OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Txirta mokoluze

Txirta mokoluzea (Anthus similis) Anthus generoko animalia da. Hegaztien barruko Motacillidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)BirdLife International (2012) Species factsheet. www.birdlife.org webgunetitik jaitsia 2012/05/07an
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Anthus
* Motacillidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q1590302
* Multimedia: Anthus similis / Q1590302
* Espezieak: Anthus similis
# Lardizabal jauregia

Lardizabal jauregia Gipuzkoako Segura udalerriko Alde Zaharrean dagoen jauregi bat da, Martin Lardizabal kaleko 8. zenbakian. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago. Gaur egun udaletxea da.
XVII. mendean eraikitako gipuzkoar jauregi klasikoaren adibide garbia da. Bere aurrealdea harlanduz egina da eta gainontzeko aldeak harginlanez. Bi solairuko garaiera du eta lau uretako teilatua.
Lardizabaldarren armarria ikusgai du, familia honetako senide nabarmenen jaiotetxea izan zen: Joan Antonio Lardizabal Elortza (Salamancako unibertsitateko katedraduna eta 1733an Mexikoko Artzapezpikua izendatua izatean zendua), Martin Lardizabal Elortza (aurrekoaren anaia, Segurako ongile handienetakoa, Salamancako unibertsitateko Kode katedraduna, eta Caracasko komandante jenerala, 1743an zendua), eta Ignazio Lardizabal (Lehen Karlistaldian jeneral karlista izana. 1849ko urtarrilaren 24ean Irunen zendua).
Leinukoa izan zen halaber, nahiz eta Mexikon jaioa izan, Migel Lardizabal Uribe. 1811an Espainiako Errege Kontseiluko ordezkaria izan zen, baita Bergarako Errege Mintegiko zuzendaria ere.
* Aurrealdea.
* Lardizabaldarren armarria.

## Ikus gainera

* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492269
* Multimedia: Town hall of Segura (Lardizabal jauregia) / Q20492269
# Lardizabalaceae

Lardizabalaceae landare loredunen familia bat da. Izena Migel Lardizabal (1744-1824) euskal-mexikoar historialari eta politikariaren omenez du, Lardizabala generoarekin batera.
Familia honetan 7 genero daude, 40 espezie zurkara inguru ezagunekin. Denak liana dira, salbu-eta Decaisnea generokoak, zuhaixka pakikauloak baitira. Hostoak aldizkakoak eta elkartuak dira, gehienetan palmatuak.
Espezie guztiak Asia ekialdean aurkitzen dira, Himalaiatik Japoniara, salbu-eta Lardizabala eta Boquila generoak, biak Hego Amerika hegoaldekoak (Txile eta Argentina).

## Generoak

Hauek dira 7 generoak:
* Akebia Decne. ( Archakebia barne C.Y.Wu, T.C.Chen & H.N.Qin)
* Boquila Decne.
* Decaisnea Hook.f. & Thomson
* Lardizabala Ruiz & Pav.
* Sargentodoxa Rehder & E.H.Wilson (lehen bere familia propioa zuen: Sargentodoxaceae)
* Sinofranchetia Hemsl.
* Stauntonia

## Erreferentziak

* ↑ Christenhusz, M. J. M.. (2012). «An overview of Lardizabalaceae» Curtis's Botanical Magazine: 235–276. doi:10.1111/j.1467-8748.2012.01790.x..
* ↑ Christenhusz, M. J. M.; Byng, J. W.. (2016). «The number of known plants species in the world and its annual increase» Phytotaxa: 201–217. doi:10.11646/phytotaxa.261.3.1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q840758
* Multimedia: Lardizabalaceae / Q840758
* Espezieak: Lardizabalaceae
# Lardirago

Lardirago Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 1.180 biztanle ditu, 5,34 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Lardiragok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bornasco Ceranova Roncaro Sant'Alessio con Vialone Marzano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q40925
* Multimedia: Lardirago / Q40925
# Lardizabala

Lardizabala landare loredunen genero monotipiko bat da. Landare hauek liana hostoiraunkorrak dira, Txile erdialde eta hegoladeko baso epeletan jatorria dutenak.
Espezie bakarra Lardizabala biternata da (Ruiz & Pav), Txilen bertan izenburua hauek on ezaguna: Coguil, Cogüilera, Coiye, Coille, Voqui cógüil edo Voqui coille. Gizakiak ere hazten du, dituen fruitu jangarriengatik (coguil edo cógüil Maputxeraz) eta lore apaingarriengatik.
Izena Migel Lardizabal (1744-1824) euskal-mexikoar historialari eta politikariaren omenez du, Lardizabalaceae familiarekin batera.

