OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Annie Jones

Annie Jones Elliot, zirkoan ezaguna Esaú berria izenez (Marion, Virginia, AEB, 1865ko uztailaren 14a – Brooklyn, 1902ko urriaren 22a) estatubatuar emakume bizarduna izan zen, P. T. Barnum enpresaburuak zirkoan fenomeno gisa erakutsi zuena. Ez dakigu beren egoeraren arrazoia hirtsutismoa izan zen, edo bi sexuetako haurrei eragiten dien eta helduaroan jarraitzen duen baldintza genetiko bat.

## Ibilbidea

Jones iledun jaio zen. Barnumek bederatzi hilabete baino ez zuenean kontratatu zuen erakusteko, eta gurasoek 150 dolar jasotzen zituzten astean. " Esaú berria" gisa iragarri zen.
Mathew Brady argazkilariak lehen argazkia atera zion 1866 hartan bertan. Bost urte zituela, bibotea eta patillak zituen, eta "neska bizarduntzat" hartzen zuten. Jonesek ere ilea asko hazten utzi zuen, bizarra eta melena zoruraino luzatuz. Hezkuntza ona jaso zuen eta egokera finak zituen, gainera mandolina jotzen zuen.

### Bahiketa haurtzaroan

Barnum-en publizitate-trikimailuetako bat izan zitekeen gorabehera batean, New Yorkeko frenologo batek Jones bahitu egin zuen oso txikia zela. Barnumek eta poliziak feria batean ikusi zuten. Feriako gizonak neskatoa berea zela aldarrikatu zuenean, epaitegietara joan zen auzia. Epaileak Jones aparte eduki zuen, deklaratu behar ez zuenean. Neskatila gelara sartu zenean, gurasoengana joan zen zuzen-zuzen, haiek ikustera. Epaileak kasua itxitzat eman zuen.

### Argazkiak salgai

Argazkilari askok, besteak beste, Mathew Bradyk, erretratuak egin zizkioten bere ibilbidean, eta argazkiak, postalak, bisita-txartelak eta liburuxkak banatu zituzten. Heldua zela, Jones herrialdeko "emakume bizardun" garrantzitsuena bihurtu zen, eta Barnumen freak-en bozeramaile jardun zuen, XIX. mendearen azken urteetan freak (naturako fenomenoak) hitzaren ordez prodigyak (naturako prodigioak) zirkoko negoziotik kentzen saiatu zirenean.

## Bizitza pertsonala

Jones Richard Elliotekin ezkondu zen 1881ean, baina 1895ean dibortziatu zen, William Donovan haurtzaroko mutil-lagunarekin ezkontzeko. William Donovan zirkuko eta inauterietako pregoilaria zen, Elliot bezala. Elliot Europako bira batean hil zen, eta alargun gelditu zen. 1902an, Jones Brooklynen hil zen, amaren etxean, tuberkulosiak jota.

## Iruditegia

* Annie Jones edo The Esaú Lady emakume bizarduna. Zurezko grabatua.
* Annie Jones emakume bizarduna, 1897-1901 ingurukoa
* Annie Jones emakume bizarduna, 1900 ingurukoa
* Annie Jones emakume bizarduna, urte ezazaguna

## Erreferentziak

* ↑ «ANNIE JONES - The Bearded Lady» Circus Freaks and Human Oddites 2008-07-30.
* ↑ emma. (2020-10-21). «The sad story of Annie Jones, the bearded woman of PT Barnum» Blind Maiden.
* 1 2 Sánchez, Gastón. (2021-08-24). «La mujer barbuda, sirenas, enanos y gigantes: el museo freak que enloqueció a Nueva York» Clarín.
* ↑ «Annie Jones» Picture History.
* ↑ Pednaud, J Tithonus. «Annie Jones - The Esau Woman» Circus Freaks and Human Oddities.

