OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fernando Aínsa

Fernando Aínsa (Palma Mallorcakoa, Espainia, 1937ko uztailaren 24a - Zaragoza, 2019ko ekainaren 6a) uruguaiar kazetari, kritikari eta saiakera-idazlea izan zen, jatorriz espainiarra.

## Biografia

Espainian jaioa bazen ere, Montevideon bizi izan zen, eta lan handia egin zuen han aipaturiko hiru alor horietan. Besteak beste, Centro Regional del Libro para América Latina elkartearen lehendakari izan zen 1972-74 urteetan.

## Lanak
### Eleberriak

* "Lekukoa", 1964
* "Harridura pitin batez", 1968
* "Doinu arrotzez", 1984

### Ipuin bildumak

* "Urertzean", 1966

### Saiakera

* "Onetti-ren trikimailuak" (1970)
* "Utopia bilatzaileak" (1970)
* "Denbora berreskuratua" (1977)
* "Literatura aberria eta kanpokotasuna" (1986)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1406598
# Fernando Arrabal

Fernando Arrabal Teran (Melilla, Espainia, 1932ko abuztuaren 11) espainiar idazle eta zinegilea da, batez ere bere antzezlanengatik ezaguna, 1955etik Frantzian erbesteraturik bizi dena. Gaztelaniaz idazten du, nahiz eta lan asko frantsesez lehen aldiz argitaratuak izan. Bai bere lanetan eta bai bere agertze publikoetan estetika adeigabea lantzen du.

## Bizitza

Ciudad Rodrigon (Salamancako probintzia) ikasi zuen idazten eta irakurtzen, hamar urte zituela talentu apartekoen sari nazionala lortu zuen eta Madriden egin zituen unibertsitate ikasketak.
Haurra zela, bere aitaren desagerketa misteriotsua sufritu zuen: hiltzera zigortua zegoela ihes egin zuen honek. Trauma hau dela eta, Vicente Aleixandrek idatzi zuen bezala, Arrabalek transmititzen duen jakintza bere artearen materia beran dagoen argi moralak tindatzen du.
Zazpi film zuzendu ditu. Hamalau eleberri eta hainbat olerki liburu eta saiakera argitaratu ditu. Bere lana hizkuntza askoetara itzulita izan da. Bere Eskutitza Franco jeneralarentzat, diktadorea oraindik bizirik zegoela argitaratua, oihartzun ikaragarria izan zuen. Alejandro Jodorowski eta Roland Toporekin, 1963an Panique taldea sortu zuen.
1997an bere antzerki lan guztien bilduma argitaratu zen, bi liburukitan. Prosari dagokionez, 1996an Carta a José María Aznar argitaratu zuen eta 1997an Un esclavo llamado Cervantes. 1998an Ceremonia por un teniente abandonado eleberria argitaratu zuen; bertan, fikzioa eta errealitatea nahasiz, bere aitaren biografia egiten du, Fernado Arrabal tenientea. 2000. urtearen hasieran hurrengo eleberria kaleratu zuen, Levitación, mistiszismo eta erotismoa nahasten dituen bakarrizketa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015/3/15 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q309768
* Multimedia: Fernando Arrabal / Q309768
# Fernando Arretxe

Fernando Arretxe Kaminondo, pilota arloan Arretxe I.a deituraz ezaguna (Luzaide, Nafarroa Garaia, 1961eko abuztuaren 19a), esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen.
1981eko urriaren 22an, Iruñeko Labrit pilotalekuan debutatu zuen. 1986an bigarren mailako buruz buruko txapelketa irabazi zuen. Oso kirol ibilbide luze eta arrakastatsua izan zuen. Buruz buruko txapela bi aldiz, lau eta erdikoa behin eta binakakoa hirutan lortu zituen. Eskulari, Reur, Asegarce, Frontis eta Garfe enpresetan aritu zen.
Haren seme Iker Arretxe (Arretxe II.a) ere esku huskako pilotaria da.

