OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Burtnieki udalerria

Burtnieki udalerria (letonieraz: Burtnieku novads) Letoniako udalerri bat da. 702 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 7584 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Burtnieki da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleriaren bilakaera
* Datu-iturria: Letoniako Estatistika Bulego Zentrala

## Erreferentziak

* ↑ Letoniako Estatistika Bulego Zentrala. (2018-10-08). Biztanleriaren bilakaera. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2079428
* Multimedia: Burtnieki Municipality / Q2079428
# Burtnieks aintzira

Burtnieks aintzira (letonieraz: Burtnieka ezers, estonieraz: Asti järv) Livoniako aintzira da, Letoniako laugarren handiena dena. Sakonera gutxiko aintzira honek Iparraldeko Vidzemeko biosfera-erreserbaren parte hartzen du. 40,074 km²-ko azalera du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1017107
* Multimedia: Burtnieks lake / Q1017107
# Burton (Hego Carolina)

Burton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Beaufort konderrian dago, Hego Carolina estatuan. 6.777 biztanle ditu, 22,040997 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Beaufort konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2270574
# Burton (Michigan)

Burton Michigango hiri bat da. Genesee konderrian kokatua dago. 2010ean 29.999 biztanle zituen, 60,49 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Genesee konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1017105
* Multimedia: Burton, Michigan / Q1017105
# Meillac

Meillac (bretainieraz Melieg eta galoz Mëya) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1074602
* Multimedia: Meillac / Q1074602
# Meili

Eskandinaviar mitologian Meili Æsirretako bat da. Bere izena Edda poetikoan agertzen da, Hárbarðsljóðen, non Thorrek soilik bere anaia bezala aipatzen duen, mundu osoan ezagunak diren bere anaiorde Baldr eta Vali aipatu gabe utziz, Meili soilik Odinen semea ez zela adieraziz, baizik eta ziuraski, baita Jörðena ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1617533
# Meilisi

Meilisi (txinera tradizionalez: 梅里斯达斡尔族区) Txinako barruti bat da, Qiqihar barruan. Azken zentsuaren arabera 170.000 biztanle zituen 2000.21 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1333204
* Multimedia: Meilisi Daur District / Q1333204
# Marion konderria (Tennessee)

Marion konderria (ingelesez: Marion County) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Columbia da. 2010eko zentsuaren arabera 28.237 biztanle zituen, Marion kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Marion konderriak 1.326,73 kilometro koadro ditu. Horietatik 36,5 ura dira. Beste 1.290,23 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,28 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 28.237 pertsonetatik 26.689 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 361 dira. 1.007 beltzak edo afroamerikarrak. 111 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 111 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 312 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q501968
* Multimedia: Marion County, Tennessee / Q501968
# Marion konderria (Texas)

Marion konderria (ingelesez: Marion County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jefferson da. 2010eko zentsuaren arabera 10.546 biztanle zituen, Marion kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Marion konderriak 1.088,63 kilometro koadro ditu. Horietatik 102,15 ura dira. Beste 986,48 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,69 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 10.546 pertsonetatik 7.892 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 328 dira. 2.319 beltzak edo afroamerikarrak. 72 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 50 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 202 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q112125
* Multimedia: Marion County, Texas / Q112125
# Marion konderria (Mississippi)

Marion konderria (ingelesez: Marion County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Columbia da. 2010eko zentsuaren arabera 27.088 biztanle zituen, Marion kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Marion konderriak 1.420,92 kilometro koadro ditu. Horietatik 16,15 ura dira. Beste 1.404,77 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 19,06 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 27.088 pertsonetatik 17.997 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 336 dira. 8.729 beltzak edo afroamerikarrak. 42 amerikar natiboak ziren eta 9 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 84 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 217 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q490848
* Multimedia: Marion County, Mississippi / Q490848
# Marion konderria (Missouri)

Marion konderria (ingelesez: Marion County) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pineville da. 2010eko zentsuaren arabera 28.781 biztanle zituen, Marion kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Marion konderriak 1.150,74 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,11 ura dira. Beste 1.131,63 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 25,01 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 28.781 pertsonetatik 26.593 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 391 dira. 1.400 beltzak edo afroamerikarrak. 46 amerikar natiboak ziren eta 20 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 153 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 545 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q490029
* Multimedia: Marion County, Missouri / Q490029
# Marion konderria (Oregon)

Marion konderria (ingelesez: Marion County) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Salem da. 2010eko zentsuaren arabera 315.335 biztanle zituen, Marion kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Marion konderriak 3.088,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 26,36 ura dira. Beste 3.062,21 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 102,1 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 315.335 pertsonetatik 293.352 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 76.594 dira. 2.906 beltzak edo afroamerikarrak. 3.290 amerikar natiboak ziren eta 2.254 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5.790 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 411 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 7.332 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q484408
* Multimedia: Marion County, Oregon / Q484408
# Marion konderria (Mendebaldeko Virginia)

