OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Plastikoen debekurako itun globala

Nazio Batuetako estatu kideak plastikoei buruzko nazioarteko hitzarmen lotesle bat negoziatzen ari dira, plastikoen bizi-ziklo osoa jorratuko duena, diseinutik hasita ekoizpenera eta ezabaketara arte. 2022ko martxoaren 2an, Nazio Batuetako Estatu Kideek Ingurumenari buruzko Nazio Batuen bosgarren Batzarraren jarraipenean bozkatu zuten Negoziaziorako Gobernu arteko Batzordea (INC) eratzea, plastikoei buruzko nazioarteko hitzarmen lotesle bat lotzeko aginduarekin. Ebazpenaren izenburua “Plastikoen kutsadura amaitzea: juridikoki loteslea den nazioarteko tresna baterantz” da.

## Egutegia

Emandako aginduaren arabera 2022ko amaierarako batzordeak hasi behar du lanean, 2024ko amaierarako ixteko juridikoki loteslea den mundu-akordioaren proiektua".
Itunaren aldeko lana Dakarreko (Senegal) bilkuran hasi zen, 2022ko maiatzaren 30etik ekainaren 1era. Bilera horretan, Estatu kideek egutegi bat ezarri zuten hurrengo bileretarako, baita lanen araudia ere.
2024aren amaiera arte beste hiru bilera egitea aurreikusi dira, Kenya, Kanada eta Koreako Errepublikan hurrenez hurren. 2025ean Ekuador, Peru, Ruanda edo Senegalen egingo den osoko bilerarekin amaituko da pozesua.

## Erreferentziak

* ↑ Geddie, John. (2 March 2022). «'Biggest green deal since Paris': UN agrees plastic treaty roadmap» Reuters.
* ↑ «Plastic pollution: Green light for 'historic' treaty» BBC News March 2, 2022.
* ↑ Tabuchi, Hiroko. (March 2, 2022). «The World Is Awash in Plastic. Nations Plan a Treaty to Fix That.» The New York Times.
* ↑ (Ingelesez) «Historic day in the campaign to beat plastic pollution: Nations commit to develop a legally binding agreement» UN Environment 2022-03-02.
* ↑ (Ingelesez) «Ad hoc open‑ended working group (OEWG) to prepare for the intergovernmental negotiating committee on plastic pollution» UNEP - UN Environment Programme.
* ↑ UNEA Resolution 5/14 – End plastic pollution: Towards an international legally binding instrument*
* ↑ IISD Negotiations on a Global Plastics Treaty Get Underway

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111912561
# Plastikozko botila

Plastikozko botila esnekietan, edarietan edo etxeko garbitzaileetan likidoak komertzializatzeko erabiltzen den ontzia da. Beirarekiko dituen abantailak, batez ere, prezio baxuagoa eta formen moldakortasun handia dira. 1950eko hamarkadan hasi ziren garatzen.
Plastikoa moldekatu egiten da, botilak dagokion funtziorako behar den forma har dezan. Batzuek alboko heldulekuak dituzte, likidoa errazago isurtzeko. Beste batzuek ergonomia hobetzen dute, aurrealdean estutuz edo alboetako beherapenekin, erosotasunez heldu ahal izateko. Eraztun perimetralak edo zeharkakoak dituzten botilek hobeto eusten diote metatzeari. Estuek eta zabalerek hobetu egiten dute linealean duten ikuspena, azalera handiagoko facing-a baitute.
Haridun tapoia da plastikozko botilen itxierarik ohikoena. Haren diseinuak funtzionaltasunak areagotu ditzake, espraian barreiatzaile, likido-banatzaile, dosifikazio-neurri edo helduleku gisa jardunez, kasu honetan, adibidez, bidoi astunetarako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1757946
* Multimedia: Plastic bottles / Q1757946
# Ploudiry

Ploudiry (bretainieraz Plouziri) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q474795
* Multimedia: Ploudiry / Q474795
# Ploufragan kantonamendua

Ploufragan kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Côtes-d'Armor departamenduan dago, Bretainia (eskualdea) eskualdean. Guztira 5 udalerri ditu eta Ploufragan da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1268157
# Plouescat

Plouescat (bretainieraz: Plegad-Moezan) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da, Bro Leon lurralde historikoan dagoena. Morlaix herritik oso gertu dago.

