OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Manuel Tellechea

Manuel Tellechea argentinar naturalista, geologo eta paleontologo nabarmena izan zen, Catamarcan jaio zen 1886ko abenduaren 15ean eta Mendozan hil zen 1974ko maiatzaren 28an.
Txango askotan 9.000 mineral, arroka eta fosilen lagin inguru bildu zituen, horietatik 6.000 baino gehiago sailkatu ziren; eta 2.500 eta 3.000 pieza artean sailkapen osatugabea zuten edo ez zeuden sailkatuta. Horiek guztiek sortu zuten gero bere izena eraman zuen museoa, eta Mendozako probintziako ondare kultural izendatu zutena, 1991ko apirilaren 10eko 5643 zk.ko legeak.
Carlos Rusconiren kolaboratzaile estua izan zen, Mendozako "Juan Cornelio Moyano" Natur Zientzien eta Antropologia Zientzien Museoan, non gaur egun bere bilduma osoa gordeta dagoen, bere oinordekoek Estatuari eman ziotena.
Kimikaren ezagutza nabarmenak petrografia eta mineralogia ikastea ahalbidetu zion. Mendozako fosil ugari aurkitu zituen - Rusconirekin batera; horien artean, labirintodonto baten aztarnak (Labyrinthodontia), Cerro Bayo inguruan, izen bereko hiritik kilometro gutxira mendebaldera. Rusconirekin batera, Kanbriar eta Ordoviziar ornogabeak (trilobitak eta graptolitinoak) aurkitu zituen -Paleozoikoko beste fosil batzuen artean- San Isidro-n (Mendoza). Era berean, biek geologia aztertu zuten eta Paramillos de Uspallatako Triasikoko ornogabe, ornodun eta landare fosilizatuak aurkitu zituzten, argitalpen ugariren oinarri izan zirenak. Material hori guztia Mendoza hirian dagoen "Juan Cornelio Moyano" Natura eta Antropologia Zientzien Museoaren bildumetan sartu zen. Rusconik -fosilak deskribatu eta ilustratu zituen- espezie batzuk eskaini zizkion Tellecheari, aurkikuntzan izan zuen parte-hartze zuzena zela eta: Goycois tellecheai, Dalmanitina tellecheai, Isidriana tellecheai, Ollenus tellecheai (trilobitak); Rhadinicthys tellecheai, Pasambaya tellecheai (arrainak); Paraguataia tellecheai (bryozoa); Carbonicola tellecheai (Bibalbio); Pehuenchia tellecheai; etab .

## Erreferentziak

* ↑ http://paramillosdeuspallata.wordpress.com/geologia/valoracion-historica-y-cientifica/
* ↑ Copia archivada. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5994432
# Manuel Toribio Ureta

Manuel Toribio Ureta Pacheco (Arequipa, 1813ko apirilaren 26a – Lima, 1875eko abuztuaren 10a) Peruko abokatua, politikaria eta magistratua izan zen . Maila politikoan liberalismoaren aldekoa zen. Ramón Castillak zuzentzen zuen 1854ko iraultzarekin bat egin zuen, eta esklabutza abolitzeko dekretu historikoaren erredaktore eta babesle izan zen, 1854ko abenduaren 5ean. Kanpo Harremanetarako eta Instrukzio Publikorako ministroa izan zen 1855ean eta Konbentzio Nazionaleko (Biltzar Konstituziogilea) presidente bost aldiz 1856 eta 1857 artean. Magistratu gisa , Auzitegi Goreneko fiskala izan zen. Errepublikako presidente izateko bi alditan aurkeztu zen: 1868an eta 1871an, arrakastarik gabe.
"Zuzenbidearen eraginkortasunean konfiantza zuten jurista belaunaldi bikainekoa zen, bizitza nazionala gidatzeko eta indarkeriaren agerraldi puntualak gainditzeko" (Alberto Tauro del Pino).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5994455
# Manuel Suárez de Begoña

