OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sherman jenerala (zuhaitza)

Sherman jenerala (ingelesez General Sherman) Sekuoia Parke Nazionaleko Giant Forest basoan dagoen sekuoia erraldoi bat da, AEBtako Kalifornia estatuko Tulare konderrian. Bere bolumena kontutan hartuta, gaur egungo Lurreko biomasa handiena duen izaki bizidun nahiz zuhaitz handiena da. 2.200 urte inguru dituela uste da.

## Ezaugarriak

83,9 metroko garaiera izan arren ez da munduko zuhaitzik handiena, ohore hori Kalifornian dagoen 115,55 metroko garaiera duen Hyperion sekuoia erraldoiak du, baina berezko bolumen handiena duen zuhaitza bada, 31 metroko enbor perimetroa eta oinarrian 11 metroko diametroa izanik, osotara 1486,6 metro kubikoko bolumena baitu. Bere azalak metro bateko lodiera du eta bere adarrek gutxienez 40 metroko luzera dute. Osotara 2000 tonatako pisua du.

## Historia

1879an James Wolverton naturalistak William Tecumseh Sherman jeneralaren omenez izendatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152482
* Multimedia: General Sherman Tree / Q152482
# Sherman konderria

Sherman konderria honako konderrietako baten izena izan daiteke:
* Sherman konderria (Kansas)
* Sherman konderria (Nebraska)
* Sherman konderria (Oregon)
* Sherman konderria (Texas)
# Sherman konderria (Kansas)

Sherman konderria (ingelesez: Sherman County) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Goodland da. 2010eko zentsuaren arabera 6.010 biztanle zituen, Sherman kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Sherman konderriak 2.735,75 kilometro koadro ditu. Horietatik 0,55 ura dira. Beste 2.735,2 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,2 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 6.010 pertsonetatik 5.861 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 647 dira. 34 beltzak edo afroamerikarrak. 14 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 16 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 79 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q248521
* Multimedia: Sherman County, Kansas / Q248521
# Sarrigurengo aintzira

Sarrigurengo aintzira Nafarroako Eguesibar udalerriko Sarriguren kontzejuan dagoen aintzira artifizial bat da. Eguesibarko udaletxea eta Sarrigurengo kiroldegiaren artean dago.
* Sarrigurengo aintzira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22666623
* Multimedia: Lago de Sarriguren / Q22666623
# Sarrikotapea

Sarrikotapea Zuberoako iparraldeko udalerri bat da, Pettarra eskualdekoa, Bearnoko mugan kokatua.

## Geografia
### Ingurune naturala

Uhaitzandi ibaia udalerritik igarotzen da.

### Udalerri mugakideak

* Nabarzi (Bearno) iparraldean
* Arüe-Ithorrotze-Olhaibi ipar-mendebaldean
* Lixoze (Bearno) ipar-ekialdean
* Ainharbe hego-mendebaldean
* Ezpeize-Ündüreine hegoaldean

## Demografia

Sarrikotapea biztanleak galdu zituen XIX. eta XX. mendeetan zehar. 1820ko hamarkadan 400 biztanle inguru bazituen, XXI. menderako 250 besterik ez ziren geratzen udalerrian.
* Sarrikotapeko biztanleria
* Datuen iturburua: INSEE

## Euskara

Sarrikotapean Pettarrako euskara mintzatzen da, zuberotarra.

## Ondasun nabarmenak

* Herriko elizak zuberotar estiloko hirukoiztar kanpandorrea du.

