OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Big band

Big band (euskaraz: «Talde handia») musikan elkarrekin jotzen duen jazz musikari talde handi bat da. Testuinguru horietan jazz orkestraren sinonimo gisa har daiteke. Txikienak hamabost musikari inguru dituzte baina 30 partaideekin osatutakoak ere izan dira.

## Historia

Hasiera batean fenomeno estatubatuarra izan zen baina laster mundu osoan zabaldu zen. Big band taldeak 1920ko hamarkada amaieran agertu ziren, nahiz eta haien "urrezko aroa" 1935 eta 1950 arteko aldia izan. Hasieran talde txikiak sortu ziren, trompeta bat, tronboia, klarinetea, tuba edo baxua, banjo edo pianoa eta bateria, jotzen zuten. Tresna bakoitzak taldean zeregin berezia izaten zuen, eta melodia alde batera utzita, piezak maiz inprobisatuak ziren. Sekuentzializazio ikuspegi hau swing musika banda handietan sartu zen baina, talde txikien ordez, swing musika hiru edo lau trompetek, hiru edo lau trombonista, bost saxofonista izan ohi zituzten klarinetetan, pianoan, baxu-jole baten ordez, tuba-joleak, gitarra-joleak eta bateria jotzaileak. Horrela, talde txikietatik talde handietara pasa zen jazz musika hori.
Big bandak jazzarekin lotzen dugu baina laster, moden arabera, beste generoetara ireki ziren: Blues, Swing, Bebop, Free Jazz, Cool Jazz eta mota askotako fusioak. Bigarren Mundu Gerra aurreko mendebaldeko gizartea dantza mota berriak ezagutzeko prest zegoen eta orkestra hauen arrakasta itzela izan zen. Adibidez, 1935ean, Los Ángelesen Benny Goodmanek bere taldearekin izugarrizko arrakasta izan zuen.
Gaur egun ere badira horrelako taldeak, batzuk nostalgikoak baina baita ere berritzaileak eta garaikideak. Euskal Herrian ere badira horrelako taldeak, esaterako Gasteiz Big Band ezaguna.

## Talde ospetsuenak

Swing urteetako big band taldeak horrela sailkatzen dira:
* Swing bandak edo hot bandak: bakarlarien alderdi erritmikoa eta inprobisazioa azpimarratzen dute, hala nola Count Basie eta Duke Ellingtonenak
* Banda goxoak, aurrekoaren ezaugarri bereziak murrizten dituztenak. Ospetsuak izan ziren Benny Goodman, Glenn Miller, Freddy Martin eta Guy Lombardoren orkestrak.

## Erreferentziak

* 1 2 https://lacarnemagazine.com/big-band-la-historia-de-las-orquestas-de-jazz/
* ↑ https://eu.eferrit.com/swing-music-a-big-band-eta-dancehalls-jazz-era/

## Kanpo estekak

* Big band ospetsuenak Youtuben.
* Datuak: Q207378
* Multimedia: Big bands / Q207378
# Biga Bai

Biga Bai Ipar Euskal Herriko irakaskuntza publikoko adar elebidunetako gurasoen elkarte bat da, 2003an sortua. Egoitza Angeluko Édouard Herriot eskolan du eta 2009an elkartearen burua Josiane Libier da.

## Izaera

Eremu horretan ari den eta zaharragoa den Ikas-Bi beste guraso elkarteak ez bezala, Ipar Euskal Herri nahiz Euskal Herri mailako hezkuntza munduko harremanak lehenesten ditu. Hori dela eta Hiru Sareta plataformako kidea da, Hegoaldeko Sortzen-Ikasbatuazekin elkarlana burutzen du eta Euskal Herri osorako Euskal Curriculuma osatzeko prozesuan esku hartu du.

