OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Katatonia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du aholku medikorik ematen
    Ez nahasi katalepsiarekin.
Katatonia asaldu motor ugari dituen sindromea da, kasu batzuetan mugiezintasuna (estupore katatonikoa) eta beste batzuetan hiperaktibitatea (eszitazio katatonikoa) erakusten duena; bi kasuetan, asalduak muturrekoak izaten dira. Lehendabizikoz 1874an Karl Ludwig Kahlbaumek deskribatu zuen, Die Katatonie oder das Spannungsirresein bere liburuan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Mendekotasuna Hiztegia] [2017]
* ↑ (Alemanez) Die Katatonie oder das Spannungsirresein. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q501571
* Multimedia: Catatonia (syndrome) / Q501571
# Katarsi

Katarsia emozioen deskarga da. Aristotelesek Poetika liburuan erabili zuen hitz hau, benetako tragediak ikuslearengan sortzen zuen eragina azaltzeko. Aristotelesek zioen tragediaren helburua beldurra eta pena sorraraztea zela eta, aldi berean, sentipen horien katarsirako edo garbiketarako balio zuela. Era horretan, tragediak eragin osasuntsua du irakurlearengan eta ikusleengan.
Psikoanalisian, Freud-ek eta Breuer-ek katarsi kontzeptu klasikoa hartu zuten, eta emozio edo gogorapenak gogoraraztea deskribatzeko erabili zuten. Tratamenduaren parte bat da, pazienteari aukera ematen diona emozio edo gogorapen hori desblokeatzeko eta efektu iraunkorra duena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156296
# Katastrofismo

Katastrofismoa, Georges Cuvier anatomista eta paleontologo frantziarrak bere Recherches sur les ossements fossiles de quadrupèdes (1812) lanean argudiatzen duen hipotesia da, erregistro fosilean ikusitako desagertze ezberdinak eta segida faunistikoko patroiak eskala handiko hondamendi naturalek (erupzio bolkaniko edota azken itzalketetako uholdeek) eragin zituztela. Hau, gertaera naturalekin soilik azaldu zuen: ez zuen Noeren uholdea aipatu, ez zuen inoiz jainkozko sorkuntzaz hitz egin desagertze gertaera baten ondorengo birpopulaketa mekanismo bezala, bere garaikide ziren Lamarck eta Geoffroy Saint-Hilairerenak bezalako teoria ebolutiborik babestu ez zuen arren. Cuvierrek uste zuen erregistro estratigrafikoak hondamendi horietako batzuk egon zirela adierazten zuela; gertaera natural errepikariak, lurreko bizitzaren historian egonaldi luzeek bananduak. Honek, Lurrak milioika urte zituela sinestera eraman zuen.
Katastrofismoak, biologia modernoan toki bat aurkitu du Kretazeo-Paleogenoaren desagertze gertaerarekin, Luis Alvarezen 1980ko artikulu batean proposatu zuten bezala, 10 kilometroko asteroide batek (6.2 milia) duela 66 milioi urte Lurra jo zuela argudiatu zuen Kretazeoaren amaieran. Gertaerak, dena dela, espezie guztien %70 inguru iraungi zuen, dinosauroak barne, Kretazeoaren eta Paleozenoaren arteko muga atzean utziz. 1990ean, talka markatzen duen 180 kilometroko (110 milia) krater hautagai bat identifikatu zuten Chicxuluben, Mexikoko Yucatan Penintsulan.

## Katastrofismoaren historia
### Cuvier

Cuvier, fijismo eta kreazionismoaren teoriei oinarria ematen saiatzen ari zen, froga ugarien aurrean. Desagertutako espezieen fosilak, fijisten ateen aurrean pilatzen ziren, eta vis plastica bezalako teoriak, naturaren kutixi bezala hartzen zituztenak, erabat zentzugabeak ziren.
Cuvierrek, fosilak, desastre biblikoetan, Jainkoak, sortutako espezieen iraungitzearen edo jarraikako sorreren ondorio zirela proposatu zuen. Honela, adibidez, Noeren arkan sartu ez zen animalia batek, bere existentziaren hondar hori utziko luke. Ondoren, iraungitakoen erabat ezberdinak ziren espezie berriak agertuko ziren. Teoria hau oinarri hartuta ezarri zen Jarraikako sorkuntzen teoria.

