OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hipokrates

    Artikulu hau greziar medikuari buruzkoa da; Sirakusako tiranoa gaitzat duena beste hau da: «Hipokrates Sirakusakoa»
Hipokrates Koskoa (antzinako grezieraz: Ἱπποκράτης; Kos uhartea, K.a. 460 – Larisa, Tesalia, c. K.a. 377) greziar medikua izan zen, medikuntza modernoaren aita titulua duena. Antzinako Grezian jaio eta bizi izan zen. Besteak beste, Corpus hippocraticum, Pronostikoaren tratatua eta Aforismoak lanen egilea da. Bere meritu nagusia izan zen gaixotasunen ikerketan "metodo arrazionala" garatu izana, behaketa eta esperientzian oinarritua. Bere arabera, jaungoikoen ondorioz baino, gaixotasunak gertatzen ziren eragile naturalengatik. Sendagileen etika arautegi ezaguna den Zin hipokratikoaren asmatzailetzat hartzen da.

## Bizitza

Asklepio jainkoaren ondorengo omen ziren Asklepiadeen mediku-leinukoa zen. Demokrito eta Gorgiasekin ikasi ondoren, Grezia, Egipto eta Asian zehar bidaiari ibili zen eta gero Kosen hartu zuen egoitza. Bere garaiko medikuntza ongi ezagutzen zuen. Eritasunaren eta sendagintzaren erlijiozko ikuspegia alde batera utzi zuen. Izadiak berak dituen sendabideei bere lana egiten uztearen aldekoa zen eta tratamendu sinpleak zituen gogoko. Kirurgia zen greziar medikuntzaren atal aurreratuenetarikoa, eta hartan ere saiatu zen. Hipokratesen fisiologiak lau humoreen teoria (odola, linfa, behazun horia eta behazun beltza) du oinarri: humoreen arteko oreka edo proportzio egokiak (eukrasis) osasuna dakar; desorekak (diskrasis), berriz, eritasuna. Corpus Hyppocraticum izeneko idazki multzo handian bilduriko guztiak berarenak ez badira ere, eskola berekoak dira dudarik gabe. Haietan ezagunenak hauek dira: Aire, ur eta lekuen tratatua; Aforismoak; Pronostikoaren tratatua; Hausteen tratatua.
Hipokratesek erabateko eragina izan zuen antzinako medikuntzan eta gerora ere, Galenoren bitartez, Erdi Aroko medikuntzaraino iritsi zen haren itzala.

## Ikus, gainera

* Medikuntzaren historiaren kronologia
* Hipokratesen Aforismoak (edizioaren prestatzailea, Juan Kruz Igerabide; hitzaurrea, Iñaki Ugarteburu), Elhuyar, 1995

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q5264
* Multimedia: Hippocrates / Q5264
# Hipokoristiko

Izen hipokoristikoak (grezieratik: hypokoristikós; ferekatzaile), izen berezien aldaerak dira. Laburdurak, apokopeak, aferesiak edo goitizenak izan daitezke. Txikigarriak ere hipokoristiko bihur daitezke.

## Adibideak

* Adolfo → Fito
* Antonio → Tontxu
* Eduardo → Edu
* Garikoitz → Gari
* José María → Txema
* Jesús → Txus
* Koldobika → Koldo
* Lourdes → Lulú
* María → Mari
* Richard → Dick
* Susana → Susi
* William → Bill, Billy

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) De Alfonso a Poncho y de Esperanza a Lancha: los Hipocorísticos Hipokoristikoei buruzko artikulua.
* Datuak: Q1130279
* Multimedia: Hypocorisms / Q1130279
# Hipolita