## Kanpo estekak

* the Human Marvels Biography, J. Tithonus Pednaud
* Bearded Ladies
* Monkey Girl
* Datuak: Q4769326
* Multimedia: Annie Jones / Q4769326
# Asnièresko bainulariak

Asnièresko bainulariak (frantsesez: Une Baignade, Asnières) Georges Seuratek 1884an egindako margolana da. XV. mendeko freskoak, Nicolas Poussinen klasizismoa eta inpresionismo garaikidea izan zituen oinarri Parisko eszena hiritar baina lasai hau eratzeko. Pintzelkada konplexuen teknikak erabilita eta kolorearen teoria garaikidea zorrozki aplikatuta, dotorezia eta denboragabetasuna dira nagusi konposizioan.
Seuraten garaikide ugari zurturik geratu ziren koadro honen aurrean, eta garai hartako kritikariek ez zuten aho batez txalotu. Hala ere, XX. mendean zehar horren balorazioa handitu zen, eta egun, National Galleryko harribitxietakoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1090837
* Multimedia: Une baignade à Asnières / Q1090837
# Asnières-sur-Seine kantonamendua

Asnières-sur-Seine kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Senako Gainak departamenduan dago, Île-de-France eskualdean. Guztira 1 udalerri ditu eta Asnières-sur-Seine da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19606508
# Asnières-sur-Saône

Asnières-sur-Saône Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208564
* Multimedia: Asnières-sur-Saône / Q208564
# Apuldram

Apuldram edo Appledram, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri txiki bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian. Chichester udalerritik 3 kilometro hego-mendebaldera dago.
2011n 169 biztanle zituen.
* Datuak: Q615366
* Multimedia: Apuldram / Q615366
# Apuliako frankoproventzera

Apuliako frankoproventzera (mintzairaren hiztunentzat Faetar edo Faetar-Cigliàje eta italieraz Faetano-Cellese) frankoproventzeraren aldaera bat da, eta bi komunitate txikitan hitz egiten da: Foggia probintzian Apuliako erregioan, Italiako hegoaldean oso urruti eta isolatuta Proventzatik: Faeto eta Celle de San Vito dira herri horiek, eta badira migrari komunitateak mintzaira gorde dutenak, bereziki Kanadan,Toronton eta Brantforden.

## Jatorria

Frankoproventzeraren ahaidetasuna argia da, baina inguruko mintzaira italo-erromantzeekin ere antzekotasun asko ditu halaber. Faeto eta Celle di San Vito Italiako gainerako haranetatik isolatuta daude Dauniako mendiengatik, baina kontaktua egon da.
Hizkuntza komunitate honen hasiera historikoa XIII. mendean kokatzen da. Soldadu talde frantziar-proventzal bat Apuliara bidali zuten Napoliko Erresumara, non 1266ko Beneventoko guduan parte hartu zute. Guduaren ondoren, soldadu batzuk han geratu ziren eta komunitateak ezarri zituzten. Celle di San Vito mendiko monasterio gisa fundatu zen, toki isolatuan inguruko malaria agerraldi bat ebitatzeko, eta geroxeago Faeto 1268ko uztailaren 8an edo 1274ko urriaren 20an, iturri desberdinen arabera, Karlos I. Napolikoaren Anjouren dekretu baten bidez.
2000. urteaz geroztik, gutxienez bi hiztegi eta hizkuntza italieraz deskribatzen duen gramatika bat argitaratu dira. Ingelesez, frantsesez eta italieraz ere asko ikasi da, gutxiengo hizkuntza gisa, ukipenean dagoen hizkuntza gisa eta beste hizkuntza franko-proventzal batzuekin konparatzeko.

## Hiztegi konparaketa

| Faetar | frantsesa | italiera | Euskaraz |
| bów | bois | legna | egur |
| cemmìse | chemise | camicia | alkandora |
| cjannù | chez nous | casa nostra | norberaren etxea |
| figljètte | fillette | bambina | neskato |
| ma ttànte | ma tante | mia zia | nire izeba |
| mu nùnchj | mon oncle | mio zio | nire osaba |
| nfan | enfant | bambini | haur |
| pa bbun | pas bon | non buono | ez da ona |
| ra | rat | topo | arratoi / sagu |
| rén | rien | niente | ezer ez |
| rescìn | raisin | uva | mahats |
| scìj | six | sei | sei |
| sètte | cette | questa | zazpi |
| trése | treize | tredici | hamahiru |
| vìtte | huit | otto | zortzi |
| wàje | voix | voce | ahots |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Perta, Carmela. (2008-11). «Can Language Politics Ensure Languages Survival? Evidence from Italy» Language and Linguistics Compass 2 (6): 1216–1224. doi:10.1111/j.1749-818X.2008.00080.x. ISSN 1749-818X. (Noiz kontsultatua: 2023-11-24).

