OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ugarreko gatzagak

Ugarreko gatzagak edo Aintzilako gatzagak ur gaziko iturburu eta putzu batzuen inguruan egon ziren gatzagak izan ziren, Antzilako herriari lotuak antzina, baina egin Ezterenzubiko udalerriaren mugen barruan geratzen direnak, Nafarroa Beherean. Garaziko bizitza ekonomikoan garrantzi handia izan zuten.
Euskal Herriko gatzagen artean, uren banalerrotik iparraldera kokaturik, suan oinarritutako prozesuarekin lortzen gatza gatzunetik gatzaga hauetan.

## Historia

Gatzaga noiz ustiatzen hasi zen ez da ezaguna, baina inguruko elezaharrak dio Elgia etxeko idi batek aurkitu zuela gatzuna miazkatzea gustatzen zitzaiolako. 17. mendeko agirietan ondo dokumentatua dago, eta ustiatu ziren 19. mende amaieraraino. Putzu baten hondarrak baizik ez daude agerian 21. mendean.
1683 eta 1685 urteen artean Frantziako erregetzak gabela Nafarroa Beherean ezarri zuenean, Aintzilako herritarren matxinada eragin zuen, gatzagen ustiaketa zela-eta. Istilua amaitzeko, ustiapen eskubide osoak herritarren esku utzi zituzten azkenean.
18. mende amaierako kontakizunen arabera, 29 familiak ustiatzen zuten gatzaga. Bakoitzak dorla bat zeukan gatzura irakiteko, ura lurrunduz eta gatza utziz, dorla-gatzaga baitzen Ugarrekoa.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Gonzalez, Maya. La saline d’Ugarre à Estérençuby ou l’aventure du sel en Basse-Navarre (XVIIe – XXe siècles). Université Montesquieu Bordeaux IV / Centre Aquitain d’Histoire du Droit (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).
* 1 2 (Frantsesez) Pays Basque D'antan, Euskal Herria Lehen. (2017-04-15). «EUSKAL HERRIA LEHEN - PAYS BASQUE D'ANTAN: LE PUITS SALÉ UGARRE À ESTÉRENÇUBY EN BASSE-NAVARRE AU PAYS BASQUE AUTREFOIS» EUSKAL HERRIA LEHEN - PAYS BASQUE D'ANTAN (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).
* ↑ (Frantsesez) Gonzalez, Maya. (2006-03-10). «La gabelle en Basse-Navarre: La saline d’Ugarre à l’époque de Louis XIV (1683-1692)» La gabelle en Basse-Navarre: La saline d’Ugarre à l’époque de Louis XIV (1683-1692) 338 (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130288103
# Ugarritza

Ugarritza (edo «Ugarritze») Errenteria inguru bat da, Oiartzun ibaiaren ertzean kokatua, eta Olibet eta Etxeberrieta (maiz Casas Nuevas) auzoak barne hartzen dituena. Azken izen horiek erabiliagoak dira, Ugarritza izena XX. mende hasieratik galduz joan da eta.
Auzoaren izena antzinako ontziola batzuei dagokie, Errenteriako harresietatik kanpo geratzen zirenak.
Zentzu zabalean Ugarritza, auzoa baino, Errenteriako ibaiertzeko ingurune oso bat da. Lezoko udalerria eta Oiartzun ibaiaren artean kokatzen da. Bertan, Renfeko tren-geltokia (Lezo-Errenteria izenekoa) eta Papresa paper-lantegia daude.

## Auzoaren sorrera

Auzo honetan 1.500-2.000 etxebizitza eraiki zituen paper-lantegiak XX. mendeko bigarren erdian. Paper-lantegia bera izan zen etxebizitza guzti horien sustatzailea, bere langileei inguruan kokatzeko erraztasuna emateko. Ofizialki ez, baina herrian auzo garbi eta eraiki berri honi "Orereta" deitzen zitzaion, ordura arte herrian zegoen gune zaharreko "Errenteria" izenarekin kontrastea egiteko.

