OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kaori Nagamine

Kaori Nagamine (japonieraz: 長峯 かおり, Nagamine Kaori, 1968ko Ekainaren 3a -) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1984 | 1 | 0 |
| 1985 | 0 | 0 |
| 1986 | 13 | 12 |
| 1987 | 4 | 1 |
| 1988 | 3 | 1 |
| 1989 | 10 | 13 |
| 1990 | 6 | 7 |
| 1991 | 12 | 5 |
| 1992 | 0 | 0 |
| 1993 | 4 | 5 |
| 1994 | 5 | 2 |
| 1995 | 5 | 2 |
| 1996 | 1 | 0 |
| Guztira | 64 | 48 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* Datuak: Q11652172
# Kaoru Kadohara

Kaoru Kadohara (japonieraz: 門原 かおる, Kadohara Kaoru, 1970eko Maiatzaren 25a -) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1993 | 4 | 1 |
| 1994 | 2 | 0 |
| 1995 | 2 | 0 |
| 1996 | 4 | 0 |
| Guztira | 12 | 1 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* Datuak: Q23418954
# Kaoru Nagadome

Kaoru Nagadome (japonieraz: 永留 かおる, Nagadome Kaoru, 1973ko Maiatzaren 7a -) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1997 | 1 | 0 |
| 1998 | 0 | 0 |
| 1999 | 3 | 0 |
| Guztira | 4 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* Datuak: Q27517076
# Kaoru Asano

Kaoru Asano (japonieraz: 浅野 薫, 1973ko maiatzaren 19a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Gamba Osaka.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3245727
# Kaoru Ishikawa

Kaoru Ishikawa (石川馨 Ishikawa Kaoru) (Tokyo, Japonia, 1915eko uztailaren 13 – 1989ko apirilaren 16) unibertsitateko irakasle japoniar bat izan zen, ezaguna kalitatearen kudeaketa arloan egin zituen ekarpenengatik, bereziki ekoizpen-prozesuetako akatsak hautemateko Ishikawa diagramak (edo kausa-efektu diagramak) asmatu eta hobekuntzarako kalitate-zirkuluak garatzeagatik.
# Kaoru Kakinami

Kaoru Kakinami (japonieraz: 柿並 薫, Kakinami Kaoru) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1981 | 1 | 0 |
| 1982 | 0 | 0 |
| 1983 | 0 | 0 |
| 1984 | 3 | 0 |
| Guztira | 4 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* Datuak: Q50374754
# Kaolack (eskualdea)

Kaolack Senegalgo 14 eskualde administratiboetako bat da. Hegoaldean Gambiarekin du muga. 5.407 kilometro koadroko eremua du, eta 2013an 960.875 biztanle zituen. Hiriburua Kaolack da.
2008ko irailaren 10eko dekretu baten bitartez, Kaffrine eskualdea sortu zen, Kaolack eskualdetik bereizirik.

## Departamenduak

* Guinguinéo departamendua
* Kaolack departamendua
* Nioro du Rip departamendua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q847671
* Multimedia: Kaolack Region / Q847671
# Jack Robinson (surflaria)

Jack Robinson (1997ko abenduaren 27a) surflari profesional australiarra da eta World Surf League txapelketan hartzen du parte. Australian Surf Awards sarietan bi aldiz jaso du urteko surflari onenarena, 2020an eta 2021ean. Robinsonek 2022an egin zuen WSLko bere errendimendurik onena, 3. amaitu baitzuen azken sailkapenean. 2024ko Olinpiar Jokoetarako kalifikatu zen, eta han zilarra irabazi zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Shortboard |
| World Games ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Arecibo | 03 ! | Taldeka |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Lefebvre, Nicky. (2020-05-26). «Robinson named surfer of the year» Augusta-Margaret River Mail.
* ↑ «Jack Robinson Named Australian Male Surfer of the Year» Tracks 26 May 2020.
* ↑ (Ingelesez) «Surfing Australia names WA phenomenon as Surfer of the Year» www.abc.net.au 2020-05-28.
* ↑ (Ingelesez) «Mick Fanning inducted into Australian Surfing Hall of Fame» gcmag. 2021-05-03.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108395082
# Jack Swigert

