# Olga Desmond

Olga Antonie Sellin, artistikoki Olga Desmond bezala ezaguna (Allenstein/Olsztyn — gaur egungo Polonia —, 1890eko azaroaren 2a – Ekialdeko Berlin, 1964ko abuztuaren 2a), Prusiako dantzari eta aktorea izan zen. Bere jarduera nackttanz izeneko mugimendu koreografiko alemaniarraren barruan kokatzen da. Mugimendu hori Lehen Mundu Gerra hasi aurreko urteetan sortu zen, dantza «modernizatzeko» saiakera gisa. Planteamendu etiko-estetiko horien barruan nabarmentzen dira Adorée Villany frantziarra, Gertrud Leistikow (1885-1948), Claire Bauroff eta Anita Berber alemaniarrak edo Mata Hari dantzari eta espioi holandar ospetsua, nahiz eta, hala badagokio, 1905ean Parisen eta geroago Berlinen eta Vienan egindako estriptis pribatuen berri baino ez izan.
Agertoki batean biluzik aritu zen Europa erdialdeko lehen artistatzat jotzen da, eta horrek une hartako izarrik ospetsuenetakoa eta hobekien ordainduenetakoa bihurtuko luke.

## Biografia

Ezer zehatzik ez dakigu bere bizitzaz, harik eta, XIX. mendearen amaiera aldera, gurasoekin eta hamalau anai-arrebekin Alemaniara joan zen arte. Zehazki, Berlingo Friedrichshain-Kreuzberg barrutira. Han, Reinhold Begas edo Max Klinger pintore eta eskultoreentzat biluzik posatuko zuen, antzerki-ikasketak ordaintzeko eta dirua aurrezteko.
Giro horretan, nolabaiteko harreman sentimentala du Adolf Salgeatleta ospetsuarekin, zeinarekin The Seldoms (Los Raros) taldearen ikuskizun bat egongo baita, eta horrek bere bokazio artistiko hasiberriaren garapena piztuko duela dirudi.
Lehenengo emanaldiak
1906an, abangoardiako aktore batzuekin elkartu zen, eta haiekin Vereinigung für Ideale Kultur (Kultura Idealerako Elkartea) izenekoaren sorreran parte hartu zuen. Elkarte horren buru Die Schönheit Karl Vanselow idazle, argazkilari eta magazin nudistaren zuzendaria izan zena (berarentzat, biluztasunak konbentzio burgesak askatzea dakar), Schönheitsabende (Edertasun Gauak) izenekoak muntatzeari eskainia. Batzuetan, protagonistak kale erdian "irudikapen bizidun" bihurtzen ziren, estatuagintza klasikoan inspiratuak. Hori dela eta, behin baino gehiagotan debekatuak izan ziren naqhiz eta biluztasuna disimulatzen sahiatzen ziren depilazio integralaren bidez eta gorputzeko pinturak erabiliz.
$_{Vanselowk,zirkinikegingabe,EdertasunGauakantolatzenditu,nonbereemazteizangodenOlgaDesmond[sic]londrestarrakdantzabiluziakegitendituen.}$
$_{Eley,Geoff;Retallack,James(2003).WilhelminismanditsLegacies.BerghahnBooks.95.or.}$
Urte berean, Londresera joan ziren, eta han El rapto de las sabinas antzeztu zuten. Berlinera itzultzean, Olga Desmond izen artistikoa hartu zuen.
Pare bat urtez hiriburuko areto txikietan aritu ondoren, 1908ko maiatzaren 19an, Berlingo Neue Schauspielhaus-en debutatu zuen seiehun ikusleren aurrean. Kritikak bultzatuta, gau batean ohiko tunika greziarra gainetik kentzea erabaki zuen Ezpata-dantza tradizionalean, koroa moduko batekin, besoko batekin eta Erdi Aroko estiloko gerriko estu batekin bakarrik geratu arte, ia gorputz osoa airean utziz.
Hedabideen eragina hain da handia, ezen, prentsaren arabera, Alemaniako antzinako dantzaren eszenaratze berezia ikusteko sarrerak «opil bero» gisa saldu baitziren ordutik. Lau urte geroago, Ogonyok aldizkari errusiarrak (1913, 23. zenbakia) ekitaldiaren hamar argazki saltzen zituen, bi errubloren prezioan.
The Washington Times egunkariak zera dio horri buruz:
