OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Trevor Stewart (atleta)

Trevor Stewart (1997ko maiatzaren 20a) estatubatuar atleta olinpikoa da. 2020ko Udako Jokoetan 4 x 400 metroko errelebo mistoan brontzezko domina irabazi zuen eta 4x400 metroko gizonezkoen proban urrea.
Ipar Carolinako A&amp;T State University-ko ikaslea, Duane Ross- ek entrenatzen duena, Stewartek bigarren postua lortu zuen Austinen (Texas) 2019ko NCAA 400 metroko lasterketan, Houstoneko Unibertsitateko Kahmari Montgomeryren atzetik, Stewartek 44.25eko denbora egin zuen. Urte hartan 7. gizon azkarrena izan zen 400 metrotan.
2021eko NCAAko 400 metroan Eugene-ko Oregoneko Unibertsitateko Hayward Field-en, 44,96s-ko marka egin zuen, Noah Williams, Bryce Deadmon eta Randolph Ross atzetik laugarren postuan kokatuz.
2021eko ekainaren 19an, AEBetako proba olinpikoko 400 metroko lasterketako finalerako sailkatu zen, 44:75eko denbora egin zuen kanporaketan, eta bosgarren azkarrena finalaurrekoan. Finalean laugarren geratu zen 44.90ean, Tokioko 2020ko Udako Jokoetan erreleborako sailkatuz. 4x400 metroko errelebo mistoko finalean korritu zuen, brontzezko domina irabazita. Eta 4x400m-ko gizonezkoen proban sailkapen errondan parte hartu zuenez, urrea irabazi zuen finalean bere taldekideek lortu zuten garaipenaren ostean.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | 4x400m |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | 4x400m mistoa |

## Erreferentziak

* ↑ «400 Metres - men - senior - outdoor - 2019» worldathletics.org (Noiz kontsultatua: 2022-01-14).
* ↑ (Ingelesez) Gaither, Steven J.. (2021-06-12). «Randolph Ross wins NCAA title; runs world’s fastest 400m» HBCU Gameday (Noiz kontsultatua: 2022-01-14).
* ↑ (Ingelesez) Gameday, HBCU. (2021-06-21). «Randolph Ross and Trevor Stewart headed to Olympics» HBCU Gameday (Noiz kontsultatua: 2022-01-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107302664
# Trevose (Pennsylvania)

Trevose Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Bucks konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. 3.842 biztanle ditu, 1,829147 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Bucks konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3709228
# Trevorton (Pennsylvania)

Trevorton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Northumberland konderrian dago, Pennsylvania estatuan. 1.759 biztanle ditu, 11,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Northumberland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1186460
* Multimedia: Trevorton, Pennsylvania / Q1186460
# Trioleina