Marion konderria (ingelesez: Marion County) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Moundsville da. 2010eko zentsuaren arabera 56.418 biztanle zituen, Marion kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Marion konderriak 806,83 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,21 ura dira. Beste 799,62 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 69,93 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 56.418 pertsonetatik 53.388 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 514 dira. 1.838 beltzak edo afroamerikarrak. 101 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 281 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 43 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 762 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q504846
* Multimedia: Marion County, West Virginia / Q504846
# Marion konderria (Ohio)

Marion konderria (ingelesez: Marion County) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Marion da. 2010eko zentsuaren arabera 66.501 biztanle zituen, Marion kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Marion konderriak 1.046,64 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,91 ura dira. Beste 1.045,73 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 63,54 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 66.501 pertsonetatik 61.236 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.503 dira. 3.754 beltzak edo afroamerikarrak. 97 amerikar natiboak ziren eta 27 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 326 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 56 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.005 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q489553
* Multimedia: Marion County, Ohio / Q489553
# Marion udalerria, Allen konderria (Ohio)

Marion udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Allen konderrian. Azken zentsuaren arabera 6.629 biztanle zituen, 110.2 milia karratu (285 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Marion udalerriak 2784 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 28.547 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q921852
* Multimedia: Marion Township, Allen County, Ohio / Q921852
# Marion udalerria, Allen konderria (Indiana)

Marion udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Allen konderrian. Azken zentsuaren arabera 3.838 biztanle zituen, 90.35 milia karratu (234.0 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Marion udalerriak 1597 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 29.885 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6765392
# Marion udalerria, Boone konderria (Indiana)

Marion udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Boone konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.268 biztanle zituen, 45.94 milia karratu (119.0 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Marion udalerriak 464 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.824 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6765395
* Multimedia: Marion Township, Boone County, Indiana / Q6765395
# Manzanal de los Infantes

Manzanal de los Infantes Zamorako probintziako udalerria da.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 149 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q738050
* Multimedia: Manzanal de los Infantes / Q738050
# Manzanal del Barco

Manzanal del Barco Zamorako probintziako udalerria da.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 170 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q385842
* Multimedia: Manzanal del Barco / Q385842
# Many Glacier Hotel

Many Glacier Hotel Estatu Batuetako Montana estatuko Glaziarren Parke Nazionala dagoen hotel historikoa da. Swiftcurrent aintzira ondoan eraikita, 1976tik Leku Historikoen Erregistro Nazionalean dago.

## Historia

Inguruan, hotela eraiki aurretik, baziren txalet multzo bat. Hotela, 1914an hasita, 1915eko uztailaren 4an ireki zen. Louis W. Hill, Ipar Handiko burdinbidearen presidentea, eta James J. Hill-en semea, Glaziar Parke Nazionala helmuga turistiko gisa, "Ameriketako Alpeak", antolatu nahi zuen eta proiektu horretan hotel hau elementu nagusia izan zen. Lehen izena Glacier Park Lodge izan zen

## Estiloa

Eraikinan estilo suitzarra erabili izan da. Hotelak txalet multzo baten itxura du. Lau solairuak ditu. Dekorazioan, barruan zein kanpoan, egurra da nagusi. Eraikinaren oinarria harrizkoa da.

## Iruditegia

* Hotela kanpotik ikusita.
* Hotelaren barrualdea.
* Jatetxea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q390013
* Multimedia: Many Glacier Hotel / Q390013
# Many Farms (Arizona)

Many Farms Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Apache konderrian dago, Arizona estatuan. 1.243 biztanle ditu, 21,180381 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Apache konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1891946
# Manzanares (Ciudad Real)

    Artikulu hau Ciudad Realgo udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Manzanares».
Manzanares Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Calatrava eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 19.186 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ciudad Realgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) udalaren webgunea.
* Datuak: Q1372697
* Multimedia: Manzanares (Ciudad Real) / Q1372697
# Many (Louisiana)

Many Louisianaeko herri bat da. Sabine parrokian kokatua dago. 2010ean 2.853 biztanle zituen, 8,96 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sabine parrokia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2455620
* Multimedia: Many, Louisiana / Q2455620
# Manzanal de Arriba

Manzanal de Arriba Zamorako probintziako udalerria da, Sanabria eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 436 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1777979
* Multimedia: Manzanal de Arriba / Q1777979
# Manzanares