Manuel "Manolo" Suárez de Begoña (Getxo, 1895 – Alacant, 1936ko abuztuaren 23a) bizkaitar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritu zena. Gerra Zibila piztean, areka batean hilik agertu zen.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea(k) |
| Athletic Club | 1921-1927 |
| Getxoko Arenas | 1928-1929 |
| Real Betis | 1929-1930 |
| Getxoko Arenas | 1930-1931 |
| Hércules FC | 1932-1934 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6752897
# Brieštie

Brieštie Eslovakiako udalerri bat da, Turčianske Tepliceko barrutian kokatuta. 11,17 km²ko azalera du eta 137 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1392. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q793373
* Multimedia: Brieštie / Q793373
# Brietzig

Brietzig Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 185 biztanle zituen, 10,47 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q676194
* Multimedia: Brietzig / Q676194
# Brieva

Brieva Segoviako udalerria da, Partido de Segovia eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 76 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1776896
* Multimedia: Brieva / Q1776896
# Brieva de Cameros

Brieva de Cameros Errioxako udalerria da, 2005ean 62 biztanle zituena.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Brieva de Camerosko Udalaren webgunea
* Datuak: Q600764
* Multimedia: Brieva de Cameros / Q600764
# Bipiramide eneagonal

Bipiramide eneagonala :
| Aurpegi kopurua | 18 hiruki |
| Ertz kopurua | 27 |
| Erpin kopurua | 11 |
| Simetria-taldea | D$_{9h}$ |
| Schläfli sinboloa | { } + {9} |
| Poliedro duala | Prisma eneagonala |
| Propietateak | Ganbila |
Geometrian, bipiramide eneagonala bi piramide eneagonal lotzean, oinarriak bat eginez, lortzen den poliedroa da.

## Ikus, gainera

Bipiramideen familia :
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | ... | ∞ |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27230588
# Bipiramide heptagonal

Bipiramide heptagonala :
| Aurpegi kopurua | 14 hiruki |
| Ertz kopurua | 21 |
| Erpin kopurua | 9 |
| Simetria-taldea | D$_{7h}$ |
| Schläfli sinboloa | { } + {7} |
| Poliedro duala | Prisma heptagonala |
| Propietateak | Ganbila |
Geometrian, bipiramide heptagonala bi piramide heptagonal lotzean, oinarriak bat eginez, lortzen den poliedroa da.

## Ikus, gainera

Bipiramideen familia :
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | ... | ∞ |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17280959
# Bipiramide karratu elongatu

Bipiramide karratu elongatua :
| Taldea | Johnsonen solidoak J$_{14}$ – J$_{15}$ – J$_{16}$ |
| Aurpegi kopurua | 8 hiruki 4 karratu |
| Ertz kopurua | 20 |
| Erpin kopurua | 10 |
| Erpin-konfigurazioa | 2(3$^4$) 8(3$^2$.4$^2$) |
| Simetria-taldea | D$_{4h}$, [4,2], (*422) |
| Propietateak | Ganbila |
| Poliedro duala | Bipiramide karratu moztua |
| Garapena ||
Geometrian, bipiramide karratu elongatua Johnsonen solidoetako bat da (J$_{15}$), oktaedro bat "elongatuz" eraiki daitekeena, erdian kubo bat txertatuz.
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.
Zirkoi kristala bipiramide karratu elongatuaren adibide bat da.

