OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Irakeko Kurdistan

Irakeko Kurdistan (kurdueraz: هه‌رێمی کوردستان, Herêmî Kurdistan; arabieraz: إقليم كردستان العراق, Iqlīm Kurdistān Al-‘Irāq), ofizialki Kurdistan eskualde autonomoa, Irakeko ipar-ekialdeko eskualde autonomoa da. Hego Kurdistan (kurdueraz: باشووری کوردستان, Başûrê Kurdistanê) izenez aipatzen da maiz; izan ere, oro har kurduek lurralde hori Kurdistanen lau zatietako bat dela jotzen dute, Kurdistango beste zatiak izanik Ipar Kurdistan (Turkiako hego-ekialdean), Mendebaldeko Kurdistan edo Rojava (Siriako iparraldean) eta Ekialdeko Kurdistan (Irango ipar-mendebaldean).
Mugakide ditu ekialdean Iran, iparraldean Turkia, mendebaldean Siria eta hegoaldean Irakeko gainerako lurrak. Hiriburua Arbil du, kurdueraz Hewlêr dena. Ofizialki Kurdistango Eskualdeko Gobernuak zuzenduta dago eta barnean hiri Irakeko probintzia ditu (Arbil, Dahuk eta Sulaimaniya).
Hiri nagusiak:
| Hiria | Biztanleria | Probintzia |
| Hewlêr | 1.293.839 | Arbil |
| Silêmanî | 1.190.251 | Sulaimaniya |
| Dihok | 950.000 | Dahuk |
| Zaxo | 336.129 | Dahuk |
| Kelar | 226.000 | Sulaimaniya |
| Rewandiz | 102.399 | Arbil |
| Helebce | 110.824 | Sulaimaniya |
| Sêmêl | 100.995 | Dahuk |
| Ranye | 130.257 | Sulaimaniya |

## Erreferentziak

* 1 2 Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
* ↑ Viviano, Frank. (2006). «The Kurds in Control» National Geographic (Washington Hiria).
* ↑ (Ingelesez) Kurdish Awakening: Nation Building in a Fragmented Homeland, (2014), by Ofra Bengio, University of Texas Press

## Kanpo estekak

* Kurdistango Eskualdeko Gobernuaren webgune ofiziala
* Datuak: Q205047
* Multimedia: Iraqi Kurdistan / Q205047
# Irakaskuntza

Irakaskuntza irakasle batek ikasle bati ezaguerak transmititzen dizkion jarduera da, gehienetan hezkuntza sistema baten baitan. Bereziki zer irakatsi eta nola irakatsi dira irakaskuntzaren zereginak. Ikaskuntzarekin estu loturik dagoen kontzeptua da, irakaskuntzan ikasleak ikasteko duen modu egokiena hartu beharko baita kontuan. Hezkuntza irakaskuntza baino kontzeptu zabalagoa dela esan daiteke, informazioa modu egokian transmititzeaz haraindi, pertsonaren garapena baitu helburu.

## Ikus, gainera

* Didaktika.
* Eskola.
* Hezkuntza.
* Ikaskuntza.
* Irakasle.
* Pedagogia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q352842
* Multimedia: Teaching / Q352842
# Irakasleen Prestakuntza Masterra

Irakasleen Prestakuntza Masterra (Máster en Formación de Profesorado, gazteleraz) hezkuntzako graduondoko titulua da, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan eta Batxilergoan, Lanbide Heziketan eta Hizkuntzen Irakaskuntzan irakasle jardunean aritzeko beharrezko titulua dena.
Bolonia Planak ekarritako aldaketekin ezarri zen masterra. Aurreko irakasteko gaitasun ziurtagiria (Certificado de Aptitud Pedagógica, gazteleraz) desagertu zen eta master hau da orain beharrezko titulua irakasle jardunean aritzeko DBHn, Batxilegoan, LHn edo hizkuntzen irakaskuntzan.
Edozein gradurekin egin daiteke Masterra, baina gradu bakoitzak Masterraren espezialitate batean edo bestean sartzea ekarriko du: Natur Zientziak, Matematika, Gizarte Zientziak, Hizkuntzak, Hezkuntza Orientazioa, Ekonomia, Lanerako Prestakuntza eta Orientazioa...

