OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maputo (ibaia)

Maputo (Usutu Handia, Lusutfu edo Suthu ere deitua; portugesez: Rio Maputo; ingelesez: Maputo River) hegoaldeko Afrikako ibaia da. Bere ibilbidean Eswatini, Hegoafrika eta Mozambiketik igarotzen da, eta Indiako ozeanoan itsasoratzen da, Maputoko badian hain zuzen ere. Usutu eta Pongola ibaiek bat egiten duten tokian sortzen da, eta ibilbide osoan zehar nabigagarria da.
Suthu bere izena bertoko basothoek erabiltzen duten toponimoa. Hau ibaiaren iturritik gertu bizi zen herria, swaziek lekuz aldatu zutena. Hitz honek "marroi iluna" esan nahi duela ere esaten da, ibaiko ur lohien deskribapena.
Ibaia Amsterdamdik gertu jaiotzen da, eta Eswatinin zehar doa ekialderantz, Lubombo mendiak zeharkatuz. Bertan 13 kilometroko haitzartea osatzen du, Eswatini eta Hegoafrikaren arteko muga naturala dena. Ondoren, Hegoafrika eta Mozambike arteko muga osatzen du beste 20 kilometrotan zehar. Bertan, Ndumo ehiza-erreserban, ibaiadar nagusiarekin bat egiten du. Jarraian, sigi-saga egiten du Mozambikeko kostaldeko lautadan zehar, eta Maputoko badiaren hegoaldean itsasoratzen da, 85 kilometro inguru ibaian behera.

## Erreferentziak

* ↑ (Afrikaansez) Von Willig, G.R.. (1925). Langs die Lebombo. Pretoria: J.L. van Schaik, 175, 217 or..
* ↑ (Ingelesez) Raper, P.E.. (2004). South African place names. Lurmutur Hiria: Jonathan Ball, Jhb, 387 or. ISBN 1-86842-190-2..
* ↑ (Ingelesez) Rauken, T.; Kelman, I.. (2010-10-19). «River flood vulnerability in Norway through the pressure and release model» Journal of Flood Risk Management 3 (4): 314–322. doi:10.1111/j.1753-318x.2010.01080.x. ISSN 1753-318X..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2452912
* Multimedia: Maputo river / Q2452912
# Maquiné

Maquiné Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. 7.418 biztanle ditu 621,561 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q983509
* Multimedia: Maquiné / Q983509
# Maquetas (Zakarrak)

Maquetas diskoak Zakarraken lehen bi maketak biltzen ditu, 2012. urtean Radikal 1977 records diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa. Disko hau 12 hazbeteko binilo formatuan bakarrik argitaratu zen, baina 3 aurkezpen ezberdinetan:
* 180 gramoko binilo beltza (400 kopia)
* 180 gramoko binilo berdea (100 kopia)
* 180 gramoko binilo beltzeko test pressing-a (25 kopia). Aurkezpen honek karpeta ezberdina eta insert-a dauka, eta gainera, diskoak eskuz zenbakituta daude.

## Kantuen zerrenda

A aldea:
* Salinbrukys
* Skinhead
* Perros
* Estrella del rock
* Bajo control
* Fin de semana
* Desengañado
* La mili
* Skinhead girl $^1$
B aldea:
* Si los chicos están unidos $^2$
* Salinbrukys
* Bajo control
* Nostalgia del ayer
* Ultrasubnormal
* La mili
* Perros
* Maldito dinero
* Desengañado
* Skinhead girl $^1$
Oharrak: 1) Musika Symarip taldearena. 2) Musika Sham 69 taldearena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263003
# Maqbara

Maqbara, baita ere Makbara, (pluralean maqâbir o makabir) musulmanen hilerri eta nekropoliei esaten zaie. Iruñean, Gazteluko plazan, Euskal Herriko eta Iberiar Penintsulako zaharrena aurkitu da, VIII. mendekoa.

