OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hizkuntza estralurtar

Hizkuntza estralurtarra Lurretik kanpo sortutako hizkuntzak definitzeko hitz generikoa da. Jakina denez, oraindik ez da horrelakorik ezagutu baina behin estralurtarren izaera baieztatu eta gero, haien komunikatzeko moduak definizio honetan sartu beharko genituzke. Hizkuntza hipotetiko horien ikerketa xenolinguistikaren lana izango litzateke. Zientzia fikzio munduan ere exolinguistika eta astrolinguistika hitzak erabili dira zientzia hori izendatzeko.

## Asmatutako hizkuntza estralurtarrak

* Klingon hizkuntza
* Na'vi hizkuntza

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Zein hizkuntzatan hitz egingo dute estralurtarrek?
* Datuak: Q2421041
# Hizkuntza gatazka

Hizkuntza gatazka gertatzen da elebidunak diren hainbat hizkuntza komunitateetan. Izan ere, bi talde linguistiko kontaktuan daudenean bi egoera gerta daitezke:
* Diglosia: egoera egonkorra da. Hizkuntza bakoitzak funtzio batzuk betetzen ditu eta batak ez du bestea ordezkatzen.
* Hizkuntza gatazka: hizkuntza komunitate bakoitzak bere interesak ditu eta horiek sarri askotan ez dira bateragarriak. Hori gertatzen denean, hizkuntza gatazka sortzen da. Gatazka hau gehienetan ordezkatze prozesu bati loturik doa.
Hizkuntza gatazkaren kontzeptua Kataluniako soziolinguistikak sortu zuen. Haren arabera, kontaktuan dauden bi hizkuntza komunitatek desoreka egoera sortzen dute. Izan ere, horietatik bat menperatzailea izango da eta bestea menperatua.
Baina hizkuntza gatazka ez da determinista, dinamikoa baizik. Horren arabera, hizkuntza gatazka baten ondorioz, hizkuntza komunitatea desager daiteke edo menperatutako hizkuntza euren estatusa berreskuratu dezake.
Eta hizkuntza gatazka ez da kontzeptu negatiboa. Gatazka beharrezkoa izango da egoera soziolinguistikoa iraultzen hasteko. Gatazka barik, normalizaziorik ez da egongo Kataluniako soziolinguistikaren arabera.

## Ikus, gainera

* Diglosia
* Lovainako afera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5195559
# Harveyville (Kansas)

Harveyville Kansasko hiri bat da. Wabaunsee konderrian kokatua dago. 2010ean 236 biztanle zituen, 0,34 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wabaunsee konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2051498
* Multimedia: Harveyville, Kansas / Q2051498
# Harviell (Missouri)

Harviell Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Butler konderrian dago, Missouri estatuan. 98 biztanle ditu, 4,602731 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Butler konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3459232
# Harvey konderria (Kansas)

Harvey konderria (ingelesez: Harvey County) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Newton da. 2010eko zentsuaren arabera 34.684 biztanle zituen, Harvey kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Harvey konderriak 1.400,46 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,51 ura dira. Beste 1.397,96 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,77 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 34.684 pertsonetatik 33.079 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3.747 dira. 530 beltzak edo afroamerikarrak. 181 amerikar natiboak ziren eta 10 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 253 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 607 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q375019
* Multimedia: Harvey County, Kansas / Q375019
# Harveys Lake (Pennsylvania)

Harveys Lake Pennsylvaniako borough bat da. Luzerne konderrian kokatua dago. 2010ean 2.791 biztanle zituen, 13,36 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Luzerne konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1183273
* Multimedia: Harveys Lake, Pennsylvania / Q1183273
# Harville

Harville Frantziako udalerria da, Meuse departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 106 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Harville udalerrian erroldatutako biztanleak 106 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 51 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 3 hutsik zeuden. 50 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 47 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 6 etxek lau gela zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Harville udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 4 |
| 0 | 75-79 | 4 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 8 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 4 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 4 | 45-49 | 0 |
| 8 | 40-44 | 4 |
| 4 | 35-39 | 4 |
| 8 | 30-34 | 8 |
| 4 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 4 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 8 |
| 8 | 5-9 | 4 |
| 8 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 66 ziren, horien artean 49 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 49 pertsona aktiboetatik 46 lanean zeuden (24 gizon eta 22 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Harville udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q195184
* Multimedia: Harville / Q195184
# Harwell (Oxfordshire)

Harwell, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2021ean 3.070 biztanle zituen.
* Datuak: Q986049
* Multimedia: Harwell, Oxfordshire / Q986049
# Harvey ekaitz tropikala (2005)

Harvey ekaitz tropikala 2005ko 8. ekaitza izan zen.