## Poliedro duala

Bipiramide karratu elongatuaren duala bipiramide karratu moztua da, eta 10 aurpegi ditu: 8 trapezio eta 2 karratu.
| Bipiramide karratu elongatu duala | dualaren garapena |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Elongated square bipyramid" MathWorld-en.
* Datuak: Q193591
# Bipiramide karratu giroelongatu

Bipiramide karratu giroelongatua :
| Taldea | Johnsonen solidoak J$_{16}$ – J$_{17}$ – J$_{18}$ |
| Aurpegi kopurua | 16 hiruki |
| Ertz kopurua | 24 |
| Erpin kopurua | 10 |
| Erpin-konfigurazioa | 2(3$^4$) 8(3$^5$) |
| Simetria-taldea | D$_{4d}$, [2$^+$,8], (2*4) |
| Propietateak | Ganbila, deltaedroa |
| Poliedro duala | Trapezoedro karratu moztua |
| Garapena ||
Geometrian, bipiramide karratu giroelongatua Johnsonen solidoetako bat da (J$_{17}$), oktaedro bat "giroelongatuz" eraiki daitekeena, erdian antiprisma karratu bat txertatuz. Deltaedro bat da.
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Poliedro duala

Bipiramide karratu giroelongatuaren duala trapezoedro karratu moztua da, eta 10 aurpegi ditu: 8 pentagono eta 2 karratu.
| Bipiramide karratu giroelongatu duala | dualaren garapena |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Gyroelongated square bipyramid" MathWorld-en.
* Datuak: Q337215
# Bipiramide

Bipiramidea :
| (Forma hexagonala) ||
| Aurpegi kopurua | 2n hiruki |
| Ertz kopurua | 3n |
| Erpin kopurua | 2 + n |
| Simetria-taldea | D$_{nh}$ |
| Schläfli sinboloa | { } + {n} |
| Poliedro duala | Prisma n-gonala |
| Propietateak | Ganbila |
| Garapena (gainazala) ||
Geometrian, bipiramidea edo dipiramidea oinarri berdineko bi piramide lotzean, oinarriak bat eginez, lortzen den poliedroa da.

## Formak

Bipiramideen familia :
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | ... | ∞ |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2076140
* Multimedia: Bipyramids / Q2076140
# Bipiramide hexagonal

Bipiramide hexagonala :
| Aurpegi kopurua | 12 hiruki |
| Ertz kopurua | 18 |
| Erpin kopurua | 8 |
| Simetria-taldea | D$_{6h}$ |
| Schläfli sinboloa | { } + {6} |
| Poliedro duala | Prisma hexagonala |
| Propietateak | Ganbila |
Geometrian, bipiramide hexagonala bi piramide hexagonal lotzean, oinarriak bat eginez, lortzen den poliedroa da.

## Ikus, gainera

Bipiramideen familia :
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | ... | ∞ |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3094168
# Bipiramide oktogonal

Bipiramide oktogonala :
| Aurpegi kopurua | 16 hiruki |
| Ertz kopurua | 24 |
| Erpin kopurua | 10 |
| Simetria-taldea | D$_{8h}$ |
| Schläfli sinboloa | { } + {8} |
| Poliedro duala | Prisma oktogonala |
| Propietateak | Ganbila |
Geometrian, bipiramide oktogonala bi piramide oktogonal lotzean, oinarriak bat eginez, lortzen den poliedroa da.

## Ikus, gainera

Bipiramideen familia :
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | ... | ∞ |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7076725
# Bipiramide dekagonal

Bipiramide dekagonala :
| Aurpegi kopurua | 20 hiruki |
| Ertz kopurua | 30 |
| Erpin kopurua | 12 |
| Simetria-taldea | D$_{10h}$ |
| Schläfli sinboloa | { } + {10} |
| Poliedro duala | Prisma dekagonala |
| Propietateak | Ganbila |
Geometrian, bipiramide dekagonala bi piramide dekagonal lotzean, oinarriak bat eginez, lortzen den poliedroa da.