## Panier Fleuri jatetxea eta aparkalekua

Panier Fleuri jatetxe ospetsua auzo honetan egon zen kokatua. Bertako auzoko bataio eta eztegu gehienak bertan ospatzen ziren. Ibaiaren ondoan zegoenez, ibaiak galera handiak sortu zizkion kupeletan eta XX. mendeko bukaeran Donostia aldera mugitu zuten jatetxea. Jatetxea zegoen tokian, orain "Panier" aparkalekua dago.

## Erreferentziak

* ↑ Herria ezagutzen - Errenteriako Udala Ugarritza
* ↑ Herria ezagutzen - Errenteriako Udala Olibet
* ↑ Herria ezagutzen - Errenteriako Udala Etxeberrieta

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12268509
# Ugarrongo arroila

Ugarrongo arroila Nafarroa Garaiko Pirinioaurrea eskualdean kokatutako arroila bat da, Areta ibaiak zeharkatutakoa. Imirizaldu eta Murillo-Berroia herrien artean dago, 1,80 kilometroko luzerarekin eta 2,50 kilometro koadroko azalerarekin. Zatirik sakonenetan, 479 metroko aldea dago ibaiaren mailaren eta gailurrik altuenen artean, eta azpimarratzekoak dira eskuinaldeko Ugarron eta ezkerraldeko Txusta mendiak.
Natura 2000 sarekoa da, Natura Erreserba gisa.

## Ezaugarriak

Ibaiak ebakitako materialak kareharriak, kareharri hareatsuak eta Goi Kretazeoko hareharriak eta Paleozenoko dolomiak eta kareharriak dira, eta antiklinal zamalkatzaileko egitura bikoitza osatzen dute, hegoaldera begira eta faila motakoa.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | UGARRONGO ARROILA. (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).
* «Areta ibaia - naturgune babestuak - navarra.es» espaciosnaturales.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).

## Ikus, gainera

* Areta ibaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110253414
# Ugarte (Gordexola)

    Artikulu hau Gordexolako auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ugarte (argipena)».
Ugarte Gordexolako auzoa da, Gueñeseko Sodupe auzotik hurbilago dagoena.
Ugarte aurkitzeko Okondorentzako bidea hartu behar da.

## Erreferentziak

* ↑ EODA: Gordexola

## Kanpo estekak

* Gordexolako udalaren webgunea.
* Datuak: Q12268513
# Ugarte (Amurrio)

    Artikulu hau Amurrioko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ugarte (argipena)».
Ugarte gaur egun Arabako Amurrioko udalean dagoen herri hustua da.

## Historia

Ez dira datu asko ezagutzen. 1025ean Donemiliagako goldean agertu zen. Herria hustu zenean Amurrioko auzoa bihurtu zen.

## Erreferentziak

* ↑ López de Guereñu Galarraga, Gerardo (1989) [1957]. «Mortuorios o despoblados». Toponimia alavesa seguido de Mortuorios o despoblados y Pueblos alaveses. Onomasticon Vasconiae 5. Bartzelona-Bilbo: ALSOGRAF, Euskaltzaindia, 582 or. ISBN 8485479483.
* Datuak: Q61772040
# Tommy Hilfiger

Thomas Jacob Hilfiger (New York, 1951ko martxoaren 24a), Tommy Hilfiger bezala hobeto ezagutua, moda diseinatzaile estatubatuarra da. Bere izena daraman enpresaren sortzailea da.

## Bizitza eta karrera

Tommy Hilfiger bederatzi umeek osatutako familia irlandar baten bigarren semea da. Oso txikia zenetik modaren munduan lan egingo zuela argi izan zuen. 1969n arropa hippiearen banatzaile bezala lan egiten hasi zen. Geroago, 70. hamarkadaren amaiera eta 80. hamarkadaren hasieraren artean (disko era) Jordache arropa markan lan egiteari ekin zion.
Urte batzuk geroago, 1985n, bere lerro propioa sortu zuen. Ia batere ezagutua izanik, mezu hau zuen kanpaina kaleratu zuen: "Gizonezkoen arropen lau diseinatzaile hoberenak: Ralph Lauren, Perry Ellis, Calvin Klein eta Tommy Hilfiger dira". Ordutik aurrera, Tommy Hilfiger mundu mailako arropa marka garrantzitsuenetarikoa bihurtu da.
2010ko martxoaren 15ean, Phillips-Van Heusenek Tommy Hilfigerrek enpresa erosi zuen $3000 milioi ordainduz.
Bestalde, Tommy zurrumurru famatu baten biktima izan zen. Esaten dutenez, Oprah Winfreyren programan bere arropa "klase altuetako pertsona zurientzat dela eta bere jantziak txerriei botako liekeela Afro-amerikar bati eman baino lehen". Hala ere, gertakari hori ez da inoiz ere ez telebistan agertu, eta ez dago interneten ikusteko aukerarik. Azkenean, Tommy Oprahren programara joan zen eta hori guztia gezurra zela azaldu zuen.