## Hezkuntza publiko elebiduna Ipar Euskal Herrian

Aldeak alde Hegoaldeko B ereduaren antza duen eredua garatu nahian, Iparraldean lehen eskola elebiduna 1983an zabaldu zen Saran. Urtero, emeki-emeki bada ere, hazkundea izan duen sarea da, ikasle zein adar elebiduna duen eskola kopuruen aldetik; gauzak horrela, 2009-2010 ikasturte hasieran ama-eskola eta lehen hezkuntzan 4 360 ikasle biltzen ditu (Iparraldeko ikasleen % 24,7) 86 ikastetxetan (eskoletako % 48).
Bigarren hezkuntzan sare guztiak (publikoa, Euskal Haziak eta Seaskakoak) kontatuta 3 585 ikaslek segitzen dute euskarazko irakaskuntza, elebiduna zein inmertsio-eredua.

## Ikus, gainera

* Hiru Sareta
* Ikas-Bi

## Kanpo estekak

* Elkartearen webgunea.
* Eskuorria elkarteaz.
* Datuak: Q12255177
# Big Water (Utah)

Big Water Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Kane konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. 449 biztanle ditu, 15,520254 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kane konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483406
* Multimedia: Big Water, Utah / Q483406
# Big Wells (Texas)

Big Wells Texasko hiri bat da. Dimmit konderrian kokatua dago. 2010ean 697 biztanle zituen, 1,43 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dimmit konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q976013
# Big beat

Big beat musika elektronikoaren azpi-genero bat da, eta, normalean sintetizadoreak sortutako patroiak erabiltzen ditu - acid house/techno estilokoak. Terminoa musika britainiarraren industriak erabili du, besteak beste the Prodigy, the Chemical Brothers, Fatboy Slim, the Crystal Method, Propellerheads, Basement Jaxx eta Groove Armada egileen musika etiketatzeko.
Big beat-ek arrakasta zabala lortu zuen 1990ko hamarkadan, eta batez ere gailur kritiko eta komertziala lortu zuen hamarkadaren bigarren zatian, 1995 eta 1999 bitartean, The Chemical Brothers bikotearen Dig Your Own Hole diskoa, The Prodigy taldearen Fat of the Land eta Fatboy Slim egilearen You've Come a Long Way, Baby,.

## Erreferentziak

* ↑ «Old Hit Won't Outgun Prodigy Disc» Miami Herald 10 September 2004.
* ↑ (Ingelesez) Coleman, Jonny. (2016-10-14). «In Defense of Big Beat, the Annoying 90s Music Genre That Snobs Love to Hate» Thump.

## Bibliografia osagarria

* (Ingelesez) The Little Big Beat Book by Rory Hoy, 2018-09-10, by New Haven Publishing Ltd, ISBN 9781912587094 - The book outlines the history of Big Beat as a musical genre and contains 120 interviews with bands and musicians that helped create and produce Big Beat music.
* (Ingelesez) The Story of Big Beat: Bookazine Paperback – 30 Jul 2019 by Rory Hoy, New Haven Publishing Ltd (30 July 2019),

## Kanpo estekak

* Datuak: Q858579
# Biga (zalgurdi)

Biga (latinezko biga izenetik) bi zaldiz eramandako zalgurdia zen. Asirian, Antzinako Egipton, Antzinako Grezian eta Antzinako Erroman erabili zuten, besteak beste. Gidariari bigario deitzen zioten erromatarrek. Plinio Zaharrak zioenez, Frigian asmatu zen.

## Erabilerak

Bi ziren:
* Gerrarako.
* Lasterketetan: Antzinako Grezian, Olinpiadetan, kirol diziplinatzat onartua izan zen 81. urtean.

## Antzeko zalgurdiak

Zaldien zenbakien arabera zalgurdi desberdinak bereizi egiten ziren:
* Triga: hiru zaldiz.
* Koadriga: lau zaldiz.

## Artean

Literaturan zein artean errepresentazio ugari aurki ditzakegu. Esaterako Homeroren heroiek zalgurdi horrelakoetan borrokatzen zuten. Margolaritzan, erliebetan, edalontzietan ohikoak ziren, bestetik. Txanponetan ere ikus ditzakegu, sarritan, eszena mitologikoetan, zaldien truke, oreinekin, grifoekin...

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1132651
* Multimedia: Bigas / Q1132651
# Bizkaiko Diputazioaren Bandera

Bizkaiko Diputazioaren Bandera 1989 eta 1994 urteen artean jokatu zen estropada garrantzitsua izan zen, izan ere sariak onak baitziren. San Pedro izan zen ekitaldi gehienak irabazi zituen arraun taldea.