Trioleina hiru azido oleiko (18:1) eta glizerina batek osatzen duten triglizerido bat da. ${\ce {C57H104O6}}$ formula du.
Oliba olioaren %4-30 osatzen du eta Lorentzoren olioaren osagaietako bat da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Thomas, Alfred. (2000-06-15). Fats and Fatty Oils. Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA doi:10.1002/14356007.a10_173. ISBN 3527306730. (Noiz kontsultatua: 2018-12-02).
* ↑ «Redirecting» linkinghub.elsevier.com (Noiz kontsultatua: 2018-12-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q413929
* Multimedia: Triolein / Q413929
Lipidoak :
OsagaiakGantz azidoakAseak: butirikoa (4:0) • kaprikoa (10:0) • laurikoa (12:0) • miristikoa (14:0) • palmitikoa (16:0) • estearikoa (18:0) • arakidikoa (20:0) Asegabeak: miristoleikoa (14:1) • palmitoleikoa (16:1) • oleikoa (18:1) • linoleikoa (18:2) • linolenikoa (18:3), (α eta γ) • punizikoa (18:3) • arakidonikoa (20:4)Beste batzukaminoalkohola • azido fosfatidikoa • esfingosina • esteranoa • glizerina • isoprenoa • zeramidaLipido saponifikagarriakGlizeridoakMonoglizeridoak: Glizeril hidroxiestearatoa • Glizerol monoestearatoa • Monolaurina Diglizeridoak: - Triglizeridoak: Triheptanoina • Trimiristina • Tripalmitina • Triestearina • Trilinoleina • TrioleinaArgizariakLanolinaFosfolipidoakFosfoglizeridoak: Fosfatidiletanolamina • Fosfatidilkolina • Fosfatidilserina Esfingolipidoak: EsfingomielinaGlukolipidoakGangliosidoak • Globosidoak • Lipopolisakaridoak • ZerebrosidoakLipido saponifikaezinakEsteroideakEsterolak: Ergosterola • Estigmasterola • Kolesterola • Lanosterola Kortikosteroideak: Budesonida • Flutikasona • Kortisola • Kortisona • Prednisona Estrogenoak: Aldosterona • Androsterona • Estradiola • Progesterona • Testosterona Bitaminak: D bitaminaTerpenoak (+ terpenoideak)Monoterpenoak: Eukaliptola • Geraniola • Kanforra • Limonenoa • Linaloola • Mirzenoa • Pinenoa Seskiterpenoak: Azido abszisikoa • Farnesola • Humulenoa • Ionona • Zingiberenoa Diterpenoak: Azido abietikoa • Erretinola (A bitamina) • Fitola • Giberelina • Labdanoa • Kafestola Triterpenoak: Eskualenoa Tetraterpenoak: Karotenoideak (Karotenoak • Xantofilak) Politerpenoak: Plastokinona • UbikinonaEikosanoideakLeukotrienoak • Prostaglandinak • Prostaziklinak • Tronboxanoak :
# Triodon macropterus

Triodon macropterus tetraodontiformeen ordenako espezietako bat da. Egun monotipikoa da Triodon generoan eta Triodontidae familian. Eozenon jada kide fosilak zituen.
Indiako ozeanoan eta Ozeano Barean bizi da, 300 metroko sakoneran.

## Banaketa

Espezie hau Agulhasko itsaslasterran aurki daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Triodon macropterus», FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.
* ↑ Keiichi, Matsura & Tyler, James C.. (1998). Encyclopedia of Fishes. San Diego: Academic Press, 230 or. ISBN 0-12-547665-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1258238
* Multimedia: Triodon macropterus / Q1258238
* Espezieak: Triodontidae
# Trion (Georgia)

Trion Georgiako estatuko herri bat da. Chatham County konderrian kokatua dago. 2010ean 1.827 biztanle zituen, 9,93 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Chatham County konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3021168
* Multimedia: Trion, Georgia / Q3021168
# Trionychia

Trionychia Cryptodiraren barruan sailkatutako dortoka goi-familia bat da. Trionychoidearen ordezko izena da.

## Familiak

* Carettochelyidae Boulenger, 1887
* Trionychidae Gray, 1825
eta honako familia fosila:
* † Adocidae Cope, 1870

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1877590
* Multimedia: Trionychoidea / Q1877590
* Espezieak: Trionychoidea
# Trionychidae

Trionychidae dortoka familia bat da. Ipar Amerika, Afrika eta Asian bizi dira. Espezietako batzuek uretan disolbatuta dagoe oxigenoa larrutik arnas dezakete.
Oskola ez dute beste dortokek bezala hainbat xafla-puskaz osatua, atal bakarrekoa baizik, eta zapala; muturra ere ez moko egiturakoa, tronpa itxurakoa baino. Buru-lepoak uzkurkorrak dituzte. Ez dute ageriko belarririk. Hankak igeri-oin bihurtuak dituzte, pala itxurakoak. Hiru behatz dituzte hanka bakoitzean eta azalaren barruan haiek, azkazalak besterik kanpoan ez dutela. Arrautzak erruteko ez dela, uretan ibiltzen dira beti. Afrikan, Asian eta Ameriketan bizi dira.