## Palmaresa

* Buruz buruko txapelduna: 1994 eta 1997an.
* Buruz buruko txapeldunordea: 1996 eta 1999.
* Lau eta erdiko txapelduna: 1996an.
* Binakako txapelduna: 1990, 1991 eta 1994an.
* Binakako txapeldunordea: 1989, 1993 eta 1996an.

### Buruz Buruko Txapelketa Nagusiko finalak

(1) 1999an bi txapelketa jokatu ziren, ASPE eta Asegarce enpresak ados jarri ez zirelako.

### Binakako finalak

(1) 1992-93an bi txapelketa nagusi jokatu ziren, Unidas-Reur eta Asegarce enpresak ados jarri ez zirelako.

## Erreferentziak

* ↑ Imanol MAGRO: «Laugarren gaztaroan», Berria, 2007-04-11.
* Datuak: Q3752200
* Multimedia: Fernando Arretxe / Q3752200
# Fernando Barainka

Fernando Barainka (Busturia,?-1930), Euskal Herriko txirrindularia izan zen. Istripu baten hil zen, 1930. urtean.

## Palmaresa
### 1927

Bilboko Txirrindulari Elkarteko Txapelketa

### 1928

Bizkaiko Txapeldun amateurra
# Fernando Aristizabal

Fernando Aristizabal Rekarte (Irun, 1917 -Gernika-Lumo, 2005eko azaroaren 9a) gipuzkoar politikaria izan zen.
Gerra Zibilean Amaiur Batailoiko sarjentua izan zen. 1943an El Duesotik atera zenean, Aceros Arga SA enpresako zuzendari komertzial hasi zen lanean eta klandestinitatean MI6 eta OSSrekin lan egin zuen. EAJren zerrendan, Espainiako Diputatuen Kongresuan egon zen hiru urtez.
# Fernando Argenta

Fernando Argenta, izen osoa Fernando Martín de Argenta Pallarés (Madril, 1945ko uztailaren 4a - Boadilla del Monte, 2013ko abenduaren 3a), espainiar kazetari, musikari eta irrati zein telebista aurkezlea izan zen.

## Bizitza

Bere jatorria Bizkaiarekin muga egiten duen Castro Urdiales kantabriar herrian dago, bere aita, Ataúlfo Argenta orkestra zuzendaria, han jaio baitzen.
Musikako goi ikasketak Madrilgo Errege Musika Goi Kontserbatorioan egin zituen eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean Zuzenbide Lizentziatura. Gaztea zenean Micky y Los Tonys musika taldeko kidea izan zen, baina soldadutza egitera joan zenean taldea utzi behar izan zuen.
1976an Radio Nacional de Españan lanean hasi zen. Irrati kate honetan, musika klasikoa publiko handiari modu entretenigarrian hurbiltzen saiatzen zen Clásicos populares saioa zuzendu zuen. Irratsaio hau arrakasta eta ospe handiz 2008ko uztailak 31 arte iraun zuen. Araceli González Camparekin batera zuzentzen eta aurkezten zuen saioa, azken hau 2008 hasieran aurrejubilatu zen arte. Saioa, bi aurkezleen aurrejubilazioaren ondorioz gelditu zen ematetik, 32 urteren ondoren.
1986 eta 1989 artean Radio Nacional de Españako Radio 3 eta ondoren Radio 1 zuzendu zituen. Gainera, haurrentzako opera eta kontzertuen ohiko antolatzaile eta aurkezlea izan zen.
2000tik 2008an aurrejubilatu zen arte El conciertazo saioa aurkeztu zuen TVEn. Saio honetan haurrentzako musika klasiko kontzertuak aurkezten zituen, eta eskenaratze, dantza eta opera elementuen bitartez musikaren esanahia azaltzen zuen.
Espainia eta Hispanoamerika guztian kontzertu ugari aurkeztu eta zuzendu zituen. 2011ko urtarrilak 15ean OFIL (Oviedo Filarmónica) zuzendu zuen Magistralia Fundazioaren hamargarren urteurrenaren ospakizun kontzertuetan. 2011ko apirilak 16an "Natura eta elezaharren magia" kontzertuan ohorezko gonbidatu izan zen Huescako probintziako Monzón herrian, Ensemble XXI orkestraren hamargarren urteurrena zela eta.
Fernando Argentak sari ugari jaso zituen, horien artean, bi Ondas Sari, Montekarloko Telebista Jaialdiaren sari bat edo irratiko APEI, baita zenbait ohorezko sari ere 2008an jubilatu zenetik.
Magistralia Fundazioko patroia izan zen, eta honekin musika klasikoa hedatzeko aktibitateak egiten zituen. Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina jaso zuen eta ohiko epaimahaikidea izaten zen Arteen Asturiasko Printzea Sarietan. Gai bezala musika duten zenbait liburu ere idatzi zituen.
Pankreako minbiziak jota hil zen 68 urterekin.
* Datuak: Q3753023
# Fernando Artola

