OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Affogato

Affogatoa (italiera: "ito") Italiako kafe-postrea da. Bainila izozki koilarakada bat kafe espres bero zurrusta batekin burututa edo "ito" da. Aldaera batzuk daude amarettorekin, bicerinekin edo bestelako pattarren batekin.
Affogato Italiako jatetxe eta kafetegietan postretzat jotzen den arren, Italiatik kanpoaldean dauden jatetxe eta kafetegi batzuetan edaritzat jotzen da. Batzuetan beste izozki zapore batzuk erabiltzen dira, hala nola, kokoa, marrubia eta eztia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q59059
* Multimedia: Affogato / Q59059
# Affoltern barrutia

Affoltern barrutia Zürich kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Affoltern am Albis da. 113,01 kilometro koadroko azalera du eta 50.526 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Udalerriak

Aeugst am Albis Affoltern am Albis Bonstetten Hausen am Albis Hedingen Kappel am Albis Knonau Maschwanden Mettmenstetten Obfelden Ottenbach Rifferswil Stallikon Wettswil am Albis

## Kanpo estekak

* Datuak: Q656635
* Multimedia: Säuliamt / Q656635
# Affliction (1997ko filma)

Affliction (euskaraz Atsekabe), 1997ko Paul Schrader estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Russell Banks idazlearen 1989ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Nick Nolte, Sissy Spacek, James Coburn eta Willem Dafoe aktoreek antzeztu zuten.
Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (James Coburn) irabazi eta Gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren (Nick Nolte) izendapena jaso zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Wade Whitehouse (Nick Nolte) sheriffa denen mespretxua jasaten duen gizon grixa da. Evan Twombley (Sean McCann) sindikalista ehizaldi batean hilik suertatzean, jende gehienak istripuz izan dela usteko du, baina Wade hilketa bat izan dela konbentzitua dago eta kasua ikertzeari ekingo dio. Kasua argitzeak Waderentzat bere balioa Glen (James Coburn) aita zakar eta alkoholikoa eta bere bizilagunen aurren erakustea suposatuko du.

## Aktoreak

* Nick Nolte: Wade Whitehouse
* James Coburn: Glen Whitehouse
* Sissy Spacek: Margie Fogg
* Willem Dafoe: Rolfe Whitehouse
* Mary Beth Hurt: Lillian Whitehouse Horner
* Brigid Tierney: Jill Whitehouse
* Holmes Osborne: Gordon LaRiviere
* Jim True-Frost: Jack Hewitt
* Tim Post:Chick Ward
* Christopher Heyerdahl: Frankie Lacoy
* Marian Seldes: Alma Pittman
* Janine Theriault: Hettie Rogers
* Paul Stewart: Horner jauna
* Wayne Robson: Nick Wickham
* Sean McCann: Evan Twombley
* Sheena Larkin: Lugene Brooks
* Penny Mancuso: Emakume gidaria

## Kanpo loturak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
# Affoltern am Albis

Affoltern am Albis Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, Affoltern barrutia barrutian. 2014an 12,226 biztanle zituen 10,56 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68290
* Multimedia: Affoltern am Albis / Q68290
Jonen Obfelden Ottenbach
# Affoltern im Emmental

Affoltern im Emmental Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Emmental barruti administratiboa barrutian. 2014an 1,097 biztanle zituen 11,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65169
* Multimedia: Affoltern im Emmental / Q65169
# Affpuddle

Affpuddle, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Dorset konderrian.
2001ean 402 biztanle zituen.
* Datuak: Q1770581
* Multimedia: Affpuddle / Q1770581
# Affligem

Txantiloi:Hiri orokor infotaula1790
Affligem (nederlanderazko ahoskera: ˈɑflɪɣɛm; antzina Afflighem idatzia) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Essene, Hekelgem eta Teralfene. 2013ko urtarrilaren 1ean 12.615 biztanle zituen.
Historikoki, herria ezaguna izan da bertako benediktaren Affligem abadiagatik, 1062an eraikia.

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q382860
* Multimedia: Affligem / Q382860
# Affonso Eduardo Reidy

Affonso Eduardo Reidy (Paris, Frantzia, 1909ko urriaren 26a - Rio de Janeiro, Brasil, 1964ko abuztuaren 10a) brasildar arkitektoa izan zen.

