OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Houbaropsis bengalensis

Houbaropsis bengalensis Houbaropsis generoko animalia da. Hegaztien barruko Otididae familian sailkatua dago. Bengalan bizi den hegazti hau ia iraungiturik dago, 1.000 heldu- agian 500 baino ez- geratzen baitira.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)Hegaztien iraute egoera birlife.org webgunean
* ↑ (Ingelesez) IOC Master List

## Ikus, gainera

* Houbaropsis
* Otididae

## Kanpo estekak

* World Bird Names
* Datuak: Q809610
* Multimedia: Houbaropsis bengalensis / Q809610
* Espezieak: Houbaropsis bengalensis
# Hou Zhihui

Hou Zhihui, txineraz 侯 志慧, (Meitang (Txina) 1997ko martxoaren 18a) halterofilian lehiatzen den kirolari txinatarra da.

## Olinpiar Jokoak

Tokio 2020ko Joko Olinpikoetan parte hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen ≤49 kilo kategorian, bi jasoalditan 210 kilo jasoz, eta Olinpiar Jokoetako errekor (OE) totala ezarri zuen; Saikhom Mirabai Chanu Indiarraren (zilarrezko domina) eta Windy Cantika Aisah indonesiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan ere urrezko domina eskuratu zuen, 206 kg altxatuta.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | ≤49 kilo 210 kg OE totala |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | ≤49 kilo 206 kg |
Munduko Halterofilia Txapelketan zilarrezko bi domina irabazi zituen, 2018an eta 2019an.

## Erreferentziak

* ↑ «Hou Zhihui» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Hou Zhihui» olympics.com (Gaztelaniaz)
* ↑ «Gold for China as US disappoint in first weightlifting event of Tokyo 2020» www.insidethegames.biz 1627114080 (Noiz kontsultatua: 2021-08-05).
* ↑ Emaitzak 2020 olympedia.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58194580
* Multimedia: Hou Zhihui / Q58194580
# Hotzikara

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
    Artikulu hau dardaraldiari buruzkoa da; musika taldea gaitzat duena beste hau da: «Hotzikara (musika taldea)»
Hotzikara edo hozkirria gorputzaren dardaraldi orokorra da, hotz eta bero-sentsazioarekin, sukarraren hasiera adierazten duena, normalean.
Bakarrik ez bada ere, hotzikara bat "oilo-ipurdirekin" eta hotz sentsazioarekin lotu daiteke. Muskuluen erlaxazio eta uzkurdura azkarrek motibatuta daude, eta gorputzak hotza egiten duela sentitzen duenean beroa sortzeko modu bat bezala. Horregatik, gaixotasun infekzioso baten hasierako fasearen zeinua ere izan daiteke, oro har sukarrarekin lotuta egonik, malariaren kasuan bezala.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunen Hiztegia] [2015]
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [1991]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2260058
# Hou Bo

Hou Bo (txineraz: 侯波; Shanxi, 1924ko irailaren 17a – Pekin, 2017ko azaroaren 26a) txinatar argazkilaria izan zen, Mao Zedongen argazkilari ofiziala, Xu Xiaobing senarrarekin batera (徐肖冰).

## Biografia

Umezurtz geratu zen oso gazte. Bere aita langilea nagusiak hil zuen, ez ordaintzearren; amak denbora gutxian iraun zion bizirik. Hamalau urte zituela, Hou Txinako Alderdi Komunistan afiliatu zen eta zazpi urtez Yan'anen bizi izan zen, Martxa Luzea amaitu zen tokian. 1942an Xurekin ezkondu zen kobazulo batean, hamar lagun ingururen konpainian. Hou izan zen, bere lehen lan ofizial bezala, Txinako Herri Errepublikaren fundazioaren argazki erreportajea egin zuena 1949ko urriaren 1ean, Pekingo Tian'anmen plazan.
1949 eta 1961 artean Zhongnanhain lan egin zuen alderdiko liderren argazkilari ofizial gisa. Bere argazki lanean Mao Zedong-en irudia goresten eta bere izaeraren gurtza sustatzen saiatu zen. Hala ere, Txinako Iraultza Kulturalean Jiang Qing-ek salatu egin zuen iraultzaren aurkakoa zela leporatuz eta kargu guztietatik baztertu zuten.
1986az geroztik, senarrarekin erakusketak egin zituen herrialde osoan, baita Taiwanen ere. Bere argazki historikoak Japonian, Frantzian, Erresuma Batuan, Alemanian eta Herbehereetan erakusteko gonbidapenak ere jaso zituen.
Xu senarra 2009ko urrian hil zenetik, 93 urte zituela, Pekinen bizi izan zen semearekin eta errainarekin, hil zen arte.

