OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ecce Homo (Borja)

Borja herriko Ecce Homo margolana (latinez, “hau da gizona” edo “hona hemen gizona”) bertako Miserikordia Santutegian (Zaragoza) erakusgai dagoen margolana da, Ecce homo irudi bat irudikatzen duena. Margolanaren jatorriko bertsioa Elías García margolariak egin zuen, XIX. mendearen bukaeraren inguruan, eta balio artistiko eta ekonomiko eskasekoa zen. Gainera, Elias Garciaren Ecce Homo hori ez zen originala: Guido Renik egindako beste Ecce Homoarekin antzekotasun handia zuen edo William Frenchek egindakoarekin.

## Errestaurazio kaskarra

2012ko abuztuan, margolanaren kontserbazio-egoera kaskarra zela eta, 80 urteko Cecilia Giménez herriko margolari afizionatuak gainetik margotu eta jatorriko Ecce Homo irudia guztiz desitxuratu zuen. Herriak egindako salaketa bat zela eta, haren aldaketek mundu zabaleko arreta erakarri zuen denbora gutxian, Internet fenomeno irrigarri moduan eta irudi berria beste irudien muntaiarako baliatuz. Gertaerak nazioarteko ospea hartu zuen: adibidez BBC telebista eta The Independent aldizkari britainiarrek eta Libération egunkari frantsesak eman zuten haren berri; albistea Atlantikoaren beste aldera iritsi zen, TBS kanalean Conan O'Brien izeneko programan parodia bat egin zutenean. Denbora pasa ahala, hasierako isekek irudiarekiko sinpatiari tokia utzi zioten.
Herriko agintariek bertsio berria desegiteko egindako iragarpenen aurrean, Interneten kanpaina zabala abiarazi eta Pop Artearen ikono moduan Ecce Homo berria gordetzeko eskatu zen. Milaka lagun joaten da urtero Borjara Ecce Homo horren argazkiak egitera. Cecilia Giménez andreak ziurtatzen du elizgizonaren baimena zuela hartarako eta herritarrek lanean ikusi zutela, ez zuela inoiz ezkutuan egin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2302517
* Multimedia: Ecce Homo (Elías García Martínez) / Q2302517
# Eccica-Suarella

Eccica-Suarella, (korsikeraz: Eccica è Suaredda) Korsikako hegoaldeko udalerria da, Hego Korsika departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 1.145 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Populations légales 2013 | Insee» www.insee.fr (Noiz kontsultatua: 2016-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q538346
* Multimedia: Eccica-Suarella / Q538346
# Esterri d'Àneu

Esterri d'Àneu Kataluniako udalerria da, Pallars Sobirà eskualdean eta Lleidako probintzian kokatuta dagoena. 8,50 km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 965 biztanle zituen.
2013ko apirilaren 8an Esterri d'Àneu, Espot, La Guingueta d'Àneu eta Alt Àneu herrietako alkateek, lau udalerriak batzeko borondatezko proposamena aurkeztu zuten.
Arango haranako inbasioan milizianoen esku egon zen herri hau.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 721 | 704 | 723 | 609 | 573 | 511 | 743 | 687 | 566 | 496 | 638 | 965 |

## Ikus, gainera

* Lleidako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20220925182624/https://www.naciodigital.cat/noticia/53510/primera/fusi/municipis Primera fusió de municipis Nacio Digital egunkariko albistea

## Kanpo estekak

* (Katalanez)(Gaztelaniaz)(Ingelesez) Udalaren webgunea
* (Katalanez) Esterri d'Àneuri buruzko informazioa
* Datuak: Q12662
* Multimedia: Esterri d'Àneu / Q12662
# Esterwegen

Esterwegen Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Emsland barrutia|Emsland]] barrutian. 2014an 5.193 biztanle zituen 49,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q673391
* Multimedia: Esterwegen / Q673391
# Estevanico