John Leonard Swigert Jr. (Denver, 1931ko abuztuaren 30a - Washington, 1982ko abenduaren 27a) estatubatuar astronauta eta militarra izan zen. Hamasei urterekin ikasi zuen hegan egiten. Ingeniaritza mekanikoa eta ingeniaritza aeroespaziala ikasi zituen. Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadan sartu zen 1953an eta Koreako Gerran parte hartu zuen. NASAk 1966an astronauta bezala aukeratu zuen. Apollo 13 huts egindako ilargira misioan parte hartu zuen. Swigert izan zen esaldi ospetsua eman zuena: "Houston, arazo bat daukagu". 1982an Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Etxeako kide hautatu zuten, baina kargua hartu aurretik hil zen.
* Datuak: Q348358
* Multimedia: Jack Swigert / Q348358
# Jack Steinberger

Jack Steinberger (Bad Kissingen, Bavaria, 1921eko maiatzaren 21a - Geneva, 2020ko abenduaren 12a) estatubatuar fisikaria izan zen.

## Biografia

Alemanian jaio zen. Judu jatorrikoa zen eta hamahiru urterekin Estatu Batuetara ihes egin zuen. Kimika ikasi zuen Chicagoko Unibertsitatean Edward Teller eta Enrico Fermirekin. 1968an Columbiako Unibertsitateko lana utzi eta Ikerketa Nuklearrerako Europako Kontseiluan sartu zen. 1988an Fisikako Nobel Saria jaso zuen Leon M. Lederman eta Melvin Schwartz fisikariarekin batera muoi neutrinoa aurkitzeagatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q153210
* Multimedia: Jack Steinberger / Q153210
# Jack Sharkey

Jack Sharkey, jaiotzez izenez Joseph Paul Zukauskas, lituanieraz Juozas Povilas Žukauskas (1902ko urriaren 26a, Binghamton, New Yorkeko estatua – 1994ko abuztuaren 17a, Beverly, Massachusetts) estatubatuar boxeolari profesional bat izan zen.
1932ko ekainaren 21etik 1933ko ekainaren 29ra munduko pisu astunen txapelduna izan zen.
* Datuak: Q427464
* Multimedia: Jack Sharkey / Q427464
# Jack Ruby

Jack Ruby, Jacob Leon Rubenstein jaioa (Chicago, 1911ko martxoaren 25a - Dallas, 1967ko urtarrilaren 3a) estatubatuar gaueko klubeko jabea eta Lee Harvey Oswalden hiltzailea izan zen.
Chicagon jaio zen familia judu batean, hamar anai-arrebetatik bosgarrena eta gaizkile gaztea izan zen. 1943tik Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen hegazkinen mekanikari gisa. 1947an Dallasera joan zen eta bertan gaueko eta striptease klubak kudeatu zituen.
Legez kanpoko jardueretan parte hartu zuen, hala nola legez kanpoko jokoetan, narkotikoetan eta prostituzioan, eta mafiako kide izan zen. FBIko informatzailea ere izan zen.
1963ko azaroaren 24an Lee Harvey Oswald (John F. Kennedyren hiltzailea) hil zuen tiroz.
1964ko martxoan hilketagatik heriotza-zigorra ezarri zioten. 1966an, kondenaren aurkako apelazio-errekurtsoa onartu zen, eta beste epaiketa bat egiteko agindu zen. Ruby minbiziak jota hil zen epaiketa berria baino lehen.
* Datuak: Q192519
* Multimedia: Jack Ruby / Q192519
# Kanariar Uharteetako joko eta kirol tradizionalak