## Erreferentziak

Cheng-Yi, W. & Kubitzki, K.. (1993). «Lardizabalaceae» Kubitzki, K., Rohwer, J.G. & Bittrich, V. (Editores). The Families and Genera of Vascular Plants. II. Flowering Plants - Dicotyledons.. Springer-Verlag: Berlín ISBN 3-540-55509-9.

## Kanpo estekak

* "Lardizabala biternata" en enciclopedia de la flora Chilena
* Chilebosque, flora of Chile, with photos, including of fruits
* Lardizabala biternata
* Datuak: Q2603764
* Multimedia: Lardizabala / Q2603764
* Espezieak: Lardizabala
# Larecaja probintzia

Larecaja probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Larecaja) Boliviako La Paz departamenduko probintzia bat da. 8110 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 68026 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1325760
* Multimedia: Larecaja Province / Q1325760
Txantiloi:La Paz departamenduko probintzia aurkibidea
# Laredo

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Laredo (argipena)»
Laredo Kantabriako udalerria da. 2005ean 13.115 biztanle zituen eta 13 km²ko azalera du.

## Toponimia

Laredo hitzaren jatorria zalantzagarria da gaur egun, teoria desberdinak egonez. Ezagunenak latinezko glaretum-a, (hareatza, haitzak dituen lekua) datorrela dio. Badaude latinezko larida (antxeta) edo lauretus-a (ereinotz), Erromatar Inperioaren garaian bertan zeuden ereinotzeko basoetatik, hitzetatik datorrela diotenak ere. Halaber, euskarazko larre on esalditik datorrela esaten dutenak ere badaude

## Herriak eta auzoak

* Laredo (herriburua).
* La Arenosa.
* El Callejo.
* Las Cárcobas.
* Las Casillas.
* La Pesquera.
* Tarrueza.
* Villante.

## Historia

Asonen bi ertzetan bizi ziren koniskoien eremuan zegoen. Toponimoa lehendabizikoz 968an agertu zen, noiz jada 757an arrantzale-herria zela zioten. 1200an Alfontso VIII.a Gaztelakoak hiri-gutuna eman zion eta Erdi Aroan Paduretako Ermandadean parte hartu zuen.
Bere kaia eskualdeko nagusi bilakatu zen eta bertatik pasa ziren Joana Gaztelakoa Filipe Ederra ezkontzera joan zenean eta 1556an Karlos I.a Espainiakoa penintsulara ailegatzean. 1629an Lau Hiribilduen Korrejimenduko hiriburu bihurtu zen eta baita eskualdeko kontzeju nagusia.
XIX. mendearen amaiera turismoa hiribilduan agertu zen eta bere biztanleen kopurua handitu zen.

## Demografia

Bilakaera demografikoa :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2005 | 2008 |
| 5.097 | 5.212 | 5.566 | 5.890 | 6.206 | 6.866 | 7.520 | 10.260 | 12.278 | 13.493 | 12.634 | 13.115 | 12.684 |
Iturria: INE

## Ekonomia

Turismoan (euskal udatiarrak bereziki) eta arrantzaren inguruan sorturiko industrian (janari industria, kontserbategiak) oinarritzen da bertako ekonomia jarduera nagusia.

## Laredotar ezagunak

* Bernardino de Escalante (1537- c. 1605), idazlea.
* José Emilio Amavisca (1971-), futbolaria.
* Ignacio Rodríguez Ortiz (1982-), futbolaria.