## Etimologia

Arabierazko hitz bat da, "qbr" erroaz osatua, "lurperatzea" esan nahi duena, eta aurretik "m" aurrizkia duena, arabierazko hizkuntzan "lekua" adierazten duten substantiboak sortzea ahalbidetzen duena; beraz, bere esanahia "lurperatze-lekua" da.
Asian hilobi eta mausoleo monumentalak izendatzeko ere erabiltzen da hitza, adibidez, Bibi Ka Maqbara.

## Iberiar Penintsulan

Iberiar Penintsula musulmanean, harresitik kanpo kokatzen ziren, herriaren kanpoaldean, eta hiriko ateren batetik gertu; hiriaren barruan kalifak, errege-familiako kideak eta goi-agintariak bakarrik lurperatzeko pribilegioa onartzen zen, rawda izenez ezagutzen ziren hilerri txikietan lurperatzen zituzten. Maqbarak leku irekietan hedatzen ziren, horma babesle eta mugatzailerik gabe, eta oinplano homogeneoari jarraitu gabe. Maqbara guztiek zaintzaz eta mantentzeaz arduratzen ziren kadira eta almotazena (al-muhtasib) zituzten.
Ehorzketak indibidualak ziren, eskuineko alboko etzaneran, eta begirada ekialde-hego-ekialdera, hau da, Mekara begira jartzeko moduan orientatuta zeuden. Ez zuten ostilamendurik. Ohitura hauek gaur egun ere gordetzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.naiz.eus/eu/info/noticia/20230827/musulmanes-de-la-irunea-del-siglo-viii-norteafricanos-y-locales-con-limado-dental-estetico

## Ikus, gainera

* Iruñeko maqbara

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Musulmanen nekropoliak.
* Datuak: Q2404995
* Multimedia: Islamic cemeteries / Q2404995
# Maqluba

Maqluba (Arabieraz: مقلوبة, irauli esan nahi duela) Irakiar, Libanoar, Jordaniar, Israeldar, Siriar, eta batez ere, Palestinar kulturaren plater tradizional bat da. Arrozez eta gainerako osagaiez osatutako platera da, lapiko batean zerbitzatzen denean buelta eman behar dena, hortik datorkio izena. Platera lehenengo aldiz aurkitu zen Kitab al-Tabikh-en, XIII. mendeko errezeten bilduma batean. Jankideei errespetua eta ohorea erakusteko eskaintzen zaien platera da, zerbait ospatzeko erabiltzen dena.

## Osagaiak

Astero gordetzen ziren haragi-hondarrekin (oilaskoa eta hegaztiekin) hasi ziren prestatzen, gehienetan jaiegunetan jateko. Beste osagaiak osatzen dute platera, hala nola; tomatea, azalorea, patata eta alberjinia.Hauek lapikoan geruzatan jartzen dira, zerbitzatzeko momentuan geruzadun tarta bat iruditzeko. Jogurtarekin edo pita-ogiz, sesamoz, olioz eta, batzuetan, gazta frijituaz edo tunisiar entsaladaz batera prestatzen da plater hau.

## Maklube

Turkian, Maklube izenez da ezaguna. Turkiar sukaldaritzarako osagaiak guztiz aldatzen diren arren, prestakuntza eta plateraren itxura, bestearen oso antzekoa da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Bidoun. «Cooking with Maha Alusi» Bidoun (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ (Ingelesez) Benayoun, Mike. (2022-12-09). «Maqluba» 196 flavors (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ «Maqluba - Eating Upside Down - The Media Line» web.archive.org 2019-04-06 (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ (Ingelesez) Carty, Elizabeth. (2012-09-24). Shrewd Food: A New Way of Shopping, Cooking and Eating. Hachette Books Ireland ISBN 978-1-4447-2578-0. (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ (Ingelesez) Ottolenghi, Yotam. (2015-02-01). «Jerusalem on a PlateIdentity, Tradition, and Ownership» Gastronomica 15 (1): 1–7. doi:10.1525/gfc.2015.15.1.1. ISSN 1529-3262. (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ (Ingelesez) Gall, Timothy L.; Hobby, Jeneen. (2009). Worldmark Encyclopedia of Cultures and Daily Life. Gale ISBN 978-1-4144-4892-3. (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ (Ingelesez) «Eucalyptus offers food from the Bible» The Jerusalem Post | JPost.com 2015-12-06 (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ (Ingelesez) Smith, Jen Rose. (2018-01-02). «Beyond hummus: 10 foods you must try in Jordan» CNN (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ (Ingelesez) America, Arab. (2020-01-29). «Maqluba--The Paella of Palestine» Arab America (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).
* ↑ (Ingelesez) Bloor, Azlin. (2013-07-21). «Maqluba Recipe (Makloubeh), Palestinian Upside Down Rice» LinsFood | by Azlin Bloor (Noiz kontsultatua: 2023-11-08).

