OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Katmanduko ibarra

Katmanduko ibarra$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | iii, iv, vi |
| Erreferentzia | 121 |
| Kokalekua | Nepal |
| Eskualdea$^2$ | Asia-Pazifikoa |
| Izen ematea | 1979 (III. bilkura) |
| Luzapen urtea | 2006 |
| Arriskuan | 2003-2007 |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Katmanduko ibarra (nepaleraz काठमाडौँ उपत्यका) Nepalgo hiriburua den Katmandu dagoen ibarra da, aspalditik Tibet eta Indiaren arteko bidean dagoena eta 130 monumentutik gora dituena, asko hindu eta budistentzat sakratuak. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturiko zazpi toki ere baditu.

## Historia

K.a. III mendetik aurrera populatua izan dela dirudi. Esaten denez Patan hiriaren inguruan dauden lau estupa Ashoka errege handiaren alaba zen Charumatik eraiki arazi zituen.
Kirat dinastiako erregeenak dira ibarreko lehenengo idatziak. Beren palazioaren aztarnak Patanen bertan daude. 464 urtean Licchavi dinastia zen agintean eta ondoren newaria zen Malla dinastia iritsi zen. 1768an Shah dinastiako Prithvi Narayan Shah errege gurkhak konkistatu bazuen ere, Katmanduko ibarreko biztanleak nagusiki newariak dira, eta beren hizkuntza mantentzen dute. 60. hamarkadan tibetar errefuxiatu ugari iritsi ziren eta estupa handien inguruko (Boudhanath, Swayambhunath...) auzoetan sartu ziren.
2015eko apirilaren 25ean lurrikara handia izan zen eta Katmanduko ibarrean txikizio handia eragin zuen. 6.000 pertsona inguru hil ziren eta eraikin historiko ugari behera erori ziren.

## Geografia

Mendiz inguraturiko ibar zabala da. Iparraldean Shivapuri mendiak daude, 1600 metrotako altuera hartzen dutenak (ibarreko lurrak baino 300 metro gehiago). Katmanduko ibarrak 570 km²ko azalera du eta Bagmati ibaiak zeharkatzen du ipar-ekialdetik hego-mendebaldera. Bagmati Gunean sarturik dago eta Katmandu, Lalitpur eta Bhaktapur distritoetan banatzen da.

## Ondasun nabarmenak

UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturiko zazpi tokiak dira aipagarrienak, noski.
* Katmanduko Durbar plaza
* Patango Durbar plaza
* Bhaktapurko Durbar plaza
* Boudhanath estupa
* Swayambhunath estupa
* Pashupatinath tenplua
* Changu Narayan tenplua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q970717
* Multimedia: Kathmandu Valley / Q970717
# Katja Poulsen

Katja Poulsen (1976ko abenduaren 10a) arkularia da. Danimarka ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Katja Brix Poulsen
* ↑ Katja Brix POULSEN

## Kanpo estekak

* Datuak: Q89205301
# Katmanduko Durbar plaza

Katmanduko Durbar Plaza, Katmanduko erregeen jauregiak dauden plaza da. Katmanduko ibarrean beste bi ere badaude, Patangoa eta Bhaktapurrekoa, eta hirurak izendatu ditu UNESCOk Gizateriaren Ondare. Katmanduko Durbar plazak Nepalen agindu zuten Malla eta Shah dinastien 50 palazio ditu. Bi zatitan banaturik dago, barneko zatian Hanuman Dhoka errege familien bizilekua zena dago, eta kanpoko zatian Kasthamandap, Kumari Ghar eta tenpluak daude.

## Eraikin garrantzitsuenak

Kasthamandap (sanskritoz: काष्ठमन्डप, nepaleraz: मरु सत्तल Maru Sattal; literalki "Egurrezko aterpea") da Durbar plazako eraikinik aipagarriena, beronek eman baitzion izena Katmanduri. Hiru teilatutako jauregia da, XVI mendean pagoda estilora eraikia. Laxmi Narsingha Malla erregeak eraiki zuen eta gaur egun zutik dirauen munduko egurrezko eraikin zaharrena dela esaten da.
Hanuman Dhoka Malla eta Shah dinastiek osaturiko palazio multzoa da. XVI mendean eraikitzen hasi ziren baina Prithvi Narayan Shah erregeak zabalkundea egin zion 1768an Katmandu konkistatu zuenean. 1886 arte bertan bizi izan zen Errege familia.
Kumari Ghar Nepalgo kumariak bizi diren jauregia da. Kumariak Devi jainkosaren irudi diren neska gazteak dira, Asia hego ekialde guztiko tradizioa da. Nepalen hautaproba gogorrak pasatzen dituzte eta aukeratuak Kumari Gharrean bizi dira sinistunek gur ditzaten. Gaur egungo kumaria Matina Shakya da eta 2008an lau urte zituela aukeratu zuten.