## Ikus, gainera

Bipiramideen familia :
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | ... | ∞ |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5248717
# Loxley (Warwickshire)

Loxley, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Warwickshire konderrian.
2011n 399 biztanle zituen.
* Datuak: Q3264414
* Multimedia: Loxley, Warwickshire / Q3264414
# Loxley (Alabama)

Loxley Alabamako herri bat da. Baldwin konderrian kokatua dago. 2010ean 1.632 biztanle zituen, 19,8 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Baldwin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67581
* Multimedia: Loxley, Alabama / Q67581
# Loxmaionia

Loxmaionia Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Loxmaionia megale da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Loxmaionia megale | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6694290
# Loxley (Hegoaldeko Yorkshire)

Loxley, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Hegoaldeko Yorkshire konderrian.
2011n 1.775 biztanle zituen.

## Robin Hood

Udalerri honen izena Robin Hood pertsonaiaren kondairarekin lotura du, haren jaioterria izatea aldarrikatzen duen Ingalaterrako herrietako bat baita.
* Datuak: Q10570083
* Multimedia: Loxley, South Yorkshire / Q10570083
# Caracol, col, col

Caracol, col, col 1997. urtean eginiko animaziozko film laburra da. Pablo Llorens alcoitarrak eta Santiago Lorenzo portugaletetarrak zuzendua, Goya Saria irabazi zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Maru atsekabeturik bizi da. Manolo bere senarra horren erruduna da. Txirrinak jo eta gizon baten bila dabilen polizia aurrean izango du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5748803
# Caracol ur-jauzia

Caracol ur-jauzia (portugesez: Cascata do Caracol) Brasilen dagoen ur-jauzi bat da. Hegoaldeko Rio Grande estatuan dago ur-jauzia, Canela herriaren ondoan.
Caracol Estatu Parkeko erakargarri turistiko nabarmenena da. Araukaria baso baten erdian dago ur-jauzia.

## Deskribapena

Caracol ibaiak sortu zuen Serra Geral mendilerroko basaltozko haitz labarretan, hortik izena. 131 metrotako erorketa librea du bi mailatan gertatzen dena. Maila bien artean 100 metrotako distantzia dago.
Urtaroaren arabera ur emaria aldatzen bada ere ez da inoiz agortzen.

## Turismoa

Iguazuko ur-jauzien ondoren turismo gehien erakartzen duen ur-jauzia da Brasilen. Caracol parkeak 2.500.000 bisitari izaten ditu urtero. 927 maila dituen eskailera batek eramaten du ur-jauziaren oinarrira.
Ur-jauziaren ikuspegi bikaina duen 30 metroko dorre bat dago eta airetiko ikuspegia eskaintzen duen teleferiko bat ere bai.

## Iruditegia

* Caracol ur-jauzia.
* Ur-jauziaren gainaldea.
* Teleferikoa.
* Turismo ugari erakartzen du.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Caracol Falls | Attractions in Brazil» pineqone.com (Noiz kontsultatua: 2024-07-24).
* 1 2 Waggoner, John. (2008). Adventure Guide Brazil. New Jersey: Hunter Publishing, 549 or. ISBN 978-1-58843-639-9..
* ↑ «IVT - Instituto Virtual do Turismo» web.archive.org 2017-01-13 (Noiz kontsultatua: 2024-07-24).
* ↑ (Ingelesez) «Caracol Falls | Wondermondo» www.wondermondo.com 2014-06-02 (Noiz kontsultatua: 2024-07-24).
* ↑ «Parque Do Caracol Canela Turismo Roteiros E Atrativos Parque Do Caracol» web.archive.org 2017-01-11 (Noiz kontsultatua: 2024-07-24).
* ↑ Rego, Luis; Let's Go, Inc. (2004). Let's go. New York : St. Martin's Press ISBN 978-0-312-32004-1. (Noiz kontsultatua: 2024-07-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2608119
* Multimedia: Cascata do Caracol / Q2608119
# Caracolita

Carakolita sulfato motako minerala da eta hedyphane taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Carakolita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na3Pb2(SO4)3Cl}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Caracolite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3658165
* Multimedia: Caracolite / Q3658165
# Caracuel de Calatrava