## Geografia

Côte des Légendes kostalde granitikoan kokaturik dago eta 13 kilometrotan hondartza luzeak ditu, duna sistema ederrekin. Hauetan hegazti migratzaile ugari pausatzen dira eta bertara moldaturiko landare endemikoak ere ugari dira.

## Historia

Neolito garaiko megiturak aurkitu dira, hala menhirrak nola asentamendu baten aztarnak. Erromatarrek termak eraiki zituzten bertan.
Nekazal eremua izan da beti eta herriak daukan eraikin aipagarriena XV mendeko merkatu estalia da. XVII eta XVIII mendeetan izurriteek gogor jo zuten Plouescat. XIX mendean eliza nagusia eraiki zen, 59 metrotako altuera duena.
XX mendean turismoak indar handia hartu zuen eta kanping, karabana eta gainerako azpiegiturak eraiki ziren. Kasino bat ere badu.

## Iruditegia

* Udaletxea.
* Saint-Pierre eliza.
* Porsguen kaia.
* Kostaldea.
* Plouescateko hondartza, Kernic-eko badian.
* Cam Louis menhirra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q391138
* Multimedia: Plouescat / Q391138
# Plouezoc'h

Plouezoc'h (bretainieraz Plouezoc'h) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q622473
* Multimedia: Plouezoc'h / Q622473
# Ploufragan

Ploufragan (bretainieraz Ploufragan) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q225204
* Multimedia: Ploufragan / Q225204
# Ploubazlanec

Ploubazlanec (bretainieraz Plaeraneg) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q783528
* Multimedia: Ploubazlanec / Q783528
# Ploubezre

Ploubezre (bretainieraz Ploubêr) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q473616
* Multimedia: Ploubezre / Q473616
# Ploudaniel

Ploudaniel (bretainieraz Plouzeniel) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q622488
* Multimedia: Ploudaniel / Q622488
# Plougar

Plougar (bretainieraz Gwikar) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q495502
* Multimedia: Plougar / Q495502
# Ploudalmézeau

Ploudalmézeau (bretainieraz Gwitalmeze) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12169
* Multimedia: Ploudalmézeau / Q12169
# Playfairita

Playfairita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Playfairita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb16(Sb,As)19S44Cl}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 - 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Playfairite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Playing Place

Playing Place, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da, Truro udalerriaren hego-mendebaldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13130786
* Multimedia: Playing Place / Q13130786
# Playa del Inglés

Playa del Inglés (ˈplaʝa ðel iŋˈgles ahoskatua; euskaraz: «Ingelesaren hondartza») Kanaria Handiko uhartearen hegoaldeko muturrean dagoen hondartza da, San Bartolomé de Tirajana udalerriko Maspalomas hirikoa. 1962tik aurrera urbanizatua; merkataritza-zentroak, hotelak eta apartamentu-eraikinak, beheko solairuko txaleten lorategidun konplexuak... hori guztia, hasiera batean, turismo-ustiapenerako edo oporretako bigarren bizilekurako pentsatuta zegoen, nahiz eta gaur egun, Playa del Inglésen bertokoak eta turistak txandakatzen diren. Gay turismoaren helmuga ezaguna ere bada, herrialde nordikoetan oso ezaguna dena.
Playa del Inglések, hiru kilometro inguru ditu, eta, batez beste, 100 metroko zabalera du. Bere urrezko hondar finak eta bere ur lasaiek herrialde osoko hondartzarik ezagunenetako bat bihurtu dute. Urteko hamabi hilabeteetan jasotzen ditu bisitariak.