Estevanico ("Esteban Txikia"; Estebanico ortografia modernoan; c. 1500 -1539), Esteban de Dorantes edo Mustafa Azemmouri (مصطفى الزموري) izenez ere ezaguna, Ipar Amerika esploratu zuen lehen afrikarra izan zen.
Estevanico esklabo gisa agertzen da lehen aldiz Marokon portugaldarren erregistroetan, eta 1521ean saldu zuten noble espainiar bati. 1527an Narváezen espainiar espedizioan sartu zen "La Florida", egungo Mexiko iparraldea eta Estatu Batuetako hegoaldea esploratzeko. "Amerikako lehen afrikar handia" izendatu dute. Herri-heroi bihurtu zen Espainiako folklorean eta Espainia Berriko kondairan, Mexikoko Golkoaren, eta gaur egungo Florida eta Texas denaren esplorazioak, hari buruzko kondaira ugari sortu zituen. Mexiko Berriko, eta Estatu Batuetako hego-mendebaldea izango zenaren azken esplorazioan eta desagertzean, mitifikatu egin zen Santa Fe de Nuevo Méxicoko Cibolaren istorioen parte gisa. Irudi historikoetan zein modernoetan esploratzaile, gidari fisiko eta moral eta konkistatzaile gisa agertzen da.

## Erreferentziak

* ↑ LA, Our Weekly. (February 15, 2019). «Estevanico: The man, the myth, the legend» Our Weekly.
* ↑ «Estevanico» TSHA July 19, 2016.
* ↑ Nomad, New Mexico. (December 13, 2018). «Esteban the Moor : New Mexico Nomad» New Mexico Nomad.
* ↑ «Mystery confines Estebanico, black explorer of US Southwest» AP NEWS July 14, 2021.
* ↑ Zurita, Jeff. (May 19, 2019). «Estevan and the Cities of Gold – Jeff Zurita's Notes» Jeff Zurita's Notes.
* ↑ Yang, Jeffrey. (August 2017). «Estevanico» poetry.org (Poetry Foundation).
* ↑ «Seven Cities events» Europa Universalis 4 Wiki May 7, 2021.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1370004
# Esterren Liburua

Esterren liburua Bibliako Itun Zaharreko liburuetako bat da. Liburuaren jatorrizko bertsioa, hebreeraz idatzia, liburu kanonikotzat jotzen da. Bera da juduek onartzen duten bertsio bakarra. Gerora grekoz egindako eransketak deuterokanonikotzat jotzen dituzte katolikoek eta ortodoxoek; protestanteek, berriz, testu apokrifotzat jotzen dituzte.
Liburuak Ester izeneko neska judu baten historia kontatzen du. Persiako erregina izatera iritsi zen, eta juduak hiltzeko plan bat desegin zuen.

## Estiloa eta egilea

Esterren liburuak hizkuntza lehor eta zuzena erabiltzen du, batere metaforazalea ez dena, eta nazionalismo zakarra erakusten du. Bibliako beste liburu batzuetan ez bezala, ez du lanik hartzen iturriak aipatzen.
Garai horretako beste liburu batzuetan gertatzen den bezala, liburuaren egilea ezezaguna da, tradizioak Ezra profetari egotzi izan badio ere. Estilo modernoa erabiltzen du, eta oso ongi dokumentatuta dago; garbi dago eruditu bat zela. Ez du akats historikorik egiten.

### Edukia

Hau da liburuaren egitura eta azpiatalak:

### ESTER, PERSIAKO ERREGINA BILAKATU (1,1–2,23) (1,1-2,23)

* Baxti erreginak Asuero iraindu (1,1-22)
* Ester, erregina izendatu (2,1-18)
* Mardokeok azpikeria salatu (2,19-23)

### ESTERREK JUDUEN SALBAMENDUA ERDIETSI (4,1–6,14) (4,1-6,14)

* Mardokeo Esterri laguntza eske (4,1-17)
* Esterrek otordura deitu erregea eta Haman (5,1-8)
* Hamanek Mardokeo suntsiarazi nahi (5,9-14)
* Haman Mardokeo ohoratzera behartua (6,1-14)

### JUDUEN GARAIPENA (7,1–10,3) (7,1-10,3)

* Hamanen azkena (7,1-10)
* Erregearen agindua juduen alde (8,1-17)
* Juduek beren etsaiak suntsitu (9,1-19)
* Purim Jaiaren sorrera (9,20-32)
* Mardokeoren ospea (10,1-3)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131068
* Multimedia: Book of Esther / Q131068
* Jatorrizko testuak: Biblia/Ester
# Esterri de Cardós

