OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Medicus Mundi Nafarroa

Medicus Mundi Nafarroa Irabazi asmorik gabeko garapenerako lankidetzarako erakundea da, 1972an sortu zena. Batez ere, gizartearen oinarrizko osasun laguntzan dihardu. Afrika eta Latinoamerika herrialdeak ditu bere lana burutzeko esparru nagusiak.
Pobrezia handiko eremuetan bizi den jendearekin aritzen da gehienbat. Gizon eta emakumeen arteko berdintasuna, ingurumena zaintzea eta tokian tokiko erakundeak sendotzea ditu helburu. Hezkuntza garapenerako eta komunikazio jarduerak ere egiten ditu.
Nazioartean esperientzia handiko elkartea da, eta egitasmo anitz proposatu ditu foru erkidegoan. Nafarroako Urrezko Domina jaso zuen 1995ean.

## Lankidetza

Afrikako 4 herrialdetan (Mali, Kongoko E. D., Ruanda eta Uganda) eta Latinoamerikan (Bolivia, Guatemala, Nikaragua eta Peru) egiten dute lan. Guatemala Hirian, Kinshasan, La Pazen eta Liman ere dituzte egoitzak.

## Ikus, gainera

* Medicus Mundi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263315
# Mediku

Medikua medikuntza praktikatzen duen osagilea da.

## Izendapena

Historikoki, beste sinonimo batzuk erabili izan dira euskaraz medikuak izendatzeko: sendagile, osagile, doktore, osalari edo sendakin.

## Lanbidearen ezaugarriak

Medikuen funtsezko zeregina gaixotasunen diagnostikoa lortzea eta horren araberako tratamendua ematea da, bai eta eritasunen prebentzioa lantzea ere.
Diagnostikora iristeko, sendagileak dituen oinarrizko tresnak haren burua eta fonendoskopioa dira. Buruarekin, anamnesia eratuko du lehenik eta behin, historia klinikoaren zati subjektiboa alegia, sintomak erregistratzeko bidea. Gaixotasunen zeinuen bila, aldiz, miaketa fisikoa praktikatuko dio pazienteari, zati objektiboa burutuz. Gaur egun, proba osagarriak ere egin behar dituzte medikuek kasu gehienetan, diagnosia lortzeko edo zehazteko, proba hauek are objetikboagoak izanda.
Tradizionalki, osagileek "Zin Hipokratikoa" egiten dute, jardueraren etika erakusteko.

## Espezialistak

Espezialitate medikoen arabera, sailkatu eta definituko ditugu medikuak:
Alergologoak | Barne medikuak | Endokrinologoak | Erradiologoak | Errehabilitadoreak | Erreumatologoak | Famili medikuak | Hematologoak | Kardiologoak | Kirol medikuak | Zirujau orokorrak | Zirujau plastikoak | Mediku intentsiboak | Nefrologoak | Neumologoak | Neurologoak | Oftalmologoak | Otorrinolaringologoak |Pediatrak | Psikiatrak | Traumatologoak | Urologoak

## Ikus, gainera

* Medikuen biografia interesgarriak.
* Mugarik Gabeko Medikuak.
* Gerrate Nuklearra Prebenitzearen aldeko Nazioarteko Medikuak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q39631
* Multimedia: Physicians / Q39631
# Medikuntza eta Zientzia Historiaren Euskal Museoa

