OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Răstolița

Răstolița Errumaniako udalerri bat da, Mureș konderrian. 1.729 biztanle ditu, 260 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Răstolița $^{(en)}$ Andreneasa $^{(en)}$ Borzia $^{(en)}$ Gălăoaia $^{(en)}$ Iod $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5059428
* Multimedia: Răstolița, Mureș / Q5059428
# Răuseni

Răuseni Errumaniako udalerri bat da, Botoșani konderrian. 2.191 biztanle ditu, 50,99 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Răuseni $^{(en)}$ Doina $^{(en)}$ Pogorăști $^{(en)}$ Rediu $^{(en)}$ Stolniceni $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5114720
# Războieni

Războieni Errumaniako udalerri bat da, Neamț konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q256935
# Salvador (Madril)

Salvador, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, San Blas-Canillejas barrutian. Hiriko 208. auzoa da. 2014ko erroldaren arabera 11.569 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10367095
* Multimedia: Salvador neighborhood, Madrid / Q10367095
# Salva Kiir Mayardit

Salva Kiir Mayardit (Bahr el Ghazal, Sudan Anglo-egiptoarra, 1951ko irailaren 13a) hegosudandar politikaria da; Hego Sudango presidentea izan da 2011n herrialdea independizatu zenetik hona. Dinka etniakoa, Sudango Lehen Gerra Zibilean parte hartu zuen 1969tik aurrera, eta bigarrenean 1983-2005 bitartean. John Garangen heriotzaren ostean, eta Hego Sudan independizatu arte, Sudango presidenteorde eta Hego Sudango gobernu autonomoko presidente izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Ortiz de Zárate, Roberto. Salva Kiir Mayardit. cidob.org (Noiz kontsultatua: 2019-09-03).
* Datuak: Q57315
* Multimedia: Salva Kiir Mayardit / Q57315
# Salvacañete

Salvacañete Cuencako udalerria da, Serranía de Cuenca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 324 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1752006
* Multimedia: Salvacañete / Q1752006
# Salvadiós

Salvadiós Ávilako udalerria da, La Moraña eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 95 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ávilako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1607985
* Multimedia: Salvadiós / Q1607985
# Salva Iriarte

    Artikulu hau futbolari gipuzkoarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Iriarte».
Salvador Iriarte Montejo, futbolaren munduan Iriarte edo Salva Iriarte izenez ezaguna (Beasain, Gipuzkoa, 1952ko apirilaren 2a) futbolari ohia da, eta futboleko entrenatzailea. Real Sociedadean aritu zen futbolari profesional, 1976tik 1982ra. Geroago, talde horretan bertan Espainiako futbol ligako lehen mailako entrenatzaile jardun zuen, 1994/1995 denboraldian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q944400
# Salva

Salva Errumaniako udalerri bat da, Bistrița-Năsăud konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q440557
# Salvador (filma)

Salvador 1986ko Oliver Stone estatubatuar zinema zuzendariaren gerra drama film bat da. James Woods, Jim Belushi, Michael Murphy, John Savage, Elpidia Carrillo eta Cindy Gibb aktoreek antzeztu zuten.
Oscar Sarietarako bi izendapen jaso zituen: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (James Woods) eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Oliver Stone eta Richard Boyle).
1986ko Donostiako Zinemaldian Anoetako belodromoan pantaila erraldoian proiektatu zen lehenbiziko filma izan zen, hortik aurrera jada gaur egun ohitura den belodromoko proiekzioen usadioari hasiera eman zitzaion.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Richard Boyle (James Woods) alkohol eta drogekin arazoak dituen kazetaria da, bere adiskide onenarekin (James Belushi) El Salvadorko Gerra Zibilera erreportari lanetan jardutera joan da. Han María (Elpidia Carrillo) salvadortar neskaz maitemindu eta hark Boylen bizia salbatzen saiatuko da.