Greziar mitologian Hipolita (antzinako grezieraz: Ιππολύτης) amazonen erregina da, bere aita zen Ares gerraren jainkoak oparitu zion gerriko baten jabea zena.
Heraklesen bederatzigarren lana, hain zuzen, gerriko hori lortzea izan zen, Admete Euristeoren alabak eskaturik. Istorioaren bertsio batean, Hipolita Heraklesez maitemindu zen, eta gerrikoa bere gogoz ematen zion. Beste bertsio baten arabera, Heraklesek gerrikoa Hipolitaren ahizpa zen Melanipa bahituz eta erreskate gisa gerrikoa bera eskatuz lortu zuen.
Heraklesek gerrikoa lortu ondoren, Teseok, Heraklesen lagunetako batek, Hipolitaren beste ahizpa bat, Antiope bahitu zuen. Amazonek orduan erasotzen dute (Hera jainkosak, Heraklesen etsaia zenak, Herakles amazonak eraso edo Hipolita bahitzeko zegoelako asmo txarreko zurrumurrua zabaldu baitzuen), baina Teseok eta Heraklesek gerrikoarekin eta Antioperekin ihes egiten dute. Beste bertsio baten arabera, Heraklesek Hipolita hil zuen ihesaldian. Antiope salbatzeko, amazonek Atenas erasotzen dute, baina kale, bertsio batzuetan, eraso horretan Antiope hiltzen delarik.
Bertsio askotan, Teseo Hipolita edo Antioperekin ezkontzen da, eta Hipolito izeneko seme bat dute. Teseo, azkenik, Fedrarekin ezkontzen da, bere aurreko emaztea utzi edo hau erditzean hil ondoren. Teseo Hipolitarekin ezkonduta egon eta uzten duen bertsioan, amazona mendeku hartzen saiatzen da, gainontzeko amazonak Teseo eta Fedraren ezkontzara eraman eta guztiak akabatzeko asmoz, baina porrot egiten du, bertsioen arabera Teseoren gizonek edo Pentesilea amazonak hila baita.

## Jatorria

Eguzkia Aries konstelazioan dagoenean, Andromeda konstelazioa sartu egiten da. Azken hau, gona luze bat duela ematen duenez, femeninotzat hartua da greziar mitologian. Lerrokatuta dauden hiru hurbileko izar dizdiratsu ditu, gerriko baten antzera ematen (Orion konstelazioko hiru izarrak bezala).
Konstelazio osoak, dirudienez, badu goialdean zeozer lotuta, Andromedaren sakrifizioaren greziar mitoan kate batekin identifikatzen dena. Beste istorio batzuek ezpata batekin identifikatzen dute (konstelazioaren zati diren katearen zatiak kendurik), konstelazioa gerlari amazona bat dela aditzera emanez, beharbada Hipolita.
Eguzkiaren ibiliaren norantzan, Andromeda ostean Pleiadeak daude, greziar mitologian zazpi ahizpatzat hartzen direnak. Hipolitaren gerrikoa lortu ondoren, Heraklesek emakume talde bati aurre egin behar izan zion, amazona gehiagori, alegia.

## Izen bereko beste pertsonaia batzuk

Hipolita izena honako hauei ere ematen zaie:
* Epistrofo eta Eskedio akaiar buruzagien ama, Argonautetako bat zen Ifitorekin izandakoak.
* Dexamenosen alaba, Eurition zentauroak bortxatu nahi izan zuena Azanekin ezkonduta zegoenean.
* Akastoren emaztea (normalean Astidamia izango litzatekeen arren), Peleo bere bertutearen aurka joateaz salatu zuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210303
* Multimedia: Hippolyta / Q210303
# Greenfield udalerria, Gallia konderria (Ohio)

Greenfield udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Gallia konderrian. Azken zentsuaren arabera 503 biztanle zituen, 86.1 milia karratu (223 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Greenfield udalerriak 110 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 18.074 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7998431
* Multimedia: Greenfield Township, Gallia County, Ohio / Q7998431
# Greenfield udalerria, Huron konderria (Ohio)

Greenfield udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Huron konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.320 biztanle zituen, 25.6 milia karratu (66 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Greenfield udalerriak 534 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 38.054 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5603998
* Multimedia: Greenfield Township, Huron County, Ohio / Q5603998
# Greenfield udalerria, Orange konderria (Indiana)

Greenfield udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Orange konderrian. Azken zentsuaren arabera 746 biztanle zituen, 43.14 milia karratu (111.7 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Greenfield udalerriak 256 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 29.026 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5604010
# Greenfield udalerria, Fairfield konderria (Ohio)

Greenfield udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Fairfield konderrian. Azken zentsuaren arabera 5.745 biztanle zituen, 81.9 milia karratu (212 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Greenfield udalerriak 2254 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 31.841 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5603994
* Multimedia: Greenfield Township, Fairfield County, Ohio / Q5603994
# Greenfield udalerria, LaGrange konderria (Indiana)

Greenfield udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, LaGrange konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.323 biztanle zituen, 36.73 milia karratu (95.1 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Greenfield udalerriak 620 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 25.365 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5604004
# Greenfield (Wisconsingo hiria)

Greenfield Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Sauk konderrian dago, Wisconsin estatuan. 37.803 biztanle ditu, 29,884702 kilometro koadroko azaleran banatuta. Milwaukee hiriaren inguruan dagoen lo-hirietako bat da.