## Lurrikara

2015eko apirilaren 25ean lurrikara handia izan zen eta Katmanduko ibarrean txikizio handia eragin zuen. Katmanduko Durbarrean ere hainbat eraikin historiko behera erori ziren.
* Katmanduko Durbar plaza
* Kasthamandap
* Hanuman Dhoka
* Gaddi Baithak
* Kumari Ghar
* Shiva Parvati Mandir
* Kotilingeshwor
* Basantapur Chowk
* 2015eko lurrikararen ondoren
# Katla (telesaila)

Katla (KATLA idatzia) Islandiako telesail dramatikoa da, 2021ean Netflixen igorri zutena.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Islandiako geologian, mitologian eta giro izoztuan erroturiko istorioa da. Krimenari kutsu mistikoa ematera ausartu da, eta gonbita egin die ikusleei, udako garai eguzkitsu honetan, izotzezko misterioan murgil daitezen.

## Aktoreak

* Guðrún Eyfjörð
* Ingvar Sigurðsson
* Björn Thors
* Íris Tanja Flygenring
* Þorsteinn Bachmann
* Aliette Opheim
* Sólveig Arnarsdóttir

## Erreferentziak

* ↑ «Izotzezko krimen mistikoa» Berria 2021-06-19 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107210735
# Katmai Parke Nazionala eta Babesgunea

Katmai Parke Nazionala eta Babesgunea, ingelesez: Katmai National Park and Preserve, AEBetako Alaska estatuan dagoen parke nazional bat da, Alaskako penintsularen hasieran. Hamar Mila Keen Harana eta Alaskako hartz marroien bizilekua izateagatik nabarmentzen da. 1980ko abenduaren 2an sortu zen eta 16.564 km²-ko azalera du.
Izena bertan dagoen Katmai mendiari zor dio.

## Iruditegia

* Hamar Mila Keen Harana.
* Katmai Parke Nazionalaren mapa.
* Alaskako hartz marroia ahoan izokina daramala.
* Knife Creek glaziarra.

## Kanpo estekak

* Katmai Parke Nazionala eta Babesgunea (AEBetako Parke Nazional Zerbitzua) (Ingelesez)
* Datuak: Q609902
* Multimedia: Katmai National Park and Preserve / Q609902
# Kapilaritate

Kapilaritatea isurkari batek igarobide estu batean (hodi bat, oihal baten zuntzak…) egiten duen igoaldia edo jaitsaldia da, itxuraz hidrostatikaren legeekin bat ez datorrena.
Ontziaren hormen ondoan bare dagoen isurkari baten gainaldea ez da erabat laua, bihurritu egiten da, eta bihurgunea ahurra da hormak bustitzen dituen isurkaria denean (ura adibidez) eta ganbila bustitzen ez dituenean (merkurioa adibidez). Era berean, uretan sartzen den hodi estu batean urak gora egiten du, ur molekulek beren artean, eta ur molekulek eta ontziarenek elkar erakartzen dutelako; hodia zenbat eta estuagoa izan, ura orduan eta gorago doa. Merkurioarekin berriz ez da hori gertatzen, behean geratzen da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/08/01 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188603
* Multimedia: Capillary action / Q188603
# Kapilau

Kapilau parrokia ez duen apaiz kristaua eta beste instituzio partikular batean edo fededun multzo batean bere funtzioak betetzen dituen erlijiozko pertsona da.

## Ezaugarriak

Kapilaua kleroko partaidea da baina instituzio askotan ari daiteke: kapera pribatu batean, ikastetxeetan, armadan, itsasontzietan, espetxeetan, ospilatetan, unibertsitateetan, legebiltzarretan, e.a. Tradizionalki, katolizismotik kanpoko beste erlijio kristauetan ere, esaterako artzain protestanteen artean, "kapilauak" aipatutako instituzioetan sermoiak ematen zituzten apaizak dira. Batzutan ere apaiza gisa meza ematen dute otoiztegietan; kasu horietan kapilau sari baten eliz-onurak jaso ditzakete (errentak) edota, egindako zerbitzuen ondorioz, diru-sari bat jaso dezakete.

