OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mark Shuttleworth

Mark Shuttleworth (Welkom, Hegoafrika, 1973ko irailaren 18a - ) informatikari eta enpresaburu hegoafrikarra da.
Canonical Ltd enpresaren fundatzailea da, software askeen enpresa sustatzailea. Espazioan iristean lehenengo afrikarra izan zen, mundu osoan bigarren espazio-turista.

## Biografia

Mark Shuttleworthen aita zirujaua da eta ama erizaintza eskola bateko irakaslea. Lurmutur Hirian hazi zen, eta bertako unibertsitatean finantza eta informazioan BbusSci lortu zuen. Gainera, bere unibertsitateko internet sarearen lehenengo konexioen instalazioetan parte hartu zuen.
1995. urtean, bere unibertsitateko azken urtean, Thawte enpresa sortu zuen. Interneteko ziurtagiri digitaletan espezializatutako enpresa da Thawte, 1999an VeriSign enpresari saldu ziona, 575 milioi dolarrengatik.
Canonical Ltd enpresa sortu zuen 2004ko martxoan, software askea eta kode irekia sustatzeko. Ubuntu proiektua finantziatu ere egin zuen, Debianen oinarritutako GNU/Linux banaketa, alegia.
2000ko irailean, HBD Venture Capital sortu zuen, enpresa mintegi eta kapital arriskuen hornitzailea. 2009ko abenduan Canonical Ltd enpresaren zuzendari izateari utzi zion.

### Linux eta software askearen aldeko mugimendua

1990eko hamarkadan Debian sistema eragilearen garapenean parte hartu zuen. 2001an, Hego Afrikan, Shuttleworth fundazioa sortu zuen, berrikuntza sozialei eskainia. Aldi berean, doako hezkuntza eta software askea ere lagundu zituen.
2006ko urriaren 15ean Mark Shuttleworth KDEko babesle nagusiena zela jakinarazi zuten.

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Mark Shuttleworthen webgunea
* Datuak: Q227030
* Multimedia: Mark Shuttleworth / Q227030
# Mark Taimanov

Mark Evgenievitx Taimanov, errusieraz: Марк Евгеньевич Тайманов, (Kharkiv, Ukraina, 1926ko otsailaren 7a - San Petersburgo, Errusiar, 2016ko azaroaren 28a), errusiar-ukrainar xakelaria eta pianista izan zen.
1952an Maisu Handi titulua lortu zuen, eta 1956an SESBeko xake txapelketa irabazi zuen. Guztira 23 aldiz jokatu zuen SESBeko xake txapelketa, soilik Yefim Gellerrek berdindu duen marka. 1956ko Xake Olimpiadetan parte hartu zuen sobietar taldearekin.
Taimanovek bi aldiz jokatu zuen Hautagaien Txapelketa, 1953an eta 1971an. 1971koa bereziki famatua izan zen, Bobby Fischer estatubatuarraren aurka 6-0eko emaitzaz galdu baitzuen. Gerra Hotzaren garaiak ziren, eta porrot horren ostean traidoretzat jo zuten eta sobietar agintariek oztopo handiak ipini zizkioten xakelari nahiz pianista gisa aritzeko.
* Datuak: Q348037
* Multimedia: Mark Taimanov / Q348037
# Mark Sheppard

Mark A. Sheppard (1964ko maiatzaren 30a, Londres, Ingalaterra) aktore eta musikari ingelesa da. William Morgan Sheppard aktorearen semea ere bada. Mark ezagun egin da Crowley izeneko demonioaren papera Supernaturalen egiteagatik.
* Datuak: Q562084
* Multimedia: Mark Sheppard / Q562084
# Mark Tobey

Mark Tobey (Centerville, Wisconsin 1890 – Basilea 1976) Itzal handiko margolari estatubatuarra. «Iparmendebaldeko margolari mistiko» nabariena. Espresionismo abstrakto eskolakoa, nahiz eta filosofikoki eskola horretako margolarietatik urruti zegoen. Bere margolanak oso ezagunak dira mundu mailan.