## Aktoreak

* James Woods: Richard Boyle
* Jim Belushi: Rock doktorea
* Michael Murphy: Thomas Kelly enbaxadorea
* John Savage: John Cassady
* Elpidia Carrillo: María
* Cindy Gibb: Cathy Moore
* Tony Plana: Maximiliano 'Max' Casanova maiorra
* Colby Chester: Jack Morgan- Estatu Saileko Analista
* Will MacMillan: Bentley Hyde Sr. kolonela

## Kanpo estekak

* Salvador filmaren IMDBko fitxa ikurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1348423
# Salvador Alberdi Egaña

Salvador Alberdi Egaña (Getaria, 1757; San Miguel de Tucumán, 1822ko martxoaren 3a) euskal jatorriko merkatari eta politikari argentinar nazionalizatua izan zen. Emantzipazioaren aldeko mugimenduarekin bat egin zuen eta independentziaren aldeko borrokan aktiboki parte hartu zuen, argentinar iparraldearen defentsan paper garrantzitsua betez. Juan Bautista Alberdi abokatu, legelari, ekonomista, politikari, estadista, diplomatiko, idazle eta musikari argentinarraren aita izan zen. Juan Bautista 1853ko Argentinako Konstituzioaren egile intelektuala izan zen.

## Biografia

Salvador Cayetano de Alberdi 1757ko uztailaren 7an jaio zen, Getarian (Gipuzkoa), Manuel Ventura Alberdi Elkanoren eta Magdalena Egaña Larzabalen semea. Rio de la Platara emigratu ondoren, 1778an Buenos Aireseko merkataritzan aritzen zen. Osasun arrazoiak zirela medio, San Miguel de Tucumanen ezarri zen, non pulperia bat izan zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16482656
# Sarriena

Sarriena Leioako (Bizkaia) auzoa da, herriko goiko aldean dagoena. Euskal Herriko Unibertsitatearen (EHU) Bizkaiko Campusa auzo honetan dago. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 1.782 biztanle ditu.

## Mugakideak

Mugakide ditu iparraldean Peruri eta Errotaetxe, hegoaldean Elexalde, ekialdean EHU eta mendebaldean Artatzagana. Azken urteotan eraikitako Aldekoena auzoa ere mugan dauka.

## Demografia eta biztanleria

Sarrienako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 1.270 | 1.266 | 1.538 | 1.667 | 1.701 | 1.755 | 1.774 | 1.782 |

## Hezkuntza

Auzoan hezkuntza pribatuaren zentro bi daude: Ahizpa Irlandarrena alde batetik eta bestetik Askartza Claretekoa.

## Ikus, gainera

* Ibai-Eskuinaldea

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Leioako auzoak udal webgunean
* Datuak: Q12267105
# Sarriako eskualdea

    Artikulu hau Lugoko eskualdeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sarria (argipena)».
Sarriako eskualdea Galiziako barrualdean dago, Lugoko probintziaren hegoaldean kokatuta.
O Incio, Láncara, Paradela, O Páramo, Samos, Sarria eta Triacastela udalerriek osatzen dute, Sarria bera hiriburua izanik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q960487
* Multimedia: Comarca de Sarria / Q960487
# Sarriako geltokia

    Ez nahasi Katalan Herrietako Bartzelonako metroaren Sarriàko geltokiarekin, Bartzelonan.
Sarria Galiziako Lugoko probintziako tren geltoki bat da, Sarria udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Leon — Coruña

## Zerbitzuak

Renfe Operadora
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
4CoruñaElviña–Unibertsitatea • O Burgo–Santiago • Cambre • Cecebre • Betanzos–Infesta • Oza dos Ríos • Cesuras • Piñoi • Curtis • Teixeiro • Guitiriz • Parga • Baamonde • Rábade • Lugo • Pedrelo–Céltigos • Sarria • Monforte de Lemos • Canabal • Areas • San Estevo do Sil • San Pedro do Sil • Os Peares • Barra de MiñoOurense Elkargunea :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5142552
# Sarria (argipena)