## Erreferentziak

* ↑ McGowan, Christopher. (2001). The dragon seekers : how an extraordinary circle of fossilists discovered the dinosaurs and paved the way for Darwin. ISBN 0-7382-0673-3. PMC 46885812. (Noiz kontsultatua: 2021-03-13).
* 1 2 Rudwick, M. J. S.. (1985). The meaning of fossils : episodes in the history of palaeontology. (University of Chicago Press ed. argitaraldia) University of Chicago Press ISBN 0-226-73103-0. PMC 11574066. (Noiz kontsultatua: 2021-03-13).
* ↑ Oldroyd, David R.. (2007-08-15). Cuvier, Georges Léopold Chrétien Frédéric Dagobert, Baron de (1769-1832). John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-74398-4. (Noiz kontsultatua: 2021-03-13).
* ↑ Alvarez, Luis W.; Alvarez, Walter; Asaro, Frank; Michel, Helen V.. (1980-06-06). «Extraterrestrial Cause for the Cretaceous-Tertiary Extinction» Science 208 (4448): 1095–1108. doi:10.1126/science.208.4448.1095. ISSN 0036-8075. (Noiz kontsultatua: 2021-03-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q826716
# Telletxea

Telletxea (gaztelaniaz Tellechea eta frantsesez Telletchea) Nafarroa Garaiko Malerreka eta Bortziriak eskualdeetan jatorria duen euskal abizen bat da.
Era berean, bada abizen hori duen jende ugari Euskal Herriko beste leku batzuetan ere: Gipuzkoako Bidasoaldea, Oiartzualdea eta Donostialdea eskualdean (bereziki, Irun eta Oiartzun udalerrietan); Nafarroa Garaiko Baztanen nahiz Iruñea hiriburuan; eta Lapurdiko hegoaldean.
Bestalde, Euskal Herritik kanpo, Argentina, Uruguai eta Txile aldean badira Telletxea abizena duen euskal jendea edota haien ondorengoak.
Ez da Bizkaiko Tellaetxe abizenarekin nahasi behar.
Telletxea abizena (Telletxea anaiak) enpresari esker euskal herrian zehar entzun da. Egurra salten eta mozten duten empresa. Anaiak: Miguel Javier Telletxea eta Juan Antonio Telletxea. Herria: Eratsun, Nafarroa, Euskal HERRIA.
2 zati ditu abizenak:tell:tejado eta etxea:casa
Ain zuzen ere abizen hau Euskal herrian zehar nahiko entzuten da.

## Jende ospetsua

* Manuel Tellechea (????-1974), argentinar naturalista, geologoa eta paleontologoa.
* Joseph Tellechéa (1926-), euskal jatorriko frantziar futbolaria.
* Jose Ignacio Telletxea, (1928-2008), idazlea, historialaria, teologoa eta apaiza.
* Raphaël Tellechéa (1930-), euskal jatorriko frantziar futbolaria.
* Domingo Tellechea (1935), argentinar eskuturgilea eta taxidermista.
* Jean Telletxea, politikaria.
* Txomin Perurena Telletxea, (1943-), txirrindulari ohia eta irrati eta telebistako kirol esataria.
* Fernando Telletxea, (1948-), artista polifazetikoa, idazlea, abeslaria eta aktorea.
* Patxi Telletxea, (1964-), politikaria.
* Alaitz Telletxea, (1976-) trikitilaria, Alaitz eta Maider taldeko soinujolea.
* Arturo Alonso Tellechea (1983-), argentinar jatorriko espainiar belaontzi nabigatzailea.
* Fernando Telechea (1982-), argentinar futbolaria.
* Emiliano Tellechea (1987-), uruguaitar futbolaria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3517384
# Tellico Village (Tennessee)

Tellico Village Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Loudon konderrian dago, Tennessee estatuan. 7.311 biztanle ditu, 20,080155 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Loudon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3478179
# Telleriano-Remensis Kodexa

Telleriano-Remensis Kodexa Mexikon XVI. mendean eginiko erritu, historia eta egutegi edukia duen eskuizkribu bat da.
32x22 zentimetroko neurriak dituen paper europarrean inprimatua dago eta azteken idatzitako margolanen adibide baten bizirautea suposatzen du.

