OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aines Dufau Lakaberatz

Aines Dufau Lakaberatz (Donapaleu, 1965eko urtarrilaren 19a) baxenafar pedagogo eta hizkuntzalaria da. Euskal Ikasketetan lizentziaduna da (Paueko eta Aturrialdeko Unibertsitatea).
Uztaritzen egoitza duen Ikas Euskal Pedagogia Zerbitzuaren zuzendaria da. Elkarte honek euskararen eta euskarazko irakaskuntza hedatzen laguntzen du. Ikasmaterialgintza sortzea, Animazio pedagogikoak eta dokumentazio zerbitzu bat kudeatzea dira elkarte honen lan ildo nagusiak. Gaur egun, Ikasek 28 000 bat liburu, CD eta DVD baditu, kasik guziak euskaraz, oroz gainetik euskara(z) ari diren ikasleentzat eta irakasleentzat bilduak: eskuliburuak, entziklopediak, literatura obrak, dokumentalak... Katalogoa sarean kontsultagarri da, eta notizia guztiak deskargatzen ahal dira.

## Euskaltzain urgazlea

Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 2006ko maiatzaren 26an. Hiztegi Batuko lantaldean aritu izan da 2013z geroztik.
Ikas argitaletxean argitaratzen duten guzia euskara batuzko aditz formak erabiliz idazten dute, nafar-lapurterazko hiztegia eta joskera hobetsiz. Egun guzietako hizkuntza tresnarik baliosena Euskaltzaindiaren Hiztegi Batua dute, eta oroz gainetik Nola Erran hiztegi elektronikoa. Teknika eta zientzia alorretako gaien lantzeko, Euskalterm eta Elhuyarren hiztegiak baliatzen dituzte. Nafar-lapurterazko tradizioari jarraikiz argitaratzen dutena, zubereraz ere argitaratzen dute, eskolako lehen eta bigarren zikloetan ari diren irakasle eta ikasleentzat (2 eta 8 urte). Alabaina Zuberoako haurrek lehenik zuberera menderatu behar dutela uste dute, haur literaturaren bidez, eta halaber zientzien eta matematiken bidez ere bai. Hausturarik ez dadin izan eskolako, herriko eta eskolako mintzairen artean, ikastresnak zubereraz ere argitaratzen dituzte, eskolako lehen urtekoentzat.

## Zenbait idazlan

* ikus Azkue Biblioteka eta Artxiboa.
* Irakaskuntza elebidunaren erronka: hiztun osoak egitea. Hur Gorostiaga, Arantxa Idieder, Aines Dufau, Paskal Bourgoin, Marie Andrée Ouret.

## Erreferentziak

* ↑ «Dufau Lakaberatz, Aines» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-23).
* ↑ Coyos, Jean-Baptiste ( 1952-). (2019). Euskara batua eta Ipar Euskal Herria : 1964-2018. Euskaltzaindia ISBN 978-84-949787-6-0. PMC 1123022555. (Noiz kontsultatua: 2019-11-23).
* ↑ Dufau, Aines. (2018). Gaurko egoera. Euskararen batasuna nola ikusten den Ipar Euskal Herritik. Euskaltzaindia. 100. urteurreneko biltzarra (Noiz kontsultatua: 2019-11-23).
* ↑ Gorostiaga, Hur; Idieder, Arantxa; Dufau, Aines; Bourgoin, Paskal; Ouret, Marie Andrée. (2012). «Irakaskuntza elebidunaren erronka: hiztun osoak egitea» EUSKERA (57): 155–162. ISSN 0210-1564. (Noiz kontsultatua: 2019-11-23).

## Ikus, gainera

* Ikas

## Kanpo estekak

* Ikas webgune ofiziala
* Datuak: Q51475351
# Aingeru-adats

Aingeru-adatsa (katalanez: cabell d'àngel, kaˈβɛʎ ˈdaɲʒəɫ ahoskatua) edo zirikilotea zirikilote izeneko kuia ­barietatearekin eta azukrearekin egiten den gozoa da, pastelgintzako betegarri gisa erabiltzen dena. Mallorcan jatorria du, non ensaimadak egiteko erabiltzen duten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Jatetxe, Taberna eta Kafetegien Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1024766
* Multimedia: Cabello de ángel / Q1024766
# Aines Asiskoa