Manzanares izan daiteke:
* Manzanares, Ciudad Realgo udalerria.
* Manzanares el Real, Madrilgo Erkidegoko udalerria.
* Manzanares de Rioja, Errioxako udalerria.
* Hoyo de Manzanares, Madrilgo Erkidegoko udalerria.
* Manzanares, Retortillo de Soriako auzoa.
* Manzanares (ibaia), Madril zeharkatzen duena.
* Vicente Calderón estadioaren ezizena.
# Carandaí

Carandaí Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 23.812 biztanle ditu 487,28 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1792927
* Multimedia: Carandaí / Q1792927
# Carangas probintzia

Carangas probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Carangas) Boliviako Oruro departamenduko probintzia bat da. 5472 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 10505 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1420332
* Multimedia: Carangas Province / Q1420332
Txantiloi:Oruro departamenduko probintzia aurkibidea
# Carancosko geltokia

Carancos Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Nava udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Oviedo — Santander

## Zerbitzuak
### Eskualdeko tren

Renfe Feve
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
R2Oviedo/UviéuCualloto • el Berron • la Pola Siero • Lieres • Nava • Ḥuentesanta • Cecea • Carancos • Pintueles • l'Infiestu–Geltokia • Viḷḷamayor • Sebares • Sotu Dueñes • Ozanes • Policlínico • les Arriondes • Ḥuentes • Toraño • Cueves • Llovio • Ribeseya • Camangu • Belmonte • Nueva • Villaḥormes • Posada • Valmori • Celoriu • Po • Llanes • San Roque l'Acebal • Vidiago • Pendueles • Colombres • Unquera • Pesues • San Vicente de la Barquera • el Barcenal • Roiz • Treceño • Cabezon de la Sal • Puente San Miguel • Torrelavega–ErdiaSantander⁠
R2aOviedo/Uviéula Corredoria • Parque Principado • Cualloto • Meres • Fonciello • el Berron • la Carrera • la Pola Siero • los Corros • Lieres • el Remediu • Llames • Nava • Ḥuentesanta • Cecea • Carancos • Pintueles • l'Infiestu–Geltokia • l'Infiestu–Geralekua • Viḷḷamayor • Sebares • Sotu Dueñes • Ozanes • Policlínico • les Arriondes • Ḥuentes • Toraño • Cueves • Llovio • Ribeseya • Camangu • Belmonte • Nueva • Villaḥormes • Posada • Valmori • Celoriu • PoLlanes :

### Aldiriko tren

Asturiasko Renfe Aldiriak
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
 C-6fOviedo/Uviéula Corredoria • Parque Principado • Cualloto • Meres • Fonciello • el Berron • la Carrera • la Pola Siero • los Corros • Lieres • el Remediu • Llames • Nava • Ḥuentesanta • Cecea • Carancos • Pintueles • l'Infiestu–Geltokial'Infiestu Geralekua :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18596137
iea  Asturiasko Renfe Aldiriak :
# Carangoides

Carangoides arrain genero bat da. Carangidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak

| # | Espeziea | Egoera |
| style='text-align:right' | Carangoides acutus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides ajax | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides armatus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides aurochs | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides auroguttatus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides bajad | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides bartholomaei | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides caballus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides caeruleopinnatus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides chrysophryoides | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides chrysophrys | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides ciliarius | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides coeruleopinnatus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides crysos | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides dasson | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides dinema | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides dorsalis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides emburyi | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides equula | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides ferdau | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides fulvoguttatus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides fusus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides gymnostethoides | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides gymnostethus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides hedlandensis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides hemigymnostethus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides humerosus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides jordani | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides laticaudis | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides malabaricus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides nitidus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides oblongus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides orthogrammus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides otrynter | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides plagiotaenia | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides praeustus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides rectipinnus | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides rhomboides | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides ruber | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides talamparoides | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides uii | daturik gabe |
| style='text-align:right' | Carangoides vinctus | daturik gabe |
# Caranaíba

Caranaíba Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 2.933 biztanle ditu 159,95 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1791921
* Multimedia: Caranaíba / Q1791921
# Caranavi probintzia

Caranavi probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Caranavi) Boliviako La Paz departamenduko probintzia bat da. 3400 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 51153 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1355935
* Multimedia: Caranavi Province / Q1355935
Txantiloi:La Paz departamenduko probintzia aurkibidea
# Carandiruko sarraskia

Carandiruko sarraskia (portugesez: Massacre do Carandiru) 1992ko urriaren 2an gertatu zen Carandiru kartzelan, São Paulon (Brasil). Brasilgo historian, Giza eskubideen aurka izandako ekintzarik larrientzat jotzen da.
Zenbait presok iraultza moduko bat hasi zuten kartzelan, eta haren ondoren gertatu zen sarraskia. Kartzelako istiluak kontrolagaitzak bilakatu zirenean, Carandiru hartu zuen polizia militarrak, eta haren ondorioz, 111 preso hil ziren: haietako 102, polizia militarrak tirokatuta eta gainontzeko bederatziak, labankadaz, ustez, polizia heldu baino lehenago presoen artean izandako erasoetan. Hirurogeita zortzi polizietatik bat bera ere ez zen hil. Amore emandako presoak eta zigor-geletan gordetzen saiatzen zirenak ere poliziak tirokatu zituela diote sarraskitik bizirik irten zirenek..

