OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Shiitake

Txinako perretxikoa edo shiitake (Lentinula edodes) kolore marroiko eta usain biziko perretxiko jangarria da. Ekialdeko Asiako sukaldaritzan ohikoa da. Fresko baino maizago egoten da deshidratatuta, eta zopei, nahaskiei eta beste plater batzuei gehitzen zaie, zaporetsuagoak izan daitezen.

## Sailkapena

Shiitakearen historia taxonomikoa 1878an hasi zen, Miles Joseph Berkeley botanikari ingelesak Agaricus edodes izena proposatu zuenean hura sailkatzeko. Handik aurrera, espeziea hainbat generotan banatu zen, hala nola Collybia, Armillaria, Lepiota, Pleorotus eta Lentinus (azken hori Singer-ek eman zuen). Duela gutxi, Pegler-ek shiitake Lentinula edodes izena eman zion, azken sailkapenarekiko (Lentinus) desberdintasun mikroskopikoak zeudelako.

## Laborantza, merkaturatzea eta kontsumoa
### Historia

Perretxiko hau Txinakoa da, eta duela 1.000 urte baino gehiagotik landatu da. Shiitakeko laborantza aipatzen duen lehen dokumentu idatzia Wu Sang Kwuang-ena da, Song dinastiaren garaian bizi izan zena (960-1127).
Hala ere, zenbait dokumentutan, perretxiko horren kontsumoa 199. urtearen inguruan erregistratzen da, oraindik basatia zenean eta ez zenean landatzen.
Ming dinastian (1368-1644), Wu Juei medikuak idatzi zuen perretxikoa elikagai gisa ez ezik, zenbait gaitzetarako ere erabil daitekeela, hala nola goiko arnas gaixotasunetarako, odolaren zirkulazio txarrerako, gibeleko gaitzerako, akidurarako eta ahultasunerako; esan zuen qi-a, hau da, bizitzaren energia, igo dezakeela.
Gainera, garai antzekoan pentsatzen zen shiitake-k zahartzaroa atzeratu edo zahartze goiztiarrari aurrea har ziezaiokeela.
Tradizioz, perretxiko hori etxean lantzen zen zuhaitz baten enborretan, Shii edo Chinquapin izenekoan, Japonian deitzen duten bezala.

### Shiitake ekoizteko sistemak

Shiitakearen ekoizpen sistemak funtsean bi dira: 1) zur gaineko laborantza, erabilera tradizionalekoa, eta 2) bloke sintetiko gaineko laborantza, gaur egun gehien erabiltzen dena.

### Merkaturatzea eta kontsumitzaileak

Onddo hau produktu fresko, lehor edo erdi-manufakturatu gisa merkaturatzen da. Gaur egun, Japonian kontsumitzen da pertsonako munduko kontsumo handiena: urtean 2,17 kg pertsonako.
Txina, Japonia, Taiwan eta Korea dira herrialde ekoizle eta kontsumitzaile nagusiak (batuta, munduko guztizkoaren %98,5era iristen dira). Latinoamerikan, Mexikok aurrea darama produkzioan, kontsumoan eta esportazioan. Estatu Batuak dira, gaur egun, Japoniako shiitake lehorraren kontsumitzaile handienetako bat. Urtean sei milioi dolar baino gehiago inportatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Solomon, W. (2005).“Shiitake (Lentinus edodes). Encyclopedia of Dietary Supplements”. Israel and National Academy of Sciences of Ukraine, Kiev, Ukraine
* ↑ Chung, P. (2005) Guía de Campo, Principales Hongos Micorrícicos Comestibles y no Comestibles Presentes en Chile, Instituto Nacional Forestal, INFOR. Sede Bio-Bio. Chile.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q320999
* Multimedia: Lentinula edodes / Q320999
* Espezieak: Lentinula edodes
# Scott udalerria, Fayette konderria (Iowa)

Scott udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Fayette konderrian. Azken zentsuaren arabera 224 biztanle zituen, 36.23 milia karratu (93.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Scott udalerriak 96 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 41.550 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1894404
# Scott udalerria, Fremont konderria (Iowa)