Medikuntza eta Zientzia Historiaren Euskal Museoa Jose Luis Gotik 1982. urtean eratu zuen. Euskal Herriko medikuntzaren memoria historikoa zaindu eta bere ondare zientifikoa gorde nahi izan ditu. Euskal Herriko Unibertsitatean (Leioako campusa) kokaturik dagoen Museoa, Medikuntza eta Odontologiako Fakultateko eta beste hainbat fakultate eta eskolako ikasleen prestakuntzarako baliagarria da. Egungo zuzendaria Anton Erkoreka Barrena doktorea da.
1.520 metro karratuko azalera du, 21 areto ditu eta 5.000 liburu inguru daude barruan. Museoko erakusketa iraunkorrak XIX eta XX. mendeko sei mila objektu mediku inguru ditu. Hauek 24 geletan banatzen dira eta espezialitate mediku desberdinetara eskainita daude: herritar medikuntza, medikuntza paraleloak, farmazia, pisuak eta neurriak, asepsia eta antisepsia, mikroskopioak, laborategiko materiala, X-izpiak, obstetrizia eta ginekologia, kirurgia, anestesia, endoskopia, odontologia, kardiologia, oftalmologia, elektroterapia, anatomia patologikoa, natur zientziak eta Cid Gela. Irakaskuntza eta ikerkuntza Museoko bi zutabe dira, eta bi hauek argitalpenekin eta hitzaldi, ikasketa eta beste jardueren antolakuntzarekin osatzen dira.
* Ekitaldi akademikoa museoan (SFHM, 2007 maiatza)
* Farmazia aretoa
* Erditze aulkia (XVIII. mendea)
* Wimshurst eragile elektrostatikoa (1900 inguru)
* Brevet SGDG elektrokardiografoa - G. Boulitte (Paris) (1918 inguru)
* Altzairuzko birika (XX. mendearen erdialdea)
* Anatomia patologikoko aretoa
* Meatzari baten birika silikosia eta tuberkulosiak jota
* Bularreko minbizia
* Begizkoaren aurkako kutunak

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko museoen zerrenda

## Kanpo estekak

* "Zientzien Historiaren euskal museoa"
* Datuak: Q4867854
* Multimedia: Basque Museum of the History of Medicine and Science / Q4867854
# Medieșu Aurit

Medieșu Aurit Errumaniako udalerri bat da, Satu Mare konderrian. 6.224 biztanle ditu, 103,25 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Medieșu Aurit $^{(en)}$ Băbășești $^{(en)}$ Iojib $^{(en)}$ Medieș-Râturi $^{(en)}$ Medieș-Vii $^{(en)}$ Potău $^{(en)}$ Românești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5055677
# Medikuaren bisita

Medikuaren bisita XVII. mendean, Jan Vermeerrek egindako olio-pintura da. Gaiaren aldetik genero-eszena da, 1661-1662an egina. Gaur egun Londreseko Wellington Museuman erakusten da, Erresuma Batuan.

## Azterketa

Margolan honetan Jan Vermeer margolari gustatzen zitzaion konplexutasuna ikusten dugu. Eszena, batetik, hiru pertsonengan zentratu egiten da, haiengan biltzen baita argia, bi emakume eta gizon bat. Eskuineko emakumea, etxeko andrea, aulki batean eserita dago, esku bat kopeta gainean jarrita, ezinegona horrela adieraziz. Gizonak bere eskumuturra heltzen dio ziur aski pultsua neurtzeko. Dena dela, medikuaren atentzioa bigarren emakumearengana dago zuzenduta. Beste emakume hori, arropek adierazten dutenez, zerbitzari bat da eta eskuan botil bat erakusten dio medikuari; botil horretan gaixoaren pixa dago jasota eta hori da medikuak aztertzen duena. Baina hauek ez dira ikusten diren irudi bakarrak: alboetan haur bat jolasten eta txakur txiki bat kuxin baten gainean ikusten dira. Atzealdean, azkenik, gizon bat gutun bat irakurtzen susmatzen dugu nahiz eta zehaztasunak handiak ez izan.
Ingurua oso aberatsa da; denak adierazten du aberastasun hori: hutsik dagoen aulkia, etxeko andrearen azpian ikusten den eserlekua, hormetako margolanak (bat "Bufoia" da, Frans Hals margolariarena; bestea "Venus eta Adonis"), txakurraren kuxina, horman dagoen erlojua...