## Kapilau motak

Asko dira, izan daitezkeen instituzioak bezainbeste. Hona hemen batzuk:
* Ohorezko kapilau: erregearei eta nobleziako parataideei meza ematen ziena.
* Abesbatzaren kapilaua
* Erregearen kapilau nagusia
* Militar kapilaua
* Mojen kapilaua
* Aitasantuaren kaperaua
* Espetxeko kapilaua
* Eskola kapilaua

## Erreferentziak

* ↑ https://eglise.catholique.fr/glossaire/chapelain/

## Ikus, gainera

* Imam
* Apaiz
* Errabino

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): El País egunkariko artikulua egungo kapilauei buruz, 2013.
* Datuak: Q208762
* Multimedia: Chaplains / Q208762
# Kapilauen etxea (Iruñea)

Kapilauen etxea Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen eraikin bat da.

## Kokalekua

Alde Zaharran dago, Errekoleten plazaren 2 eta 4 zenbakietan.

## Historia

1624-1634 artean eraiki zen eta Juan Gómez de Mora arkitektoak diseinatu zuen.

## Eraikina

Eraikinaren goialdean arku galeria bat dago eta aurrealdean XVII. mendeko Juan Ziriza eta bere emazte Katalina de Alvaradoren armarria ikusgai.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479611
# Kapildui

Kapildui Gasteiz mendiak osatzen duten mendietako bat da, Arabako ekialdean kokatua, Izkiko natura parkean. 1.177 metroko garaierarekin, Izkiko tontorrik altuena da.

## Abiapuntuak

* Izartzatik (Bernedo): ordubeteko igoera.
* Azazetako mendatetik: ordu 1 eta 15 min.
* Okinatik (Bernedo): ordu 1 eta 30 min.
* Arluzeatik: ordu 1 eta 45 min.
* Ixonatik (Burgu) eta Egiletatik (Dulantzi): ordu 1 eta 45 min.

## Radarra

2005. urtean Euskalmetek (Euskal Autonomia Erkidegoko meteorologi agentzia) atmosferaren egoera aztertzeko radarra jarri zuen Kapildui mendian. Radar horrek Euskal Herrian gerta litezkeen prezipitazioak iragartzeko balio du.

## Ikus, gainera

* Arabako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* Kapildui luberri.net webgunean
* Kapilduiko euri-radarra.
* Datuak: Q12261272
* Multimedia: Kapildui / Q12261272
# Kapilduiko radarra

Kapilduiko radar meteorologikoa Euskalmet euskal meteorologia agentziak ekaitzak iragartzeko Kapildui mendian (Arluzean, Araban) instala zuen radarra da. 2005eko urriaren 20an inauguratu zuten.
Radarraren dorreak 58,8 metroko altuera du. Dorrea 8 modulu zilindrikoz osatua dago, zilindro bakoitzak 4,5 eta 6 metro arteko diametroa du eta radomoak, berriz, 9,2 metrokoa. Radomoaren barruan, 6 metroko diametroa duen radar parabolikoa dago. Radarraren transmisorea Klystron teknologiakoa da, C bandan (5.6 GHz) dabil eta 400 kilometroko erradioa fidagarritasunez aztertzeko gai da. Horrez gain, 250 km/h-ko arteko haize-boladekin lan egiteko prestaturik dago.

## Xehetasunak

Selex-Gematronik (Selex-Gematronik, 2005b) enpresaren Meteor 1500C Doppler Meteorologia Radar Duala erabiltzen dute. Sistemak erreflektibitateari, erreflektibitate diferentzialari eta haize-eremuei buruzko informazioa ematen du 10 minutuero.