Scott udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Fremont konderrian. Azken zentsuaren arabera 340 biztanle zituen, 41.52 milia karratu (107.5 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Scott udalerriak 122 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 24.834 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9044381
# Scott udalerria, Champaign konderria (Illinois)

Scott udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Champaign konderrian. Azken zentsuaren arabera 999 biztanle zituen, 35.88 milia karratu (92.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Scott udalerrian 447 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 41.921 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7437398
# Scott udalerria, Franklin konderria (Iowa)

Scott udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Franklin konderrian. Azken zentsuaren arabera 334 biztanle zituen, 36.81 milia karratu (95.3 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Scott udalerriak 136 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 25.431 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q965759
# Scott monumentua

Scott monumentu (ingelesez Scott Monument) Eskoziako Edinburgh hiriburuko erdigunean dagoen monumentu bat da. Hiriko seme kutuna den Sir Walter Scott idazlearen omenez eraiki zen. Edinburgheko Hiri Berrian dago, Princes Street Gardens lorategiaren albo batean, Princes Street kalean eta Jenners dendarekin parez-pare, Edinburgheko tren geltokitik oso hurbil.

## Eraikina

61,11 metroko garaiera du eta Livingston udalerriko arbelaz eraikia dago. Karakolezko eskailera baten bidez bisitaria garaiera ezberdinetako soilairuetara igo daiteke, hauetatik hiriaren ikuspegiez goza daitekelarik. Garaiena dagoen solairua eskaileraren 287. mailan dago, monumentuaren gailurra, gailur honetara iristea lortzen duten bisitariei oroigarri bat eman ohi zaie. Garai hartako giro keatuak jatorrizko harri argia beltztu egin zuen, gaur egun ere kutsaduraren ondorioz oraindik harriei koipe beltz modukoa darielarik, honek monumentuari itxura iluna ematen dio. Bill Bryson estatubatua-britainiar idazleak Suziri Gotiko ezizena ipini zion.

## Historia

1832an behin Walter Scott idazlea hil ondoren, bere omenezko monumentu bat eraikitzeko lehiaketa bat ireki zen. George Meikle Kemp arkitektoaren diseinuak irabazi zuen, aldiz oinarriko Walter Scotten estatua John Steell eskulturgileak landu zuelarik.
1840ko abuztuaren 15an monumentuaren lehenbiziko harria ezarri zen eta 1841an eraikuntza lanari ekin zaitzaion. 1844ko udazkenean eraikitzetik amaitu eta 1845ko abuztuaren 15an ofizialki inauguratu zen. Zoritxarrez, George Meikle Kemp ez zen bere eraikuntza lanaren inaugurazioaren lekuko izan, urte hartako martxoaren 6an lainoz beteriko arratsalde batean etxera itzultzen ari zela Union Canal kanaleko uretara erori eta bertan ito baitzen.
1990ko hamarkadan zaharberritze lanak jasan zituen, National Heritage Lottery Fund erakundeak ordaindutako 2'36 milioi liberako kostuaz. 1998 eta 1999 artean bisitariei itxia egon zen, 1996an bere zaharberritze lanen kostu handia zela eta, jabe pribatu bati saltzeko asmoa ere agertu zelarik. Gaur egun monumentu hau Edinburgheko Udalaren museo sailak kudeatzen du.

## Iruditegia

* Dorrea.
* Behealdeko Walter Scotten estatua.
* Edinburgheko gaztelutik ikusita.
* Oinarria, behealdean Walter Scotten estatua ikus daitekelarik.

## Kanpo estekak

* Scott monumentuari buruzko informazioa Edinburgheko Udalaren webgunean (Ingelesez)
* Scott monumentuaren historia (Ingelesez)
* Datuak: Q2502213
* Multimedia: Scott Monument / Q2502213
# Scott udalerria, Adams konderria (Ohio)

Scott udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Adams konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.262 biztanle zituen, 97 milia karratu (250 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Scott udalerriak 795 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 20.435 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q921832
* Multimedia: Scott Township, Adams County, Ohio / Q921832
# Scott udalerria, Floyd konderria (Iowa)

Scott udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Floyd konderrian. Azken zentsuaren arabera 183 biztanle zituen, 41.86 milia karratu (108.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Scott udalerriak 31 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 18.362 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1892954
* Multimedia: Scott Township, Floyd County, Iowa / Q1892954
# Scott udalerria, Brown konderria (Ohio)