## Erreferentziak

* ↑ «Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako eta Batxilergoko, Lanbide Heziketako eta Hizkuntzen Irakaskuntzako Irakasleen Prestakuntza Unibertsitate Masterra - master - UPV/EHU» master (Noiz kontsultatua: 2020-07-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97825796
# Irakatsi ziguten historia

Irakatsi ziguten historia Negu Gorriak euskal hip hop musika taldearen abesti bat da. 1990an Negu Gorriak diskoaren barnean kaleratu zuten. Hitzak eta musika taldeak berak moldatu zituen.

## Kanpo estekak

* Irakatsi ziguten historia abestia entzungai
* Datuak: Q12259705
# Irakeko Erresuma

Irakeko Haxemi Erresuma (arabieraz: المملكة العراقية الهاشمية‎ al-Mamlakah al-‘Irāqiyyah Al-Hāshimīyah) 1921eko abuztuaren 23an sortu zen britainiar administraziopean Otomandar Inperioaren garaitu zutenean Lehen Mundu Gerrako Mesopotamiako kanpainan.
Lehen Mundu Gerran, otomandarrek Erdialdeko Inperioekin egin zuten bat. 1914an, britainiarrak Xatt al-Arab aldera joan ziren beren petrolio ondasunak zaintzera eta Basorako egoera kontrolatzera. Mesopotamiako kanpainan, 1917an Bagdad hartu zuten, eta Mosul 1918an. Hala, Britainia Handiaren mende geratu zen Irak. 1920an, Nazio Batuek lurraldea gobernatzeko eta babesteko baimena eman zieten britainiarrei. Erabaki horren kariaz, herria matxinatu zen. Horren ondorioz, 1921ean britainiarrek nolabaiteko autonomia eman behar izan zioten lurraldeari, eta Faisal I.a emirra Irakeko errege izendatu zuten 1921ean. Irakek 1932an lortu zuen independentzia.
Faisal I.a erregearen ondoren, haren seme Gazi I.ak gobernatu zuen. Gazi I.aren erregealdian (1933-1939) Irakeko egoera politikoa nahasia zen oso; bien bitartean, militarrek gero eta indar handiagoa eskuratu zuten. Gazi hil zenean, Faisal II.ari egokitu zitzaion erregetza. 1941ean, Rashid Ali al-Gailanik lortu zuen aginpidea estatu kolpe baten bidez; Alemania Naziaren aldekoa zen eta, horren kariaz, britainiar gudarosteek Irak hartu zuten, berriz ere, Bigarren Mundu Gerra amaitu bitartean, eta Faisal II.a ezarri zuten berriro aginpidean. Militarrek, ordea, Abdul Karim Kassem politikariaren gidaritzapean, beste kolpe bat jo eta errepublika ezarri zuten Iraken.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q149805
* Multimedia: Iraq / Q149805
# Jules Laforgue

Jules Laforgue (Montevideo, 1860ko abuztuaren 16a - Paris, 1887ko abuztuaren 20a) uruguaiar jatorriko frantziar olerkari sinbolista izan zen.
Uruguain jaio zen guraso frantsesekin. 1866an familia Tarbesera itzuli zen. Hurrengo urtean ama Uruguaira itzuli zen seme-alabekin eta Jules Frantzian geratu zen aitarekin eta anai batekin. 1876an Jules Parisen kokatu zen eta 1879an argitaratu zituen lehen olerkiak.
1881ean bildumagile aberats batek kontratatu zuen eta inpresionismoaz interesatzen hasi zen. 1881etik 1886ra Berlinen bizi izan zen Augusta enperatrizarentzat frantses irakurle lanetan. 1886an Frantziara itzuli eta hurrengo urtean hil zen tuberkulosiak jota.
Walt Whitmanek eraginda, lerro askean idatzi zuen lehen olerkari frantziarretako bat izan zen. Ezkorra izan zen, eta Arthur Schopenhauer eta Eduard von Hartmannen ikaslea. Bere poesiak eragina handia izan zuen Ezra Poundengan eta T. S. Eliotengan.