Esterri de Cardós Kataluniako udalerria da, Pallars Jussà eskualdean eta Lleidako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 75 biztanle zituen. 16,6 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 242 | 327 | 287 | 256 | 191 | 156 | 124 | 85 | 56 | 66 | 72 | 75 |

## Ikus, gainera

* Lleidako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q12669
* Multimedia: Esterri de Cardós / Q12669
# Esterzili

Esterzili Cagliariko (Sardinia, Italia) udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q283951
* Multimedia: Esterzili / Q283951
# Estes Park (Colorado)

Estes Park Coloradoko herri bat da. Larimer konderrian kokatua dago. 2010ean 5.858 biztanle zituen, 17,3525 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Larimer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1010533
* Multimedia: Estes Park, Colorado / Q1010533
# Eta Carinae

Eta Carinae (η Carinae edo η Car) izar aldakor urdin argitsu hipermasibo bat da, Carina konstelazioan dagoena. Bere masa 100 eta 150 eguzki masa artekoa da, gure galaxiako izarrik masiboenetako bat bihurtzen duena. Era berean, argitasun handia ere badu, gure eguzkiarena baino 4 milioi aldiz handiagoa. Bere inguruan dagoen hauts mordoaren ondorioz, Eta Carinaek bere argitasunaren %99a espektruaren zati infragorrian igortzen du, 10 eta 20 μmko uhin luzerako tarteetan zeruko objekturik dizdiratsuena bihurtzen duena.
Eta Carinae oso izar gaztea da, 2 eta 3 milioi urte bitarteko adinarekin, eta NGC 3372n dago, Carinako Nebulosa Handia edo soilik Carinako Nebulosa bezala deitua. Nebulosa honek zenbait izar hipermasibo ditu, horien artean, Eta Carinaez gain, baita HD 93129A.
Izarra Homunkulu nebulosa bezala ezagutzen den nebulosa batez inguratua dago. Bere masa handiaren ondorioz, Eta Carinae oso ezegonkorra da, eta erraz jasaten ditu materia kanporatze bortitzak. Izarren egitura eta eboluzioari buruzko egungo teorien arabera, ezegonkortasun hau muturreko argitasun batek eta azaleko tenperatura ez oso bero batek eragiten du, honen ondorioz, Hertzsprung-Russell diagraman Eddingtonen mugak eragiten duen toki batean kokatzen delarik. Baldintza horietan, erradiazioaren presio handiak izarraren azalean, honek bere kanpo geruzetatik espaziora materia kopuru handia jaurtitzea eragiten du. Irudian Homunkulu nebulosa ikus daiteke, materia kanporatze hauek sortutakoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12185
* Multimedia: Eta Carinae / Q12185
# Eta Crucis

Eta Crucis (η Cru / HD 105211 / HR 4616) Hegoaldeko Gurutzea izeneko konstelazioaren hegoaldereneko zatian dagoen izar bat da. +4,15 itxurazko magnitudekoa, gure Eguzki-sistematik 64 argi-urteko distantziara dago.
Eta Crucis sekuentzia nagusiko izar bat da, F2 espektro motakoa, 6950 gradu kelvineko tenperatura efektiboduna. Bere erradioa gure Eguzkiarena baino %30 handiagoa da, eta gure Eguzkiak baino metaltasun txikiagoa du (($[M/H]=-0,29$). 1,5 eguzki masako masa du, eta, gure eguzkia baino gazteagoa den arren, zenbait azterketek bere adina 1500 eta 2500 milioi urtetan zehazten dute.
Spitzer Espazio Teleskopioak duen MIPS tresnak gehiegizko erradiazio infragorria detektatu du 70 pikometrotan, Eta Crucisetik datorrena. Honek, izarra inguratzen duen hautsezko disko zirkumestelar baten presentzia adierazten du, hauts partikulen tenperatura 70 kelvin baino gutxiagotan estimatuz. Gehiegizkotasun hau ez zuen aurretik IRAS sateliteak detektatu, Eta Crucis CL Crucis Mira izar aldagarritik nahiko gertu egotearen ondorioz, 2,4 arku minutura, iturri distiratsua infragorrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3292103
# Eta Kitto (euskara elkartea)

Eta Kitto euskara elkartea 1992an sortu zen Eibarko (Gipuzkoa) euskara-taldea da. Aurretik izen bereko hilabetekaria kaleratzen zuen Eibarko Udalak. Hasiera haietan hilabetekaria zena hamabostekari bihurtu zuten eta kultura eta euskararekin lan egiten hasi ziren elkartean.
Euskararen aldeko olatu hari Eibarko Udalak berak eman zion hasiera 1988an; Mikel Larrañaga alkateak kaleratutako euskaraz eta kitto! bandoko azkenengo berba biak hartu eta hilabetekaria sortu zen izen horrekin. Eibartar euskaltzale talde batek berehala ekin zion hainbat ekitaldi antolatzeari.

