OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 20,000 Leagues Under the Sea (1954ko filma)

20,000 Leagues Under the Sea (euskaraz: «20.000 legoa itsas azpitik») 1954ko abenturazko filma da, Richard Fleischer estatubatuar zinemagileak zuzendu zuena. Jules Verne idazlearen Hogei mila legoako bidaia itsaspetik eleberriaren egokitzapena da. Kirk Douglas, James Mason, Peter Lorre eta Paul Lukas izan ziren antzezle nagusiak.
Hiru Oscar saritarako izendatua izan zen, eta bi irabazi zituen: zuzendaritza artistiko onenarena (John Meehan eta Emile Kuri) eta efektu berezi onenena (John Hench eta Joshua Meador). Filma steampunkaren aurrekaritzat hartua da.

## Argumentua

1868an, Hegoaldeko Ozeano Barean, itsasontziek balea arraro baten erasoak jasan ohi dituzte. Itsasoko lasaitasuna hausten ari den piztia ehizatzeko asmoz, estatubatuarrek gerraontzi bat itsasoratu berri dute. Baina munstroak gerraontzia ere erasoko du, eta haren ahalmen militarra ez da aski izango hondoratzea galarazteko.
Alabaina, ustez itsas-munstroa zena Nautilus izeneko altzairuzko itsaspeko bat da, garai haietarako sinistezina zen tramankulua. Itsaspekoaren agintean Nemo kapitaina (James Mason) dago, itsaspeko sekretuak inork ez bezala ezagutzen dituen gizon ikasia, baina gizateriarekin erabat sumindurik dagoena. Hondoratutako gerraontzitik bizirik atera diren bakarrak Pierre Aronnax irakaslea (Paul Lukas), haren laguntzaile Conseil (Peter Lorre) eta Ned Land arpoilaria (Kirk Douglas) dira. Nautilus itsaspekoko eskifaiak hiru gizon horiek erreskatatuko ditu, eta Nemo kapitainak itsaspekoa eta itsas hondoko mundu sekretua ezagutzeko gonbitea egingo die. Nemo kapitainaren ezusteko gonbidatuak erabat txunditurik geldituko dira.

## Aktoreak

* Kirk Douglas: Ned Land
* James Mason: Nemo kapitaina
* Paul Lukas: Pierre Aronnax irakalea
* Peter Lorre: Conseil
* Robert J. Wilke: Nautilus itsaspeko lehen komandantea
* Ted de Corsia: Farragut kapitaina
* Carleton Young: John Howard
* J. M. Kerrigan: Billy
* Percy Helton: gurdi gidariar
* Ted Cooper: Abraham Lincoln ontziko lehen komandantea
* Fred Graham: Casey

## Erreferentziak

* ↑ 20,000 Leagues Under the Sea. imdb.com (Noiz kontsultatua: 2022-4-17).
* ↑ Higham, William. What The Hell Is Steampunk?. huffingtonpost.co.uk (Noiz kontsultatua: 2022-4-17).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) 20,000 Leagues Under the Sea filmaren iragarkia, youtube.com
* Datuak: Q64110
* Multimedia: 20,000 Leagues Under the Sea (1954 film) / Q64110
# Jacqueline Ferrand

Jacqueline Ferrand (ezkonduta egon zen tartean, Jequeline Lelong; Alès, Frantzia, 1918ko otsailaren 17 – Sceaux (Hauts-de-Seine), 2014ko apirilaren 26) frantziar matematikaria izan zen. Bere lan eremuak proiekzio konformearen errepresentazioen teoria, potentzialaren teoria eta Riemannen barietateak izan ziren. Caen, Lille eta Pariseko unibertsitateetan irakasle izan zen.