## Herri eta hiri senidetuak

* Laredo (Texas) (AEB)
* Cenon (Frantzia)
* Guadalajara (Mexiko) (Mexiko)
* Tijuana (Mexiko)
* Foz (Espainia)

## Ikus, gainera

* Santoña, Victoria eta Joyeleko Padurak
* Kantabriako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Municipios de Tamaulipas: Nuevo Laredo
* ↑ US Consulate in Nuevo Laredo: History)
* ↑ Owners in Laredo, TX
* ↑ Arízaga Bolumburu, Beatriz. (2002). La villa de Laredo y sus términos jurisdiccionales. in: Historica et philologica: In honorem José María Robles. Kantabriako Unibertsitatea, 183 or. ISBN 978-84-8102-308-4..
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Laredoko Udalaren webgunea
* Datuak: Q828955
* Multimedia: Laredo (Cantabria) / Q828955
# Laredo (Missouri)

Laredo Missourieko hiri bat da. Grundy konderrian kokatua dago. 2010ean 198 biztanle zituen, 0,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Grundy konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q966205
# La Serna (Arenas de Iguña)

La Serna, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen herri bat da. 2017an 209 biztanle zituen.
# La Serrada

La Serrada Ávilako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 128 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ávilako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1645664
* Multimedia: La Serrada / Q1645664
# La Serratella

La Serratella (valentzieraz; espainieraz ofizialki Sarratella) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Plana Alta eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua. Baix Maestrat eskualde historikoan ere kokatu izan da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 100 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1766247
* Multimedia: La Serratella / Q1766247
# La Serenako gazta

La Serenako gazta, Espainiako Badajozko probintziako La Serena udalerriaren ipar-ekialdeko lareetan ekoizten den gazta bat da, Extremaduran. Ardi merino gaztaz egiten da.
1996tik Jatorrizko Izendapena du.
* Datuak: Q530307
* Multimedia: La Serena cheese / Q530307
# La Serna (Palentzia)

Alfoz Palentziako udalerria da, Vega-Valdavia eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 118 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Palentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q2314294
* Multimedia: La Serna / Q2314294
# La Serra d'en Galceran

La Serra d'en Galceran (valentzieraz; espainieraz ofizialki Sierra Engarcerán) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Plana Alta eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.039 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1635361
* Multimedia: La Serra d'en Galceran / Q1635361
# La Serna

La Serna hainbat tokiren izena izan daiteke:

## Udalerriak

* La Serna, Palentziako probintziako udalerria.
* La Serna del Monte, Madrilgo Erkidegoko udalerria.

## Herriak

* La Serna, Kantabriako Valderredible udalerriko herria.
* La Serna, Kantabriako Hermandad de Campoo de Suso udalerriko herria.
* La Serna, Kantabriako Arenas de Iguña udalerriko herria.
# La Serna del Monte

La Serna del Monte Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Sierra Norte de Madrid eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 103 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Madrilgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q584772
* Multimedia: La Serna del Monte / Q584772
# Le Minihic-sur-Rance

Le Minihic-sur-Rance (bretainieraz Minic'hi-Poudour) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q196423
* Multimedia: Le Minihic-sur-Rance / Q196423
# Le Milieu

Frantziako krimen antolatua hiri nagusietan- Marseilla, Grenoble, Paris eta Lyon- jarduten du. Gaizkile taldeei frantziar mafia - eta kideei les beaux voyous (eusk: "ohorezko gizonak") - edo Le Milieu (frantsesez luh mil-yuh ahoskatua; eusk: "azpimundua") diete.
1900eko hamarkadatik 1930eko hamarkadaren amaieraraino, Le Milieuren eginkizun nagusiak prostituzioa, apustuak, lapurreta eta bahiketak ziren. Gero, 1940ko eta 1970eko hamarkaden artean, bankuen lapurretei, droga-trafikori eta kontrabandoari ekin zioten. 1980ko hamarkadan bankuen lapurreta handiak berpiztu ziren. 1990 eta 2000 artean, estortsioa Marseillatik Aix-en-Provence eta Kosta Urdinera zabaldu zuten. 2002tik aurrera, estortsioaz gain, faltsutzeari eta finantza-delituei ere ekin zizkion.
Egun Le Milieuren talderik nabarmenena korsikar mafia da, Marseillako Unione Corse eta uharteko Gang de la Brise de Mer korsikar talde nagusiak izanda.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Lalam, Nacer. How organised is organised crime in France?. in: Organised Crime in Europe: Concepts, Patterns and Control Policies in the European Union and Beyond..
* ↑ (Gaztelaniaz) «Corsica Organized Crime On The Rise» The Huffington Post 2013/01/14.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2239017
# Tildenville (Florida)