Scott udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Brown konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.330 biztanle zituen, 54.7 milia karratu (142 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Scott udalerriak 592 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 25.039 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q925838
* Multimedia: Scott Township, Brown County, Ohio / Q925838
# Scott udalerria, Buena Vista konderria (Iowa)

Scott udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Buena Vista konderrian. Azken zentsuaren arabera 246 biztanle zituen, 36.48 milia karratu (94.5 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Scott udalerriak 67 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 32.792 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2220675
# Schertelita

Schertelita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Schertelita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(NH4)2MgH2(PO4)2 * 4H2O}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Schertelite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Schernfeld

Schernfeld Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Eichstätt (barrutia)|Eichstätt]] barrutian. 2014an 3.087 biztanle zituen 52,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q627484
* Multimedia: Schernfeld / Q627484
# Scherpenheuvel-Zichem

Scherpenheuvel-Zichem (nederlanderazko ahoskera: ˌsxɛrpənɦøːvəl ˈzɪxəm) Belgikako iparraldeko udalerria da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Averbode, Messelbroek, Okselaar, Scherpenheuvel, Schoonderbuken, Keiberg, Kaggevinne, Testelt eta Zichem. 2013ko urtarrilaren 1ean 22.592 biztanle zituen.
Scherpenheuvel (euskaraz: "mendi zorrotz"), Belgikako eliza katolikoaren peregrinazio gune nagusia da.

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q932020
* Multimedia: Scherpenheuvel-Zichem / Q932020
# Scherz

Scherz Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Lupfig barrutian. 2014an 662 biztanle zituen 3,3 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66721
* Multimedia: Scherz / Q66721
# Schertz (Texas)

Schertz Texasko hiri bat da. Bexar konderrian kokatua dago. 2010ean 31.465 biztanle zituen, 73,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bexar konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q974055
* Multimedia: Schertz, Texas / Q974055
# Schernberg

Schernberg Alemaniako udalerria da. [] estatuan dago, [] barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q702034
* Multimedia: Schernberg (Sondershausen) / Q702034
# Scherpenzeel

Scherpenzeel (entzun) Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 9.320 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Gelderland

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q939964
* Multimedia: Scherpenzeel, Gelderland / Q939964
# Scherstetten

Scherstetten Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, [[Augsburg (barrutia)|Augsburg]] barrutian. 2014an 1.003 biztanle zituen 15,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q513029
* Multimedia: Scherstetten / Q513029
# Shishmaref (Alaska)

Shishmaref (iñupiaqeraz: Qigiqtaq) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Nome Census Arean dago, Alaska estatuan. 576 biztanle ditu, 18,816259 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Alaska Native Place Names» www.uaf.edu (Noiz kontsultatua: 2023-07-06).

## Ikus, gainera

* Nome Census Area

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79723
* Multimedia: Shishmaref, Alaska / Q79723
# Shiryu Dragoikoa

Shiryu Dragoikoa Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga eta animea den Saint Seiyako pertsonaia bat da. Dohko Librakoaren ikaslea da. Honekin Rozanen ikasi zuen. Librako oinordeko urrezko zaldun bezala, bere kosmoenergia goreneraino igotzen duenean bere bizkarrean dragoi igokari bat agertzen da. Irudi honen eskuin hanka, bihotzaren parean duena, da bere puntu ahula.

## Armajantzia

Bere armajantzia da brontzezko zaldunen artean ezkuturik indartsuena duena. Hala ere, zenbait alditan hautsia izan zen. Esate baterako, Lehiaketa Galaktikoan Seiyaren aurka. Pegasoko zaldunak, eraso baten, bere burua Shiryuren ezkutuaren aurka jaurtitzen du, eta Dragoiko zalduna Pegasokoa erasotzeko prestatzerakoan, azken honek bere burua lurrera botatzen du, hala Shiryuk bere ezkutua suntsituz. Gauza bera gertatu zen Poseidonen sagan Krishna Krisaorrekoaren aurka borrokatu zuenean. Honek, bere urrezko hiruhortza erabiliz, Shiryuren ezkutua hautsi ezezik, Dragoiko zalduna alderik alde ere zeharkatu zuen.