## Heziketa eta ibilbidea

Ferrand Alèsen jaio zen. Bere aita irakaslea zen. Nîmesen egin zuen Bigarren Hezkuntza. 1936an École Normale Supérieure batean matrikulatu zen, urte horretan hasi baitziren emakumeak onartzen. 1939an bera eta Roger Apéry izan ziren lehenengoak matematikako promozioan. Sèvresen nesken eskola batean irakasle hasi zen, Arnaud Denjoyren gidaritzapean matematika ikerketak egiten zituen bitartean. 1941an hiru ikerketa argitaratu zituen eta bere doktorego tesia 1942an defendatu zuen. 1943an Girbal-Baral Saria eman zion Frantziako Zientzien Akademiak, eta Bordeleko Unibertsitatean irakasle postua eskuratu zuen. 1945ean Caenera mugitu zen, ondoren katedra eman zioten Lillen 1948an eta 1956an Parisera, irakasle oso gisa. 1984an erretiratu zen.

## Ekarpenak

Ferrandek 100 argitalpen matematiko inguru ditu, hamar libururekin batera. 1970eko hamarkada bukatu arte matematikan ikerlari aktiboa izan zen. 1971an Riemannen barietate konpakto ez-esferiko baten mapa konformatuen taldearen konpaktotasuna foratu zuen, André Lichnerowiczen konjetura frogatuz. Lan hau 1974ko Nazioarteko Matematikarien Kongresuan aurkeztu zuen, Vancouverren.

## Bizitza pertsonala

Pierre Lelong matematikariarekin ezkondu zen 1947an, eta bere abizena izan zuen argitalepenetan, ahalik eta 1977an bereiztu zen arte.

## Erreferentziak

* ↑ Ferrand. (Noiz kontsultatua: 2017-02-17).
* ↑ (Frantsesez) Décès de Jacqueline Ferrand | Société Mathématique de France. (Noiz kontsultatua: 2017-02-17).
* 1 2 3 4 5 6 Ferrand biography. (Noiz kontsultatua: 2017-02-17).
* 1 2 3 4 Jacqueline Lelong-Ferrand. (Noiz kontsultatua: 2017-02-17).
* ↑ Jacqueline Ferrand - The Mathematics Genealogy Project. (Noiz kontsultatua: 2017-02-17).
* 1 2 3 Kosmann-Schwarzbach, Yvette. (2015-09-02). «Women mathematicians in France in the mid-twentieth century» BSHM Bulletin: Journal of the British Society for the History of Mathematics 30 (3): 227–242. doi:10.1080/17498430.2014.976804. ISSN 1749-8430. (Noiz kontsultatua: 2017-02-17).
* Datuak: Q3157751
# Jacqueline Hewitt

Jacqueline Hewitt (Washington D. C., Estatu Batuak, 1958ko irailaren 4a) estatubatuar astrofisikaria da. Einsteinen eraztun bat aurkitu zuen lehen pertsona.

## Lehen urteak eta hezkuntza

Hewitt Washington D. C.n jaio zen, Estatu Batuetan, 1958ko irailaren 4an. Warren E. Hewitt Estatu Departamentutik erretiratutako nazioarteko abokatuaren eta Gertrud (Graedel) Hewitten alaba zen. Bryn Mawr Collegera joan zen, eta han magna cum laude mailarekin graduatu zen, 1980an ekonomiako titulu batekin. Bigarren urtean astronomia klase bat hartu zuen Haverford Collegen, eta horrek zientziarekiko interesa piztu zion. Geroago, Massachusettseko Teknologia Institutura joan zen goi-mailako eskolara. Graduondoko ikasketetan, grabitazio-lenteak aztertu zituen Very Large Array irrati-teleskopioarekin. Handik gutxira, 1986an jaso zuen doktoretza, iturri batzuek, ordea, doktoradutza 1988an jaso zuela diote.