## Erreferentziak

* ↑ Mao Zedong photographer Hou Bo passes away at 93.. .
* ↑ «Hou Bo & Xu Xioaobing Mao's Photographer» The Photographers' Gallery 2004.
* 1 2 3 Yang Guang. (5 de febrero de 2010). «Profiles. Through her own lens to Mao» China Daily.
* ↑ Clifford Coonan. (1 de octubre de 2009). «Snapshots from Mao's comrade in revolution» The Independent.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5912619
* Multimedia: Hou Bo / Q5912619
# Hou Yifan

Hou Yifan (txinera tradizionalez: 侯逸凡; pinyinez: Hóu Yìfán; Txina, 1994ko otsailaren 27a) xake jokalaria da, nazioarteko maisu handia. Emakumezkoen egungo munduko xake txapelduna da, eta txapelketa titulu hori lortzen inoizko gazteena (16 urterekin). Nazioarteko maisu handi titulua eskuratzen inoizko emakume gazteena ere bada.
Emakumezkoen Txinako Xake Txapelketa irabazi zuen 2007an eta 2008an.
Lau aldiz irabazi du Emakumezkoen Munduko Xake Txapelketa (2010, 2011, 2013 eta 2016an).
Hou Yifan munduko ehun jokalari onenen artean egotea lortu duen hirugarren emakumea da, Judit Polgár eta Maia Txiburdanidzeren ondoren. Emakumezko jokalarien zerrendan lehen postuan dago eta jardunean den emakumezko xake jokalari onentzat hartua da, gainerako aurkariekiko alde handiz.
FIDErekin eta Emakumezkoen Munduko Xake Txapelketaren formatuarekin desadostasunak direla eta, Hou Yifanek 2017ko txapelketan parte hartzeari uko egin zion, eta, txapelketaren formatua aldatu ezean, hurrengo urteetan ere ez duela parte hartuko adierazi zuen. Horrenbestez, txapeldun titulua galdu zuen 1017ko Munduko Txapelketa Tan Zhongyi txinatarrak irabaztean.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez)"Chessgames"

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) FIDE
* (Ingelesez) Chessgames
* Datuak: Q234011
* Multimedia: Hou Yifan / Q234011
# Hotzikara (musika taldea)

Hotzikara, Usurbilen 2008an sortutako trash musika talde bat da.

## Ibilbidea

Hotzikara 2008an sortutako taldea da, Antton Aranburu, Mikel Olasagasti, David Illarramendi eta Beñat Urteagak osatzen dutena. Thrashcore estiloan kokatu izan da. Ahots guturalak eta gitarra indartsuak garrantzi handia dute euren musikan, baina badira indar berezia hartzen duten kanta instrumentalak ere, estilo aldetik taldea zabaltzen dutenak.

## Taldekideak

* Antton Aranburu - gitarra
* Beñat Urteaga - Baxua
* David Illarramendi - Ahotsa
* Mikel Olasagasti - Bateria

## Diskografia

* Hotzikara (2011, autoekoiztua)
* II (2015, autoekoiztua)

## Erreferentziak

* ↑ «Hotzikara» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2019-10-26).
* ↑ «II» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2019-10-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31189025
# Hypophthalmichthys molitrix

Hypophthalmichthys molitrix Hypophthalmichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) FishBase

## Kanpo estekak

* FhisBase.org
* Datuak: Q76115
* Multimedia: Hypophthalmichthys molitrix / Q76115
* Espezieak: Hypophthalmichthys molitrix

## Ikus, gainera

* Hypophthalmichthys
* Cyprinidae
# Hypophthalmichthys

Hypophthalmichthys Cyprinidae familiako ur-gezako arrain genero bat da. Euren jatorria Asiako ekialdean dago, baina gizakiak mundu osoan zehar hedatu ditu erabilera komertziala dela eta.