## Interpretazioa

Margolan honetan ikusten dugun gaia ohikoa zen Vermeerren garaia eta, askotan, gaixoa "maitasun gaixotasun" pairatzen zuen. Obra honen kasuan zenbait aztarna hori bera iradokitzen du: "Venus eta Kupido" margolana, medikuaren begirada ironikoa, etxeko andrearen jarrera... Ikuspuntu horretatik, lurrean dagoen haurra Kupidoren sinbolotzat har daiteke; azken buruan gezi batzuekin jolasten ari baita. Huarraren begirada ikusleari zuzenduta dago eta badu zentzu pikaroa. Atzean ikusten den gizona senarra izan daiteke bere emaztearen beharrez ahaztuta. Zein da emakumearen gaixotasuna? Haurdunaldia? Sexu-gaixotasun bat? Maitasun-gaitza? Horrela aztertuta margolanak helburu moralizantea izango luke, ohikoa Steenen lanetan.

## Erreferentziak

* ↑ https://franciscojaviertostado.com/2013/03/06/la-medicina-en-el-arte-pintura-la-visita-del-doctor/
* ↑ https://web.archive.org/web/20161229040854/http://www.almarevista.com/revista/blog/la-visita-del-doctor-de-jan-steen-1663/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4014797
# Mediglia

Mediglia Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 12.278 biztanle ditu, 21,96 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Medigliak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Colturano Pantigliate Peschiera Borromeo San Donato Milanese Settala Tribiano Dresano San Giuliano Milanese Paullo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42420
* Multimedia: Mediglia / Q42420
# Montet

Montet honako lekuetako bat izan daiteke:

## Frantzia

* Le Montet, Auvernia-Rhône-Alpeetako udalerria
* Montet kantonamendua
* Montet-et-Bouxal, Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénéesko udalerria

## Suitza

* Montet (Glâne), Friburgon
* Les Montets, Friburgon

## Bestelakoak

* Col des Montets, Alpe frantsesetako mendia
* Montet jardin botanikoa, Frantziako Nancy hirian
# Montesquiu

Montesquiu Kataluniako udalerria da, Osona eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 906 biztanle zituen. 4,9 km²-ko azalera du.

## Herri eta auzoak

* La Farga de Bebié
* Montesquiu

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| * | * | * | * | 1.154 | 1.107 | 1.249 | 1.044 | 1.002 | 855 | 822 | 906 |

## Ikus, gainera

* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Montesquiuko udalaren webgunea.
* Datuak: Q13800
* Multimedia: Montesquiu / Q13800
# Montet (Glâne)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Montet»
Montet Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, Friburgo kantonamendua barrutian. 2014an 385 biztanle zituen 2,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70397
* Multimedia: Montet (Glâne) / Q70397
# Montetrisaita

Montetrisaita sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Montetrisaita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Cu6(SO4)(OH)10 * 2H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Montetrisaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Molena (Georgia)

Molena Georgiako estatuko hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 368 biztanle zituen, 4,47 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2510979
* Multimedia: Molena, Georgia / Q2510979
# Molescroft

Molescroft, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Yorkshire konderrian.
2011n 6.820 biztanle zituen.
* Datuak: Q6896102
* Multimedia: Molescroft / Q6896102
# Molepolole

Molepolole Botswanako hiri bat da. Herrialdeko hirugarren hiri handiena da, Gaborone eta Francistown-en atzetik, eta Serowe-ren aurretik. Molepolole Bakwena tribuaren (Botswanako tribu garrantzitsuenetarikoa) aberria da.
Afrikako hiri tradizional handiena da 69.789 biztanle zituelarik 2008an. Gaborone hiriburutik 50 kilometro mendebaldera kokatzen da, eta Kalahari desertua esploratzeko abiapuntua izaten da askotan.