## Biografia

Mark Tobey AEBko Centerville herrian jaio zen 1890eko abenduaren 11n familia Kongregazionalista batean. George eta Emma Cleveland Tobey-ren lau haurretatik gazteena zen.
1893an bere familia Chicagora aldatu zen. 1906tik 1908ra Chicagoko Arte Ederretako akademian egin zituen pintura- eta diseinu-ikasketak. Hiru urte geroago, 1911n, New Yorka aldatu zen, eta hiri hartan erretratuak margotzen eta moda-etxe baterako diseinatzaile lan egin zuen. Lehen erakusketa 1917. urtean egin zuen Knoedler galerian. Garai hartan, 1918an, Juliet Thompson margolariaren bidez bahá'í fedea ezagutu eta aitortu zuen.
1921an Seattle-eko Cornish Eskolako arte departamentua sortu zuen. 1922an, dibortziatu ondoren, Seattle-en bizi zela, Han Teng Kwei ikasle eta margolari txinatarra ezagutu zuen eta haren eskutik Ekialdeko artea ezagutu eta kaligrafia ikasten hasi zen. 1921tik 1925era arte eskolak eman zituen.
1925tik aurrera, Parisen, Ekialde Urrunean eta Mexikon eman zituen denboraldiak, eta 1931-1938 urteetan irakasle izan zen Londresen, Japonian eta Txinan izan zen irakasle gero. Aldi berean, filosofian murgildu zen. Ekialdeko espiritualtasunak eragin handia izan zuen bere koadroetan.
1976ko apirilaren 26an zendu zen Basilean (Suitza).

## Ekoizpen artistikoa

* Toddle Holds
* The Early American Theatre
* The Grave Stone of Night Life
* Marion Davies in Beauty's Worth
* The Man You Love to Hate

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Gaztelaniaz) Hess, Barbara. (2009). Expresionismo Abstracto. Taschen Benedikt ISBN 978-3-8365-1-3838..
* ↑ (Ingelesez) Cornish, Nellie C.. (1964). Miss Aunt Nellie: The Autobiography of Nellie C. Cornish. University of Washington, 134-135 or..
* Datuak: Q261562
* Multimedia: Mark Tobey / Q261562
# Mark Steifensand

Mark Steifensand (Wuppertal, 1966ko maiatzaren 14a) ezpata modalitateko alemaniar eskrimalari bat da. Bi zilarrezko domina irabazi ditu Munduko Eskrima Txapelketan

## Palmaresa
### Munduko Eskrima Txapelketa

* Zilarrezko domina 1997ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Lurmutur Hiria)
* Zilarrezko domina 1999ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Seul)

### Europako Eskrima Txapelketa

* Brontzezko domina 1999ko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Bolzano)
* Datuak: Q3752866
# Mark Simpson

Mark Allen Simpson (Fort Wayne, 1961eko otsailaren 4a - ) estatubatuar saskibaloi jokalari ohia da.

## Taldeak

* 1983-1984 Catawba College Indians .
* 1984-1985 Beitar Tel Aviv .
* 1985-1986 PAOK Salonica .
* 1986-1987 Caen Basket Calvados .
* 1987-1988 Beitar Tel Aviv .
* 1988-1989 Paini Napoli .
* 1989-1991 Caja Bilbao .
* 1991-1993 Real Madrid .
* Datuak: Q3849551
# Los Zopilotes Txirriaos

Los Zopilotes Txirriaos, Iruñean (Nafarroa) sortutako rantxera taldea da. 2009an sortu zen Impekables taldearen ondoren eta hau bezala Napar-Mex estiloan kokatzen dira.

