lurretiko jasoaldi
* Kokorikatze

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q14093
* Multimedia: Bench press / Q14093
# Aulki Zuriak

Aulki Zuriak (gaztelaniaz: Escaños en Blanco) Espainiako alderdi politikoa da. 2010ean Badalonan sortua, Movimiento Ciudadano por el Voto en Blanco Computable erakundeak sustatua. Bozka zuriak konputagarriak izan daitezen lan egiten du eta beraz bozka zurien kopuruaren arabera, dagokion ordezkaritza hutsik gelditu dadila.

## Helburuak

Hauteskunde-programaren arabera puntu bakarrean definitzen da Aulki Zuriaken eginkizuna: Kargua ez hartzea.

## Emaitzak

2011ko Espainiako hauteskunde orokorretara aurkeztu zen kongresurako 97.673 boto lortuz.
Ondoren hainbat hauteskundetan aurkeztu dira.

## Erreferentziak

* ↑ www.boe.es

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q3752721
* Multimedia: Escaños en Blanco / Q3752721
# Aulki Gorri eta Urdina

Aulki Gorri eta Urdina Gerrit Rietveld-ek 1917an diseinatutako aulkia da. De Stijl mugimendu artistikotik hiru dimentsiotan sortutako lehen lanetako bat da.
Jatorrizko aulkia tindatu gabeko pago zurez egina zegoen eta 1920ko hamarkadaren hasiera arte ez zen margotu. Bart van der Leck De Stijl-eko kide eta arkitektoak bere jatorrizko modeloa ikusi zuen eta kolore biziak gehitzeko proposatu zion. Egur meheagoz eredu berria eraiki zuen eta guztiz beltza margotu zuen De Stijl mugimenduari egotzitako kolore primarioen guneekin.

## Erreferentziak

* ↑ Victoria and Albert Museum. Modern Chairs, 1918–1970: an international exhibition presented by the Whitechapel Art Gallery in association with the Observer, arranged by the Circulation Department, Victoria and Albert Museum, 22 July–30 August 1970 (London: Whitechapel Gallery, 1970), 8.
* ↑ Klaus-Jürgen Sembach, Twentieth Century Furniture Design (Köln : Taschen, c2002), 93.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2013735
* Multimedia: Red Blue chair / Q2013735
# Baionako kantonamendua

Baionako kantonamendua Lapurdiko banaketa administratibo edo eskualdea da. 27.68 km²-ko azalera eta 47.085 biztanle ditu 2 udalerritan banatuta, BAB eskualdean.

## Historia

Lehen Baionak bi kantonamenduei ematen zien izena :
| Baiona Ipar-Ekialdea Baiona (zati bat) Bokale Hiriburu Lehuntze Mugerre Urketa | Baiona Ipar-Mendebaldea Baiona (zati bat) Angelu Arrangoitze Basusarri |
1973an kantonamenduen lehen berrantolaketa egin zen :
| Baiona Iparraldea Baiona (zati bat) Bokale Hiriburu Lehuntze Mugerre Urketa | Baiona Ekialdea Baiona (zati bat) Baiona Mendebaldea Baiona (zati bat) Arrangoitze Basusarri |
1982an beste antolaketa batek gaur egungo kantonamenduak osatu zituen :
| Baiona Iparraldea Baiona (zati bat) Bokale | Baiona Ekialdea Baiona (zati bat) Baiona Mendebaldea Baiona (zati bat) |

## Ordezkarien zerrenda (1945-1973)

Baionako Kantonamenduko kontseilari orokorren zerrenda 1945etik 1973 arte :
| Urtea | Baiona Ipar-Mendebaldea | Baiona Ipar-Ekialdea |
| 1945 | Landaburu | Jean Poulhazan |
| 1949 | Maurice Delay | - |
| 1951 | - | Guillaume de Hiriart (karguan hila 1954an) |
| 1954 | - | Georges Poirier I |
| 1955 | Jean Cluzeau | - |
| 1958 | - | Georges Poirier II |
| 1961 | Henri Grenet I | - |
| 1964 | - | Georges Poirier III |
| 1967 | Henri Grenet II | - |
| 1970 | - | Victor Mendiburu I |
Baionako Kantonamenduko kontseilari orokorren zerrenda 1973an :
| Urtea | Baiona Mendebaldea | Baiona Iparraldea | Baiona Ekialdea |
| 1973 | Francis Gaudeul I | Jean Abbadie I | Henri Grenet III |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254688
# Baionako lorategi botanikoa

Baionako lorategi botanikoa (frantsesez : Jardin botanique de Bayonne edo Jardin botanique des Remparts) Lapurdiko hiriburuko 3000 m²ko lorategi botanikoa da. Baiona Handian dago.

## Ezaugarriak

Urte osoan, asteartetik larunbatera dago irekita eta sarrera doakoa da.
Baionako Santa Maria katedraletik gertu eraiki zuten 1990eko hamarkadaren amaieran Vaubanek diseinaturiko gotorleku baten gainean. Iturri, ur-jauzi, japoniar zubi eta bidexka batzuk ditu.