## Ikus, gainera

* Sauk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q182877
* Multimedia: Greenfield, Wisconsin / Q182877
# Greenfield udalerria, Adair konderria (Iowa)

Greenfield udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Adair konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.178 biztanle zituen, 5.71 milia karratu (14.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Greenfield udalerriak 957 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 29.662 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q946414
# Greenfield udalerria, Jones konderria

Greenfield udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Jones konderrian. Azken zentsuaren arabera 684 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Greenfield udalerriak 261 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 27.495 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9039716
# Greenfield udalerria, Calhoun konderria (Iowa)

Greenfield udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Calhoun konderrian. Azken zentsuaren arabera 199 biztanle zituen, 36.98 milia karratu (95.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Greenfield udalerriak 93 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 37.945 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2219109
# Greenfield udalerria, Grundy konderria

Greenfield udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Grundy konderrian. Azken zentsuaren arabera 991 biztanle zituen, 18.05 milia karratu (46.7 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Greenfield udalerrian 397 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 36.527 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5551510
# Hezly Rivera

Hezly Rivera (Hackensack, Ameriketako Estatu Batuak, 2008ko ekainaren 4a) gimnastika artistikoan lehiatzen den dominikar jatorriko estatubatuar kirolaria da.
2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta taldekako proban urrezko domina lortu zuen (Simone Bilesekin, Jade Careyrekin, Jordan Chilesekin eta Sunisa Leerekin batera).

## Nazioarteko palmaresa

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | Taldekakoa |

## Erreferentziak

* ↑ Hezly Rivera. Paris, 2024. .
* ↑ «RIVERA Hezly - FIG Athlete Profile» www.gymnastics.sport (Noiz kontsultatua: 2024-08-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q118146125
* Multimedia: Hezly Rivera / Q118146125
# Hezuolinita

Hezuolinita]] =

## Ezaugarriak

Hezuolinita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Sr,REE)4Zr(Ti,Fe^{3+})4(Si2O7)2O8}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hezuolinite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hezur-irin

Hezur-irina (edo hezur-ongarria edo konposta) animalien hezurrez eta hondakinez osatutako konposatua da. Landareen ongarri organiko gisa eta animalientzako nutrizio osagarri gisa erabiltzen da. Fosforo eta proteina iturri gisa ere erabiltzen da.

## Erabilera
### Osagarri dietetikoak

Hezur-irina, eta batez ere haragi-irina, osagarri mineral/detetiko gisa erabiltzen da animalia monogastrikoentzat.
Gizakientzako kaltzio osagarri gisa ere erabili zen, baina 1980an aurkitu zen osagai toxikoak eduki zitzakeela eta jada ez zela gomendatzen kaltzio iturri gisa.

### Ongarriak

Ongarri gisa, haren nitrogeno, fosforo eta potasio erlazioa asko alda daiteke, iturrien arabera. 3-15-0etik, balio txikiena, 2-22-0era, altuena. Hezur-irina kaltzio iturri bikaina da, baina ez du landareei onura ateratzeko adina nitrogeno sortzen .

## Osasun arriskuak

1980ko hamarkadan hezur-irina kaltegarria zela esan zuten gizakion kontsumorako.

## Historia

XIX. mendean Europan, hezur-irin kantitate handia ekoizten zen nekazaritzan erabiltzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Brigham and Women's Hospital. Bone Meal. .