## Lanak

* Soir de Carnaval (ca. 1880)
* Stéphane Vassiliew (1881)
* Les Complaintes (1885)
* L'Imitation de Notre-Dame la Lune (1886)
* Moralités légendaires (1887)
* Des Fleurs de bonne volonté (1890)
* Derniers vers (1890)
* Berlin, la cour et la ville (1922)
* Triste triste (1967)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q380275
* Multimedia: Jules Laforgue / Q380275
# Jules Lissajous

Jules Lissajous (Versailles, 1822 – Plombières-lès-Dijon, 1880) frantziar fisikaria izan zen. Optika erabiliz, xafla malguen zeharkako dardarak eta dardar-mugimenduak aztertu zituen. Neurgailu optiko bat eta telegrafo optiko bat asmatu zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q385440
* Multimedia: Jules Antoine Lissajous (physicist) / Q385440
# Jules Malou

Jules Edouard Xavier Malou (Ypres, 1810eko urriaren 19a - Woluwe-Saint-Lambert, 1886ko uztailaren 11) belgikar politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1874tik 1878ra eta 1884an.
Alderdi Katolikoko kide izan zen eta 1841ean Diputatuen Ganberako kide hautatu aurretik justizia departamentuko funtzionario gisa lan egin zuen. Ondoren Anberesko probintziako gobernadorea eta Finantza ministroa izan zen.
Lehen ministro karguaren lehen aldian, administrazio klerikal moderatu bat zuzendu zuen, merkataritza-neurrien mende. Bigarren etapan liberalen hezkuntzaren sekularizazioa indargabetu zuen eta eskola katolikoen aldeko legeak egin zituen. Neurri horiek istiluak eragin zituzten Bruselan, eta gobernua erori egin zen.
Anaia Jean-Baptiste Malou Brujasko apezpikua izan zen.
* Datuak: Q678535
* Multimedia: Jules Malou / Q678535
# Jules Méline

Félix Jules Méline (Remiremont, 1838ko maiatzaren 20a - Paris, 1925eko abenduaren 21a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1896tik 1898ra.
Lanbideko abokatua izan zen, eta 1872an diputatu hautatu zuten. Alderdi Errepublikano Progresistaren bozeramaile gisa, Frantziako nekazaritza-produktuak babesten lagundu zuen 1890-1902ko legedi protekzionistaren bidez. Nekazaritzako ministro izan zen 1883tik 1885era, eta 1888tik 1889ra Diputatuen Ganberako presidente izan zen. 1896an lehen ministro izendatu zuten, eta kargua 1898ra arte bete zuen, Dreyfus aferak ahuldu ondoren. 1899an, presidentetza hautatzen saiatu zen, baina ez zuen lortu. 1903an senatari hautatu zuten.
* Datuak: Q459914
* Multimedia: Jules Méline / Q459914
# Jules Labat

Jules Labat (Baiona, 1819ko urtarrilaren 28a- Biarritz, 1914ko urriaren 24a) lapurtar politikaria izan zen, bonapartisten taldekoa.
1853 eta 1870 artean jaioterriko auzapeza, Pirinio Apaletako kontseilari nagusia eta diputatu izan zen 1869 eta 1893 artean.

## Erreferentziak

* ↑ Jolly, Jean. (1960). Dictionnaire des parlementaires français, notices biographiques sur les ministres, sénateurs et députés français de 1889 à 1940. Paris: PUF.
* Datuak: Q15264150
# Jules Le Cœur

Jules Le Cœur (Paris, 1832ko irailaren 17a - ib., 1882ko apirilak 26) frantziar margolaria izan zen.

## Biografia

Bere gurasoak Joseph Le Cœur, zurgina, eta Catherine Félicie Jaullain ziren.
Arkitektua izan zen, bere anaia Charles Justin bezala. Labrousten ikaslea.
Marianne Bouwensekin ezkondu zen 1861ean.
49 urterekin hil zen Campagne-Première kaleko bere etxean.