## Bibliografia

* Rubino, Vincenzo et al. 2007. Dizionario Italiano-Francoprovenzale (F-I) di Faeto. Sportello Linguistico Francoprovenzale. Foggia.
* Bitonti, Alessandro. 2012. Luoghe, lingue, contatto: Italiano, dialetti, e francoprovenzale in Puglia. Tesi. Università di Lecce.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Ingelesezko Wikipediako «Faetar language» artikulutik itzuli da; zehazki, 2023-11-12ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q3064408
* Multimedia: Faetar language / Q3064408
# Apura

Apura Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Apura xanthosoma da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Apura xanthosoma | | daturik gabe |
| Apura xylodryas | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4782315
* Espezieak: Apura
# Apure (estatua)

Apure Venezuelako ekialdean dagoen Estatu bat da. Bere hiriburua San Fernando de Apure da. 76.400 kilometro koadro ditu eta 473.941 biztanle.
Mugakide ditu Kolonbiako Errepublika mendebalde eta hegoaldean, Bolivar ekialdean, eta Guarico, Barinas eta Tachira iparraldean.

## Orografia

Lurralde osoa laua da, mendebaldea izan ezik, 3.613 m-ko garaiera duen mendia sortzen baita han, Paramo de Tama izena duena. Gainerantzeko lurraldeak bi ordokitan banatzen dira, goi ordokia batetik eta behe-ordokia bestetik. Azken hau urak estalita egoten da, ibaiek gainez egiten baitute sarri (Apure ibaia, Meta, Arauca, Capanapro eta Cinaruco ibaiek batez ere). Urak estaltzen ez dituen zatiak, banco deituak, izaten dira uholdetan abelgorriaren babesleku. Uholdeak apirila eta azaroa bitartean izaten dira.

## Ekonomia

Behi eta zaldi zaintza dira estatuan ekonomia baliabide nagusiak. Abelgorria, hil ondoren, airez garraiatzen da San Fernandotik eta Guasdualitotik hainbat herritara. Abeltzaintzan aritzen direnak, zuri eta indiarren arteko arrazakoak dira, eta badira bertako jatorriko talde gutxi batzuk ere. Apureko nekazaritza bertakoen elikagaietarako bakarrik izaten da.

## Udalerriak

Estatua 7 udalerri eta 27 parrokiatan banatuta dago.
**Distrito del Alto Apureko kideak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41146
* Multimedia: Apure (state) / Q41146
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Apuliako Giroa

Apuliako Giroa (jatorrizko izena italieraz Giro di Puglia) Italiako Apulian jokaturiko etapakako txirrindularitza lasterketa bat izan zen. 1972tik 1998 arte iraun zuen. Hiru edo lau etapaz osatua zegoen. Giuseppe Saronni izan zen garaipen gehien eskuratu zituen lasterkaria, hiru garaipenekin.