## Zatiak

Kodexa hiru zatitan banatua dago, iragarpen egutegi edo tonalamatl bat barne:
* 18 hilabeteko egutegi azteka hamairuko bakoitza presiditzen zuten jainkoen marrazkiekin.
* Bigarrena ertamerikar egutegi iragartzaile eta zeremoniala da, tonalpohuallia alegia.
* Azkenak urte liburu historiko batzuk ditu 1198tik 1562 arte, hauen ondoren marrazkirik gabeko gazteleraz idatzitako bi orri daudelarik, 1519 eta 1557 bitarteko berri historikoekin.
Telleriano-Remensis Kodexaren zati historikoak azteken historia irudikatzen du XII. mendeko bere migrazio mitikotik hasi eta espainiar okupazioaren lehen hamarkadetararte.
Garrantzi berezia du 1487an, Tenplu Nagusiaren eskaintzan 20.000 biktima sakrifikatu izana, kodexean piktograma batekin irudikatzen dena.

## Egoera

Ziuraski kodex honek gaur egun galduta dagoen iturri bat kopiatzen du, Huitzilopochtli izeneko kodexa. Bere gaztelerazko glosen zati bat fray Pedro de los Ríos fraideak idatzi zituela ere uste da.
Beste alde batetik, Ríos Kodexarentzako iturri bezala erabili zela frogatua dago.
Kodexa Parisen dago, Frantziako Liburutegi Nazionalean . Kopia bat egin zuen kodexen pelikuletatik abiatuta Texaseko Unibertsitateak, Eloise Quiñones Keberrek iruzkindua.

## Ikus, gainera

* Mexikoko kodex kolonialak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2409608
* Multimedia: Codex Telleriano Remensis / Q2409608
# Tellingstedt

Tellingstedt Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Dithmarschen (barrutia)|Dithmarschen]] barrutian. 2014an 2.627 biztanle zituen 21,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q550433
* Multimedia: Tellingstedt / Q550433
# Tello oinetako denda

Tello oinetako denda Donostiako komertzio historikoa da, orain irekita nahiz eta bere kokagune aldatua izan. 1903an ireki zen "Calzados Tello" fabrika hasieran, gero denda etorriko zen.

## Historia

Negozioaren sortzailea Miguel Tello izan zen. Fabrikarekin batera izen bereko denda ireki zuen. Urtetan hiriko denda garrantzitsuenetariko bat izan zen. 1919an lantegi horretan greba esanguratsua eman zen. Soldatak igotzeko eskatu zuten bertako langileek, guztiak emakumeak. Migel Tellok haien eskaerei muzin egin zien eta greba gogortzen joan zen. Tailerretan lau emakume lanean geldituak ziren eta beste emakumeek greba egiteko eskatzera joan ziren. Polizia agertu zen eta bi emakume atxilotzeari ekin zioten. Grabalariek aurre egin zieten eta, azkenean, langile bat zauritu zuten poliziek, beste bat atxilotuz. Errepresioa salatzeko manifestazio handi bat egin zen. 2.000 pertsona inguru bildu ziren eta aurrean zapata lantegiko emakumeak jarri ziren, Gobernu Zibilaraino joanez (garai hartan Okendo kalean zegoen). Presioari esker atxilotua askatu zuten. Gau berean emakume talde bat poliziaren etxera joan zen eta bertako kristalak hautsi zituzten. Azkenak Tellok akordioa onartu zuen eta greba bertan-behera gelditu zen.
1920an, fabrika zegoen lekuan, Urbieta eta San Martzial kaleen izkinan, lantegia zegoen tokian, denda ireki zuen, lantegia Amarako Arroka kalera eramanez. Aldameneko etxea ere Tellorena zen eta bertan langile batzuk bizi ziren. Urte luzeetan abandonatuta, lantegiaren eraikina 2013an bota zuten, San Bartolome inguruko berrurbanizazioa aurrera eramateko. Denda, bestetik, kokapen desberdinak ezagutu zituen: Urbieta kalean, San Martin kalean Arroka kalean, eta, azkenean, gaur egun, Hondarribia kalean. Egun, Tello familiaren laugarren familiak denda gestionatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ https://irutxulo.hitza.eus/2021/02/05/1919ko-amarako-emakumeen-greba/