## Erreferentziak

* ↑ Bere anaia Charles Justin Le Cœur-i buruzko Léonore LH/1533/37 dosierretik.
* ↑ Paris hiriko 7. esparruko artxiboko ezkotza akta (291. zenbakiduna).
* ↑ Paris hiriko 14. esparruko artxiboko heriotza akta (1500. zenbakiduna).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66425758
# Jules Mazarin

Giulio Raimondo Mazarino edo Mazzarino italieraz eta Jules Raymond Mazarin frantsesez (Pescina, Abruzzo, 1602ko uztailak 14 – Vincennes, 1661eko martxoaren 9a) kardinal, diplomatikari eta politikari trebea izan zen, lehenik Aita Santuaren zerbitzuan eta, ondoren, Frantziako erresumaren zerbitzuan. Richelieu kardinalaren oinordekoa izan zen. Batez ere Mazarin kardinala izenaz ezaguna da.

## Biografia

1602ko uztailaren 14an jaio zen, Pescinan (garai hartan espainiar koroaren mende zegoen), Italiako hego-ekialdean. Ama, Hortensia Bufalini, Umbriako Città di Castelloko familia noble batekoa zen; aita, Pietro Mazarini (Mazzarini ere idatzia), siziliar jatorrikoa, Colonna familia ospetsuari lotuta zegoen. Mazarin Espainian prestatu zen, Alcalako Unibertsitatea eta Salamancakoaren artean.
Aita Santuaren diplomatikari gisan urte asko eman ondoren, 1642ko abenduaren 5ean, Estatuko Ministro Nagusi izendatua izan zen, Richelieu kardinalak hala gomendatua. 1643tik aurrera, Luis XIII.a Frantziakoa hil ondoren, Mazarinek Frantzia gobernatu zuen, Ana Austriakoa Luis XIV.a Frantziakoaren erregeorde gisan. Lehen Ministro gisan segitu zuen hil arte, aurkari gogorrak izan arren.
Kargura iritsi bezain pronto, nobleen etsaigoari aurre egin behar izan zion (bera hiltzeko konplot bat prestatzera ere iritsi ziren). Haren arrakasta diplomatiko eta militarrak gorabehera, Hogeita Hamar Urteko Gerra amaitzea lortu zutenak (Westfaliako Bakea, 1648), Frantziaren zailtasun ekonomikoak zirela medio, jendeak batere ondo hartu ez zituen txirotasun neurriak hartu behar izan zituen. Haren etsaiak bera boteretik botatzen saiatu ziren, baina beti-beti, egoera ondo konpontzea lortu zuen. 1650ean eta 1652an, erbesteratu egin behar izan zen, baina erregina eta jarraitzaile leial talde baten bidez (adibidez, artean Hugues de Lionne eta Michel Le Tellier) gobernatzen segitu zuen.
Parisera itzuli zenean, herriak goretsi zuen, gerraren amaiera eskertuz. Hala ere, ez zioten jatorri italiarra barkatu, ezta lortu zuen botere guztia ere, negoziatu gabe, zergak gehitzea ahalbidetzen zion boterea. Gaixotasun luze baten ondorioz hil zen Vincenneseko gazteluan 1661eko martxoaren 9an.

## Ondarea

Arlo politikoko ondareaz gain (Jean-Baptiste Colbert idazkari pertsonala eta oinordekoa izan zuen), Mazarinek Frantziari bere ondasun guztiak ere utzi zizkion: 35 milioi libra ziren, haietako 8 txanponetan, hots, garai hartako Amsterdameko banketxe nagusiaren funtsak adina). Bere testamentuan, Lau Nazioen Eskola sortzea agindu zuen: geroago, Frantziako Institutua bihurtu zen.
* Datuak: Q166056
* Multimedia: Jules Mazarin / Q166056
# Jules Massenet