## Galeria

* Datuak: Q1929363
* Multimedia: Playa del Inglés / Q1929363
# Playboy untxitxo

Playboy untxitxoa Playboy klub batean lan egiten duen emakume zerbitzariari deritzo. 1960 eta 1988 bitartean zabalik zeuden jatorrizko Playboy klubetan lan egiten zuten untxitxoek Playboy maskotan inspiratutako untxi mozorroa edo uniformea jantzi behar zuten. Uniformea ondorengo osagarriez osatuta zegoen: tiranterik gabeko gerruntzea, untxi-belarri itxurako diadema, gerriraino gardenak diren panti beltzak, ttattarra eta kotoizko buztantxoa. 2006az geroztik jatorrizko untxi mozorroan inspiratutako diseinuak daramatzate.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q288463
* Multimedia: Playboy Bunnies / Q288463
# Playmate

Playmate deritzo Playboy hilabetekariaren orrialde nabarmenetako argazkietan posatzeko hautatua izan den emakume modeloari. Hileko Playmatea eduki erotiko handiko argazkietan agertu ohi zen, biluzik eta pose seduzitzaileak eginez. Gainera, aldizkariak erdialdeko orrialdean zekarren poster edo afixa zabalgarriaren protagonista izan ohi zen. Horrez gain, modeloari promozioa egiten zitzaion biografia labur batekin eta beste zenbait datuekin batera, hala nola, garaiera, neurriak, urtebetetze-eguna eta abar.
Urtero Hugh Hefner Playboy aldizkariaren jabea zenak Urteko Playmatea aukeratzen zuen 12 Hileko Playmateen artean, harpidedunen iritzia aintzat hartuz.

## Playmate bidegileak

* Cindy Fuller Hileko Playmate izendatutako lehen emakume judua izan zen (1959ko maiatzeko playmate izendatua).
* China Lee asiar jatorriko lehenengo Hileko Playmatea izan zen (1964ko abuztuko playmate izendatua).
* Jennifer Jackson afro-amerikar jatorriko lehenengo Hileko Playmatea izan zen (1965eko martxoko playmate izendatua).
* Dree Hemingway biluzik posatu ez zuen lehenengo Hileko Playmatea (2016ko martxoko playmatea).

## Ikus, gainera

* Playboy
* Playboy untxitxo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q728711
* Multimedia: Playboy Playmates / Q728711
# Playas de Rosarito (udalerria)

Playas de Rosarito Mexikoko udalerri bat da. Kalifornia Beherea estatuan kokatua dago. 2010ean 90.668 biztanle zituen 500,6 km²ko azaleran. Herriburua [[Playas de Rosarito (Playas de Rosarito)|Playas de Rosarito]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2088119
* Multimedia: Playas de Rosarito Municipality / Q2088119
# PlayerUnknown's Battlegrounds

PlayerUnknown's Battlegrounds 2017ko Blueholeren bideo-joko bat da, MMORPG motakoa. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.
Jokoan, ehun jokalarik jausgailuan salto egiten dute hegazkin batetik uharte batera, non beraiek aukeratutako leku jakin batera mugitzeko askatasuna duten, eta armak eta ekipamendua bilatzen dituzte beste jokalari batzuk hiltzeko, erailak izatea saihesten duten bitartean. Jokoaren munduan erabilgarri dagoen eremu segurua txikitu egiten da partidan zehar, biziraun duten jokalariak eremu txikiagoetara bideratuz eta liskarrak behartuz. Bizirik dagoen azken jokalari edo taldeak partida irabazten du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28937399
* Multimedia: PlayerUnknown's Battlegrounds / Q28937399
# Playboy

Playboy helduentzako entretenimendurako aldizkaria da, 1953an Hugh Hefnerrek sortutakoa. Aldizkari honen edizio bereziak argitaratzen dira mundu osoan zehar. Hilero argitaratzen da eta emakumeen argazkiak biluzik eskaintzeaz gain, moda, kontsumo-produktuak edota liburuei buruzko artikuluak ere izaten ditu, hainbat iritzi politikorekin batera.
Aldizkari honen arrakasta ikusi ondoren, 1970eko hamarkadatik aurrera tankera bereko aldizkari ugari sortu ziren, tartean Penthouse.