## Etimologia

Izena grezieratik dator, hypó (azpitik) + ophthalmós (begi) + ichthys (arrain), hau da, begiak azpitik dituzten arrainak, euren begiak ahoaren muturraren azpitik baitaude.

## Espezieak

* Hypophthalmichthys harmandi (Sauvage, 1884)
* Hypophthalmichthys molitrix (Valenciennes en Cuvier y Valenciennes, 1844)
* Hypophthalmichthys nobilis (Richardson, 1845)

## Kanpo estekak

* FishBase
* Datuak: Q133689
* Multimedia: Hypophthalmichthys / Q133689
* Espezieak: Hypophthalmichthys
# Hypophthalmichthys nobilis

Hypophthalmichthys nobilis Hypophthalmichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) FishBase

## Kanpo estekak

* FhisBase.org
* Datuak: Q754164
* Multimedia: Hypophthalmichthys nobilis / Q754164
* Espezieak: Hypophthalmichthys nobilis

## Ikus, gainera

* Hypophthalmichthys
* Cyprinidae
# Iga Ueno gaztelua

Iga Ueno gaztelua (japonieraz: 伊賀上野城, iga ueno-jō) , Ueno gaztelua eta Hakuho gaztelua izenez ere ezaguna, Japoniako Mie prefekturako Iga hirian kokatutako gaztelu japoniar bat da.

## Historia

Iga Ueno gazteluaren eraikuntza, 1585ean hasi zen, Takigawa Katsutoshiren aginduz, baina honmarua eta tenshua, bere oinordekoak, Tsutsui Sadatsuguk eraiki zituen. Sadatsuguren oinordekoa izan zen Todo Takatorak, 30 metroko altuerako harresiak eraikitzea agindu zuen, hauek, Japonia guztiko garaienak zirenak, eta oraindik ere hala dira. Behin matxinaden mehatxua igaro ondoren, jada ez zen gotorleku garrantzitsu bat bezala ikusi, eta, beraz, ez zen berreraiki, baizik eta tenshua ere erori zela haize indartsuen ondorioz 1612an.
1935ean, gazteluko tenshua, zurez berreraiki zen. Guneak, gaur egun, tokiko historiarekin lotutako tresna bilduma bat duen museo bat du.
Gaztelua, Toki Historiko Nazionaltzat hartua da, eta, gaur egun, Ueno parkearen barnean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1333693
* Multimedia: Iga Ueno Castle / Q1333693
# Igaci

Igaci Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. 23.995 biztanle ditu 334,754 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Alagoas

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1808097
* Multimedia: Igaci / Q1808097
# Igalirrintza

Igalirrintza Bizkaiko mendia da, 1304 metro ditu eta Gorbeia-Itxinako mendilerroan kokatuta dagoena.
Igalirrintza mendia Lekanda menditik gertu dago, baina bi mendi ezberdin dira.
Leku hauetatik igo daiteke:
* Pagomakurretik: ordubete eta laurden.
* Arrabatik: ordubete eta laurden.
* Atxulaurtik: ordubete eta erdi.
* Urigoititik: hiru ordu eta erdi.
* Zeanuritik: hiru ordu.