Sarria edo Sarrià hainbat lekuren izena da:
* Sarria, Nafarroako herria.
* Sarria, Arabako herria.
* Sarriako jaurerria, Nafarroako jaurerria.
* Sarria (Lugo), Galiziako udalerria.
* Sarriako eskualdea, Galiziako Lugo probintziako eskualdea.
* Sarrià, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen Sarrià-Sant Gervasi barrutiko auzo bat da.
* Sarrià-Sant Gervasi, Bartzelonako barrutia.
* Sarrià de Ter, Kataluniako udalerria.
* Sarria, Bizkaiko Berrizko auzoa.
# Sarriako gaztelua

Sarriako gaztelua, Batailoien Dorrea edo Sarriako Dorrea, galizieraz: Castelo de Sarria, Torre dos Batallóns edo Torre de Sarria, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Sarria udalerrian dagoen gotorleku bat da, Lugoko probintzian eta Miño ibaiaren haranaren gain.
Jatorrizko gotorlekuaren hondakinak XV. mendekoak dira. Gaztelu hau Irmandiñoen matxinadetan zehar suntsitua izan zen.
* Datuak: Q9705991
* Multimedia: Castle of Sarria / Q9705991
# Hyphercyna

Hyphercyna Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hyphercyna luedersi da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Hyphercyna luedersi | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5958899
# Sati (hinduismo)

Sati delakoa, emakume bat bere senar hil berriaren gorpuarekin batera sutan bizirik erretzen den errituala da.
Hitzak Mitologia hinduan oinarritua du, hain zuzen ere, Shiva jainkoaren emaztea zen Sati jainkosan.
Adituen arabera erritualaren jatorria oso antzinako mendeetakoa omen da, Aristobulo, Estrabo eta Diodoros greziarren jada K.a. IV. mendean indiar lurraldean erritual hau burutzen zela aipatzen dute. Hasiera batean errege-erreginen ohitura eta pribilegioa izan arren, gerora orokortu eta legeztatu egin zen. Teorikoki borondatezko ekintza zen, baina errituala burutzeari uko egiten zioten emakumeek komunitatearen mespretxua eta ostrazismoa jasaten zuten.
1829an Lord William Bentinck beitainiar gobernadoreak errituala ezeztatu zuen, Brahmo Samaj ("Jainkoaren Erakundea") erakundeko Ram Mohan Roy indiar buruzagi erreformatzaileak eraginda. Dena den, Indiako eskualde isolatuetan oraintxu arte egiten jarraitu da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208088
* Multimedia: Sati / Q208088
# Satevó (udalerria)

Satevó Mexikoko udalerri bat da. Chihuahua estatuan kokatua dago. 2010ean 3.662 biztanle zituen 3.565,39 km²ko azaleran. Herriburua [[San Francisco Javier de Satevó (Satevó)|San Francisco Javier de Satevó]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10818656
* Multimedia: Satevó Municipality / Q10818656
# Satigny

Satigny Suitzako udalerria da. Geneva kantonamenduan dago, Geneva kantonamendua barrutian. 2014an 4,185 biztanle zituen 18,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69451
* Multimedia: Satigny / Q69451
Aire-la-Ville Thoiry
# Satelitik

Satelitik Beran sortutako folk musika taldea da.

## Diskografia

* Baratzin (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ Baratzin. (Noiz kontsultatua: 2018-08-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61365366
# Satellite Beach (Florida)

Satellite Beach Floridako hiri bat da. Brevard konderrian kokatua dago. 2010ean 10.333 biztanle zituen, 8,8 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Brevard konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2107439
* Multimedia: Satellite Beach, Florida / Q2107439
# Sateré-Mawé herria

Sateré-Mawé, edo Sateré-Maué Amazonas eta Para estatuetan bizi den Brasilgo jatorrizko herria da. Amazonas ibaiaren erdialdean bizi dira.