## Ospetsuak

Emakume ospetsu asko agertu izan dira (abeslariak, aktoreak, modeloak etab.) Playboyn bere historian zehar:
Aktoreak:
* Marilyn Monroe (1953ko abendua)
* Jayne Mansfield (1955eko otsaila)
* Mara Corday (1958ko urria)
* Dorothy Stratten (1980ko ekaina)
* Janet Jones (1987ko martxoa)
* Drew Barrymore (1995eko urtarrila)
* Charlize Theron (1999ko maiatza)
* Daryl Hannah (2003ko azaroa)
* Denise Richards (2004ko abendua)
* Bai Ling (2005eko ekaina)
Abeslariak:
* Madonna (1985eko urria)
* Samantha Fox (1989ko otsaila)
* Nancy Sinatra (1995eko maiatza)
* Linda Brava (1998ko apirila)
* Geri Halliwell (1998ko maiatza)
* Belinda Carlisle (2001eko abuztua)
* Tiffany (2002ko apirila)
* Carnie Wilson (2003ko abuztua)
* Debbie Gibson (2005eko martxoa)
* Willa Ford (2006ko martxoa)
Kirolariak:
* Katarina Witt (1998ko abendua)
* Tanja Szewczenko (1999ko apirila, edizio alemana)
* Mia St. John (1999ko azaroa)
* Joanie Laurer (2000ko azaroa eta 2002ko urtarrila)
* Gabrielle Reece (2001eko urtarrila)
* Amy Hayes (2002ko martxoa)
* Kiana Tom (2002ko maiatza)
* Torrie Wilson (2003ko maiatza eta 2004ko martxoa)
* Sable (1999ko apirila eta iraila eta 2004ko martxoa)
* Christy Hemme (2005eko apirila)
Telebista:
* Linda Evans (1971ko uztaila)
* Claudia Christian (1999ko urria)
* Charisma Carpenter (2004ko ekaina)
* Shannen Doherty (1994ko martxoa eta 2003ko abendua)
* Farrah Fawcett (1995eko abendua eta 1997ko uztaila)
* Shari Belafonte (2000ko iraila)
* Brooke Burke (2001eko maiatza eta 2004ko azaroa)
* Gena Lee Nolin (2001eko abendua)
* Peta Wilson (2004ko uztaila)

## Ikus gainera

* Penthouse (aldizkaria)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Playboyren webgune ofiziala
* Datuak: Q150820
* Multimedia: Playboy magazine / Q150820
# Playmobil (filma)

Playmobil 2019ko Lino DiSalvo estatubatuar zinema zuzendariaren marrazki bizidunetako filma da.
Zineuskadik eta Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak sustatutako Zinema Euskaraz programari esker, filma euskaraz ikusi daiteke zinema aretoetan.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Marla abentura epiko batean murgilduko da bere anaia txikia Charlie aurkitzeko. Charlie, ordea, errealitatetik desagertu eta Playmobilen mundu magikoan sartu da. Horregatik, Marlak mundu horretara bidaiatu beharko du.

## Erreferentziak

* ↑ EiTB. (2019-08-19). 'Playmobil', zinema aretoetan. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57314399
* Multimedia: Playmobil: The Movie / Q57314399
# Polikarbonato

Polikarbonato karbonato funtzio-taldea (−R−O−CO−O−R−) duten polimero termoplastikoen izen generikoa.
Industrian garrantzia duen bakarra poli(bisdenol A karbonato)a da. Ondorioz, polikarbonato aipatzen denean horri erreferitzen zaio, normalean. Horrela egingo dugu artikulu honetan. Poli(propilen karbonato)ak ere erabilera komertziala txiki bat du.
Polikarbonatoak gardenak, zurrunak, gogorrak eta hauskorrak dira. Ezaugarri horiek medio erabilpen handia eta askotarikoa dute.

