OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Luis Alberto Lacalle

Luis Alberto Lacalle Herrera (Montevideo, 1941eko uztailaren 13a) uruguaiar abokatu eta politikaria da. 1990-1995 bitartean Uruguaiko presidentea izan zen.

## Bizitza

Zuzenbidean lizentziaduna da. 17 urterekin hasi zen politikagintzan, garai hartan oposizioko alderdi nagusia zen Alderdi Nazional edo Zurian. 1961ean, kazetari-lanetan hasi zen jadanik desagerturik dagoen Montevideoko Clarín egunkarian. Saiakera eta artikulu ugari idatzi ditu Uruguaiko eta Iberoamerikako arazo politiko eta ekonomikoei buruz. Besteak beste, Luis Alberto de Herrera aitonaren omenezko Herrera, un nacionalista oriental liburua.
1971n, diputatu aukeratu zuten eta 1984an, diktaduraren ondoren, senatari. Hiru urte geroago, Senatuko presidenteorde izendatu zuten, eta, 1989ko hauteskundeak irabazi ostean, Uruguaiko presidente izan zen 1990etik 1994ra bitartean. Lacallek hitzarmen bat lortu zuen Alderdi Gorrikoekin eta Uruguaiko historian lehen aldiz koalizio-gobernu bat osatu ahal izan zuen.
2009ko hauteskundeetan Alderdi Nazionalaren presidentegaia izan zen, baina José Mujica ezkertiarra nagusitu zitzaion.
Julia Pourekin ezkonduta, hiru seme-alaba ditu: Pilar, Luis eta Juan José.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Jose Mujicak irabazi du Uruguaiko hauteskundeen bigarren itzulia Berria.info
* Datuak: Q336253
* Multimedia: Luis Alberto Lacalle / Q336253
# Luis Aladrén

Luis Aladren Mendivil (Zaragoza, 1852 – Donostia, 1902) espainiar arkitektoa izan zen, bere lanaren parte handiena Euskal Herrian burutu zuena. 1881 urtean eskuratu zuen arkitektura titulua. Donostian egun Donostiako Udaletxea den Gran Casino eraikina egin zuen. Gipuzkoako Foru Aldundiaren jauregian ere berritze-lanak egin zituen sute baten ondoren. Bizkaiko Diputazioaren egoitza neoklasiko eta neoplatereskoa ere bere eskutik eraiki zen. Berak eginiko beste zenbait eraikin dira: Zaragozako Joyería Aladrén delakoa, Urbieta Etxea eta Villa Almudena Donostiako Mirakontxan.
* Datuak: Q12262652
* Multimedia: Luis Aladrén / Q12262652
# Luis Alayza y Paz Soldán

Luis Alayza y Paz Soldán (1883ko azaroaren 30a - 1976ko azaroaren 15a) Peruko idazle eta diplomazialaria izan zen eta Limako San Markoseko Unibertsitate Nazionaleko irakasle ere izan zen.

## Lanak

* La sed eterna
* Dau-el-kamar
* Clipper y guerra
* León Garaban
* La higuera de Pizarro
* La capa roja
* Unanue, San Martín y Bolivar
* Hipólito Unanue
* El gran mariscal José De La Mar
* La cláusula de la nación mas favorecida
* La Constitución de Cadiz de 1812
* Historia y romance del viejo Miraflores
* Las misteriosas islas del Perú
* Tahuantinsuyo
* La campaña de la Breña
* Geografia concertada del Perú
* Las Sociedades Anónimas
* Mi país, geografía e historia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5561758
# Luis Alberto Echazú

Luis Aberto Echazú Alvarado (Sucre, Bolivia; 1950) Boliviako ingeniaria eta politikaria da. Boliviako Meatze eta Metalurgia ministroa izan zen 2007ko martxoaren 28tik 2010eko urtarrilaren 23ra bitartean Evo Morales Ayma presidentearen lehen gobernuan.
Luis Alberto Echazuk ere bi alditan izan zuen sailburuorde kargua; 2006ko urriaren 26tik 2007ko martxoaren 28ra Meatzaritza eta Metalurgiako ministroorde gisa lehenengo aldiz eta bigarren aldiz Boliviako Energia Goi Teknologien ministroorde gisa 2017ko urtarrilaren 27tik 2019ko azaroaren 10era bitartean Evo Morales Aymaren lehen eta hirugarren gobernuetan, hurrenez hurren.