## Kanpo estekak

* "Lau belaunaldi zapatak saltzen", Peru Iparragirreren artikulua Hirutxuloko Hitzan, 2020/11/20an.
* Datuak: Q109331557
# Tellig

Tellig Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Cochem-Zell (barrutia)|Cochem-Zell]] barrutian. 2014an 307 biztanle zituen 1,21 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q285146
* Multimedia: Tellig / Q285146
# Tellin

Tellin, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako Luxenburgo (Valonia) probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 2.500 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Direction générale Statistique et Information économique. 2011ko errolda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q713812
* Multimedia: Tellin / Q713812
# Tellières-le-Plessis

Tellières-le-Plessis Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 71 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Tellières-le-Plessis udalerrian erroldatutako biztanleak 71 ziren. Familiak 27 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 56 etxebizitza zeuden, 29 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 53etxeak ziren. 29 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 15 etxek bost zituzten. 21 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Tellières-le-Plessis udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 4 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 4 | 55-59 | 4 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 4 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 8 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 4 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 8 |
| 4 | 10-14 | 0 |
| 4 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 41 ziren, horien artean 34 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 34 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (19 gizon eta 11 emakume) eta 5 langabezian zeuden (5 emakume eta 5 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra informazio eta komunikazio enpresa batena zen.
2000. urtean Tellières-le-Plessis udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q678118
* Multimedia: Tellières-le-Plessis / Q678118
# Itza

Itza Iruñerrian izen bereko toki asko izan daiteke:
* Itza: zendea, entitate administratibo historikoa.
* Itza: udalerria, Itza-Gulibar ere deitua.
* Itza: kontzejua, herria.

## Ikus, gainera

* zendea
# Itzaga

Itzaga Nafarroako mendi bat da, Itzagaondoa haran eta udalerriari izena ematen diona. Mendiak bere iparraldean dauden Itzagaondoa eta Untziti edo Untzitibar hegoaldean dagoen Ibargoititik bereizten ditu. Tontorra, 1.361 metrokoa, Itzagaondoko lurretan dago. Altuera baino, ordea, bere prominentziak (800 metrokoa) bihurtzen du nabari eta Nafarroako hainbeste lekutatik ikusgai eta identifikagarri agertzen da.
Nagusitasun horren laguntzaz, gailur honetatik iparraldera begira Mendebaldeko Pirinioetako mendi nagusiak ikus daitezke, Euskal Herrikoak nahiz Aragoikoak. Ipar-mendebalderantz Iruñerria bere osotasunean ikusten da, besteak beste; hegoalderantz (Nafarroan norabide honetan ez baitago garaieran gailentzen zaion mendirik) Moncayo bera ere soma dezakegu.
Bere ingurumarietan, tontorretik minutu gutxira, Itzagako San Migel baseliza dago. Honaino Zuhatzutik datorren pista heltzen da. Beste abiapuntu batzuk Ardanatz eta Erreta herriak dira.

## Jakingarriak

Mendiaren tontorrean bigarren mailako erpin geodesikoa dago.