## Palmaresa

| Urtea | Irabazlea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 1989 | Santurtzi | San Pedro | Zierbena |
| 1990 | San Pedro | Zierbena | Yola (P. Donibane B) |
| 1991 | San Pedro | Orio | Zierbena |
| 1992 | Orio | Santurtzi | Ciudad de Santander |
| 1993 | San Pedro | Orio | Kaiku |
| 1994 | San Pedro | Orio | Samertolameu |

## Garaipenak

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| San Pedro | 4 | 1990, 1991, 1993, 1994 |
| Santurtzi | 1 | 1989 |
| Orio | 1 | 1992 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255329
# Bizkaiko Diputazioa

Bizkaiko Diputazio Nagusia XVI. mendea baino lehen sortu zen, eta Erregimentu Nagusia edo jaurerriko gobernua zuzentzen zuen. Hiru pertsonak osatzen zuten Diputazioa hasieran: korrejidoreak edo jaunaren ordezkariak, eta Erregimentu Nagusian aukeraturiko beste bi ahaldunek.
Diputazio Nagusiak Erregimentu Berezia izena izan zuen 1645 arte. Korrejidorea zen Diputazioko lehendakaria, beste bi diputatuk eskubide berberak zituzten arren. Diputazioak deituta biltzen ziren Batzar Nagusiak eta bileretan diputatuek hitz egin zezaketen, baina ez zuten boto-eskubiderik. Diputazioak gauzatu behar zituen Batzar Nagusiek hartutako erabakiak.
Diputazioaren esku zeuden aginte militarra, zergak biltzea eta ekonomia, segurtasuna, arazo juridikoak eta foruak osorik zaintzea. Batzar Nagusiek berretsi behar izaten zituzten Diputazioak erabakitakoak. 1695ean, Diputazio Nagusia (zazpi ahaldunek osatua) eta Erregimentu Nagusia (hemeretzi ordezkarik osatua) bereizi egin ziren, eta Diputazioak gero eta pisu handiagoa eskuratu zuen pixkana-pixkana. Gorabehera askoren ondoren, 1877ko maiatzean desegin zen Bizkaiko antzinako Foru Diputazioa.
Egun, Euskadiko Autonomia Estatutuaren eta Lurralde Historikoen Legearen arabera zuzentzen dira Bizkaiko Batzar Nagusiak eta Bizkaiko Foru Aldundia.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255327
# Bizkaiko Badia Elektrizitatea

Bizkaiko Badia Elektrizitatea (BBE) Iberdrola, EVE, BP eta Repsol enpresek Zierbena udalerrian kudeatzen duten zentral termoelektrikoa da. Zentrala Superportuan kokatzen da, Luzero puntan hain zuzen ere, Bizkaiko Badia Gasa zentralaren ondoan. 2003ko abuztuan jarri zen martxan.
Zentrala 2x1 konposiziodun taldeek osatzen dute, General Electric MS 9001 FA motatako bi gas turbina, Babcock & Wilcoxek ekoitzitako zirkulazio naturala berreskuratzeko bi galdara eta hiru presio maila, eta General Electricek egindako lurrun turbina ditu, eta guztira 800 MWeko instalaturiko potentzia batzen dute. Bestalde, 125 metroko tximinia du. Ziklo konbinatua da eta erregaitzat Bizkaiko Badia Gasak erabilitako gas naturala du.

## Akziodunak

* Iberdrola %25
* EVE %25
* BP %25
* Repsol %25
2009ko uztailean Iberdrolak gasa ekoizteko Bizkaiko Badia Gasa zentralean zuen partaidetza Deutsche Banki saltzea erabaki bazuen ere, oraindik ere zentral elektrikoaren akziodun izaten jarraitzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Bahías de Bizkaia Electricidad. «BBE » bazkide parte-hartzaileak» (Noiz kontsultatua: 2013-06-21).
* ↑ Deia. «Iberdrola vende a un fondo alemán el 25% de la regasificadora Bahía Bizkaia» (Noiz kontsultatua: 2'13-06-21).