Fernando Artola Sagartzazu (Hondarribia, Gipuzkoa, 1910eko otsailaren 14a - Hondarribia, 1983ko otsailaren 3a), izengoitiz Bordari, euskal idazlea izan zen. Txomin Artola kantautorearen aita eta Urbil Artola musikariaren aitona izan zen, bai eta bere semearekin batera Txakurraren partia abestiaren hitzen egilea ere.

## Biografia

Hamaika senideen artean laugarrena zen eta txiki-txikitatik Elizari erakutsio zion lotura ez zuen inoiz galdu. Hamaika lanetan aritu zen, hala nola, sukaldari, banketxe bateko mandatu mutil... Abertzale eta euskaltzale sutsua izan zen eta 1931. urtean EAJ-ko alderdikide egin zen. 1933. urtetik aurrera berak ordezkatu zuen Hondarribia alderdiaren batzar guztietan.
Garai hartarako hasia zen zenbait egunkari eta aldizkaritan idazten, hala nola, El Bidasoan, Argian... baina gerra piztu zelarik jarduera hori errotik moztu zen. 1936. urtean Iparraldera alde egin zuen, gerra zela-eta. Bertan Belokeko komentuko ateak zabaldu zizkion Hondet Abade hendaiarrak. Belokeko abadia guztiz erabakiorra gertatu zen Bordariren bizitzan. 1939. urtean Hondarribiko portura iritsi zelarik, atxilotu eta kartzelan pasa zuen aldi labur bat. Kartzelatik atera ondoan, aliatuen alde aritu zen lanean klandestinitatean.
1950. urtean hasi zen berriro idazten El Diario Vasco egunkarian kolaboratzaile gisa, euskal gaiak lantzen. Garai hartan hasi zen Bordari sinatzen, lehendik beste izezen batzuk erabili izan zituen arren: Fedea, Ipar haize... Urte haiek izan ziren bere bizitza literarioan oparoenak, euskarazko argitalpen ia denetan aurkituko dugularik bere lanaren bat: Arantzazu, Olerti, Bidasoan.
Bordarik asko maite zuen bere ama hizkuntza eta beti saiatu zen bere herriko hizkera azalarazten. Bera izan zen Olentzero eta eguberri kantuen lehiaketaren sustatzailea eta Hondarribiko marinelen hitzak bildu zituena. 1961. urtean euskaltzain urgazle izendatu zuten.
Artikuluak idazteaz gain, poema eta bertso ugari ere ondu zituen. Bestalde, oso mintzalari maitatua izan zen, bere hitzaldiak erudizio, ironia eta umorez beterik baitzeuden. Bertsolaritzan ere ekarpen ugari egin zituen eta berari zor diogu gaur egun bertso txapelketetan kartzelako lana deitzen den ariketa. Bertsolarien profesionaltasuna aldarrikatzen ere, bera izan zen lehenbizikoa. Bertso txapelketa ugaritan epaile aritu zen makina bat aldiz.