## Galeria

* Elizako ezkila-dorrea
* Herriko etxea
* Garbitokia
* Eskola

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* 1 2 «Sarrikotapea - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* 1 2 «Pettarrakoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* ↑ «Alemanen alde jokatutako emaztekiei ilea moztu - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q680193
* Multimedia: Charritte-de-Bas / Q680193
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Sarrikotapea
# Sarriko parkea

Sarriko Parkea Bilboko parkea da, Ibarrekolandako auzoan (Deustu) kokaturik dagoena. Parkeak Sarrikoko gainaren izena hartzen du, eta Ibarrekolanda eta Deustuko San Pedro auzoen artean dago. Lehen barrutiko parkerik handiena eta garrantzitsuena da.
Parkea antzinako Zubiria familiaren etxaldearen lurrak hartzen ditu. Gaur egun Euskal Herriko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa zientzien fakultateak biltzen ditu, eta etorkizunean Lan harreman eskolako klaseak ere bilduko ditu. Larrako dorretxea ere bertan kokatzen da egun, XX. mendeko 60ko hamarkadan bertan berreraiki baitzen.
Halaber, Bilboko metroak bertan dauka geltokia.

## Ikus, gainera

* Sarrikoko geltokia

## Kanpo estekak

* Sarrikoko Ekonomia eta enpresa fakultatea
* (Gaztelaniaz)"Sarriko" izeneko bloga
* Datuak: Q11703620
# Sarrikotagaine

Sarrikotagaine (Zubereraz, Sarrikotagaina Nafarreraz) Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1613. urtean Arhane eta Sarrikotagaine herriak batu egin ziren udalerri bakarra osatzeko. Lakarri, 1831n batu zitzaien Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine osatzeko.

## Toponimia

Frantsesezko toponimoa Charritte-de-Haut da. Herriko toponimoa honela idatzia izan da historian zehar:
* Sarrite,
* Xarrite dessus Ausset-Suson (1471, Ohixen paperak)
* Charrite (1801, Legeen Liburua).

## Biztanleriaren bilakaera

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 168 | 163 | 156 | 152 | - | - | - | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
Iturria : Cassini proiektua

## Erreferentziak

* ↑ Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque - Paul Raymond
* ↑ Zuberoako notarioa zen Ohixen paperak - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques
* 1 2 EHESS: Cassini proiektua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2961170
* Multimedia: Charritte-de-Haut / Q2961170
# Sarrikoko geltokia

Sarriko Bilboko metroaren 1. eta 2. lineei dagokien lurpeko geltokia da, Bilboko Ibarrekolanda auzoan kokatuta dagoena, konkretuki Euskal Herriko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatearen eta Musika Kontserbatorioaren ondoan. 1995eko azaroaren 11n inauguratu zen, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 1. tarifa-gunean dago.
1998an, geltoki honek trenbideen arkitektura alorrean ematen den Brunel Saria jaso zuen. Izan ere, geltoki hau beste guztien desberdina da. Sarrerak ohiko fosteritoa eduki beharrean, geltokiaren mezzanina osoa estaltzen duen beirazko aterpea dauka, zeinak geltokia argi naturalez hornitzen duen. Estaldura hegan ari den kalatxori baten hegoetan oinarriturik dago.
2015eko martxoaren 27tik doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da geltokian, WifiNova enpresaren [TUWI] Metro sarearen bitartez.

## Sarbideak

Geltokiak sarbide bakarra du, kaleko kotan geltokiko bestibulura zuzenean sartuta. Bestibulua trenbideen gainean dago, eta horietara eskailera mekaniko zein igogailu panoramikoz hel daiteke.
* Benidorm Kalea, 2, Lehendakari Aguirrerekin izkina (Ibarrekolanda irteera)

## Lotuneak

Geltokiaren kanpoaldean Bilbobus eta Bizkaibus zerbitzuak hornitzen dituzen bi autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Argazki galeria

* Sarbidea
* Eskaileren ikuspegia geltoki barrutik
* Geltoki barrualdea

## Erreferentziak

* ↑ Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «2016ko Bizkaiko Garraio Publikoari buruzko txostena» (Noiz kontsultatua: 2017-08-04).
* ↑ Metro Bilbao, Aintzatespen eta sariak http://www.metrobilbao.net/eu/conocenos-eu/presentacion-eu/reconocimientos-y-premios-eu%5B%5D
* ↑ (Gaztelaniaz) Deia. «Metro Bilbao amplía la conexión Wifi a seis estaciones más, que se suman a San Mamés, la primera en conectarse» (Noiz kontsultatua: 2015-03-27).