## Generoak

* Cyclanorbinae Lydekker, 1889
** Cyclanorbis Gray, 1854
** Cycloderma Peters, 1854
** Lissemys Smith, 1931
* Trionychinae Gray, 1825
** Amyda Geoffroy Saint-Hilaire, 1809
** Apalone Rafinesque, 1832
** Chitra Gray, 1844
** Dogania Gray, 1844
** Nilssonia Gray, 1872
** Palea Meylan, 1987
** Pelochelys Gray, 1864
** Pelodiscus Fitzinger, 1835
** Rafetus Gray, 1864
** Trionyx Geoffroy Saint-Hilaire, 1809

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2018-4-8 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q374835
* Multimedia: Trionychidae / Q374835
* Espezieak: Trionychidae
# Triollo

Triollo Palentziako udalerria da, Montaña Palentina eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 71 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Palentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1906984
* Multimedia: Triollo / Q1906984
# Udarik gabeko urtea

Udarik gabeko urtea 1816. urtean Europa eta Ameriketako Estatu Batuetako udako klima arraroa definitzeko erabiltzen den esaera da. Klimaren aldaketa azkar hori, urtebete lehenago Indonesiako Tambora sumendiaren erupzioak atmosferara jaurtitako errautsak eragin zuen, eguzkiaren indarra gutxitu eta planetako tenperatura jaitsiaraztean.
1816ko maiatzeko bat-bateko izotzaldiak, uztak deuseztatu zituen, eta janari gabezia Europa eta Ameriketako Estatu Batuetan hedatu zen. Janari gabezi hark, gosea eragin zuen, eta gosearen ondorioz ehundaka pertsona hil ziren.

## Hotzaldiaren eragina

Bat-bateko hotzaldiak, milaka pertsona hil zituen XIX. mendearen hasieran BBC telebista kateak eginiko dokumentalaren arabera, Europan hildakoak 200.000 inguru izan zirela uste da.

## Ikus, gainera

* Tambora
* Glaziazio txikia

## Erreferentziak

* ↑ The Year There Was No Summer Islandnet.com

## Kanpo estekak

* Udarik gabeko urtea Argia astekariaren webgunean.
* Datuak: Q209625
* Multimedia: Year without a summer / Q209625
# Udarregi (argipena)

Udarregi toponimoa Usurbilgo baserri baten izena da. Hortik, beste zenbait adiera ere baditu:
* Juan Jose Alkain, Udarregi, bertsolaria;
* Udarregi baserria, Usurbilgo baserria;
* Udarregi ikastola, Usurbilgo ikastola.
# Udayadityavarman II.a

Udayadityavarman II.a, Khmertar Inperioko errege bat izan zen 1050 eta 1066 bitartean.
Suryavarman I.aren iloba eta oinordekoa izan zen. Baphuon izeneko eraikina eraikiarazi zuen, Shiva jainkoaren omenez, baina eskulturetako batzuk Budari eskainiak dira. Eraikuntza, West Barayko gordetokiarekin eta West Mebon izeneko eraikina eraikiz amaitu zuen, erdialdean dagoen uhartea. Bere erregealdian, bere jenerala zen Sangramak matxinada ugari erreprimitu zituen.
Sdok Kak Thom tenplua ere, gaur egun Aranyatprahet thailandiar herrian dagoena, bere erregealdian eraiki zen.
* Datuak: Q130806
* Multimedia: Udayadityavarman II / Q130806
# Udazkena Hudson ibaian

Udazkena Hudson ibaian (ingelesez: Autumn-on the Hudson River, 1860) Hudson Ibaiaren Eskolaren partaidea zen Jasper Francis Cropsey paisaia-margolari estatubatuarraren lana da. Olio mihise gaineko teknika erabilia egin zuen, 1860an. Egun Washingtongo Arte Galeria Nazionalean gordetzen da. Jasper F. Cropseyk Estatu Batuetako udazkenetako paisaien margolaririk onena izatearen ospea izan zuen bere garaian, bai publikoaren aldetik, bai kritikaren aldetik.

