# Awa'uqeko sarraskia

Awa'uqeko sarraskia edo Refuge Rockeko sarraskia Koniag taldeko Alutiiq etniaren aurkako eraso eta sarraskia izan zen. 1784ko apirilean gertatu zen Awa'uqen (ingelesez: Refuge Rock), Kodiak uhartearen ondoan. Grigori Xelikhov errusiar larruen merkataria eta bere esku zegoen Xelikhov-Golikov Konpainiako (errusieraz: Северо-Восточная компания, Severo-Vostotxnaia kompaniia, «Ipar-ekialdeko konpainia») 130 gizon errusiar armatu eta artillari izan ziren sarraskiaren egileak.

## Sarraskia

1775. urteaz geroztik, Xelikhov Alaskako indigenekin aritu zen trukeak egiten Kuriletan eta Aleutiarretan. 1784ko apirilean Alaskara itzuli zen, Kodiak uhartean eta Alaska kontinentaleko kostaldean kolonia bat sortzeko asmoz. Bertan bizi zen jendeak, hasieran, eutsi egin zion, eta gero Awa'uqera ihes egin zuten. Awa'uq Sitkalidak uharteko Partition Cove badian dagoen haitz batek sortutako uharte isolatua da. Honelako tokiak garrantzitsuak izan ziren alutiiq jendearen historian zehar, babesleku moduan; alutiiqeraz nagaayuq izena hartzen dute eta ingelesez refuge rock («babesleku haitza»).
Promyxlennik errusiarrek uharteko jendea erasotu zuten pistolekin tiro eginez eta kanoiak jaurtiz, eta 200-3.000 pertsona sarraskitu zituzten Awa'uqen. Erasoaren ondoren, Xelikhovek 1.000 pertsona harrapatu zituela ziurtatu zuen, horietatik 400 inguru bahitu moduan atxilotuz, umeak barne. Errusiarren artean ez zen biktimarik egon.
Sarraski hau gertakari isolatua izan zen arren, indarkeriaren eta bahituak hartzearen ondorioz merkatari errusiarrek alutiiq jendea erabat menderatu zuten handik aurrera. Qaspeq alutiiq etniako gizon bat zen, umetan Kodiaketik bahitu zutena. Morrontzan hazi zuten errusiarrek Aleutiarretan. Errusiera ikasi ondoren, beraientzako interprete aritu zen, alutiiq jendearekin komunikatu ahal izateko. Qaspeqek Unalaska uhartearen ondoan zegoen babeslekurako uharte baten kokapena salatu zuen behin.
Sarraskia gertatu eta bost hamarkada baino gehiago igaro ondoren, Arsenti Aminakek, sarraskitik bizirik atera zen alutiiq gizon zahar batek, gertakari hauen berri eman zion Henrik Johan Holmberg (batzuetan Heinrich Johann izenarekin ezaguna) finlandiar naturalista eta etnografoari. Holmberg Alaskako Errusiako gobernadorearentzako datuak biltzen ari zen.
Aminakek esan zuen:
| « | Errusiarrak koloniara joan ziren eta sekulako hilketa burutu zuten. Pare bat [pertsona] soilik izan ziren gai Angyahtalekera ihes egiteko baidarkak erabiliz; errusiarrek 300 alutiiq tirokatu zituzten. Hau apirilean gertatu zen. Gure jendea udan bertara itzuli zen, baina urertzean etzanda zeuden gorpuen kiratsak airea hainbeste kutsatu zuen, ezinezkoa zela inor bertan geratzea, eta geroztik uhartean ez da jenderik bizi. Honen ondoren buruzagi guztiak seme-alabak bahitu gisa entregatzera behartu zituzten; ni salbatu egin nintzen nire aitaren erreguengatik eta itsas igaraben larru ugari [emateagatik]. | » |

## Ondorioak

1784–1818 urteei «sugpiaqen (alutiiqen) historiako garairik ilunena» deitu zitzaien, errusiarrek jendea gaizki tratatzen baitzuten. Halaber, errusiarrek nahi gabe sartutako gaixotasun infekziosoen ondorioz heriotza-tasa handia jasan zuten. 1818an orduan Errusiar-amerikar Konpainia deitzen zenaren kudeaketa aldatu zen, Ipar Amerikan jarduten zuten errusiarrei erreferentzia eginez.
1827an yasak (errusieraz: ясак) zerga biltzea debekatu zuen Katalina II.a Errusiakoak.
Pud 1 = 16,38 kg.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Sven Haakanson, Jr. (2010), "Written Voices Become History". In Being and Becoming Indigenous Archaeologists. George Nicholas (editorea). Left Coast press, Inc., 2010
* 1 2 (Ingelesez) Afognak Timeline. Native Village of Afognak (Noiz kontsultatua: 2021-05-01).
* ↑ (Ingelesez) «Alutiiq Word of the Week Archive - Places - Refuge Rock; Fortress» alutiiqmuseum.org (Alutiiq Museum) (Noiz kontsultatua: 2021-05-01).
* ↑ (Ingelesez) Enders, John. (1992). «Archaeologist May Have Found Site Of Alaska Massacre» archive.seattletimes.com (The Seattle Times) (Noiz kontsultatua: 2021-05-01).
* ↑ (Ingelesez) Keeker, Korry. (2003). «What it means to be Alutiiq» juneauempire.com (Juneau Empire) (Noiz kontsultatua: 2021-05-01).
* 1 2 (Ingelesez) «The Afognak Alutiiq People: Our History & Culture» afognak.com 2013-11-13 (Noiz kontsultatua: 2021-05-01).
* ↑ (Ingelesez) Crowell, Aron L. (2001). Looking Both Ways: Heritage and Identity of the Alutiiq People. Fairbanks: University of Alaska Press.
* ↑ (ingelesez) Knecht, Richard A.; Haakanson, Sven; Dickson, Shawn. (2002). "Awa'uq: discovery and excavation of an 18th century Alutiiq refuge rock in the Kodiak Archipelago". In To the Aleutians and Beyond:, Bruno Frohlich, Albert S. Harper, and Rolf Gilberg, ed., 177-191.
* ↑ (ingelesez) Drabek, Alisha Susana. (2012). Liitukut Sugpiat'stun (we are learning how to be real people): Exploring Kodiak Alutiiq literature through core values. University of Alaska Fairbanks.
* 1 2 (Ingelesez) Miller, Gwenn A. (2010). Kodiak Kreol: Communities of Empire in Early Russian America. Ithaca, New York: Cornell University Press ISBN 978-0-8014-4642-9..
* ↑ (Ingelesez) Holmberg, Heinrich J. (1985). Holmberg's Ethnographic Sketches. Fairbanks: Limestone Press, 59 or..
* ↑ (ingelesez) Black, Lydia T. (1992), "The Russian Conquest of Kodiak." Anthropological Papers of the University of Alaska. University of Alaska Fairbanks.
* 1 2 (Ingelesez) Russian American Reader. 2014-11-02 (Noiz kontsultatua: 2021-05-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2367644