## Ikus, gainera

* Bizkaiko Badia Gasa

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Ingelesez) Bizkaiko Badia Elektrizitatearen webgunea
* Datuak: Q8239905
* Multimedia: Bahía de Bizkaia Power Station / Q8239905
# Bizkaiko Emakumeen Asanblada

Bizkaiko Emakumeen Asanblada 1976. urtean sortutako elkarte feminista

## Jarduera

Euskadiko Jardunaldi feministak antolatzeaz gain, dibortzioaren eskubidearen alde, hezkuntza eta osasun ez sexista baten alde eta abortuaren eskubidearen alde jardun duen elkartea da. 1982. urtean "Maite Albiz" Emakumeen Dokumentazio Zentroa sortu zuen, Euskal Herriko mugimendu feministaren inguruko ekintza eta ideiak gorde eta artxibatzeko helburuarekin.

## Sariak eta Aitortzak

2008.urtean, Berdintasunerako Emakunde Saria. Emakumeei laguntza juridikoa eskaini die banaketa, dibortzio, eta abortuarekin zerikusia duten prozesu judizialetan, bai legalizatu aurretik eta baita ondoren ere.

## Erreferentziak

* 1 2 «Emakunde saria» www.emakunde.euskadi.eus 2019-01-22 (Noiz kontsultatua: 2022-09-11).
* ↑ «Conócenos | EMAKUMEAK» emakumeak.org (Noiz kontsultatua: 2022-09-11).

## Ikus, gainera

* "Maite Albiz" Emakumeen Dokumentazio Zentroa

## Kanpo estekak

* Bizkaiko Emakumeen Asanblada, Berdintasunerako Emakunde Saria (BerriaTB)
* Datuak: Q113927767
# Blanca Sarasua

Blanca Sarasua Muñoz (Bilbo, 1939ko azaroaren 2a -) gaztelaniaz idazten duen idazle garaikide bilbotarra da. Ignacio Ipiña (Bilbo, 1932-2010) margolariarekin ezkondu zen.
Gizarte Lizentziatua, bilbotar honek hedabide eta aldizkari askotan kolaboratu du: Albor, Zurgai, Amilamia, Alborada, El Correo. 1990an Arabako Foru Aldundiak ematen duen "Ernestina Champourcin Saria" jaso zuen. Batez ere lirika landu du, beti gaztelaniaz.

## Sariak

* 1990an, Ernestina Champourcin Saria.
* 1993an, Imagina Ezazu Euskadi sariko aipamen berezia.
* 1995an, Terrassako Raimundo Ramírez de Antón saria.
* 1998an, Valladolideko Sarmiento saria.
* 2001an, Valladolideko Francisco Javier Martín Abril saria.
* 2008an, Avilako San Juan de la Cruz saria.

## Bibliografia

* Cuando las horas son fuego (1984)
* El cerco de los pájaros (1986)
* Ático para dos (1989)
* Ballestas contra el miedo (1990)
* ¿Quién ha visto un ambleo? (1994)
* Rótulo para unos pasos (1997)
* La mirada del maniquí (2000)
* Coyunda recia (2005)
* Música de aldaba (2008)
* "Baciyelmo" (2012)
* "Adagio para un silencio" (2016)

### Blanca Sarasuari buruzko bibliografia

* Seve Calleja: "Blanca Sarasua", Ahotsak, hitzak, hizkuntzak. Euskal Olerki-Antologia. Bilbo: Euskaltzaindia, 2010, 281-289 or.

### Blanca Sarasua euskaraz

* Pablo González de Langarika – Sebastian Gartzia Trujillo: Ahotsak, hitzak, hizkuntzak. Euskal Olerki-Antologia. Bilbo: Euskaltzaindia, 2010. Itzultzailea: Eli Tolaretxipi.

## Kanpo estekak

* Telebilbao Javier Callek eginiko elkarrizketa.
* Datuak: Q12255370
# Blanca Paloma

Blanca Paloma Ramos Baeza, ezaguna Blanca Paloma izenez (Elx, Alacant, 1989ko ekainaren 9a) Elxeko abeslaria, musikagilea eta eszenografoa da. Ezaguna da Benidorm Fest-en 2022an parte hartu zuelako eta musika-jaialdi beraren 2023ko edizioa irabazi zuelako. «Eaea» izenburua zuen abestiarekin Espainiako ordezkari izateko balio izan zion Eurovisión 2023 jaialdirako.