## Ikus, gainera

* Sarriko parkea
* Ibarrekolanda
* 1. linea (Bilboko metroa)
* 2. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Bilbobus
* Bizkaibus

## Kanpo estekak

* Metroa eraikitzeko lanak Ibarrekolanda eta Sarrikoko geltokian
* Bilboko metroa
* Bilbobus
* Bizkaibus
* Datuak: Q3752241
* Multimedia: Estación de Sarriko / Q3752241
# Sarrikolea

Sarrikolea Larrabetzuko (Bizkaia) auzoa da.

## Burdinezko Gerrikoa

Sarrikolean 1937an Bilboren defentsarako eraikitako Burdinezko Gerrikoaren zati bat igarotzen zen. Porlanezko egitura horren azken arrastoak 2006. urtean eraitsi ziren, eta gaur egun ez da egituratik ezer kontserbatzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12267106
# Seleuzia Pieria

    Artikulu hau Pierako antzinako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Seleuzia».
Seleuzia Pieria antzinako Siria eskualdean kokatutako hiria izan zen, K.a. 300ean Seleuko I.a Nikator seleukotar erregeak sortua, Orontes ibaiaren itsasoratze tokian eta Pieria mendien oinean. Hiria, Antiokiaren itsas portu bezala sendotu zen. Siriar Gerretan, hiriak, garrantzi estrategiko handia hartu zuen, Siriaren kontrola hartzeko ezinbestekoa baitzen. K.a. 64an, Ponpeioren tropek hartu zuten, eta Erromatar Errepublikaren mende geratu zen, handik lau mende eta erdira, Bizantziar Inperioaren mende geratu zelarik. V. mende inguruan, hiria gainbehera etorri zen, eta, bi mende beranduago, VII. mendean, musulmanen inbasioek, behin betiko hondatu zuten. Gaur egun, bere antzinako handitasunaren froga diren hondakin arkeologiko ugari daude, Turkiako Samandağ herritik gertu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-1-27). Antzinateko hirien euskarazko izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1605894
* Multimedia: Seleucia Pieria / Q1605894
# Seleuzia Tigrisekoa

    Artikulu hau seleukotarren hiriburuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Seleuzia».
Seleuzia Tigrisekoa, Seleuko I.a Nikatorrek Babiloniaren ipar-ekialdean sortutako antzinako kolonia helenistiko bat izan zen, bere erresumaren hiriburu bezala: (antzinako grezieraz: Σέλεύχεια).
Gaur egungo Iraken dago, Tigris ibaiaren mendebaldeko ibarrean, Opis hiriaren parean, ondoren Ktesifon bezala berrizendatua izan zena.
Babiloniaren material eta biztanleriatik jaio zen Seleukotar Inperio berriaren hiriburua izateko, baina laster galduko zuen paper hau Antiokiaren mesedetan.
Seleuzia Tigrisekoa, mundu helenistikoko hiri nagusienetako bat izan zen, baita merkatalgune garrantzitsu bat ere, K.a. III. mendea eta K.a. II. mende]an, Egipton Alexandriak zuenarekin alderagarria.
K.a. 141ean partiarrek hiria konkistatu zuten. Bere galerak, Seleukotar Inperioaren amaiera esan nahi du Mesopotamiari dagokionez, eta inperioa Siriarantz atzeratzen da.
117an, Trajano erromatar enperadoreak su eman zion. Hadrianok, hurrengo urtean, uko egin zion, enperadoreak, Mesopotamia, Erromak defendatu ezinezko lurralde bat zela uste baitzuen. Orduan, partiar erara berreraikia izan zen, baina, azkenik, erromatar armadak suntsitu zuen 164an.
Asdaxir I.a Persiakoak, ondoren, hiria berreraiki zuen, Veh-Ardashir bezala izendatuz. Gaur egun, Irakeko hiriburu den Bagdadetik 30 kilometrotara dagoen aldiri bat da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-1-27). Antzinateko hirien euskarazko izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1136681
* Multimedia: Seleucia on the Tigris / Q1136681
# Self Made (telesaila)