## Jarduerak

Elkarteak Eta kitto! Eibarren argitaratzen duen euskarazko astekaria da. 7.950 aleko tirada eta 14.000 irakurle inguru ditu (AZTIKER 2008). Horrez gain hauek dira elkarteak lantzen dituen ildo nagusiak:

### Berbetan

Euskera praktikatzeko taldeak eskaintzen dituen programa. Doan. Hiru ataletan banatzen da: Orokorra, Gurasoak Berbetan, eta Dendariak eta Ostalariak Berbetan

### Kulturgintza

Bost lerro hauetan banatzen da taldeak kultura lantzeko egiten duen ahalegina:
* Bertsolaritza: Bertsozaletasuna bultzatzeko helburuarekin hainbat ekitaldi antolatzen ditugu urtean zehar, Bertso Taldearen gidaritzapean.
* Illunabarrian: Era, gai, eta formatu ezberdinetako hitzaldi, mahainguru eta ikuskizunak.
* Jai Giroa: Herriko jaiekin bat egin eta jai giroan murgilduz antolatzen ditugun ekitaldiak.
* Harixa Emoten: Irakurzaletasuna bultzatzeko hilean behin antolatzen dugun irakurketa-kluba.
* Ipurterre: Herriko ikasleentzat ipuin-lehiaketa.

### Hedabideak

Eta kitto! astekaria, Gida Komertziala, Hauteskundeetako aleak eta bestelako ale bereziak argitaratzeaz arduratzen da.

### Txikitto!

Eibarko 6 eta 12 urte bitarteko umeentzat hilabetekaria.

### Transmisio mintegia

Euskararen Transmisioaren gaia ardatz hartuta urtean behin antolatzen dute dugun mintegi bat

## Antzeko elkarteak

Euskararen erabilera normalizatzeko asmoz badira antzeko elkarte batzuk, besteak beste hauek: Lasarte-Oria, Añorga, Agurain, Plazara Goaz (Intxaurrondo, Donostia) eta Egia (Donostia).

## Erreferentziak

* ↑ «“…euskaraz eta kitto!” bandoak 40 urte beteko ditu abenduaren 21ean, San Tomas egunean» Egoibarra.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-22).
* ↑ «...eta kitto! EUSKARA ELKARTEA» etakitto.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-04).
* ↑ «Añorgan euskaraz bizi nahi dugu - YouTube» www.youtube.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-29).
* ↑ «Añorgan Euskaraz» www.facebook.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-29).
* ↑ «AGURAINEN, EGUNEROKOAN EUSKARAZ BIZI NAHI DUGULAKO, 75 ORDU EUSKARAZ.» AGURAINEN, EGUNEROKOAN EUSKARAZ BIZI NAHI DUGULAKO, 75 ORDU EUSKARAZ. (Noiz kontsultatua: 2020-12-29).

## Ikus, gainera

* Eta Kitto! astekaria
* Eibar.org
* Goi Argi
* Juan San Martin Eibarko Udal Liburutegia
* Portalea (Eibar)
* Udako Euskal Unibertsitatea

## Kanpo estekak

* Eta Kitto elkartearen webgunea
* Datuak: Q116008340
# Eta emakumeari sugeak esan zion

Eta emakumeari sugeak esan zion Lourdes Oñederra donostiarraren lehenengo eleberria da, 1999. urtean kaleratua.
Lanak 1999an Espainiako Kritika Saria eta hurrengo urtean Euskadi Literatura Saria, euskarazko literatura modalitatean, irabazi zituen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Teresaren barne-bidaia eta barne-gatazka ditu kontagai. Barne-ezinegonak bidaia fisiko bat egitera bultzatzen du protagonista, eta, hain zuzen ere, Europa erdialdera egingo du bidaia, senarrarekin batera. W. hirian, aspaldiko lagun eta maitale baten etxean hartzen dute ostatu, eta hiruko harreman hori ere kezka-iturri bihurtzen zaio Teresari.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Literaturaren Hiztegia — Idazlanak