## Ikus, gainera

* Palestinako sukaldaritza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2474403
* Multimedia: Maqluba / Q2474403
# Maputo probintzia

    Artikulu hau Maputoko probintziari buruzkoa da; Maputo hiriari gaitzat duena beste hau da: «Maputo»
Maputo Mozambikeko 10 probintzietako bat da. Bere hirubura Matola da, Maputotik 10kmra kokaturikoa. 2007an 1.190.331 biztanle zituen eta bere azalera 26.058 km$^2$koa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q379658
* Multimedia: Maputo Province / Q379658
# Maqueda

Maqueda Toledoko udalerria da, Torrijos eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 548 biztanle zituen.
Tormes-ko itsumutila liburuko bigarren atala herri honetan kokatzen da, apaiz zikoitz baten etxean aritzen da itsumutila.

## Ikus, gainera

* Toledoko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1631202
* Multimedia: Maqueda / Q1631202
# Maquila

Maquila edo maquiladora Hirugarren Munduan dauden industria modalitate bat da. Mexikon sortua, funtsean, manufaktura-produktuak muntatzen edo egiten dituzten lantegiak dira, eta lan-esku intentsiboa dute.
Transnazionalentzat aduana-zerga gabeko eremuak paradisu fiskalak dira, baina milaka langilerentzat benetako infernua baino ez dira. Maquilak esplotazio intentsiboko guneak dira, eta haietan irabazi nahiak eta jendearen eskubide txikiak batera doaz. Gune hauetan, kapitalismoa eta lan eskubideak ez dira ondo uztartu.
Maquilak egiten diren herrialdeetako gobernuek ekonomia-garapena sustatzeko irrikaz daudenez, zenbait abantaila ematen dizkiete, eta maquilek abantaila guztiak erabiltzen dituzte. Horrez gainera, ia gatazkarik eragiten ez duen lanesku merkea dute. Maquilek nazioarteko kapitala izan ohi dute, ia beti AEBkoa eta Asiakoa.
Arazoak ere sortu dira: Maquila horietan aplikatzen dituzten lan-metodoak, askotan Europan et Estatu Batuetan XIX. mendean eta XX. mendearen hasieran langileek nozitzen zituzten esplotazio-metodoen ia parekoak dira. Maquila horietako asko Latinoamerikan eta Asian hedatu dira, batik bat. Europako, Estatu Batuetako et Japoniako multinazionalek azpikontratatzen dituzte lan egiteko. Izan ere, multinazional horiek fabrikazio-ekoizpena herrialde horietara lekualdatu dute, ekoizpen-gastuak murrizteko.
Multinazional horiek, produktuak Lehen Munduko herritarrei saltzen dizkiete eta sarritan, "ahaztu" egiten zaie maquilei laneko segurtasunerako gutxieneko arauak betetzeko eskatzea; hau da, multinazionalak ez dute saiakera argirik egiten maquiletan Nazioarteko Lan Erakundeak onartutako lan-baldintzak izateko eta soldata duinak ordaintzeko.
Maquila eta maquiladora hitza gaztelaniatik dator eta "errotariaren zati" esan nahi du; garia norberarena ez zen errotan txikitzeko antzinako sistemari erreferentzia da, errotariak besteren aleak bere errotan txikitu ondoren, irinaren zati bat hartzen zuen ordaintzat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1360592
* Multimedia: Maquiladora / Q1360592
# Manuel Egueskoa