## Parte hartzea
### Hamabi etxeen aurretik

Hamabi etxeen aurretik Lehiaketa Galaktikoan agertzen da. Seiya Pegasokoaren aurka borrokatzen du, eta, nahiz eta denbora gehienean nagusi izan, azkenean, Seiyak, Shiryuren puntu ahula non dagoen ikusiz, hantxe erasotzen dio. Eraso honek Dragoiko zaldunaren bihotza geldiarazten du. Horretaz ohartuta, Seiyak, ondoren, beste kolpe bat ematen dio, bere bihotza berriz martxan jarriz. Lehiaketa amaitu baino lehen, Ikki Fenixekoak, bere zaldun beltzekin batera, lehiaketako saria zen Sagitariuseko armajantzia lapurtu zuen eta Shiryuk, bere lagunekin batera, zenbait borrokaren ondoren urrezko armajantzia osatzen zuten bederatzi zatiak berreskuratu ahal izan zituzten, Ikki lur artean ehortzita utziz.
Beste une baten, Algol Perseokoaren aurka borrokatzea tokatu zitzaion. Argolek bere armajantziko ezkutuan Medusaren irudia zuen, eta hari begira zegoen oro harri bihurtzen zuen. Hala gertatu zitzaien Shiryuren kide ziren beste brontzezko zaldunei. Shiryuren kasuan, hasieran benda batekin estali zituen begiak, baina horrek ez zuen balio izan, beso bat harri bihurtuta geratu bait zitzaion. Horren ondorioz, bere burua itsutzea erabaki zuen, bere begiak zaurituz. Hala lortu zuen Argol garaitzea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2712873
# Shish kebab

Shashlik edo kebab plater herrikoia da, parrillan egina haragi-kuboekin.
Mediterraneoko sukaldean aurki daiteke, eta Kaukason dauden shish kebabs eta khorovats izeneko plateren antzekoa edo sinonimoa da.
Kebabs mota ugarietako bat da, Ekialde Hurbilean jatorria duten haragi plateren barietate bat.
Ingelesez, "kebab" hitza shish kebab bati dagokio askotan, nahiz eta Ipar Amerikatik kanpo "kebab" hitzak "doner kebab" esan nahi duen.
Tradizioz arkumearekin prestatzen da, baina badira haragi, hegazti eta arrain barietatedun bertsioak ere.
Türkiyen, brotxetak eta barazkiak bereizita erretzen dira, normalean ez brotxeta berean.
Kebab turkieraren ingelesezko itzulpena da: «ezpata edo brotxeta» eta «kebap» (haragi frijituko platera), gutxi gorabehera 20. mendearen hasierakoa.
Oxford English Dictionary-ren arabera, ingelesez ezagutzen den lehen argitalpena Our Mister eleberria da.
Sinclair Lewisen Renn, 1914an argitaratua.

## Erreferentziak

1.John Ayto (18 October 2012).https://books.google.es/books?id=NoicAQAAQBAJ&pg=PA192&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false OUP Oxford. pp. 192–.
2. https://en.wikipedia.org/wiki/Shish_kebab#cite_ref-2 Davidson, Allen, "The Oxford Companion to Food", p.442.
3.Ozcan Ozan (13 December 2013). https://books.google.es/books?id=3QHQAgAAQBAJ&pg=PT146&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Tuttle Publishing. pp. 146–.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20655532
* Multimedia: Şiş kebap / Q20655532
# Shish taouk

Shish taouk Tavuk şiş, Şiş tavuk edo Taouk shish (arabieraz: شيش طاووق‎ : Israelera, Xγx, Xebwq; azerbaijaneraz: Toyuq kababı) turkiar plater tradizionala da (“txitxi-burruntzia”), eta Siria, Palestina, Libano, Egipto, Israel, Irak eta Jordaniako sukaldeetan ere aurki daiteke. Persiako sukaldaritzan antzeko plater bat da kabab jujeh tradizionala. Plater hau oso ezaguna da Israelen, hango arau dietetikoen ondorioz; shipudei pargiyot ('udaberriko oilasko brotxetan’ (hebreeraz: שיפודי פרגיות‎).
Plater honetan oilasko-kuboak marinatu, brotxetan pintxatu eta parrilan egiten dira. Ongarririk ohikoenak jogurta, limoi-zukua edo tomate-saltsa izaten dira, baina badira aldaera asko. Shish taouk-a touma-rekin (“baratxuri-pasta”) jan ohi da.