## Ezaugarriak

Herria honen hizkuntza Guaranieraren familiarekin lotuta dago, Tupí hizkuntzen enborrekoa.
Paullinia cupana landarearen lantzea lortu zuen, guarana fruitua lortzeko.

## Ohiturak

Gizarteko integrazioa indatzeko herri honen gizonak elebidunak dira baina emakumeak, hizkuntza babesteko nolabait, Sateré-Mawé hizkuntzaren elebakarrak dira.
Gazteek haurtzaroaren bukaerako iniziazio proba bat gainditu behar dute. Horretarako mutilek inurri balen ziztadak jasan behar dituzte horrela haien heldutasuna erakutsiz.

## Erreferentziak

* ↑ "Sateré Mawé: Introduction." Povos Indígenas no Brasil.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Gizarte antolaketa eta ekonomia.
* Datuak: Q2259699
* Multimedia: Sateré-Mawé / Q2259699
# Sati (jainkosa)

Sati, hinduismoan, ezkontza zoriontasunaren eta bizitza-luzeraren jainkosa da. Deviren luzapena bezala, Shiva jainkoaren lehen emaztea da. Parvati bere haragitzea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1796078
* Multimedia: Sati (goddess) / Q1796078
# Saterland

Saterland Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Cloppenburg barrutia|Cloppenburg]] barrutian. 2014an 13.049 biztanle zituen 123,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q27643
* Multimedia: Saterland / Q27643
# Saticoy (Kalifornia)

Saticoy Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Ventura konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. 1.133 biztanle ditu, 0,962416 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Ventura konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3458756
* Multimedia: Saticoy, California / Q3458756
# Sarraltzune

Sarraltzune (frantsesez eta ofizialki Barlanès; okzitanieraz Barlanés) Pirinio Atlantikoak departamenduko Landa udalerriko auzo bat da, Bearnon kokatua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q99296899
# Sarralbe kantonamendua

Sarralbe kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Mosela departamenduan dago, Ekialde Handia eskualdean. Guztira 48 udalerri ditu eta Sarralbe da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1398120
# Sarras kantonamendua

Sarras kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Ardèche departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Guztira 19 udalerri ditu eta Sarras da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16627387
# Hiru eskuen Andre Mariaren ikonoa

Hiru eskuen Andre Mariaren ikonoa (serbieraz: Богородица Тројеручица) gaur egun Hilandar monasterioan, Grezian dagoen Athos mendiaren gordetzen den ikono ospetsua da. Andre Maria hori Serbiako babeslea da.

## Kondaira

Hiru eskuen Andre Mariaren kondaira Bizantziar Inperioaren garaikoa da. Leon Isauriarrak, Bizantzioko enperadoreak, 730an, ikonoak debekatu zituen eta guztiak puskatzeko agindua eman zuen. Joan Damaskokoak aginduaren aurka jarri zen eta, oso azkarra zen aurkaria desagerrarazteko, enperadoreak kalifari idatzi zion itxuraz Joanek sinatutako idazkia non Damasko bizantziarrei entregatzea proposatzen zuen. Garai hartan Joan Damaskokoa kalifaren gortean zegoen. Gutun horretaz oinarrituta Joanen aurkako traizio akusazioa zabaldu zen. Kalifak, traizioaz sinetsita, Joan atxilotu zuen eta, Xariak agintzen duen moduan, erlijiozaleri eskuineko eskua mozteko agindua eman zuen. Horrela egin zen. Ondoren, Joanek eskua berreskuratu zuen eta Andre Mariari otoitz egin zion; Maria Joanen aurrean agertu zen eta eskua bere tokian jarri zion berriro ere; horren truke, kantak eta himnoak haren ohorean idazteko promesa eskatu zion. Mirakulua eskertzeko, Joanesek ikono batean zinopari (ex-voto) moduan esku bat jarri zuen. Eta horrela gero asko errepikatu den ikono berri baten eredua sortu zuen.