## Erreferentziak

* ↑ Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza, Herri Lan eta Garraio Saila: Kapilduiko radar meteorologikoa
* ↑ (Ingelesez) ERAD 2008: Meteorologia eta hidrologia radarrei buruzko bosgarren hitzaldi europarra

## Ikus, gainera

* Euskalmet
* Kapildui

## Kanpo estekak

* Euskalmet meteorologia agentzia: Kapilduiko estazio meteorologikoaren datuak
* Datuak: Q12261273
* Multimedia: Weather radars in the Basque Country / Q12261273
# Kapiestra

Kapiestra (Spiraea hypericifolia) Arrosaren familiako zuhaixka adartsua da, elorriaren antzekoa, 0,5-2 m luzea. Espatula itxurako hosto txiki biribil samarrak izaten ditu, oso goiztiarrak. Loreak berriz zuri txikiak eta adarren puntetan inguru guztian hazten direnak. Mendi-malda harritsuetan eta oihan ertzetan izaten da batez ere. Europako hego-ekialdean, Balkanetako penintsulan eta erdialdeko Asian hazten da.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9079387
* Multimedia: Spiraea hypericifolia / Q9079387
* Espezieak: Spiraea hypericifolia
# Kapildui (Iruraitz-Gauna)

Kapildui Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Iruraitz-Gaunan sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 50 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %17,79.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261271
# Kapince

Kapince Eslovakiako udalerri bat da, Nitrako barrutian kokatuta. 5,84 km²ko azalera du eta 187 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1261. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q681664
* Multimedia: Kapince / Q681664
# Keerbergen

Keerbergen (nederlanderazko ahoskera: ˈkeːrbɛrɣə(n)) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 12.774 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q984894
* Multimedia: Keerbergen / Q984894
# Kees Hopmans

Kees Hopmans (Hoogerheide, 1964ko urriaren 31) Herbehereetako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

1991
* 2. Nationale Sluitingsprijsean
1999
* 7. Schaal Selsean
2000
* Dwars door Gendringren

## Kanpo estekak

Kees Hopmans - ProCyclingStats
* Datuak: Q2206471
# Keewatin (Minnesota)

Keewatin Minnesotako hiri bat da. Itasca konderrian kokatua dago. 2010ean 1.068 biztanle zituen, 6,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Itasca konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q579578
# Kees van Dongen

Kees Van Dongen (Delfshaven, Rotterdam, Herbehereak, 1877ko urtarrilaren 26a - Monte Carlo, Monako, 1968ko maiatzaren 28a) jatorri holandarreko frantziar pintorea izan zen.
1897az gero Parisen bizi izan zen. Bizibidea ateratzeko, beste lanbide askoren artean, karikaturak eta umorezko irudiak egin izan zituen kafetegietan eta aldizkari satirikoetan (L´Assiete Beurre, Le Rive, L´Indiscret). 1904an erakutsi zituen lehen aldiz bere margolanak jendaurrean, Vollard etxean; koadro gehienak ikuspegiak ziren, inpresionistak (Delfsahaveneko ikuspegia, Ortzadarra, Hodeiak, Galetteko errota). 1906. urte aldera ordea, fauvismoaren eraginez, kolore biziak erabiltzen hasi zen eta higikunde horretako margolari ezagunenetako bat izatera iritsi zen. Oso estilo berezia zuen, bizia, oldarkorra ere bai, ikuslea bete-betean jotzen zuena. Burgesiako jendearen erretratuak egin zituen, emakumezkoenak gehienbat, eta Belle Époque garaiko lekukotasuna eman zuen bere obretan (Boni de Castellane, Edmonde Guy, Anna de Noailles, Maurice Chevalier). Bestalde liburu batzuetarako irudiak ere egin zituen (Mila gau eta bat gehiago, Marcel Prousten obra osoak).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q170345
* Multimedia: Kees van Dongen / Q170345
# Kefenrod

Kefenrod Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, [[Wetterau barrutia|Wetterau]] barrutian. 2014an 2.744 biztanle zituen 30,66 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q625373
* Multimedia: Kefenrod / Q625373
# Kefferhausen

Kefferhausen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, [[Eichsfeld (barrutia)|Eichsfeld]] barrutian. 2014an 745 biztanle zituen 10,39 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q554901
* Multimedia: Kefferhausen / Q554901
# Keeseville (New York)

Keeseville New York estatuko herri bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 1.815 biztanle zituen, 3,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Clinton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3458122
* Multimedia: Keeseville, New York / Q3458122
# Karel Čapek

Karel Čapek (Malé Svatoňovice, Austria-Hungariako Inperioa, 1890eko urtarrilaren 9a - Praga, Txekoslovakia, 1938ko abenduaren 25a) eleberrigile eta drama-idazle txekiarra izan zen.
Txekieraren eraberritzaile nagusia izan zen.