Kanariar Uharteetako ezaugarri geografikoak eta arrazoi historikoak izan dira bertan sustraituriko jolas, joko eta kirol tradizionalen berezitasuna eta horien iraupena ahalbidetu dituzten faktoreak. Alde batetik, uharteetako ezaugarri orografikoek, uharte aniztasuna eta urruntasuna espainiar penintsulatik kanariar herrien isolamenduka eragin eta tradizioen biziraupena ekarri dute. Beste alde batetik, faktore historikoek ere izan dute eragina: guantxeengandik jasotako ondare kultural zabalaren baitan joko eta kirol asko berreskuratu eta egokitu ziren, kanariar borroka kasu, eta bost mendeetan zehar etorritako kolonoek ere euren eskualdeetatik hainbat joko eta kirol ekarri zituzten, esku pilotaren aldaera bat Lanzarote uhartean, normandiarrek ekarria, eta Icod de los Vinosen tradizioa den eta portugesek ekarri bide zuten San Andres taulak kasu. Kanariar Uharteetako joko eta kirol tradizionalen berpizkundea 1970eko hamarkadan abiarazi zen eta geroztik instituzio ofizialen babesa jaso du.

## Joko eta kirol tradizonalen zerrenda

* Kanariar borroka
* Kanariar makila
* Harri jaurtiketa
* Kanariar bolo jokoa
* Tángana
* Harri altxaketa, non aldaera batean harria gorputzarekin ez den ukitu behar
* Artzainaren jauzia
* Calabazo jokoa
* San Andres taulak, non aldapan behera taula batez lagunduta irristatu behar den.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8354878
# Kanariar Estatistika Institutua

Kanariar Estatistika Institutua, Espainiako Kanariak autonomia erkidegoan erabiltzen den organo estatistikoa da. Kanarietako Gobernuko Ekonomia eta Hazienda kontseilaritzaren mende dagoen organismo autonomo bat da, eta izaera administratiboa du. Izaera juridiko eta ondare propioak ditu.

## Xedea

Kanarietako Autonomia Erkidegoko estatistika sistemaren garapena bultzatu eta mantentzen du, eratzen duten organoen estatistika aktibitatea antolatu, zentralizatu eta bultzatzen duelarik. Bere funtzioei buruzko eskumena, urtarrilak 28ko 1/1991 Legeko 5. artikuluan xehetzen da.

## Kanpo estekak

* Kanariar Estatistika Institutua
* Datuak: Q4887063
# Kanariar Koalizioa

Kanariar Koalizioa edo Coalición Canaria 1993an nazionalista, komunista ohi eta kontserbadore kanariarrek sortutako koalizio politikoa da.
1993a geroztik, Kanarietako Autonomia Erkidegoa gobernatzen dute, zentsura-mozio baten ondoren gobernua bere esku geratu zenean.Espainiako VIII. Legegintzaldian, 2004tik 2007ko ekaina arte, talde parlamentario propioa izan zuen Espainiako Kongresuan.

## Historia

Koalizioa sortu zuten alderdiak hauek izan ziren:
* Agrupaciones Independientes de Canarias (AIC)
* Iniciativa Canaria Nacionalista (ICAN)
* Asamblea Majorera (AM)
* Partido Nacionalista Canario (PNC)
* Centro Canario Independiente (CCI), Centro Canario (CCN) alderdiaren aurrekaria.
Alderdi politiko hauek, PNC izan ezik, Kanarietako Parlamentuan ordezkariak zituzten 1993an. 1993an Jerónimo Saavedraren (PSOE) gobernuaren aurkako zentsura-mozioa aurkeztu zuten eta presidentzia Manuel Hermosoren (AIC) esku geratu zen. Ondoren, alderdi politiko txiki gehiagok koalizioan sartzea erabaki zuten.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) www.coalicioncanaria.org/
* Datuak: Q1104327
# Kanariar Uhartediaren Autodeterminazioaren eta Independentziaren aldeko Mugimendua

Kanariar Uhartediaren Autodeterminazioaren eta Independentziaren aldeko Mugimendua (gaztelaniaz: Movimiento por la Autodeterminación e Independencia del Archipiélago Canario edo MPAIAC) Kanarien autodeterminazio eskubidearen eta ondoren Espainiatik independizatzearen alde egiten zuen nazio askapen mugimendua izan zen.

