OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Panagiotis Pikrammenos

Panagiotis Pikrammenos (Atenas, 1945eko uztailaren 26a) greziar epaile eta politikaria da. Greziako lehen ministroa izan zen 2012an.
Zuzenbidea ikasi zuen Atenasen eta abokatu aritu zen Grezian eta Londresen. 1976an, Greziako Estatu Kontseiluan sartu zen, eta gora egin zuen, 2009an presidente izendatu zuten arte. Justizia ministerioarentzat ere lan egin zuen batzorde legegileetan, eta Konstantinos Mitsotakis lehen ministroaren gai judizialetako kontseilari izan zen.
2012ko maiatzean, teknokraten gobernu bateko lehen ministro izendatu zuten, hauteskundeen ondoren gobernua osatzeko akordiorik lortu ez eta ekainean hauteskundeak egiteko mandatuarekin.
* Datuak: Q318492
* Multimedia: Panagiotis Pikrammenos / Q318492
# Panagiotis Pipinelis

Panagiotis Pipinelis (Pireo, 1899ko martxoaren 21a – Atenas, 1970eko uztailaren 19a) greziar diplomazialari eta politikaria izan zen. Greziako bitarteko lehen ministroa izan zen 1963ko ekainetik irailera.
Züricheko Unibertsitatean zuzenbidea eta zientzia politikoa ikasi zituen eta Friburgon ikasketak zabaldu zuen. 1922an Greziako diplomazia zerbitzuan sartu zen. 1947-1948an Kanpo Arazoetako lehen ministrorde iraunkorra izatera iritsi zen. 1952an Greziak NATOn zuen enbaxadore izendatu zuten eta hurrengoak karrera diplomatikoa utzi zuen.
1961etik 1963ra Konstantinos Karamanlisen gobernuan Merkataritza ministro izan zen eta Karamanlisek dimisioa eman eta erbesteratu ondoren, 1963ko ekainetik irailera bitarteko lehen ministro bihurtu zen.
Kanpo Arazoetako ministro izan zen Koronelen diktaduran, 1967ko azarotik 1970ean bihotzekoak jota hil zen arte.
* Datuak: Q1371543
* Multimedia: Panagiotis Pipinelis / Q1371543
# Panaeolus rickenii

Panaeolus rickenii edo Panaeolus acuminatus var. rickenii Bolbitiaceae familiako onddo espezie bat da. Beste Panaeolus batzuk bezala, toxikoa den susmoa dago. Gainera, haragi gutxi du eta simaurretan hazten da, erabat baztergarria da.

## Deskribapena

Kapela: Higrofanoa, 1,5 eta 2,5 cm bitarteko diametrokoa, koniko-kanpai itxurakoa azkenera arte. Kolorea: arre-gorrixka, arre-beltzaxka, arre-txokolate kolorea, batzuetan erreflexu berdexkekin. Hezetasunean, pixka bat ildaskatua izaten du ertza.
Orriak: Estu, hasieran grisaxkak, gero beltzaxkak, jaspeztatuak, ertz zurixkarekin.
Hanka: Tentea, luzea, 13 mm artekoa, pruina zurixka barez estalia dago, eta haren azpian kolore arre-gorri-beltzaxka bat hautematen da.
Haragia: Gutxi. Usaingabea.
Etimologia: Panaeolus terminoa, grezieratik dator, "panaiolos" hitzetik, "pas pasa pan" = dena, eta "aiólos" = hainbat koloretakoak. Rickeni epitetoa pertsona izenetik dator, Adalbert Ricken mikologoaren omenez

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Panaeolus subbalteatus delakoarekin nahas daiteke, honek kapela hemisferikoa du, inoiz ez kanpai-formakoa, eta orrien ertza, kolore berekoa.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Belardietan edo eremu belartsuetan eta itzaltsuetan; azienda gorotz asko dagoen lekuetan.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Europa, Australia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 382 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 87 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 264 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80986237
# Panait Istrati

Panait Istrati (Brăila, 1884ko abuztuaren 10a - Bukarest, 1935eko apirilaren 16a) errumaniar idazlea izan zen. Errumanieraz eta frantsesez idatzi zuen, eta "Balkanetako Maxim Gorki" deitu zioten.
1907an Errumaniako egunkari sozialistetara artikuluak bidaltzen hasi zen eta ondoren ipuinak argitaratu zizkioten. 1910ean greba baten antolaketan parte hartu zuen eta 1913-14an bidaiatzen egon zen eta bere tuberkulosia sendatzen saiatzeko Suitzan bizitzen jarri zen. Errumaniara itzultzean, arlote aldiak eta erietxean egonaldiak tartekatu zituen. Miserian bizi eta deprimituta bere buruaz beste egiten saiatu zen 1921ean.
Romain Rolland idazle frantsesak lehen eleberriak argitaratzen lagundu zion. Istratik Rollanden ideia ezkertiarrak partekatu zituen eta boltxebismoarekin ilusionatu zen. 1927an Sobietar Batasuna bisitatu zuen eta Stalin goraipatu zuen, baina gero estalinismoarekin ilusioa galdu zuen. Gaixorik eta atsekabetuta Errumaniara itzuli eta erietxe batean hil zen.