## Historia

Tradizioaren arabera Athos mendian ikonoa San Savari eman zioten, horrela aspaldiko profezia osatuz. Geroztik Serbiako babeslea izan da ikono hau eta, kondairaren arabera, erresuma aurrera atera zen, sarritan, berari esker. Dena dela, gaur egun gordetzen den ikonoa ez da jatorrizkoa, XIV. mendekoa baizik, beraz, kopia bat da. Gaur egun Athos mendiko Hilandar monasterioan, dago.

## Erreferentziak

* ↑ Dusan T.Batakovic, Histoire du peuple serbe 2005, Éditions L'Âge d'Homme. ISBN|282511958X
* Datuak: Q1539066
* Multimedia: Tricherusa / Q1539066
# Hiru agurgarri eta bost enperadore

Hiru agurgarri eta bost enperadore (txinera tradizionalez: 三皇五帝) antzinako iparraldeko Txina gobernatu zuten agintari mitologikoak dira. Egun, heroi kulturaltzat hartzen dute.
K.a. 2852 eta k. a. 2070 inguru gobernatu omen zuten, istorioen arabera, Xia dinastia (historiaurrekoa ere badena) baino lehen.
Iturrien arabera, hiru agurgarri eta bost enperadoreen izenak ezberdinak dira, berez, sei edo zazpi aldaera daude.
| Iturria | Hiru agurgarriak | Bost enperadoreak |
| Historialari handiaren kronikak (史記) Sima Qianen edizioa | Zerutar Agurgarria (天皇) edo Fu Xi (伏羲) Lurreko Agurgarria (地皇) edo Nüwa (女媧) Tai Agurgarria (泰皇) edo Shennong (神農) | Enperadore Horia (黃帝) Zhuanxu (顓頊) Ku enperadorea (嚳) Yao enperadorea (堯) Shun enperadorea (舜) |
| Subiranotasunaren sailak (帝王世系) | Fu Xi (伏羲) Shennong (神農) Enperadore Horia (黃帝) | Shaohao (少昊) Zhuanxu (顓頊) Ku enperadorea (嚳) Yao enperadorea (堯) Shun enperadorea (舜) |
| Shiben | Fu Xi (伏羲) Shennong (神農) Enperadore Horia (黃帝) | |
| Baihu Tongyi (白虎通義) | Fu Xi (伏羲) Shennong (神農) Zhurong (祝融) edo Suiren (燧人) | |
| Fengsu TongYi (風俗通義) | Fu Xi (伏羲) Nüwa (女媧) Shennong (神農) | |
| Yiwen Leiju (藝文類聚) | Zerutar Agurgarria (天皇) Lurreko Agurgarria (地皇) Giza Agurgarria (人皇) | |
| Tongjian Waiji (通鑑外紀) | Fu Xi (伏羲) Shennong (神農) Gong Gong (共工) | |
| Chunqiu yundou shu (春秋運斗樞) Chunqiu yuanming bao (春秋元命苞) | Fu Xi (伏羲) Nüwa (女媧) Shennong (神農) | |
| Shangshu dazhuan (尚書大傳) | Fu Xi (伏羲) Shennong (神農) Suiren (燧人) | |
| Diwang shiji (帝王世紀) | Fu Xi (伏羲) Shennong (神農) Enperadore Horia (黃帝) | |
| I Txing (易經) | | Taihao (太昊) Yan enperadorea (炎帝) Enperadore Horia (黃帝) Yao enperadorea (堯) Shun enperadorea (舜) |
| Gatibu baten istorioak, Qianfulun (潛夫論) | | Taihao (太昊) Yan enperadorea (炎帝) Enperadore Horia (黃帝) Shaohao (少昊) Zhuanxu (顓頊) |
| Zizhi tongjian waiji, (資治通鑒外紀) | | Enperadore Horia (黃帝) Shaohao (少昊) Zhuanxu (顓頊) Ku enperadorea (嚳) Yao enperadorea (堯) |