## Taldekideak

* “Konejo” Eseberri - ahotsa
* “El Largo” - baxua
* Kristobal “Baltxo” - gitarra
* Montxo “El Emperador Iturbide” - baxua
* Iñaki “El Boliviano” - tronpeta
* Ion “Expexo” - tronpeta
* “Juxepo” - tronpeta
* Eneko “El Rayo de Ataun” - trikitia
* Ander My Wheels - bonbo eta kutxa
* Laura “La Valentina” - ahotsa
* Julen Barragués - soinu teknikaria

## Diskografia

* Hijos de la txingada (2011, Lâbatelkuëyo Records)
* La Salutxita (2013, Mauka)
* Entre Atxunes y Culebras (2017, Lâbatelkuëyo Records)
* La Chica Maravilla (2022, Mariachi Records)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Taldearen webgunea
* Datuak: Q5980577
# Los abrazos rotos

Los abrazos rotos 2009ko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Itsu utzi zuen istripua gertatu eta hamalau urtera, idazle eta zinemagile batek garai hartako egoera eta maite zuen emakumea gogora ekarriko ditu.

## Aktoreak

* Penélope Cruz: Magdalena "Lena".
* Lluís Homar: Mateo Blanco eta Harry Caine.
* Blanca Portillo: Judit García.
* José Luis Gómez: Ernesto Martel.
* Rubén Ochandiano: Ernesto Martelen semea (Ray X).
* Tamar Novas: Diego.
* Ángela Molina: Lenaren ama.
* Chus Lampreave: atezaina.
* Kiti Mánver: madame Mylene.
* Lola Dueñas
* Mariola Fuentes: Edurne.
* Carmen Machi: Chon.
* Kira Miró: modeloa.
* Rossy de Palma: Julieta.
* Alejo Sauras: Álex.

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192022
# Los amantes del círculo polar

Los amantes del círculo polar 1998. urtean Julio Medemek eginiko filma da.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Otto eta Ana umeak elkar ezagutuko dira. Izen moduan palindromoak dituzte. Kasualitatez elkartutako jendea, bizitza eta izen zirkularrak dituztenak.

## Aktoreak

* Peru Medem: Otto umea.
* Víctor Hugo Oliveira: Otto nerabea.
* Fele Martínez: Otto gaztea.
* Sara Valiente: Ana umea.
* Kristel Díaz: Ana nerabea.
* Najwa Nimri: Ana gaztea.
* Nancho Novo: Álvaro.
* Maru Valdivielso: Olga.
* Pep Munné: Javier.
* Jaroslav Bielski: Álvaro Midelman.
* Joost Siedhoff: Otto Midelman.
* Beate Jensen: Ottoren ama.

## Kanpo estekak

* imdb.com webgunean
* Datuak: Q224985
# Los bingueros

Los bingueros 1979ko Mariano Ozores espainiar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Amadeo bankuko langile kaskarra da, eta inoiz ez du lortuko mundu guztiak amesten duen maila ekonomiko lasai hori. Ferminek ere ez dauka oso seguru bere etorkizuna. Langabezia kobratzen du, eta txapuzak egiten ditu liburuak salduz eta epeka ordaindutako ehorzketa-kontratuak eginez. Arrazoi ezberdinak direla medio, bingoa euren gaitzen irtenbidea izan daitekeela ondorioztatuko dute, eta bi pertsonaiak bingoaren lokal baterako sarreren ilaran elkar ezagutuko dute. Euren ahaleginak batuko dituzte, baina horrela ere ez dute lortuko jokoari dirua ateratzea. Baina bizioak harrapatuta daude jada. Eta jokatzen jarraituko dute, nahiz eta horretarako era guztietako trikimailuetara jo behar duten beharrezko dirua lortzeko.

## Aktoreak

* Andrés Pajares: Amadeo Saboya
* Fernando Esteso: Fermín Cejuela
* Antonio Ozores: Don Ramón
* África Prat: Margarita
* Isabel Luque: Amparo
* Florinda Chico: Gerarda
* Norma Duval: Carola
* Pilar Muñoz: emakumea
* Rafael Alonso: Don Obdulio
* Luis Barbero: Cegato
* Roxana Dupre: bingoren langilea
* Adrián Ortega: gorra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2568591
# Los cacharros majaretas

Los cacharros majaretas Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen abentura bat da.