Manuel Egueskoa (Egues, 1654ko abenduaren 25a - Burgos, 1729ko apirilaren 11) nafar apaiz eta musikagilea izan zen.
Bere ibilbideari buruzko lehen albisteak Arabakoak izan ziren: 1679tik 1682ra Gasteizko Santa Maria katedralaren kapera-maisu baitzen. 1682an Lleidara abiatu zen, non katedral zaharreko kapera-maisu izan zen.
Kalonjea ordenatua izan ondoren, Burgosko kapera maisu izateko oposizioak irabazi zituen aldeko 27 botorekin, Calahorrako katedraleko kapera maisua zen José Cásedak lortutako hiru botoen aurrean. 1685eko azaroaren 23an kargua hartu zuen.
1691ko urrian Zaragozako katedralera bidali zuten, baina 1692ko otsailean Burgosera itzuli zen. Han lan egin zuen hil arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1891774
# Manuel Elexpuru

Manuel Elexpuru del Valle (Bilbo, 1930 - ?, 1993ko ekainaren 4a) bizkaitar kazetaria izan zen, sukaldaritzan aditua.
Arkitektura ikasi zuen Madrilen. Urte askoan ilustrazio- eta dekorazio-lanak egin ondoren, margolari bezala hasi zen lanean Clarín publizitate-agentzian. Ondoren J. Walter Thompson agentzian zuzendari nagusi modura aritu zen. 1980-1983 urteen artean artikuluak idatzi zituen Viajar izeneko aldizkarian, Espainiako ardo-eremuen inguruan. 1987an bere gain hartu zuen El Europeo aldizkariko gastronomia-orria, eta lankide modura ere aritu zen Vino y Gastronomía aldizkarian. Cofradía Española de la Buena Mesa delakoaren eta Euskal Gastronomia Kofradiako kide zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12262973
# Manuel Esquivel

Sir Manuel Amadeo Esquivel (Belize City, 1940ko maiatzaren 2a - ibidem, 2022ko otsailaren 10a) belizetar politikaria izan zen. Belizeko lehen ministroa izan zen 1984tik 1989ra eta 1993tik 1998ra.
Fisika ikasi zuen New Orleansko Loyola Unibertsitatean eta Bristolgo Unibertsitatean doktoratu zen. Alderdi Demokratiko Batua zuzendu zuen eta 1983an lehen ministro hautatu zuten. 1989an George Cadle Pricek irabazi zuen hauteskundeetan eta Esquivel oposiziora pasa zen. 1993an boterera itzuli zen, eta 1998ra arte mantendu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q951969
* Multimedia: Manuel Esquivel / Q951969
# Manuel Estrada Cabrera

Manuel Estrada Cabrera (Quetzaltenango, 1857ko azaroaren 21a - Guatemala Hiria, 1924ko irailaren 24a) Guatemalako politikaria izan zen. 1898-1920 bitartean Guatemalako Errepublikako presidentea izan zen.
1898an, Reina Barrios hil ondoren, jabetu zen Guatemalako aginpideaz. 1920ra arte iraun zuen lehendakaritzan, hauteskundeetan iruzur eginda. Diktadore legez, zentsura zorrotza eta zapalkuntza gogorra izan ziren Cabreraren agintaldiaren ezaugarriak. Alemaniari gerra deklaratu zion Lehen Mundu Gerran. 1920ean, mugimendu iraultzaile zabal batek bota zuen aginpidetik. Espetxeratu egin zuten, eta espetxean hil zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q879169
* Multimedia: Manuel Estrada Cabrera / Q879169
# Manuel Egileor