## Ibilbidea

Hewitt doktoratu ondoko beka batekin izendatu zuten Massachusettseko Teknologia Institutuan (MIT, ingelesezko siglengatik), 1986tik 1988ra bitarteko oinarri oso luzeko Interferometriako taldearen parte gisa. Graduondoko ikasketen datuak aztertzen ari zela, eraztun bat aurkitu zuen ordenagailuaren pantailan. Eraztun hori MG1131+0456 grabitazio-lenteen sistemaren parte zen, eta Einsteinen aurkitutako lehen eraztuna izan zen azkenean. Hewitten aurkikuntza aitzindariaz geroztik, Einsteinen beste eraztun asko aurkitu dira, eta astronomoek uste zuten baino askoz arruntagoak zirela ikusi zen.
Hewittek ikertzaile gisa lan egin zuen Princetongo Unibertsitateko Zientzia Astrofisikoen Departamentuan, 1988an. Urtebete Princetonen ikertzen eman ondoren, MITera itzuli zen fisikako irakasle laguntzaile gisa, eta 1989az geroztik lanaldi osoko irakasle gisa aritu zen. MITeko Elektronikako Ikerketa Laborategiko Erradioastronomia Taldeko ikertzaile nagusia ere bada. 2002an, MIT Kavli Institute for Astrophysics and Space Research-eko zuzendari izendatu zuten Hewitt.

## Sariak eta ohoreak

* 1989an, Astronomiako Annie Jump Cannon saria eman zioten.
* 1990an, Hewittek David eta Lucile Packard fundazioaren beka jaso zuen.
* 1995etik 1996ra bitartean Harold E. Edgerton sarirako izendatu zuten grabitazio-lenteei buruzko lanagatik.
* 1995ean, Maria Goeppert-Mayer saria jaso zuen irrati-astronomian egindako lanagatik.

## Erreferentziak

* ↑ «Hewitt takes the controls at Center for Space Research» MIT News.
* ↑ Hewitt, Jacqueline. Jacqueline Hewitt. MIT.
* ↑ «The First Einstein Ring» www.nrao.edu.
* ↑ «MIT Kavli Institute Directory MIT Kavli Institute for Astrophysics and Space Research» space.mit.edu.
* ↑ «Annie Jump Cannon Award in Astronomy» aas.org.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16192750
* Multimedia: Jacqueline N. Hewitt / Q16192750
# Jacqueline Idiart

Jacqueline Idiart (Amenduz, 1941) euskal militante feminista da. Ipar Euskal Herriko hainbat talde feministen sortzaile eta sustatzailea izan da.

## Biografia

Jacqueline Idiart baserritar familia batean sortu zen, zortzi senideen arteko seigarrena eta nesken artean gazteena izan zelarik. Gurasoak laborariak izanik, berak izan zen ikasketekin jarraitzeko aukera izan zuen bakarra, baita eskolaratu zen Amenduzeko lehendabiziko emakumea ere. Ahizpa baten laguntzari esker, bi urtez Donibane Lohizunen ikasketak egiteko aukera izan zuen eta gero Baionako Villa Pia lizeora. Biarritzen irakasle gisa aritu zen bere ikasketak Parisen jarraitzea erabaki zuen arte. Goi mailako teknologia ikasi zuen eta erremedio laborategi eta tinta fabrika batean lan egin zuen. 1970. hamarkadan Euskal Herriara itzuli zen, Hazparnen irakasle bezala aritu zelarik.
   Nik matematikak zergatik ikasi nahi nituen? Maite bainituen! Zergatik lanbide bat xerkatu nuen, nahiz eta ene lagun guztiek haien lana uzten zuten ezkondu eta gero? Nahi nuelako! Gogo hori familiatik heldu da, edo klasetik ere; betidanik banekien lana egin beharko nuela. (Jacqueline Idiart)
1972an lagun talde batekin Elkar sortu zuen inguruko euskal kantarien ekoizpenak argitara emateko tresna gisa. 1989an 40 egunez atxilotu zuten etxean errefuxiatuak laguntzeagatik.