## Biografia

Rio de Janeiroko Arte Ederretako eskolan egin zituen ikasketak, eta Oscar Niemeyer eta Lucio Costa arkitektoekin batera, Brasilgo arkitektura modernoko berritzailerik handientzat hartua da. Le Corbusier eta Erich Mendelsohn arkitektoen eragina igarri zaie Reidyren eraikuntzei.
Rio de Janeiron lan egin zuen, batez ere, eta han daude haren lan aipagarrienak: Pedregulhoko etxebizitzetarako gelak (1950), Antzoki nazionala (1951), Arte modernoko museoa (1954-1967) eta Flamengoko parkea (1962-1964).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q382957
* Multimedia: Affonso Eduardo Reidy / Q382957
# Adi Emakumeak Elkartea

Adi Emakumeak Taldea 1994an sortu zen Urduñan (Bizkaia).

## Ibilbidea

Elkartea 1994an sortu zen, eta 2010ean talde feminista bihurtu zen. Helburua emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna lortzea da.
Taldeak hitzaldi eta tailer ugari antolatzen ditu, denak feminismoari eta berdintasunari lotutakoak. Era berean, Tartekari Sarean parte hartzen dute, genero indarkeria kasuak detektatu eta bideratzeko Sarean eta Aiaraldeko Mugimendu Feministako partaide dira. Horren barruan, jaietan, eraso matxistei aurre egiteko protokoloa dute.
Gainera, martxoaren 8ko eta azaroaren 25eko kanpainetan kolaboratzen dute, gainerako elkarte eta erakundeekin batera.

## Kanpo estekak

* Adi Emakumeak Taldea Facebooka
* Datuak: Q75046840

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «ASOCIACIÓN SOCIO-CULTURAL ADI EMAKUME TALDEA» www.euskadi.eus 2011-10-21 (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
* ↑ «Ayuntamiento de Orduña - Aún quedan plazas libres en el curso de cine organizado por Adi Emakumeak» www.urduna.com (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
* ↑ Aiaraldea. (2017-11-06). «Adi Emakumeak eta Matxintxuren sarea prest indarkeria matxistaren aurka ekiteko» Argia (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
* ↑ «"Eraso matxisten aurkako protokoloa" eta udako ekimenak aurkeztu ditu Aiaraldeko Mugimendu Feministak - Aiaraldea.eus» aiaraldea.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
# Adi Granth

Adi Granth (punjabieraz "liburu nagusia"), sikhismoko testu sakratu bat da.
Sikh guruen eta santu hindu eta islamiarren 6.000 ereserki ingururekin osatua dago. Gurtzaren dokumentu nagusia da gurdwara guztietan. Egunera, modu erritualean, ireki eta itxi egiten da, eta, une berezietan, etengabe irakurtzen da.
Lehen aldiz, Arjan Guruak bildu zuen 1604an, nork, bere ereserki propioak eta bere aurrekoenak sartu zituen, santuen kantuez gain. 1704an, Gobind Singh Guruak, azken gurua izan zena, ereserki gehiago sartu zituen, eta, bera hil ondoren, guru gehiago ez zirela onartu behar ezarri zuen, eta Adi Granthak hartuko zuela guruaren tokia.
Gehienbat, punjabieraz edo hindiz idatzia, Mantra Mul edo oinarrizko otoitza du, baita Japjia ere (idazteun garrantzitsuena, Nanak Guruak idatzia) eta kantatuak diren ragen arabera antolatutako ereserkiak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1078095
# Adhur (musika taldea)