## Erreferentziak

* ↑ «Estilo Liburua» Berria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170725
* Multimedia: Molepolole / Q170725
# Moldura

Moldura ornamentuzko elementu jarraitua eta nabarmendua da, gainazal bat apaintzeko nahiz bi elementuren arteko lotura egiteko erabiltzen dena, gainazal hartan argi-ilunezko efektuak sortuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1770806
* Multimedia: Moldings / Q1770806
# Molekula laino

Molekula lainoa, galaxia baten barnean dagoen toki zabal bat da, non hidrogeno molekularra existitzeko, materiaren dentsitatea, nahiko altua, eta, tenperatura nahiko baxua den. Dipolo elektrikorik ez izateagatik, hidrogeno molekular hotza, ezin da zuzen ikusi, baina molekula lainoetan existitzen diren beste molekula batzuk bai ikus daitezke. Hidrogeno molekularraren ondoren, ugariena karbono monoxidoa da, uhin milimetrikoetan erraz ikus daitekeena. Beste molekula batzuetako ehundaka ikusi ahal izan dira molekula lainoetan.
Molekula lainoak, izar eraketan bereziki garrantzitsuak dira. Izarrak, molekula lainoetako eskualderen batzuk, uzkurtzera bultzatzen dituzten grabitate ezegonkortasun bat jasaten dutenean sortzen dira. Orohar, molekula lainoak, hain zabal eta masiboak dira, protoizar ugari eratu arte zatituko direla.
Gaur egun, ezagutzen diren egitura galaktikorik handienak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q272447
* Multimedia: Molecular clouds / Q272447
# Moldovița

Moldovița Errumaniako udalerri bat da, Suceava konderrian. 4.883 biztanle ditu, 99 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Moldovița $^{(en)}$ Argel $^{(en)}$ Demăcușa $^{(en)}$ Rașca $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12724945
* Multimedia: Moldovița commune, Suceava / Q12724945
# Moleno

Moleno Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, Bellinzona barrutian. 2014an biztanle zituen 7,49 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68816
* Multimedia: Moleno / Q68816
Cresciano Lodrino Preonzo
# Meliade

Greziar mitologian Meliak edo Meliadeak lizarretako lamiak ziren. Kronosek jaurtitako Urano bere aitaren sexu organoek ernaldua izan zenean Geak erditu zituen. Melia edo Meliade guztietan garrantzitsuena, Melia izenekoa zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q752184
# Melibea

Greziar mitologian, Melibea (antzinako grezieraz: Μελίβοια) izena duten bi pertsonaia daude:
* Anfion eta Nioberen alaba bat. Bere amak, Letori, honek bi seme-alaba baino ez zituelako eta hark hamalau iseka egin zionean, Letoren seme-alabek (Apolo eta Artemisak, geziekin hil zituzten Nioberen seme-alaba guztiak, Melibea izan ezik, bere neba-ahizpen heriotza ikustean sekula galduko ez zuen berebiziko zurbiltasuna hartu zuena, eta, ordutik aurrera, Kloris bezala deitua izango zena.
* Ozeanide bat, Ozeano eta Tetisen alaba, Pelasgorekin ezkondu eta Likaonen ama izan zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1919352
# Meliata

Meliata Eslovakiako udalerri bat da, Rožňavako barrutian kokatuta. 14,49 km²ko azalera du eta 206 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1046822
* Multimedia: Meliata / Q1046822
# Meliaceae

Meliazeo (Meliaceae) Sapindales ordenako izen bereko familiako landareez esaten da. Zuhaitzak edo zuhaixkak izan daitezke. Loreak bost hostokoak, aktinoformoak eta hermafroditak dituzte, adar-puntetan kokatuak. Hostoa orratz egiturakoa dute. 750 bat meliazeo mota ezagutzen dira; lurralde beroetan hazten dira denak. Ezagunena kaoba zuhaitza da.