Jules Émile Frédéric Massenet (Montaud, Saint-Étienne inguruan, 1842ko maiatzaren 12a - Paris, 1912ko abuztuaren 13a) frantses musikagilea izan zen. Bere belaunaldiko frantses opera-egile nagusia. A. Thomasen ikasle izan zen Parisko Kontserbatorioan, eta 1878-1896 urteetan hango Konposizio irakasle. G. Charpentier, Koechlin, Leroux eta Enescu, besteak beste, ikasle izan zituen. Manon (1884), Prévost-en lanean oinarritua, Werther (1892) eta Thaïs (1894) operekin bere maisutasuna erakutsi zuen; arrakasta handia izan zuen. Masseneten musika-lanetan lirismoa da nagusi, sentsualitatea eta antzerkirako gaitasun bikaina. Musika intzidentala, balletak, kantatak, orkestrarako lanak eta kantu ugari ere idatzi zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q194436
* Multimedia: Jules Massenet / Q194436
# Jules Pardo

Jules Cesar Laurent Pardo (Donibane Lohizune, 1989ko apirilaren 14a) lapurtar futbolari ohia da. Atzelari edo erdilari moduan aritzen zen.

## Kirol ibilbidea

2015eko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | UEFA | UEFA | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Sanse | 2.B | 2007/08 | 2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 0 |
| Sanse | 2.B | 2008/09 | 12 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 12 | 0 |
| Sanse | 3. | 2009/10 | 17 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 17 | 1 |
| Sanse | Denera | Denera | 31 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | 31 | 1 |
| Alaves | 2.B | 2010/11 | 16 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 16 | 1 |
| Alaves | Denera | Denera | 16 | 1 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 16 | 1 |
| Real Union | 2.B | 2011/12 | 14 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 14 | 0 |
| Real Union | Denera | Denera | 14 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 14 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 64 | 2 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | 64 | 2 |

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Futbolariaren datuak Transfer markt webgunean.
* Datuak: Q5954619
# John Eliot (politikaria)

Sir John Eliot (Saint Germans, Cornwall, 1592ko apirilaren 11 - Londres, 1632ko azaroaren 27a) Ingalaterrako politikaria izan zen.
Hizlari bikaina zen, eta paper guztiz garrantzitsua jokatu zuen Karlos I.a erregearen eta Parlamentuaren arteko liskarren garaian. Erregearen aurka jarduteagatik, kartzelan sartu zuten, eta bertan hil zen. Hil ondoren, Parlamentuaren aldeko martiri bihurtu zuten bere kideek.

## Biografia

1614. urtean hautatu zuten parlamentari lehenengoz, eta 1623an kartzelan egon zen sei hilabetez. 1624an berriro ere aukeratu zuten Parlamenturako eta Komunen Ganberako kideek hitz egiteko askatasunaren aldeko kanpaina bati ekin zion. 1627an preso hartu zuten bigarren aldiz, beste hirurogeita hamar lagunekin batera, erregeak ezarritako zerga berezien aurka azaltzeagatik. Kaleratu zutenean, 1628an, oposizioko buru bihurtu zen Parlamentuan, eta gogor aritu zen Ingalaterrako protestantismoaren alde, bertako gortean nahiko sartua zegoen Eliza Katolikoa nagusituko ote zen beldur. Tirabira askoren ondoren, erregeak, beste zortzi lagunekin batera atxilo hartu eta Londresko Dorrean itxi zuen.
Eliotek politika eta etikari buruzko liburu batzuk idatzi zituen bertan (An Apology for Socrates [Sokratesen apologia] eta The Monarchie of Man [Gizonaren monarkia], horien artean). Baina osasunez gero eta ahulago zegoela, tuberkulosiak jota hil zen Londresko Dorrean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# John Ellis Williams

John Ellis Williams (Llanddeiniolen, Gwynedd, 1924ko abuztuaren 20a – 2008ko abenduaren 7a) eleberrigile galestar elebiduna izan zen, nagusiki galeseraz idatzi izan zuena.
2008ko abuztuaren 8an Eisteddfoden (Cardiffen) saria eman zioten literaturaren arloan egindako lanagatik.

