# Jalamah

Jalamah (arabieraz: جلمه‎:) edo Jalameh Palestinako herrixka bat da Zisjordanian dagoena, Jeninetik 5 km-ra. Palestinako Estatistika Bulego Nagusiaren arabera, hiriak 2.304 biztanle zituen 2006. urtean eta 2.268 2017an.

## Historia

Jiliimna zela iradoki da, Tutmosis III.ak konkistatutako tokietako bat.
Bizantziar aroko zeramikak aurkitu dira bertan.

### Otomandar Aroa

Jalamah, Palestinako gainerako lur eremuak bezala, Otomandar Inperioaren parte izatera pasa zen 1517an. XVI. eta XVII. mendeetan, Turabay dinastiaren Emiratoaren parte izan zen (1517-1683), Jezreelgo harana, Haifa, Jenin, Beit She'an bailara, Jabal Nabluseko iparraldea, Bilad al-Ruha/Ramot Menashe eta Xarongo lautadaren iparraldea bezala.
1596ko erroldan, Jalama belaza agertzen zen, Sararen nahiyan, Lajjunen liwan eta 16 etxebizitza zituen, guztiak musulmanak. Nekazaritza-produktuen gaineko zerga-tasa finkoa ordaintzen zuten, % 25a. Guztira, 8.000 akçe.
1838an, Jeningo barrutiaren herrixka bezala agertu zen.
1870ean, Victor Guérin-ek herrixka nabaritu zuen mendi batean, zisternak eta siloak zituela. Herrixkak 200 biztanle izango zituela estimatu zuen, eta kubbeh bat ere antzeman zuen, santu bati eskeinia.
1870/1871n (1288 AH), otomandar errolda batek Shafa al-Qiblyren nahiyaren azpibarrutian zerrendatu zuen.
1882an, Palestinako Estatistika Bulegoaren Mendebaldeko Palestinari buruzko inkestak (SWP) honela deskribatu zuen Jelameh: "Jabbul-en antza du. Lautadan dago, landu daitekeen lurrez inguratuta, eta zisternekin hornitzen da. Kubbeh bat du iparraldean".

### Britainiar Mandatuaren aroa

1922ko erroldan, Palestinako Britaniar Mandatuak egina,, Jalamehek 261 biztanle zituen; 253 musulman eta 8 kristau, kristau guztiak ortodoxoak. 1931ko erroldan populazioak gora egin zuen, 304ra; 300 musulman eta 4 kristau, guztira 68 etxe.
1944/5eko estatistiketan, Jalamak 460 biztanle zituen, guztiak musulmanak, eta 5.827 dunam. 86 dunam landa eremu gisa erabiltzen ziren, 4.777 zerealetarako, eta 15 dunam eraikitzeko (hirikoak).

### Jordaniarren aroa

1948ko Arabiar-israeldar Gerraren ondoren, eta 1949ko Armistizio Akordioen ondoren, Jalamah Jordaniako aginpean sartu zen.
1961eko erroldaren arabera, 784 biztanle ziren.

### 1967tik aurrera

Sei Eguneko Gerraz geroztik, 1967an, Israelgo okupaziopean egon da Jalamah.
2022ko irailaren 14an, bi palestinar eta soldadu israeldar bat hil ziren Israelgo kontrol militarreko postu batean, Zisjordaniaren mugan.

## Erreferentziak

* ↑ Conder, 1876, p. 147
* ↑ Dauphin, 1988, p. 744
* ↑ (Ingelesez) al-Bakhīt, Muḥammad ʻAdnān; al-Ḥamūd, Nūfān Rajā. «Daftar mufaṣṣal nāḥiyat Marj Banī ʻĀmir wa-tawābiʻihā wa-lawāḥiqihā allatī kānat fī taṣarruf al-Amīr Ṭarah Bāy sanat 945 ah» www.worldcat.org (Jordanian University): 1-35..
* ↑ Marom, Roy; Marom, Tepper; Adams, Matthew, J. «Lajjun: Forgotten Provincial Capital in Ottoman Palestine» Levant doi:10.1080/00758914.2023.2202484..
* ↑ Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 161
* ↑ Robinson and Smith, 1841, vol 3, 2nd app.
* ↑ Robinson and Smith, 1841, vol 3, pp. 161,167
* ↑ Guérin, 1874, pp. 326 - 327
* ↑ Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p. 84
* ↑ Barron, 1923, Table IX, Sub-district of Jenin, p. 29
* ↑ Barron, 1923, Table XV, p. 47
* ↑ Mills, 1932, p. 68
* 1 2 3 Government of Palestine, Department of Statistics.
* ↑ Government of Jordan, Department of Statistics, 1964, p. 25
* ↑ «Two Palestinians, one Israeli soldier killed in Jenin shoot-out» Al Jazeera 14 September 2022.

## Kanpo estekak

* Welcome to Jalama
* Jalama
* Mendebaldeko Palestinari buruzko inkesta, 9. mapa: IAA, Wikimedia commons
* Datuak: Q2777877