## Kanpo estekak

* Armiarma: Kritiken hemeroteka
* Datuak: Q20492980
# Eta tira eta tunba

    Artikulu hau abesti karlistari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Eta tiro baltzari».
Eta tira eta tunba Joseba Tapiak 2010ean argitaratu zuen diskoa da (Zakurraren Biolina) eta bertan Bigarren Karlistaldian zehar idatzi ziren bertsoak musikatzen dira. Liberalen eta karlisten kantak haizezko bi taldeetan banatzen dira. Karlisten bandan tronpeta, saxoa, tronboia, tuba eta jazpana jotzen zuten. Liberalenean tronpeta, saxoa, bonbardinoa, tuba eta jazpana. Klarinetea ere azaltzen da kanta batzuetan. Trikitia hortxe dago agertu eta ezkutatuz, dagokion unean presente, besterik ez.
Abesti honetan oinarrituta, bizkaiko abertzaleek Eta Tiro Baltzari asmatu zuten eta kanta berri hau 20. mendeko hasierako abertzaleen arteko abesti ezaguna bihurtu zen.

## Ezaugarriak

Diskoak Agur Intxorta maiteri ematen dio jarraipena. Orduan Espainiako Gerraren alde bakarreko bertsoekin osatu zuen diskoa; oraingo honetan, bi aldeen bertso bilduma egiten da. Bertsoen zein doinuen aukeraketa zainduari gehitu behar zaio dokumentu historiko gisa duen balioa erantsia.
Musikalki, Intxortakoan gudariak lubakietan kantari irudikatzen ziren bezala, Donostiako liberalak beren klubeko dantzaldi batean irudikatzen dira.
Joseba Tapiak menderatzen duen herri dantza musikaren eta azken urteetan erakutsi duen bide «pertsonalagoaren» (Apoaren edertasuna, Québec..) arteko erdibidean kokatzeko moduko doinuak topatzen dira disko honetan.

## Kantuak

Kantuen artean, nabarmenak hauek dira:
* Apaizak tiraka pin pon,
* Karlos etorri da-ta ikustera guaz
* Hilak falta ditugu, ni nago elbarri

## Erreferentzia

* Edukiaren zati bat «‘Eta tira eta tunba’ (Joseba Tapia, 2010)» artikulutik hartua da. Artikulu hark Andoni Tolosa du egile, eta Creative Commons Aitortu-Partekatu Berdin 3.0 lizentziarekin argitaratu da Badok euskal kantagintzaren atarian.
* ↑ «Baioneta errimatuak karliberalen artean» Argia (Noiz kontsultatua: 2018-02-10).
* ↑ ‘Eta tira eta tunba’ (Joseba Tapia, 2010). (Noiz kontsultatua: 2018-02-09).

## Ikus, gainera

* Joseba Tapia

## Kanpo estekak

* Eta tira eta tunba beltzari kantua Youtuben
* Apaizak tiraka pin pon kantua Youtuben
* Datuak: Q61069670
# Eta haien gorputzetako urrea

Eta haien gorputzetako urrea (frantsesez: Et l'or de leur corps) 1901ean Paul Gauguin frantziar margolariak egindako margolan ezaguna da, Tahitin egina. Egun Orsay museoan dago.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17491350
# Eta mendia