Self Made: Inspired by the Life of Madam C. J. Walker 2020ko estatubatuar biografia-telesaila da, Netflixentzat egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
C. J. Walker enpresari afro-amerikarraren bizitza bildu dute, lau ataletan. Garbiketa lanak utzi eta ilea zaintzeko produktuak egiten hasi zenetik milionario bilakatu zenera arte egindako bidea erakusten du telesailak. Tartean, XX. mendeko AEBetan beltz eta emakume izateak zekarren zuen diskriminazio bikoitza.

## Aktoreak

* Octavia Spencer: Madam C. J. Walker
* Tiffany Haddish: Lelia
* Carmen Ejogo: Addie
* Garrett Morris: Cleophus
* Kevin Carroll: Ransom
* J. Alphonse Nicholson: John Robinson
* Blair Underwood: Charles James Walker
* Bill Bellamy: Sweetness
* Zahra Bentham: Nettie
* Mouna Traoré: Esther

## Erreferentziak

* ↑ «Self Made» Berria 2020-03-28 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56275326
# Seleuko VI.a Epifanes

Seleuko VI.a Epifanes (antzinako grezieraz: Σέλευκος Ἐπιφανής Νικάτωρ), Seleukotar Inperioko errege izan zen K.a. 96 eta K.a. 95 bitartean. Antioko VIII.a Griforen seme nagusia zen. Antioko IX.a Eusebio garaitu eta hil zuen, honen oinordekoa bihurtu zelarik. K.a. 96an bere erdi osaba zen Antioko IX.a Eusebio garaitu zuen, bere aitaren heriotzagatik mendeku bezala. Hala ere, hurrengo urtean, kontua berdinduta utzi zuen Antioko X.a Eusebiok, Antioko IX.aren semeak, Seleuko ihesarazi egin zuena, eta Siriatik Mopsuestiara ihes egin zuena, Zilizian, non bere gortea ezarri zuen, luxuzko zela suposatzen den estilo batean.
Baina probintziako biztanleak, jada piratengatik nahiko arduratuak zeudenak, ez zeuden Seleukoren txorakeriak jasateko moduan. Seleukok, armada berri bat antolatzeko egin zituen ahaleginak ere, zama handiegia ziren. Matxinada bat piztu zen, eta Seleuko hipodromoan setiatua izan zen, dirudienez, erregea eta bere gizonekin batera errea izan zena.
Seleukoren anaietako lauk, horien artean Antioko XI.a, Filipo I.a eta Demetrio III.ak, familiaren beste adarraren aurkako gerra zibil izugarria jarraitu zuten, baita euren artean ere.
* Datuak: Q299007
* Multimedia: Seleucus VI / Q299007
# Seleuzia

Seleuzia (antzinako grezieraz: Σέλεύχεια) Seleukotar Inperioko hainbat hirien izena izan zen. Hona hemen nagusiak:
* Seleuzia Tigrisekoa– Inperioko lehenengo hiriburua; egungo Iraken.
* Seleuzia Pieria – Antiokiako portua. Egungo Turkian.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-1-27). Antzinateko hirien euskarazko izenak. .
# Seleuko V.a Filometor

Seleuko V.a Filometor, seleukotar dinastiakoa, Siriako errege izan zen K.a. 126 eta K.a. 125 bitartean. Demetrio II.a Nikator eta Kleopatra Tearen semea, bere aita hil zenean, bere amaren erregeordetzapean egon zen, Filometor epitetoak berak dioen bezala. Bere boterea aldarrikatu eta erregeordetza gainetik kentzen saiatu zenean, bere amak berak hil zuen, bere anaia Antioko VIII.a Grifogatik ordeztuz.
# Seleuș