## Ikus, gainera

* Konpost

## Kanpo estekak

* Datuak: Q904421
* Multimedia: Bone meal / Q904421
# Hezkuntzaren ekonomia

Hezkuntzaren ekonomia hezkuntzak ekonomian duen eragina eta hezkuntza baliabideak modu eraginkor batez nola esleitu behar diren aztertzen duen jakintz-arloa da. Bereziki, hezkuntza garapen ekonomikoan duen eragina aztertu izan da, baina ikuspuntu mikroekonomiko batetik familiek euren seme-alaben hezkuntzari buruzko erabakiak nola hartzen dituzten ere ikertzen du.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Treinta años de economía de la educación, Jean-Claude Eicher.
* Datuak: Q861689
* Multimedia: Education economics / Q861689
# Hezuduraren zubia

Hezuduraren zubia —Urrobiko zubia ere deitua— Artzibar udalerriko Urrobi herri hustuan Erdi Aroko harrizko zubi erromaniko bat da.
Zubia 2013an askatu zen, nahiz eta zenbait hamarkada lehenago abandonatu zuten.

## Historia

Gaur egungo errepidearen ondoan dago, eta Urrobi herri hustuaren hondar gutxi batzuk geratzen dira, aparkaleku gisa erabiltzen den zelai txiki baten ondoan. Ehun metro iparralderago, errepidea Urrobi ibaiaren gaineko egungo zubia igaro eta gutxira, erromatar zubiaren edo Esqueletoaren hondakinak daude, XXI. mendearen hasiera arte osorik zegoena. Ibarreko azken Erdi Aroko zubi handia zen, Artozkikoa desagertu eta Orotz-Betelukoa urteetan zehar obrak egin ondoren.

## Zubia

| « | Zubia Erdi Aroko oso ale ederra da, Arrobikoaren estilokoa, Urrobi ibaiaren ur garbien gainean. Ehun urtetik gorako bizarrak hazten zaizkio, eta, aldi berean, bere galtzadan mila aldiz zapaldutako harriak haragitzen zaizkio. Gaur egun artzainen eta arrantzaleen urrats poetikoa da, hazitako landarediaren hondoaren gainean | » |
| —Fernando Bidegain, 1977 |||

## Erreferentziak

* «Urrobi» Artzibarko Udala (Noiz kontsultatua: 2021-11-27).

## Ikus, gainera

* Urrobi (herri)
* Urrobi (ibaia)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q96095032
# Hezkuntzaren kalitatea hobetzeko Lege Organikoa

Espainiako Hezkuntzaren Kalitatea Hobetzeko Lege Organikoa —LOMCE gaztelaniazko siglez edo Wert legea goitizenaz ezagunagoa— (jatorrizko izena, gaztelaniaz: Ley Orgánica para la Mejora de la Calidad Educativa) 2013. urtean Espainian indarrean sartu zen lege organiko eztabaidatsu bat da, garaiko gobernu eskuindarrak bultzatua, Hezkuntza eta Kulturako ministro José Ignacio Wert zelarik. LOMCE honek 2006tik indarrean zegoen LOE indargabetu zuen.
Besteak beste, Espainiako Hezkuntza Ministerioak autonomia erkidegoetarako irakasgai komunen portzentaje handiagoa finkatu du; euskara eta Espainiako beste hizkuntza koofizialak gutxietsi ditu, aurreko egoeraren aldean; ikasleek 9, 12, 15 eta 18 urterekin egin beharreko Estatu eremuko azterketak ezarri ditu, «Espainiako izaera nazionala» izango duten eduki homogeneoekin (azken bi azterketak, ikasmaila ez errepikatzeko nahitaez gainditu beharrekoak); hezkuntza ibilbide bereziak abiarazi ditu, bigarren hezkuntzatik hasita; eta sexuaren araberako bereizketa egiten duten ikastetxe pribatuei laguntza publikoak ziurtatu dizkie. Legearen proiektuak protesta ugari sorrarazi ditu gizartean, eta horren aurkako protestak eta grebak izan dira.