## Ikus, gainera

* 2005eko Atlantikoko zikloi tropikalen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Ekaitzak eragindako euritei buruzko txostena.
* Datuak: Q3089803
* Multimedia: Tropical Storm Harvey (2005) / Q3089803
2005eko Atlantikoko zikloi tropikalak :
| Arlene | Bret | Cindy | Dennis | Emily | Franklin | Gert | Harvey | Irene | 10 | Jose | Katrina | Lee | Maria | Nate | Ophelia | Philippe | Rita | 19 | Stan | Tammy | 22 | Vince | Wilma | Αα | Ββ | Γγ | Δδ | Εε | Ζζ |
# Harveysburg (Ohio)

Harveysburg Ohioko herri bat da. Warren konderrian kokatua dago. 2010ean 546 biztanle zituen, 2,57 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Warren konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1948157
* Multimedia: Harveysburg, Ohio / Q1948157
# Harvey urakana

Harvey urakana (Urakan Zentro Nazionalaren izendapena: 09-L) 2017ko abuztuaren 17an sortu eta irailaren 2an desegindako urakan bat izan zen. 4 indarekko kategoriarekin, 2005eko Wilma urakana jazo zenetik AEBetako hegoaldeko kostaldeak jasandako urakan handi eta kaltegarriena izan zen. Indar gehien bereganatutako lekua Texas estatuko Rockport hirian izan zen.
Denera 51 hildako eta 70 bilioi dolarretako kalteak gauzatu eta honako herrialdeetan eragina izan zuen: Haizealdeko uharteak, Surinam, Guiana, Nikaragua, Honduras, Belize, Yucatán penintsula, AEB (bereziki Texas eta Louisiana).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37933184
* Multimedia: Hurricane Harvey / Q37933184
# Harwich

Harwich, Ingalaterrako ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Essex konderrian.
2011n 17.684 biztanle zituen.
* Datuak: Q990616
* Multimedia: Harwich / Q990616
# Hartu Arte

Hartu Arte euskaraz ziharduen punk rock musikako talde bat zen, Legazpin (Gipuzkoa) 1996an sortua eta 2011n desegina. Legazpiko gaztetxean jotzen zuen, batik bat.
Asier Altzelai, Aitor Trejo, Iker Conejo, Beñat Aierbe eta Unai Manso ziren hasierako kideak, Legazpiko institutuko ikasleak guztiak ere; 2002an, Conejok alde egin zuen, eta haren ordez Endika Agirregabiria sartu zen. 15 urteko ibilbidean, guztira 70 kontzertu baino gehiago eskaini zituzten, batez ere Nafar-Gipuzkoetan, baina ez zuten ia diskorik saldu, musika zaletasuntzat zuten.
2011an Legazpiko gaztetxean eman zuten azken kntzertua eta emanaldian grabaturiko CDa eta DVDa salgai jarri zuten.

## Erreferentziak

* ↑ «Elgeta: Legazpiko hiru talde gaztetxean», Goiena, 2004-10-27.
* 1 2 Asier ZALDUA: «El último alarido», Diario de Noticias de Gipuzkoa, 2010-04-15.
* ↑ «Hartu Arte taldearen azken kontzertuko CD+DVDa salgai!» Zingizango.eus 2011-12-11.

## Kanpo estekak

* Hartu Arte taldearen 2006 arteko historia, Legazpiko gaztetxearen blogean.
* Azken kontzertuko argazkiak, ZingiZango euskara elkartearen webgunean.
* Cristina LIMIA: «"Urte guzti hauetako hoberena kontzertuak eta jendea izan dira". Hartu Arte taldeak azken kontzertua eskainiko du bihar Gaztetxean», Diario Vasco, 2010-04-23.
* Datuak: Q12258917
# Henley-on-Thames

Henley-on-Thames, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Oxfordshire konderrian.
2011n 12.186 biztanle zituen.
* Datuak: Q990253
* Multimedia: Henley-on-Thames / Q990253
# Henley-in-Arden

Henley-in-Arden, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Warwickshire konderrian.
2020an 1.855 biztanle zituen.
* Datuak: Q2734845
* Multimedia: Henley-in-Arden / Q2734845
# Henllan Amgoed

Henllan Amgoed, Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Henllanfallteg komunitatearen barnean dago, Whitland udalerritik hurbil.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5714715
* Multimedia: Henllan Amgoed / Q5714715
# Henmilita

Henmilita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Henmilita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: . Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Henmilit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3130295
* Multimedia: Henmilite / Q3130295
# Henleren lakio