## Historia

Margolan hau Jasper F. Cropseyk Britainia Handian 1856 eta 1863 urteen artean egindako bigarren egonaldian egin zen. Cropsey plein air pinturaren aldekoa izan arren, argi dago mihise hori buruz margotu zuela Londresko bere estudioan. Mihisea erakusteko prest egon zen 1860ko udan. Cropseyk liburuxkak banatu zituen, koadroak urri hilabetea irudikatzen zuela azalduz, arratsaldeko hiruretan gutxi gorabehera, egun bero batean.
Gainera, margolariak Hudson ibaiaren haraneko zuhaitz autoktonoen hostoekin egindako muntaia bat jarri zuen erakusketa-aretoan, mihisean erakutsitako kolorea gehiegikeria ez zela erakusteko, udazkeneko koloreak udazken ingelesekoak baino askoz biziagoak baitira Estatu Batuetako alde hartan.

## Ezaugarriak

Olio-pintura mihise gainean da; 151,8 x 274,9 zm. ditu. Sinadura moduan, margolanaren beheko aldean, zera irakur daiteke: "Autumn, -on the Hudson River / J. F Cropsey / London 1860".
Margolan honetan, Cropseyk goi-puntu batetik jaso zuen paisaia, hegoekialderuntz, Hudson ibaira eta Storm King mendira (New York) begira (eskuinean). Lehen planoan, leku eguzkitsu bat dago, eta, handik, zuhaitzak alde banatan dituela, erreka txiki bat doa. Hiru ehiztari beren txakurrekin eguzkiaren argiari begira daude.
Errekan zehar, gizakiaren eta naturaren arteko bat-etortze harmonikoaren zantzuak daude: enbor-txabola txiki bat, ardiak, haurrak zubi batean jolasean, eta behi batzuk, patxadaz errekastotik ura edatera sartzen direnak. Hemen gizakia ez da konkistatzaile bat, ezta naturaren morroi bat ere: biak harmoniaz bizi dira.
Udazkeneko eszenak bizitzaren iheskortasunarekin lotu ohi diren bitartean, Cropseyren pintura hau Estatu Batuetako paisaiaren ospakizun pozgarri bat bezala ikus daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ Wilton, Andrew, Barringer, Tim; American Sublime, Landscape Painting in the U.S.; Princeton University Press; Princeton-2002; ISBN 0-691-09670-8, 137. or.
* ↑ Novak, Barbara et al.; Explorar el Edén. Paisaje americano del siglo XIX; Madril-2000: Fundación Colección Thyssen-Bornemisza; ISBN 84-88474-71-7, 114.or.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Margolanaren fitxa Portlango museoan.
* Datuak: Q20188414
* Multimedia: Autumn - On the Hudson River by Jasper Francis Cropsey / Q20188414
# Udarregi ikastola

Udarregi ikastola Usurbilen dagoen ikastola bat da, haur hezkuntzatik DBH arteko eskaintzarekin. 1968an sortu zen, Usurbilen hainbat eskola zeuden garaian, guraso talde baten ekimenez. Lehenengo urtean La Salle eta Mojen eskolan eman ziren klaseak.

## Ibilbidea

1968-tik 1979ra
* 1968ko uztailaren 16an Guraso Elkarte batek Udarregi Patronatua eratu zuen.
* 1968ko irailaren 15ean hasi zen Udarregiko lehen ikasturtea, bai La Sallen eta Mojetan
* 1972an Lasarteko Lander ikastola eta Usurbilgo Luberri ikastolak batu ziren Landaberri ikastola sortuz.
1980-tik 2000-ra
* 1988an LH eta DBH hezkuntza mailak egokituko zituen eraikuntza berria egin zen.
* 1993. Urtean ikastolako 25. Urteurrena ospatu zen.
* 1996. Urtean Bigarren Hezkuntza emateko baimena eskuratu zen.
2000-tik 2020-ra
* 2015ean Kilometroak antolatu zen.
* 2018an ikastolako 50. Urteurrena ospatu zen.

## Kanpo estekak

* Ikastolaren webgunea
* Datuak: Q123774222
# Udarregiri omenaldia

Udarregiri omenaldia Remigio Mendiburuk Juan Jose Alkain Udarregi bertsolariari Usurbilen jarritako eskultura bat da. Eskultura 1966ko maiatzean jarri zen, Udarregiren omenez egin zen jaialdi batean, ezkutuan frankismoaren zentsura pasatzeko euskal jai bat zena.