## Historia

Antonio Cubillo abokatuak, frankismo garaian erbesteratua, sortu zuen Aljerian 1964ko azaroaren 22an. 1968an Afrikar Batasunaren Erakundeak MPAIAC eta Kanarien autodeterminazio eskubidea aintzatetsi zuten. 1975ean MPAIACk La Voz de Canarias Libre irratia abian ipini zuen Aljer Irratitik. 1975 eta 1976 artean, segurtasun-indarrek MPAIACeko bi kide erail zituzten. 1976ko azaroaren 1ean, MPAIACk borroka armatuaren bidea hartzea erabaki zuen Indar Armatu Guantxeen (FAG) bitartez. Las Palmasko Galerías Preciados merkataritza-gunean lehergailu bat sartarazi zuten.
1977an Madrilgo Galerías Preciadosen lehergailu bat jarri zuen, Kanarietatik kanpo ipini zuen lehena izanez. Urte berean, Kanaria Handiko aireportuan bonba bat jarri zuten eta aireportua itxi eta hegaldiak desbideratu behar izan zituzten. Hori Los Rodeosko istripuaren kausetako bat izan zen. 1978an Rafael Valdenebros polizia-agentea hil zen FAGek jarritako lehergailua desaktibatzen ari zenean. MPAIACk bere gain hartu zuen ekintza.
1978ko abuztuaren 5ean, Aljeren, Antonio Cubilloren aurkako atentatua egin zuten eta elbarri gelditu zen. Urte horretan Antonio Cubillok Afrikar Batasunaren Erakundearen goi-bilera batean parte hartu behar zuen. Atentatuaren egileak Espainiako Barne Ministerioaren segurtasun-indarrek Cubillo hiltzeko kontratatutako bi mertzenario izan ziren. 2003an Espainiako Auzitegi Nazionalak Espainiar estatuari 150.000 euroko kalte-ordainketa zigorra ezarri zion.
MPAIACk borroka armatuari utzi zion eta 1979an Antonio Cubillo sortzailea eta idazkari nagusia taldetik kanporatu zuen. Ondoren, Antonio Cubillok CNC alderdia sortu zuen.
1980ko eta 1990eko hamarkadetan jarduerarik gabe egon zen. 2003an, aspaldiko MPAIACeko kide ohiak, horietako batzuk MPAIACtik kanporatutakoak, mugimendua birsortu zuten, nahiz eta 1960ko eta 1970eko hamarkadetan egondako beste kideek birsorketa ez zuten aintzatetsi. Gaur egun, MPAIACk nekez du jarduera politikoa.

## Ikus, gainera

* Nazionalismo kanariarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2722337
# Kanariar borroka

Kanariar borroka (gaztelaniaz: Lucha canaria) Kanariar Uharteetako borroka-kirol tradizionala da, grappling edo heltze generokoa. Ezaugarri nagusiak hauek dira: borrokalariak borrokan kontrarioaren indarra aprobetxatzeko duen trebetasuna, eta arerioa zauritu gabe desorekatzeko asmoa, bere gorputzeko edozein atalekin lurra ukitzeraino (oin-solairuak izan ezik). Beste borroka-modalitate batzuetan gertatzen den bezala, ezin da lurrean borrokatu aurkaria ezegonkortzeko. Ez dago baimenduta inolako giltzarik. Kanariar borroka Kanarietako aborigenen garaian sortu zen, 1402ko gaztelar konkista baino lehen.