## Kanpo estekak

* LOGSE - 1990-10-3 - Espainiako Hezkuntza Sistemaren Antolamendu Orokorraren Lege Organikoa.
* LOE - 2/2006 Lege Organikoa, maiatzaren 3koa, Hezkuntzari buruzkoa.
* BOE, 295. zenbakiaren euskarazko gehigarria: LOMCE - 8/2013 Lege Organikoa, abenduaren 9koa, hezkuntzaren kalitatea hobetzekoa.
* Mikel GARCIA IDIAKEZ: «Wert erreforma: deskalabru pedagogikoa», Argia, 2359. zenbakia, 2013-03-03.
* Datuak: Q2944725
# Grădinile

Grădinile Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. 1.462 biztanle ditu, 28,62 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Grădinile $^{(en)}$ Arvăteasca $^{(en)}$ Plăviceanca $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12724822
# Grădinari

Grădinari honakoa udalerrietako bat izan daiteke:
* Grădinari (Caraş-Severin)
* Grădinari (Giurgiu)
* Grădinari (Olt)
# Grădinari (Olt)

Grădinari Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. 2.448 biztanle ditu, 17,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Grădinari $^{(en)}$ Petculești $^{(en)}$ Runcu Mare $^{(en)}$ Satu Nou $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12724821
# Grădiștea (Călărași)

Grădiștea Errumaniako udalerri bat da, Călărași konderrian. 4.499 biztanle ditu, 177,39 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Grădiștea $^{(en)}$ Bogata $^{(en)}$ Cunești $^{(en)}$ Rasa $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2537520
* Multimedia: Grădiștea, Călărași / Q2537520
# Grădiștea (Brăila)

Grădiștea Errumaniako udalerri bat da, Brăila konderrian. 2.115 biztanle ditu, 64,16 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Grădiștea $^{(en)}$ Ibrianu $^{(en)}$ Maraloiu $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2536128
# Grădiștea (Ilfov)

Grădiștea Errumaniako udalerri bat da, Ilfov konderrian. 3.231 biztanle ditu, 33,12 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Grădiștea $^{(en)}$ Sitaru $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1653616
* Multimedia: Grădiștea, Ilfov / Q1653616
# Grădiștea

Grădiștea honakoa izan daiteke:
* Grădiștea (Ilfov)
* Grădiștea (Brăila)
* Grădiștea (Călărași)
# Grădiștea (Vâlcea)

Grădiștea Errumaniako udalerri bat da, Vâlcea konderrian. 2.332 biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Grădiștea $^{(en)}$ Diaconești $^{(en)}$ Dobricea $^{(en)}$ Linia $^{(en)}$ Obislavu $^{(en)}$ Străchinești $^{(en)}$ Turburea $^{(en)}$ Țuțuru $^{(en)}$ Valea Grădiștei $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12724824
* Multimedia: Grădiștea, Vâlcea / Q12724824
# Grădinari (Caraş-Severin)

Grădinari Errumaniako udalerri bat da, Caraș-Severin konderrian. 1.764 biztanle ditu, 38,23 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Grădinari $^{(en)}$ Greoni $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12724823
* Multimedia: Grădinari, Caraș-Severin / Q12724823
# Grădinari (Giurgiu)

Grădinari Errumaniako udalerri bat da, Giurgiu konderrian. 3.217 biztanle ditu, 32,54 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Grădinari $^{(en)}$ Tântava $^{(en)}$ Zorile $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5118240
* Multimedia: Grădinari, Giurgiu / Q5118240
# Hizkuntza galo-italikoak

Hizkuntza galo-italikoak Italiako iparraldean eta Suitzan hitz egiten diren hizkuntza erromantzeak dira . Indoeuropar hizkuntzen familiaren barruan, mendebaldeko hizkuntza erromantzeen talde galo-erromantze eta italo-erromantzearen artean daude.

## Azpitaldeak

Mintzaira galo-italikoak dira :
* Piemonten hitz egiten den piemontera ;
* Lombardiera, Lombardian.
* Liguriera bere aldaerekin, besteak beste, monakoera eta Frantziako estatuko beste hizkuntza komunitate txiki batzuk. Korsikan Bonifacio hegoaldeko hiriko mintzaira ere ligureratzat jotzen da, eta baita Sardinia hego-mendebaldeko tabarkino delakoa.
* Emiliano-romagnoloa Emilia-Romagnan eta Marken iparraldean, Lunigianan, San Marinon eta Lombardian hitz egiten da, Mantua eta Pavia probintzietan. ;
* Basilicatako galo-italikoa ;
* Siziliako galo-italikoa .