## Bibliografia hautatua
### Eleberriak

* Bryndu Mawr (1959)
* Hadau Gwyllt (1968)
* Modd i Fyw (1968)
* Yr Ynys Wydr (1969)
* Gwynt i Oen (1970)
* Paul Jones a’r Tywysog (1975)
* Wrth Ddychwel (1982)
* Nes Adref (1996)

### Fikziozko beste lan batzuk

* Straeon Cyfar Main (1985)
* Dychweliad y Deryn Mawr (1990)
* Rare Welsh Bits (2001)

### Haur literatura

* Elwd y Teiliwr Bach (1966)
* Owen the Goat of Snowdon (1981)
* Chwedlau Siôn ac Eleri (1992)

### Autobiografia

* Clouds of Time and Other Stories (1989)

## Ikus, gainera

* Galestar ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Biografia eta bibliografia "Academi"ren webgunean
* Datuak: Q3398909
# John Entwistle

John Alec Entwistle (Chiswick, Londres, 1944ko urriaren 9a - Las Vegas, 2002ko ekainaren 27a) The Who taldeko baxu-jotzailea izan zen. Pete Townshend-en esanetan The Who taldeko gitarra eta solista zen. The Who taldeko partaide lasaiena eta, era berean, zaratatsuena ezenatokian zen, horregatik The Ox (Idia) deitzen zioten. Txikitatik zenbait instrumentu jotzen zituen, hoietatik adar frantziarra, tronpeta... Instrumentu hauek Quadrophenia (filma)ren diskoan jo zituen batik bat. Izan ere, bere instrumentu nagusia baxua zela demostratu zuen “My generation” abestian. Duane Eddy, Gene Vincent, soul estiloko baxujoleek eta R&B estiloko James Jamersonen mailako baxujoleek eragin izan diote. John Entwistlek bere banda propioa sortu zuen baina handik gutxira hil egin zen 2002an. Heriotza biotzekoa emanda gertatu zitzaion, antza, kokaina gehiegizko kontsumoaren ondorioz.
2011an, Rolling Stone aldizkariak Entwistle garai guzitetako baxujotzaile onena bezala izendatu zuen. Masoia izan zen.

## Diskografia

* Smash Your Head Against the Wall (1971)
* Whistle Rymes (1972)
* Rigor Mortis Sets In (1973)
* Mad Dog (1975)
* Too Late the Hero (1981)
* The Rock (1996)
* Thunderfingers: The Best of John Entwistle (1996)
* King Biscuit Flower Hour Presents in Concert (1996)
* Left for Live (1999)
* So Who's The Bass Player? The Ox Anthology (2005)

## Bibliografia

* Andy Neill eta Matthew Kent: Anyway Anyhow Anywhere. The Complete Chronicle of The Who. Virgin Books, 2009. ISBN: 978-0-7535-1217-3.
* Dave Marsh: Before I Get Old. The Story of The Who. Plexus Publishing, 1983. ISBN: 978-0-85965-085-4

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20141006113219/http://www.lifetimetv.co.uk/biography/biography-john-entwistle
* ↑ https://archive.today/20090818004349/http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/stripper-found-entwistle-dead-after-heart-attack-triggered-by-cocaine-610683.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20141108164842/http://www.rollingstone.com/music/pictures/rolling-stone-readers-pick-the-top-ten-bassists-of-all-time-20110331/1-john-entwistle-0795723
* ↑ http://www.musicradar.com/news/guitars/quadrophenia-was-nearly-the-end-says-pete-townshend-512395

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) JohnEntwistle.com
* (Ingelesez) The John Entwistle Foundation
* Datuak: Q215835
* Multimedia: John Entwistle / Q215835
# John Eliot Gardiner

John Eliot Gardiner (Fontmell Magna, Dorset, Ingalaterra, 1943ko apirilaren 20a) Erresuma Batuko orkestra-zuzendaria da.