## Deskribapena

Oin altuaren gainean modu informalean egituratutako prismazko bloke txiki batek eta oinarrian duen oskol modukoak osatzen dute artelana. Arte adituek egituraren eta kanpoko geruzen iragazkortasunaren arteko harremanean denboraren iragatearen historia pilatzen doala diote.

## Kode ezkutua

Udarregi 1829an Aiako Uztaetaburu baserrian jaiotako bertsolaria zen, gazte zela Usurbilgo Udarregi baserrira familiarekin etorri zena. Nekazaria ogibidez, herriz herri eta plazaz plaza asko ibili zen bertsolaria izan zen. Bertsoak sortzen zekien arren, alfabetatu gabeko euskalduna zen eta berak bakarrik ulertzen zuen teknika bat asmatu zuen sortzen zituen bertsoak gogoratzeko: marren bidezko kode bat. Eskulturan bere izkribuetako bat ikus daiteke.

## Erreferentziak

* 1 2 Ibilbidea – Harria Hitz. (Noiz kontsultatua: 2020-10-28).

## Kanpo estekak

* Andoni Imazen artikulua Berrian, 2022/08/02an.
* Datuak: Q98738062
* Multimedia: Udarregiri omenaldia / Q98738062
# Udavské

Udavské Eslovakiako udalerri bat da, Humennéko barrutian kokatuta. 13,20 km²ko azalera du eta 1216 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1317. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q370333
* Multimedia: Udavské / Q370333
# Udazkenaren arnasa

Udazkenaren arnasa. Aires de otoño piano-musikaren diskoa da. Juan Carlos Irizar piano-jotzaileak grabatu zuen 1987ean eta bere hirugarren albuma izan zen. Musika klasikoaren estiloan kokatzen da. Xoxoa diskoetxea zabaldu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.juancarlosirizar.com/album/aires-de-otono-1987/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q119141532
# Titina Maselli

Titina Maselli (Erroma, 1924ko apirilaren 11 – 2005eko otsailaren 25a), margolari, eszenografo eta aktore italiarra izan zen.

## Biografia

Enrico Maselli arte kritikariaren alaba eta Francesco Maselli zuzendariaren arreba izan zen. Familia-ingurune intelektual eta artistiko bizigarri batek bultzatuta, 1948an egin zuen debuta artista gisa, Erromako Obelisco galerian bakarkako erakusketa batekin. Erakusketa ugaritako karrera baten hasiera izan zen Veneziako Bienalean 1950etik 1995era hainbat ediziotan eta Erromako Quadriennalean 1950etik 2000ra hainbat ediziotan egon zen. 1945ean, Toti Scialojarekin ezkondu zen.
1952tik 1955era New Yorken egin zuen egonaldi amerikarra garrantzitsua izan zen bere bilakaera artistikoan. Garai hartako bere lanakk dinamismo futuristaren mugimenduak ukitzen ditu estiloan. Austrian eta Parisen egonaldiak efgin ondoren Erromara itzuli zen eta Pop artetik hurbil dagoen adierazgarritasun batera hurbildu zen.
Parisen 1980tik aurrera eszenografian aritu zen, Bernard Sobel, Gilles Aillaud eta Carlo Cecchi bezalako antzerki zuzendariek Maselliren lanak estimatzen zituztelarik, antzerki lan ugaritan parte hartu zuen.
1991n Titina Maselli antologikoa (1948-1990 lanak) eskaini zioten, Mantuako Casa del Mantegnan aretoan.

## Erreferentziak

* 1 2 (Italieraz) Titina Maselli | s.t. foto libreria galleria. (Noiz kontsultatua: 2023-02-04).
* ↑ (Italieraz) «Momenti in movimento: Titina Maselli e la poetica del dinamismo, a Milano» ArtsLife 2019-09-14 (Noiz kontsultatua: 2023-02-04).
* ↑ (Italieraz) «MASELLI, Titina in "Dizionario Biografico"» www.treccani.it (Noiz kontsultatua: 2023-02-04).