## Biografia

Arte Ederrak ikasi zituen. Eurojunior musika-lehiaketaren lehen edizioko Sara Ramos Baeza parte-hartzailearen ahizpa da.

## Lan ibilbidea

De mar a mar eta Alfakay musika-bandak integratu zituen. Lucía en la telaraña telesaileko musikaren konpositorea da.
2022an, Benidorm Fest-en lehen edizioan aurkeztu zen, «Secreto de agua» abestiarekin. Bosgarren postua lortu zuen eta, beraz, ez zen sailkatu Espainiako ordezkari izateko Eurovisión 2022.
Hurrengo urtean, 2023an, berriro aurkeztu zuen bere hautagaitza. Bigarren finalaurrekoan, «Eaea» kanta interpretatu zuen, eta 167 boto lortu zituen. Ondorioz, lehiaketaren finalera igaro zen, non Zinemaldiaren garaipena publikoaren aldeko beste abesti handiarekin lehiatzen baitzen, Agoney kantari kanariarraren «Quiero arder» abestiarekin. Finalean, publikoarengandik zein epaimahaikoengandik boto gehien jao zuen abeslaria izan zen. Blanca Paloma eta «Eaea» abestiarekin 169 puntuko garaipena lortu zuen, eta Liverpoolen egingo den Eurovisión jaialdirako espainiar ordezkari bihurtu zen.

## Filmografia
### Telebista-saioak

| Urtea | Titulua | Katea | Oharrak |
| 2023 | Benidorm Fest 2023 | RTVE | Lehiakide irabazlea |

## Sariak eta izendapenak

* 2023ko Eurovision musika jaialdiko Espainiako ordezkaria.

## Erreferentziak

* ↑ «Así le hemos contado la final del Benidorm Fest 2023 que lleva a Blanca Paloma a representar a España en Eurovisión» El País 2023-02-04.
* 1 2 Melchor, Carla. (2023-02-04). «¿Quién es Blanca Paloma? La valenciana que podría ir a Eurovisión 2023» Levante-EMV.
* 1 2 Moreno, Merce. (2023-02-05). «¿Quién es Blanca Paloma, la representante de España en Eurovisión 2023?» elconfidencial.com.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ruiz, Laura Pérez, Adrián. (2023-02-05). «Blanca Paloma gana el Benidorm Fest 2023 con 'EaEa' y vuela directa a Eurovisión» Vertele (Noiz kontsultatua: 2023-02-10).
* ↑ «La segunda semifinal del Benidorm Fest: Blanca Paloma, imparable en su vuelo hacia la final» publico.es 2023-02-03.
* ↑ Europa Press. (2023-02-04). «Agoney, favorito junto a Blanca Paloma en la final de infarto del Benidorm Fest» elDiario.es.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Blanca Paloma, 'Benidorm Fest 2023': "Fuera de España se ama el flamenco"» MSN (Noiz kontsultatua: 2023-02-06).
* ↑ «Blanca Paloma gana el Benidorm Fest 2023 y representará a España en Eurovisión con "Eaea"» Diario Sur 2023-02-05.

## Kanpo estekak

* Bideoa: Blanca Paloma Eaea abesta abesten 2023 Benidorm Fest jaialdian
* Datuak: Q110736203
* Multimedia: Blanca Paloma / Q110736203
| Aurrekoa: Chanel «SloMo» abestiarekin | 2023ko Eurovision Abesti Lehiaketa Espainiako ordezkaria: Blanca Paloma«Eaea» abestiarekin | Hurrengoa: |
# Blanca Roncal

Blanca Roncal Azanza (Auritz, 1950eko uztailaren 31 - ) VII. eta VIII. legegintzaldietako PSE-EEko eusko legebiltzarkidea da. Arrasateko zinegotzia da halaber. PSE-EEn barnan, Batzorde Eragileko kidea da. Medikuntzan eta kirurgian lizentziaturik dago.
# Blanca Renée Arrillaga