    Artikulu hau Erdi Aroko Asisko santu eta mojari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Santa Aines (argipena)».
Santa Aines Asiskoa (Ines Asis, 1197 / 1198 – 1253 ) Italiako santu katolikoa da, Santa Klara Asiskoaren ahizpa gaztea, eta eta abadesa izana Klarak fundatutako Klaratarren moja ordenean.
Familia noblekoak ziren Klara eta Aines, eta ahizpa nagusiak familia utzi eta erlijioaren bideari ekitea erabaki zuenean, Ainesek jarraitu egin zion, baina familiak nesken osaba Monaldo bidali zuen, ahizpak etxera itzultzeko. Monaldo ahizpak indarrez jotzen saiatu zen, haiek menderatzeko, baina mirariz bere besoak indarra galdu zuen. Beste gudari batzuek Aines harrapatu zuten, baina arrastaka eramaten saiatu zirenean, ezin izan zuten, Ainesen gorputzak mirarizko pisu ikaragarria bereganatu zuelako. Zeinu horietan Jainkoaren nahia ikusi zuten harrapatzaileek, eta joaten utzi zieten ahizpei.
Klarak Asisen bertan sortu zuen bere ordena erlijiosoa, Klaratarrena, baina jarraitzaileak handitzen joan zirenean, abadesa izendatu zuen bere ahizpa Aines, eta honek, 1219 urtean, Florentziako Monticelli-ko emakume txiroen komunitatea eratuz eta gobernatuz lan egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ "St. Agnes of Assisi". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913.
* Datuak: Q394693
* Multimedia: Agnes of Assisi / Q394693
# Aines Bohemiakoa

Santa Aines edo Aines Bohemiakoa (txekieraz: Anežka Česká; Praga, 1211ko urtarrilaren 20a – ibidem, 1282ko martxoaren 2a) Bohemiako Erresumako printzesa eta moja klaratarra izan zen.

## Bizitza

Otakar I.a Bohemiakoaren alaba zen. Zortzi urte zituela, Henrike VII.a Alemaniakoarekin eman zieten elkarri ezkon-hitza. Garai hartan Henrike Alemaniako errege koroatu berri zuten.
Aines Leopoldo VI.a dukearen gortera bidali zuten. Leopoldok, ordea, Henrike gaztea haren alaba Margaritarekin ezkontzea nahi zuen. Sei urte igaro ondoren, Henrike eta Ainesen ezkon-hitza bertan behera geratu zen, eta ondorioz Otakar erregea Babenbergen aurkako gerrara joan zen 1226an. Otakarrek, orduan, alaba Henrike III.a Ingalaterrakoarekin ezkontzea pentsatu zuen, baina enperadoreak hori debekatu zuen, berak ere Ainesekin ezkondu nahi baitzuen. Agnesek uko egin zion ezkontzeari, bizitza Jainkoari eskaintzea erabaki zuen eta Gregorio IX.a aita santuari laguntza eskatu zion.
1232an edo 1233an San Frantzisko ospitalea sortu zuen Pragan. Geroago ospitaleari atxikitako frantziskotar monasterio bat eraiki zuen. 1234an moja klaratar bihurtu zen eta hurrengo urtean Pragako klaratarren abadesa. 1282an hil zen Pragan.

## Kanonizazioa

1874an, Pio IX.a aita santuak dohatsu izendatu zuen, eta 1989ko azaroaren 12an, Joan Paulo II.a aita santuak kanonizatu zuen. Haren eguna martxoaren 2an ospatzen da.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Vladislaus II of Bohemia
Otakar I.a Bohemiakoa
Judith of Thuringia
Aines Bohemiakoa
Béla III of Hungary
Constance of Hungary
Agnes of Antioch :