## Erreferentziak

* Datuak: Q136687
* Multimedia: Tommy Hilfiger / Q136687
# Tommy Steele

Sir Thomas Hicks (Bermondsey, Londres, 1936ko abenduaren 17a), musika munduan Tommy Steele deitua, ingeles egile abeslari eta aktorea da. Herrialdeko lehenengo nerabeen idolotzat eta rock and roll izartzat jotzen dute. 1957an "Singing the Blues" bere abestiak herrialdeko salduena izan zen.

## Diskografia

* Tommy Steele Stage Show (Decca 1957)
* The Tommy Steele Story (Decca 1957)
* The Duke Wore Jeans (Soundtrack) (Decca 1958)
* Tommy Steele Everything's Coming Up BROADWAY (Liberty 1965)
* My Life, My Song (Pye 1974)
* Hans Andersen (Pye 1974)
* Hans Andersen (Pye 1977)
* Singin' in the Rain (Cast Masters 1995)
* Some Like It Hot (First Night Records 1996)
* Scrooge: The Musical (BK Records)
* Half a Sixpence (Must Close Saturday 2006)
* Cinderella (Hallmark 2011)

## Filmografia

* Kill Me Tomorrow (1957)
* The Tommy Steele Story (1957)
* The Duke Wore Jeans (1957)
* Tommy the Toreador (1959)
* Light Up the Sky! (1960)
* It's All Happening (1963)
* Half a Sixpence (1967)
* The Happiest Millionaire (1967)
* Finian's Rainbow (1968)
* Where's Jack? (1969)
* Twelfth Night (1970) (made for TV)
* Tommy Steele in Search of Charlie Chaplin (1971) (TV special)
* The Yeomen of the Guard (1978) (telefilma)
* Quincy's Quest (1979)
* Datuak: Q1284241
* Multimedia: Tommy Steele / Q1284241
# Tommy Quick

Tommy Quick (Skövde, 1955eko uztailaren 22a - 2013ko azaroaren 10a) arkularia zen. Suedia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Tommy Quick
* ↑ Tommy QUICK

## Kanpo estekak

* Datuak: Q88875319
# Tommy Ramone

Thomas Erdélyi, Tamás Erdélyi jaioa eta Tommy Ramone izen artistikoz ezaguna, (Budapest (Hungaria), 1949ko urtarrilaren 29a - Queens, New York, AEB – 2014ko uztailaren 11) Ramones punk rock taldeko lehen bateria-jotzaile eta kide sortzaileetako bat izan zen.