## Generoak

| Aglaia Anthocarapa Aphanamixis Astrotrichilia Azadirachta Cabralea Calodecarya Capuronianthus Carapa Cedrela Cedrelopsis Chisocheton Chukrasia Cipadessa Dysoxylum Ekebergia Entandrophragma | Guarea Heckeldora Heynea Humbertioturraea Khaya Lansium Lepidotrichilia Lovoa Malleastrum Melia Munronia Naregamia Neobeguea Owenia Pseudobersama Pseudocarapa Pseudocedrela | Pterorhachis Reinwardtiodendron Ruagea Sandoricum Schmardaea Soymida Sphaerosacme Swietenia Synoum Toona Trichilia Turraea Turraeanthus Vavaea Walsura Xylocarpus |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015-9-16 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158979
* Multimedia: Meliaceae / Q158979
* Espezieak: Meliaceae
# Meliana

Meliana Valentziako Erkidegoko udalerria da, Horta Nord eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 10.395 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez)(Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1993019
* Multimedia: Meliana / Q1993019
# Melianen Gerria

Tolkienen legendarium ospetsuaren zati den Silmarillion eleberrian, Melianen Gerria Melian erreginak Doriath erresumaren ingurua sortu zuen "sorginkeriazko gerrikoa" deituriko botere zabaltze bat izan zen. Region, Neldoreth eta Nivrim basoak ere hartzen zituen eta edozein izaki gaizto Doriathen sartzea eragozten zuen.
Melianen Gerria Beleriandeko Guduetako lehena gertatu eta gutxira zabaldua da.
Doriathen Melian maiarraren baimenik gabe sartzen saiatzen zirenak zuhaitz, nahasmen eta nekezko labirinto baten barnean galtzen ziren, eta ez zuten Thingolen erresuma topatuko, gerrikoa sortu ondoren "Erresuma Gordea" deitua izan zena.
Gerrikoaren barnean sartzeko bi modu baino ez zeuden: erregearen edo erreginaren baimenarekin edo Melianena baino handiagoa zen botereren bat sorginkeria apurtzeko eta Doriathen sartzeko gai bazen, azken hau Berenekin gertatzen delarik, bere patu altuak gidatzen baitzuen, Carcharoth otsoarekin, Silmarilaren botereak gidatua, eta Hurin Thalionekin, Melian baino boteretsuagoa zen Melkorrek madarikatu zuena.
Melianen Gerria maiar hau Amanera abiatzen denean apurtzen da, bere senarra den Thingol nanoen esku hil ondoren Eguzkiaren Lehen Aroaren 505. urtean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2024863
# Melibea (hiria)

Melibea (grezieraz Meliboea Μελίβοια), Homerok aipaturiko Tesaliako hiri bat izan zen, kostaldean kokatua, Osa mendien oinean.
Estrabonek, Ossa eta Peliumen arteko golkoan zegoela dio. K.a. 168an konkistatu zuten erromatarrek eta arpilatua izan zen.
Egungo Aghiatik gertu zegoen.
Siriako Orontes ibaiaren ahoko uharte batek, izen bera darama.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4894674
# Montmain (Côte-d'Or)

Montmain Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 137 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Montmain udalerrian erroldatutako biztanleak 93 ziren. Familiak 37 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 44 etxebizitza zeuden, 39 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 43 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 39 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 2 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Montmain udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 4 |
| 4 | 50-54 | 0 |
| 4 | 45-49 | 8 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 4 | 30-34 | 0 |
| 4 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 8 |
| 4 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 8 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 68 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (22 gizon eta 25 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q16895
* Multimedia: Montmain (Côte-d'Or) / Q16895
# Montluçon-3 kantonamendua

Montluçon-3 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Allier departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Guztira 15 udalerri ditu eta Montluçon da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16627365
# Montluçoneko barrutia

Montluçoneko barrutia Allier departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 117.852 biztanle ditu 2.328 kilometro koadrotan. Guztira 106 udalerri ditu. Bere hiriburua Montluçon da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q701790
# Montmagny (Quebec)

Montmagny Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Chaudière-Appalaches eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Montmagny konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 11,491 biztanle zituen 126.07 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141946
* Multimedia: Montmagny, Quebec / Q141946
# Montluçon-4 kantonamendua

Montluçon-4 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Allier departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Guztira 7 udalerri ditu eta Montluçon da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16627368
# Monarkia absolutua