## Erreferentziak

* ↑ 66. araua: Santutegiko izen ohikoenak. Euskaltzaindia, 6 or. (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).
* ↑ (Ingelesez) Farmer, David Hugh. (2004). The Oxford Dictionary of Saints. Oxford University Press, 46 or. ISBN 978-0-19-860949-0. (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).
* 1 2 (Ingelesez) Toch, Michael. (1999). «Welfs, Hohenstaufen and Habsburgs» in Abulafia, David; McKitterick, Rosamond. The New Cambridge Medieval History: c.1198-c.1300. 5 Cambridge University Press, 384-385 or..
* ↑ (Ingelesez) «Saint Agnes of Bohemia» Franciscan Media jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2018-12-14) (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).
* 1 2 (Ingelesez) Donovan, Stephen. (1907). «St. Agnes of Bohemia» Catholic Encyclopedia (New York: Robert Appleton Company) 1 (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).
* 1 2 (Ingelesez) «Saint Agnes of Prague» CatholicSaints.info (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).
* ↑ (Ingelesez) «757 years of the Order of the Knights of the Cross with the Red Star» Blessed Gérard and his "Everlasting Brotherhood": The Order of St. John (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).
* ↑ (Ingelesez) Horáková, Pavla. «The life and legacy of Saint Agnes of Bohemia» Radio Prague International 2011-08-11 (Noiz kontsultatua: 2024-01-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q394727
* Multimedia: Agnes of Bohemia / Q394727
# Aingeru

Aingeruak Jainkoak gizakiengana bidaltzen dituen mezulariak dira, gizakien salbazioaren obran Jainkoaren zerbitzariak dira. Beraien izateari buruz dagokionez, aingeruak izaki guztiz izpiritualak dira, gorputzik gabeak, ikusezinak eta hilezkorrak. Izaki pertsonalak dira, hau da, pentsatu eta maitatu egiten dute. Jainkoa aurrez aurre ikusten dute. Bera gurtzen dute eta, esan dugun moduan, bere zerbitzariak dira salbazioaren ekintzan.
Funtzioak eta zehaztapenak kultura bakoitzaren arabera aldatzen dira. Aingeruetan espezializatzen den teologiaren adarrari angelologia deitzen zaio.

## Etimologia

Hitza grekotik dator (ἄγγελος, ángelos), latinez angĕlus, eta "mezulari" esan nahi du. San Agustinek dioen bezala, "aingeru izenak bere eginkizuna izendatzen du, ez bere izaera" (Psal. 103, 1, 15). Izen horrek, beraz, izaki horiek egiten dutena ezagutarazten digu, ez digu esaten zer diren, zer egiten duten baizik. Hitz hau jada erabiltzen zen Antzinako Grezian, greziar panteoiaren arabera, Angelia (Ἀγγελία) daimona jainkoen mezularia zen, Hermes bere aita moduan.
Aingeru, bestetik, gizonezko izena izan daiteke.

## Aingeruak kristautasunean

Fede katolikoaren arabera, izaki hauen existentzia fedearen bidez ezagutzen da. Ezin da arrazoiaren bidez demostratu. Jainkoak errebelaturiko gauza bat da, sinistu beharrekoa. Jainkoaren existentzia, berriz, arrazoiaren bidez ezagutu daiteke munduaren ezaugarriei buruzko hausnarketaren bidez.
Elizak, liturgiaren ospakizunean, aingeruekin bat egiten du Jainkoa gurtzeko eta aingeru batzuen oroimena azpimarratzen du bereziki: San Mikel, San Gabriel, San Rafael (irailaren 29an) eta aingeru zaintzaileak (urriaren 2an). Jaiotzetik heriotza arte, gizakien bizitza osoa beraien ardura eta bitartekaritzaz zuzenduta dago.

### Hierarkia

Katolizismoan Aingeru guardakoaren aingeruaz hitz egiten da, Jainkoak pertsona bakoitza babesteko seinalatua duena. Kontrara, Aingeru gaiztoaren irudia ere badago, Jainkoaren aurka desobeditzeagatik edo matxinatzeagatik zerutik kanporatua izan dena. Judu-kristauen tradizioetako aingerurik ezagunenak San Migel, San Gabriel eta San Rafael dira.
Itun Zaharreko eta Itun Berriko pasarteak aztertuz, etimologia eta semantika barne, honakoa izan daiteke aingeruen hierarkia, garrantzi handienetik txikienera:
* Lehen esfera (Itun Zaharreko iturriak)
** Serafinak
** Kerubinak
** Tronuak (grezieraz thronoi) (Testamentu Berriko iturriak ere bai)
* Bigarren esfera (Testamentu Berriko iturriak)
** Dominazioak (gr. Kyriotetai)
** Bertuteak (gr. Dynamai)
** Aginteak (gr. Exusiai)
* Hirugarren esfera
** Printzipatuak (gr. Archai)
** Goiaingeruak (gr. Archangeloi)
** Aingeruak (gr. Angeloi)