## Biografia

Tamás Erdélyi Budapesten jaio zen, Hungarian, 1949ko urtarrilaren 29an. Jatorri juduko gurasoak izan zituen, argazkilari profesionalak, Holokaustoan bizilagunen laguntzarekin biziraun zutenak. Senitarteko bat baino gehiago erail zuten naziek.
1956ko Hungariako Iraultzan ihes egin zuen familiak eta 1957an AEBetara emigratu zuen. Hasiera batean Bronx hegoaldean jarri baziren ere, New Yorkeko Queensera joan ziren, Forest Hillseko erdi mailakoen auzo batera. Han hazi zen Tamás eta, gerora, izena aldatu zuen, Thomas Erdelyi izango zelarik.
Bigarren Hezkuntzako eskolan hasi zen Tommy gitarra jotzen 1960ko hamarkada erdialdean; Tangerine Puppets izena zuen hasierako banda horrek eta gelakide bat zuen bertan, John Cummings, gero, Johnny Ramone izango zena.
Eskola utzi eta 18 urterako Record Planten zegoen lanean, 1970ean, Jimi Hendrixen Band of Gypsys albuma ekoizten lagundu zuelarik.
Tommyk bateria utzi eta bokalista izateko gomendatu zion Joey Ramoneri. Ramones taldean parte hartu zuen 1978ra arte, Rocket to Russia azken estudioko albuma atera zen arte. Marky Ramonek ordeztu zuen.
Ez zen luze egon bandan, 1974tik 1978ra arte, baina Ramonesen arima osatzen lagundu zuen. Blitzkrieg Bop abestia da horren adibide garbia, askorentzat taldearen hoberena eta, maiz, lehen punk-abestia kontsideratu dena. Ramones (1976), Leave Home (1977) eta Road to RuinRamones (1978) albumak atera eta gero, Ramones aldi batean utzi zuen, baina berriro itzuli zen; Road to Ruin (1978) ekoizten lagundu zuen eta horrela jarraitu zuen gero ere, ekoizle eta disko-editore.
Bateria jotzeko zuen estiloa ere nabarmendu behar da, gerora taldean egongo ziren bateria-jotzaileengan eragina izango zuena.
Ramones utzi ondoren, beste ekoizle-lan batzuk ere egin zituen, The Replacements bandaren Tim (1985) bezala edo Redd Krossen Neurótica (1987).
Bere azken proiektu musikala bluegrass moldeko Uncle Monk taldea izan zen, Claudia Tienanekin batera.
2014ko uztailaren 11n, kolangiokarzinomak (bide biliarretako minbizia) hil zuen Queensen, New York. 62 urte besterik ez zituen eta Ramones taldeko hasierako kideen artean bizirik zirauen bakarra zen.

## Erreferentziak

* 1 2 https://www.naiz.eus/es/hemeroteca/gara/editions/gara_2014-07-13-07-00/hemeroteca_articles/fallece-tommy-ramone-bateria-y-ultimo-miembro-de-the-ramones
* 1 2 http://www.diariovasco.com/culturas/musica/201407/12/fallece-tommy-ramone-ultima-20140712093732-rc.html
* ↑ https://elpais.com/cultura/2014/07/12/actualidad/1405155324_899079.html
* Datuak: Q366900
* Multimedia: Tommy Ramone / Q366900
# Vanceburg (Kentucky)

Vanceburg Kentuckyko hiri bat da. Lewis konderrian kokatua dago. 2010ean 1.518 biztanle zituen, 3,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lewis konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2366795
* Multimedia: Vanceburg, Kentucky / Q2366795
# Vanceboro (Maine)

Vanceboro Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Washington konderrian dago, Maine estatuan. 102 biztanle ditu, 22,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2990309
* Multimedia: Vanceboro, Maine / Q2990309
# Vancleave (Mississippi)

Vancleave Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Jackson konderrian dago, Mississippi estatuan. 5.592 biztanle ditu, 114,28333 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Jackson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2207723
# Vance (Alabama)

Vance Alabamako herri bat da. Tuscaloosa konderrian kokatua dago. 2010ean 1.529 biztanle zituen, 58,0 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Tuscaloosa konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q985481
* Multimedia: Vance, Alabama / Q985481
# Vance konderria (Ipar Carolina)

Vance konderria (ingelesez: Vance County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Henderson da. 2010eko zentsuaren arabera 45.422 biztanle zituen, Vance kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Vance konderriak 698,83 kilometro koadro ditu. Horietatik 42,22 ura dira. Beste 656,61 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 65 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 45.422 pertsonetatik 22.152 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3.051 dira. 22.477 beltzak edo afroamerikarrak. 79 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 199 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 41 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 467 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q507981
* Multimedia: Vance County, North Carolina / Q507981
# Vance udalerria, Vermilion konderria

Vance udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Vermilion konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.001 biztanle zituen, 40.03 milia karratu (103.7 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Vance udalerrian 470 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.625 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5643035
# Vanceboro (Ipar Carolina)