Tildenville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Orange konderrian dago, Florida estatuan. 475 biztanle ditu, 0,612481 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Orange konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2240280
# Tilghman Island (Maryland)

Tilghman Island Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Talbot konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. 807 biztanle ditu, 6,569312 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Talbot konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q754658
* Multimedia: Tilghman Island, Maryland / Q754658
# Tilden udalerria, Cherokee konderria (Iowa)

Tilden udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Cherokee konderrian. Azken zentsuaren arabera 167 biztanle zituen, 36.25 milia karratu (93.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Tilden udalerriak 103 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 45.752 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1894210
# Tileagd

Tileagd Errumaniako udalerri bat da, Bihor konderrian. 5.998 biztanle ditu, 64,96 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Tileagd $^{(en)}$ Bălaia $^{(en)}$ Călătani $^{(en)}$ Poșoloaca $^{(en)}$ Tilecuș $^{(en)}$ Uileacu de Criș $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16425742
# Tilet

Tileta ( ~ ) erabilpen ezberdinak dituen ikurra da. XVII. mendera arte bokal baten gainean jarrita ondoko n letraren laburdura zen, hau da, <ã> <an>ren baliokidea zen, hala eskuizkribuetan nola inprimatuetan. Denborarekin diakritiko bezala erabiltzea orokortu da. Euskaraz, gaztelaniaz eta galizieraz, esate baterako, n letraren gainean tileta ezarriz ñ letra existitzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11167
* Multimedia: Tildes / Q11167
ããã
# Tilikum

Tilikum (1981 - SeaWorld Orlando, 2017ko urtarrilaren 6a), gatibu bizi izan zen orka arra izan zen. Bere bizitzaren zatirik handiena Floridako SeaWorld Orlandon eman zuen. Tilikum izenak, Pazifikoko Ipar-mendebaldeko Chinook hizkeran, esanahi zabal bat du:"lagunak, harremanak, tribua, nazioa, jende arrunta".

## Bizialdia

1983an Islandian harrapatu zuten; handik urtebetera, Columbia Britainiarreko Victoriako Sealand of the Pacific itsas-parkera eraman zuten. Ondoren, 1992an Orlando-ko (Florida) SeaWorld-era egon zen zuten, non 21 kume hazi zituen bere bizitzan zehar (eta horiek beste hainbat ondorengo izan dituzte).
Tilikum 2013ko Blackfish dokumentalean agertzen da nabarmen, non salaketa egiten gatibu dauden orkak kalte psikologikoak jasaten dituztela eta erasokor bihurtzen direla dioena. Gatibu dauden bitartean orkek egindako eraso hilgarrietan, Tilikumek hirutan parte hartu du: Keltie Byrne, orain desagertua dagoen Sealand of the Pacificeko entrenatzailea; Daniel P. Dukes, SeaWorld Orlandon baimenik gabe sartu zen gizon bat; eta Dawn Brancheau SeaWorld-eko entrenatzailea. Jendea hil arren, ez zuten sakrifikatu edo askatu, balio handia zuelako: kumeak egiteko baliagarria zen, eta hortxe zegoen itsas-parkeetarako negozioa, gatibu dagoen orka bakoitza milioika dolarreko inbertsio bat da.
Tilikum gatibu egon izan den orkarik handiena izan da, 6.9 metro luzea eta 5.7 tonako pisuarekin . Bularreko hegatsak 2.1 metro luze ziren, eta 2 metroko bizkar-hegatsa zuen, ezkerraldera erabat erorita zegoena, naturan orken %1ari baino gutxiagori gertatzen zaiona, baina gatibu direnen artean ohikoa.