## Biografia

1916. urtean eman zituen ezagutzera bere lehen idatziak. Geroago antzerki-lanak (drama utopikoak) eta eleberriak idatzi zituen. Bere obrarik ezagunena R.U.R. edo Rosumovi Univerzální Roboti drama da (1921). Aipaturiko lanean robota (bortxazko langilea) izena sortu zuen. Harenak dira, halaber, Vec Makropolus (Makropoulos afera, 1922), Bílá nemoc (Izurri zuria, 1937) eta Matka (Ama, 1938) dramak eta Tovarna na absolutno (Absolutuaren lantegia, 1922) eta Valka s mloky (Arrabioen gerra, 1936). T.G. Txekoslovakiako Masaryk lehendakariarekin egindako elkarrizketa batzuk ere argitaratu zituen 1935ean.
Bere zientzia-fikziozko idazki guztiek gizakiaren hondamendia dakarte gogora. Nazien gorakadaren garaian gorpuztu zen ikuspegi ezkorra dute ezaugarri. Obra horiez gainera, bidaia liburuak idatzi zituen (Italiako gutunak, 1923; Ingalaterrako gutunak, 1924) eta psikologia arazoak aztertu zituen trilogia batean: Hordubal (1933), Povretron (Meteoroa, 1934) eta Obycejny zivot (Ohiko bizitza bat, 1934).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Arrabioen gerra» EIZIE (Noiz kontsultatua: 2024-07-12).

## Kanpo estekak

* «Arrabioen gerra» EIZIE Koro Navarro-ren itzulpena.Erein, Igela, 2024
* Datuak: Q155855
* Multimedia: Karel Čapek / Q155855
# Karelia

    Artikulu hau eremu geografikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Karelia (argipena)».
Karelia (karelieraz, finlandieraz, eta estonieraz: Karjala; errusieraz: Карелия, Karelija, historikoki Корела, Korjela; suedieraz: Karelen) iparraldeko Europako eremu geografiko bat da, gaur egun, Finlandia (Ipar Karelia eta Hego Karelia) eta Errusiaren artean (Kareliako Errepublika eta Leningradoko Oblasta) banatua dagoena.
Historikoki, Kareliako zatiak, Suedia, Novgorod eta Errusiarenak izan dira, eta, administratiboki, sekula ez dute eremu batu bat osatu.

## Historia

Suedia eta Novgorodeko Errepublikak, Karelia eta Ingriagatik borrokatu zuten XIII. mendean. 1323ko Nöteborgeko Hitzarmenak, bien artean banatu zuen Karelia. Vyborg (karelieraz Viipuri) suediar probintzia berriaren hiriburu bihurtu zen.
Suediar Inperioaren garaian, Ladoga lakua eta Sestra ibaia Auniseko istmoan, Suedia eta Errusiaren arteko muga bezala ezarri zen.
1721eko Nystadeko Hitzarmenak, Errusia eta Suediaren artean sinatua, Kareliaren zatirik gehiena Errusiari ematen zion. Mendekuzko gerra batean, Kapelen Gerra deritzona, errusiarrek aurrera egitea lortu zuten, ia lurralde osoa bereganatuz.
Finlandiar Gerran Errusiak Finlandia konkistatu ondoren, emandako probintzien zatiak (Antzinako Finlandia) Finlandiako Dukerri Handira erantsi ziren. 1917an, Finlandiak bere independentzia lortu zuen, eta muga, 1920ko Tartuko Hitzarmenaren bidez berretsi zen.
Errusiako Gerra Zibila amaitu ondoren, eta 1922an Sobietar Batasuna ezarri ondoren, Kareliako zati errusiarra, Kareliako Errepublika Autonomoan bihurtu zen 1923an.
1939an, Sobietar Batasunak Finlandia eraso zuen, Neguko Gerra abiaraziz. Finlandiarrek, nahiko arrakastarekin borrokatu zuten Karelia iparraldean, Karelia Zurian sartzea lortuz. Baina Kareliako istmoan (edo Auniseko istmoan), errusiar armadak finlandiarren defentsak gainditu ahal izan zituen. Moskuko Bakean, finlandiar Kareliaren zatirik gehiena, SESBi emana izan zen. 400.000 pertsona baino gehiagok, ia biztanleria osoa, ihes egin zuen eta birkokatu egin behar izan zen.
1941ean, Hirugarren Reichak SESBi egindako erasoa probestuz, Karelia, hiru urtez birkonkistatua izan zen (1941-1944), urte hauetan, Ekialdeko Karelia ere, finlandiarrek hartu zutelarik.
1945ean Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, ia Karelia osoa, berriz SESBen barneratua izan zen, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboaren barne, Kareliako Errepublika Autonomoa izenarekin, hiriburu bezala, Petrozadovsk zuelarik.
Finlandiaren jabetzapean geratu den Kareliaren zati txikia, Ekialdeko Finlandia eta Hegoaldeko Finlandia probintzien eta Ipar Karelia eta Hego Karelia eskualdeen zati da. Finlandiako zatian dauden hiririk garrantzitsuenak, Lappeenranta, Joensuu eta Imatra dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2008-05-30). 154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192273
* Multimedia: Karelia / Q192273
# Karel van de Woestijne