## Biografia
### Meatze eta Metalurgia sailburuordea (2006-2007)

2006ko urriaren 26an, Walter Villarroel Boliviako Meatze ministroak Luis Alberto Echazú ezarri zuen Meatze eta Metalurgiako sailburuorde karguan, Guillermo Cortes Arce ordezkatuz.

### Boliviako Meatze eta Metalurgia ministroa (2007-2010)

2007ko martxoaren 28an, Evo Morales Ayma Boliviako presidenteak Guillermo Dalence orduko ministroa kargutik kendu zuen eta haren ordez Luis Alberto Echazú jarri zuen Boliviako Meatze eta Metalurgia ministro berri gisa. Echazuk 2 urte eta 10 hilabete inguru iraun zuen kargu horretan, 2010eko urtarrilaren 23an, ministerioaren agintea Milton Gómez Mamani Oruro meatzaritzako buruzagiaren esku utzi zuen arte.

### Goi Energia Teknologien sailburuordea (2017-2019)

2017ko urtarrilaren 27an, Rafael Alarcón Energia ministro berriak Luis Alberto Echazú jarri zuen Energia Goi Teknologien sailburuorde karguan. Kargu honetan 2 urte eta 10 hilabete inguru egon zen, 2019ko azaroaren 10ean Luis Ferrufinok ordezkatu zuen arte.

## Erreferentziak

* 1 2 Jura el tercer Ministro de Minería con la promesa de reactivar el sector.. noticiasfides.com 28 de marzo de 2007.
* 1 2 Luis Alberto Echazú es el nuevo Viceministro de Minería.. noticiasfides.com 26 de octubre de 2006.
* ↑ derechos.org. (29 de marzo de 2007). Evo Morales echó a su ministro de Minería. .
* ↑ lexivox.org. (28 de marzo de 2007). Bolivia: Decreto Presidencial Nº 29081, 28 de marzo de 2007. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q96337697
# Manuel Joaquín Álvarez de Toledo

Manuel Joaquín Álvarez de Toledo Portugal y Córdoba Monroy y Ayala (Iruñea, 1641eko urtarrilaren 6a - † Bartzelona, 1707ko abenduaren 23a), Oropesako kondea, nafar noble eta politikaria izan zen. Bitan izan zen Karlos II.a Espainiakoaren balidoa: 1685-1689 artea eta 1698-1699 artean.
# Manuel Jose Mitxelena Kamio

    Artikulu hau bertsolariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mitxelena (argipena)».
Manuel Jose Mitxelena Kamio (Izengoitia: Eperra) gipuzkoar bertsolaria izan zen (Oiartzun, 1825 - ib., 1906).

## Biografia

Oiartzungo Aiendola baserrian jaio zen. Karlisten Bigarren gerratean parte hartu zuen liberalen alde. Ameriketara joana zen. Atez ate eskean ibili zela ere jaso da. Jaiotetxearen jabegoarengatik senideekin haserretu zen. Ezagunak dira gai horri buruz jarritako bertsoak. Antonio Zabalak Eperraren bertsoak bildu eta Oiartzungo bost bertsolari (1973) izenburuko liburuan argitaratu zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Zavala, Antonio. (1993). Xenpelar eta bere ingurua. Oiartzun: Sendoa, 434 or. ISBN 84-85846-83-4..
* ↑ Zavala, Antonio. (1973). Oiartzungo bost bertsolari : Eperra, Urtxalle, Krixoxtomo, Naparra ta Frantzesa. Tolosa: Auspoa, 11-37 or. ISBN 84-7158-070·5..
* Datuak: Q12262983
# Manuel José García Caparrós

Manuel José García Caparrós (Málaga, 1960-Malaga 1977ko abenduaren 4) Malagako langile gaztea, Langile Komisioak sindikatuko militantea zen. 1977ko abenduaren 4ean, Andaluziaren autonomiaren aldeko manifestazio batean Polizia Armatuak hil zuen. Andaluziar askorentzat sindikalista gaztea autonomiaren aldeko borrokaren sinboloa da.