Manuel Manu Egileor Orueta, ezizenez Ikasle (1884ko urtarrilaren 1a, Abando, Bizkaia – 1970eko apirilaren 5a, Amorebieta-Etxano, Bizkaia) euskal herritar politikari abertzale eta jeltzale bat izan zen. Lanbidez ingeniaria, baina politika zaletasuna izanik Eusko Alderdi Jeltzalean afiliatu zen.
1916an Euzko Gaztedi taldeko presidentea izan zen, eta EAJ alderdiko Bizkai Buru Batzarreko kidea 1915-1917 bitarteko urteetan. Gainera, Durango udalerria ordezkatuz Bizkaiko Batzar Nagusietako diputatu izan zen 1916-1917 bitartean, eta, ondoren, Amurrioko alkate izan zen.
EAJren eszisio garaian eta 1921-1930 bitartean Aberri (EAJ) alderdiko kidea izan zen. Euskadi Buru Batzarreko kidea zen, eta 1923an erakunde horretako lehendakariordea eta 1930ean diruzaina ere izan zen. Urte horretan espetxeratua izan zen. Jada, 1930ko Bergarako Akordioaren ondoren, EAJ berrelkartuan izen eman zuen.
1931n Espainiako Kongresuan EAJ alderditik Bilbo ordezkatuz diputatu izan zen, eta 1934an Bilboko Eusko Alderdi Jeltzaleko Udal Batzordeko idazkari orokorra izan zen. Urte hartan bertan, Bizkai Buru Batzarreko beste hainbat kiderekin batera, prozesatua izan zen. Urte bat geroago, Bizkaiko EAJren idazkari nagusia izendatu zuten.
Egileorrek bere idazlanetako asko Ikasle eta Marcos de Uriarte ezizenez idatzi zituen. Bestalde, Aberri aldizkariaren sortzailea ere izan zen. Sabin Aranaren Bizkaia bere independentziaren alde idazlanaren berrargitalpenari laguntza eman eta De su alma y de su pluma ("Bere esku eta lumaz") idazlana ere prestatu zuen. Eztabaida biziak izan zituen nazionalista moderatuekin.
1937ko ekainean erbestera jo behar izan zuen. Britainia Handian 10 urte pasatu ondoren, Parisa eta, geroago, Lapurdira joan zen. Arana Goiri´tar Sabin en la historia de Euzkadi liburua idatzi eta Obras completas de Sabino Arana lehen bildumako hitzaurrea prestatu zuen. Zahartuta eta gaixotuta zegoela, bere jaioterrira itzuli zen.

## Idazlanak

* Arana Goiri'tar Sabin en la historia de Euzkadi, "Marcos de Uriarte" ezizenaz sinatua.
* Obras completas de Sabino Arana idazlaneko hitzaurrea idatzi zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/1/9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Manu Egileor Ikasleren biografia. Auñamendi entziklopedia (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q11935033
* Multimedia: Manuel de Eguileor / Q11935033
# Manuel Egiguren

Manuel Egiguren Galarraga (Goiatz, Gipuzkoa, 1930eko urtarrilaren 1a - Bermeo, Bizkaia, 2012ko uztailaren 15a) euskal fraide frantziskotarra, misiolaria eta Beniko (Bolivia) gotzain laguntzailea izan zen.

## Bizitza

Teologia ikasketak Arantzazun egin zituen eta ondoren filosofia ikasi zuen Zarautzen. 1962an joan zen Hego Amerikara misiolari, eta ordutik Kolonbian, Ekuadorren, Dominikar Errepublikan, El Salvadorren, Uruguain, Argentinan, eta Paraguain ibili zen. 1982an gotzain ordenatu zuten. Taupadak GKEaren sortzaileetako bat izan zen eta indigena eta emakumeen eskubideak babesteko bulegoak sortu zituen Benin. Bere ibilbidea oparoan zenbait sari ere eskuratu zituen. 1998an Beniko urteko pertsonaia izendatu zuten eta 2003an urteko Euskal Kooperantearen saria eman zion Eusko Jaurlaritzak.