Vanceboro Ipar Carolinako herri bat da. Craven konderrian kokatua dago. 2010ean 1.005 biztanle zituen, 4,44 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Craven konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2025269
# Weston (Ekialdeko Cheshire)

Weston, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Cheshire konderrian.
2011n 1.855 biztanle zituen.
# Trajanoren Azoka

Trajanoren Azoka (latinez: Mercatus Traiani; italieraz: Mercati di Traiano) Erroman dagoen hondakin multzo handi bat da, hiriburuaren erdialdeko Monti rionean. Foro Inperialeko Bidean (italieraz: Via dei Fori Imperiali) dago, Koliseoaren kontrako aldean.
Merkataritza-gune hau, zirkuluerdi formako oinplanoa zuena, Trajanoren Foroarekin batera eraiki zen, II. mendearen hasieran, Kirinal mendiaren magalean egindako mozketa okupatu eta eusteko asmoz, Foro Inperialen zati hau eraikitzeko egin zena.

## Historia

107 eta 110 bitartean eraiki zuen Apolodoro Damaskokoak, Trajano enperadorearen zerbitzura egon zena, eta Erromako arkitektorik handienetako bat izan zen. Azoka, ondasun elkartruke gehien zegoen Erromako tokietako bat izan zen. Honetarako eraiki zen, gainontzeko foroetan egiten ziren salerosketa urriengatik. Hau, ondasunez betetako 150 denda izatera iritsi zen, eta ondasun horiek erosteko asmoz zegoen jendea, honela, Erromatar Inperioaren II. mendeko ekonomiarentzako ekarpen bat izanez.
Erdi Aroan, multzoa, modu nabarmenean aldatua izan zen: zenbait solairu gehitu zitzaizkion, gaur egun ikus daitezkeenak, eta elementu defentsiboak Milizien Dorrea (Torre delle Milizie) bezala, 1200ean eraikia. Beranduago, komentu bat eraiki zen, XX. mendearen hasieran behera bota zena, Trajanoren Azoka Erromarentzako berreskuratzeko asmoz.
Azokaren gorengo mailek, bulegoak zituzten, beheko aldean, Trajanoren Foroaren aurrean, dendak zeuden bitartean (latinez tabernae), olioa, ardoa, arrain eta itsaskiak, fruta eta barazkiak eta beste jaki batzuk saltzen zituztenak. Erdi Aroko etxeak, gorengo solairuan eraiki ziren, Via Biberaticaren segmentu erdizirkularraren parean.

## Erreferentziak

* ↑ Bunson, Matthew. (2002). Encyclopedia of the Roman Empire. New York: Facts on File, 337, 550–551 or. ISBN 0-8160-4562-3. OCLC .47930574.
* ↑ Richard, Carl J.. Why We're All Romans: The Roman Contribution to the Western World. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield, 70–71, 229 or. ISBN 9780742567801..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q478642
* Multimedia: Trajan's Market / Q478642
# Trajanoren Daziar Gerrak

Daziar Gerrak (101–102, 105–106) Trajano enperadorearen agintaldian Erromatar Inperioa eta daziarren arteko bi kanpaina militar izan ziren. Mesia erromatar probintziaren aurkako daziarren etengabeko mehatxuak eta Inperioaren ekonomiaren handituz zihoan baliabideen beharrak kanpainak eragin zituzten.
Jada Julio Zesarren agintaldian erromatarren gai-zerrenda zegoen arren, Histriako guduan daziarrek erromatar armada menderatu zutenean, Daziak Trajanoren arreta erakarri zuen. 85. urtean, Danubio trumilka inbaditu zuten eta Mesia arpilatu zuten. Hasieran Domizianok bidalitako armada menderatu zuten. 88an Tapaen erromatarrak mendean hartu eta gero bake ituna sinatu zuten.
Trajanok berriro borrokara lotu eta, zenbait guduen ostean, 101ean Tapaeko bigarren guduan Dezebalo menderatu zuen. Trajanoren armada Sarmizegetusa Regia daziar hiriburu aldera iristen ari zela, Dezebalok bakea eskatu zuen. Hurrengo urteetan, Dezebalo bere boterea berreskuratu zuen eta 105ean erromatar gotorlekuak eraso zituen. Ihardespen moduan, Trajano Daziara joan eta Sarmizegetusako setioan hiriburua hartu eta arpilatu zuen. Behin Dazia hartuta, Trajanok ekialderantz jo eta Partia inbaditu zuen. Horrela, inperioak bere hedadurarik handiena lortu zuen. Ekialdeko mugak zaintzeko zenbait estatu txotxongilo ezarri zuen.¡