Monarkia absolutua edo absolutismoa batez ere XVII. mendean izan zen gobernu era bat da. Estatuaren aginpide guztiak erregeen esku geratzen ziren; beraz, tradizio erakundeak, gorteak edo parlamentuak ez zuen parte hartu gobernazio horretan. Agintea Jainkoarengandik zetorren, alegia, erregeak jainkoari erantzun behar zion, eta ez bere menpe zeudenei.
Agintea sendotzeko, lurraldea modu zentralizatuan antolatu zuten, zergak kontrolatu zituzten, eta armada iraunkorra sorrarazi zuten.
Gobernu sistema hori Europan gutxi gorabehera 1648aren eta 1789aren artean ugaldu zen. Garaiaren eta herrialdearen arabera zenbait maila eta ezaugarri izan zituen.

## Ezaugarriak

Monarkia absolutuen pentsakeran, erregea Jainkoaren lurreko ordezkaria zen eta haren aurrean bakarrik erantzun beharko zuen. Erregearen boterea, erresumaren gauzetan, mugarik gabekoa zen eta aginte guztiak zituen. Legeak egiten zituen eta justizi mota guztien oinarria zen, zeregin hori tribunalei uzten zien arren. Administrazioko arlo guztietan bera zen nagusia. Gastuak berak erabakitzen zituen eta zergak ere bere izenean biltzen ziren.
Praktikan, ordea, monarkiaren erabaki batzuk ordezkarien organoek eta beste botere-erakunde batzuek, lan korporazioek (merkatarien eta artisauen instituzio korporatiboek) eta nobleen taldeek eta Elizak, esaterako, baldintzatzen zituzten zenbaitetan.

## Absolutismoaren kontrako erreakzioak

Europako kontestuan, 1688ko iraultza ingelesean gauzatu zen burgesiaren lehen erreakzopa, erregearen boterea mugatuz eta errege parlamentario bihurtuz. Iraultza are erradikalagoa izan zen 1789an Frantziakoa, zeinean espreski subiranotasuna herrian kokatu zen prezeski.
Espainian, Karlos IV.aren erregealdian Erregimen Zaharrak krisialdi sakona izan zuen eta horrek sartu zuen Espainia Aro Garaikidean. Erreformen bidez aldatzen saiatu ziren, baina erroak ez ziren ia aldatu (estamentuak, jabetza gutxiren esku, herritar gehienak politikatik kanpo…). Konbentzioko gerra eta Independentzia gerra jasan zituen eta Frantziako Iraultzaren aldeko talde batzuek Erregimen Zaharra behin betiko baztertu nahi izan zuten 1812an Cádizko Konstituzio liberala idatziz.

## 21. mendean

Munduan badira oraindik ere lau monarkia absolutu: Vatikanoa, Saudi Arabia, Swazilandia eta Brunei. Hala ere, gobernu era horrek jendartean onespen murritza du Frantziako Iraultzaz geroztik, iraultza hark herriaren burujabetzan oinarritutako gobernu sistemak sustatu baitzituen.

## Erreferentziak

* ↑ «00. Espainiako monarkiaren ezaugarriak Lege Zaharrean» Koro Irastorza Etxeberria 2018-06-28 (Noiz kontsultatua: 2023-07-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184558
# Monarchidae

Monarchidae hegazti paseriformeen familia bat da, Saharaz hegoaldeko Afrika, hego-ekialdeko Asia, Australasia eta Ozeano Bareko zenbait uharteetako basoetan bizi dena.

## Generoak

* Hypothymis
* Eutrichomyias
* Trochocercus
* Terpsiphone
* Chasiempis
* Pomarea
* Mayrornis
* Neolalage
* Clytorhynchus
* Metabolus
* Monarcha
* Arses
* Myiagra
* Lamprolia
* Machaerirhynchus
* Elminia
* Grallina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q681374
* Multimedia: Monarchidae / Q681374
* Espezieak: Monarchidae