## Erreferentziak

Artikulu honen edukiaren zati bat Argiatik txertatu zen 2013-03-26 egunean. Izan ere, egile-eskubideen jabeak Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0) lizentziarekin argitaratu zuen.
* ↑ Fallece el obispo misionero vizcaíno monseñor Manuel Eguiguren Galárraga Revistaecclesia.com

## Kanpo estekak

* "Mundu hau infernua da" Elkarrizketa Argia.comen
* (Ingelesez) Bishop Manuel Eguiguren Galarraga, O.F.M. † Catholic-hierarchy.org
* Datuak: Q1473600
# Manuel Enparan

Manuel Antonio Ramón Enparan Orbe (Azpeitia, 1754ko martxoaren 16a - Gibraltarko itsasartea, 1801eko uztailaren 12a) gipuzkoar noble eta kapitaina izan zen, ontzi-kapitain izatera ailegatu zena.
Cádizko itsas eskolan sartu eta fragata-alferez kargua zuela Ameriketara bidali zuten (1769). Berbereen kontrako hainbat kanpainatan parte hartu zuen; Filipinetara ere joan zen. Cádiztik Algeciras aldera itsas armada frantsesari laguntzera zihoala, gauean etsaitzat hartutako Espainiako itsasontzi baten aurkako borrokan hil zen.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Enparan, Manuel. .
* Datuak: Q21480616
# Manuel Egozkue

Manuel Egozkue Cintrón (Bilbo, 1855 – San Juan de Puerto Rico, 1906) bizkaitar enpresaburu eta politikaria izan zen. Unibertsitatea amaitu eta gero, Puerto Ricora joan zen non negozioak egin zituen. Hiriburuko alkatea izan zen Alderdi Errepublikanoaren zerrendetan.
* Datuak: Q6752550
* Multimedia: Manuel Egozcue Cintrón / Q6752550
# Maria Goeppert-Mayer

Maria Goeppert-Mayer (Kattowitz, Alemaniar Inperioa, 1906ko ekainaren 28a - San Diego, AEB, 1972ko otsailaren 20a) poloniar fisikaria izan zen, Estatu Batuetan finkatu zena.

## Biografia

Atomo nukleoaren egitura eta eraketa, eta gai organikoen molekulen espektroak eta isotopoak kimikaren bitartez bereizteko modua aztertu zituen. 1963an Fisikako Nobel Saria irabazi zuen, Eugene Paul Wigner eta Hans D. Jensenekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57100
* Multimedia: Maria Goeppert-Mayer / Q57100
# Maria Giacomina Nazari

Maria Giacomina Nazari (Venezia, 1724ko otsailaren 10a – XVIII. mendea) italiar margolaria izan zen.

## Bizitza

Bartolomeo Nazari (1699-1758) margolariaren alaba eta Nazario Nazari (1724-1793) margolariaren arreba, Maria Giacomina Nazari ere rokoko margolaria izan zen. Ahozko tradizioak Clusoneko Santa Ana elizako horma irudi bat egozten dio, Emausko afaria irudikatzen duena. Nazariri buruzko ohar biografiko gutxi batzuk Delle donne illustri italiane dal XIII al XIX secolo liburuan daude.
Ikasteko, aitaren lanak kopiatzen zituen. Geroago Redentore eta San Bernardo margolanak sortu zituen, agian Triesteko monasterio baterako. Gainera, Europako monarken erretratu sorta bat egin zuen pastela erabiliz.

## Erreferentziak

* ↑ (Italieraz) Morali, Nicola. (2005). Clusone Itinerario storico-artistico. Ferrari Editrice, 130 or. ISBN 9788889428030. (Noiz kontsultatua: 2023-12-31).
* ↑ (Italieraz) Delle donne illustri italiane dal 13. al 19. secolo. Roma: F.lli Pallotta tipografi (argitaratze data: 1855), 290 or..
* ↑ (Italieraz) Levati, Angelo. (1821). Dizionario biografico cronologico diviso per classi degli uomini illustri di tutti i tempi e di tutte le nazioni. Milano: Nicolò Betoni, 35 or. (Noiz kontsultatua: 2023-12-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3290950
# Maria Girona i Benet

Maria Girona i Benet (Bartzelona, 1923ko azaroaren 30a -ib., 2015eko martxoaren 8a) Kataluniako margolaria eta grabatzailea izan zen.