Blanca Renée Arrillaga Oronoz de Maffei (1917ko uztailaren 19a – 2011ko abenduaren 23a) farmazia- kimikari, botanikari, irakasle eta agrostologo uruguaitarra izan zen.
Jatorriz Artigas departamendukoa, bertan egin zituen lehen ikasketak eta gero Montevideora joan zen eta bertan kimika-farmazian lizentziatu zen Kimika Fakultatean.
1951n, aipatutako fakultateko botanika katedran eta gero Agronomia Fakultateko irakasle izan zen. 1964 eta 1965 urteetan Humanitate eta Zientzien Fakultateko botanika katedra izan zuen. Irakaskuntzan ari den bitartean, Uruguaiko landareen azterketa histologiko eta histotaxonomikoan aritzen da; Bere espezialitatean lan ugari argitaratu ditu, horietako asko elkarlanean, herrialdean eta atzerrian (Argentina, Kanada).
Sarritan bidaiak egiten zituen herrialde barrualdera bere ikerketarako materiala biltzen eta Agronomia Fakultateko herbarioa aberasteko. Atzerrian, ikerketa lanak egin zituen New Yorkeko Lorategi Botanikoan eta Washingtongo Smithsonian Institution-en. Hainbat biltzar botanikotan (Buenos Aires, La Plata, Córdoba, Tucumán) parte hartu eta lanak aurkeztu zituen.
2011ko abenduaren 23an hil zen 93 urte zituela pneumoniak jota Montevideo hirian.

## Argitalpen batzuk

* 1969 . Plantas medicinales . 64 orr. sarean

### Liburuak

* 1997 . Plantas usadas en medicina natural. Hemisferio Sur. 152 orr. ISBN 9974-580-03-X
* 1977 . uía de plantas tóxicas del Uruguay . Errepublikako Unibertsitatea, Argitalpen eta Edizio Saila. 52 orr. Aita Moynarekin
* 1973 . Anacardiaceas de Uruguay. 126. zenbakia. Errepublikako Unibertsitatea, Agronomia Fakultatea. 33 orr.
* 1972 . El carácter lípido del endosperma central en especies de gramíneas. 124. buletina. 43 orr.
* 1970 . Análisis microscópico de raciones para animales de granja. 111. buletina. 26 orr.
* 1970 . Gramíneas uruguayas. Colección Ciencias 5, Montevideo. 489 orr.
* 1968 . Rafflesiáceae de Uruguay y de Entre Rios, Argentina. Instituto de Botánica Darwiniana. 618 orr.
* 1964 . Nuevas especies y sinopsis de Stipa en el Uruguay. 72. buletina. 34 orr.
* 1959 . Vaina entera en las gramineas Uruguayas. 7. liburukia, Argentinako Elkarte Botanikoko Boletinaren 3-4 zk. 232 orr.
* 1958 . Algunos caracteres morfológicos de las Gramíneas de ciclo invernal y estival del Uruguay. 47 orr.

## Erreferentziak

* ↑ http://plants.jstor.org/person/bm000010734

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5729816
* Espezieak: Blanca Renée Arrillaga de Maffei
# Bizkaiko ermandadea

Bizkaiko ermandadea XIV. mendean Bizkaian lurraldeko segurantza zaintzeaz eta Ahaide Nagusien arteko guduei buru ematea helburu nagusi izan zuen ermandadea (konfederakundea) izan zen.
1315. urtean Gaztelako Ermandade Nagusiari loturik zeuden Urduñako eta Balmaseda herriak. XIV. mendean zehar hainbat saio egin ziren Bizkaian ermandadea osatzeko, baina 1394 arte ez zen erabat egituratu. XV. mendean zailtasun handiak izan zituen ermandadeak Ahaide Nagusien arteko guduetako gehiegikeriei aurre egiten. Bilbo hiriko ordezkariek Gaztelako erregearen zaldunekin bat eginik, ermandadea indartu eta sendotzeko erabakia hartu zuten, XV. mende bukaeran, Bizkaia aldeko merkataritza guztiz ahultzeko zorian baitzegoen egoera nahasi hartan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Arabako ermandadeak
* Gipuzkoako ermandadea
* Lapurdiko ermandadea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255330
# Bizkaiko gastronomia