Adhur Euskal Herriko black/death metal musika taldea. Indar magikoa esan nahi du taldearen izenak. Euskal mitologian oinarritzen da taldearen sormena.
Eatek sortua 1995ko ekainean hasiera batean, Aiumeen basoako Egoitz batu zen taldera. Lehenak ahotsa, gitarra eta perkusioa eramaten du, bigarrenak baxu eta teklatua. Konposizioaren zati handiena Eatek hartzen du.
Lehen kanta ez zuten inoiz grabatu. Eatek "Iluno" konposatu zuena. Ondoren "Akelarreko Batzarra" eta "Sua" egin ziren, hurrenez hurren.
Aiumeen Basoa taldearekin eta horien estudioan grabatu ziren kantak 1998an. Bertan Ainhoa Soraluze mezzo-sopranoa, Josu Lopez baritonoa, Haritz Solupe txirularia, Azken Garrasia eta Ipsissimus Barrene bateria jolea eta Leire Elizes bibolin jolea. Hemendik aurrera zinta promozional bat egin zuten, aurreko abesti eta Aiumeen Basoa-ren "Aintzinako Guduen Oroimenak" zituena.
War is Imminent disketxearekin Ilbeltz eta Aiumeen basoarekin batera "Tryarchy Of Vasconia-Iluntasunaren Itzulera" proiektuarekin izen berbereko CDa atera zuten, hainbat informaziorekin batera. 1000 ale egin ziren, eta guztiak saldu ziren.
Abesti berrien sorrera oso urria izan zen Ilbeltz taldearen grabaketak zirela eta. Zortzi abesti berri daude dagoeneko, potente eta bizkorragoak baina epika eta erdiaroko soinua galdu gabe.
Donosti Rock banatzaileak "Tryarchy Of Vasconia-Iluntasunaren Itzulera" berreditatu zuen 2001an. 500 ale egin ziren.
2010ean Aiumeen Basoa taldeak Iraganeko bide malkartsutik diska kaleratu zuten Erzsebet Records zigiluarekin eta 6 abestiz osatua dago.

## Diskografia

* Tryarchy Of Vasconia-Iluntasunaren Itzulera (1998, War is Imminent), Ilbeltz eta Aiumeen basoa taldeekin batera.
* Iraganeko bide malkartsutik (2010, Erzsebet Records)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188878
# Adi-Buda

Budismo mahāyānaren arabera, Adi-Buda (tibeteraz: དང་པོའི་སངས་རྒྱས།, dang po'i sangs rgyas) Buda gorena da, sortzailea, behin betikoa. Vairokanarekin identifikatu izan da Txinan. Tibeten eta Nepalen hedatu da Adi-Budaren gurtza. Hitzak ezer existitu aurretik bere baitatik sortzen edo isurtzen den budari egiten dio erreferentzia. Samantabhadra eta Vajrapani Adi-Buddha dira.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q356964
* Multimedia: Adi Buddha / Q356964
# Adhuc sub iudice lis est

Ad huc sub iudice lis est latinezko esapide juridikoa da eta, hitzez hitz, “auzia oraindik epailearen eskuetan dago” esan nahi du.
Esapide honen jatorria Horazioren Ars Poetica idazlanean dago; bertan, poesia generoen historia egitean, esaten du ezin dela ziur jakin nor izan zen elegiaren erritmoaren asmatzailea, gramatikariak lehian ari direla eta auzia erabaki gabe dagoela:
Versibus impariter iunctis querimonia primum, 75
post etiam inclusa est uoti sententia compos;
quis tamen exiguos elegos emiserit auctor,
grammatici certant et adhuc sub iudice lis est.
Horazio, Ars Poetica 78
Azken bertso lerroaren bigarren hemistikioa esapide bihurtu ondoren (Adhuc sub iudice lis est), zuzenbidean auzi bat erabaki gabe dagoela adierazteko erabiltzen da. Behin-betiko erabakien zain dauden auziei sub iudice esaten zaie zenbaitetan, esamoldea laburtuta.

## Erreferentziak

* ↑ «Ars Poetica» www.thelatinlibrary.com (Noiz kontsultatua: 2019-07-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97207373
# Adi

Adi Nafarroa Garaiko iparraldeko mendia da, Kintoan dagoena, Aldude mendia Babes bereziko eremuaren bihotzean. 1.459 metroko garaiera du. Errobi, Arga eta Erro ibaien arro hidrografikoak bereizten ditu.