Henleren lakioa giltzurrun-tubuluko nefronaren zatia da, urkila-formakoa, hodixka bihurgunetsu proximalaren eta distalaren artean dagoena. Gernuaren kontzentrazioan eta diluzioan parte hartzea da haren funtzioa. Friedrich Gustav Jakob Henle alemaniar doktoreak aurkitu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Nefrourologia Hiztegia] [2016]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1813955
* Multimedia: Loop of Henle / Q1813955
# Henllan

Henllan, Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan.
2011ko erroldaren arabera 862 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13635786
* Multimedia: Henllan / Q13635786
# Henlopen Acres (Delaware)

Henlopen Acres Delawareko herria bat da. Sussex konderrian kokatua dago. 2010ean 1.485 biztanle zituen, 0,66 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sussex konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q755629
* Multimedia: Henlopen Acres, Delaware / Q755629
# Henlow

Henlow, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Bedfordshire konderrian.
2011n 2.253 biztanle zituen.
* Datuak: Q1520180
* Multimedia: Henlow / Q1520180
# Henllanfallteg

Henllanfallteg, Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Komunitatea Cwmfelin Boeth, Henllan Amgoed, Hiraeth, Llanfallteg eta Rhydywrach udalerriek osatzen dute.
2011ko erroldaren arabera 480 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5714728
* Multimedia: Henllanfallteg / Q5714728
# Henllys (Torfaen)

Henllys, Galesko bizileku eta komunitate bat da, Torfaen lurraldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17739230
* Multimedia: Henllys / Q17739230
# Hamburg (Arkansas)

Hamburg Arkansasko hiri bat da. Ashley konderrian kokatua dago. 2010ean 2.857 biztanle zituen, 8,8 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ashley konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79657
* Multimedia: Hamburg, Arkansas / Q79657
# Hamburg (Iowa)

Hamburg Iowako hiri bat da. Fremont konderrian kokatua dago. 2010ean 1.187 biztanle zituen, 2,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Fremont konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q998718
* Multimedia: Hamburg, Iowa / Q998718
# Hambuch

Hambuch Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Cochem-Zell (barrutia)|Cochem-Zell]] barrutian. 2014an 734 biztanle zituen 4,81 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q564669
* Multimedia: Hambuch / Q564669
# Hamburg (Minnesota)

Hamburg Minnesotako hiri bat da. Carver konderrian kokatua dago. 2010ean 513 biztanle zituen, 0,59 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Carver konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1005682
* Multimedia: Hamburg, Minnesota / Q1005682
# Hamburg (New Jersey)

Hamburg New Jerseyko borough bat da. Sussex konderrian kokatua dago. 2010ean 3.277 biztanle zituen, 2,96 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sussex konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1082931
* Multimedia: Hamburg, New Jersey / Q1082931
# Hamburg (Pennsylvania)

Hamburg Pennsylvaniako borough bat da. Berks konderrian kokatua dago. 2010ean 4.289 biztanle zituen, 4,87 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Berks konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1181264
* Multimedia: Hamburg, Pennsylvania / Q1181264
# Hambrücken

Hambrücken Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Karlsruhe (barrutia)|Karlsruhe]] barrutian. 2014an 5.491 biztanle zituen 10,97 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q520473
* Multimedia: Hambrücken / Q520473
# Hamburg (Illinois)

Hamburg Illinoiseko herri bat da. Calhoun konderrian kokatua dago. 2010ean 128 biztanle zituen, 1,35 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Calhoun konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2672139
# Hamburg (New York)

Hamburg New York estatuko herri bat da. Erie konderrian kokatua dago. 2010ean 9.409 biztanle zituen, 6,44 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Erie konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q742785
* Multimedia: Hamburg (town), New York / Q742785
# Hamburg-Mitte

Hamburg-Mitte, Alemaniako Hanburgo hiriko zazpi barrutietako bat da, hiriaren erdigunearen zatirik handiena barne hartzen du.
2023an 312.641 biztanle zituen.

## Auzoak

Hamburg-Mitte barrutiko auzoak:
* Stadtteile
* Billbrook
* Billstedt
* Borgfelde
* Finkenwerder
* HafenCity
* Hamburg-Altstadt
* Hamm-Nord
* Hamm-Mitte
* Hamm-Süd
* Hammerbrook
* Horn
* Stadtteile
* Kleiner Grasbrook
* Neuwerk (Cuxhaven uhartea)
* Rothenburgsort
* St. Georg
* Sankt Pauli
* Steinwerder
* Veddel
* Waltershof
* Steilshoop
* Wilhelmsburg
* Klostertor (jada ez da existitzen)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1626
* Multimedia: Bezirk Hamburg-Mitte / Q1626
# Henri Behotegi

Henri Behotegi (Baiona, 1898ko urriaren 18a - ib., 1975eko ekainaren 16a) lapurtar errugbilaria izan zen, erdiko moduan aritzen zena.