## Bibliografia

* Blackfish (2013), dokumentala

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko wikipediako «Tilikum (orca)» artikulutik itzulia izan da, 2023-07-04 data duen 1163410108 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2023-07-04 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* 1 2 Blackfish (2013) dokumentala
* ↑ Cave, Damien. (February 26, 2010). «Intentions of Whale in Killing Are Debated» The New York Times.
* ↑ Watson, Kenneth (Greg). (July 2002). «Chinook Jargon» White River Journal (White River Valley Museum).
* 1 2 Zimmermann, Tim. (July 30, 2010). «The Killer in the Pool» Outside Online.
* ↑ «Tilikum, the orca featured in Blackfish doc and blamed for deaths of 3 people, has died» CBC January 6, 2017.
* ↑ «The Trio of Deaths – Keltie Byrne» Dolphin Project February 21, 2017.
* ↑ Savino, Lenny. (July 8, 1999). «Man In Whale Tank Was Drifter» Orlando Sentinel.
* ↑ Howard, Brian Clark. (January 6, 2017). «Why Tilikum, SeaWorld's Killer Orca, Was Infamous» National Geographic News.
* ↑ Zimmermann, Tim. (March 10, 2016). «Tilikum, SeaWorld's Killer Orca, is Dying» National Geographic News.
* ↑ «Tilikum» Cetacean Cousins.
* ↑ «Dorsal Fin Collapse» SeaWorld Fact Check.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2433338
* Multimedia: Tilikum (orca) / Q2433338
# Tilia × europaea

Tilia × europaea, askotan ezki arrunt gisa ezaguna, ezki hostotxikiaren eta ezki hostozabalaren espezieen arteko hibrido natural bat da. Europa osoko basoetan agertzen da, bi espezieak natiboak diren eremuetan.

## Deskribapena

Tilia × europaea zuhaitz hostoerorkor handia da, 15 eta 50 metroko altuerakoa, eta bere enborrak 2,5 metroko zirkunferentzia izan dezake. Ohikoa da enborraren beheko aldean zezidio handiak izatea. Hostoak euren gurasoen tartekoak dira, 6-15 zentimetro luze eta 6.12 zabal. Loreak taldetan hazten dira, lautik hamarrera, udaren hasieran. Usaitsuak dira eta erleek polinizatzen dituzte.

## Erreferentziak

* ↑ Rushforth, Keith. (1999). Collins wildlife trust guide trees : a photographic guide to the trees of Britain and Europe. HarperCollins ISBN 0-00-220013-9. PMC 41338335. (Noiz kontsultatua: 2021-06-06).
* ↑ Mitchell, Alan F.. (1974). A field guide to the trees of Britain and northern Europe. Collins ISBN 0-00-212035-6. PMC 1080206. (Noiz kontsultatua: 2021-06-06).

## Ikus, gainera

* Eriophyes tiliae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q163760
* Multimedia: Tilia × europaea / Q163760
* Espezieak: Tilia × europaea
# Leire Merino

Leire Merino Garín (Zizur Nagusia, Nafarroa Garaia, 1988) nafar dantzari eta abeslaria da.

## Bizitza

Betizu Taldeko kidea izan zen hiru urte luzez. Betizu BT- 1.0 (2003) diska grabatu zuen Ainara Epelde, Mikel Zubimendi eta Uxue Rodriguez taldearen beste kideekin.
2006 urtean Aldanza dantza konpainiara batu zen. 2008 urtean Londresera joan zen dantzan formatzeko helburuarekin. Londreseko London Contemporary Dance School (LCDS) dantza eskolan egin zituen dantza ikasketak. Dantzan graduatu zen eta ondoren graduondokoa lortu zuen LCDSen.
Londresen, Richard Alston eta Siobhan Davies dantzarien koreografietan parte hartu zuen. Horrez gain, Quicksilver Dance Company (Rambert youth company) dantza konpainian ere dantzatu da. Ondoren, Tavaziva Dance dantza konpainiara batu zen (LCDS Postgraduate Apprenticeship Scheme organigramaren parte den konpainia). Abeslari moduan ere trebatua dago. Sopranoa da.
Horrez gain, UNEDen graduatu zen filologian.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Nieto, Marta. (2003-03-29). «El primer concierto de mi vida» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2023-01-28).
* ↑ «Betizu BT- 1.0 (2003)» ekaitzaldi.blogspot.com (Noiz kontsultatua: 2023-01-28).
* ↑ Txiribita. (2008(e)ko azaroaren 27(a), osteguna). «EKAITZALDI: Betizu BT- 1.0 (2003)» EKAITZALDI (Noiz kontsultatua: 2023-01-28).
* ↑ (Ingelesez) info@mandy.com. «Leire Merino, Dancer, London» www.mandy.com (Noiz kontsultatua: 2023-01-28).
* ↑ (Ingelesez) Tavaziva Dance ‘Greed’. (Noiz kontsultatua: 2023-01-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Bergasa, Amaia Rodríguez Oroz Javier. (2016-10-18). «El alumnado de la UNED sube en 1.500 en los últimos 9 años» Diario de Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2023-01-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116382439
# Leire Ortueta

Leire Ortueta Aldama (Leioa, Bizkaia, 1971) ballet-dantzaria da.