## Artean

Tradizionalki, batez ere pinturan, aingeruak izaki hegodun gisa irudikatu izan dira, nahiz eta izpiritu ikusezinak izan daitezkeen, edo baita dena behatzen duten argi-izpiak ere, Lurrean gizaki gisa ager daitezkeenak.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.theoi.com/Daimon/Angelia.html
* ↑ Pindaro, Olympian Ode 8. 81 ff
* ↑ HAGONIAKO OTHOITZAK, LITANIAK

## Ikus, gainera

* Goiaingeru
* Aingeru erori
* Putti

## Kanpo estekak

* Datuak: Q235113
* Multimedia: Angels / Q235113
# Krakus

Krakus, Krak edo Grakch printze poloniar mitikoa izan zen, Krakoviako errege eta sortzailea, Lekiten (poloniarrak) tribuaren agintaria. Krakus Wawelgo gazteluaren ustezko egilea da eta Wawelgo herensugea hiltzea ere lortu zuen, sufrez betetako hildako ardi bat jaten emanez. Azken hori dela eta Krak zapataria Krakus printzea bilakatu zen, eta geroago erregea. Krakusen lehen aipamena, orduan Grakch idatzitakoa, 1190. urteko Chronica seu origenale regum e principum Poloniae da. Erromatar Inperioko armadak, hegoaldetik erasotzen zutenean, garaitu zituela ere aipatzen da.
J. Banaszkiewicz historialariak Krak izena "Krakula" hitz preeslaviarra dela uste du, epailearen langilea esan nahi duena. Hitz-erro berbera txekiarrak eta errusiarrak izendatzeko hitzarmenetan erabili dira. Hala ere, Cetwiński eta Derwich historialariek beste etimologia bat proposatzen dute, batzuen ustez probableagoa, Krak haritza esanahia duena, zuhaitz sakratua, gehienetan genealogia kontzeptuarekin loturik.
Krakus muinoa, gaur egun arte existitzen dena, lehen Krakusen aztarnak zituela sinesten zen. Ikerketa arkeologiko sakonaren gaia izan da 1934-38 urteetan, ordea, ez da inoiz aurkitu hilobirik. Muinoak 50 metro baino gehiagoko diametroa du. Ikerketaren arabera, VIII. eta X. mendeen artean eraiki zen, gaur egun ez dagoen hilobi gune zahar baten elementu nagusia bezala.
Krak-en eta Wanda printzesaren kondaira Wincenty Kadlubek-ek idatzitako antzinako poloniar historian agertu zen; Krok eta Libussa bezalako kondairaren antzekoa, Cosmas Pragakoaren antzinako txekiar historian agertu zen.

## Ikus, gainera

* Wanda printzesa, Kraken elezaharretako alaba
* Krakus II, Kraken elezaharretako semea
* Lech II, Kraken elezaharretako semea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1049201
* Multimedia: Krak / Q1049201
# Kralendijk

Kralendijk Karibeko Herbehereetako Bonaire uharteko hiriburua eta itsasportu nagusia da. Bertan hitz egiten den hizkuntza nagusia papiamentoa da, baina ingelesa eta nederlandera ere erabiltzen dira. 2007ko datuen arabera 12.531 biztanle zituen.

## Geografia
### Klima

Datu klimatikoak (Kralendijk (Flamingo Nazioarteko Aireportua) 1971–2000) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 32.0 | 33.0 | 34.2 | 35.4 | 36.2 | 35.4 | 34.4 | 36.7 | 36.7 | 35.1 | 34.1 | 32.7 | 36.7 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 29.5 | 29.7 | 30.0 | 30.4 | 31.0 | 31.2 | 31.1 | 31.6 | 31.9 | 31.7 | 31.0 | 30.0 | 30.8 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 26.7 | 26.8 | 27.1 | 27.5 | 28.2 | 28.5 | 28.4 | 28.9 | 29.1 | 28.8 | 28.2 | 27.3 | 28.0 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 24.4 | 24.5 | 24.8 | 25.4 | 26.2 | 26.4 | 26.2 | 26.5 | 26.5 | 26.3 | 25.7 | 25.0 | 25.7 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 20.2 | 19.8 | 18.9 | 20.6 | 21.2 | 20.4 | 19.2 | 21.2 | 21.4 | 20.6 | 19.4 | 20.2 | 18.9 |
| Euria (mm) | 44.4 | 18.3 | 13.2 | 13.2 | 14.8 | 14.4 | 36.3 | 35.0 | 37.0 | 67.3 | 95.9 | 73.6 | 463.3 |
| Euri egunak (≥ 1.0 mm) | 9.2 | 4.4 | 2.5 | 1.8 | 1.7 | 2.8 | 5.6 | 4.4 | 5.0 | 7.6 | 11.5 | 10.8 | 67.3 |
| Hezetasuna (%) | 75.2 | 74.6 | 74.2 | 75.4 | 76.4 | 76.2 | 76.9 | 76.0 | 75.1 | 76.1 | 77.3 | 76.6 | 75.9 |
| Iturria: Meteorological Department Curaçao ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Meteorological Department Curaçao. Flamingo Airport, Bonaire: Summary of Climatological Data, Period 1971-2000. (Noiz kontsultatua: 2018ko uztailaren 8a).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q331584
* Multimedia: Kralendijk / Q331584
# Krakus muinoa