## Ibilbidea

* Aviron Bayonnais
* Racing club de France
* US Cognac
* Datuak: Q3130764
* Multimedia: Henri Béhotéguy / Q3130764
# Henri Breuil

Henri Breuil (Mortain, Frantzia, 1877ko otsailaren 28a - L'Isle-Adam, Frantzia, 1961eko abuztuaren 14a) arkeologoa izan zen. Historiaurreko etnografiako irakasle izan zen Collège de France ikastetxean. Metodologia- eta kronologia-arazoak ebazten jardun zuen. Paleolitoko artearen ikerketan espezializatu zen, eta Frantzia, Espainia eta Hegoafrikako haitzuloetako margolanak aztertu zituen. Zenbait lan: L'Afrique préhistorique (1933), Les Hommes de la pierre ancienne (1951).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q366786
* Multimedia: Henri Breuil / Q366786
# Henri Becquerel

Antoine Henri Becquerel (Paris, 1852ko abenduaren 15a – Le Croisic, 1908ko abuztuaren 25a ) frantses fisikari bat izan zen, erradioaktibitatea aurkitzeagatik ezaguna. Horregatik, 1903 urtean Fisikako Nobel Saria eskuratu zuen Marie Curie eta Pierre Curierekin batera.
Alexandre-Edmonen semea. Hainbat ikerketa egin ondoren, X izpiek fluoreszentziak sortzen dituztela frogatu zuen. Halaber, garrantzi handiko ikerketak egin zituen polarizazioari, magnetismoari eta fosforeszentziari buruz.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41269
* Multimedia: Henri Becquerel / Q41269
# Henri Brisson

Eugène Henri Brisson (Bourges, 1835eko uztailaren 31 – Paris, 1912ko apirilaren 14a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1885etik 1886ra eta 1898an.
Abokatua izan zen lanbidez eta Frantziako Bigarren Inperioa aurkaria. Erregimena erori ondoren Parisko alkateorde izendatu zuten. 1871ko otsailean, Asanbladako kide hautatu zuten, ezker muturra ordezkatuz. Parisko Komunaren aurka agertu zen, baina amnistia babestu zuen espetxeratuentzat. Derrigorrezko hezkuntza babestu zuen eta antiklerikala izan zen.
1881etik 1885era Batzarreko buru izan zen, eta 1885eko martxoan lehen ministro bihurtu zen Jules Ferryren dimisioaren ondoren. 1886ko urtarrilean dimititu zuen, Tonkinerako espedizio baterako krediturik lortu ez zuelako.
1894tik 1898ra bitarteko Batzarreko buru izan zen berriro. 1898ko ekainean, bigarren aldiz izendatu zuten lehen ministro, Dreyfus aferaren erdian. Bere zintzotasun eta irmotasunagatik irabazi zuen errespetua gorabehera, urrian dimisioa eman zuen bozketa bat galdu ondoren.
1895ean Errepublikako presidentetzarako bozketa galdu zuen Felix Faureren aurka. 1906an Diputatuen Ganberako presidente hautatu zuten.
* Datuak: Q669725
* Multimedia: Henri Brisson / Q669725
# Henri Barbusse

Henri Barbusse (Asnières-sur-Seine, Frantzia, 1873ko maiatzaren 17a, - Mosku, 1935eko abuztuaren 30a) idazle eta kazetari frantziarra izan zen. Pentsamolde komunista defendatu zuen, baita esperanto hizkuntza erabili eta aldarrikatu ere.