Caracuel de Calatrava Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Calatrava eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 166 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ciudad Realgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) udalaren webgunea.
* Datuak: Q1645918
* Multimedia: Caracuel de Calatrava / Q1645918
# Caracol (Piauí)

Caracol Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 10.318 biztanle ditu 1.610,957 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2104975
* Multimedia: Caracol (Piauí) / Q2104975
# Caracena

Caracena Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 85 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 24 biztanle zituen 18,15 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Soriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q835840
* Multimedia: Caracena / Q835840
# Caracol (Mato Grosso do Sul)

Caracol Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. 5.036 biztanle ditu 2.940,251 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Mato Grosso do Sul

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2289933
* Multimedia: Caracol (Mato Grosso do Sul) / Q2289933
# Caracol Televisión

Caracol Televisión Grupo Valorem-ek duen doako telebista sare kolonbiarra da. Kolonbiako telebista sare pribatu nagusietako bat da, Canal RCN eta Canal 1ekin batera. Sareak 5.000+ programa banatu eta ekoizten ditu eta 80 herrialde baino gehiagotan emititu du.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Caracol Televisiónren webgune ofiziala
* Datuak: Q1035332
* Multimedia: Caracol Television / Q1035332
# Maria Van Kerkhove

Maria D. Van Kerkhove (New Hartford, Ameriketako Estatu Batuak, 1977ko otsailaren 20a) estatubatuar epidemiologoa da. Arrisku handiko patogenoetan ikasia, Van Kerkhove gaixotasun infekziosoetan aditua da. Gaur egun Osasunaren Mundu Erakundearen Osasun Larrialdietako Egitasmoko kidea da.
Zientzia Biologikoetan lizentziatu zen 1999an Cornell Unibertsitatean. 2000n epidemiologian master-titulua lortu zuen Standford Unibertsitateko Medikuntza Eskolan. 2009an Gaixotasun Infekziosoen Epidemiologian doktoratu zen Londresko Higiene eta Medikuntza Tropikaleko Eskolan Kanbodiako hegazti-gripeari buruzko doktore-tesia landuz.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Institut Pasteur. (2017ko abuztua). 2017 Institut Pasteur – OMI Seminar in Pandemics. (Noiz kontsultatua: 2020-05-07).
* ↑ Lartzanguren, Edu. (2020-05-07). «OMEk misio bat bidali nahi du Txinara, gaitzaren jatorria argitzeko» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-05-07).
* Datuak: Q28025108
# Maria Unzueta

Maria Unzueta Etxebarria (Eibar, 1878ko irailaren 13a - Acapulco, 1948ko otsailaren 18a), euskal emakume pilotaria izan zen, ezagutzen den lehenengo emakume puntista, alegia.