## Erreferentziak

* ↑ Gailurraren izena: Igalirrintza (Mendikat webgunean)
* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Igalirrintza (Mendikat)

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* luberri.net webgunean
* Datuak: Q12259420
# Igande

Igandea, halaber domeka (Bizk.) edo jaia (Gip.), asteko zazpigarren eta azken eguna da ISO 8601 estandarrean internazionalki erabaki zen gisan. Larunbataren eta astelehenaren artean dago.
Igandea aste liturgikoko lehenengo eguna da tradizio kristauean, beste tradizio kultural batzuen artean. Igandea jai eguntzat hastzen da munduko herrialde gehienetan eta asteburuaren parte da. Soilik kultura islamikoa edo juduaren eragina daukaten herrialdeek daukate ostirala edo larunbata, hurrenez hurren, asteko jai egun bezala.
Egutegi gregorianoa 400 urtez behin errepikatzen den arren, inoiz ez da igandean asten. Urte berri judua inoiz ez da igande batean izaten.

## Ikus, gainera

* Igande Odoltsua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q132
* Multimedia: Sunday / Q132
# Igaegi

Igai (ofizialki Igai) Araban, Añanako Kuadrillan dagoen Erriberabeiti udalerria osatzen duten herrietako bat da. Historian zehar izenaren hainbat forma dokumentatzen dira: Igahigi (1025), Ygayegui (1257), Higahegui (1294), Ygay (1742). Euskaltzaindiaren azken erabakiak Igai forma hobesten du.

## Inguru naturala eta kokapena

Herrira heltzeko, A-2622 errepidean hasten den herri errepide bat hartu behar da.

## Ondasun nabarmenak

* Igai herritik gertu, historiaurreko hainbat aztarna aurkitu dira.
* San Roman eliza

## Bibliografia

* Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Ikus, gainera

* Añanako Kuadrilla

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3148124
* Multimedia: Igai, Álava-Araba / Q3148124
# Iga Baumgart-Witan

Iga Baumgart-Witan (1989ko apirilaren 11) poloniar esprinter bat da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan bi domina irabazi zituen, urrezkoa Poloniako errelebo talde mistoarekin eta zilarra 4 × 400 metroko errelebo taldean. 2012ko eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan 4 × 400 m-ko erreleboan ere parte hartu zuen, baita Munduko bi txapelketatan ere.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | 4x400m mistoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | 4x400m |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2017 | Londres Erresuma Batua | 03 ! | 4x400m |
| 2019 | Doha Qatar | 02 ! | 4x400m |
| Europako txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Berlin Alemania | 01 ! | 4x400m |
| Europako txapelketak (Indoor) ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2017 | Belgrad Serbia | 01 ! | 4x400m |
| Europako Taldekako txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Bydgoszcz Polonia | 01 ! | 4x400m |

## Erreferentziak

* ↑ «Iga BAUMGART-WITAN | Profile | World Athletics» www.worldathletics.org (Noiz kontsultatua: 2022-01-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5991397
* Multimedia: Iga Baumgart / Q5991397
# Igande Goibela

Igande goibela, hungarieraz: Szomorú vasárnap, 1933an Rezső Seress hungariar piano-jotzaile eta musikagileak konposatutako abesti bat da.
Jatorrizko izenburua Vége a világnak zen (Mundua amaituz doa) eta gerrak eragindako etsipena gaitzat zuen, gizateriaren bekatuengatik otoitz isil batean amaituz. László Jávor olerkariak abestiari berak asmatutako hitzak gehituz zizkion, Szomorú vasárnap (Igande tristea) izenburupean, honetan protagonistak bere maitalearen heriotzaren ondorioz bere buruaz beste egiteko aukerari buruz gogoeta egiten du. Azken hitza hauek jatorrizkoak baina ospetsuagoak bilakatu ziren, jatorrizkoak ia ahaztuta geldituz. 1935ean Pál Kalmár hungariarrak lehenbizikoz grabatu zuen.
Hiri kondairaren arabera musika-lan honek munduan barna suizidio ugari eragin omen ditu, entzuleak aditzean bere buruaz beste egitera bultzarazten dituelakoan.

## Kanpo estekak

* Igande goibela abestia entzungai, Youtube.com
* Datuak: Q747869
# Igande Odoltsua

Igande Odoltsua hurrengo gauzak izan daitezke:
* Igande Odoltsua (1905)
* Igande Odoltsua (1920).
* Igande Odoltsua (1939)
* Igande Odoltsua (1972).
Baita ere
# Hierodulella celebensis

Hierodulella celebensis mantodea espeziea da, Mantidae familiakoa .