## Praktika

Borroka terrero izeneko hareazko zirkulu baten barruan garatzen da, 15 eta 17 metroko diametroa duten bi zirkulu zentrokide dituena. Borrokaren hasieran, bi borrokalariak terreroren erdian daude eta eskuak estutzen dituzte. Keinu hori nobleziaren eta tradizioaren seinaletzat hartzen da, kanariar borrokaren berezko ezaugarritzat. Elkarri heltzen hasten dira, aurrez aurre jarrita, eta bakoitzak bere ezkerreko eskua sartzen du aurkariaren praken eskuineko geltokian. Gorputzak gerritik aurrerantz makurtzen dituzte, sorbaldak elkarren ondoan, altuera berean geratu arte. Eskuineko besoak lurrarekiko perpendikularrean jarrita, borrokalariek esku-ahurrak batu eta hareara hurbiltzen dituzte. Aipatzekoa da oraingoa baino lehenagoko araudietan derrigorrezkoa zela lurra hatz puntekin ukitzea. Arbitroak sekuentzia hori baliozkotu ondoren, borrokari hasiera ematen dion seinalea igortzen du, edo heltzen dio, txilibitua joz.
Ondoren, borrokalariak aurkaria desorekatzen saiatzen dira, lurra gorputzeko edozein atalekin ukitzeko, oinplanoa izan ezik. Borrokalariek maña edo eskuetako eta oinetako teknikak erabiltzen dituzte, eta horietan kolpeak ematea debekatuta dago. Borroka laurogeita hamar segundo baino gutxiagoan gertatzen da.
Hainbat borroka-sistema daude: taldeka edo banakako borroketan. Taldekako modalitatean hiru heldulekutara egin daiteke borroka, borroka jarraitua, edo denak denen aurka. Bestalde, banakako liskarrak pisuen, kategorien edo erronken arabera ezar daitezke. Modurik ohikoena bi talderen artean egiten da, gehienetan hamabi borrokalari bikoteka. Taldekako modalitatean, norgehiagokaren amaieran borrokalari gehien mantentzen dituena irabazlea da.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Lucha. in: Diccionario de la Academia Canaria de la Lengua..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1715416
* Multimedia: Lucha canaria / Q1715416
# Kanariar erregetxo

Kanariar erregetxo (Regulus regulus teneriffae) mendi-erregetxoaren azpiespeziea da. Hegaztien barruko Regulidae familian sailkatua dago. Tenerifen eta Gomeran bizi da.

## Erreferentziak

* ↑ Päckert, Martin; Dietzen, Christian; Martens, Jochen; Wink, Michael & Kvist, Laura. «Radiation of Atlantic goldcrests Regulus regulus spp.: evidence of a new taxon from the Canary Islands» (pdf) Journal of Avian Biology 37 (4): 364-380. doi:10.1111/j.2006.0908-8857.03533.x..

## Ikus, gainera

* Regulus
* Regulidae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q27628979
* Multimedia: Regulus regulus teneriffae / Q27628979
* Espezieak: Regulus regulus teneriffae
# Kardashian
## Pertsonak

* Kardashian familia.
* Robert Kardashian (1944-2003), estatubatuar abokatua.
* Khloé Alexandra Kardashian (1979-), estatubatuar telebistako-enpresaburua, aurkezlea eta pertsonai ezaguna.
* Kimberly Noel Kardashian West (1978-), estatubatuar enpresaburua, aktorea, modeloa, moda-diseinatzailea eta reality showeko izarra.
* Kourtney Mary Kardashian (1980-), estatubatuar enpresaburua, aktorea, modeloa, telebistako pertsonaia socialitea.
* Kris Jenner (1955-), Robert George Kardashianen emazte ohia.
* Robert Arthur Kardashian (1987-), estatubatuar aktorea, telebistako pertsonaia, modeloa eta enpresaburua.

## Beste batzuk

* Keeping up with the Kardashians (2007-), reality show estatubatuarra.
# Kardilaun

Kardilauna, botanikan, kalizaren orri eraldatua da, forma desberdinak har ditzakeena: ile bakun edo lumakarak, zurda zurrunak, koroa edo mototsa. Fruituen edo hazien haize-bidezko sakabanatzea erraztea da haren funtzioa. Ohikoa da Asteraceae familian.