## Bizitza

Bederatzi urte zituela hasi zen dantzan, eta hamaseirekin erabaki zuen dantzari profesionala izatea. Oinarrizko prestakuntza Areetako Ion Beitiaren Eskolan egin ondoren, Londresko Royal Ballet Schoolera joan zen, eta 1990ean hasi zen eskola horretako hainbat funtziotan parte hartzen: Napoli eta The Rake's Progressen esaterako. London Royal Ballet Company famatuan sartu zen ondoren, eta lehen dantzari eta bakarlari izatea lortu du.
Hainbat ikuskaritan parte hartu du: Loti ederra, Beltxargen Aintzira, Romeo eta Julieta, Herman Schmerman, Bayadère, La Valse, Intxaur-kraskagailua, Present Histories. Rol propioak egin ditu If this is still a Problem eta Fearful Symmetries obretan. Albatros papera egin zuen The Rhyme of the Ancient Mariner (William Truckett) telebistarako obra laburrean, Arts Council/BBC-ren Dance for the Camera sailaren barruan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Leire Ortuetari elkarrizketa
* Datuak: Q12262122
# Leire Otaegi

Leire Otaegi (Donostia, 1977ko maiatzaren 20a) gipuzkoar curling-jokalaria da, Txuri Berri Izotz Taldea. Oihane ahizpa bikia curlingean ere aritzen da. 2018an Curling Mistoaren Munduko Txapelketan zilarrezko domina erdietsi zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57588927
# Leire Malkorra

Leire Malkorra Renobales (Tolosa, Gipuzkoa, 1988) arkitektoa eta arkeologoa da. 2015etik, Aranzadi Zientzia Elkartearekin lanean dihardu, boluntario gisa. Orain arte egin duen aurkikuntzarik garrantzitsuena Irulegiko eskua da.

## Biografia

Arkitektura ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean, baina betidanik historia eta arkeologia gustatzen zaizkio. Karrera bukatu zuenean, Aranzadiko indusketa arkeologikoetan boluntario gisa izena eman zuen. 2015ean, Amaiurren jardun zuen lehenengoz, eta harrezkero, horretan urtero-urtero segitu du.
Aranguren bailarako Irulegi mendian, Aranzadi Zientzia Elkarteak, indusketa sakon bati esker, mendiko tontorreko Erdi Aroko gaztelua berreskuratu zuen. 2021eko ekainaren 18an, Malkorrak geroago Irulegiko eskua izena eman zitzaion pieza ikusi zuen lehenbizi, eta bere poltsan sartu zuen, idazketa estaltzen zuen sedimentuarekin.
   Lurretik ateratzean poltsan sartu nuenean, eskua estaltzen zuten sedimentuak ukitu gabe, eta Nafarroako Gobernuko Zaharberritze Departamentuan utzi genuen, gainerako materialekin batera.
Malkorrak hala ekarri zuen gogora aurkezpenaren egunean. Indusketa bideoan grabatu zen eta kokaleku topografikoan erregistratu, gainerako material arkeologikoak bezala.

## Erreferentziak

* 1 2 Jaurena, Isabel. ««Emozio puntu bat nuen, zer izango ote zen jakiteko»» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-11-15).
* ↑ «Irulegiko eskua, euskararen aurrekari idatzi zaharrena» sustatu.eus (Noiz kontsultatua: 2022-11-15).
* ↑ Aranzadi. «Idatzitako eskua» Aranzadi (Noiz kontsultatua: 2022-11-15).

## Kanpo estekak

* Leire Malkorrak, brontzezko pieza aurkitu zuenak, bere esperientziaren berri ematen duen bideoa EITB, 2022-11-14
* Leire Malkorrak hizkuntza baskonikozko idazkunik zaharrena aurkitu du bideoa, Berria, 2022-11-15
* Datuak: Q115210278