## Banaketa geografikoa

Sulawesin (Indonesian) aurkitu izan da.

## Erreferentziak

* ↑ Mantidae. Texas A&M University

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5897539
# Hieroglifo

Hieroglifoak (logogramak, ideogramak eta elementu alfabetikoak erabiltzen dituzten ikurrak) erabiltzen dituen idazkera sistema idazkera hieroglifikoa da. Batez ere piktorikoa den idazketa-sistema bat da, non hitzak ez diren zeinu alfabetiko edo fonetikoen bidez adierazten, sinbolo eta irudiekin marrazten baizik. Beste alde batetik, hieroglifoa igarkizun grafiko mota bat da.
Hieroglifoak Antzinako Egiptoan sortuak izan zirenː irudi eta sinbolo bakoitzari esanahi bat eman zioten komunikatu ahal izateko. Beste hainbat antzinako zibilizaziok ere erabili dute idazkera-sistema hauː esaterako, Maiek edo Hititek.

## Hieroglifikoa aintzinako zibilizazioetan

Historiako hainbat kultura eta zibilizaziotan erabili da, hala nola:
* Egiptoar idazkera hieroglifikoa
* Maien hieroglifoak
* Míkmaq hieroglifoak
* Hieroglifo anatoliarrak
* Kretar hieroglifoak
* Hititen hieroglifoak.

## Gaur egun

Hieroglifoaren erabilera garatzen joan da historian zehar. Egun badaude idazkera-sistema hau oinarri erabiltzen duten hizkuntzak; adibidez, txinera, japoniera eta koreera. Idazkera mota hauen oinarria logogrametan datza, hieroglifoetan bezala.
Gainera, hieroglifoak denbora-pasa jolas modura erabiltzen dira gaur egun. Hieroglifiko deituriko denbora-pasa hau irudi, simbolo, zenbaki eta letren bidez mezua irakurtzean datza.

## Erreferentziak

* ↑ «Hieróglifos Egípcios ~~ Uma escrita do antigo Egipto» web.archive.org 2016-05-08 (Noiz kontsultatua: 2021-05-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193762
* Multimedia: Hieroglyphs / Q193762
# Hieromantis

Hieromantis Stathmopodidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hieromantis ephodophora da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Hieromantis albata | daturik gabe |
| Hieromantis amblyptera | daturik gabe |
| Hieromantis ancylogramma | daturik gabe |
| Hieromantis arcuata | daturik gabe |
| Hieromantis chrysoleuca | daturik gabe |
| Hieromantis deprivata | daturik gabe |
| Hieromantis ephodophora | daturik gabe |
| Hieromantis fibulata | daturik gabe |
| Hieromantis inhonorata | daturik gabe |
| Hieromantis ioxysta | daturik gabe |
| Hieromantis kurokoi | daturik gabe |
| Hieromantis makiosana | daturik gabe |
| Hieromantis munerata | daturik gabe |
| Hieromantis phaedora | daturik gabe |
| Hieromantis phaeodora | daturik gabe |
| Hieromantis praemiata | daturik gabe |
| Hieromantis puerensis | daturik gabe |
| Hieromantis rectangula | daturik gabe |
| Hieromantis resplendens | daturik gabe |
| Hieromantis sheni | daturik gabe |
| Hieromantis tribolopa | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10295489
* Multimedia: Hieromantis / Q10295489
* Espezieak: Hieromantis
# Hierodulella reticulata

Hierodulella reticulata mantodearen espeziearen da, Mantidae familiakoa.

## Banaketa geografikoa

Molukak uharteatan (Indonesian) aurkitu izan dira.

## Erreferentziak

* ↑ Mantidae. Texas A&M University

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10523888
# Hierodulella soror

Hierodulella soror mantodea espeziea da Mantidae familiakoa.