## Palmaresa

| Urtea | Txapelduna | Txapeldunordea | Hirugarrena |
| 1972 | Franco Bitossi | Gösta Pettersson | Tomas Pettersson |
| 1973 | Felice Gimondi | Franco Bitossi | Michele Dancelli |
| 1974 | Fabrizio Fabbri | Ole Ritter | Sigfrido Fontanelli |
| 1975 | Giovanni Battaglin | Franco Bitossi | Constantino Conti |
| 1976 | Francesco Moser | Miguel María Lasa | Gianbattista Baronchelli |
| 1977 | Pierino Gavazzi | Marino Basso | Giuseppe Saronni |
| 1978 | Giuseppe Saronni | Francesco Moser | Wladimiro Panizza |
| 1979 | Roger De Vlaeminck | Vittorio Algeri | Silvano Contini |
| 1980 | Giuseppe Saronni | Gianbattista Baronchelli | Knut Knudsen |
| 1981 | Gianbattista Baronchelli | Claudio Torelli | Giovanni Mantovani |
| 1982 | Alf Segersäll | Vittorio Algeri | Gianbattista Baronchelli |
| 1983 | Mario Noris | Gianbattista Baronchelli | Vinko Polončič |
| 1984 | Giovanni Mantovani | Claudio Torelli | Gianbattista Baronchelli |
| 1985 | Silvano Contini | Fabrizio Verza | Luciano Rabottini |
| 1986 | Roberto Pagnin | Giuseppe Saronni | Dag Erik Pedersen |
| 1987 | Guido Bontempi | Roberto Visentini | Ezio Moroni |
| 1988 | Giuseppe Saronni | Franco Chioccioli | Stephan Joho |
| 1989 | Angelo Lecchi | Emanuele Bombini | Fabrizio Convalle |
| 1990 | Guido Bontempi | Stefano Colagè | Marco Vitali |
| 1991 | Fabiano Fontanelli | Enrico Zaina | Marco Lietti |
| 1992 | Dominique Arnould | Gérard Rué | Christophe Manin |
| 1993 | Giuseppe Calcaterra | Luca Gelfi | Massimo Ghirotto |
| 1994-1995 ez zen jokatu ||||
| 1996 | Fabrizio Guidi | Francesco Casagrande | Stefano Colagè |
| 1997 | Silvio Martinello | Sergio Barbero | Glenn Magnusson |
| 1998 | Glenn Magnusson | Massimo Donati | Jaan Kirsipuu |

## Kanpo estekak

* Il sito del Ciclismo weborria
* Datuak: Q2321665
# Apuntzeta Gañe

Apuntzeta Gañe Bizkaiko mendia da, 1181 metro ditu eta Gorbeiako mendilerroan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak

* ↑ Gailurraren izena: Apuntzeta Gañe (Mendikat webgunean)
* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Gañe Apuntzeta Gañe (Mendikat)

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* luberri.net webgunean
* Datuak: Q56918945
# Apurtu

Apurtu 1989. urte amaieran Irunen (Gipuzkoa) sortutako euskal musika taldea da.

## Taldekideak

* Aitor - Gitarra eta ahotsa
* Gaizka - Baxua eta koroak
* Txapas - Bateria

## Diskografia

* Apurtu (Santoral Records, 1998). K7 maketa.
* Isolatua (Santoral Records, 2001). CD+Fanzine.
* Apurtu (Petruska Records, 2009). CD.
* 1989-2009:Istorio sekretua (Petruska Records, 2011). 2CD.
* Tik Tak (Petruska Records, 2012). LP+CD.
* Katuen Hirian (Petruska Records, 2014). LP/CD
* Orain aske zara (Petruska Records, 2015). LP+CD
* Azken dantzarako prest (Petruska Records, 2016). LP+CD

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253756
# Apulco (udalerria)

Apulco Mexikoko udalerri bat da. Zacatecas estatuan kokatua dago. 2010ean 5.005 biztanle zituen 202,72 km²ko azaleran. Herriburua [[Apulco (Apulco)|Apulco]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2651744
* Multimedia: Apulco Municipality / Q2651744
# Arlengo Harria

Arlengo Harria edo Lengarria, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Leurtzako urtegiak inguratzen dituzten gainetatik ezezagunena dugu Arlengo Harria, baina horrek ez du erran nahi mendi interesgarria ez denik.
Pagadi zabalen itzala, haren inguruetako monumentu megalitiko ugariak, bide zoragarriak... baita ohiko ibilbideetatik apur bat aldentzeko plazera ere.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Harria Arlengo Harria (Mendikat)

## Kanpo estekak

* Arlengo Harria , http://www.euskal-herria.org/.
# Arleseko barrutia

Arleseko barrutia Rodanoren Ahoak departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 180.948 biztanle ditu 2.284 kilometro koadrotan. Guztira 36 udalerri ditu. Bere hiriburua Arles da.