Iti edo Eta mendia (grezieraz Όρος Οίτη, Odos Iti) Erdialdeko Greziaren hegoaldean, Tesalia hegoaldean dagoen mendilerro bat da, Esperkeo eta Zefiso ibaiaren haranak mugatzen dituena Beozian. Pindo mendilerroaren adar bat da. Eta mendiak antzinako Trakinia hiria inguratzen du mendebaldetik. 2.153 metrotan du bere gailurra. Eta mendiaren kontrahorma, Termopilak izeneko haizpitartearen hegoaldean kokatua Kalidromo mendia da (gaur egun Kallidromon) 1.258 metrokoa
| « | Termopilen mendebaldean zeharkaezina den mendilerro bat altxatzen da, malkartsua eta garaia, Etaraino hedatzen dena, ekialdean, itsasoak eta padura batzuk bidea inguratzen duten bitartean. | » |
Termopiletako pasabideaz gain, bazegoen beste bat ere altuera handian Kalidromo mendiaren mendebaldean, Zefiso ibaiaren ibarrera zaroana. Mendebalderago Patriotiko izeneko mendia altxatzen da, Kalidromo baino altuagoa dena.
Greziar mitologian, Eta mendia nagusiki Herakles hil zen lekua delako da ezagun. Hiltzeko prest, Eta mendia igo zuen, non hil sutzar bat prestatu zuen zuhaitzekin, bere arkua eta geziak Filoktetesen aita zen Peanteri eman zizkion, sutzarrean jarri zen, bere burua bere makilan pausatua eta bere lehoi larrua bere gainean zabaldua eta Filoktetesi zuziarekin sutzarra pizteko agindu zion
John Miltonek hala egiten dio erreferentzia Heraklesen eromenari:"Honela, Alzidesek (Herakles), Ekaliatik itzultzean, garaipenak koroatua, eta pozoitutako tunika sentitzean, bere oinazeen ondorioz Tesaliako eta Eta mendiaren tontorreko pinuak euren tokitik ateratzen zituen, Likas Eubeako itsasora botaz".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132378
* Multimedia: Oiti / Q132378
# Eketorp

Eketorp (suedieraz: Eketorps fornborg), Suedia hego-ekialdeko Öland uhartean dagoen eraztun itxurako gotorlekua da. Stora Alvaret eremuan dagoenez UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 2000 urtean.

## Historia

Hasierako gotorlekua 400 urtearen inguruan eraiki zuten ölandarrek, hasiera batean erlijio funtzioekin eta honetaz gain nekazariak babesteko. Itxura zirkularra dauka lurraldea erabat laua baita eta etsaiak edozein aldetatik eraso lezakeelako. Hasierako gotorlekuak 57 metrotako erradioa zuen baina ondoren 80 metrotakoa eraiki zuten. 50 gela aurkitu dira, batzuk erdialdean eta beste batzuk harresian. 600 urtearen inguruan bertan behera utzia izan zen, oraindik ezagutzen ez diren arrazoiengatik.
XI mendean gotortu egin zuten egitura eta bigarren harresi bat eraiki zen inguruan. hainbat funtzio izan zituen ordutik aurrera, batez ere babesleku eta zalditegi. XX mendean erabat berriztu zuten.
Erabat induskatua izan da eta 24.000 tresna inguru aurkitu dira.

## Turismoa

Öland uharteko turismogune nagusia da. Erdi Aroko borrokak antzezten dira eta museoa ere badu. Udan bisita gidatuak egiten dira.

## Iruditegia

* Sarrera.
* Harresia.
* Barnealdea.
* Etxe luzeak.
* Putzua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1011625
* Multimedia: Eketorps fornborg / Q1011625
# Ekhi (argipena)

Ekhi izenak hainbat adiera du:
Batetik, eki (eguzki) hitzaren grafia ez normatiboa da, eta horrekin lotuta daude:
* Ekhi, euskal mitologiako entitatea.
* Ekhi Patera, euskal mitologiatik abiatuz izendatutako Io sateliteko puntu bat.
* Ekhi, gizonezkoen euskal izena, adibidez pertsona hauena:
** Ekhi Erremundegi (Baiona, 1989), bertsolaria.
** Ekhi Lambert (Irulegi, 1990), abeslaria.
** Ekhi Bravo (Donostia, 1997), futbolaria.
** Ekhi Senar (Barañain, 1990), futbolaria.
Bestetik:
Ikus, halaber:
# Ekhi Erremundegi

Ekhi Erremundegi (Baiona, Lapurdi, 1989ko irailaren 2a) euskal bertsolaria da. Karlos Aizpuruak ematen zituen bertsolaritza klaseetan ikasle izan zen eta berak bultzatuta, bertso eskolara eman zuen jauzi. Egun, Itsasuko bertso eskolan dabil. Bestalde, Zientzia Politikoak ikasten ari da Euskal Herriko Unibertsitateko Leioa eta Erandioko campusean.
2008ko Iparraldeko Bertsolari Txapelketan finalista izan zen.