Bizkaiko gastronomia Bizkaiko lurralde historikoko plater eta sukaldeko ohituren multzoa da. Herrialde honetako jaki tipiko batzuek 'Bizkaiko erara' izena dute. Bizkaiko sukaldaritzak barazkiak eta itsaskiak uztartzen dituen errezeta asko ditu. Herrialdeko sukaldaritza-hiriburua bakailaoa hainbat modutara prestatzen den Bilbo hiria da. Bizkaiko sukaldeko ohituren artean, pintxoak nabarmenak dira, oso ohikoak baitira Bilboko eta Bizkaiko beste udalerri batzuetako taberna eta jatetxetan.

## Jakiak

Bere ohiko prestakin batzuk nazioarteko sukaldaritzara zabaldu dira, saltsa bizkaitarra, hain zuzen ere. Itsas osagai guztien artean, bakailaoa prestatzeko hainbat era aipatzekoak dira. Bigarren lekuan legatza nabarmentzen da.

### Itsaskiak eta haragiak

Marmitakoa hegaluze patatekin osagaia duen platera da, Lekeitioko eta Ondarroako eratara. Bakailao eta arrain plateren artean Bizkaiko erara edo Bilboko erara izenondoa duten errezeta asko daude, hala nola, bakailaoa Bizkaiko erara, legatza Bilboko erara, bisigua Bilboko erara, kabratxoa Bilboko erara. Santurtziko sardinak, abestiari esker ezagunak, abuztuan erreta zerbitzatzen dituzte. Angulak Bilboko eran errezeta tradizional ere bada. Itsaskien artean, txipiroiak beren tintan, otarraina Bizkaiko erara, karramarro baten oskolan zerbitzatzen duten txangurrua nabarmenak dira.
Ehiza xeheko haragien artean, galeperrak moskatel mahatsekin daude. Txerri-haragien artean txerri-azpizuna Idiazabal gazta-saltsarekin, babarrun gorriak odolkiarekin eta babarrun zuriak piper txorizeroekin aipatzekoak dira.

### Barazkiak

Barazkien artean, errezeta nabarmenena menestra Bizkaiko erara da. Lekaleak eltzeko eta erregosieta jaten dituzte. Piperrada oso errezeta herrikoia ere bada. Baba freskoak Bilboko erara ere aipatzekoak dira. Piper beteak Bilboko erara ere prestatzen dituzte. Perretxikoen artean, gibelurdinak ezagunenak dira.

## Gozogintza

Bilboko kanutiloak kremarekin hostore-masaz egindako azkenburukoak dira. Pastel-kremaz betetzen dira eta azukre-hautsez estaltzen dituzte.

## Erreferentziak

* ↑ Luján, Néstor; Perucho, Juan. (2003). El libro de la cocina española. Tusquets, 124-136 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5876006
# Bizkaiko bandera

Bizkaiko bandera Foru Aldundiak Bizkaiarako ofizialki onartutako bandera da. Jatorrizko Bizkai-Lurraldearen Nortasun-Adierazgarriei buruzko abenduaren 15eko 1986/12 Foru Arauaren bigarren idazpuruen bigarren atalak ezarri zuen:
| « | Bizkai’ko ikurriña, bere erdi-erdian Lurralde onen ikurdia daroan oiturazko margo gorrigorrizkoa da. | » |
Jatorrizkoa karmin-kolorea zen, askotan Gaztelako Koroaren inguruan zebiltzan Erdi Aroko erakundeek (tartean Arabak) erabiltzen zuten. Lehendabiziko aipamenak XVI. mendekoak dira, antzinena 1559ko azaroaren 23koa, noiz korrejidoreak sindikoak gorde zezala eskatu zuen. Bizkaiko armarria betidanik erdi-erdian izan du.

## Erreferentziak

* ↑ Bizkaiko Batzar Nagusiak. 297 zenbakidun BJBOaren eranskina, 1986ko abenduaren 27koa. .
* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Bizkaia (nombre y banderas). .

## Ikus, gainera

* Bizkaiko armarria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255339