## Udalerriak

| 1. Alleins (13003) | 2. Arles (13004) | 3. Aureille (13006) | 4. Barbentane (13010) |
| 5. Boulbon (13017) | 6. Cabannes (13018) | 7. Châteaurenard (13027) | 8. Eygalières (13034) |
| 9. Eyguières (13035) | 10. Eyragues (13036) | 11. Fontvieille (13038) | 12. Graveson (13045) |
| 13. Lamanon (13049) | 14. Les Baux-de-Provence (13011) | 15. Maillane (13052) | 16. Mallemort (13053) |
| 17. Mas-Blanc-des-Alpilles (13057) | 18. Maussane-les-Alpilles (13058) | 19. Mollégès (13064) | 20. Mouriès (13065) |
| 21. Noves (13066) | 22. Orgon (13067) | 23. Paradou (13068) | 24. Plan-d'Orgon (13076) |
| 25. Port-Saint-Louis-du-Rhône (13078) | 26. Rognonas (13083) | 27. Saint-Andiol (13089) | 28. Saint-Martin-de-Crau (13097) |
| 29. Saint-Pierre-de-Mézoargues (13061) | 30. Saint-Rémy-de-Provence (13100) | 31. Saint-Étienne-du-Grès (13094) | 32. Saintes-Maries-de-la-Mer (13096) |
| 33. Sénas (13105) | 34. Tarascon (13108) | 35. Vernègues (13115) | 36. Verquières (13116) |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q700484
# Arles kantonamendua

Arles kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Rodanoren Ahoak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Guztira 3 udalerri ditu eta Arles da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16912418
# Arlesheim

Arlesheim Suitzako udalerria da. Basilea Herrialdea kantonamenduan dago, Arlesheim barrutia barrutian. 2014an 9,202 biztanle zituen 6,94 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q581647
* Multimedia: Arlesheim / Q581647
Muttenz Reinach (BL) Münchenstein
# Arlesey

Arlesey, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Bedfordshire konderrian.
2011n 5.584 biztanle zituen.
* Datuak: Q777460
* Multimedia: Arlesey / Q777460
# Arlene ekaitz tropikala (2005)

Arlene ekaitz tropikala 2005ko 1. ekaitza izan zen.

## Ikus, gainera

* 2005eko Atlantikoko zikloi tropikalen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Ekaitzak eragindako euritei buruzko txostena.
* Datuak: Q221884
* Multimedia: Tropical Storm Arlene (2005) / Q221884
2005eko Atlantikoko zikloi tropikalak :
| Arlene | Bret | Cindy | Dennis | Emily | Franklin | Gert | Harvey | Irene | 10 | Jose | Katrina | Lee | Maria | Nate | Ophelia | Philippe | Rita | 19 | Stan | Tammy | 22 | Vince | Wilma | Αα | Ββ | Γγ | Δδ | Εε | Ζζ |
# Atchison (Kansas)

Atchison Kansasko hiri bat da. Atchison konderrian kokatua dago. 2010ean 11.021 biztanle zituen, 20,27 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Atchison konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753949
* Multimedia: Atchison, Kansas / Q753949
# Atchison konderria

Atchison konderria honako konderrien izena da:
* Atchison konderria (Kansas)
* Atchison konderria (Missouri)
# Atchison konderria (Kansas)

Atchison konderria (ingelesez: Atchison County) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Atchison da. 2010eko zentsuaren arabera 16.924 biztanle zituen, Atchison kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Atchison konderriak 1.123,59 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,86 ura dira. Beste 1.116,73 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 15,06 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 16.924 pertsonetatik 15.535 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 383 dira. 844 beltzak edo afroamerikarrak. 86 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 70 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 16 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 365 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q376086
* Multimedia: Atchison County, Kansas / Q376086
# Atchison konderria (Missouri)

Atchison konderria (ingelesez: Atchison County) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rock Port da. 2010eko zentsuaren arabera 5.685 biztanle zituen, Atchison kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Atchison konderriak 1.424,82 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,32 ura dira. Beste 1.417,51 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,99 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 5.685 pertsonetatik 5.611 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 55 dira. 17 beltzak edo afroamerikarrak. 9 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 36 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q484304
* Multimedia: Atchison County, Missouri / Q484304
# Atchafalaya arroa

Atchafalaya arroa (ingelesez: Atchafalaya Basin) edo Atchafalaya zingira (ingelesez: Atchafalaya Swamp) Ameriketako Estatu Batuetako hezegune edo zingira handiena da. Louisiana estatuaren hego-erdialdean dago. Hezeguneen eta ibai delten multzo bat da; hantxe elkartzen dira Atchafalaya ibaia eta Mexikoko golkoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753927
# Ate