## Banaketa geografikoa

Molukak uharteatan (Indonesian) aurkitu izan dira.

## Erreferentziak

* ↑ Mantidae. Texas A&M University

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10523889
# Hierommeme

Greziar mitologian, Hierommeme (antzinako grezieraz Ιερμνημη, Hieromnēme) Simois ozeanidaren alaba zen. Asarakorekin ezkondu zen eta bien semea Kapis izan zen. Bere semearen ondorengoen bitartez Eneasen amaren aldeko birramona izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1617512
# Hieron I.a

Hieron I.a (grezieraz: Ἱέρων Α΄ K.a. ?-467) Gelako tiranoa (K.a. 485-478) eta K.a. 478tik 466ra Sirakusakoa izan zen. Deinomenesen semea eta Gelonen anaia zen. Sizilia osoa hartu zuen bere mende eta K.a. 474an, etruriarrak garaitu zituen Kumasen. Literaturazale handia zenez, greziar idazlerik bikainenak bildu zituen bere gortean, hala nola, Eskilo, Pindaro, Simonide eta Bakilide.

## Bizitza

Agintari hauen alabekin ezkondu zen: Nikokles Sirakusakoa, Anaxilao Reggiokoa eta Xenokrates (Teron Akragantekoaren anaia). K.a. 485ean Gelon anaia ordezkatu zuen Gelan, honek Sirakusako boterea eskuratu zuenean, eta 478an, Gelon hiltzean, berriro Sirakusan ordezkatu zuen, baina egoera honetan lehian sartu zen beste anaiarekin, Polizelo, Teronen laguntza zuena. Himera Teronen tiraniaren kontra matxinatu zenean (Sirakusaren aliatua), Hieronek Agrigento lagundu zuen, himerotarrak Kartagorekin aliatu zirelako, hau da, Sirakusaren ohiko etsaiarekin. Politika espansionistaren aldekoa izanik, Sirakusa momenturik gorenera heldu zen. Haren anaiaren kartagotarren kontrako garaipenaz baliatuz, afrikarrei Sizilia gehiena kendu zien. Italiako hegoaldeko gatazketan parte zuzena hartu zuen Locri hiria Anaxilaoren kontra laguntzean (477-476), eta hurrengo urtean Laos lagundu zuen Krotonaren kontra. K.a. 474an, etruriar itsas-armada, Kartagoren aliatua, suntsitu zuen Kumasko guduan. Askotan, uste da Etruriako gainbeheraren hasiera gertakizun hau izan zela. Horren ostean, kolonia bat fundatu zuen, Pitekusa, gaur egun Ischia uhartean, gutxi iraun bazuen ere.
Brontzezko kasket bat, gudua gogoratuz inskripzio bat duena, Olinpiako santutegira eskaini zion (gaur egun British Museum dago). Teron hiltzean, Agrigentorekin Gelonek egindako aliantza apurtu zen eta horrek hiri horren tiraniaren amaierari eraman zuen. Agindu zuen bitartean, Siziliako hiri greziar gehienak kontrolatu zituen eta Messinarekin harreman estuak eratu. Gelonen bezala, populazioaren erbesteratze eta birbanatze politika eraman zuen. Naxos eta Cataniako biztanleak Leontinosera lekualdatu ondoren, hiri hauek, K.a. 476an, birfundatu zituen mertzenarioak kokatzeko. Cataniak, 10.000 mertzenario izan zituena, Deinomenes, Hieron I.aren semearen egoitza bihurtu zen. Catanian hil zen K.a. 467an eta Trasibulo anaiak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015-06-09 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Braccesi e Millino, op. cit., p. 72.
* ↑ Braccesi e Millino, op. cit., p. 84
| Aurrekoa Gelon I.a Sirakusakoa | Gelako tiranoa K.a. 485-478 | Ondorengoa Polizelo |
| Aurrekoa Gelon I.a Sirakusakoa | Sirakusako tiranoa K.a. 478-467 | Ondorengoa Trasibulo Sirakusakoa |

## Ikus, gainera

* Sirakusako tiranoak
* Sirakusako tiranoen familia zuhaitza
# Hieronala

Hieronala Symmocidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hieronala huri da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Hieronala huri | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18522096
# Hierofantea

Hierofantea (V) Taroten sorta tradizionalenetan bosgarren Arkano Nagusia edo triunfoa da. Karta hau jokoan nahiz igarpenean erabiltzen da.