### Hedadura geografikoa
## Galia / Italia mugetako mintzaira gehiago

Galo-italiko terminoak adierazten duen bezala, Europako bi nazio handi horien arteko mintzairak dira, baina geografikoki, Italia iparraldean dago kokatuta mintzairen multzoa, hegoaldeko bi uharte linguistikoz gain (Basilcatan eta Sizilian). Hala ere, ligurieraren eskualdea iristen da Frantzian barrena puntu batzuetara, Monakora eta Kosta Urdineko puntu batzuetara.
Era berean, Frantziako jatorrizko hizkuntzatzat har daitezkeen frankoproventzerak eta okzitanierak badituzte Italian hiztun-komunitateak, muga ondokoak batzuk, baina hegoalderagoko komunitate isolatuak ere bai.
Okzitanieraren kasuan, Frantziako mugatik gertu Okzitaniako haranetan, eta isolatuta hegoaldean Calabrian, Guardia Piemonteseko komunitatea.
Frankoproventzeraren kasuan, Frantziako mugatik gertu, Aosta haraneko hizkuntza da, eta baita haren hegoaldera dagoen Piemonteko 43 herritako eskualde batekoa. Isolatuta, hegoaldean, Apuliako komunitate frankoproventzala bi herritan dago, Faeton eta Celle di San Viton.

## Erreferentziak

* ↑ Klinkenberg, Jean-Marie. (1994). Des langues romanes: introduction aux études de linguistique romane. Duculot ISBN 978-2-8011-1088-1. (Noiz kontsultatua: 2023-11-05).
* ↑ Pellegrini, Giovan Battista. (1973). «Popoli e lingue nell'Italia superiore prealpina» Aquileia e Milano: 11–34. (Noiz kontsultatua: 2023-11-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q516074
* Multimedia: Gallo-Italic languages / Q516074
# Hizkuntza estres

Hizkuntza estresa edo estres linguistikoa esaten zaio, soziolinguistika alorrean, hizkuntza edo dialekto gutxiagotu bat erabili nahi duten hiztun elebidunek jasan ohi duten tentsioari.
Hizkuntza gutxiagotua edo dialekto gutxiagotua erabili nahi duen hiztun elebidunak, zenbait egoeratan, estres moduko bat sentitu ohi du. Pertsona elebidunak pertsona ezezagun baten edo ezezagun batzuen aurrean, zenbait egoeratan, hizkuntza gutxiagotua eta hizkuntza zabalduenaren artean hautatu beharko du. Hizkuntza gutxiagotua hobesteak dakarren tentsioari esaten zaio hizkuntza estresa.
| « | Batzuetan, estres linguistikoari aurre egiteko indartsu sentitzen gara; beste batzuetan, aldiz, ez gara ahalegin handirik egiteko umoreko egoten, eta zuzenean erdarara jotzen dugu gatazkak saiheste aldera. Baina egoera batean zein bestean, euskaldunok beti dugu gatazka. Erdaldunekin, giro erdaldun batean euskaraz egin izanagatik; eta geure buruarekin, euskaraz egin ez izanagatik. | » |
| Igor Odriozola. 2021-05-12an, ZUZEU orainkarian. ||
| « | Hizkuntza-asimilazioaren fasean hain aurreratuta gaude, ezen guztiz “normaltzat” jotzen baitugu hemen bizi den erdaldun baten aurrean beti erdarara pasatzea, “ez dakielako”, “erdaldun gutarra” delako, gure etxepekoa delako edo hizkuntza-estresa saihestu nahi dugulako. | » |
| Naziogintza. "Editoriala: Mendekotasunik? Ez, eskerrik asko!" 2019/11/21 ||

## Erreferentziak

* ↑ https://www.argia.eus/albistea/zapla-podkast-soziolinguistikoa-euskaraldiaren-harira

## Ikus, gainera

* Diglosia
* Elebitasun
* Hizkuntza gutxiagotua

## Kanpo estekak

* Argia.eus, 2012-12-14, "Estres linguistikoa".
* Badu, bada "Bizikidetza, estres linguistikoa".
* Berria.eus Jon Ordoñez Garmendia - 2014ko maiatzak 8, "Estres linguistikoa".
* Harpausoak bloga: "Hizkuntza estresa".
* IparraldekoHitza.info "Hizkuntza estresa sendagarria da".
* Karrikiri.eus, 2016-09-27, "Estres linguistikoa sendatzeko pilulak".
* Datuak: Q65216934