## Landareak

Lorategi botanikoak 1.000 taxon inguru ditu, zenbait bildumatan elkartuak:
* Banbuak,
* Japoniar astigarrak.
* Hezeguneko landareak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3065485
* Multimedia: Jardin botanique de Bayonne / Q3065485
* ↑ Baionako Udala. Espaces naturels, parcs et jardins. .
# Baionako meskita

Baionako meskita Lapurdiko hiriburuan musulmanen gurtzari eskainitako eraikin erlijiosoa da. 2014an altxatzeko lanak bukatu ziren. Ipar Euskal Herriko lehen meskita izan da.

## Historia

Baionako meskita eraikitzeko lanak 2008an jarri zituen martxan Euskal Kostaldeko Musulmanen Kultur Elkarteak (ACMCB). Inguruan 300 familia musulman zeudela kalkulatzen zuten. Meskita berria eraiki aurretik fededunek Daniel Argote kaleko gela batean otoitz egin zuten. Meskita berria 2.000 m2-ko lursail batean eraikita dago eta 300 lagunentzako lekua du, bi otoitz geletan antolatuta. Bi ikasgela baino gehiago, liburutegia eta hitzaldi aretoa ditu. Minarete sinboliko batek meskita gainditzen du. Bere kostua 700.000 eurokoa izan zen. Eraikina 2014ko martxoan inauguratu zen ofizialki.
Eraikinak eraso batzuk pairatu izan ditu. 2015eko urtarrilean, Parisen Charlie Hebdo aldizkariaren aurka izandako erasoaren ostean, pintaketa arrazistak egin zituzten Baionako meskitan eta bi saltokitan; Euskal Kostaldeko Musulmanen Elkarteko presidenteak gaitzetsi zuen ekintza, eta laikotasunaren behatokiak «terrorismo lazgarri honek jarritako tranpa politikoan ez erortzeko deia egiten» zuen. 2017ko abuztuan, eraikina berriz ere su ematearen helburuarekin, eraikinaren atzealdera su-gailuak bota zituzten. 2019ko urriaren 28an tiroketa bat gertatu zen, 84 urteko gizon batek meskitari eraso zionean. Erasotzailea handik gutxira atxilotu zuten eta Claude Sinké bezala identifikatu zuten, Rassemblement National (Frantzia) eskuin muturreko alderdiaren hauteskundeetarako hautagai ohia zen. Bi pertsona zauritu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ https://relations-catholiques-musulmans.cef.fr/actualites-et-initiatives/initiatives-des-dioceses/3693-solidarite-et-entre-connaissance-en-bearn-et-au-pays-basque/
* ↑ https://www.berria.eus/albisteak/137659/baionako-meskitari-eraso-diote.htm
* ↑ https://www.lemonde.fr/police-justice/article/2019/10/30/attaque-de-bayonne-l-expertise-psychiatrique-conclut-a-une-alteration-partielle-du-dicernement_6017434_1653578.html
* ↑ https://www.berria.eus/albisteak/173019/gizon-batek-larri-zauritu-ditu-bi-pertsona-tiroz-baionako-meskitan.htm

## Ikus, gainera

* Tiroketa Baionako meskitan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q72940448
# Baionako katedraleko organoa

Baionako katedralaren organoa Lapurdiko hiriburuan dagoen 1907tik monumentu historiko gisa sailkatutako objektua da. Monturus Guillaume egin zuen XVIII. mendean, 1787an, erromatiko estiloan, Merklin-Schütze etxearen eskutik. 1935 eta 1936 artean Victor Gonzalez berritu zuen neoklasiko estiloan.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/PM64000903

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Baionako organoa POP plataforman.
* Datuak: Q29372424
* Multimedia: Bayonne cathedral (pipe organ) / Q29372424
# Baionako metropoli eremua

Baionako metropoli eremua (frantsesez Aire urbaine de Bayonne) Lapurdiko Baiona hiriak eta bere inguruko udalerriek osatzen duten metropoli eremua da.

## Ezaugarriak

INSEE erakunde frantsesak zehaztutakoaren arabera, Baionako eremua 40 udalerrik osatzen dute, Lapurdin eta Landetan kokatuak.. Metropoliak 233.120 biztanle inguru ditu.

## Udalerriak

Ondorengo taulan Baionako metropoli eremuko udalerriak zerrendatzen dira.

## Erreferentziak

* 1 2 INSEE.

## Ikus, gainera

* Lapurdiko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2828388
# Baionako ospitalea

Baionako ospitalea (frantsesez Centre Hospitalier de la Côte Basque) Baionako ospitale publikoa da. Ipar Euskal Herriko eta Pirinio Atlantikoak departamenduko ospitale handiena da.
Egoitza nagusia Baionan dago, baina baditu bere menpeko zentro txikiak Donibane Lohizune, Hazparne, Angelu, Donibane Garazi, Kanbo eta Hendaian.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko ospitaleak

## Kanpo estekak

* Ospitalearen webgune ofiziala (Frantsesez)
* Datuak: Q2945716
* Multimedia: Centre hospitalier de la Côte Basque / Q2945716