## Erreferentziak

* ↑ Kardilaun. Euskalterm Terminologia Banku Publikoa, euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-3-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1146306
* Multimedia: Pappus (botany) / Q1146306
# Kardiel

Kardiel Nafarroako erreka da, Odron ibaiaren ezkerraldeko adarra; 12 km. Berrotzako eta Iguzkitzako ibarrak bereizten dituen mendialdean du iturburua, eta Arroitz eta Los Arcosko udalerrietako lurrak ureztatzen ditu, urak Odron ibaian isuri baino lehen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261281
# Kardinal (katolizismoa)

Kardinala Eliza Katoliko Erromatarrarren Aita Santuak ematen duen ohorezko titulu nagusia da. Elizako goi-kargudun hauek kardinal-batzarra osatzen dute, Aita Santuak kargua utzi edo hiltzean hurrengoa hautatzen duen erakundea dena.
Kardinal hitza latinezko cardo hitzetik dator, euskaraz gontza esan nahi duena. Hitzak Elizarako bere eginkizunen inportantzia adierazten du.
Zuzenbide kanonikoko kodearen 350.1. kanonaren arabera, hiru ordenako kardinal daude:
* Ordena episkopala: kardinal apezpikuak
* Ordena presbiteriala: kardinal presbiteroak
* Ordena diakonala: kardinal diakonoak
XIII. mendeaz geroztik Aita Santuak hautatzen dituzte. 1586an horien kopurua 70era mugatu zuen Sixto V.ak, baina Joan XXIII.ak 89 kardinalera zabaldu zuen muga 1958an.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Kardinal2. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45722
* Multimedia: Cardinals / Q45722
# Kardinal kolore

Kardinala —edo kardinal kolorea— kolore bat da, gorriaren ñabardura bat, gorri bizi iluna; hain zuzen ere, kardinal katolikoek duten jantzien kolorea.
Hegagorri (Cardinalis cardinalis) arrak kolore honetako lumak ditu.

## Kardinal kolorea kulturan

Kardinalen, hau da, Eliza Katolikoko goi kargudunen sotana gorri honetakoa da, Jesukristok isuri zuen odolaren sinbolotzat.
Antzina, kolore honi purpura zeritzon (kardinal purpura). Horregatik, zenbait hizkuntza eta kulturatan kolore honi purpura deitzen zaio, baina euskaraz purpura edo gorrindola beste kolore bat da, gorriaren beste ñabardura bat, kardinal kolorea baino biziagoa (ikus artikulu honen behealdeko kolore taula).

## Ikus, gainera

* Purpura

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1426821
# Kardea

Kardea edo Karda (latinez: cardo, cardinis) ateetako gontzen eta eskutokien jainkosa zen, Antzinako Erroman. Ovidiok antzinagokoa zen Karna izeneko jainkosaren ondorengoa del aesaten zuen. Bere jaia Ekainaren Kalendan ospatzen zen (hau da, ekainaren 1ean). Baliteke Ovidiok egindako bi jainkosen arteko lotura asmakizun poetikoa izatea, hala ere.
Mitologian ninfa bat zen, Erromako mendietan bizi zena hiria sortu aurretik. Jano jainkoak bortxatu zuen eta bere birjintasuna kentzeagatik kalte-ordainetan Erromako etxeetako ateak zaintzeko boterea eman zion.