## Sintesia

Polikarbonato nagusiak bisfenol A fosgenoarekin erreakzionaraziz sintetizatzen dira kondentsazio-polimerizaio bati jarraituz.

## Ezaugarriak

Polikarbonatoa material iraunkorra da. Inpaktuekiko erresistentzia handia duen arren, urradurarekiko erresistentzia txikia du. Beraz, esaterako, estaldura gogorra aplikatzen zaie polikarbonatozko lenteei eta polikarbonatozko kanpoko automozioko osagaiei.
Polikarbonatoaren ezaugarriak poli(metil metakrilato)arenak bezalakoak dira, baina polikarbonatoa sendoagoa da, eta tenperatura handiagoak pairatzeko ahalmena du Termikoki prozesatutako materiala erabat amorfoa izan ohi da, eta, ondorioz, oso gardena da argi ikusgaiarekiko, beira mota askok baino argi-transmisio hobea duelarik.
Termoplastiko gehienek ez bezala, polikarbonatoak deformazio plastiko handiak jasan ditzake pitzatu edo apurtu gabe. Ondorioz, giro-tenperaturan prozesatu eta forma eman dakioke xafla metalikoentzako teknikak usatuz, hala nola baraila baten bidezko flexioa. Angelu zorrotza eta erradio txikia duten kurbentzat ere, berotzea beharrezkoa ez izatea gerta daiteke. Hori dela eta, oso baliagarria da pieza gardenak edo elektrikoki ez-eroaleak behar dituzten prototipoen aplikazioetarako, hauek ezin baitira metalezko xaflaz fabrikatu.
Polikarbonatozko piezak estrusioz edo injekzioz fabrikatzen dira eskuarki.

## Erabilera

Gardentasunak, inpaktuekiko erresistentziak eta tenperatura handiak pairatzeko gaitasunak erabilera-esparru oso zabala ematen diote polikarbonatori. Esan daiteke ia esparru guztietan erabiltzen direla polikarbonatoz eginiko objektuak: ur-botilak, teilatuetako leihoak, negutegietako estalkiak, gailu elektrikoen piezak, CD eta DVDak, balen aurkako kristalak, publizitate-euskarriak, automobilen piezak, etab.

## Erreferentziak

* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2024-08-18).
* ↑ (Ingelesez) Wiley-VCH, ed. (2003-03-11). Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. (1. argitaraldia) Wiley doi:10.1002/14356007.a21_207. ISBN 978-3-527-30385-4. (Noiz kontsultatua: 2024-08-18).
* ↑ (Ingelesez) Djurner, K.; Mȧnson, J‐A.; Rigdahl, M.. (1978-08). «Crystallization of polycarbonate during injection molding at high pressures» Journal of Polymer Science: Polymer Letters Edition 16 (8): 419–424. doi:10.1002/pol.1978.130160806. ISSN 0360-6384. (Noiz kontsultatua: 2024-08-18).
* ↑ Gilbert, Marianne, ed. (2017). Brydson's plastics materials. (Eighth edition. argitaraldia) Elsevier, BH ISBN 978-0-323-37022-6. (Noiz kontsultatua: 2024-08-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62246
* Multimedia: Polycarbonate / Q62246
# Polikarpov I-16