## Historia

Gazteak Cervezas Victoria fabrikan lan egiten zuen. 1977an Andaluziako bandera debekatuta zegoen. Manifestazioaren egunean beste gazte batek, Juan Manuel Trinidad Berlangak, Diputazioaren eraikinean bandera jarri zuen nahiz eta Francisco Cabeza Diputatu Nagusiak debekua zabaldua zuen. Ondorioz, polizia Málagan hedatu zen eta manifestarien aurka egin zuen. Karga horietan gomazko pilotak, kezko lehergailuak eta benetako balak erabili zituzten. Ondorioz, eguerdian bi gazte larriki zauritu zituzten, emakumezko gazte bat eta 15 urteko gizonezko nerabe bat, eta 17 urte zituen García Caparrós hil zuten. Inoiz ez da argitu nor izan zen tiroaren egilea.
Hilketaren aurrean herritarrek gogor erantzun zuten, eta ondorioz salbuespen egoera ezarri zuten hurrengo egunetan, hileta arte. Hil zuten tokian aldare bat sortzen joan ziren herritarrak, baina Fuerza Nuevako faxistek, inpunitate osoz, desegin zuten arte.

## Gertaeren garrantzia

Andaluziar askorentzat hilketaren eguna Andaluziako benetako eguna izan beharko litzateke (ofizialki otsailaren 28an ospatzen da). Hilketaren ondorioz autonomiaren aldeko mugimendua indartu zen.

## Aitormenak

Herritarren presioari esker García Caparrósek aitormen batzuk jaso ditu:
* 1995ko Malagako Udalak kale bati gaztearen izena eman zion.
* 2002an hil zuten tokian, Kolon Zumardian, oroigarri bat jarri zen. Lekuak Oroimenaren Tokiaren izendapena du.
* 2009ko apirilaren 20an Probintziako Diputazioak Seme Kutuna izendatu zuen.
* 2013an Andaluziako Seme Kutuna izendatu zuten.

## Ikerketa

Urtetan administrazioak egun horretan gertu zena ezagutzeko oztopo handiak jarri ditu eta dokumentu asko oraindik orain ez dira publiko egin. Azkenean, Rosa Burgos ikerlariak garaiko dokumentazioa berreskuratu du eta bere ikerketak liburu batean bildu ditu: Las muertes de García Caparrós non galdera askori erantzunak ezagutzera ematen diren.

## Erreferentziak

* ↑ https://elpais.com/diario/1977/12/06/espana/250210824_850215.html
* ↑ http://www.laopiniondemalaga.es/malaga/2017/11/15/esquina-murio-garcia-caparros-lugar/968040.html
* ↑ http://www.publico.es/politica/garcia-caparros-murio-asesinado-disparo-policial-cabo-fallecio-cuatro-anos.html
* ↑ https://politica.elpais.com/politica/2017/11/28/actualidad/1511887819_480009.html

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Manuel Jose García Caparrós1977ko abenduaren 4ko hilketari buruzko memoria webgunea
* Datuak: Q625736
* Multimedia: Manuel José García Caparrós / Q625736
# Manuel José Irarrázaval Larraín

Manuel José Yrarrázaval (edo Irarrázaval ) Larraín ( Santiago, Txile ; 1834ko azaroaren 7a - New York, Ameriketako Estatu Batuak ; 1896ko otsailaren 14a ) politikari eta abokatu txiletarra izan zen.

## Hasierako urteak

José Miguel Irarrázaval Alcalde eta Trinidad Larraín y Gandarillasen semea. 1861eko irailean Julia Mackenna y Astorgarekin ezkondu zen, bere seme Fernando erditu zenean hil zena. 1865ean Isabel Correa y Tororekin ezkondu zen, Juan de Dios Correa de Saa y Martínez-en eta Nicolasa de Toro-Zambrano y Dumont de Holdre-ren alaba, Konkistaren kondeak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6752656
# Manuel José Quintana

Manuel José Quintana y Lorenzo (Madril, Espainia, 1772ko apirilaren 11 – Madril, Espainia, 1857ko martxoaren 11) idazle eta politikari espainiarra izan zen, XIX. mendeko literatura espainiarraren garrantzitsuenetakoa.
Meléndez Valdésen ikasle izan zen, eta Jovellanosen eragina ere izan zuen. Haren ideia liberalak zirela eta espetxeratu egin zuten Fernando VII.aren agintaldian, baina Elisabet II.aren garaian garrantzizko karguak izan zituen; besteak beste, erreginaren irakaslea izan zen.