## Abiapuntuak

* Adi mendira igotzeko lekurik errezena Urkiagako mendatetik da (Ordu 1 45 min).
* Sorogaineko trokatik ere igo daiteke (ordu 2).
* Halaber, Zilbeti (Erroibar) herria igotzeko abiapuntua da (ordu 2 eta 30 min).
* Azkenik, Urepeletik (4 ordu) ateratzen da biderik luzeen eta interesgarriena.

## Erreferentziak

* ↑ Mendizaletasuna. turismo.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-11-13).

## Ikus, gainera

* Nafarroa Garaiko mendiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8188242
# Adfa (Powys)

Adfa, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q425944
* Multimedia: Adfa, Powys / Q425944
# Adhan

| | [[:Fitxategi:|]] [[Fitxategi:|220px|noicon|alt=]] |
| Arazoak fitxategi hau entzuteko? Ikus multimedia laguntza. ||
Adhān (arabieraz: أَذَان‎ ʔæˈðæːn) muezzinek egindako otoitz egiteko islamiar deia da. Egunero meskitaren minaretetik bost aldiz egiten dute, musulmanen derrigorrezko otoitzak (salah) egin ditzatela. Bertan shahada esaten da, oinarrizko fede-euskarria dena: Allah baino beste jainkorik ez dago, eta Mahoma bere Mezularia da.

## Testua
### Sunnismoa

| Errepikapen | Arabieraz | Transliterazioa | Euskaraz |
| 4x | الله أكبر | Allahu Akbar | Allah Nagusiena da |
| 2x | أشهد أن لا اله إلا الله | Ash-hadu al-la ilaha illa llah | Allah beste jainkorik ez dela fede ematen dut |
| 2x | أشهد أن محمدا رسول الله | Ash-hadu anna Muħammadan rasulullah | Mahoma Allahren Mezularia dela fede ematen dut |
| 2x | حي على الصلاة | Ħayya 'ala-salah | Zatozte otoitz egitera |
| 2x | حي على الفلاح | Ħayya 'ala 'l-falaħ | Zatozte salbamenera |
| 2x | الصلاة خير من النوم | As-salatu khayru min an-nawm | Otoitza loa baino hobeagoa da |
| 2x | الله أكبر | Allāhu akbar | Allah Nagusiena da |
| 1x | لا إله إلا الله | La ilaha illallah | Allah beste jainkorik ez dago. |

### Xiismoa

| Errepikapen | Arabieraz | Transliterazioa | Euskaraz |
| 4x | الله اكبر | Allahu Akbar | Allah Nagusiena da |
| 2x | اشهد ان لا اله الا الله | Ash-had al-la ilāha illa llah | Allah beste jainkorik ez dela fede ematen dut |
| 2x | اشهد ان محمدا رسول الله | Ash-hadu anna Muhammadan-rasūlu llāh | Mahoma Allahren Mezularia dela fede ematen dut |
| 2x | أشهد ان عليا ولي الله | Ash-hadu anna Ali-an waliu allah | Ali Allahren wali dela fede ematen dut |
| 2x | حي على الصلاة | Hayya 'alas-salāh | Zatozte otoitz egitera |
| 2x | حي على الفلاح | Hayya 'alal-falāh | Zatozte salbamenera |
| 2x | حي على خير العمل | Hayya- al Khair al amal | Esperantza onenen denbora hemen dago |
| 2x | الله اكبر | Allah-u Akbar | Allah Nagusiena da |
| 2x | لا اله الا الله | Lā ilāha illallāh | Allah beste jainkorik ez dago. |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q165494
* Multimedia: Adhan / Q165494
# Adi! (musika taldea)

Adi! 2017an Tolosan sortutako musika taldea da, Jon Urbizu saxofoi-jolearen proiektua hain zuzen ere.

## Ibilbidea

Musikenen ikasketak egin ondoren jazza rocka uztartu nahi izan ditu Urbizuk proiektu berezi honetan.