Seleuș Errumaniako udalerri bat da, Arad konderrian. 2.997 biztanle ditu, 61,02 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Seleuș $^{(en)}$ Iermata $^{(en)}$ Moroda $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5063279
# San Petri katedrala (Poitiers)

San Petri katedrala (frantsesez Cathédrale Saint-Pierre de Poitiers) Poitiersko katedral katolikoa da.
1160an hasi zituzten eraikitze-lanak, Leonor Akitaniakoa eta Henrike II.a Plantagenetek hala aginduta. 1379an bukatu zituzten angerstar gotiko estiloan. Bere organo, François-Henri Clicquotek egina, Frantziako ospetsuenetariko bat da

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1481233
* Multimedia: Cathédrale Saint-Pierre de Poitiers / Q1481233
# San Piarres Usakoa

San Piarres Usakoa Donazaharreko eliza katolikoa da.
Eliza XII. mendekoa da, Orreagako monasterioaren menekoa zena. Hau ere eraitsia izan zen eta portale erromanikoa besterik ez zen geratu. 1630. urtean berriztatua izan zen. Eraikin erromaniko hau 1986ko irailaren 1ean monumentu historiko izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Église Saint-Pierre. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3584080
* Multimedia: Église Saint-Pierre d'Usakoa (Saint-Jean-le-Vieux) / Q3584080
# San Petri plaza

San Petri plaza (italieraz Piazza San Pietro, ˌpi̯aʦa san ˈpi̯ɛːtɾo ahoskatua) San Petri basilikaren aurrean dagoen plaza erraldoia da, Vatikano Hirian eta Erromako Borgo auzoaren (rioni) mendebaldean dagoena.
Enparantzaren erdialdean lau mila urte dituen egiptoar obelisko bat dago, bertan 1568an ezarria. Ia ehun urte geroago, Gian Lorenzo Berninik plaza diseinatu zuen, toskanar zutabeak barne." Berninik 1675ean granitozko iturri bat eraiki zuen, 1613an Carlo Madernok egindakoarekin bat egiten duena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83425
* Multimedia: Saint Peter's Square / Q83425
# San Petriren hilobia

San Petriren hilobia, gaur egun Vatikanoko harpeetan eta San Petriren aldarearen azpian dago. Hilobi multzoa, 330. urte inguruan, Konstantino I.a Handiaren agintaldian Antzinako San Petriren basilikaren eraikuntzari oinarria eman zion lursail lau batean dago.
Tokian hainbat pertsona eta animalien hezurrak topatu ziren, baina bi urteko indusketa arkeologikoen ondoren, 1950eko abenduan Pio XII.ak hondakinak San Petrirenak zirela ezin zitekela ziurtasun osoz baieztatu esan zuen. Halere, zenbait idazki aurkitu ondoren, 1968ko ekainaren 26an Paulo VI.ak santuaren erlikiak nahi modu fidagarrian identifikatuak izan zirela aipatu zuen.

## Ikus, gainera

* San Petri
* San Petriren basilika

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2158200
* Multimedia: Tomb of Saint Peter / Q2158200
# San Petrike dantza

San Petrike dantza, Xan Petrike dantza edo Ipurdi dantza euskal dantza herrikoi bat da.

## Jatorria

Jatorria Iparraldean eta Baztan ibarrean du. Biarnon Lepetike dans izenez ere dantzatzen da. Batzuen ustez, frantsesezko Jean Petit Qui dance ("Joan Txiki dantzaria") izenetik eratorria omen du.
1991an Oskorri euskal folk taldeak Hi ere dantzari diskoaren barnean kaleratu zuen.