$_{BerlinnahasitadagoDieSchönheitekin.}$
$_{DieSchönheitBerlingoerakundebatda,gauzaguztiengarbitasunaetagizairudibiluziarenedertasunerabatekoapredikatzendituena.OlgaDesmondjoeraberrihonenadierazlerikonenetakoada,etabereokupazionagusiaarropabanatzeada.Duelagutxi,DesmondandereñoajendaurreanagertuzenEzpata-dantzaegiten,gerrikokulunkariestubatbestejantzirikgabe.Esanbeharrikezdagohorigizartearengarbitasunarenadibidebatjartzekoeginzela,bainapertsonabatzuknahikoakrudelakizanzirenesateko,azkenbatean,ezdelahaintxarraizanbeharhorrelakoerakundebatekokideizatea,berezikiudan.}$
$_{DieSchönheitiburuzParlamentuanereeztabaidatuda,gizarteakerakustaldipublikoakeskaintzeadebekatutaduelabaieztatzeabesteemaitzarikgabe.Edonorkegindezakebat.}$
$_{«NEWCULTBELIEVESINNOCLOTHESATALL».TheWashingtonTimes:14.1909kouztailaren13a.}$
Une horretatik aurrera, biluzik agertzea hain da onuragarria berarentzat, ezen 15.000 errubloko demanda bat aurkezten baitu The Petersburg Gazette aldizkariko zuzendariaren aurka, marrazki bat argitaratzeagatik. Marrazki horretan erabat jantzita agertzen da, eta beldur da ez ote dion kalterik egingo dantzari nudistaren irudiari, Errusian egingo duen berehalako birari begira.
San Petersburgo
Hurrengo hilabetean, San Petersburgora joan zen, eta hara iritsi orduko, jendaurrean erabat biluzik agertzeko asmoa azaleratu zuen, xehetasun guztiekin, hauxe azaldu zuen prentsan: $_{Deiiezaiezu"ausart","ausart"edoagertokiannireitxuradeskribatunahidutenbezala,bainahorrekarteaeskatzendu,eta[artea]danirejainkobakarra,zeinarenaurreanmakurtuetabeharrezkosakrifizioguztiakegitekoprestnagoen.}$ $_{[Egunbatean]erabakinuengizakiekbereksortutakomendekateastunakhaustea.Eszenatokiraerabatbiluzikateratzennaizenean,eznaizlotsatzen,eznaizlotsatzen,publikoarenaurreannaizenbezalaagertzennaizelako[egiaesan],denakmaitatuz;etahoriederraetadotoreada.Inoizezzengertatu[biluzikagertzea]jendearenaurreanbehaketazinikoengatikedoideiazikinengatikizatea.}$
$_{[Niretzat,]pentsaezinada[eszenara"dotorejantzita"ateratzea].[Horregatik]erabakinuenbeharrezkoaezzenuztarrihorikentzea.}$
$_{[Ikusleen"oinarrizkosenak"ezkitzikatzeko,]preziohandiaezarrinuennireikuskizunakikusteko,kaleosoasarezzedin,[jendeak]artegarbiarenulermeneskasadutelako;horrela,interesaltuagoakdituztenpertsonakbainoezliratekeetorriko,artearenzerbitzaritzathartukoninduketenpertsonak.}$
Baina Danil Drachevski San Petersburgoko alkateari (inguruko artista garrantzitsuenetako askok aholkatuta)ez diote Berlindik iritsi berri den dantzari lotsagabe baten xehetasun eskandalagarriek sinestarazi, eta, dirudienez, birritan baino ez du jarduten:
$_{Biluziarengaraipena.}$
$_{BiluziaPariskoeszenatokietatikkanpobadago,SanPetersburgonez,hanosopreziatuabaita.}$
$_{Horrela,Errusiakoegunkariekuztailaren10ean,ostirala,hiriburuanospatutako"edertasungau"batenberriematenduteegunotan.}$
$_{Irudikapenaestatuaospetsuen(generoaskiezaguna)zuzenekoerreprodukzioarekinhastenda,bainabifiguranteak,OlgaDesmondandereñoaetaSalgejauna,erabatbiluzikaurkitzendira,gorputzakpinturazurizbakarrikestalita.}$
$_{Koadrobizidunhorienondoren,proiekzioargitsubatzukdaude,landa-eszenakirudikatuzedopertsonaiabiluziakirudikatuz.}$
$_{Ondoren,dantzakhastendira:lehenik,balsbatzuk,Desmondandereñoakeginak,belogardenezestaliak.Ondoren,koadroberriakdatoz,eta,oraingoan,biartistakinolakoarroparikgabearitzendira.Azkenik,Desmondandereñoakhainbatzenbakiexekutatzenditu"diademabatezjantzita"[sic]...}$