## Etimologia

Turkiera zaharretik dator, eta euskaraz ‘brotxeta’ edo txitxi-burduntzi esan nahi du; eta tavuk (TAH-Wuk ahoskatua) ‘oilasko’ hitzaren aldaera bat da, turkiera zaharrean ere.

## Erreferentziak

* ↑ «Institute for Middle East Understanding (IMEU)» web.archive.org 2023-04-01 (Noiz kontsultatua: 2023-11-20).

## Ikus, gainera

* Shish kebab
* Palestinako sukaldaritza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2963355
* Multimedia: Shish taouk / Q2963355
# Shishapangma

Shishapangma munduko mendirik altuenetan hamalaugarrena da, 8.013 metro baititu. 8.000 metrotik gorako mendietatik txikiena da, beraz. Igo zen azkeneko 8.000koa izan zen.
1964ko maiatzaren 2an Hsu Ching txinatarrak igo zuen lehen aldiz. 2005 arte ez zuen inork lortu neguan igotzea; Piotr Morawski eta Simone Moro izan ziren lehenak.
Mendi horretara igotzen, 21 pertsona hil dira.

## Mendia eta literatura

Unai Elorriaga bizkaitarrak 2001ean SPrako tranbia liburua idatzi zuen, «Shisha Pangmarako tranbia» alegia, mendiari buruzko aipamen ugari gordetzen dituena. Bestela, Espainiako Narratiba Saria lortu zuen bizkaitarrak liburu harekin; sari hori eskuratzen zuen bigarren euskal idazlea izan zen.
Juanra Madariaga bizkaitar mendizale eta idazleak bestela 2015ean "E(SP)edizioa. Mendi ororen pisua" idatzi zuen, mendi honetara egindako bere espedizio propioa kontatzen eta erreferentzia eginez Unai Elorriagaren liburu famatuari.

## Ikus, gainera

* Zortzimilako hamalau gailurrak

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)"Enciclopedia Desnivel".
* Datuak: Q105124
* Multimedia: Shishapangma / Q105124
# Shiryu Fujiwara

Shiryu Fujiwara (japonieraz: 藤原 志龍, 2000ko irailaren 23a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokushima Vortis.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q55407055
# Shiskine

Shiskine, Eskoziako gaeleraz: An t-Seasgann, Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen Arran uharteko udalerri txiki bat da, Iparraldeko Ayrshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3776651
* Multimedia: Shiskine / Q3776651
# Shispare

Shispare, Shispare Sar edo Shisparé Sari, urdueraz شیسپیئر, Batura Muztagh mendietako gailur bat da, Karakorum mendikatean. Pakistango Gilgit-Baltistan lurraldean dago eta 7.811 metroko garaiera du.
1974an H. Bleicher, L. Cichy, M. Grochowski, J. Holnicki-Szulc, A. Mlynarczyk, H. Oberhofer eta J. Poreba mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
* Datuak: Q1550815
* Multimedia: Shispare / Q1550815
# Shitao

Shitao edo Shi Tao (txinera tradizionalez: 石濤; txinera sinplifikatuz: 石涛; pinyinez: Shí Tāo; Wade–Giles: Shih-t'ao) bezala ezaguna, baina Ruoji Zhu jaioa (txinera sinplifikatuz: 朱若極; 1642 - 1707) Ming dinastiako eta Qing dinastia goiztiarreko fraide budista, kaligrafo eta margolari txinatarra zen.