## Koreografia

Ipurdi dantza izenez dantzatu ohi da Baztanen. Dantza-jolas modukoa da, sarritan umeek dantzatua, halere dantza herrikoi gisa hartua izan ohi da.
Joko klasiko antzekoa da, bertan mugimenduak edo dantza moldeak errepikatuz doazen einean berriak gehitzen zaizkio, azkenean mugimendu guztiak elkartzean amaitzen delarik.
Koreografia bitan banatzen da: lehenbiziko zatia dantzatua da, aldiz bigarrena gorputzaren atal ezberdinekin lurzorua ukitzen den jolas modukoa da (oinak, hatzak, belaunak, ukalondoak, belarriak, ipurdia...), azkenean dantza itzulipurdi batez bukatzen delarik.
Dantzariek dantzatuz doazen einean euskaraz honako hau abesten dute:
| « | Oin punta batez, beste nor batez Sortik (Zutik) eta ingura Oin punta batez, beste nor batez Erion batez, beste noiz batez Sortik eta ingura Oin punta batez, beste nor batez Erion batez, beste noiz batez belaunon batez, beste non batez Sortik eta ingura Oin punta batez, beste nor batez Erion batez, beste noiz batez belaunon batez, beste non batez Ukondo batez, beste non batez Sortik eta ingura Oin punta batez, beste nor batez Erion batez, beste noiz batez belaunon batez, beste non batez Ukondo batez, beste non batez Ipurdi batez, beste non batez Sortik eta ingura Oin punta batez, beste nor batez Erion batez, beste noiz batez belaunon batez, beste non batez Ukondo batez, beste non batez Ipurdi batez, beste non batez Zein buru batez, beste non batez ez da itzuli ipurdi | » |

## Erreferentziak

* ↑ https://www.musixmatch.com/fr/paroles/Oskorri/San-Petrike-dantza

## Kanpo loturak

* Oskorri musika taldearen San Petrike dantzaren bertsioa entzungai
* San Petrike dantza haurrek kalean dantzatua
* San Petrike dantza Lezaun eta Abartzuzako haurrek dantzatua
* Datuak: Q12266935
# San Petriren baldakinoa

San Petriren baldakinoa (italieraz: Baldacchino di San Pietro) (1624-1633), batzuetan Berniniren baldakinoa izendatua, urrezkoa edo aitortzarena ere bai deitua, Aldare Sakratu Pontifizioa estaltzen duen baldakinoa da, San Petri basilikaren erdiko nabean.
Berninik diseinatu eta eraikia, San Petri apostoluaren hilobia estaltzen du, Jesusen hitz hauek gogoratuz: "Zu Petri zara, eta harri honen gainean, nire eliza eraikiko dut". Petriren nekropolia, basilikaren multzoaren azpian dago, eta, Konstantino I.a Handiak San Petriren basilika zaharra eraikitzea agindu zuenean, aldarea, apostolu santuaren hilobiaren gainean egon zedila agindu zuen.
Gianlorenzo Berninik diseinatutako baldakinoaren diseinua, brontzez eraikia dago, eta palio baten itxura simulatzen du, tenplutxo batenaren ordez. Taulamenduaren zati bana eusten duten 14 metroko lau zutabe salomonikok eratzen dute. Hauek, oihalezko palioak imitatzen dituzten zintzilikadurak dituen erlaitz ahur batez elkartuak daude. Erpinetatik, lau boluta konbergente irteten dira, altuak eta finak, taulamendu lerronahasi txiki batez koroatuak.
Berninik, beti klasizista agertzen den arren, bere estilo berrira egokitutako elementu barrokoak erabiltzen ditu. Euste nagusi elementu bezala, barra-barra apaindutako zutabe salomonikoa erabiltzen du. Pizkundeko soiltasunaren aurrean, lerroek, izaera dinamiko bat eta sorpresa efektuak hartzen dituzte. Zutabeentzako ordena erraldoia, barrokoko beste ezaugarri bat da, aurreko garaietan, arkitekturako manierismoak jada hasi zuen arren. Apaindura elementuek, eraikuntzakoa gainditzen dute eta ugariak dira: tamaina handiko bolutak, girlandak. Arkitektura apaindurari dagokionez, honako hauek erabiltzen dira: frontoi lerronahasiak, eta konposaketari desoreka emanez zatitzen dira. Guzti hau, gutiziazko eta arrazionaltasunez kanpoko itxura bat lortzeko.
Arkitektura honen funtzioa, fededunen debozioa bultzatu eta jendea harritzean, miraria eta txundipenean datza. Guztia, fededuna, lanaren bikaintasunagatik txunditua geratzeko giro bat sortzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Done Petri ageri da EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak lanean