## Lanak
### Narrazioa

* Bakoitzak berea. I (1982, Sendoa)
* Bakoitzak berea. II (1982, Sendoa)
* Aritz beraren adarrak 1982, Auspoa)

### Poesia

* Goraintzi (Giza-alargunaren eskeintza) (1968, Graf. Valverde)

### Bertsoa

* Txakurraren partia (1983),
* Loreak eta Zimarra
* Pakea Lurrean
* Gora Ondarribia
* Amaia
* Noiz arte

## Kanpo loturak

* Fernando Artola literaturaren zubitegian
* Fernando Artola Berrian
* Fernando Artola Bidegileaken
* Datuak: Q5139358
* Multimedia: Fernando Artola / Q5139358
# Oxypteron

Oxypteron Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Oxypteron impar da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Oxypteron algerianum | daturik gabe |
| Oxypteron eremica | daturik gabe |
| Oxypteron exiguana | daturik gabe |
| Oxypteron homsana | daturik gabe |
| Oxypteron impar | daturik gabe |
| Oxypteron kruegeri | daturik gabe |
| Oxypteron palmoni | daturik gabe |
| Oxypteron polita | daturik gabe |
| Oxypteron schawerdai | daturik gabe |
| Oxypteron wertheimsteini | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7116121
* Multimedia: Oxypteron / Q7116121
* Espezieak: Oxypteron
# Oxypteryx

Oxypteryx Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Oxypteryx jordanella da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Oxypteryx jordanella | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7116123
# Oxyrhabdium

Oxyrhabdium Lamprophiidae familiako narrasti genero bat da. Javan eta Filipinetan bizi dira.

## Espezieak

* Oxyrhabdium leporinum (Günther, 1858)
* Oxyrhabdium modestum (Duméril, 1853)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3359137
* Multimedia: Oxyrhabdium / Q3359137
* Espezieak: Oxyrhabdium
# Oxyrhopus

Oxyrhopus Dipsadidae familiako narrasti genero bat da. Mexikotik Hego Amerikara hedatzen dira.

## Espezieak

* Oxyrhopus clathratus Duméril, Bibron & Duméril, 1854
* Oxyrhopus doliatus Duméril, Bibron & Duméril, 1854
* Oxyrhopus erdisii (Barbour, 1913)
* Oxyrhopus fitzingeri (Tschudi, 1845)
* Oxyrhopus formosus (Wied-Neuwied, 1820)
* Oxyrhopus guibei Hoge & Romano, 1977
* Oxyrhopus leucomelas (Werner, 1916)
* Oxyrhopus marcapatae (Boulenger, 1902)
* Oxyrhopus melanogenys (Tschudi, 1845)
* Oxyrhopus occipitalis (Wied-Neuwied, 1824)
* Oxyrhopus petolarius (Linnaeus, 1758)
* Oxyrhopus rhombifer Duméril, Bibron & Duméril, 1854
* Oxyrhopus trigeminus Duméril, Bibron & Duméril, 1854
* Oxyrhopus vanidicus Lynch, 2009

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3061232
* Multimedia: Oxyrhopus / Q3061232
* Espezieak: Oxyrhopus
# Eiichi Katayama

Eiichi Katayama (japonieraz: 片山 瑛一, 1991ko azaroaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q17129239
# Eiherazain

Eiherazain hitzak hainbat adiera ditu:
* Errotazainaren sinonimoa, errota zaintzen duena.
* Eiherazain (arraina): Kalionimidoen familiako arrain osteiktieen izen arrunta.
* Eiherazain (intsektua) (Nepa cinerea): hemipteroen ordenako intsektu akuatikoa.

## Erreferentzia

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Eiherazain. .
# Eiherazain pikart

Eiherazain pikarta (Callionymus maculatus) Callionymidae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.

## Erreferentziak

* ↑ Fenner, Robert M.: The Conscientious Marine Aquarist. Neptune City, New Jersey: T.F.H. Publications, 2001.
* Datuak: Q772858
* Multimedia: Callionymus maculatus / Q772858
* Espezieak: Callionymus maculatus
# Eiichi Uemura

Eiichi Uemura (japonieraz: 植村 映一, 1975eko abenduaren 1a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3244743
# Eiherazain txiki

Eiherazain txikia (Callionymus reticulatus) Callionymidae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.