I-16 :
| Mota | Militarra |
| Bidaiariak | 1 |
| Eraikitzailea | Polikarpov |
| Lehenengo hegaldia | 1933ko abenduaren 30a |
| Zerbitzu hasiera | 1934 |
| Zerbitzu amaiera | 1950eko hamarkada, Espainiako Aire Armada |
| Erabiltzaile nagusia | SESBeko Aire Armada |
| Prudukzio urteak | 1934-1943 |
| Unitate eraikiak | 8,644 |
Polikarpov I-16 ehiza-hegazkin sobietarra izan zen, gurpil bilkorrak zituen planobakarra zena. Diseinu iraultzailea zuen hegazkin honek SESBeko Aire Armadaren bizkarhezurra osatu zuen Bigarren Mundu Gerraren hasieran. Bigarren Txina-Japonia Gerran eta Espainiako Gerra Zibilean parte hartu zuen, non matxinoek Rata (arratoi) eta errepublikazaleek Mosca (eulia) jarri zizkioten ezizenak. Finlandian Siipiorava ("katagorri hegalaria") zuen ezizena. Eusko Gudarosteak ere zenbait aparatu izan zituen.

## Ikus, gainera

* Polikarpov I-5
* Polikarpov I-15
* Polikarpov I-180
* Polikarpov I-153

## Erreferentziak

* ↑ Liss, Witold. (1966). The Polikarpov I-16 (Aircraft in Profile Number 122. Leatherhead, Surrey: Profile publications Ltd., 10 or..
* ↑ Abanshin, Michael E.; Gut, Nina. (1994). Fighting Polikarpov: Eagles of the East No. 2. Lynnwood: Aviation International, 38 or. ISBN 1-884909-01-9..
* ↑ Léonard 1981, pp. 18–22.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q641977
* Multimedia: Polikarpov I-16 / Q641977
# Poliketo

Polychaeta edo poliketoak anelidoen filumeko izen bereko klaseko zizareak dira.
5.000 mota baino gehiago ezagutzen dira. Poliketo gehienak itsasoan bizi dira. Gorputzaren zatiketa zehatza dute ezaugarri. Neurri askotakoak dira, milimetro gutxitakoak dira batzuk eta ia 3 metroraino iristen dira beste zenbait.
Oro har, bi sailetan banatzen dira: mugikorrak, aske dabiltzanak, eta geldiak edo hodi formako bizilekua dutenak. Poliketoen gorputzaren zati bakoitzak bi gingil ditu, paropodo izenekoak, kanpoaldera, eta ile txiki ugari horien inguruan. Burua luzakinez inguratua dute.
Uretan bizi diren animalia eta landare txikiak jaten dituzte. Poliketo gehienek sexu bereiziak dituzte, eta esperma eta obuluak uretan elkartzen dira. Beste batzuk hermafroditak dira, eta badira izaki berriak berez sortzen dituztenak, kimuak balira bezala.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18952
* Multimedia: Polychaeta / Q18952
* Espezieak: Polychaeta
# Poliisobutileno

Poliisobutilienoa isobutilenoaren polimerizazioz sintetizatzen den polimeroa da. Solido gomakara kolorgeak dira, honako formula dutenak: Me$_3$C[CH$_2$CMe$_2$]$_n$X (Me = CH$_3$, X = H, F).

## Sintesia

Katioi-polimerizazioz sintezatzen da Lewisen azido sendo bat hasarazle gisa usatuz, boro trifluoruroa adibidez.

## Erabilera

Poliisobutileniaren pisu molekularraren arabera izango da erabilera. 500 inguruko zenbaki-pisu molekularra duten oligomeroak plastifikatzaile gisa baliatzen dira. Aldiz, zenbaki-pisu molekularra 20.000 baino handiagoa dutenak itsasgarri gisa komertzializatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Whiteley, Kenneth S.; Heggs, T. Geoffrey; Koch, Hartmut; Mawer, Ralph L.; Immel, Wolfgang. (2000-06-15). Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA ed. «Polyolefins» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA): a21_487. doi:10.1002/14356007.a21_487. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2023-03-01).
* ↑ Iruin, J.J. & Elortza, J.M.. (1988). Kimika fisiko makromolekularra. Udako Euskal Unibetsitatea, 51, 202, 211 or. ISBN 84-86967-01-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q146012
# Polikarpov I-15

Polikarpov I-15 (errusieraz: И-15) ehiza-hegazkin biplano sobietarra izan zen. Kaio itxurazko bere goiko hegalak zirela eta, Errusian txaika (Чайка, "magal-hegalekoa") , zuen ezizena. Polikarpov I-16 planobakarreko hegazkinekin batera, Espainiako Gerra Zibilean errepublikazaleek erabilienetariko hegazkina izan zen. Hauek Chato (sudurmotza) ezizena jarri zioten. Matxinoek, berriz, "Curtiss" deitzen zuten (Curtiss F9C Sparrowhawken antzekoa zelako). Eusko Gudarosteak ere zenbait aparatu izan zituen.