## Erreferentziak

* ↑ Estrabon. Geografia. VII. lib., 3. atala, 13.
* ↑ Rodríquez González, Julio. (2003). Historia de las legiones romanas. Madril, 726 or. Hona hemen: Legio I Adiutrix, Legio I Italica, Legio I Minervia, Legio II Adiutrix, Legio II Traiana Fortis, Legio IV Flavia Felix, Legio V Macedonica, Legio VII Claudia, Legio X Gemina, Legio XI Claudia, Legio XIII Gemina, Legio XIV Gemina, Legio XV Apollinaris y Legio XXX Ulpia Victrix.
* ↑ Le Bohec, Yann. (1992). L'esercito romano. Erroma, 34 eta 45 or..
* ↑ Bennet, Julian. (2001). Trajan, Optimus Princeps. Bloomington, 89 or..
* 1 2 3 4 5 6 7 Matyszak, Philip. (2004). The Enemies of Rome: From Hannibal to Attila the Hun. Londres: Thames & Hudson ISBN 978-0500251249..
* 1 2 Goldsworthy, Adrian. (2004). In The Name of Rome. Londres: Orion ISBN 978-0753817896..
* 1 2 3 Luttwak, Edward N.. (1976). The Grand Strategy of the Roman Empire: From the First Century A.D. to the Third. Baltimore: Johns Hopkins U.P. ISBN 9780801818639..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q723608
* Multimedia: Dacian wars / Q723608
# Trajanoren Zubia

Trajanoren Zubia Danubion, Burdinazko ateetatik ekialdera kokaturiko zubia izan zen. Trajano enperadorearen aginduz eraikia 103 eta 105 urteen artean, Danubio Beherean eraikitako lehen zubia izan zen eta Daziako konkistan erromatar legioei laguntza emateko eraiki zuten. Zubia, Trajanoren hurrengo enperadoreak, Hadrianok, eraitsiarazi zuen, inperioa barbaroen inbasioetatik babesteko.

## Deskribapena

Zubia Burdinazko ateen ekialdera kokaturik zegoen, gaur egungo Drobeta-Turnu Severin (Errumania) eta Kladovo (Serbia) hirien artean. Bere eraikuntza Trajano erromatar enperadoreak agindu zuen, Dazia borrokatzen zeuden legioen hornikuntzarako.
Eraikinak 1.135 metro luze zen (Danubiok 800 m-ko zabalera du tarte horretan gaur egun), 15 m zabal eta 19 m-ko altuera zuen, ibaiaren gainazaletik neurtuta. Zubiaren alde bakoitzean castrum bana zegoen, sarrera baten inguran eraikiak, zubia gurutzatu nahi zuen orok berauek gurutzatu behar zituelarik.
Zubia diseinatu zuen ingeniariak, Apolodoro Damaskokoak, egurrezko arkuak erabili zituen, bakoitzak 38 m luze zelarik, hogei pilareren gainean konkaturik. Pilare hauek adreiluak, zementua eta Pozzolana erabiliz eraiki ziren. Oso azkar eraiki zuten, zimendu-kaxak erabilita zutabeak eraikitzeko.

## Eraisketa and aztarnak

Zutabeen gainean kokaturiko egurrezko gainegitura Hadrianok eraitsarazi egin zuen, Erromatar inperioa iparraldeko barbaroen inbasioetatik babesteko.
Hogei zutabeak oraindik ikus zitezkeen 1856an, Danubioren mailak behea jo zuenean. 1906an, Danubioko komisioak itsasontzien joan-etorria oztopatzen zutabeetako bi eraistea erabaki zuen.
1930an 16 pilare geratzen ziren ur azpian, baina 1982an, arkeologoek 12 bakarrik zituzten identifikatuta. Gainontzeko laurak urak eramango zituen ziurrenik. Gaur egun, sarrerako zutabeak daude ikusgai bakarrik, Danubioko alde banatan.
1979az geroztik, monumentu dago izendaturik zubia, eta babesturik dago Serbian.