## Biografia

I. Mundu Gerra parte hartu zuen. Bertan hiru aldiz zauritu eta gero, 1915ean eta 17 hilabete gerran ibili eta gero, gerran jarraitzeko libratu zen bere zauriak zirela eta. Barbusse bakezalea eta antimilitarista bihurtu zen bere gerra esperientzien ondorioz.
1918an Frantziatik Moskura bizitzera joan zen. Bertan errusiar neska batekin ezkondu zen. Errusiar Iraultzak eragin handia izan zuen bere bizitzan eta bere idazlanetan. Frantziako Alderdi Komunistako partaide bihurtu zen 1923an. Hortik aurrera, batez ere Frantzian eta Sobietar Batasunean baina baita ere munduko hainbeste lekutan, adibidez Australian, komunismoaren aldeko hitzaldi eta ekintzak burutu zituen.
Idazle moduan ezaguna egin zen Le Feu (euskaraz Sua) liburua argitaratu zenean. Gaztelaniaz, bere garaian, best-seller bilakatu zen eta Julio Caro Barojaren aitak, Rafael Caro Raggio jaunak, editatu eta argitaratu zuen.
Hona hemen pasarte batzuk:
| « | Lubakian, iritsi da erasoaren ordua. Prestatzen ari dira. Gizonak lerroan jartzen dira, beti isilik, manta gurutzatuta, kaskoaren uhala kokotsean eta fusilen gainean jarrita. Haien aurpegiei behatu diet: aurpegi suminduak, zurbilak, sakonak... Ez dira gudariak; gizonak dira. Ez dira ez abenturazaleak, ez gerrariak, ez giza sarraskirako eginak. Langileak dira, eta bereiz daitezke uniformeen barruan. (...). Prest daude. Heriotzaren eta sarraskiaren seinalearen zain daude; baina ikus daiteke, haien irudiari baioneten lerro bertikalen artean begiratuta, gizonak baino ez direla. Haietako bakoitzak badaki bere burua eskainiko diela, bere bularra, bere sabela, bere gorputza osoa, erabat biluzik, aldez aurretik apuntatutako fusilei, obusei, pilatuta eta jada prest dauden granadei, eta batez ere, hutsik egiten ez duen metrailadorea metodikoari (...). Propagandaren bidez bizkortu nahi badituzte ere, ez daude gogotsu. Ororen gainetik, senezko erreakzioak dituzte. (...) Haien isiltasunak, haien gelditasunak, aurpegia zanpatzen dien lasaitasun-mozorroak, ametsa, beldurra eta agurra adierazten du. | » |
| —Henri Barbusse, Le feu (Eskuadra baten egunkaria), 1916. |||

## Idazlanak

* Le Feu, 1916
* Esperantista Laboristo, 1921
* Le Couteau entre les dents, 1923
* Manifeste aux Intellectuals: Elevations, 1930
* Staline: Un mode nouveau vu a travers un homme, 1936 (hil eta gero argitaratua)

## Erreferentziak

* ↑ «Rafael Caro Raggio | Real Academia de la Historia» dbe.rah.es (Noiz kontsultatua: 2023-09-07).

## Kanpo estekak

* Henri Barbusseren lanak Guttenberg proiektuan
* Datuak: Q18404
* Multimedia: Henri Barbusse / Q18404
* Aipu famatuak: Henri Barbusse
# Henri Berton

Henri Berton arkularia zen. Frantzia ordezkatu zuen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Henri Berton

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5715312
# Hayato Otani

Hayato Otani (japonieraz: 大谷 駿斗, 1997ko urtarrilaren 17a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kataller Toyama.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q56349812
# Hayato Sakamoto

Hayato Sakamoto, japonieraz 坂本 勇人, (Itami-Hyōgo (prefektura), 1988ko abenduaren 14a), beisbolean lehiatzen den kirolari japoniarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen Japoniako taldearekin, AEB eta Dominikar Errepublikaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Kōyō Aoyagi, Suguru Iwazaki, Masato Morishita, Hiromi Itoh, Yoshinobu Yamamoto, Masahiro Tanaka, Yasuaki Yamasaki, Ryoji Kuribayashi, Yūdai Ōno, Kodai Senga, Kaima Taira, Ryutaro Umeno, Takuya Kai, Tetsuto Yamada, Sōsuke Genda, Hideto Asamura, Ryosuke Kikuchi, Hayato Sakamoto, Munetaka Murakami, Kensuke Kondo, Yuki Yanagita, Ryoya Kurihara, Masataka Yoshida eta Seiya Suzuki-k.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ Hayato Sakamoto olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1038888
* Multimedia: Hayato Sakamoto / Q1038888
# Hayato Nukui

Hayato Nukui (japonieraz: 温井 駿斗, 1996ko azaroaren 14a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q21521646
# Hayato Ochi

Hayato Ochi (japonieraz: 越智 隼人, 1982ko uztailaren 17a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka eta Montedio Yamagata.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3264020
# Hayato Nakama

Hayato Nakama (japonieraz: 仲間 隼斗, 1992ko maiatzaren 16a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Roasso Kumamoto eta Kamatamare Sanuki.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q5686158
# Hayato Nishinoue

Hayato Nishinoue (japonieraz: 西埜植 颯斗, Nishinoue Hayato, 1996ko otsailaren 21a -) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fujieda MYFC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q56253663
# Hayato Okamoto

Hayato Okamoto (japonieraz: 岡元 勇人, 1974ko urriaren 16a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q5686166