## Erreferentziak

* ↑ Fenner, Robert M.: The Conscientious Marine Aquarist. Neptune City, New Jersey: T.F.H. Publications, 2001.
* Datuak: Q2105433
* Multimedia: Callionymus reticulatus / Q2105433
# Eiherazain (arraina)

    Artikulu hau arrainei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Eiherazain».
Eiherazaina ur gaziko zenbait arrain pertziformeen izen arrunta da, Callionymidae familia osatzen dutenak.
Gehienak ur tropikaletan bizi badira ere, badaude ur epeletan bizi direnak. Euskal Herriko uretan hiru espezie bizi dira: eiherazain arrunta, eiherazain pikarta eta eiherazain txikia hain zuzen ere.

## Generoak

Familiak 130 espezie inguru ditu, 18 generotan banaturik:
* Anaora (Gray, 1835)
* Bathycallionymus (Nakabo, 1982)
* Callionymus (Linnaeus, 1758)
* Dactylopus (Gill, 1859)
* Diplogrammus (Gill, 1865)
* Draculo (Snyder, 1911)
* Eleutherochir (Bleeker, 1879)
* Eocallionymus (Nakabo, 1982)
* Foetorepus (Whitley, 1931)
* Minysynchiropus (Nakabo, 1982)
* Orbonymus (Whitley, 1947)
* Paracallionymus (Barnard, 1927)
* Paradiplogrammus (Nakabo, 1982)
* Protogrammus (Fricke, 1985)
* Pseudocalliurichthys (Nakabo, 1982)
* Pterosynchiropus (Nakabo, 1982)
* Repomucenus (Whitley, 1931)
* Synchiropus (Gill, 1859)
Hona hemen generoen bilakaera:

## Erreferentziak

* 1 2 Nelson, J.S., 1994. Fishes of the world. Third edition. John Wiley & Sons, Inc., New York. 600 orr.
* ↑ Sepkoski, Jack. (2002). «A compendium of fossil marine animal genera» Bulletins of American Paleontology 364: 560..
* Datuak: Q688312
* Multimedia: Callionymidae / Q688312
* Espezieak: Callionymidae
# Eiichiro Ozaki

Eiichiro Ozaki (japonieraz: 尾崎 瑛一郎, 1984ko abenduaren 7a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Albirex Niigata eta Gainare Tottori.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3299904
# Eiichiro Yamada

Eiichiro Yamada (japonieraz: 山田 栄一郎, 1971ko ekainaren 15a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Marinos.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23835399
# EsRadio

EsRadio, Espainiako irrati kate pribatu bat da. 2009ko irailaren 7an sortu zen. Bere egoitza nagusia Madril hiriburuan du, baina Espainiar Estatu osoan frekuentzia ezberdinak ditu.
Libertad Digital eta Unidad Editorial hedabide taldeen jabetzakoa da. Ideologikoki espainiar nazionalismoa eta eskuin politikoarekin lerrokatua dago.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q3390195
* Multimedia: EsRadio / Q3390195
# Es Mercadal

Es Mercadal Menorcako erdialdean kokatutako udalerria da. 5.292 biztanle zituen 2009an.

## Ikus, gainera

* Balear Uharteetako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q945653
* Multimedia: Es Mercadal / Q945653
# Es por ti

Es por ti Juanes kolonbiar abeslari eta kantagileak idatzi eta abestutako abesti bat da. Bere bigarren bilduma den Un día normal diskoaren bigarren irrati singlea da.
Es por tirekin bi Grammy Latino Sari irabazi zituen Abestirik Hoberena eta Urteko Singlea mailetan. Maitasunari eta maitatutako pertsonarekin egotearen lasaitasunaz hitz egiten duen abesti bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3726785
# Es Castell

Es Castell Balear Uharteetako udalerria da, Menorcako ekialdean kokatua.