## Ekintzaile feminista

Parisen egon zenean, Idiartek 1970 aldera sorturiko Emakumeen Askapenerako Mugimenduak (MLF) abortuaren alde, bortxaketa eta emakumeen aurkako indarkeriaren kontra egiten zituen borrokak jarraitu zituen. Ipar Euskal Herrian zelarik. 1972an Baionan Emazteak iraultzan taldea sortu zutenetariko bat da. 1980. hamarkadaren hasiera arte egon en indarrean.
   1975ean Hendaiaruntz egin genuen manifestaldiaz Eva Forest atxilotu zutelarik; manifestaldi bukaeran denak lurrean jarriak ginen, eta Maite Idirin zutitu zen Arestiren Nire aitaren etxea defendituko dut kantatuz Nire amaren etxea defendituko dut hitzak erranez. (Jacqueline Idiart)
Geroztik, Idiart feminismoan etengabe aritutakoa da emazteen eskubideen alde hainbat taldetan militatzen, besteak beste, 1987an Euskal Herriko Emazteen Elkartea, errefuxiatuak, emakume errefuxiatu eta errefuxiatuen emazteak laguntzen zituztelarik.
   Orokorrean, emazteen bizimoldea aldatu da; emazteak geroz eta gehiago ikusten dira: bertsolariak, kazetariak, politikariak... Goi mailako ikasketetan ere anitz badira. Eskubideetan ere aldaketak izan dira, antisorgailuak edota abortua, adibidez; sexu harreman ukaitea segurtasunean egoera anitz aldatzen du, enetzat hori askatasun bat da. (Jacqueline Idiart)

## Erreferentziak

* ↑ «Jacqueline Idiart - Mintzoak - Ipar Euskal Herriko ahozko memoriaren ataria» www.mintzoak.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-07).
* 1 2 3 4 5 6 7 ««Ikusten dut emazteen egoera aldatzen ari dela: bai bizimoldean eta bai eskubideetan»» Berria 2024-04-07 (Noiz kontsultatua: 2024-04-07).

## Kanpo estekak

* [Audioa, 2024] Jaqueline Idiart: «70 hamarkadan milioi bat emaztek abortatzen zuten Frantzian legez kanpo»
* [Audioa, 2011] Euskal emazteak...
* Datuak: Q125373132
* Aipu famatuak: Jacqueline Idiart
# Abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 10.000 metro

2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako abiadura patinajeko 10.000 metroko gizonezkoen lehiaketa 2022ko otsailaren 11an egin zen, Abiadura Patinajeko Obalo Nazionalean ("Izotzezko Zinta").
Tituluaren defendatzailea eta plusmarkista olinpikoa Ted-Jan Bloemen da. Jorrit Bergsma zilarrezko dominaduna ere Joko Olinpikoetarako sailkatu zen, eta Nils van der Poel da 2021eko munduko txapelduna 10.000 metroko distantzian, eta Bergsma eta Aleksandr Rumyantsev dira zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Van der Poel ere plusmarkista mundiala zen Joko Olinpikoen hasieran. ISU 2021-22 Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra zen distantzia luzean, Joko Olinpikoen aurretik lau proba beteta, Bloemen eta Davide Ghiotto atzetik zituela. Van der Poelen denboraldiko markarik onena, 12: 38.92 Stavangerren 2021eko azaroaren 20an.. Patinatzaile batek ere ez du inoiz 10.000 metroko tartea bi aldiz irabazi.

## Emaitzak

| Pos. | Bikotea | Kalea | Izena | Herrialdea | Denbora | Denbora atzetik | Oharrak |
| 01 ! | 5 | I | Nils van der Poel | Suedia | 12:30.74 | | WR, OR |
| 02 ! | 2 | O | Patrick Roest | Herbehereak | 12:44.59 | +13.85 | |
| 03 ! | 5 | O | Davide Ghiotto | Italia | 12:45.98 | +15.24 | NR |
| 4 | 4 | O | Jorrit Bergsma | Herbehereak | 12:48.94 | +18.20 | |
| 5 | 4 | I | Aleksandr Rumyantsev | ROC | 12:51.33 | +20.59 | NR |
| 6 | 1 | O | Graeme Fish | Kanada | 12:58.80 | +28.06 | |
| 7 | 3 | O | Patrick Beckert | Alemania | 13:01.23 | +30.49 | |
| 8 | 6 | I | Ted-Jan Bloemen | Kanada | 13:01.39 | +30.65 | |
| 9 | 2 | I | Michele Malfatti | Italia | 13:01.42 | +30.68 | |
| 10 | 6 | O | Bart Swings | Belgika | 13:02.43 | +31.69 | |
| 11 | 3 | I | Ryosuke Tsuchiya | Japonia | 13:02.49 | +31.75 | |
| 12 | 1 | I | Peter Michael | Zeelanda Berria | 13:33.53 | +62.79 !+1:02.79 | |