## Kardea eta ateak

Elizako Gurasoen kristau apologetikan Kardea beste bi jainko ezezagunekin lotuta agertu ohi da: Forkulus, fores hitzetik, "atea", pluralean ate bikoitzak ohikoak zirelako domus baten sarreran; eta Limentinus, limenetik, liminalitate kontzeptuan bezala, atalaseen jainkoa. Agustin Hiponakoak barre egiten zion kontzeptuari, "jainko txikiak" aipatuz bere "jainkoen ugaritzeari egindako erasoan", azalduz atezain bat nahikoa bada ere ate bat zaintzeko, Antzinako Erromako erlijioan hiru behar dituztela: "ebidentea da Forkulusek ezin duela atalasea eta gontza begiratu adi berean". Gaur egungo ikerlariek azaldu ohi dute jainko talde hauek onhikoak zirela espazio sakratuen mugak markatzeko erritualetan, nomadismotik iraultza neolitikoan emandako sedentarismoaren bidean. Antzinako Erromako jainkoen artean Terminus, mugarrien jainkoa, zen nabarmenena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Newlands, Carole Elizabeth. (1995). Playing with Time: Ovid and the Fasti. Cornell University Press ISBN 978-0-8014-3080-0. (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Mestica, Giuseppina Sechi. (1998-05-08). Diccionario Akal de mitología universal. Ediciones AKAL ISBN 978-84-460-0218-5. (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
* ↑ MAIJASTINA., KAHLOS,. (2018). DEBATE AND DIALOGUE : christian and pagan cultures c. 360-430.. ROUTLEDGE ISBN 1-138-37607-8. PMC 1103220534. (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
* ↑ Linderski, Jerzy.. (2008). «Indo-European Sacred Space: Vedic and Roman Cult (review)» American Journal of Philology 129 (1): 125–128. doi:10.1353/ajp.2008.0013. ISSN 1086-3168. (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83992
# Kardinal (argipena)

Kardinal hitzak adiera hauek ditu:
* matematikan, zenbaki kardinalak multzo bateko elementu-kopurua dira;
* gramatikan, kardinala numero gramatikal mota bat da;
* geografian, puntu kardinalek planoko orientazioa adierazten dute (iparra, ekialdea, hegoa eta mendebaldea);
* Eliza Katolikoan, kardinala aita santua hautatzen duten Elizako goi-kargudun edo prelatuetako bakoitza; era berean, esan nahi du nagusia, funtsezkoa dena (lau bertute kardinalak);
* zoologian, kardinala edo hegagorria (Cardinalis cardinalis), Ipar Amerikan bizi den fringilidoen familiako hegazti paseriformea;
* koloreetan, kardinala, kardinal katolikoek duten jantzien kolorea.
# Kardinal Estatu Idazkaria

Kardinal Estatu Idazkaria (ofizialki Bere Gorentasun Aita Santuaren Estatu Idazkaria) Egoitza Santuaren (hau da, Vatikano Hiria) presidentziaz arduratzen den idazkaria da. Erromako kuriaren barruko dikasterio zaharrena eta garrantzitsuena da. Kardinal Idazkariak ardura politikoa eta diplomatikoa du Egoitza Santuaren ordezkaritzan, eta horregatik Lehen Ministrotzat hartu ohi da.
Gaur egun ez dago inor ardura honetan, Tarcisio Bertonek bere kargua utzi baitzuen Frantzisko hautatu aurretik. Ohikoa da estatu idazkariak bere kargua uztea sede vacante geratzen denean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1054345
* Multimedia: Cardinal Secretaries of State / Q1054345
# Karl Korsch

Karl Korsch (Tostedt, 1886ko abuztuaren 15a - Cambridge, Massachusetts, 1961eko urriaren 21a) alemaniar politikari eta filosofo marxista izan zen. 1920ko hamarkadan, G. Lukácsekin batera, K. Marxen lana dialektika hegeliarrari nahitaez lotu beharrekoa zela adierazi zuen, Bigarren Internazionalaren zientzia-ikuspuntuari jarraitu ordez. 1928an lanean jarraitu zuen politikan, baina erakunde edo alderdietatik kanpo, ezkertiar gogor gisa zuen jarrera ez baitzetorren bat Alemaniar Alderdi Komunistaren ortodoxiarekin. Marxismoaren bilakaera burokratikoari kritika egin zion aginpidearen ideologia zelakoan, nahiz alemaniar sozialdemokrazia nahiz sobietar leninismo bihurtuta. Korsch langileriaren egitekoaren alde agertu zen, historiaren subjektu kontziente gisa eta iraultzaile gisa. Lan aipagarriak ditu, besteak beste: Was ist Sozialisierung? Ein Programm des praktischen Sozialismus (1919, Zer da sozializazioa? Sozialismo praktikoaren egitaraua); Marxismus und Philosophie (1923, Marxismoa eta filosofia); Karl Marx (1938).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q60208
* Multimedia: Karl Korsch / Q60208