$_{Arrakastaizugarriaizanda,nonbait.Desmondandereñoakhamazazpiurteditu,etabereformekmiresteamerezidute,bereperfekzioaezerkezkutatugabe.}$
$_{LeMasquedeVerre(1908kouztailaren18a).Komerdia.Échos(Paris)(292):1.}$
Osperako jauzia
Izan ere, 1909ko urtarrilean Berlin Wintergarten Theatre-n debuta egin izanak halako zalaparta sortu zuen (New York Timesera arte, eskandaluaren berri ematen du), eta Prusiako Jaunen Ganberako kideen arteko liskarra eragin zuen. Ondorioz, Friedrich von Moltke Barne ministroak berak debekatu egin zituen horrelako ikuskizunak. Hala ere, 1914ra arte (urte horretan lurjabe hungariar batekin ezkondu zen eta, harekin batera, arte-mundutik nolabaiteko urruntze bat), Alemania osoan zehar jardun zuen, araudi berria aldarrikatu zenetik gasazko tunika probokatzaile batekin (nacktkostümen ezaguna, espainierara «biluzik jantzita» bezala itzul daitekeena), garaiko konbentzio moralekin hobeto bat etorriz. Gainera, Poliziari eskatzen zaio aurrerantzean haren ekintzak zaintzeko, baldin eta Berlindik kanpo egiten badira.
Baina, ahanzturan erori beharrean, bere ospea hainbestekoa da, non Berlingo Dantza eskola bat sortzen duen, edertasun aholkuekin liburu bat argitaratzen duen edo bere izena duten produktu kosmetikoak ere salgai jartzen diren. Lehentxeago, Otto Reutter aktore eta abeslaria ordezkatu zuen Wintergarteneko zuzendaritzan, 6.000 markoko hileko soldatarekin, hau da, orduko langile baten sei urteko soldatarekin (gutxi gorabehera). 1909ko abuztuan, Parisko Théâtre Marigny-nantzeztu zuen. 1915etik 1919ra, hainbat filmen errodajean parte hartu zuen, besteak beste, Walter Schmidthässler alemaniar zinemagile ezagunak zuzendutako Göttin, Dirne und Weib (Jainkosa, puta eta emaztea, 1919).
1917an dibortziatu ondoren, eszenatokietara itzuli zen. Apirilaren 15ean itzuli zen Berlingo Theater der Königlichen Hochschule antzokian (Errege Unibertsitateko Antzokia). Hurrengo hilabeteetan, Kolonian (Carmen pertsonaiari bizia ematen dion lekuan), Varsovia, Breslau, Katowice... Harrezkero, gero eta jende gehiago agertzen da jendaurrean.
1920an, berriz ezkondu zen, oraingoan Georg Piek negozio-gizon juduarekin, zeina nazien kontzentrazio-esparru batean sartu ondoren Alemaniatik ihes egitea lortu zuen, eta horrek, ziurrenik, bere buruaz beste egiten saiatzera eraman zezakeen 1937.13an.
1922az geroztik, erabat irakaskuntzan aritu zen, bere jarduera artistikoaren kaltetan. 1925ean, Der Blitzek argazki bat argitaratu zuen, non zazpi neska agertzen diren «bikiniak» erakusten. Balleteko irakasle ospetsu baten klaseetara joateko janzkera guztiz desegokitzat jo zuten. Orduko ikasle ezagunenen artean Hertha Feist (1896-1990) dantzari eta koreografoa dago.
Gainbehera eta heriotza
20ko hamarkadaren amaieratik aurrera bere ospea gainbehera doa: bere dantza sentsualaren estiloa zaharkitua dagoela uste da, beste dantzari batzuk, hala nola Anita Berber (1899-1928), Valeska Gert
(1892-1978) edo Mary Wigmanek (1886-1973) sentsazioa sortzen dute, emakume dance biluzi batek jada inor eskandalizatzen ez duela dirudielako eta, batez ere, «bere adinean», bere gorputza ez dela lehengo bera uste duelako.
Bere azken urteetan, garbitzaile gisa hasi zen bizitzen, eta bere artista garaiko souvenir-ak (batez ere posta-txartelak) saltzen ere aritu zen. 1964ko abuztuaren 2an hil zen, 73 urte zituela, St. Ekialdeko Berlingo Hedwig auzoko pisu txiki batean.