Carolus Petrus Eduardus Maria "Karel" van de Woestijne (nederlanderaz ˈkaˑʀəl vɑndəβ̞usˈtɛˑɪ̯nə ahoskatua; Gante, 1878ko martxoaren 10a - Zwijnaarde, 1929ko abuztuaren 24a) flandriar idazlea izan zen. Nederlanderaz idatzi zuen. Kazetari, pintore, eleberrigile eta Ganteko unibertsitateko irakasle izan zen. Flandesko literaturan idazle sinbolista nagusietako bat da. Narrazioak eta poema-liburuak idatzi zituen, mistizismoaren eta sentsualitatearen arteko lehia agertzen dutenak: Aitaren etxea (1904), Bertsoak (1905), Urrezko itzala (1910), Buztinez egindako gizona (1920), Mendiko aintzira (1928) eta Irudimen jainkozkoa (1918) besteak beste.

## Bibliografia

* Laethemse brieven over de lente (1901)
* Het Vaderhuis (1903)
* De boomgaard der vogelen en der vruchten (1905)
* Janus met het dubbele voorhoofd (1908)
* De gulden schaduw (1910)
* Afwijkingen (1910)
* Kunst en geest in Vlaanderen (1911)
* Interludiën I (1912)
* Interludiën II (1914)
* Goddelijke verbeeldingen (1918)
* De bestendige aanwezigheid (1918)
* De modderen man (1920)
* Substrata (1924)
* Zon in de rug (1924)
* Beginselen der chemie (1925)
* God aan zee (1926)
* Het menschelijk brood (1923)
* Christophorus (1926)
* Het zatte hart (1926)
* Epibasis (1927-1929)
* De leemen torens (1928)
* De schroeflijn (1928)
* Het bergmeer (1928)
* De nieuwe Esopet (1932)
* Over schrijvers en boeken (1933)
* Proza (omvattend : De boer die sterft, Christophorus, De heilige van het getal) (1933)
* Verzameld werk (1928-1933)
* Een bundeltje lyrische gedichten (1936 en 1950)
* Romeo of De minnaar der liefde (1941)
* Proza (omvattend : De boer die sterft, Goddelijke verbeeldingen I) (1942)
* Nagelaten gedichten (1943)
* Verhalen (1944)
* Verzameld werk (8 delen, 1948-1950)
* Verzamelde gedichten (1953)
* Keur uit het werk van Karel Van de Woestijne (1953)
* Journalistiek. Brieven aan de Nieuwe Rotterdamsche Courant
* Verzamelde gedichten (1978)
* Brieven aan Lode Outrop (1985)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1813000
* Multimedia: Karel van de Woestijne / Q1813000
# Karelean

Karelean 2004an sortutako pop-rock musika-talde gipuzkoarra da. Lin Ton Taun taldean aritutakoak dira hiru taldekide. 2006an Gaztea maketa lehiaketa irabazi zuten.
2008an kaleratu zuten lehen diska, 56. gelatik izenekoa.

## Taldekideak

* Olatz Prat: ahotsa
* Raul Olaizola: gitarra
* Biti Tena: bajua
* Kortxo: bateria
* Joseba Illarramendi: eskusoinua

## Diskografia

* 56. gelatik (Gaztelupeko hotsak, 2008)

## Sariak

* Gaztea maketa lehiaketa: 2006

## Kanpo estekak

* Taldearen myspace gunea
* Datuak: Q12261285

## Erreferentziak

* ↑ «Maketa Lehiaketa, 27. irabazlearen bila» Euskal Irrati Telebista (Noiz kontsultatua: 2020-11-14).
* ↑ «Urolako Karelean taldeak «56. gelatik» izenarekin bataiatutako estraineko diskoa kaleratu berri du» Gara.Naiz.eus 2008-02-29.