## Diskografia

* Adi! (2017, Bonberenea Ekintzak) - 5 abesti
* Kea (2021, Bidean Produkzioak)

## Erreferentziak

* ↑ Adi! | Bonberenea. (Noiz kontsultatua: 2017-12-06).
* ↑ «Adi!» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-01-29).
* ↑ «Kea» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-01-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61362727
* Multimedia: Adi! / Q61362727
# Abu Ali Iyad

Walid Ahmad Nimr (arabieraz: وليد أحمد نمر‎; 1971 - 1934ko uztailaren 23a), Abu Ali Iyad (arabieraz: أبو علي إياد‎) bere gerra izenaz ezagunagoa, 1960ko hamarkadan eta 1970eko hamarkadaren hasieran Sirian eta Jordanian kokatutako landa komandante nagusi palestinarra izan zen.
Zisjordanian, Iraken, Saudi Arabian eta Aljerian irakaskuntza-karrera egin ondoren, Abu Ali Iyad Fatah talde paramilitarrean erreklutatu zuen Khalil al-Wazir-ek 1964an, Aljeriako prestakuntza militarreko ikastaro batean graduatu ondoren. Urtebete geroago, Sirian Fatahen lehen buruzagietako bat bihurtu zen al-Wazir eta Yasser Arafatekin batera. Bertan egon zen garaian, Abu Ali Iyadek taldearen goi-organo politikoan posizio bat lortu zuen, Daraan gerrillaren entrenamendu-esparru nagusia gainbegiratu zuen eta inteligentzia militarraren egoitza bat ezarri zuen.
Fatah eremuko komandante gisa, Israelgo indarren aurka borrokatu zuen Karameh-ko guduan, etenik gabeko komandantearen ospea lortuz. Abu Ali Iyad, gainera, antolatzaile eta parte hartzaile nagusi bat izan zen Israelgo herrien aurkako gerrillaren erasoetan. Jordaniako Armadaren aurka borrokan aritu zen azken komandante palestinarretako bat izan zen Irail Beltzaren (Jordaniako Gerra Zibila bezala ere ezaguna) ondoren. Ajlun eta Jerax inguruko landan hil zuten Jordaniako indarrek 1971ko uztailean Ajlunen erasoaldian. Bere alderdikideek esan zuten exekutatu zutela, eta mendeku gisa, Jordaniako lehen ministro Wasfi al-Tal hil zuten Abu Ali Iyad hil eta lau hilabetera.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Sayigh, Yezid. (1997). Armed Struggle and the Search for State: the Palestinian national movement, 1949-1993. Oxford University Press US ISBN 0-19-829265-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4670056
# Abu Bakr