## Istorioa

T.I.A.k M.O.S.C.A.ren zati izan nahi du (Mundial Organization Secreten Control Agency). Erakunde horrek garraio sistema modernoak izatea exigitzen du, eta T.I.A.ren ibilgailua nahiko zaharrak dira. M.O.S.C.A.n sartzea lortzeko T.I.A.k bere garraiobideak berritzea erabaki du, eta horretarako Bacterio profesorearen laguntza izango du. Berau arduratuko da zentzugabeko ibilgailu mordoa diseinatu eta fabrikatzeaz (urpekontzi atomiko bat, furgoneta anfibio bat, haur kotxetxo bat, uraniozko motordun gurpil aulki bat...) eta Mortadelok eta Filemonek probatu egin beharko dituzte.

## Beste medio batzuetan

Osorik egokitu da pertsonaiei buruzko telesaileko atal batean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3726633
# Los amantes pasajeros

Los amantes pasajeros 2013ko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Pertsona talde nabar batek arrisku-egoera bat biziko du Mexiko hirira doan hegazkinaren barruan. Arriskuaren aurrean sentitzen duten babesgabetasunak katarsi orokorra ekarriko du, eta hori izango da, bukaeran, heriotzaren ideiari ihes egiteko modurik onena.

## Aktoreak

* Carlos Areces: Fajas.
* Javier Cámara: Joserra Berasategui.
* Raúl Arévalo: Ulloa.
* Lola Dueñas: Bruna.
* Hugo Silva: Benito Morón.
* Antonio de la Torre: Álex Acero.
* José Luis Torrijo: Más.
* José María Yazpik: Infante.
* Cecilia Roth: Norma Boss.
* Penélope Cruz: Jessica.
* Antonio Banderas: León.
* Carmen Machi: Atezaina.
* Blanca Suárez: Ruth.
* Guillermo Toledo: Ricardo Galán.
* Paz Vega: Alba.
* Miguel Ángel Silvestre: Senargaia.
* Laya Martí: Emaztegaia.
* Nasser Saleh: Gaztea.

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2656108
# Los apuros de Octavio

Los apuros de Octavio 1926 urtean eginiko Euskal Herriko film zen. Mauro eta Víctor Azkona anaiek egin zuten film mutu hau bere produkzio-etxe Producciones Azkonari esker.
Filma Barakaldon grabatu zuten.

## Aktoreak

* Secundino Fernández
* Luis San Gregorio umea
* Mirinda Cocote

## Kanpo estekak

* Artikulua imdb.com
* Euskadiko Filmategia
* Datuak: Q12262608
# Los bomberos

Los bomberos Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen 1979ko abentura bat da.

## Istorioa

Mortadelok eta Filemonek ganberro talde bati aurre egin behar diote, nortzuk, euren gaiztakeriak egiteko mota orotako bonbak erabiltzen dituzten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3728239
# Los burladores

Los burladores (eusk.: «burlariak») Pablo Sorozabalen hiru aktoko zarzuela da, Serafín eta Joaquín Álvarez Quinteroren libretoa duena. Madrilgo Teatro Calderónen estreinatu zuten 1948ko abenduaren 10ean.

## Pertsonaiak

| Pertsonaia | Tesitura | Estreinaren antzezle-zerrenda 1948-12-10 (zuzendaria: -) |
| Rosela | soprano | Carmen de la Puente |
| Celito | | Enriqueta Serrano |
| Don Juango markes | baritono | Esteban Astarloa |
| Santa Cruz kapitaina | tenor | Francisco Maroto |
| Baratillo | tenor | Félix Casas |
| Doña Mariana | | Elvira Piquer |
| Batxiller | baxu-baritono | Marco Túnez |
| Talavera | | Alejandro Bravo |
| Perini | | Fernando Hernández |
| Don Tomás | | Paco Obregón |

## Erreferentziak

* ↑ Martín Triana, José María. (1992). El libro de la ópera. (2. argitaraldia) Alianza Editorial, S.A. ISBN 84-206-0284-1..
* ↑ lazarzuela.webcindario
* Datuak: Q2917007
# Los caballos mueren al amanecer

Los caballos mueren al amanecer 2022ko Ione Atenea iruindar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Zer gertatuko litzateke ezezagun batzuengandik gauzak jasoz gero? Atenea, filmaren zuzendaria, Garcia anai-arreben etxean bizitzen hasten denean, ikusiko du bizirik daudela utzitako objektuetan: piano batean, ehunka marrazkitan, milaka argazkitan edo kasete piloan. Antonio komikigilea zen Bruguera argitaletxean; Rosita, opera abeslaria eta piano jotzailea. Etxea sormen eta fikzio gune bihurtu zuten, diktadura frankistaren errealitatetik ihes egiteko.