## Lanak

Haren lanak bi sail nagusitan bil daitezke: abertzaletasunari buruzkoak eta zientziaren aurrerapenari buruzkoak. Prosa, olerkiak eta saiakerak idatzi zituen. Haren lan aipagarri batzuk: Las reglas del drama (1791), El duque de Viseo (1801), Poesías selectas castellanas (1807, 1817), Diez cartas a lord Holland (1820-1823), Vidas de españoles célebres (1807).

### Saiakerak

* Las reglas del drama (1791)
* Vidas de españoles célebres (I. liburukia: 1807; II.liburukia: 1830; III.liburukia, 1833)
* Cartas a Lord Holland, (1824).

### Poesia

* Poesías (1802)

### Antzerkia

* El Duque de Viseo (1801an antzeztua. Lana Matthew Gregory Lewisren The Castle Spectre lanean oinarrituta dago.
* Pelayo (1805an antzeztua)

### Antologiak

* Colección de poesías castellanas (1807).
* Poesías selectas castellanas, (1830-1833), 3 liburuki.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q380792
* Multimedia: Manuel José Quintana / Q380792
# Manuel Juaristi

Manuel Juaristi Azpiazu, izengoitiak: Aldako, Azkoiti, Izarraitz, Dundunzar (Azkoitia, Gipuzkoa, 1923ko otsailaren 2a - Gasteiz, Araba, 2011ko irailaren 30a) gipuzkoar idazlea izan zen.

## Biografia

Karmeldarra izan zen. Hitz lauzko obrak eta olerkiak eman zituen argitara Karmen´go Amaren Egutegia, Karmel, Arantzazu, Zeruko Argia eta Olerti agerkarietan. Harena da Jakintsuentzat honoria antzezlana.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12262985
# Manuel Jorge Domínguez

Manuel Jorge Domínguez Díaz (Barredos, Laviana, 1962ko abenduaren 8a - ) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1985etik 1992ra.
Amateurretan dagoeneko nabarmendu zen eta 1983ko Bizkaiko Bira irabazi zuen. Esprinter bikaina, hainbat etapa garaipen poltsikoratu zuen, aipagarrienak 1986ko Espainiako Vueltakoa, 1987 Frantziako Tourrekoa, 1987ko eta 1988ko Euskal Herriko Itzulian lortutakoak eta 1989ko Midi Librekoa.

## Palmaresa

1982
* 10. Bizkaiko Biran
1983
* Bizkaiko Bira
1984
* Gran Premio della Liberazione
* 3. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan (amateurretan)
* 7. Nafarroako Itzulian
1986
* Espainiako Vueltako etapa bat
* Murtziako Itzuliko etapa bat
* Errioxako Itzuliko etapa bat
* 3. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 3. Gaztela eta Leongo Itzulian
1987
* Euskal Herriko Itzuliko etapa bat
* Frantziako Tourreko etapa bat
* 2. Gaztela eta Leongo Itzulian eta bi etapa
* 3. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
1988
* Euskal Herriko Itzuliko etapa bat
* Gaztela eta Leongo Itzuliko bi etapa
* Espainiako Vueltako etapa bat (taldekako erlojupekoa)
* Asturiasko Itzuliko etapa bat
* Galiziako Itzuliko bi etapa
* 2. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 8. Nafarroako Sari Nagusian
1989
* Gaztela eta Leongo Itzuliko etapa bat
* Asturiasko Itzuliko etapa bat
* Midi Libreko etapa bat
* Laudioko Sari Nagusia
* Kataluniako Voltako etapa bat
1991
* 3. Wielerrevue Sari Nagusian
* 3. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
1992
* 3. Trofeo Alcudian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | 118. | 128. | - | - | UT | - |
| Espainiako Vuelta | UT | 75. | 62. | 56. | 62. | 105. | 80. | 58. |
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Kanpo estekak

* Manuel Jorge Domínguez - ProCyclingStats
* Datuak: Q3111235
# Magdalena Ocotlán (udalerria)

Magdalena Ocotlán Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean 1.141 biztanle zituen 10,48 km²ko azaleran. Herriburua [[Magdalena Ocotlán (Magdalena Ocotlán)|Magdalena Ocotlán]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3889046
# Magdalena Peñasco (udalerria)

Magdalena Peñasco Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean 3.778 biztanle zituen 93,49 km²ko azaleran. Herriburua [[Magdalena Peñasco (Magdalena Peñasco)|Magdalena Peñasco]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3889111
# Magdalena Pietersz

Magdalena Pietersz ( Haarlem, 1560 baino lehen-1592 ondoren), Errenazimentuko margolari holandarra izan zen.