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, italierazko Wikipediako «Titina Maselli» artikulutik itzuli da; zehazki, 2029-09-11ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q50377245
# Titivillus

Titivillus Erdi Aroan zeuden usteen arabera, Belphegor, Luzifer edo Satanasen izenean jarduten zuen deabrua zen eta idazketa lanetan akatsak sartzen zituen.

## Historia
### Lehen aipamenak

1285ean, Oxforden, Johannes Wallensis frantziskotarraren Tractatus de Penitentia lanean “Titivillus” izena idatzita agertu zen lehenengoz. “Fragmina verborum titivillus colligit horum / Quibus die mille vicibus se sarcinat ille”, zioen galestarraren testuak; alegia, Titivillusek hitz hauen zatiak biltzen ditu, eta horiekin mila aldiz betetzen du bere zakua, gutxi gorabehera itzulita. Hurrengo mendearen hasieran Petrus Palude Jerusalemgo patriarkak ere deabru berriaren izena aipatzen du.
Titivillusek bere zakua egunero mila aldiz bete behar zuen monje kopiatzaileek idaztean egiten zituzten akatsekin. Ondoren, Titivillusek Deabruari akatsen berri eman behar zion. Deabruak akatsa eta akatsaren egilea liburu batean jasotzen zituen, gero, guztien auzian irakurtzeko. Monasterioko egunerokotasun errepikakorrean eta, bereziki, izkribuak eskuz kopiatzeko lanean arreta ez galtzea zaila zen monjeentzat eta ohikoak ziren akatsak.
Baina arreta galtzea bekatua zen. Horregatik Titivillusen mehatxua asmatu zuten, ahalik eta errakuntza gutxien egiteko motibazio moduan. 1325 eta 1328 urteen artean idatzitako The Cloisters Manuscripten, esaterako, hamabost santuren izenak idaztea ahaztu zitzaien eta beste hogeita hamarren izenetan akatsak zeuden. Baina Titivillusen presentziak eragina izan zuen, eta monje izutuak gero eta errakuntza gutxiago egiten hasi ziren.

### Garapena

Titivillusen betebeharra aldatu egin zen XV. mendean, izan ere, ez zituen soilik akatsak bilduko, akatsak sortzen hasi zen. Betebeharra aldatzearekin aurreko mendeetako bekatu kopuru bera jasotzea lortu zuen zuen Deabruari eramateko. Hau da, unibertsitateen gorakada zela-eta, idazlariak lanez gainezka zebiltzan, eta baldintza horietan akatsen zakua nahigabe betetzen zen. Baina erantzukizuna ez zen kopiatzaileena; akatsen egilea Titivillus bera zen. Modu horretan, etsai izan zena idazlarien zaindari bihurtu zen; patroiak errua beregain hartzen zuen.

### Gainbehera

Errenazimentuaren hastearekin, Titivillusen izena gutxiago agertzen hasi zen. Garai berrietara moldatu eta inprentako akatsen atzea bera zegoela uste izaten zen. 1561ean argitaratutako Anatomy of the Mass liburuak 172 orrialde zituen berez; bada, beste hamabost erantsi behar izan zizkioten hutsen zerrenda biltzeko.
Gaur egun, Oxford English Dictionary hiztegiak hainbat akats tipografiko izan ohi ditu bere ediziotan, baina azken 50 urtetako edizio guzti-guztietan, Titivillus aipatzen den orrialdean akats bana topa daiteke.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 Irazustabarrena, Nagore. (2007-07-01). «Titivillus» Argia CC-BY-SA lizentzia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1172906
* Multimedia: Titivillus / Q1172906
# Tito (Italia)

    Artikulu hau Basilicatako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tito (argipena)».
Tito Italiako udalerri bat da. Potenzako probintzian kokatuta dago, Basilicata eskualdean. 7.095 biztanle ditu, 71,27 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Titok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Abriola Picerno Potenza Sant'Angelo Le Fratte Satriano di Lucania Savoia di Lucania Pignola Sasso di Castalda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52683
* Multimedia: Tito (comune, Italy) / Q52683
# Titirijai