## Ikus, gainera

* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* euskal-herria.org webgunean
* Datuak: Q8538688
* Multimedia: Itzaga / Q8538688
# Itza (kontzejua)

    Artikulu hau kontzejuari buruzkoa da; udalerria edo zendea gaitzat duena beste hau da: «Itza»
Itza Nafarroa Garaiko kontzejua da, Itza udalerrikoa. Gulibarrekin batu baino lehen, Itza zendeako kontzejua zen. 138 biztanle zituen 2020an..

## Demografia

* Itzako biztanleria

## Argazki galeria

* Itza, 20-10-22

## Erreferentziak

* ↑ Toponimia: Itza. euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-05-13).
* 1 2 Iza: datos de la entidad. navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-7-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9010216
* Multimedia: Itza (kontzejua) / Q9010216
# Itzagako mendilerroa

    Artikulu hau mendilerroari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Itzaga».
Itzagako mendilerroa Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Itzaga mendia da, 1.360 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Itzaga mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak

* Itzaga, 1.360 m 42°42′44″N 1°25′48″W﻿ / ﻿42.712236°N 1.4299143°W﻿ / 42.712236; -1.4299143
* Ganbella, 1.256 m 42°42′15″N 1°25′21″W﻿ / ﻿42.7040669°N 1.4226112°W﻿ / 42.7040669; -1.4226112
* Santa Agata, 1.208 m 42°41′56″N 1°25′16″W﻿ / ﻿42.6989238°N 1.4212275°W﻿ / 42.6989238; -1.4212275
* Karramitxa, 954 m 42°40′56″N 1°25′44″W﻿ / ﻿42.6822439°N 1.4289367°W﻿ / 42.6822439; -1.4289367
* Lekaun, 928 m 42°41′01″N 1°26′11″W﻿ / ﻿42.6836326°N 1.4363107°W﻿ / 42.6836326; -1.4363107
* Cerro del Aia, 861 m 42°41′49″N 1°27′57″W﻿ / ﻿42.6968451°N 1.4657312°W﻿ / 42.6968451; -1.4657312
* Txarribizkar, 838 m 42°43′58″N 1°27′59″W﻿ / ﻿42.7327775°N 1.4665069°W﻿ / 42.7327775; -1.4665069
* Eskargaitz, 801 m 42°39′48″N 1°23′21″W﻿ / ﻿42.6634273°N 1.3890712°W﻿ / 42.6634273; -1.3890712
* Izeki, 800 m 42°43′59″N 1°24′18″W﻿ / ﻿42.7331789°N 1.4049182°W﻿ / 42.7331789; -1.4049182
* Sierra de Tabar, 791 m 42°40′29″N 1°21′22″W﻿ / ﻿42.6747377°N 1.3560965°W﻿ / 42.6747377; -1.3560965
* Beroate, 788 m 42°43′25″N 1°24′17″W﻿ / ﻿42.7237222°N 1.4048308°W﻿ / 42.7237222; -1.4048308
* Cerro Grande, 775 m 42°43′36″N 1°24′59″W﻿ / ﻿42.7266932°N 1.416456°W﻿ / 42.7266932; -1.416456
* Monte Pequeño, 772 m 42°40′27″N 1°22′54″W﻿ / ﻿42.6741274°N 1.3815335°W﻿ / 42.6741274; -1.3815335
* Cerro de Ata, 748 m 42°43′05″N 1°29′59″W﻿ / ﻿42.7179544°N 1.499785°W﻿ / 42.7179544; -1.499785
* Muniain, 741 m 42°41′03″N 1°22′24″W﻿ / ﻿42.6842489°N 1.3732392°W﻿ / 42.6842489; -1.3732392
* Alto del Pino, 737 m 42°41′28″N 1°23′10″W﻿ / ﻿42.6911398°N 1.3860967°W﻿ / 42.6911398; -1.3860967
* Mendeleku, 713 m 42°43′59″N 1°24′44″W﻿ / ﻿42.7331469°N 1.4123339°W﻿ / 42.7331469; -1.4123339
* San Juan, 675 m 42°43′21″N 1°31′06″W﻿ / ﻿42.7223835°N 1.5183405°W﻿ / 42.7223835; -1.5183405

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Itzagako mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56758900
# Itzal