Krakus muinoa (polonieraz: Kopiec Krakusa), Krak muinoa ere deitzen dena, Krakoviako (Polonia) Podgórze barrutian kokatuta dagoen tumulu bat da; Krakoviako fundatzaile mitikoaren gorpuzkien gordelekua izateko pentsatuta, Krakus legendazko errege zela eta. Lasota mendian kokatuta dago, Krakoviako hirigunearen hegoaldean 3 kilometrora inguru (271 metroko altueran), 60 metroko oinaren diametroa eta 16 metroko altuera duena. Gertuko Wanda muinoarekin batera, Krakoviako bi prehistoriako tumuluetako bat eta gizakiak egindako Krakoviako egiturarik zaharrena da. Hurbil ere badira beste bi ez historiaurrekoak, gizakiek egindako tumuluak, Kościuszko muinoa, 1823an eraiki zuten, eta Piłsudski muinoa, 1937an amaituta. Lauek osatzen dute Krakoviako lau muino oroigarriak.

## Historia

Mendixkaren adina eta jatorria misterioa izaten jarraitzen dute, nahiz eta erlijio eta oroitzapenen helburua tumuluei eman dieten. 1930eko hamarkadaren erdialdera egindako indusketek agerian utzi zuten lurzoruz eta soropilez estalitako egurrezko erdigune sendo bat dela. Objektu batzuk, VIII. eta X. mendeen artekotzat jo dituztenak, aurkitu ziren barruan, baina giza aztarnarik edo hezurrik ez ziren aurkitu. Hipotesiaren arabera, mendixka zeltiar jatorrikoa da, eta K.a. II. edo I. mendekoa da. Jatorri mitikoak mendixkari ere lotuta dira. Esaten da Krakus eraiki zutela Krakus erregearen heriotzari ohore egiteko, herritarrek dolu egin zutenean mahukak hareaz eta lurrez bete eta Krakus mendixkaren tokira eraman zuten, paisaiaren gaineko aginte mendixka bat sortzeko, Krakus erregea izan zen bezala. Jatorriz, lau tumulu txikiagoak jarri zituten Krakus muinoaren inguruan, baina XIX. mendean eraitsi ziren Krakoviako hiriaren harresia sortzeko.
Antzinako beste egitura batzuen antzera, Stonehenge bezalakoak, Krakus muinoa astronomiazko asmoekin eraikia izan daiteke. Krakus muinoaren gainean bazaude eta Wanda muinoera begira, egusentian, Beltane goizean, Bigarren zeltiar festa-egunik handiena, eguzkia ikusiko dugu Wanda muinoera zuzen igotzen.
1830eko hamarkadaren erdialdera arte, Krakus muinoaren maldetan, Pazko Astean zehar folklore jaialdi bat ospatu zen urtero. 2000. urtean berpiztu da eta urtero egiten da berriro.