## Erreferentziak

* ↑ Opper, Thorsten. (2008). Hadrian: Empire and Conflict. , 67 or. ISBN 9780674030954..
* ↑ Romans Rise from the Waters

## Kanpo estekak

* Datuak: Q849786
* Multimedia: Trajan's Bridge / Q849786
# Trajanoren termak

Trajanoren termak (latinez Thermae Traiani) 104tik aurrera eraikiak, Antzinako Erromako erromatar terma egitura erraldoi bat izan ziren. Titoren Termak bezala, instalakuntza hauek, Neron enperadorearen urrezko jauregia (Domus Aurea) izan zenaren zati baten gainean aurkitzen ziren. Terma horiek Apolodoro Damaskokoak eraiki zituela uste da.
Bere zisterna erraldoiek, 8 milioi ur litro bil zitzaketen. Oraindik existitzen dira, eta italieraz, Sette Sale (Zazpi Gelak) bezala ezagutzen dira.

## Beste erromatar terma ezagun batzuk

* Karakalaren termak
* Dioklezianoren termak
* Neronen termak
* Titoren termak
* Agriparen termak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Trajanoren termak
* Datuak: Q599035
* Multimedia: Baths of Traianus / Q599035
# Traizio (zuzenbidea)

    Artikulu hau delituari buruzkoa da; zerbait edo norbait saltzea gaitzat duena beste hau da: «Saldukeria»
Zuzenbidean, traizioa bakoitzaren herrialdearen aurkako ekintza muturrekoenak biltzen dituen krimen multzoari dagokio.
Common lawen, goi-mailako traizioa (high treason) eta behe-mailakoa (petty treason) bereizten dira, hau da, nagusi bat bere morroiak hiltzea. Hori hilketa baino krimen larriagotzat jotzen zen. Estatu Batuetako konstituzioan, «traizio» hitzak goi-mailakoaren zentzua hartzen du. Lege ingelesean, goi-mailako traizioa hanged, drawn and quartered (gizonak) edo sutan errea (emakumeak) izenez ezagutzen den exekuzioarekin zigortzeko modukoa zen, nahiz eta errege-aginte bati esker burugabetzearen ordez egon zitekeen (eskuarki erregetza eta noblezia).
Espainiar batek atzerriko herrialde bat Espainiaren kontra gerran sartzeko adierazpena egitera induzitzea edo, helburu hori lortzeko, atzerriko herrialdearekin ituna egitea.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Zigor-arloa eta Espetxe-zaintza Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160128
* Multimedia: Treason / Q160128
# Trajanoren foroa

Trajanoren foroa Trajano enperadore erromatarrak Erroman eginarazitako foroa da. 107 eta 112. urteen artean eraiki zuten. Erromako fororik handiena da. Han daude Plaza Arkupeduna, Ulpia Basilika, Trajanoren zutabea eta Trajanoren tenplua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q211295
* Multimedia: Trajan's Forum (Rome) / Q211295
# Trajano de Moraes

Trajano de Moraes Brasilgo udalerri bat da, Rio de Janeiroko estatuan kokatua. 10.302 biztanle ditu 589,812 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio de Janeiroko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1803189
* Multimedia: Trajano de Morais / Q1803189
# Valvoa

Valvoa (leonesez) edo Balboa (gaztelaniaz) Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. Bierzo eskualdean dago, itsas mailatik 720 m metrora, eta km²-ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 406 biztanle zituen eta 2023 urteko erroldaren arabera 261 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Leóngo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1650484
* Multimedia: Balboa, León / Q1650484
# Valwig

Valwig Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Cochem-Zell (barrutia)|Cochem-Zell]] barrutian. 2014an 423 biztanle zituen 5,7 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q656297
* Multimedia: Valwig / Q656297