# Sydneyko aireportua

Sydney Kingsford Smith Airport (kolokialki Mascot Airport, Kingsford Smith Airport, edo Sydney Airport; (IATA: SYD, ICAO: YSSY)) nazioarteko aireportu bat da, Sydneytik (Australia) hiritik 8 kilometrora hegoaldean, Mascot auzoan. Sydney-ko lehen mailako aireportua da eta Qantasentzako lehen mailako zentroa. Virgin Australiarrentzako bigarren mailako zentroa da eta Jetstar-entzako ere bai. Air New Zealanden erreferentzia puntua. Botany Bayren ondoan kokatuta dago eta aireportuak hiru pista ditu. Sydneyko Kingsford Nazioarteko Aireportuak 907 hektareako azalera hartzen du (2.241 akre).
Sidneyko aireportua munduko funtzionamendu jarraitu handieneko merkataritza-aireportua da eta Australiako aireporturik jendetsuena da: 42,6 milioi bidaiari eta 348.904 aireontzi-mugimendu izan ditu 2016/17an. 2016. urtean, Munduko 38. aireporturik jendetsuena izan zen. Gaur egun, zuzeneko zerbitzuak eskaintzen zaizkie 46 destino nazionalei eta 43 nazioartekoei.
2018an, aireportua munduko bost aireportu onenetan sailkatu zen urtean 40-50 milioi bidaiari erabiltzen dituzten aireportuetan. Oro har, munduko 20. aireportu onenaren aldeko botoa eman zuten Skytrax World Airport Awards sariketan.

## Historia
### 1911–1930: Historia goiztiarra

Aireporturako erabilitako lursaila idi-zelai bat izan zen, eta Mascot inguruko zati handi bat zingiratsua zen.
Hegaldiak gutxienez 1911tik aireratu ziren eremu horietatik, eta hegazkinlariek Sydneyko beste leku batzuk erabili zituzten urte batzuk lehenago, hala nola Anderson Park eta Neutral Bay.
Nigel Love pilotua izan zen Lehen Mundu Gerran, eta hegazkinak egiten dituen herrialdeko lehen enpresa sortu nahi zuen petrsona. Ideia horrek hiritik gertu fabrika bat eta aerodromo bat ezartzera behartuko zuen. Sydneyko higiezinen bulego batek Kensingtongo lasterketa-taldearen jabetzako lursail batzuk aipatu zizkion, gobernuaren jabetzako Randwickeko lursailaren galeraren aurkako babes gisa gordetzen zirenak. Lurrak bertako hiltegi batek erabili zituen, ixteko zorian zegoena, ardiak eta abereak larratzeko. Lur honek Love erakarri zuen, gainazala guztiz laua baitzen eta bufalo-belarrezko larre batez estalita baitzegoen. Ardiek eta abereek hain modu uniformean bazkatu zuten belarra, ezen ez baitzen askorik behar hegazkinetarako erabiltzeko. Gainera, lau aldeetako sarbideek ez zuten oztoporik, Ascot hipodromoak, lorategiek, ibai batek eta Botany badiak inguratzen zuten.
Lovek Mascoteko aerodromoa ezarri zuen enpresa pribatu gisa, eta 80 hektarea alokatu zizkion Kensington Race Clubi hiru urtez. Hasieran olanazko egitura txiki bat zuen, baina geroago inportatutako Richards hangar batekin hornitu zen. Mascotetik egindako lehen hegaldia 1919ko azaroan izan zen, Lovek Billy Marshall zinema independenteko argazkilaria Avro batean eraman zuenean. Inaugurazioko hegaldi ofiziala 1920ko urtarrilaren 9an izan zen, hau ere Lovek egina.
1921ean, Commonwealtheko gobernuak 65 hektarea (161 akre) erosi zituen Mascoten, aerodromo publiko bat sortzeko asmoz. 1923an, Love-en hiru urteko errentamendua amaitu zenean, Commonwealtheko Gobernuak nahitaez eskuratu zuen lasterketa-klubeko Maskota lurra. Lehen hegaldi erregularrak 1924an hasi ziren.

### 1930-1960

1933an, legarrezko lehen pistak eraiki ziren. 1949an, aireportuak hiru pista zituen: 1.085 metro (3.560 oin) 11/29, 1.019 metro (3.904 oin) 16/34 eta 1.787 metro (5.863 oin) 04/22. Sydenham eta Botany arteko trenbideak bigarren pista gurutzatu zuen, iparraldeko muturretik 150metro (490oin), eta laneko instalazio seguru bereziek babestu zuten. Cooks ibaia 1947-52 bitartean desbideratu zen, aireporturako lur gehiago emateko, eta beste erreka txiki batzuk bete ziren. Sidneyko aireportua aerodromo deklaratu zuten 1920an. 1936ko abuztuaren 14an, aireportua Sidneyko aireportua (Kingsford Smith) izendatu zuten Australiako Sir Charles Kingsford Smith hegazkinlari aitzindariaren omenez. 1960ko hasiera arte, Sydneysiders gehienek Maskotatzat hartu zuten aireportua. Zolatutako lehen pista 07/25 izan zen. Hurrengo pista, 16/34 (orain 16R/34L), Botany badiara zabaldu zen, 1959an hasi ziren erreakzio-hegazkinak hartzeko. 07/25 pista, nagusiki, aireontzi arinagoetan erabiltzen da, baina aireontzi guztiek erabiltzen dute, Airbus A380s barne, baldintzek hala eskatzen dutenean. 16R/34L pista Australiako pista operatibo luzeena da gaur egun; 4.14,300 ft (4,400 m) m (14.300 oin) eta 3.920 (12.850 oin) luze da zebra-atalaseen artean. 16L/34R pista batez ere etxeko aireontzietan eta aireontzi handietan erabiltzen da, B767/A330/B787/B772/A359 tamainaraino, baina aireontzi handiagoek erabiltzen dute, hala nola B777L/B773/B744/A340/A35K/MD11, beste pistarik ez dagoenean.

## Erreferentziak

* ↑ «SYD Airport Master Plan 2039 (pgs. 20,59,62)» sydneyairport.com.au.
* ↑ Sydney Airport heritage. .
* ↑ «Airport Traffic Data 1985 to 2019» Bureau of Infrastructure, Transport and Regional Economics.
* ↑ «Movements at Australian Airports Financial Year 2017» Airservices Australia.
* ↑ Skytrax. «Skytrax World Airport Awards 2019» Skytrax.
* 1 2 Steve Creedy. (24 November 2009). «Bullock paddock grew to nation's busiest air hub» The Australian (News Corp).
* ↑ 100 years of Sydney Airport flying. 17 April 2011.
* ↑ «Aerial joy riding. Tests at Mascot» Evening News (Sydney): 4. 9 January 1920.
* ↑ Sydney Morning Herald 9 August 1938 p.12
* ↑ (Ingelesez) «Sydney Airport» Airport Master.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17581
* Multimedia: Sydney Airport / Q17581