## Ikus, gainera

* Wanda muinoa, Krakusen alabaren hilobi mitikoa
* Kościuszko muinoa Krakovian
* Piłsudski muinoa, Krakovia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q722446
* Multimedia: Krak Mound / Q722446
# Kraljevec na Sutli

Kraljevec na Sutli Kroaziako udalerri bat da, Krapina-Zagorje eskualdean. Azken zentsuaren arabera 1.591 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1067896
* Multimedia: Kraljevec na Sutli / Q1067896
# Kramatorsk

Kramatorsk (ukraineraz: Краматорськ; errusieraz: Краматорск) Ukrainaren ekialdeko hiri bat da, Donetskeko oblastekoa. Urak Donets ibaira isurtzen dituen Kazenni Torets ibaiaren ertzean dago. Industria eta ingeniaritza mekanikoa ditu ekonomia jarduera nagusiak.
2014an piztutako Donbasseko gerraren ondorioz, Donetskeko oblasteko hiriburua (Donetsk) errusiazaleen esku dago. Horiek horrela, Kramatorsk da ukrainazaleen Donetskeko oblasteko behin-behineko hiriburua, 2014ko urriaz geroztik.
Ukrainako 2001eko zentsuan jasota dagoenez, Kramatorskek berak 164.700dik gora biztanle ditu; eta haren metropoli eremuak, 197.000 biztanle. Biztanleen % 67,9ren lehen hizkuntza errusiera da; % 31,1rena, ukrainera; % 0,2rena, armeniera; % 0,1rena, bielorrusiera; eta % 0,1rena, erromaniera.

## Erreferentziak

* ↑ «Kikhtenko to move Donetsk administration to Kramatorsk and to leave power structures in Mariupol - News of Ukraine, Ukrainian crisis, Politics - mw.ua» web.archive.org 2017-10-19 (Noiz kontsultatua: 2023-06-27).
* ↑ «Население Краматорска продолжает сокращаться. Новости» web.archive.org 2018-04-12 (Noiz kontsultatua: 2023-06-28).

## Kanpo estekak

* Udalaren webgune ofiziala (Ukraineraz)
* Datuak: Q33613
* Multimedia: Kramatorsk / Q33613
# Akelarre (jatetxea)

Akelarre (Akelaŕe, Ŕ anakronikoarekin, jatetxeak darabilen irudi korporatiboaren idazkeraren arabera) Gipuzkoako Igeldo udalerrian dagoen jatetxea da, 3 Michelin izar dituena. Bertoko sukaldariburua Pedro Subijana da, 1974an eraiki zuena.
Bere itsaskiak eta baratzeko barazkiak ospetsuak dira.

## Erreferentziak

* ↑ MICHELIN guide Spain & Portugal 2011
* ↑ Akelare theworldwidegourmet.com

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q4700586
* Multimedia: Akelarre (restaurant) / Q4700586
# Akelarrea (Goya, 1798)

    Artikulu hau Goyaren 1798ko margolanari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Akelarre (argipen)».
Akelarrea (gaztelaniaz, El aquelarre) Francisco Goyak 1798an egindako margolana da.
Deabrua aker koroatu baten itxuran ageri da ilargiak argitutako paisaian, sorgin gazte eta zahar itxuragabetuek lagunduta. Akerrak adar luzeak ditu, haritz-hostoez apainduak. Sorgin zahar batek ume bat dauka beso artean. Iduri du apaizen antzera ari dela deabrua, umearentzako iniziazio zeremonia batean. Beste bi umeren hezurrak ere ageri dira.
Eszena hori irudikatuta, Goyak iseka egiten die bere ustez Erdi Aroko beldurrak ziren horiei, boteretsuek beren alde erabiltzen dituztelakoan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2736334
* Multimedia: Witches' Sabbath (Goya) / Q2736334
# Akeld

Akeld, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da, Northumberland konderrian.
2011n 221 biztanle zituen.
* Datuak: Q780359
* Multimedia: Akeld / Q780359
# Akeley (Buckinghamshire)

Akeley, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Buckinghamshire konderrian. Konderriaren hiriburua da.
2021ean 514 biztanle zituen.
* Datuak: Q2161693
* Multimedia: Akeley, Buckinghamshire / Q2161693
# Akeloo ibaia

Aspropotamos ibaia (literalki "ibai zuria") edo Akeloo ibaia (grezieraz: Αχελώος, antzinako grezieraz: Ἀχελῷος, Akhelôios), hau baitzen Antzinatean zuen izena, Grezia iparmendebaldeko ibai bat da, 217 kilometroko luzera duena. Antzinatean, Etolia eta Akarnaniaren arteko muga eratzen zuen. Bere izpiritua, greziarrek, Akeloo ibai-jainkoa bezala gurtzen zuten.
Ibaiak, bere iturburua Pindo mendilerroan du, Lakmos menditik gertu, Trikalako prefekturan, 2295 metroko garaieran. Greziako ibairik luzeenetako bat da, Epiroko Arta eta Tesaliako Trikala eta ondoren Karditsaren arteko muga administratiboarekin nahasten da. Itsaso Jonikoan itsasoratzen da, eta, zati batean, Patrasko golkoan, Messolonghiko aintziraren bidez, izen bereko hiriaren mendebaldean.
1960tik ekoizpen hidroelektrikorako erabiltzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203923
* Multimedia: Acheloos River / Q203923
# Akemenes