## Galeria

* Fuxi eta Nüwa
* Fuxi eta Nüwa
* Shennong
* Enperadore Horia
* Zhuanxu
* Ku enperadorea
* Yao enperadorea
* Shun enperadorea
* Chi You

## Erreferentziak

* ↑ Hucker, Charles. (1995). China's Imperial Past: An Introduction to Chinese History and Culture. Stanford University Press, 22 or. ISBN 9780804723534..
* ↑ Morton, W. Scott; Lewis, Charlton M.. (2005). China: its history and culture. McGraw-Hill, 14 or. ISBN 978-0-07-141279-7..
* 1 2 3 4 5 6 7 8 劉煒. (2002). 中华文明传真 (Txinatar zibilizazioa argitara). Commercial press publishing, 142 or. ISBN 962-07-5314-3..
* 1 2 (Ingelesez) Ulrich Theobald. «Sanhuang wudi 三皇五帝, the Three Augusts and Five Emperors» ChinaKnowledge.de.

## Ikus, gainera

* Txinako historia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q201727
* Multimedia: 3 Sovereigns and 5 Emperors / Q201727
# Hiru dimentsioko infografia

Hiru dimentsiotako infografiak, askotan 3D laburtuta (3D hiru dimentsiotarako: x, y, z, geometriaren erreferentzia sistema ortonormala espazioan osatzen duten hiru ardatzak), batez ere CAD-etik sortutako teknika multzoa da, ordenagailuko monitorean objektuak perspektiban irudikatzeko aukera ematen duena. Gaur egun oso erabilia da arte digitalean zinemaren industrian, Pixar, Disney, DreamWorks, Blue Sky, Illumination eta ILM estudioek abiatuta. Ez da nahasketarik egin behar erliebeari edo estereoskopiari lotutako 3D terminoekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189177
* Multimedia: 3D computer graphics / Q189177
# Hiru esne

Hiru esne (gaztelaniaz: Tres leches) hiru esne motaz bustiriko bizkotxo bat da, Latin Amerikako ohiko azkenburukoa. Hiru esneak hauek dira: esne krema, esne kondentsatua eta esne lurrindua.
Arrautza zuringozko merenge batez eta marraskinoan bainatutako gereziz laguntzen da, eta haustutako kanelaz hautseztatua da. Ohi, errezetak ez darama gurinik, eta horregatik du egitura hanpatua. Apaindura, ezberdina izan daiteke, tokiaren edo jan behar duenaren arabera.
Erdialdeko Amerika eta Mexikoko azkenburuko tradizional bat da, Peru, Venezuela eta Hego Amerikako beste herrialde batzuetan ere jaten den arren. Bere jatorria, Nikaraguan du, non, jatetxe esklusiboetan prestatzen zen. Esaten denez, bizkotxo andaluziarraren antzeko azkenburuko bat da. Bere jatorria, Andaluzian egon daiteke, Nikaraguan eta Venezuelan oso azkenburuko ospetsua baita, Andaluziaren eragin handiko herrialdeak.

## Aldaerak

* Lau esne
* Bost esne

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1579751
* Multimedia: Tres Leches / Q1579751
# Hiru gezur

Hiru gezur (gaztelaniaz: Tres mentiras) 2014. urtean Ana Murugarrenek eginiko filma da. Zuzendari nafarraren opera prima, frankismoaren garaian lapurtutako umeen istorioa azaltzen du.
2014ko irailaren 9an estreinatu zuten.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1971. Hiru nerabe Bilboko etxe batean daude ezkutaturik bere lotsa ager ez dadila: haurdun daude. 40 urte geroago, Violeta (Nora Navas) etxe horretan benetan zer gertatu zen jakin nahi du. Horretarako, Angelen (Mikel Losada) laguntza izango du.