## Kanpo estekak

* Ekhi Erremundegi
* Datuak: Q12256604
# Ekerö udalerria

Ekerö Suediako ekialdeko udalerri bat da, Stockholmgo konderrikoa. 384,54 km² ditu, eta 27.005 biztanle.

## Mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide:
Enköping udalerria Upplands-Bro udalerria Järfälla udalerria Stockholm udalerria Huddinge Botkyrka udalerria Salem udalerria Södertälje Strängnäs udalerria

## Gizateriaren Ondarea

Birka eta Hovgården Suediako herri zaharrenak izan ziren, VIII mendean eraiki eta XIII mendean bertanbehera gelditu zirenak. UNESCOk 1993an Gizateriaren Ondare izendatu zituen.
* Birkako etxeak.
* Birkako txalupak.
* Hovgårdengo hondarrak.

## Erreferentziak

* ↑ (Suedieraz) Statistiska centralbyrån, Kommunarealer den 1 januari 2014. Statistics Sweden.
* ↑ (Suedieraz) Folkmängd i riket, län och kommuner 31 mars 2016. Statistics Sweden.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q492614
* Multimedia: Ekerö Municipality / Q492614
# Eketla

Eketla Siziliako herri bat zen, kartagotar eta sirakusar lurraldeen artean kokaturik.
K.a. 309an, Agatokles Afrikan zegoela, Sirakusako mertzenarioek okupatu zuten eta hortik Leontinos eta Camarina harpilatu zuten, baina Jenodiko Agrigentokoak irabazi zituen.
Lehen Gerra Punikoan. K.a. 263an, erromatar kontsula Apio Klaudio Kaudexek Ekleta alperrik setiatu zuen eta hildako asko izan ondoren, Messinara erretiratu zen. Beharbada, Eketlaren kokapena Occhiola hiriarena zen, baina 1693an, lurrikara batek jota, biztanleek alde egin zuten Grammichele fundatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ POLIBIO: Historiak'', 1:15.10. Kontsultatutako URL 2019.02.13
* ↑ DIODORO SIKULO: Biblioteka Historikoa, XX, 32 eta XXIII.3 Kontsultatutako URL 2019.02.13.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4895437
# Ekhi Lambert

Ekhi Lambert (Irulegi, 1990), Nafarroa Behereko musikari eta abeslaria da.

## Ibilbidea

Donibane Garaziko Seitan folk taldean hasi zen 2014an eta hainbat txapelketatan kantatu ondoren 2018an diskoa atera zuten. 2019an bakarkako lan bat argitaratu zuen, Haustura izenekoa. Honetarako Yoan Arostegui eta Miguel Etcheverry-ren laguntza izan zuen.
2024an bigarren bakarkako diskoa atera zuen, Inbasioak izenekoa. Besteak beste Joseba Irazoki izan zuen alboan.

## Diskografia

* Haustura (2019, Mukuru / Xofaldia Prod)
* Inbasioak (2024, Forbidden Colours)

## Erreferentziak

* ↑ «Seitan» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2020-01-05).
* ↑ Dilindan #4 - Ekhi Lambert. (Noiz kontsultatua: 2022-01-21).
* ↑ «Ekhi Lambert» Mukuru (Noiz kontsultatua: 2020-01-05).
* ↑ «Ekhi Lambert» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2020-01-05).
* ↑ «Inbasioak» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2024-03-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81043891
# Ekhi (Errusia)

    Artikulu hau Errusiako aintzirari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ekhi (argipena)».
Ekhi aintzira Errusiako laku bat da, Siberiako hego-erdialdean kokatua, Buriatia errepublikan, hango Baikal lakutik ekialdera. Laku txikia da, 0.19 kilometro koadro ditu.
Ingurune hotzean dago Ekhi aintzira, 930 metroko altueran. Klima hemiboreala, batez besteko tenperatura −4 °C da. Hilabeterik beroena uztaila da, 16 °C, eta abendurik hotzena, −26 °C.

## Erreferentziak

* ↑ Peel, M C. Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification. doi:10.5194/hess-11-1633-2007..
* ↑ NASA Earth Observations Data Set Index. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37927443