## Biografia

Maria Unzueta Etxebarria Gipuzkoako Eibarren jaio zen, 1883an. Aitak Bilboko "La Amistad pilotalekua" ren ardura hartu zuen, eta ondorioz, familia osoa, gurasoak eta hiru neba-arrebak (Kleto, Zezilio eta Felipe), Bilbora bizitzera joan ziren. Mariak txikitatik ezagutu zuen, beraz, pilotaren mundua. Txikitatik hasi zen kirola praktikatzen, hala, bere zaletasunak zesta puntara eraman zuen. Hamabost urte zituenean, haren aitak Euskalduna pilotalekua ren ardura izan zuen, horrela, pilotari profesionalekin entrenatzen hasteko aukera izan zuen. Haren neba bat Madrilgo Empresa del Frontón Centralek kontratatu zuen eta Maria harekin joan zen Madrilera. Han ere jokatzen jarraitu zuen. gauzak horrela, Luziano Berriatua enpresa-gizonak ikusi eta kontratatu nahi izan zuen, nebarekin batera bikotea egiteko. Mariaren aita ez zegoen ados eta ezezko borobila eman zion, neskaren kirol ibilbidea moztuz.
Maria inoiz ez zen profesional moduan aritu pilota munduan. Urte haietan Juanito Madariaga pilotaria ezagutu zuen eta maitemindu zen baina, zoritxarrez, partidu batean pilota batek buruan jo zuen eta bertan hil zen.
1904an, 26 urterekin, ezkondu eta Eibarrera joan zen bizitzera. Hiri horretan aitak Astelena pilotalekua eta Olabeagako Trinketa kudeatzen zituen. Eibarren soinekogintza akademia antolatu zuen. 1936, alargun gelditu ostean, gerratik ihesean, 1937an Mexikora joan zen. Ipar Amerikako estatuan martxoaren 11n turista gisa sartu zen. Aurretik Mexikon Felipe eta Zezilio nebak bizi ziren, biak ala biak pilotariak. Haiekin batera Acapulcon bizi izan zen. Hantxe jarraitu zuen hil arte, 1948ko otsailaren 18an.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.euskomedia.org/aunamendi/138177 Auñamendi Entziklopedia.
* ↑ (Gaztelaniaz) elcorreo. (2016-08-29). «La primera mujer jugadora de cesta punta era eibarresa» El Correo (Noiz kontsultatua: 2024-09-18).
* ↑ Mugalari. (2015-03-07). «8M | María Unzueta, la primera mujer que jugó a cesta punta» MugaKultura (Noiz kontsultatua: 2024-09-18).
* ↑ (Gaztelaniaz) DV. (2016-07-29). «La primera mujer jugadora de cesta punta era eibarresa» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2024-09-18).
* ↑ ref http://pares.mcu.es/MovimientosMigratorios/detalle.form?nid=33575

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Eibartar bat lehenengo emakume puntista, Mugalari Kulturan, Patxi Rodríguezen artikulua.
* Datuak: Q26720203
# Maria Urtubiakoa

Maria Urtubiakoa (Urruña, 1446 – Bera, 1505) Urtubia leinuaren Lapurdiko andre noblea izan zen. Joan Urtubiakoa eta Teresa Lazkanokoa, Joan Lopez Lazkanokoa ahaide nagusi oinaztarraren alaba, izan ziren haren gurasoak. Hiru urte zituela hil zitzaion aita, eta ama bigarrenez ezkondu zen Joan Ibañez de Monreal jaun nafarrarekin. Monreal etxearen eraginpean geratu zen orduan Urtubiako etxea. Joan de Monreal aurrekoaren semeak Maria Urtubiakoa bahitu eta harekin ezkondu zen. Lau urte geroago abandonatu zuen Joan de Monrealek emaztea eta Maria Urtubiakoak, bortxazko bahitura hura azaldu ondoren, ezkontza hura haustea lortu, eta Rodrigo Ganboakoa Berako Altzateko jaun eta ahaide nagusi ganboatarrarekin ezkondu zen ondoren. Aita zenaren alderdiaren aurka borrokatu zen ordudanik Maria Urtubiakoa. 1493an hil zen Altzateko jauna, eta orduan Altzateko eta Urtubiako etxeen gaineko eskubideak utzi nahi izan zizkion Mariak bere senar ohiak aurrezko ezkontza batean izan zuen seme nagusiari. Ez zuen horrelakorik onartu Joan de Monrealek, eta gatazka eta gudualdi biziak izan ziren ondoko urteetan bi alderdien artean. Epaitegietara jo ondoren, Maria Urtubiaren aurkako epaia eman zuen Bordeleko Parlamentuak eta Maria, Urruñako etxea eta artxiboak erre ondoren, Altzateko etxean babestu zen. Maria hil ondoren (1505), bi etxe horien eta erregearen gudarostearen arteko gatazkak ez ziren amaitu. 1540.urtean epai batek argitu zuen nolabait auzia: Urtubiako etxea altzatetarren esku geratu zen, eta Zalduako eta Miozko etxeak monrealdarren esku. 1574.urtean batu ziren berriro bi etxe haiek, Joan Urtubiakoaren eta Aimée de Monrealen arteko ezkontzaz. Pio Baroja donostiar idazleak jaso zituen nobela batzuetan (La Dama de Urtubia, Jaun de Alzate...) Maria Urtubiakoaren historiaren gorabeherak eta haren garaiko giroa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12263065
# Maria Verschoor