## Biografia

Pieter Pietersz Zaharra beira-margolariaren alaba, Haarlemen jaio zen. Pieter Pietersz margolari berarekin ezkondu zen 1577an. 1585ean ezkontideak Amsterdamera joan ziren bizitzera. Joachim Beuckelaerren erara egindako merkatu eszenengatik da ezaguna.

## Erreferentziak

* ↑ (Nederlanderaz) Magdalena Pietersz. .
* ↑ (Nederlanderaz) Groentenmarkt, laatste kwart 16de eeuw (XVI. mende amaierako azokaren ikuspegia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6729891
# Magdalena Teitipac (udalerria)

Magdalena Teitipac Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean 4.368 biztanle zituen 39,13 km²ko azaleran. Herriburua [[Magdalena Teitipac (Magdalena Teitipac)|Magdalena Teitipac]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3889608
# Magdalena Mixtepec (udalerria)

Magdalena Mixtepec Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean 1.304 biztanle zituen 41,03 km²ko azaleran. Herriburua [[Magdalena Mixtepec (Magdalena Mixtepec)|Magdalena Mixtepec]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3305435
# Magdalena Lobnig

Magdalena Lobnig (St. Veit an der Glan, 1990eko uztailaren 19a) austriar emakume arraunlaria da. Bi Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen. Rio 2016 Rio de Janeiro 6. postua lortu zuen skiffean, eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, (Tokio), non zilarrezko domina lortu zuen modalitate berean.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | skiffa |
| Munduko arraunketa Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2017 | Sarasota Estatu Batuak | 03 ! | skiffa |
| 2018 | Plovdiv Bulgaria | 03 ! | skiffa |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2013 | Sevilla Espainia | 02 ! | skiffa |
| 2016 | Brandenburgo Alemania | 01 ! | skiffa |
| 2018 | Glasgow Erresuma Batua | 02 ! | skiffa |
| 2020 | Poznan Polonia | 02 ! | skiffa |
| Munduko U23 arraunketa Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2011 | Amsterdam Herbehereak | 03 ! | Skull bikoitza |
| 2012 | Trakai Lituania | 01 ! | Skull bikoitza |

## Erreferentziak

* ↑ "Magdalena Lobnig" olympedia.org. (Ingelesez)
* ↑ "Magdalena Lobnig" FISAren datu-basea. (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11766066
* Multimedia: Magdalena Lobnig / Q11766066
# Magdalena Mouján

Magdalena Araceli Mouján Otaño (Pehuajó, 1926ko martxoaren 26a - Mar del Plata, 2005eko uztailaren 17a) argentinar matematikaria izan zen. Amaren partetik, Pedro Mari Otaño bertsolariaren biloba zen. Matematikan lizentziatu zen La Platako Unibertsitate Nazionalean eta 1950. urtean doktorego-tesia defendatu zuen. Arturo Campion ikaskuntza zentroaren partaidea izan zen.
Argentinako bost unibertsitateetan klaseak eman zituen eta 1960. urtean, 34 urte zituelarik, Argentinako Unibertsitate Katolikoko Zientzia Fisikomekaniko eta Ingeniaritzako Fakultateko sortzaileetariko bat izan zen. Urtebete beranduago, Argentinako Energia Atomikoko Batzordeko partaidea zen, RA1 erreaktoreko lantaldean, eta sasoi hartan, Buenos Aireseko Unibertsitateko Kalkulu Institutuan jaso berri zuten Clementina superordenagailuarekin frogak egin zituen lehenetarikoa izan zen. Ordenagailua erabiliz, ekuazio diferentzialen sistemaren bi arazo ebaztea lortu zituen.
Euskal gaiak landu zituen eta 1968an Gu ta gutarrak zientzia fikziozko ipuinaren egilea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Martínez, Uxune. (2014/12/26). Magdalena Mouján (1926-2005): Argentinako matematikari gutarra. .
* ↑ http://axxon.com.ar/not/152/c-1520229.htm
* ↑ «gu ta gutarrak; zientzia fikziozko ipuin bat» The balde.
* Datuak: Q19948055
# Magdalena Nagasakikoa

Santa Magdalena Nagasakikoa (japonieraz: 長崎のマグダレナ, Nagasaki no Magudarena; Nagasaki, 1611 – ibidem, 1634ko urriaren 15a) japoniar hirugarrendar agustindar, interprete eta katekista izan zen.