## Erreferentziak

* ↑ «SpeedskatingResults.com - Season Bests 2021-2022» speedskatingresults.com (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110128484
# Abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 1500 metro

2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako abiadura patinajeko 1.500 metroko emakumezkoen lehiaketa 2022ko otsailaren 7an egin zen, Pekineko Abiadura Patinajeko Obalo Nazionalean ("Izotzezko Zinta").
Aurreko txapelduna Ireen Wüst zen, hau ere 2010eko txapelduna. 2018ko zilarrezko domina eta munduko markista Miho Takagi ere Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen. Marrit Leenstra brontzezko dominaduna lehiaketetatik erretiratu zen. Ragne Wiklund da 2021eko munduko txapelduna 1500 metroko distantzian. Brittany Bowe eta Evgeniia Lalenkova dira zilarrezko eta brontzezko domina, hurrenez hurren. Ayano Sato 2021-22ko ISU Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra zen 1500 metroko distantzian, Joko Olinpikoen aurretik lau lasterketa osatuta, Bowe eta Takagi atzetik zituela. Takagik denboraldiko denborarik onena egin zuen, 1:49.99 Salt Lake Cityn 2021eko abenduaren 5ean.

## Emaitzak

| Sailk. | Bikotea | Kalea | Izena | Herrialdea | Denbora | Denbora atzetik | Oharrak |
| 01 ! | 12 | I | Ireen Wüst | Herbehereak | 1:53.28 | | OR |
| 02 ! | 15 | O | Miho Takagi | Japonia | 1:53.72 | +0.44 | |
| 03 ! | 11 | I | Antoinette de Jong | Herbehereak | 1:54.82 | +1.54 | |
| 4 | 13 | I | Ayano Sato | Japonia | 1:54.92 | +1.64 | |
| 5 | 9 | I | Marijke Groenewoud | Herbehereak | 1:54.97 | +1.69 | |
| 6 | 13 | O | Francesca Lollobrigida | Italia | 1:55.20 | +1.92 | |
| 7 | 15 | I | Elizaveta Golubeva | ROC | 1:55.30 | +2.02 | |
| 8 | 10 | O | Nana Takagi | Japonia | 1:55.34 | +2.06 | |
| 9 | 7 | I | Evgeniia Lalenkova | ROC | 1:55.74 | +2.46 | |
| 10 | 14 | I | Brittany Bowe | Ameriketako Estatu Batuak | 1:55.81 | +2.53 | |
| 11 | 10 | I | Han Mei | Txina | 1:56.08 | +2.80 | |
| 12 | 14 | O | Ragne Wiklund | Norvegia | 1:56.46 | +3.18 | |
| 13 | 12 | O | Ivanie Blondin | Kanada | 1:56.49 | +3.21 | |
| 14 | 11 | O | Nadezhda Morozova | Kazakhstan | 1:56.85 | +3.57 | |
| 15 | 9 | O | Yin Qi | Txina | 1:57.00 | +3.72 | |
| 16 | 4 | O | Ekaterina Sloeva | Bielorrusia | 1:58.41 | +5.13 | |
| 17 | 6 | O | Adake Ahenaer | Txina | 1:58.59 | +5.31 | |
| 18 | 7 | O | Yekaterina Aidova | Kazakhstan | 1:59.01 | +5.73 | |
| 19 | 8 | O | Natalia Czerwonka | Polonia | 1:59.03 | +5.75 | |
| 20 | 5 | I | Mia Kilburg | Ameriketako Estatu Batuak | 1:59.11 | +5.83 | |
| 21 | 8 | I | Nikola Zdrahalova | Txekiar Errepublika | 1:59.54 | +6.26 | |
| 22 | 4 | I | Elena Sokhryakova | ROC | 1:59.58 | +6.30 | |
| 23 | 5 | O | Maryna Zuyeva | Bielorrusia | 1:59.82 | +6.54 | |
| 24 | 6 | I | Maddison Pearman | Kanada | 1:59.89 | +6.61 | |
| 25 | 3 | O | Michelle Uhrig | Alemania | 2:00.20 | +6.92 | |
| 26 | 1 | O | Huang Yu-ting | Taipei Txinatarra | 2:00.78 | +7.50 | |
| 27 | 1 | I | Ellia Smeding | Britainia Handia | 2:01.09 | +7.81 | |
| 28 | 3 | I | Sofie Karoline Haugen | Norvegia | 2:01.57 | +8.29 | |
| 29 | 2 | I | Sandrine Tas | Belgika | 2:03.39 | +10.11 | |
| 30 | 2 | O | Magdalena Czyszczoń | Polonia | 2:05.64 | +12.36 | |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110131133
# Abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 5000 metro