## Biografia

Musika-ikasketak egin zituen Cambridgen, eta Thurston Darten ikasle izan zen Londresko Unibertsitatean. Parisen, Nadia Boulangerrekin ikasi zuen. 1964an, Monteverdi Abesbatza sortu zuen, eta handik hiru urtera, Monteverdiren Bezperen emanaldi bat antolatu zuen, haren jaiotzaren laugarren urteurrena ospatzeko. Hurrengo urtean, Monteverdi Orkestra sortu zuen. 1969an, Wolfgang Amadeus Mozarten Xirula miragarria gidatu zuen Sadler's Wellsen, eta 1973an Christoph Willibald Glucken Ifigenia Tauriden, Covent Gardenen. 1975ean, Abaris eta Boreadaken Londresko estreinaldia gidatu zuen.
1982an, Lyongo operako musika-zuzendaria izendatu zuten, eta bost urtez aritu zen han lanean. 1990ean, antzinako musika tresnen orkestra bat sortu zuen, Orchestre Révolutionnaire et Romantique, erromantizismoko musika jotzeko. 1991tik aurrera, Hanburgoko Norddeutsche Rundfunk Orkestra Sinfonikoaren zuzendari nagusia da.
Besteak beste, Gluck, Mozart, Johann Sebastian Bach, Hector Berlioz, André Campra, Pier Francesco Cavalli, Emmanuel Chabrier, Georg Friedrich Händel, Claudio Monteverdi, Henry Purcell eta Jean Philippe Rameauren obrak grabatu ditu. Grabazioen artean aipatzekoa da, 2000. urtean, Bach Cantata Pilgrimage ("Bachen kantaten erromesaldia"); grabazio honetan 52 asteetan zehar Bachen kantata guztiak jo zituzten Europan eta Estatu Batuetan.
Erresuma Batuko Elisabet II.ak erreinuko zaldun izendatu zuen, 1998an.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q160325
* Multimedia: John Eliot Gardiner / Q160325
# John Elliott

John Huxtable Elliott (Reading, 1930eko ekainaren 23a – Oxford, 2022ko martxoaren 10a) historialari eta hispanista britainiarra izan zen, Oxfordeko Unibertsitateko Regius Professor Emeritus eta Oriel Collegeko eta Trinity Collegeko Honorary Fellow karguak izan zituena.

## Biografia

Eton College elitean ikasi ondoren, Historian doktoregoa lortu zuen 1952an Cambridgeko Unibertsitatean. Londresko King's Collegeko Historiako katedraduna izan zen 1968tik 1973ra. 1972an Britainiar Akademiarako hautatu zuten. Princetonen katedraduna izan zen 1973tik 1990era, eta Oxfordeko Unibertsitateko Regius Professor Emeritus 1990etik 1997ra.
1965etik aurrera Madrilgo Historiaren Errege Akademiako kide izan zen.
1993an Salamancako Unibertsitateko Nebrija saria jaso zuen bere monografien kalitateagatik, geroago Asturiasko Printzea saria jaso zuen 1996an gizarte-zientzietan egindako ekarpenagatik, Balzan saria 1999an Espainiako historiari egindako ekarpenagatik. eta Espainiako Inperioa Aro Modernoan, eta 2018an Espainiako Ordenak Saria jaso zuen. Bere ikasketak XVI eta XVII. mendeen garaia, Monarkia Katolikoaren gorakada eta erorketa, eta bere agintaritza eliteak halako prozesuak nola kudeatu zituen aztertzen ditu.
2022ko martxoaren 5ean pneumonia eta giltzurruneko konplikazioak zirela eta, urte horretako martxoaren 10ean hil zen 91 urte zituela Oxfordeko (Erresuma Batua) John Radcliffe ospitalean.

## Erreferentziak

* 1 2 Miguel, Rafa de. (2022-03-10). «Muere John H. Elliott, el historiador británico maestro de hispanistas, a los 91 años» El País.
* ↑ Europa Press (24 de abril de 2018): «El hispanista John H. Elliott, Premio Órdenes Españolas»
* ↑ «Muere John H. Elliott, el penúltimo de los grandes hispanistas clásicos» ELMUNDO 2022-03-10.

## Kanpo estekak

* Honoris Causa doktorea Sevillako Unibertsitatean 2011
* Gizarte Zientzietako Asturiasko Printzea Saria 1996
* "Historians of Past and Present" taldeko erretratua, Stephen Farthing-ek, National Portrait Gallery-n .
* Tereixa Costenlari egindako elkarrizketa, El País, 2012ko urriaren 21ean.
* Juan Cruz-i egindako elkarrizketa, El País Semanal, 2013ko urtarrilaren 6an.
* Datuak: Q4895274