Abu Bakr `Abd Allah ibn Abi Quhafa `Uthman ibn Ka`b al Qurayshi, Abu Bakr Al-Siddiq edo soilik Abu Bakr deitua (arabieraz: أبو بكر الصديق‎) Mahomaren ondorengoa, eta, beraz, islamaren lehen kalifa izan zen, ondo gidatutako kalifak deituriko kalifa saila hasi zuena (Meka, 573 – Medina, 634).
Abu Bakr izena, izatez, "gameluaren (gizon)a" bezala itzultzen den deitura bat da. Hain zuzen ere, gamelu mordoa zuen, hauetaz asko arduratzen zen. Deitura hau islamiar mundu osoan sarri erabiltzen den izen propio bihurtu da (Bubker, Babakar, etab... bezalako aldaerekin). As-Siddiq ere deitura bat da, "zintzoa" esan nahi duena; bere ondorengoak siddiqi deituak dira. Jatorrizko izena `Abd al-Ka`ba ezn zuen, hau da, "Kaabaren Esklaboa"; `Abd Allah (Jainkoaren Esklabo) izenera aldatu zuen, islamera bihurtu zenean.
Merkataria Mekan eta Quraish tribuko partaidea, hirian, Mahomak zabaltzen hasitako erlijio berrira bihurtu zen lehen biztanleetakoa izan zen. Mahomarekin joan zen Medinara hejiran. Mahomaren aitaginarreba bihurtu zen profeta, Abu Bakren alaba Aisharekin ezkondu zenean. Mahoma gaixotu zenean, Abu Bakri eman zion otoitza bere ordez zuzentzeko ardura, Mahoma hil zenean, Abu Bakr bere ondorengoa izatearen nahia bezala interpretatu zena. Honela, 632an, kalifa titulua eraman zuen lehen pertsona bihurtu zen. Kalifa hitzak "Jainkoaren Mezulariaren ondorengoa" esan nahi du (arabieraz خليفة رسول الله jalifat Rasul Allah). Ali Ibn Abi Talib, Mahomaren lehengusu eta suhia erabaki horren aurka agertu zen, oinordekotza beretzat nahi baitzuen. Alik, azkenean, burua makurtu behar izan zuen, eta Abu Bakren izendapena onartu; baina desadostasun horrek, urte batzuk geroago, islama hiru adarretan banatuko zuen: sunitak, xiiak eta jariiitak.
Aukeratua izan zen urte berean, Hiyaz eta Netxd lurraldeetan matxinadak piztu ziren. Lehenak islamari uko egiten zion, eta bigarrenak, Islamiar Estatuari zerga ordaintzeari uko egitea eragin zuen. Kalifak bi matxinadak apaldu zituen, ordutik aurrera, kontra egite gogorrei aurre egin behar izan zien arren, horietatik garrantzitsuena, Musailma buru zuena zelarik. Hau, azkenik Jalid ibn Walidek garaitu zuen Akrabako guduan, honen ondoren, Arabiako penintsula, Estatu Islamiarraren barnean geratu zelarik. Hau lortu ondoren, Abu Bakrek, bere jeneralak beste lurralde batzuk konkistatzera bidali zituen: Jalid ibn Walidek Irak lapurtu zion Sasanidar Inperioari kanpaina bakar batean. Bere gobernupean, Koranaren lehen bilketa egin zen, ordura arte buruz errezitatzen zena. Abu Bakr 634ko abuztuak 23an hil zen, Medinan. Hil baino lehentxeago, batzuk diotenez, pozoitua, eta beste batzuen arabera modu naturalean, Omar izendatu zuen ondorengo bezala, komunitateak onetsia, Ali ibn Ali Talib eta honen aldekoen kontrako iritziarekin, baina gertakari larririk gabe. Mahoma eta Omarrekin batera lurperatuta dago Medinako Profetaren Meskitan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2016-09-30). (PDF) 181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak. Iruñea, 12 or..
* Datuak: Q334923
* Multimedia: Abu Bakr / Q334923
# Abu Bakr al-Baghdadi

Ibrahim Awwad Ibrahim Ali Muhammad al-Badri al-Samarrai (arabieraz: إبراهيم ابن عواد ابن إبراهيم ابن علي ابن محمد البدري السامرائي‎‎ ; Samarra, Irak, 1971ko uztailaren 28a - Barisha, Siria, 2019ko urriaren 27a) edo Abu Bakr al-Baghdadi (arabieraz: أبو بكر البغدادي‎) bere burua kalifa izendatu zuen Estatu Islamikoko agintaria izan zen. Bere jarraitzaileek Amir al-Mu'minin edo Kalifa Ibrahim deitzen zuten.
Lehenago Abu Du'a izena erabiltzen zuen (arabieraz: أبو دعاء‎). Bere burua Mahomaren oinordekotzat zuen, eta horregatik bere burua Abu Bakr Al-Baghdadi Al-Husseini Al-Qurashi deitzen zuen (arabieraz: أبو بكر البغدادي الحسيني الهاشمي القرشي‎).
2011ko urriaren 4an AEBko Estatu Departamenduak bere buruaren truke 10 milioi dolarreko saria jarri zuen, bizirik edo hilik. Ayman al-Zawahiri da bere buruaren truke sari handiagoa zuen bakarra mundu osoan. Hala ere Ibrahim al-Badri izena erabilita Siriako Armada Askearen izenean bildu zen John McCainekin, Siriako gerra zibila bitartean.