## Biografia

Lluis Girona arkitektoaren alaba. Bere osaba Rafael Benetengandik ikasi zuen Tárrega Akademian, eta Els Vuit taldearekin erakusketak egiten hasi zen. Albert Ràfols-Casamada ezagutu zuen, eta harekin ezkondu zen 1952an. Ondoren, banakako erakusketak egin zituen Bartzelonan eta Madrilen. Bartzelonako urriko eta maiatzeko aretoetan parte hartu zuen.
1967tik EINA diseinu-eskolako irakaslea izan zen. Bere estiloa Henri Matisseren fauvismo koloristatik abiatu zen, baina eraikuntza kubista, irudi sinpleak, forma leunak eta plastikotasun lirikoa zituen pintura bihurtu zen. 1970eko hamarkadan, collagearen teknika hartu zuen, eta hainbat lan konposatu egin zituen, naïf apaindura-elementuekin, démodé azentuarekin, giroak eta iraganeko garaiak gogorarazteko. 1998an Kataluniako Generalitateak emandako Sant Jordi Gurutzea irabazi zuen.
Bartzelonan hil zen, 2015eko martxoaren 8an, 92 urte zituela.

## Funts pertsonala

2015eko abenduan, Albert Ràfols-Casamada eta Maria Gironaren familiak bi artisten funts pertsonala eman zion Kataluniako Liburutegiari (BC), material grafiko, eskuizkribu eta inprimatuak biltzen dituena. Artisten ilobetako batek, Maria Fuchs Gironak, Margarita Rosa Fuchs Girona ahizparen izenean eta ordezkaritzan, funts hori Kataluniako Liburutegian utzi zuen aldi baterako, behin betiko dohaintza formalizatzen zen bitartean. Ordura arte, artisten funts grafikoak, testualak eta bibliografikoak hainbat espaziotan kokatuta zeuden.
Maria Gironaren eta Albert Ràfols-Casamadaren funtsa artisten jarduera profesionalaren eta esperientzia pertsonalaren erakusgarri da. Dokumentuetan lan bera eta bere ingurunearen jarduera jasotzen da. Fondoak XX. mendeko 80ko hamarkadako belaunaldiari bide eman zion diseinuaren inguruko jarduera handia erakusten du, 1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoen inguruko leherketak markatua. Funts horretako dokumentazio grafikoa bere luzerarengatik eta edukiarengatik nabarmentzen da. Aukera ematen du artisten jardueraren ikuspegi bat izateko erakusketen eta argazkien katalogoen bidez, eta haien adierazpen intimoenera iristeko, eskuz idatzitako testuen bidez iruzkindutako jatorrizko marrazki-liburuen bidez. Nabarmentzekoak dira, bereziki, jatorrizko zirriborro asko eta, bereziki, poltsikoko libretak.

## Sariak

* 1998an Sant Jordi Gurutzea emanda zion Kataluniako Generalitateak.

## Erreferentziak

* ↑ «María Girona Benet | Real Academia de la Historia» dbe.rah.es (Noiz kontsultatua: 2022-08-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) concha. «María Girona» Concha Mayordomo Artista (Noiz kontsultatua: 2022-08-23).
* ↑ Lliurament del fons d’Albert Ràfols-Casamada i Maria Girona a la Biblioteca de Catalunya. 18 de diciembre de 2015.

## Kanpo estekak

* Maria Gironaren grabatuak
* Maria Gironaren biografia.
* Maria Gironaren funtsa Kataluniako Liburutegian
* Datuak: Q11690955
# Maria Golubnitxaia

Maria Golubnitxaia (Sobietar Batasuna, 1924ko otsailaren 24koa – 2015eko abuztuaren 22koa) sobietar atleta izan zen, 80 m-ko hesiko proban espezializatua, eta 1952an txapeldunorde olinpikoa izatera iritsi zen.

## Kirolari ibilbidea

1952ko Helsinkiko olinpiar jokoetan zilarrezko domina 80 m hesietan irabazi zuen, 11.1 segundoz, eta helmugara iritsi zen Shirley Strickland de la Hunty australiarraren atzetik (urrea, 10,9 s) eta Maria Sander alemaniarraren aurretik (brontzea, 11.1 segundo).

## Erreferentziak

* ↑ Maria Golubnichaya. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q450444