## Ikus, gainera

* Polikarpov I-5
* Polikarpov I-16
* Polikarpov I-153

## Erreferentziak

* ↑ Gunston, Bill. (1995). The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875-1995. Londres: Osprey, 299 or. ISBN 1-85532-405-9..
* ↑ Green, William; Swanborough, Gordon. (1979ko azaroa-1980ko otsaila). «Of Chaika and Chato... Polikarpov's Fighting Biplanes» Air Enthusiast (11): 10. ISSN 0143-5450..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q696089
* Multimedia: Polikarpov I-15 / Q696089
# Poliimida

Poliimidak polimero-klase bat da egituran imida taldeak dituena. Ezaugarri bereziak dituzten polimeroak dira, tenperatura altuetan egonkorrak izatea esaterako. Kaptona da horietako bat.

## Historia

Lehen poliimida Bogart-ek eta Renshwa-k deskubritu zuten 1908an ohartu zirenean anhidrido 4-aminoftalikoa berotzean ez zela urtzen, baizik eta ura askatzen zuela eta pisu molekular handiko polimero bat ematen zuela.
Lehen poliimida komertziala kaptona izan zen DuPont enpresak 1950eko hamarkadaren hasieran prestatzen hasi zena.

## Sintesia

Bi metodo nagusi daude poliimidak prestatzeko: dianhidridoen eta diaminen arteko erreakzioa (usatuena) eta dianhidridoen eta diisozianatoen artekoa.
Erreakzioa urratsa bakarrean edo bi urratsetan egin daiteke. Ohikoena bi urratsetan egitea da beheko eskemari jarraiturik.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Wright, Walter W.; Hallden-Abberton, Michael. (2000-06-15). Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA ed. «Polyimides» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA): a21_253. doi:10.1002/14356007.a21_253. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ Kirk-Othmer encyclopedia of chemical technology.. (5th ed. argitaraldia) Wiley-Interscience 2001 ISBN 978-0-471-23896-6. PMC 751969625. (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ Bogert, Marston Taylor; Renshaw, Roemer Rex. (1908-07). «4-AMINO-0-PHTHALIC ACID AND SOME OF ITS DERIVATIVES.$^1$» Journal of the American Chemical Society 30 (7): 1135–1144. doi:10.1021/ja01949a012. ISSN 0002-7863. (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).
* ↑ Hergenrother, Paul M.. (2003-03). «The Use, Design, Synthesis, and Properties of High Performance/High Temperature Polymers: An Overview» High Performance Polymers 15 (1): 3–45. doi:10.1177/095400830301500101. ISSN 0954-0083. (Noiz kontsultatua: 2022-12-15).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145958
* Multimedia: Polyimides / Q145958
# Paripueira

Paripueira Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. 13.835 biztanle ditu 92,852 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Alagoas

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1795979
* Multimedia: Paripueira / Q1795979
# Parirazona

Parirazona Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Irazona penthinana da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Parirazona bomana | daturik gabe |
| Parirazona brusqueana | daturik gabe |
| Parirazona caracae | daturik gabe |
| Parirazona dolorosa | daturik gabe |
| Parirazona illota | daturik gabe |
| Parirazona lagoana | daturik gabe |
| Parirazona penthinana | daturik gabe |
| Parirazona serena | daturik gabe |
| Parirazona sobrina | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7137162
* Espezieak: Parirazona