## Banaketa administratiboa

7.629 biztanle zituen 2007an 8 gunetan banaturik:
| Herriaren izena | Biztanleak |
| Cala Sant Esteve | 61 |
| es Castell | 4.980 |
| el Fonduco | 61 |
| Santa Anna | 689 |
| Sínia d'en Riera | 49 |
| Sol de l'Est | 345 |
| Son Vilar | 796 |
| Trebalúger | 459 |

## Klima

Datu klimatikoak (Es Castell) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 10 | 10 | 12 | 13 | 17 | 21 | 24 | 24 | 22 | 18 | 14 | 11 | 16 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 62 | 44 | 48 | 45 | 32 | 19 | 9 | 19 | 55 | 105 | 90 | 75 | 603 |
| Iturria: Weatherbase ||||||||||||||

## Ikus, gainera

* Balear Uharteetako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ Villacarlos, Spain Travel Weather Averages. Weatherbase (Noiz kontsultatua: 2013-06-29).

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) (Ingelesez) Es Castellko Udalaren webgunea
* Datuak: Q941533
* Multimedia: Es Castell / Q941533
# Es Migjorn Gran

Es Migjorn Gran Menorcako erdialdean kokatutako udalerria da. 1.523 biztanle zituen 2000n.

## Ikus, gainera

* Balear Uharteetako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q984485
* Multimedia: Es Migjorn Gran / Q984485
# Es geschah am hellichten Tag

Es geschah am hellichten Tag (euskaraz Egun Argitan Gertatu Zen), 1958ko Ladislao Vajda hungariarrak zuzendutako thriller film bat da. Heinz Rühmann, Siegfried Lowitz, Michel Simon eta Gert Fröbe aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Suitza, herri txiki bateko basoetan neskato baten gorpua eraila izanaren zantzuekin agertu berri da. Berehala gorpua topatu duen agure saltzaile ibiltaria susmagarri nagusia bilakatuko da. Halere, erretiratzear dagoen Mattei komisariak haren erruduntasunaz zalantza egin eta kasuaren ardura lankide bati lagako dio. Jada aireportuan dela, hegazkin bat hartzeko zorian, Matteiri haurrek eskolan kontatutako xehetasunak burura etorriko zaizkio, ondorioz bere bidaia atzeratu eta kasua berak pertsonalki ikertzea erabakiko du.

## Aktoreak

* Heinz Rühmann - Matthäi komisaria
* Sigfrit Steiner - Feller detektibea
* Siegfried Lowitz - Heinzi tenientea
* Michel Simon - Jacquier
* Heinrich Gretler - Poliziaburua
* Gert Fröbe - Schrott
* Berta Drews - Schrott andereinoa
* Ewald Balser - Manz irakaslea
* Roger Livesey - Manz irakaslea (ahotsa: ingelesezko bertsioan)
* María Rosa Salgado - Heller andereinoa
* Anita von Ow - Annemarie Heller
* Barbara Haller - Ursula Fehlmann
* Emil Hegetschweiler - Poliziaburua

## Kanpo loturak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
# Es'kia Mphahlele

Es'kia Mphahlele (Marabastad, Pretoria, 1919ko abenduaren 17a - Lebowakgomo, Limpopo, 2008ko urriaren 27a) hegoafrikar idazlea izan zen.

## Bizitza

Pobrea izaki eta eskolara jarraitasunez ezin joan izan bazen ere, beka bat lortu zuen, eta maisutza ikasi ahal izan zuen posta bidez. Lehenengo liburua Man Must Live (1947, Gizonak bizi behar du) izan zen, apartheidari eta beltzen esperientziari buruzko kontakizuna. Irakasle-lanetan jarraitzea debekatu zioten bantu hezkuntzaren kontra egiteagatik, eta bere sorterria uztea erabaki zuen 1957an. Nigeria, Kenya, Zambia eta Estatu Batuetan bizi izan zen. Azken horretan, Filosofiako doktoregoa lortu zuen, eta Afrikar Ikerketen katedradun izan zen Pennsylvaniako Unibertsitatean. 1977an, Hegoafrikara itzuli zen, eta Witwaterrandeko Unibertsitateko katedradun izendatu zuten. Afrika My Music (1984, Afrika: nire musika) lanean, erbestealdia eta etxerako itzulera azaltzen ditu. The Wanderers (1971, Alderraiak) eta Chirundu (1979) lanak Afrika independente batean girotuak dira, eta Father Come Home (1984, Aita itzuli etxera) lanean, berriz, 1913ko Lurren Legearen ondoriozko espoliazioa azaltzen du. Kontakizunak, poemak eta saiakerak ere idatzi ditu. Pertsonaiak errealismo handiz marrazten ditu, bizirik dirauten pertsonaiak baizik ez dira. Mphahlelek ingelesaren alde egin du, Afrikako hizkuntza bateratzailea izan daitekeela azpimarratuz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1372674
* Multimedia: Es'kia Mphahlele / Q1372674
# Es Bòrdes