Itzala objektu opaku bat argi-iturri baten eta beste objektu baten artean dagoenean agertzen den gune ilunagoa da, igorritako argia bigarren objekturaino iristen ez delako sortutakoa. Objektu opakuaren atzean dagoen espazioa betetzen du. Itzalaren sekzioa bi dimentsioko silueta bat da, argia blokeatzen ari den objektuaren alderantzizko proiekzioa dena.
Eguzkiak igorritako argiaren ondorioz, egun eguzkitsuetan objektu gehienek itzala dute. Eguneko zein unetan gauden, itzalaren forma aldatu egiten da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160020
* Multimedia: Shadows / Q160020
# Itza (zendea)

    Artikulu hau zendea historikoari buruzkoa da; udalerria edo kontzejua gaitzat duena beste hau da: «Itza»
Itza Euskal Herriko zendea bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Iruñeko merindadean eta Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean dago, Iruñea hiriburutik 12,5 kilometrora. Altuera 450 eta 773 metro artekoa da, eta 33,09 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Bertako biztanleak itzatarrak dira. Herriburua Saratsa herria da.
1942az geroztik, izen bereko udalerriaren zati da, batzuetan Itza-Gulibar bezala aipatzen dena, ondoko Gulibar xurgatu zuena.

## Izena

Antsoaingo zendea beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Cendea de Iza
* nafar erromantzez edo aragoieraz: Cendea de Iza
Toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Ihiza (1000)
* Iiza (1100)
* Cendea de Iza (1534)
* Yça (1587)
* Iza (1778)
* Cendea de Iza (1829)
* Itzaran (1926)
* Itza (1974)
* Itza zendea (1990)
* Itza zendea (2009)

### Etimologia

Zendeak bere herririk populatuen batena eta hiriburu zaharrena den Itzatik hartzen du izena.

## Historia

Itza Zendeako kontzeju hauek osatzen zuten:
* Aldaba
* Aldatz
* Aritz
* Atondo
* Eritzebeiti
* Itza
* Lete
* Otxobi
* Orderitz
* Saratsa (herriburua)
* Zuasti

## Kultura
### Euskara

Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Itza zendea eremu mistokoa da.

## Irudiak

* Iharteko monasterioa
* Atondoko pilotalekua
* Saratsako eliza
* Tren bat Zuastiko geltokian
* Itzako eliza

## Oharrak

* ↑ /ít͡s̻a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza lehengo silaban

## Erreferentziak

* Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. ISBN 84-235-1505-2.
* ↑ Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Nafarroako Gobernua. (2018). Nafarroako Datu Soziolinguistikoak. Euskarabidea, 50-55 or..
* ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
* ↑ «Itza zendea - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* zendea
* Ibarrak (Iruñerria)
* Iruñeko merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q104615450
# Takaaki Fujisada

Takaaki Fujisada (japonieraz: 藤定 孝章, 1988ko uztailaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fagiano Okayama.

## Kanpo loturak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11623807
# Tajikistango bandera

Tajikistango bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 1:2 |
| Erabakia | 1992 |
| Koloreak | |
Tajikistango bandera 1992ko azaroan erabakitakoa da. Antzinako sobietar errepubliketako azken izan zen bandera bat ezartzen. Koloreak sobietar jatorria eta bertako irandarrak adieratzen ditu eta zuri-guneko koroak tajikistandarrak sinbolizatzen ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160124
* Multimedia: Flags of Tajikistan / Q160124
# Tajov

Tajov Eslovakiako udalerri bat da, Banská Bystricako barrutian kokatuta. 9,29 km²ko azalera du eta 637 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1495. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q589820
* Multimedia: Tajov / Q589820
# Tajura Wa Al Nawahi AlArba'

Tajura Wa Al Nawahi AlArba' Libiako muhafazatetako bat da. 1.430 metro koadro ditu eta 267.031 biztanle zituen 2003an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209753
# Tajueco

Tajueco Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 48 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 98 biztanle zituen 18,07 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q834423
* Multimedia: Tajueco / Q834423