2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako abiadura patinajeko 5.000 metroko emakumezkoen lehiaketa 2022ko otsailaren 10ean egin zen, Pekineko Abiadura Patinajeko Obalo Nazionalean ("Izotzezko Zinta").
2018ko txapelduna, Esmee Visser, ez da Joko Olinpikoetarako sailkatu. Martina Sáblíková, 2018ko zilarrezko domina, 2010eko eta 2014ko txapeldun olinpikoa ere bada distantzia horretan, eta Natalya Voronina, brontzezko domina, Joko Olinpikoen hasierako munduko markista, sailkatu ziren. Irene Schouten 2021eko munduko txapelduna da 5.000 metroko distantzian. Voronina eta Carlijn Achtereekte zilarrezko eta brontzezko domina dira, hurrenez hurren. Isabelle Weidemann 2021-22ko Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra izan zen distantzia luzean, Olinpiar Jokoen aurretik hiru proba burututa, ondoren Ragne Wiklund, Schouten eta Francesca Lollobrigida. Schoutenek denboraldiko denborarik onena egin zuen, 6:45.69 Heerenveenen 2021eko urriaren 31n..

## Emaitzak

| Pos. | Bikotea | Kalea | Izena | Herrialdea | Denbora | Denbora atzetik | Oharrak |
| 01 ! | 6 | I | Irene Schouten | Herbehereak | 6:43.51 | | OR |
| 02 ! | 5 | I | Isabelle Weidemann | Kanada | 6:48.18 | +4.67 | |
| 03 ! | 4 | I | Martina Sáblíková | Txekiar Errepublika | 6:50.09 | +6.58 | |
| 4 | 6 | O | Francesca Lollobrigida | Italia | 6:51.76 | +8.25 | |
| 5 | 5 | O | Ragne Wiklund | Norvegia | 6:56.34 | +12.83 | |
| 6 | 3 | O | Natalya Voronina | ROC | 6:56.99 | +13.48 | |
| 7 | 3 | I | Sanne in 't Hof | Herbehereak | 6:59.77 | +16.26 | |
| 8 | 4 | O | Misaki Oshigiri | Japonia | 7:01.17 | +17.66 | |
| 9 | 1 | O | Maryna Zuyeva | Bielorrusia | 7:02.91 | +19.40 | |
| 10 | 1 | I | Momoka Horikawa | Japonia | 7:06.92 | +23.41 | |
| 11 | 2 | I | Han Mei | Txina | 7:08.37 | +24.86 | |
| 12 | 2 | O | Magdalena Czyszczoń | Polonia | 7:21.49 | +37.98 | |

## Erreferentziak

* ↑ «SpeedskatingResults.com - Season Bests 2021-2022» speedskatingresults.com (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110223498
# Abronhill

Abronhill, Eskoziako Cumbernauld udalerriaren ipar-ekialdean dagoen eremu bat da, Iparraldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4669566
* Multimedia: Abronhill / Q4669566
# Abronia aurita

Abronia aurita Abronia generoko animalia da. Narrastien barruko Anguidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ The Species 2000 and ITIS Catalogue of Life

## Ikus, gainera

* Abronia
* Anguidae

## Kanpo estekak

* TIGR Reptile Database in Species 2000 and ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist
* Datuak: Q2821949
* Espezieak: Abronia aurita
# Abronia

Abronia bi genero ezberdinen izena da:
* Abronia narrasti generoa, Anguidae barruan sailkatua.
* Abronia landare generoa, Nyctaginaceae barruan sailkatua.
# Abronia (animalia)

Abronia Anguidae familiaren barruko narrasti genero bat da. Mexiko, Honduras, Guatemala eta El Salvadorren bizi dira.