## Aktoreak

* Marta Castellote
* Olatz Ganboa
* Mikel Losada: Ángel
* Nora Navas: Violeta
* Lander Otaola: Andoni
* Carmen San Esteban
* Azucena Trincado

## Erreferentziak

* ↑ «Bilbao acoge el preestreno de ‘Tres mentiras’, de Ana Murugarren» El País 2014/09/09.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19947939
# Hiru behien zerga

Hiru behien zerga (Erronkariko euskaraz, Iror Beien Emontarzuna, Tributo de las tres vacas gaztelaniaz eta Tribut des trois vaches frantsesez) Erronkaribarren (Nafarroa Garaia) eta Baretos ibarraren (Bearno) artean egindako hitzarmen zaharra da, XIV. mendetik datorrena.
Jatorria oso argi ez badago ere, gauza jakina da 1375ean alde biek akordioa sinatu zutela, unai erronkariar eta biarnotarren jarduera muga inguruan arautu zuena eta bakea ekarri zuena. Bi urte lehenago, liskar larrien ondorioz Pedro Karrika erronkariarrak Pierre Sansoler biarnotarra hil zuen, eta honek eragin zuen hitzarmena lortzearena. Ordutik aurrera, Baretosko abeltzainek hiru behi eman behar dizkiete Izaba, Uztarroze, Urzainki eta Gardeko biztanleei hilabete batez euren aziendek zelai nafarretan belar eta ura hartzearen truke. 600 urte baino gehiago luzatu da dagoeneko ohitura hau, XVII. mendean ia 20 urtez hitzarmena eten bazuten ere. Tradizio luze hau, izan ere, gaur egun oraindik berresten den Europako itunik zaharrena da.
Historian zehar hainbat aldiz dokumentatu izan da, besteak beste Esteban Garibai gipuzkoarrak 1571n edo Enrike Zubiri "Manezaundi" nafarrak 1935ean.
Gaur egun ere urtero uztailaren 13an mugako alde bietako agintariak biltzen dira eta ekitaldi sinbolikoa burutzen dute oraindik ere San Martingo Harriaren inguruan.

## Pax avant

Ituna burutzeko, bi aldeek eskua emanda (Latinez)"pax avant" ("bakea aurrera") hitzak hiru aldiz esaten dute tradizionalki urteroko ekitaldian. Bestetik, historian zehar Ansoko ibarretik eta Zuberoatik San Martin ingurura joandako epaileak egon izan dira prozesuaren lekuko, auzokide neutral gisa.
Aipatutako lelo hori hartuta, berriki "Pax Avant" izeneko egitasmoa sortu dute ibar bietako agintariek, eta horren emaitza Izabako oroipenaren etxea izeneko museoa izan da, besteak beste.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Roncal, Club Lectura. (2019-07-04). «TRIBUTO DE LAS TRES VACAS – IROR BEIEN EMONTARZUNA» Actualidad Valle de Roncal (Noiz kontsultatua: 2019-07-12).
* ↑ «Lurgida: Hiru behien zerga» lurgida.eus (Noiz kontsultatua: 2020-07-01).
* ↑ «Tributo de las tres vacas - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2019-07-12).
* ↑ «Enrike Zubiri, «Manezaundi»: Artikulu bilduma» klasikoak.armiarma.eus (Noiz kontsultatua: 2019-07-12).
* ↑ «|| PAX AVANT ||» paxavant.com (Noiz kontsultatua: 2019-07-12).

## Kanpo estekak

* Manezaundi: "Hiru behien zerga"
* (Frantsesez)(Gaztelaniaz) "Pax Avant" egitasmoa
* Datuak: Q3100145
* Multimedia: Hiru behien zerga / Q3100145
# Hiru arkuko zubia

Hiru arkuko zubia (albanieraz: Ura Me Tri Harqe) Ismail Kadare albaniar idazleak 1978an argitaratu zuen eleberria da. 1994. urtean Juan Mari Arzallusek euskaratu zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Erdi Aro berantiarrean, 1377an, Albaniako konderri galdu batean, Uyane madarikatua ibaiaren gainean zubi bat egin nahi dute eraikitzaileek, eta kontra daude txalupazaleak.

## Erreferentziak

* ↑ www.elkar.eus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q763764