Maria Verschoor, (Dordrecht, Herbehereak, 1994ko apirilaren 22a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari herbeheretarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Herbehereetako taldearekin, Argentinaren eta Erresuma Batuaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Felice Albers, Eva de Goede, Xan de Waard, Marloes Keetels, Josine Koning, Sanne Koolen, Laurien Leurink, Frédérique Matla, Freeke Moes, Laura Nunnink, Malou Pheninckx, Pien Sanders, Lauren Stam, Margot van Geffen, Stella van Gils, Caia van Maasakker, Maria Verschoor eta Lidewij Welten-ek.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan txapeldunak izan ziren berriz.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 02 ! | Emakumezkoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Emakumezkoa |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | Emakumezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «Maria Verschoor» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Maria Verschoor» FIH (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14852998
* Multimedia: Maria Verschoor / Q14852998
# Maria Velho da Costa

Maria de Fátima de Bivar Velho da Costa (Lisboa, 1938ko ekainaren 26a - ib., 2020ko maiatzaren 23a) portugaldar idazlea izan zen. Portugalgo mugimendu feministako kide izan zen Maria Isabel Barreno eta Maria Teresa Hortarekin. Hirurek idatzi zuten "Novas cartas portuguesas" "(Portugaldar gutun berriak)" 1972an , debekatua izan zena, diktaduraren errepresioa agerian utzi baitzuen.
2002an Camões saria irabazi zuen.

## Lanak

* O Lugar Comum. 1966
* Maina Mendes. 1969
* Ensino Primário e Ideologia. 1972
* Novas Cartas Portuguesas. (Maria Teresa Horta eta Maria Isabel Barrenorekin) 1972
* Desescrita. 1973
* Cravo. 1976
* Português; Trabalhador; Doente Mental. 1977
* Casas Pardas. 1977
* Da Rosa Fixa. 1978
* Corpo Verde. 1979
* Lucialima. 1983
* O Mapa Cor de Rosa. 1984
* Missa in Albis. 1988
* Das Áfricas. (José Afonso Furtadorekin) 1991
* Dores. (ipuinak, Teresa Dias Coelhorekin) 1994
* Irene ou o Contrato Social. 2000
* O Livro do Meio. (eleberri epistolarra, Armando Silva Carvalhorekin) 2006
* Myra. 2008
* O Amante do Crato. (ipuinak) 2012

## Sariak

* 1997an, Evorako Unibertsitatearen Vergílio Ferreira saria jaso zuen bere obra osoagatik.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Internet, Prodesin, proyectos y desarrollos en. «Maria Velho da Costa, escritora. 81 años» www.revistaadios.es (Noiz kontsultatua: 2020-06-26).
* ↑ (Ingelesez) «Novas Cartas Portuguesas - Maria Isabel Barreno, Maria Teresa Horta, Maria Valho da Costa | Cartas, Horta, Teresinha» Pinterest (Noiz kontsultatua: 2020-06-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Barreno, Maria Isabel; Horta, Maria Teresa; Costa, Maria Velho da. (1976). Nuevas cartas portuguesas. Ediciones Grijalbo ISBN 978-84-253-0607-5. (Noiz kontsultatua: 2020-06-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) Welle (www.dw.com), Deutsche. «A los 81 años fallece la escritora Maria Velho da Costa | DW | 24.05.2020» DW.COM (Noiz kontsultatua: 2020-06-26).
* ↑ Hernández, Publicado por Hortensia. Maria Velho da Costa escritora portuguesa. (Noiz kontsultatua: 2020-06-26).
* Datuak: Q736900
* Multimedia: Maria Velho da Costa / Q736900