## Erreferentziak

* ↑ «Los caballos mueren al amanecer» Berria 2023-02-25 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q119104538
# Marmosa isthmica

Marmosa isthmica Didelhipdae familiako ugaztun espezie bat da. Kolonbian, Ekuadorren eta Panaman bizi da. Fruituz eta intsektuez elikatzen da, eta adarretatik mugituz ehiza dezake, isats prentsilaren laguntzaz. Lehenago, Marmosa robinsoniren azpiespezie bat zen, eta seguru asko antzeko bizimodua izango zuen. Izen espezifikoa, isthmica, latinez 'istmikoa' esan nahi du.

## Erreferentziak

* ↑ Reid, F. A field guide to the mammals of Central America & Southeast Mexico. 2009. pàg. 50

## Bibliografia

* Giarla, T. C.; Voss, R. S.. (2020). «On the Identity of Victoria's Mouse Opossum, Marmosa regina Thomas, 1898» American Museum Novitates 3.960: 1–13. doi:10.1206/3960.1..
* Datuak: Q15712868
* Espezieak: Marmosa isthmica
# Marolterode

Marolterode Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Unstrut-Hainich-Kreis barrutian. 2014an 335 biztanle zituen 6,31 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q675759
* Multimedia: Marolterode / Q675759
# Marratxo

Marratxoa (- edo ‐), gidoia ere deitua, puntuazio zeinu bat da. Hitzak elkartu eta silabak banatzeko erabiltzen da. Sarritan marrarekin (–, —, ―) nahasten da, baina azken hori luzeagoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180309
* Multimedia: Hyphens / Q180309
# Marradi

Marradi Italiako udalerri bat da. Florentziako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. 2.907 biztanle ditu, 154,07 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Marradik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brisighella Dicomano Modigliana Portico e San Benedetto San Godenzo Tredozio Vicchio Borgo San Lorenzo Palazzuolo sul Senio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q82759
* Multimedia: Marradi / Q82759
# Marraskino

Marraskinoa oso likore delikatua, koloregabea, glutinosoa, gozoa eta lurrintsua da.
Gerezi barietate batez egiten dute, eta azukrea, almendrak eta eztia gehitzen zaizkie. Zadarren (Dalmazian) ekoizten dute bereziki, baina baita Torreglian (Paduatik gertu) ere.
Marraskinok, bereziki, postre jakin batzuekin konbinatzen du, fruta-mazedonia kasu. Gereziak beratzeko ere erabiltzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1892360
* Multimedia: Maraschino / Q1892360
# Marrakex Estadioa

Marrakex Estadioa (arabieraz: ستاد مراكش‎) Marrakexen dagoen erabilera anitzeko estadio marokoar bat da. Gregotti Associati International diseinatu zuen eta 2011ko urtarrilean amaitu zen. Nagusiki futboleko partiduentzat erabiltzen da. KAC Marrakech-ren estadioa da. Estadioa, 45 240 ikusleentzarako gaitasuna dauka.
Esparrua, Stade El Harti ordezkatzen du, hiriko estadio nagusia da. Haren inaugurazioan 2011ko urtarrilaren 5an txapelketa lagunkoi bat egin zuten Kawkab De Marrakechen eta Wydad Casablanca marokoar kluben artean eta Olympique De Lyonen eta Paris Saint-Germain frantsesen aurrean.

## Geroko planak

Gaur egungo gaitasuna 41,245 jarlekukoa da, inguratzen duen pista batekin, lan nagusi guztiak Marokoko gobernuak finantzatuko ditu, eta estadio guztia hondeatzea planeatzen da, pista kanporatzeko eta gaitasuna 69 565 ikuslentzaraino handitzeko.