Es Bòrdes Arango udalerria da, hizkuntzaz eta kulturaz Okzitanian eta administrazioz Katalunian eta Lleidako probintzian kokatutakoa. 21,44 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 238 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa

Lau herritan banaturik dago:
| Herriaren izena | Biztanleak |
| Arró | 29 |
| Begòs | 22 |
| Benòs | 8 |
| es Bòrdes | 150 |

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 475 | 491 | 439 | 399 | 375 | 474 | 516 | 213 | 167 | 193 | 208 | 238 |

## Ikus, gainera

* Lleidako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea
* (Katalanez) Es Bòrdesi buruzko informazioa
* Datuak: Q12624
* Multimedia: Es Bòrdes / Q12624
# Es peligroso casarse a los 60

Es peligroso casarse a los 60 (euskaraz 60rekin ezkontzea arriskutsua da), 1980ko Mariano Ozores espainiar zinema zuzendariaren komedia film bat da. Paco Martínez Soria, Adriana Ozores, Antonio Ozores, Luis Varela eta Margot Cottens aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Mariano (Paco Martínez Soria) multilzahar adindua, bere autobus negozioaren ondorengoa izango den seme bat izatea nahi du, horregatik 60 eta hainbat urte dituela Gloriarekin (Julia Martínez) ezkonduko da, izaera goxo, lasai eta irekiko emakumea, baina ez da semetxorik helduko. Aldiz, ezkongabea zela izandako Juanita (Adriana Ozores) 18 urteko alaba bat duela jakingo du. Neska gaztea ezagutu berri duen aita eta haren emaztearekin bizitzera lekualdatuko da, eta aita eta alabaren arteko hainbat hika-mika txiki batzuk sortuko dira, bien nortasun eta adin ezberdinak direla eta, halere elkarren artean ongi eramango dira. Juanitak arraza beltzeko Yusef (Helder Sánchez ) afrikar mutil gazte bat ezagutu eta elkar maiteminduko dira, baina Juanitari ez zaio bere mutilaguna nahiz Afrikako herrialde bateko errege-erreginak diren, Yaser Ben Hahmed Ali Gunda (Antonio Ozores) eta Yasmin (Hortensia Dos Santos) gurasoak aitari aurkeztea erraza izango, Marianok beltzeekiko beldurra baitu, bere siniskeraren arabera, zorte txarra emanten omen diote eta.

## Aktoreak

* Paco Martínez Soria: Mariano
* Julia Martínez: Gloria
* María Luisa Ponte: Matilde
* Antonio Ozores: Yaser Ben Hahmed Ali Gunda erregea
* Rafael Hernández: Matías
* Luis Varela: Javier
* Carmen Lozano: Felisa
* Alfonso Godá: Lorenzo de Segurola
* Carmen García Cervera: Paloma
* Luis Lorenzo: Faustino
* Ángel Terrón: Apaiza
* Germán Algora: García
* Margot Cottens: Tina
* Agustín González: Trafikozaina
* Adriana Ozores: Juanita
* José Carabias: Quique
* Hortensia Dos Santos: Yasmin, erregearen emaztea
* Javier Dotú: Yusef Ben Yaser Ali Ben Hahmed printzea (ahotsa)
* María Luisa Rubio: Paloma (ahotsa)
* Helder Sánchez: Yusef Ben Yaser Ali Ben Hahmed printzea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q60583828