## Biografia

Jaiotza eta heriotza datak eztabaidatuak dira. Bere sendia Zhu Yuanzhangaren anai nagusiaren ondorengo zen, Ming dinastiaren sortzailea. 1644 urtean Mantxuak sartu ziren Pekinen eta Qing dinastia sortu zuten. Legitimistek ihes egin zuten hegoaldera eta Nankin hirian babestu ziren, baina hurrengo urtean hiri hau ere erori zen eta are Hegoalderago joan ziren. Shintaoren aitak, Hengjia, odolezko printzea izanik, bere burua Guilingo erregeorde izendatu zuen baina gainontzeko legitimistek ez zioten agindua onartu eta hil egin zuten. Orduan, Shintao haur txikia zela, morroiek lagundu eta Guilindik atera zuten eta ezkutuan bizi izan zen. Anonimatua errazago gordetzeko, monje budista egin zen, baina heldu aroan laiko gisa aurkezten zuen bere burua. 1666 eta 1679 urteen artean etengabe bidaiatzen ibili zen, Xuancheng izan zen abiapuntu tokia, bertan Mei Qing margolaria eta lagun mina bizi baitzen. Ondoren, 1680 urtetik aurrera Nankinera itzuli zen, non bertako arte eta literaturaren inguruko harreman asko izan zituen. Geroago, 1689 eta 1692 urteen artean Pekinera joan zen, mantxuen gortetik gertu, nahiz eta usurpatzaileak izan. Bertan arrakasta handia izan zuen. 1693 urtean Yangzhoun geratu zen bizitzera, margolaritzara guztiz engaiatua..

## Erreferentziak

* ↑ Hay, Jonathan. (2001). Shitao : painting and modernity in early Qing China. Cambridge University Press ISBN 9780521393423. PMC 43561909. (Noiz kontsultatua: 2022-07-10).
* ↑ (Frantsesez)Ryckmans, Pierre .- ’’Les propos sur la peinture du moine Citrouille-Amère : traduction et commentaire de Shitao’’ . Arg. Hermans, Paris, 1984. Orr. 187-190. ISBN 2-7056-5982-0

## Kanpo estekak

* Datuak: Q469439
* Multimedia: Shitao / Q469439
# Sergei Belykh

Sergei Belykh (1990ko martxoaren 4a) errusiar txirrindulari ohia da. Lokosphinix taldean izan da.

## Palmaresa

2011
* 2. Bidasoko Itzulian
* Salamancako Itzuliko etapa bat
* 3. Macario Sari Nagusia
2012
* Joaquim Agostinho Garaikurreko etapa bat
* 3. Leongo Itzulian
2013
* Ipar Kaukasoko Lagunearteko Lasterketa eta etapa bat
2014
* 2. Setif Itzulian eta etapa bat
* Constantine Itzuli Internazionala
2015
* 2. Ipar Kaukasoko Lagunearteko Lasterketan eta etapa bat
* 2. Sarajevoko Sari Nagusian
2016
* Maestrazgoko Itzulia
2017
* 2. Ipar Kaukasoko Lagunearteko Lasterketan eta etapa bat
2018
* 3. Ipar Kaukasoko Lagunearteko Lasterketan eta etapa bat

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2272567
# Sergei Aksionov

Sergei Valerievitx Aksionov (errusieraz: Сергей Валерьевич Аксёнов, ukraineraz: Сергій Валерійович Аксьонов, Bălți, Moldaviako Sobietar Errepublika Sozialista, 1972ko azaroaren 26a - ) Krimeako Lehen Ministroa da de facto.
2014ko Krimeako krisiaren baitan Krimeako parlamentuan bozkatua izan zen Lehen Ministro izateko, Ukrainako estatu-kolpea arbuiatzen zren bitartean. 2014ko martxoaren 5etik aurrera Ukrainaren bilaketa eta atxilotze agindua du.
* Datuak: Q15838823
* Multimedia: Serhiy Aksyonov / Q15838823
# Sergei Botkin

Sergei Petrovitx Botkin (errusieraz: Серге́й Петро́вич Бо́ткин; 1832ko irailaren 17a /irailaren 5a - 1889ko abenduaren 24a/abenduaren 12a) errusiar mediku, terapeuta eta ekintzaile ezaguna izan zen, Errusiako zientzia eta hezkuntza mediko modernoaren sortzaileetako bat. Errusiako medikuntzan sartu zituen triajea, anatomia patologikoa eta post mortem diagnostikoak.

## Erreferentziak

* ↑ (Errusieraz) «Sergey Petrovich Botkin (1832-1889) - short biography» en (Noiz kontsultatua: 2022-10-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26003
* Multimedia: Sergei Botkin / Q26003