## Txapelketa egoitza

* FIFA-ko Kluben Txapelketa Mundialaren Finalaren EgoitzaMaroko 2013
* FIFA-ko Kluben Txapelketa Mundialaren Finalaren Egoitza
* Maroko 2014

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1578430
* Multimedia: Grand Stade de Marrakech / Q1578430
# Marrakex Menara aireportua

Marrakex Menara nazioarteko aireportua (arabieraz: مطار مراكش المنارة, frantsesez: Aéroport Marrakech Ménara) Marrakex hiria zerbitzatzen duen aireportua da.
2008an 3.100.495 pertsonek erabili zuten.

## Erreferentziak

* ↑ ONDA. (Noiz kontsultatua: 2013-05-29).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) (Arabieraz) Aireportuaren webgunea.
* Datuak: Q429304
* Multimedia: Marrakech-Menara Airport / Q429304
# Marrakexeko medina

Marrakexeko medina$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Medinaren harresiak ||
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | i, ii, iv, v |
| Erreferentzia | 331 |
| Kokalekua | Maroko |
| Eskualdea$^2$ | Arabiar Herrialdeak |
| Koordenatuak | 31°37′53″N 7°59′12″W﻿ / ﻿31.63139°N 7.98667°W﻿ / 31.63139; -7.98667 |
| Izen ematea | [[1985]] (? bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Marrakexeko medina Marokoko izen bereko hirian dago. 1070-1072 artean Almorabide dinastiak sortu zuen. 1985ean Unescok Gizateriaren ondarea izendatu zuen.

## Historia

Marrakexeko medina hiriburua eta haien ekonomia eta kultura gune nagusia bihurtu zuten almorabideek. Bi mendetan hiria nomada herri horrek ezarritako trazaketaren arabera handitzen joan zen. Hasierako medina gotortuaren aztarnak gordetzen dira: harresiak, 1126-1127 artean altxatuak, eta hiriaren ekialdean dauden palmondo sailak.
1147an, almohade bereberreak hiriari eraso zioten eta konkistatu zuten. Eraikin gehienak suntsitu zituzten eta medina berriro ere eraiki zuten. Garai horretan Kutubiyya meskita eraiki zuten, non minaretea azpimagarria den, harresiak indartu zituzten kasba gotortu zuten bi atari harriz, Bab Agnaou eta Bab Robb, El Badi jauregia altxatu zuten, Menara lorategiak eta enparantza egin zituzten... Ingeniaritza zibilaren ikuspuntutik Tensift zubiak garrantzi handia du.
1269tik aurrera, almohadeek boterea galdu zuten hirian eta, horrekin batera, medinaren maldan behera hasi zen. XIV. mendean Ben Salah meskita eraiki zen. 1510ean Saadi leinuarekin hiriak bere handitasuna berreskuratu zuen. Dinastia horrekin meskitak, madrasak eta jauregiak egin ziren. Garai horretatik Saadien hilobiak dira.

## Iruditegia

* Kutubiyya meskita.
* Ben Youssef madrasa.
* Baia jauregia.
* Saadien hilobiak.
* Jemaa el-Fnaa plaza.

## Ikus, gainera

* Marrakex
* Menara lorategiak
* Agdaleko lorategiak

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz):Unescoren informazioa.
* Datuak: Q966780
* Multimedia: Medina of Marrakech / Q966780
# Marracqeko jauregia

Marracqeko jauregia (frantsesez: Château de Marracq) XVIII. mendeko jauregia da, Baionan dagoena. 1907an Monumentu historiko izendatua, bi horma-atal baino ez dira geratzen. Baionako Udala da jabea. Jauregiaren iparraldean Marracqeko ikastetxea dago.

