# Vicenza

Vicenza ipar-ekialdeko Italiako hiria da, Veneto eskualdekoa, Vicenzako probintziako hiriburua. Veneziatik 60 kilometro mendebaldera eta Milandik 200 kilometro ekialdera dago. 80,57 km²-ko eremua du eta 2015eko irailean 113.060 biztanle zituen

## Historia

Antzinako Erromako hiri bihurtu zen K. a. 49. urtean. Lombardiako dukerriko hiriburua izan zen ondoren. XII. mendearen hasieran, errepublika txikia osatu zuen. 1236. urtean Frederiko II.ak hiria hustu zuen. Verona (1311) eta Veneziaren (1404) mendean egon ondoren, Maximiliano enperadorearen eskuetan egon zen. 1797an Austriaren administraziopean geratu zen eta, 1805-1814. urteetan, Italiako erreinuarenean. Berriro ere Austriaren mendean egon ondoren, 1866an Italian sartu zen. Kalte handiak izan zituen Bigarren Mundu Gerran.

## Geografia

Hiria Bacchiglione eta Retrone ibaien elkargunean dago, Lessini eta Berici mendien artean.

### Mugakideak

Vicenzak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Altavilla Vicentina Arcugnano Bolzano Vicentino Caldogno Costabissara Creazzo Dueville Longare Monteviale Monticello Conte Otto Quinto Vicentino Torri di Quartesolo

### Klima

Datu klimatikoak (Vicenza 1971–2000, muturrekoak 1951–2008) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 15.9 | 21.7 | 26.8 | 30.0 | 34.8 | 37.4 | 37.4 | 38.2 | 33.2 | 29.4 | 24.4 | 17.8 | 38.2 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 7.0 | 9.3 | 13.5 | 17.3 | 22.8 | 26.2 | 29.1 | 28.7 | 24.3 | 18.4 | 11.8 | 7.5 | 18.0 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 3.0 | 4.6 | 8.4 | 12.1 | 17.4 | 20.8 | 23.4 | 22.9 | 18.9 | 13.5 | 7.5 | 3.5 | 13.0 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -1.0 | -0.1 | 3.3 | 7.0 | 11.9 | 15.5 | 17.7 | 17.2 | 13.5 | 8.5 | 3.1 | -0.4 | 8.0 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -20.0 | -18.6 | -10.0 | -3.2 | -0.8 | 2.6 | 9.5 | 8.0 | 3.8 | -3.6 | -8.0 | -13.0 | -20.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 76.5 | 67.9 | 76.9 | 97.3 | 100.0 | 104.3 | 74.0 | 79.5 | 92.7 | 115.5 | 93.7 | 81.5 | 1059.8 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) | 7.0 | 5.0 | 6.4 | 9.5 | 10.0 | 9.3 | 6.8 | 6.7 | 6.1 | 7.5 | 7.1 | 6.4 | 87.8 |
| Hezetasuna (%) | 81 | 77 | 73 | 74 | 72 | 73 | 72 | 73 | 74 | 78 | 80 | 82 | 76 |
| Iturria: Servizio Meteorologico (humidity 1961–1990) ||||||||||||||

## Ekonomia

Nekazaritza-produktuen merkataritza eta industria (janari-industria, ehungintza, altzairugintza, tresneria elektrikoa eta mekanikoa, industria kimikoa) dira ekonomia-jarduera nagusiak. Burdinbide eta errepide gune garrantzitsua da.

## Ondarea

Monumentuei dagokienez, hiri ikusgarria da oso. Aipagarriak dira, besteak beste, erromatarren garaiko harresien eta bi zubiren hondakinak, San Silvestre eliza erromanikoa, XIII. mendeko Koroa Santua eta San Lorentzo eliza gotikoak, Santa Maria dei Servi, Santa Maria Annunciata katedrala eta hainbat jauregi gotiko berantiar, Andrea Palladiok eta Vincenzo Scamozzik eraikitako jauregiak eta udaletxea. Aipagarriak dira, halaber, hiritik hurbil dauden Rotonda jauregia (Palladiok eraikia) eta XV-XVIII. mendeetako Madonna di Monte Berico santutegia.
1994an Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zituen Venetoko Palladioren villak, Vicenzakoak barne.
* Die Basilica Palladiana
* Piazza dei Signori - Torre Bissara - Piazza della Biade
* Palazzo Chiericati
* Andrea Palladio
* Santa Maria Annunciata
* Teatro olimpico

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. 157. araua: Europako hiriak. .
* ↑ Bilancio demografico anno 2015 (dati provvisori) Comune:Vicenza. demo.istat.it (Noiz kontsultatua: 2016-01-21).
* ↑ Vicenza (VI). Servizio Meteorologico, clima.meteoam.it (Noiz kontsultatua: 2016-01-21).
* ↑ STAZIONE 094 Vicenza: medie mensili periodo 61 - 90. Servizio Meteorologico, clima.meteoam.it (Noiz kontsultatua: 2016-01-21).
* ↑ Vicenza: Record mensili dal 1951 al 2008. Servizio Meteorologico dell’Aeronautica Militare, climaintoscana.altervista.org (Noiz kontsultatua: 2016-01-21).
* ↑ City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto Whc.unesco.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6537
* Multimedia: Vicenza / Q6537