## Filmografia

| Estreinaldiaren urtea | Filma (jatorrizko izenburua) | Pertsonaia | Zuzendaria/k |
| 1909 | Hallo! Die große Revue: Der Schönheitsabend​(kortometraia) | | Guido Seeber |
| 1915 | Nocturno​ | | Heinrich Bolten-Baeckers |
| 1916 | Seifenblasen | | Heinrich Bolten-Baeckers |
| 1917 | Die Grille Postkarten-Modell | | Heinrich Bolten-Baeckers |
| 1917 | Die Grille Postkarten-Modell | Wanda | Heinrich Bolten-BNaeckers |
| 1918 | Der fliegende Holländer | Senta Daland (hija) | Hans Neumann |
| 1918 | Leben um Leben | Aglaja | Robert Leffler |
| 1918 | Der Mut zur Sünde | | Heinrich Bolten-Baeckers, Robert Leffler |
| 1919 | Göttin, Dirne und Weib | | Walter Schmidthässler |

## Erreferentziak

* ↑ «Katalog der Deutschen Nationalbibliothek» portal.dnb.de (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* 1 2 .
* ↑ (Ingelesez) Toepfer, Karl. (2023-12-22). Empire of Ecstasy: Nudity and Movement in German Body Culture, 1910–1935. University of California Press ISBN 978-0-520-91827-6. (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 (Gaztelaniaz) Olga Desmond. 2024-02-12 (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ Bolten-Baeckers, Heinrich. Die Grille. BB-Film-Fabrikation (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ Bolten-Baeckers, Heinrich. Postkarten-Modell. BB-Film-Fabrikation (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ Neumann, Hans. (1918-10-21). Der fliegende Holländer. Harmonie-Film GmbH (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ Bolten-Baeckers, Heinrich; Leffler, Robert. Der Mut zur Sünde. Deutsche Bioscop GmbH (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ Schmidthässler, Walter. (1919-09-05). Göttin, Dirne und Weib. Edda Lindborg Film (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).

## Bibliografia

* Balk, Claudia; Ochaim, Brygida (1998). Varieté-Tänzerinnen um 1900 – Vom Sinnenrausch zur Tanzmoderne. Stroemfeld/Roter Stern. ISBN 3878777450.
* Desmond, Olga [Fritz Böhmeren edizoa] (1919). Rhythmographik – Tanznotenschrift als Grundlage zum Selbstudium des Tanzes. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* Eberstaller, Gerhard (1974). Zirkus und Varieté in Wien. Wien: Jugend und Volk. ISBN 9783714160871.
* Karina, Lilian; Kant, Marion (2003). Hitler's Dancers – German Modern Dance and the Third Reich. Berghahn Books. p. 340. ISBN 9781571816887.
* Runge, Jörn E. (2009). Olga Desmond – Preußens nackte Venus. Friedland/Meckl. ISBN 9783940101532.

## Kanpo estekak

* Deutsche National Bibliothek. Olga Desmond (6 kreditu) (Alemanez)
* Ancient Greek Dance Revival – Olga Desmond (Germany, 1890-1964) (Alemanez)
* Olga Desmond (Alemanez)
* Datuak: Q88107
* Multimedia: Olga Desmond / Q88107