Titirijai Tolosan urtero azaroan ospatu ohi den Nazioarteko Txotxongilo Jaialdia da.
Jaialdi honek 1982. urtean hasi zuen ibilbidea eta 1983. urtean izan zen lehen edizioa Tolosako Ekinbide Etxeak antolatua. Bertan mundu guztiko txotxongilo taldeek beren antzezlanak aurkezten dituzte batez ere Topicen Entzunaretoan eta Leidor antzokian. 2014ko 32. ediziotik aurrera kaleko ikuskizuna berreskuratu da, saio batzuk herriko plazetan eskainiz. Eskena Irekia atalaren barruan antzerki munduan hasiberriak direnei eta nazioarteko zirkuituetan parte hartu ez dutenei aukera ematen zaie.
Gaur egun 25.000 ikusle mugitzen dituen jaialdia da, bataz beste 160 ikuskizun antolatzen direlarik.
Titirijaiaren arrakasta ikusita Tolosako Ekinbide Etxeak beste proiektu bat gauzatu zuen, Topic Tolosako Nazioarteko Txotxongilo zentroa.

## Erreferentzia

* ↑ (Gaztelaniaz) “El reto de Titirijai es volver a tener una sección para adultos” Noticias de Gipuzkoa, 2015-11-22

## Kanpo estekak

* Tolosako Nazioarteko Txotxongilo zentroa: Topic
* Tolosako Ekinbide Etxea
* Datuak: Q20493067
# Titiriteros de Binéfar

Titiriteros de Binéfar antzerki eta folk musikaren talde aragoiarra da, 1977an sortua eta Sobrarbeko eskualdean (Huesca) egoitza duena.
Ikuskizunak hala haurrentzat nola helduentzat egiten dituzte, eta munduko leku oso ezberdinetan mugitu izan dira.

## Ikus, gainera

* Sobrarbe

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Ingelesez)Taldearen webgunea
* (Gaztelaniaz) Entzun Los Titiriteros de Binefar-ren Euskal Itsasaldea pieza
* Datuak: Q12268009
* Multimedia: Titiriteros de Binéfar / Q12268009
# Titisee-Neustadt

Titisee-Neustadt Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 12.390 biztanle zituen, 89,66 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q505504
* Multimedia: Titisee-Neustadt / Q505504
# Tito (argipena)

Tito abizena eta gizonezkoen izena da, eta adiera hauek ditu:
* Josip Broz Tito (1892-1980), Jugoslaviako agintaria, Tito mariskala izenez ere ezaguna
** Titograd (Podgorica), haren omenez izendatutako hiria
* Dennis Tito (1940-), enpresaburu eta kosmonauta estatubatuarra
Tito toponimoa izan daiteke:
# Txoriandre arrunt

Txoriandre arrunta (Calandrella brachydactyla) alaudidae familiako hegazti paseriformea da, hegoaldeko Europan, ipar-mendebaldeko Afrikan eta Asiako eskualde epeletan (Turkiatik hegoaldeko Errusia eta Mongoliaraino) bizi dena.

## Taxonomia

Txoriandere arruntak 11 azpiespezie ditu:
* Calandrella brachydactyla artemisiana
* Calandrella brachydactyla brachydactyla
* Calandrella brachydactyla cinerea
* Calandrella brachydactyla dukhunensis
* Calandrella brachydactyla eremica
* Calandrella brachydactyla hermonensis
* Calandrella brachydactyla hungarica
* Calandrella brachydactyla longipennis
* Calandrella brachydactyla orientalis
* Calandrella brachydactyla rubiginosa
* Calandrella brachydactyla woltersi

## Erreferentziak

* ↑ BirdLife International (2004). Calandrella brachydactyla. 2006. IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006
* Datuak: Q24843
* Multimedia: Calandrella brachydactyla / Q24843
* Espezieak: Calandrella brachydactyla