Akemenes (antzinako persieraz: 𐏃𐎧𐎠𐎶𐎴𐎡𐏁‎, Haxāmaniš; antzinako grezieraz: Ἀχαιμένης) Persia gobernatu zuen akemenestar leinuaren arbasoa izan zen. Litekeena da kondairazko pertsonaia baino ez izatea baina, bizitzekotan, K.a. VIII. mendean edota VII. mendeko lehenengo zatian bizi zen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2014-03-28). (PDF) 175. araua: Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (I): Mesopotamia, Mediako Inperioa, Akemenestar Inperioa eta Lidia. Bilbo, 5 or..
* ↑ Dandamayev, M. A.. (1983). Achaemenes. in: Encyclopædia Iranica. I Costa Mesa: Mazda, 414 or...

## Kanpo estekak

* Datuak: Q312032
# Akeley (Minnesota)

Akeley Minnesotako hiri bat da. Hubbard konderrian kokatua dago. 2010ean 432 biztanle zituen, 3,81 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hubbard konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q591765
* Multimedia: Akeley, Minnesota / Q591765
# Le Livre d'image

Le Livre d'image 2018ko Jean-Luc Godard frantziar zinema zuzendariaren filma da. Filmak 2018ko Cannesko Zinemaldian lehendabiziko Urrezko Palmorri Berezia jaso zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ezer ez, isiltasuna izan ezik. Ezer ez, iraultza-abestia izan ezik. Bost kapitulu dituen istorio bat, eskuaren bost hatzak bezala.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Steve, Pond. (2018-5-19). «‘Shoplifters’ Wins Palme d’Or at 2018 Cannes Film Festival» SF Gate.
* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27591008
# Le Lieu unique

Le Lieu unique, euskaraz "Leku paregabea", Frantziako Nantes hirian dagoen kulturgunea eta kultura garaikidearen zentroa da, eszena nazionaltzat izendatua.
2000ko urtarrilaren 1ean inauguratu zen, antzinako LU galleten lantegian, bere inizialak oraindik eraikinean ikusgai daudelarik. Jean Blaisek sortu zuen eta 2011-2020 artean Patrick Gygerrek zuzendu. Gaur egun Eli Comminsel zuzentzen du.
Lantegia, jatorriz, 1895ean hormigoi eta metalez eraiki zen, era 1909an bi dorreak gehitu, honela Nantesko eraikin ikonikoenetakoak bilakatu zen.

## Kanpo estekak

* Webgune ofizialak (Ingelesez)
* Datuak: Q3223922
* Multimedia: Le Lieu unique / Q3223922
# Le Locle

Le Locle Suitzako udalerria da. Neuchâtel kantonamenduan dago, Locle barrutia barrutian. 2014an 10,433 biztanle zituen 23,14 kilometro koadrotan banatuta.
Erlojugintzaren gune nagusienetariko bat da eta, batzuen ustez, baita sehaska ere. Hori zela eta, 2009an UNESCOk La Chaux-de-Fondsekin batera Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Les Planchettes La Chaux-de-Fonds La Sagne Les Ponts-de-Martel La Chaux-du-Milieu Le Cerneux-Péquignot Villers-le-Lac

## Demografia

Hona hemen biztanleriaren bilakaera:

## Herri eta hiri senidetuak

* Sidmouth, Devon, Ingalaterra
* Gérardmer Frantzia

## Erreferentziak

* ↑ Teller, Matthew. (2010). The Rough Guide to Switzerland. Rough Guides ISBN 1-84836-471-7..
* ↑ (Alemanez) Swiss Federal Statistical Office. STAT-TAB Bevölkerungsentwicklung nach Region, 1850-2000. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64093
* Multimedia: Le Locle / Q64093
# Le Livradais kantonamendua

Le Livradais kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Guztira 14 udalerri ditu eta Sainte-Livrade-sur-Lot da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17623574