## Bizitza

1611n jaio zen Nagasaki hiritik gertu. 1620 inguruan martirizatutako bikote kristau baten alaba zen. 1623an, agustindarrak Nagasakira iritsi zirenean, Magdalena Francisko Terrero eta Vicente Simoensen interprete bihurtu zen. 1625ean, agustindar hirugarrendar bihurtu zen.
Magdalenak kristau-ikasbidea irakasten zien gazteei eta jazarpen garaietan jendea animatzen zuen. 1632an, bere kontzientziako gidariak izan ziren bi fraide agustindarrak bizirik erre zituzten. Haien martirioaren ondoren, beste bi agustindarrengana jo zuen, zeinen izenak ziren Melkior San Agustinena eta Martin San Nikolasena. Bi fraide hauek ere hil zituztenean, Giordano Ansaloni domingotarra Magdalenaren kontzientziako gidari bihurtu zen.
Inguruan jende asko kristautasunari uko egiten ari dela ikusita, agustindarren ohituraz jantzita, Magdalena agintariengana joan zen, abituz jantzita, eta kristaua zela aitortu zuen. 1634ko urriaren 15ean hil zen, 23 urte zituela, hamahiru eguneko torturaren ostean.

## Kanonizazioa

Joan Paulo II.a aita santuak dohatzu izendatu zuen 1981eko otsailaren 18an, Manilan, eta kanonizatu zuen 1987ko urriaren 18an, Vatikano Hirian. Bere eguna irailaren 28an ospatzen da Erromatar Egutegi Orokorraren arabera eta urriaren 20an San Agustinen Ordenan.

## Erreferentziak

* ↑ 66. Santutegiko izen ohikoenak. Euskaltzaindia, 14 or. (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).
* 1 2 3 (Ingelesez) Ambrosioni, Adriano. (2000). «St. Magdalene of Nagasaki, O.S.A.» in Rotelle, John Book of Augustinian Saints. Augustinian Press jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2007-03-11) (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Saint Magdalene of Nagasaki» Midwest Augustinians (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Saint Magdalene of Nagasaki» Foundation Mary Pages (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).
* ↑ (Ingelesez) «Bl. Magdalena of Nagasaki» Catholic Online (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).
* ↑ (Ingelesez) Order of the Discalced Augustinians. (2021). «Liturgical Calendar» Presenza Agostiniana Publications: 12, 109. (Noiz kontsultatua: 2024-02-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3269307
* Multimedia: Magdalene of Nagasaki / Q3269307
# Lycogala epidendrum

Lycogala epidendrum Enteridiidae familiako onddo espezie bat da. Ez da kontsumorako egokia, tamaina txikiagatik eta sendotasun gutxi duelako, sukaldean ezin da erabili.

## Deskribapena

Karpoforoa: 6 - 10 mm-ko diametroa duten esferak eratzen dira, gaztetan gorri-eskarlata kolore eder bat du, heltzen denean gris-buztin kolorera pasatuz.
Haragia: Gaztetan, gorri-eskarlata koloreko masa krematsu bat, heltzean arre koloreko hauts itxi batera pasatzeko.
Plasmidoa: Fruktifikazio "etaloide" bat da, hau da, gorputza peridio batean sartuta dago, eta esporangioak beren artean inolako bereizketarik gabe daude.
Etimologia: Epidendrum epitetoa grekotik dator, gainean esan nahi duen "epi" hitzetik eta zuhaitz esan nahi duen "endron" hitzetik. Habitata egurraren gainean duelako.

## Jangarritasuna

Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua

Bere ezaugarriengatik ez dago nahasterik. Lycogala exiguum txikiagoa da.

## Sasoia eta lekua

Udaberritik udazkenera, koniferoen egur usteletan. Ohikoa Euskal Herrian.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 833 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 558 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 603 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 30 or. ISBN 84-87997-86-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q520210
* Multimedia: Lycogala epidendrum / Q520210