## Sarraskiaren ondoren

Operazioaren agintari nagusi Ubiratan Guimarães koronelari 620 urteko kartzela zigorra ezarri zioten, sarraskiaren arduraduna zela egotzita. Alabaina, 2006ko otsailaren 16an, Brasilgo gorteek zigorra bertan behera utzi zuten, koronelak aginduak baino betetzen ez zituela argudiatuta. Giza eskubideen aldeko taldeek “atzera-pauso” gisa ikusi zuten erabakia eta horretaz gain, Brasilgo poliziarennortizkeriaren zigorgabetasunaren kultura salatu zuten. Bestalde, São Paulo estatuko agintaritzako kide ere izan zen Guimarães. 2006ko irailean hil zuten, ustez, Carandiruko gertakariekin inolako loturarik gabe..
Sarraskiak harridura eragin zuen Brasilgo hainbat presoren artean, eta Primeiro Comando da Capital deitutako erakunde kriminala eratu zuten 1993an. Talde horri egozten zaio kartzelako orduko zuzendari José Ismael Pedrosa hil izana.
2002ko abenduaren 2an eraitsi zuten kartzela.

## Eragin kulturalak

* Gertakari hauek Estação Carandiru liburuan oinarrituta daude. Dráuzio Varella medikuak idatzi zuen, eta Carandiru izeneko filmean ere eragin zuen liburuak.
* Brasilgo Sepultura thrash metal taldeak, Carandiruko gertakariak aintzat hartu eta “Manifest” abestia idatzi zuen.
* Racionais izeneko taldeak ere gertakariak aipatzen ditu "Diario de um Detento" eta "Vida Loca III" abestietan. Baita Ingalaterrako Asian Dub Foundation taldeak ere, “19 Rebellions” deituriko abestian.
* Carandiruko kartzelak eragin zuen Fox telebista katearen Prison Break telesailaren hirugarren denboraldian https://web.archive.org/web/20080510145056/http://www.fox.com/prisonbreak/showinfo/.

## Erreferentziak

* ↑ Elói Pietá & Justino Pereira. (1995). Carandiru, das Gefaengnissmassaker in Sao Paulo (Ger.). Amnesty International FDCL-Verlag ISBN 3-923020-15-5..
* ↑ BBC. (2001eko ekainaren 30a). Brazil jail massacre: Policeman convicted. .
* ↑ «Polícia investiga ligações da mãe de Carla Cepollina» O Globo 2006ko irailaren 21a.

## Ikus gainera

* Carandiru (filma)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2341407
* Multimedia: Massacre do Carandiru / Q2341407
# Carandiru (kartzela)

Carandiru São Pauloko (Brasil) kartzela bat izan zen, 1920an Samuel das Neves-ek diseinatu eta eraikitakoa. Kartzela eredugarria izatea zen bere xedea, 1890. urteko kode kriminal berriaren eskakizunak aseko zituena. Carandiru 1956tik 2002ra bitartean egon zen funtzionamenduan, eta Hego Amerikako kartzelarik handiena izatera iritsi zen, 8.000 preso baino gehiago izanda. 1992an Carandiruko sarraskia gertatu zen.
Brasilgo Drauzio Varella mediku ezaguna bertan aritu zen boluntario gisa lanean, Hiesaren izurritea ekidinez batez ere, 1989 eta 2001 urte bitartean. Esperientzia hartan oinarrituta liburu bat idatzi zuen, Estação Carandiru izenekoa (Ingeleraz: Carandiru Station) eta bertako presoen egoera ezin penagarriagoa deskribatu zuen. Beranduago, liburua zinemara eraman zuen Hector Babenco zuzendariak, eta ikuslearen eta kritikarengan zirrara eragin zuen filmak.
Egun, kartzelaren hondakinak publikoarentzat irekita daude eta Carandiru metro geltokiaren bidez iritsi daiteke bertara.
Brasilgo Sepultura thrash metal taldearen “Manifest” abestiak omen egiten dio Carandirun gertatutako iraultza eta sarraskiari.
Bestalde, Carandiru kartzelak inspiratu zuen Prison Break telesaila arrakastatsua.

## Ikus gainera

* Carandiruko sarraskia
* Carandiru (filma)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q279605
* Multimedia: Casa de Detenção de São Paulo / Q279605