## Historia

Baionan erbesteraturik bizi zen Mariana Neoburgekoak eraikiarazi zuen jauregia XVIII. mendearen hasieran, baina Karlos II.a Espainiakoaren alarguna ez zen inoiz bertan bizi izan. Haren oinordekoek Baionako apezpikuei saldu zieten XVIII. mendearen amaieran. Frantziako Iraultzan nazionalizatu eta saldu zuten.
1808an, Gérard Duroc mariskalak erosi zuen Napoleon Bonaparteren izenean. Enperadorearen eta Josefinaren egoitza izan zen Baionako egonaldian. Bertan sinatu ziren Baionako abdikazioak, Josef Bonaparte Espainiako tronuan ezarri zutenak.
1822an, artilleriako ofizialen esku jarri zuten. 1825ean, sute batek suntsitu zuen. 1907an Frantziako monumentu historiko izendatu zuten. Gaur egun, bi horma-atal baino ez dira geratzen. 2011tik, Baionako Udalak garrantzi handiko lanak egin ditu hondakin horiek sendotzeko eta babesteko.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Château de Marracq. pop.culture.gouv.fr (Noiz kontsultatua: 2024-1-1).
* ↑ de La Cerda, Alexandre. L’exil «basque» de la reine Marie-Anne de Neubourg. baskulture.com (Noiz kontsultatua: 2024-1-2).
* ↑ Etxabe, Jon. 1808ko Baionako Konstituzioa. Atejoka, 2008ko urria, eusko-ikaskuntza.org (Noiz kontsultatua: 2024-1-2).
* ↑ Acquisition par la ville de Bayonne à l’association Paroissiale Saint-Léon des vestiges du Château Marracq et établissement de servitudes réciproques. bayonne.fr (Noiz kontsultatua: 2024-1-2).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2680279
* Multimedia: Château de Marracq (Bayonne) / Q2680279
# Marraluma

Marraluma marrazkigintzako tresna bat da, tintaz edo beste marrazki likido batez lerroak marrazteko erabiltzen dena, delineazioan eta marrazketa linealean erabilia izan zen, eta, gero, estilografoak ordezkatu zuen.
Marralumak zabalera desberdineko lerroak marraztea ahalbidetzen du erantsita daukan doikuntza-torlojuaren bidez, eskuarekin luma bezala erregela batean lerro zuzenak marrazteko edo konpasean zirkunferentziak edo zirkunferentzia arkuak marrazteko erabil daiteke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1928424
* Multimedia: Ruling pens / Q1928424
# Mariann Horváth

Mariann Horváth ezpata modalitateko hungariar eskrimalari bat da. Munduko Eskrima Txapelketan, bere karreran zehar, sei urrezko domina eta zilarrezko bi lortu ditu. Era berean, Europako Eskrima Txapelketan beste bi urrezko domina lortu ditu. Munduko Eskrima Kopa 2 aldiz irabazi du.

## Palmares osoa
### Munduko Txapelketa

* Urrezko domina 1989ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Gyöngyi Szalay, Zsuzsanna Szőcs, Diana Eöri eta Marina Várkonyirekin taldea osatuz (Denver).
* Zilarrezko domina 1990eko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Gyöngyi Szalay, Zsuzsanna Szőcs, Diana Eöri eta Marina Várkonyirekin taldea osatuz) (Lyon)
* Urrezko domina 1991ko Munduko Eskrima Txapelketako banakako ezpata proban (Budapest)
* Urrezko domina 1991ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Gyöngyi Szalay, Zsuzsanna Szőcs, Diana Eöri eta Marina Várkonyirekin taldea osatuz).
* Urrezko domina 1992ko Munduko Eskrima Txapelketako banakako ezpata proban. (Habana)
* Urrezko domina 1992ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Zsuzsanna Szőcs, Marina Várkonyi eta Timea Nagyrekin taldea osatuz).
* Urrezko domina 1993ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban. (Marina Várkonyi, Gyöngyi Szalay, Hajnalka Kiraly eta Timea Nagyrekin taldea osatuz). (Essen)
* Zilarrezko domina 1994ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban. (Gyöngyi Szalay, Hajnalka Kiraly eta Adrienn Hormayrekin taldea osatuz.

### Europako Txapelketa

* Urrezko domina 1991ko Europako Eskrima Txapelketako banakako ezpata proban (Viena)
* Urrezko domina 1991ko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Gyöngyi Szalay, Zsuzsanna Szőcs eta Marina Várkonyirekin taldea osatuz).
* Datuak: Q3847704