## Deskribapena

Tarot sorta moderno askotan, Hierofantea eskuineko eskua bedeinkapen gisa altxatuta duela irudikatzen da, bi behatz zerurantz begira eta bi beherantz begira dituela, horrela Zeruaren eta Lurraren arteko zubia osatuz, Urkatuaren gorputza gogorarazten duena. Hierofantea, beraz, benetako "aita santua" da, jainkoaren eta gizateriaren arteko zubiaren egilea baita. Ezkerreko eskuan gurutze hirukoitz bat dauka. Hierofantea ohikoa da maskulinoa izatea, baita Taroten ikuspegi feminista hartzen duten sortetan ere, Motherpeace Tarot izenekoan esaterako. Hierofantea "Jakinduriaren Maisua" izenez ere ezagutzen da.
Irudikapen ikonografiko gehienetan, Hierofantea tronu batean eserita agertzen da, Legea eta Askatasuna edo obedientzia eta desobedientzia sinbolizatzen dituzten bi zutaberen artean, interpretazio desberdinen arabera. Koroa hirukoitz bat darama eta zeruko giltzak bere oinetan daude. Batzuetan gurtzaileak ditu, Aita Santua edo Jupiter izenarekin agertzen denean, batik-bat. Karta "Apaiz Gorena" bezala ere ezagutzen da.

## Historia

Aitasantutza ez zen indar erlijiosoa bakarrik, politikoa eta militarra ere bazen. Tarota asmatu zenean, Aita Santuak Erdialdeko Italiaren zati handi bat kontrolatzen zuen, Aita Santuen Lurraldeak bezala ezagutzen zena. Pizkundeko kulturak ez zuen zalantzan jarri Aita Santuaren ideal abstraktua, Lurreko Jainkoaren giza ordezkari gisa, baina garai horretako Erreforma erlijiosoan inplikatutako beste batzuk ez ziren ados egongo. Marseillako Tarotean, kapa gorri bat eta tunika urdin bat daramatza, Ama santuarekin kontrastean, kapa urdin bat eta tunika gorri bat daramana.
Zirkulu okultistetan, "Hierofante" izen moderno ohikoena Antoine Court de Gébelini zor zaio, eta Frantziako tarot pakete estandarra, Marseillako Tarota, kristautasunari erreferentziak kentzeko saiakera bat izan zen, jatorri aurrekristau baten uste oker batengatik. Gebelinen arabera, "hierofantea" zen apaiz nagusiaren titulua Eleusisko misterioetan (antzinako greziar erritual bat). Hala ere, froga historikoek erakusten dute tarotaren kartak Italiako iparraldean asmatu zirela XV. mendearen lehen erdian, eta ez antzinako Egipton.

## Interpretazioa

Waiteren deskribapenean, iragarpenetan horrela erabil zitekeen:
   5. HIEROFANTEA.- Ezkontza, aliantza, gatibutza, morrontza; bestalde, errukia eta ontasuna; inspirazioa; Kereilatzen denak erabiltzen duen gizona. Alderantzizkoa: gizartea, ongi ulertzea, adiskidetasuna, ontasuna, ahulezia.

## Irudi galeria

* Oswald Wirth
* Horton
* Minchiate
* Rider-Waite
* Papus

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «The pictorial key to the tarot | WorldCat.org» www.worldcat.org (Noiz kontsultatua: 2022-11-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2502757
* Multimedia: Pope (Major Arcana) / Q2502757
# Iffezheim

Iffezheim Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Rastatt (barrutia)|Rastatt]] barrutian. 2014an 4.746 biztanle zituen 19,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q81169
* Multimedia: Iffezheim / Q81169