    Artikulu hau arkitekturako elementuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ate (argipen)».
Atea mugi daitekeen hesi bat da, sarrera jakin bat itxi eta irekitzeko diseinatua.
Ateak batez ere eraikinen banaketetan, harresien barnean, etxeko hainbat altzaritan, ibilgailutan eta biltegitan aurki daitezke. Ateak bai sarbidea errazteko erabiltzen dira, barnean dagoena modu seguruan mantentzen den bitartean. Ateak ia unibertsalak dira eraikuntzan, barnean dagoena eta kanpoan dagoenaren arteko pasabidea errazten eta barnean dauden gelen artean ere. Irekita daudenean haizea eta argia sar dadin baimentzen dute, beraz barneko beroa mantentzeko ere erabiltzen dira. Ateek ere suaren barreiatzea ekiditeko balio dute.

## Iruditegia

* Soriako San Juan de Rabanera elizako portada
* Lizarrako Hilobi Santuaren elizako tinpanoa
* Ateburua Hegoaldeko Gales Berriko epaitegietan
* Atezango
* Bao bat Karnakeko tenpluan, Egipton

## Ikus, gainera

* Leiho

## Kanpo estekak

* Datuak: Q36794
* Multimedia: Doors / Q36794
# Atbara

Atbara (arabieraz: نهر عطبرة‎; translit: Nahr 'Atbarah) Afrikako ipar-ekialdeko ibaia da, Nilora isurtzen den azken ibaiadar handia. Etiopiako ipar-mendebaldean sortzen da, Tana lakutik 50 km iparraldera eta Gondarretik 30 km mendebaldera. 805 kilometroko luzera du eta Sudango Atbara hirian Nilorekin elkartzen da.
Urteko hilabete gehienetan Atbara ibaixka bat besterik ez da eta Nilo ibaiari egiten dion ur ekarpena oso txikia da. Eurite garaian (ekainetik urrira), ordea, uraren maila 5 metro inguru goratzen da. Emari handiena abuztuan izaten du, batez beste 2002,7 m³/s, hots, Nilo ibaiak daraman uraren %25.
Ibaiadar nagusia Tekezé ibaia du.

## Erreferentziak

* ↑ GRDC: Atbara ibaia Kilo 3n

## Kanpo estekak

* Etiopiako mapak Perry-Castañeda Library Map Collection, University of Texas.
* Datuak: Q753897
* Multimedia: Atbarah River / Q753897
# Balzola

    Artikulu hau Italiako udalerriari buruzkoa da; Dimako auzoari gaitzat duena beste hau da: «Baltzola»
Balzola Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 1.234 biztanle ditu, 16,62 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Balzolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Costanzana Rive Villanova Monferrato Casale Monferrato Morano sul Po

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17261
* Multimedia: Balzola / Q17261
# Balázs Rothmer

Balázs Rothmer (Kaposvár, 1978ko apirilaren 14a-), Hungariako txirrindulari ohia da. Amore Vita-Bereta taldean izan zen.

## Palmaresa

1999
* Paolin Fornero Saria
2002
* Hungariako errepideko txirrindularitza txapelketa
2003
* 2. Nafarroako Itzulian eta etapa bat
* 2. Bulgariako Itzulian eta etapa bat
* 3. Bretainako Itzulian eta etapa bat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2417454
# Bam

Bam edo BAM izan daiteke:

## Toponimia

* Bam probintzia, Burkina Fason;
* Bam, Papua Ginea Berrian;
* Bam, Iranen

## Izena

* Bam Adebayo (Edrice Femi Adebayo, * 1997), saskibaloi jokalaria;
* Bam Margera (Brandon Cole Margera, * 1979), skateboarderra

## Besteak

* 2031 BAM, asteroidea.
# Baláže

Baláže Eslovakiako udalerri bat da, Banská Štiavnicako barrutian kokatuta. 14,22 km²ko azalera du eta 217 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1529. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q186103
* Multimedia: Baláže / Q186103
Banská Štiavnicako barrutiko udalerriak :
HiriakBanská ŠtiavnicaHerriakBadín • Baláže • Baďan • Banská Belá • Banský Studenec • Beluj • Dekýš • Ilija • Kozelník • Močiar • Počúvadlo • Podhorie • Prenčov • Svätý Anton • Štiavnické Bane • Vysoká :