## Erreferentziak

* ↑ Meyssan, Thierry. John McCain, el organizador de la «primavera árabe» y el Califa. Voltairenet.
* Datuak: Q2821724
* Multimedia: Abu Bakr al-Baghdadi / Q2821724
# Abu Dhabi National Oil Company

Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC; arabieraz: شركة بترول أبوظبي الوطنية‎; euskaraz: «Abu Dhabiko Petrolio Konpainia Nazionala») Abu Dhabiko petrolio konpainia nazionala da, herrialdeko petrolio eta gas erreserbak kudeatzen dituena. Arabiar Emirerri Batuetako (EAU) estatu jabetzako petrolio konpainia hau munduko laugarren handientzat jotzen dute (137 milioi petrolio upel 2007ko ekainetik aurrera).
ADNOC petrolio erreserba handiak dituen munduko enpresa nagusietako bat da, eta azken urteotan azterketa sismikoen teknika erabiltzen jarraitu dute, probatutako erreserbak areagotzeko. Petrolioa ekoizteko gaitasuna handitu egin da, eta petrolio-hobien berreskuratze-tasak hobetu egin dira. Gaur egun, konpainiak bi petrolio-findegi ditu, Ruwais eta Umm Al Nar. ADNOCek hamaika filial ditu, petrolio-industriako prozesuaren alderdi guztiak betez.
Arabiar Emirerri Batuak gas erreserbetan munduko jabe garrantzitsuenetako bat dira. ADNOC gas natural likidotua esportatzeko eta tokiko elektrizitatea eta ur zerbitzuak beste industria batzuetara hornitzeko garatzen ari da, lehorrean zein itsas zabalean, planta petrokimikoak barne, eta petrolio- eta kondentsazio-ekoizpena hobetzeko urtegietan berriz injektatzeko. Zortzi itsasontzi berri erosi dira gas natural likidotuaren esportazioak garraiatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q166729
* Multimedia: Abu Dhabi National Oil Company / Q166729
# Abu Dhabiko Sari Nagusia

Abu Dhabiko Sari Nagusia Arabiar Emirerri Batuetako Abu Dhabi hirian kokatuta dagoen Yas Marina Circuit zirkuituan ospatzen den 1 Formulako lasterketa da.

## Emaitzak

| Urtea | Zirkuitoa | Irabazlea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 2009 | Yas Marina | Sebastian Vettel | Mark Webber | Jenson Button |
| 2010 | Yas Marina | Sebastian Vettel | Lewis Hamilton | Jenson Button |
| 2011 | Yas Marina | Lewis Hamilton | Fernando Alonso | Jenson Button |
| 2012 | Yas Marina | Kimi Räikkönen | Fernando Alonso | Sebastian Vettel |
| 2013 | Yas Marina | Sebastian Vettel | Mark Webber | Nico Rosberg |
| 2014 | Yas Marina | Lewis Hamilton | Felipe Massa | Valtteri Bottas |
| 2015 | Yas Marina | Nico Rosberg | Lewis Hamilton | Kimi Räikkönen |
| 2016 | Yas Marina | ? | ? | ? |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7849
* Multimedia: Abu Dhabi Grand Prix / Q7849
# Abtwil

Abtwil honako herrietako bat izan daiteke:

## Suitza

* Abtwil (Argovia)
* Abtwil (Sankt Gallen)
# Abu Dhabi (emirerria)

Abu Dhabi, ofizialki Abu Dhabiko Emirerria (arabieraz: إمارة أبو ظبي; Imārat Abū Ẓabī, euskaraz: "arabiar orixaren aita"), Arabiar Emirerri Batuetako zazpi emirerrietako bat da, denetan handiena. 67.340 kilometro koadroko eremua du, eta 2.908.173 biztanle zituen 2010ean. Abu Dhabi hiria da hiriburua.
Emirerriko ekonomia industrian, eraikuntzan eta finantzan oinarrituta dago. Petrolio-ustiapenaren garapenak etorkin kopuru handia erakarri du bertara azken urteotan.

## Hiri eta herri nagusiak

* Abu Dhabi
* Abu al Abyad
* Al Ain
* Al-Aryam uhartea
* Al Mushrif
* Bahrani uhartea
* Dalma
* Habshan
* Khalifa hiria
* Liwa Oasis
* Marawah
* Mussafah
* Port Zayed
* Ruwais
* Sila
* Sir Bani
* Tarif
* Yas uhartea

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ www.abudhabi.ae
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187712
* Multimedia: Emirate of Abu Dhabi / Q187712
# Abtwil (Argovia)

Abtwil Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Muri barrutia barrutian. 2014an 980 biztanle zituen 4,14 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q69219
* Multimedia: Abtwil AG / Q69219
Hohenrain Sins