# Osasun mental

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Azken urteetan gaixotasun mentalak areagotuz joan dira, pandemiaren ondoren areagotuz,eta hemen agertzen da kristal belaunaldi ahulagoen eta bizitzaren berezko oztopoei aurre egiteko hain prestatuak ez dauden gazteen belaunaldia. Horregatik, artikulu honen bidez, gaixotasun horiek agerikoago bihurtu nahi ditugu, eta urrats batzuk eman gaixotasun horiek detektatzeko eta ahalik eta azkarren laguntzen saiatzen suizidioa saihesteko.

## OSASUN MENTALAREN DEFINIZIOA

Osasun mentaleko afekzio sorta zabal bati dagokio, hau da, aldarteari, pentsamenduari eta portaerari eragiten dieten nahasmenduei.

### OMSaren DEFINIZIOA

Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) ustez, osasun mentala ongizate-estatua da, eta bertan pertsonak bere gaitasunez jabetzen da, bizitzako tentsio normalei aurre egin diezaieke, modu produktiboan eta emankorrean lan egin dezake eta bere komunitateari ekarpena egiteko gai da.

## OSASUN MENTALA

Azken belaunaldi honetan, gaixotasun mentalak gai-ordenan daude, gaixotasun mota asko daude, baina hurrengo gaixotasun arautuak tipikoenak dira, jende kopuru handienak eragiten dienak eta pairatzen dutenak:
* Antsietate-nahasmenduak, izu-nahasmendua, nahasmendu obsesibo-konpultsiboa eta fobiak barne
* Depresioa, nahasmendu bipolarra eta gogo-aldartearen beste nahasmendu batzuk
* Elikadura-portaeraren nahasmenduak
* Nortasunaren nahasmenduak
* Trauma osteko estresaren nahasmendua
* Nahasmendu psikotikoak, eskizofrenia barne

## NOLA ZAINDU OSASUN MENTALA

Osasun mentala oso garrantzitsua da guretzat, arazoak baditugu gure eguneroko bizitzan garesti kosta gaitezkeelako.
1) Behar bezala atseden hartzea. Ohikeria bati jarraitzea lotara joateko orduan, hau da, egunero ordu berean oheratzea eta jaikitzea, eta egunean gutxienez 8 orduz atseden hartzen saiatzea.
2) Ariketa fisikoa egitea. Jarduera fisikoren bat erregulartasunez egiteak aldartea hobetzen lagun dezake. Komeni da ariketa hau aire zabalean egitea.
3) Modu osasungarrian jatea. Dieta orekatua mantendu, azukreak, alkohola edo kafeina saihestuz, horiek osasun mentaleko arazoak larriagotu baititzakete.
4) Burua lanpetuta edukitzea. Astialdiaz gozatzea, ondo sentiarazten gaituen jardueraren bat eginez, bakarrik edo beste pertsona batzuekin batera.
5) Pentsamendu positiboak proiektatzea. Norberaren pentsamenduak kudeatzea, bizitzako elementu positiboetara bideratuz eta beti itxaropen-zentzuari eutsiz.
6) Komunikazioa mantentzea. Garrantzitsua da beste pertsona batzuekin harremanetan egotea. Hurbileko pertsonak sozializatzeak eta haiekin hitz egiteak ongizate pertsonala hobetzen laguntzen du.
7) Erlaxatu. Burua lasaitzen saiatzea eta estresa sortzen duen oro murriztea. Zaletasunez gozatzeak lasai egoten lagun dezake.
8) Helburuak edo xedeak jartzea. Interesgarria da egunero helburuak finkatzea eta lortu nahi den horretan lehentasunak ezartzea.
9) Teknologia berriak behar bezala erabiltzea. Gailu elektronikoei eskaintzen zaien denbora murriztea funtsezkoa izan daiteke bizitzan oreka bat aurkitzeko.
10) Beharrezkoa denean laguntza eskatzea. Nork bere buruarekin zintzo jokatu behar du, eta ondo sentitzen ez bada, osasun mentaleko profesional batengana jo behar da, hobeto sentitzeko behar diren tresnak aurkitzen laguntzeko.

## Kanpo estekak

https://www.argentina.gob.ar/anac/salud-mental
https://avifes.org/enfermedad-mental/
https://avifes.org/wp-content/uploads/2023/01/Apuntes-AVIFES_Depresion_2022.pdf
https://avifes.org/wp-content/uploads/2021/02/Apuntes-AVIFES-Esquizofrenia-2022.pdf
https://avifes.org/wp-content/uploads/2021/02/Apuntes-AVIFES-T.-Bipolar-2022.pdf
https://avifes.org/wp-content/uploads/2021/02/Apuntes-AVIFES-TLP-2022.pdf