## Espezieak

* Abronia anzuetoi Campbell & Frost, 1993
* Abronia aurita (Cope, 1869)
* Abronia bogerti Tihen, 1954
* Abronia campbelli Brodie & Savage, 1993
* Abronia chiszari Smith & Smith, 1981
* Abronia deppii (Wiegmann, 1828)
* Abronia fimbriata (Cope, 1884)
* Abronia frosti Campbell, Sasa, Acevedo & Mendelson, 1998
* Abronia fuscolabialis (Tihen, 1944)
* Abronia gaiophantasma Campbell & Frost, 1993
* Abronia graminea (Cope, 1864)
* Abronia leurolepis Campbell & Frost, 1993
* Abronia lythrochila Smith & Alvarez Del Toro, 1963
* Abronia martindelcampoi Flores-Villela & Sánchez-H., 2003
* Abronia matudai (Hartweg & Tihen, 1946)
* Abronia meledona Campbell & Brodie, 1999
* Abronia mitchelli Campbell, 1982
* Abronia mixteca Bogert & Porter, 1967
* Abronia montecristoi Hidalgo, 1983
* Abronia oaxacae (Günther, 1885)
* Abronia ochoterenai (Martin Del Campo, 1939)
* Abronia ornelasi Campbell, 1984
* Abronia ramirezi Campbell, 1994
* Abronia reidi Werler & Shannon, 1961
* Abronia salvadorensis Hidalgo, 1983
* Abronia smithi Campbell & Frost, 1993
* Abronia taeniata (Wiegmann, 1828)
* Abronia vasconcelosii (Bocourt, 1871)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q574039
* Multimedia: Abronia (reptile) / Q574039
* Espezieak: Abronia (Anguidae)
# 1980ko Bertsolari Txapelketa Nagusia

1980ko Bertsolari Txapelketa Nagusia 1979ko abenduaren 12 eta 1980ko urtarrilaren 6 bitartean ospatu zen. Bertsolari Txapelketa Nagusiaren VI. edizioa izan zen, Euskaltzaindiak antolaturikoa, eta bertan Euskal Herriko 20 bertsolarik hartu zuten parte. Txapelketak guztira 3 saio izan zituen, 2 kanporaketa eta finala. Finala 1980ko urtarrilaren 6an jokatu zen Donostiako Karmelo Balda pilotalekuan eta Xabier Amurizak irabazi zuen, bere lehenengo txapela izan zen.

## Parte-hartzaileak

Guztira 20 bertsolarik eta 10 epailek hartu zuten parte.

### Bertsolariak

* Mixel Aire "Xalbador II"
* Jesus Alberdi "Egileor"
* Xabier Amuriza
* Jose Mari Arregi Laka, "Altzu"
* Jon Azpillaga
* Jon Enbeita
* Patxi Etxeberria
* Txomin Ezponda
* Txomin Garmendia
* Jose Luis Gorrotxategi
* Patxi Iraola
* Anjel Larrañaga
* Koxme Lizaso
* Gregorio Larrañaga "Mañukorta"
* Jose Joakin Mitxelena
* Jon Mugartegi
* Juan Mari Narbaiza
* Manuel Sein “Xanpun”
* Santiago Zabala "Lexo"
* Xabier Zeberio "Zeberio I"

### Epaileak

* Joxe Mari Aranalde
* Antton Aranburu
* Fernando Artola "Bordari"
* Jesus Mari Etxezarreta "Izazpi"
* Alfonso Irigoien
* Mixel Itzaina
* Juan Mari Lekuona
* Abel Muniategi
* Juan San Martin
* Antonio Zavala

## Finalaurrekoak

Arrasaten (1979-12-12) eta Gernika-Lumon (1979-12-30), bakoitzean goizean eta arratsaldean izan ziren saioak.

