# Foliazio (geologia)

Arroka batean agertzen diren gainazal planarren multzoa, euren artean paraleloak direnak, deformazio prozesu baten ondorioz sortutakoak.
Hauek bereiz daitezke:
* Foliazio primarioa: prozesu sedimentario eta igneoetan sortutakoa (estratifikazioa, adibidez).
* Foliazio sekundarioa: deformazio-prozesu batek eratutakoa.
Deformazioak aldaketak sor ditzake arroka baten egituran, tamainan eta konposizioan, anisotropia planarra eratuz; foliazioa.
Foliazioa izan daiteke:
* Sarkorra: foliazioak arroka osoan zehar eragina duenean.
* Ez-sarkorra: foliazioak ez duenean eragina arroka osoan zehar.
Sarkortasuna ikuspuntuaren araberakoa da.

## Foliazioaren garrantzia

* Deformazio- eta metamorfismo-gradu zehatz batetik aurrera egitura arrunta da.
* Gainera deformazio-prozesu bakoitzarekin foliazio-mota bat garatu daiteke eta honela historia geologikoa berreraiki.
* Foliazioak tolesekin erlazio genetiko eta geometriko zehatza du, egitura nagusiak berreraikitzeko baliagarriena dena.
* Definitzen duen anisotropiak arrokaren jokaera mekanikoa aldarazten du; foliazioa agertzean arrokaren jokaera aldatzen baita.
* Gradu metamorfiko eta deformazio batetik aurrera arroketan ager daitekeen egitura nonahikoa da.
* Foliazio hitzak edozein egitura planar, baldintza ezberdinetan eratutakoak (presio, tenperatura, elementu hegazkorren agerpena, etab.) definitzen du. Baita litologiaren araberakoa da.
* Sarritan arroka batek jasaten duen deformazio-prozesu bakoitzeko, foliazio bat eratzen da. S$_1$, S$_2$, S$_3$… (S$_0$ estratifikazioari dagokio) terminoak erabiltzen dira arroka batek dituen foliazioak adierazteko, deformazio-prozesu ezberdinetan eratutakoak. Honek arroka batek izan duen eboluzioa ikertzea ahalbidetzen du (P-T baldintzak...).
* Foliazioak aurkezten du:
** Erlazioa genetiko eta geometrikoa tolesekin.

## Foliazio motak

Deformazioaren presio eta tenperatura baldintzen arabera, hiru foliazio mota bereizten dira: cleavagea, eskistositatea eta gneis banda-egitura. Baita faktore batzuk ere baldintzatu dezakete foliazio mota bat edo bestea garatzeko orduan: litologia, mineralogia,etab.

### Cleavagea

Gradu metamorfiko baxua (<350 °C). Garatutako planoen bidez apurtzeko erraztasuna.
Motak:
* Arbel-cleavagea
** Pikor fineko arroketan garatutako foliazioa sarkorra da.
** Tamaina txikiko mineralak, agregatuak eta objetu deformatuak agertzen dira.
** Cleavage planoa zapaltze-planoa da.
** Cleavage-planoa eta konpresio maximoko norabidea elkarrekiko perpendikularrak dira.
** Laburtzea %30-koa da.
* Haustura-cleavagea
** Tenperatura baxua denean, deformazio hauskorra da.
** Planoarte txikiko hausturak agertzen dira: mikrofailak, mikrolitoak.
** Tentsio- edo konpresio-hausturak agertzen dira.
** Arroka konpetenteetan ematen da (hareharriak, kareharriak...).
** Foliazio ez-sarkorra da.
* Krenulazio-cleavageaKrenulazio-cleavagea
** Deformazio-moldakorra ematen da.
** Xaflak dituen hasierako egitura bat tolesten denean.
** Deformazioa altua bada konponenteen migrazioa ematen da:
** Mikak alpe luzeetan agertzen dira toles asimetrikoetan eta simetrikoetan, bi alpeetan ikusiko dira.
** Kuartzo eta kaltzita alpe motzean agertzen dira asimetrikoetan eta gontz-zonan simetrikoetan.
** Foliazio ez sarkorra da.
* Disoluzio-cleavagea
** Gradu baxuko arroketan ematen da.
** Presio-disoluzio prozesua gertatzen da; elementuak migratzen dira.
** Egitura banda konposizional berria.
** Konpresio-zonetan disoluzioa gertatzen da.
** Tentsio-zonetan metaketa gertatzen da.
** Foliazio es-sarkorra da.

### Eskistositatea

* Gradu metamorfiko altuagoa da (goi edo ertaina: eskistoak...).
* Metamorfismoak mineral berrien hazkundea eragiten du; mineral hauek begi bistaz ikusi daitezke.
* Foliazio sarkorra da.

### Gneis banda-egitura

* Hiru motetatik gradu metamorfikorik altuena da.
* Konposizio ezberdinetako geruzak txandakatzen dira:
** Geruza leukokratikoa, geruza argiak (kuartzo, feldespato eta moskovita).
** Geruza melanokratikoa, geruza ilunak (biotita eta anfibola).

## Tolesen eta foliazioaren arteko erlazioa

Foliazioa tolestura ondoren garatzen bada:
* Tolesak deformatuak egongo dira.
* Deformazioa oso altua bada, tolesak isolatuak gera daitezke (sustrai gabeko edo toles intrafoliarrak).
Tolestura foliazioaren ondoren garatzen bada:
* Foliazioa tolestuta egongo da.
Ohiko kasuan, tolestura eta foliazioa aldi berean ematen dira. Honela:
* Teorikoki tolesaren plano-axialarekiko paraleloa izango da foliazioa. Egiatan, litologia txandaketengaitik, foliazioaren errefrakzioa gertatzen da.
** Kono konbergentea: material konpetentea, foliazioa gunerantz.
** Kono dibergentea: material inkonpentea eta foliazioa gunetik dibergentea.
* Tolesen berreraikitzea: geruzapenaren eta foliazioaren arteko erlazio geometrikoak, tolesen geometria berreraikitzen laguntzen digu.
** Alpe normalan foliazioaren okerdura geruzapenaren okerdura baino handiagoa da.
** Alpe alderanztuan foliazioaren okerdura geruzpenanaren okerdura baino txikiagoa da.

## Ikus, gainera

* Arroka metamorfiko
* Lineazioa
* Tolesa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q525802