## Kanpo, loturak

* Datuak: Q2439030
* Multimedia: Baldachin of Saint Peter's Basilica / Q2439030
# San Petronio basilika (Bolonia)

San Petronio basilika, Italiako Bolonia hiriko erdigunean dagoen basilika bat da, Notarioen jauregiaren parean. V. mendean hiri honetako artzapezpikua izan zen San Petroniori sagaratua dago.
1390ean eraikitzen hasi zen, hiriko udalak Antonio di Vincenzo arkitektoari basilika eraikiaraztea agindu zionean, eta XIV. mendean zehar amaitu zen. Tamaina eta neurri bikainetako eraikina da: 132 metro eta 60 metro zabal, gangak 45 metroko altuera du.
* Datuak: Q810103
* Multimedia: San Petronio (Bologna) / Q810103
# San Pier Niceto

San Pier Niceto Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 2.595 biztanle ditu, 36,68 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

San Pier Nicetok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Condrò Fiumedinisi Gualtieri Sicaminò Monforte San Giorgio Pace del Mela Santa Lucia del Mela

## Kanpo estekak

* Datuak: Q285495
* Multimedia: San Pier Niceto / Q285495
# San Petri kolegiata (La Romieu)

San Petri kolegiata (frantsesez: collégiale Saint-Pierre) Gersko La Romieu udalerrian dagoen kolegiata da, klaustro batek, eliza batek, bi dorrek eta antzinako jauregi baten aztarneko osatua.
Tradizioaren arabera, Erromatik zetozen bi monjek priore-etxe bat ezarri zuten bertan. 1312an Klemente V.aren senidea zen Arnaud d'Aux kardinal-kamarlengoak erosi eta kolegiata bat eraiki zuen.
1901ean Frantziako gobernuak monumentu historiko eta 1998an UNESCOk Gizateriaren Ondare (Donejakue Bidearen barnean) izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Guillemain, Bernard. (1966). La cour pontifical d'Avignon (1309-1376)- Étude d'une société. Paris: Éditions E. de Boccard, 278-279 or..
* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Collégiale Saint-Pierre. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2388373
* Multimedia: Collégiale Saint-Pierre, La Romieu / Q2388373
# Sexu indarkeria

Sexu indarkeria indarkeria edo indarkeria erabiltzearen mehatxupean pertsona baten sexualitatearen aurka burututako sexu ekintzak, sexu ekintza baterako saioak, nahi gabeko sexu adierazpen eta jokabideak eta haren sexualitatearekin trafikatzeko ekintzak dira, edonork burututakoak, erasotutako pertsonarekin duen harremana gorabehera, edozein tokitan, lantokia eta etxea barne, horietara mugatu gabe. Bortxaketa, sexu jazarpena, pertsona gaigabe eta haurrei egindako sexu abusua, behartutako ezkontza, derrigortutako abortua, antisorgailuak erabiltzeko eskubidea mugatzea, mutilazio genitala, derrigortutako prostituzioa eta sexu esplotazioko beste moduak.

## Ikus, gainera

* Sexu abusua
* Sexu jazarpena

## Kanpo estekak

* Datuak: Q558075