## Finala

Finalistak honako zortzi bertsolari hauek izan ziren:
* Anjel Larrañaga
* Jon Azpillaga
* Jon Enbeita
* Manuel Sein "Xanpun"
* Jose Luis Gorrotxategi
* Patxi Etxeberria
* Txomin Garmendia
* Xabier Amuriza
Emaitza:
| Postua | Bertsolaria |
| Txapelduna | Xabier Amuriza |
| Txapeldun ordea | Jon Enbeita |

## Kanpo estekak

* Bertsolaritzaren Datu Basea
* Auspoa bilduma: 1980ko Txapelketa
* Datuak: Q20492846
# 1980ko Bost Nazioen Txapelketa

1980ko Bost Nazioen Txapelketa Errugbi txapelketa honen berrogeita hamaikagarren ekitaldia izan zen (guztira 86.a). 1980ko urtarrilaren 19an hasi eta martxoaren 15ean bukatu zen. Ingalaterrak partida guztiak irabazi eta txapelketaz gain Slam Nagusia eskuratu zuen. 1963tik ziren ingelesak Bost Nazioen Txapelketan bakarkako garaipena eskuratu gabeak.

## Txapelketa
### Partehartzaileak

| Selekzioak | Estadioa (Hiria) | Entrenatzailea | Kapitaina |
| Eskozia | Murrayfield Stadium (Edinburgo) | Jim Telfer | Mike Biggar, Andy Irvine |
| Frantzia | Parc des Princes (Paris) | Jean Desclaux | Jean-Pierre Rives |
| Gales | National Stadium (Cardiff) | John Lloyd | Jeff Squire |
| Ingalaterra | Twickenham Stadium (Londres) | Mike Davis | Bill Beaumont |
| Irlanda | Lansdowne Road (Dublin) | Tom Kiernan | Fergus Slattery |

### Puntuazio sistema

Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.
Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena

1980ko Bost Nazioen Txapelketa :
| | Taldea | Puntuak | Jokatuak | Irabaziak | Berdinduak | Galduak | Alde | Aurka | Diferentzia |
| 1 | Ingalaterra | 8 | 4 | 4 | 0 | 0 | 80 | 48 | +32 |
| 2 | Irlanda | 4 | 4 | 2 | 0 | 2 | 70 | 65 | +5 |
| 3 | Gales | 4 | 4 | 2 | 0 | 2 | 50 | 45 | +5 |
| 4 | Frantzia | 2 | 4 | 1 | 0 | 3 | 55 | 75 | -20 |
| 5 | Eskozia | 2 | 4 | 1 | 0 | 3 | 61 | 83 | -22 |

## Partidak

| Jard. | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 1 | Gales Ingalaterra | 18-9 24-9 | Frantzia Irlanda |
| 2 | Frantzia Irlanda | 13-17 22-15 | Ingalaterra Eskozia |
| 3 | Eskozia Ingalaterra | 22-14 9-8 | Frantzia Gales |
| 4 | Frantzia Gales | 19-18 17-6 | Irlanda Eskozia |
| 5 | Irlanda Eskozia | 21-7 18-30 | Gales Ingalaterra |

## Sariak

| Saria | Taldea |
| Bost Nazioen Txapelketa | Ingalaterra |
| Slam nagusia | Ingalaterra |
| Koroa hirukoitza | Ingalaterra |
| Zurezko koilara | ez |
| Kalkuta Kopa | Ingalaterra |

## Palmaresa

1980 arteko bakarkako garaipenak.
| # | Taldea | Garaipenak |
| 1 | Gales | 21 |
| 2 | Ingalaterra | 18 |
| 3 | Eskozia | 12* |
| 4 | Irlanda | 8 |
| 5 | Frantzia | 6 |
(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak

* ↑ Godwin, Terry. (1984). The International Rugby Championship 1883-1983. Willow ISBN 0-00-218060-X. PMC 59798796. (Noiz kontsultatua: 2023-02-23).

## Kanpo estekak

* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
* Datuak: Q1421771