## Literatura lana
### Eleberriak

* Les Récits d'Adrien Zograffi : Kyra Kyralina (Rieder, 1924), Gallimard
* Les Récits d'Adrien Zograffi : Oncle Anghel (Rieder 1924)
* Les Récits d'Adrien Zograffi : Présentation des haïdoucs, Rieder, 1925, 1930
* Les Récits d'Adrien Zograffi : Domnitza de Snagov (Rieder 1926)
* Kir Nicolas (version première de Codine) Eds du Sablier 1926
* Le Refrain de la fosse. Nerrantsoula Éditions de France, 1927
* Les Chardons du Baragan, Bernard Grasset, coll. « Les écrits », 1928
* La Jeunesse d'Adrien Zograffi : Codine (Rieder 1926) - Mikhaïl (Rieder 1927) - Mes départs - Le Pêcheur d'éponges (Rieder 1930)
* Vie d'Adrien Zograffi : La maison Thüringer - Le bureau de placement (Rieder 1933)
* Vie d'Adrien Zograffi : Méditerranée (Lever de soleil) (Rieder 1934) - Méditerranée (Coucher de soleil), Gallimard
* Nerrantsoula. Tsatsa Minka. La famille Perlmutter. (en collaboration avec Josué Jéhouda) Pour avoir aimé la terre, Gallimard
* Codine, Libertalia

### Lekukotza lana

* Vers l'autre flamme : Après seize mois dans l'U.R.S.S. (premier volume) ; Soviets 1929 (deuxième volume) ; La Russie nue (troisième volume), éditions Rieder, 1929

### Lanen argitalpenak

* Œuvres complètes, éditions Gallimard, 4 tomes, 1977
* Panaït Istrati, Le Pélerin du cœur, éditions Gallimard, 1984
* Kyra Kyralina, Oncle Anghel, Domnitza de Snagov, Le Livre moderne illustré
* Œuvres, 2005, 2006 et 2015 Éditions Phébus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q344179
* Multimedia: Panait Istrati / Q344179
# Pandurista

Pandurista Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Pandurista stictocrossa da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Pandurista encarsiotoma | daturik gabe |
| Pandurista euptycha | daturik gabe |
| Pandurista regressa | daturik gabe |
| Pandurista stictocrossa | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7130783
* Espezieak: Pandurista
# Pandoraita-Ba

Pandoraita-Ba mineral bat da.

## Ezaugarriak

Pandoraita-Ba elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {BaV4+5V5+2O16*3H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Pandoraite-Ba: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Pandoraita-Ca

Pandoraita-Ca mineral bat da.

## Ezaugarriak

Pandoraita-Ca elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaV4+5V5+2O16*3H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Pandoraite-Ca: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Pandoro

Pandoroa, Italiako usadiozko ogi gozo bat da, nagusiki Eguberrietan eta Urteberri-egunean jaten dena. Jarorriz, Verona hirikoa da, eta usadioz zortzi puntadun izar oindun enbor itxura du.
Bainilla esentziako azukre hautsez estalia zerbitzatzen da, Eguberrietan Italiar Alpeetako tontor elurtuek duten itxuraren antzera.
Bere osagaien artean honakoak daude: irina, azukrea, arrautzak, gurina, kakao-gurina eta legamia.

## Ikus gainera

* Panettone
* Datuak: Q1199738
* Multimedia: Pandoro / Q1199738
# Pandorum

Pandorum, 2009ko Christian Alvart alemaniarrak zuzendutako zientzia-fikzio eta beldurrezko film bat da. Dennis Quaid, Ben Foster, Cam Gigandet, Antje Traue, Cung Le eta Eddie Rouse aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
2174. urtea, Lur planeta kutsadura eta gainpopulazioaren ondorioz baliabiderik gabe gelditu eta Gizateria salbatzeko Elysium espaziontzia eraiki da, honen bidez 123 urte iraungo dituen espazio-bidai batean 60.000 gizaki Lurraren antzeko bizi baldintzak dituen urrunek Tanis planeta kolonizatzeko helburuz. Eskifaia horrelako bidai luze bati bizirauteko hibernazioan mantzentzen da, taldeka eta bi urteko txandaro esnatuaraztuz, batzuk lo dauden artean besteek espaziontzia gidatu eta mantentzeko asmoz. Misioa hasi eta zortzi urtera Lurretik datorren hizkuntza ezberdinetako mezu bat jasoko dute: "Zuek zarete gutatik bizirik gelditzen zareten bakarrak. Zorteon, Jainkoak bedeinka zaitzatela eta bidai on", inork zergatia jakin ez arren, Lurra suntsitua izan dela ulertetzera emanez.
Eskifaiaren bi kide, Payton tenientea (Dennis Quaid) eta Bower kaporala (Ben Foster), ezer gogoratzen ez dutela hibernaziotik esnatuko dira: ez zein diren, ez misioa zein edo zertarako zen ere, baina itxuraz bizirik jarraitzen duten bakarrak direlako zantzuaz. Espaziontziaren atal sakonenetan barneratzen doazen heinean, bakarrik ez daudela ohartuko dira, eta gainontzeko eskifaia eta bidaiaren desagerpenaren misterioari buruzko egi beldurgarriaz jabetuko dira. Laister, bizirik mantentzea uste baino garrantzitsuagoa dela ohartuko dira: Giza arrazaren desagerpena ekiditeko modu bakarra baita.

## Aktoreak

* Dennis Quaid: Payton tenientea / Gallo kaporal zaharra
* Ben Foster: Bower kaporala
* Cam Gigandet: Gallo kaporal gaztea
* Antje Traue: Nadia
* Cung Le: Manh
* Eddie Rouse: Leland
* André Hennicke:Ehiztarien burua
* Norman Reedus: Shepard
* Wotan Wilke Möhring: Bower gaztearen aita
* Niels-Bruno Schmidt: Eden ofizial erotua

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q314942
* Multimedia: Pandorum / Q314942
# Pandozales

Pandozales Balmasedan dagoen auzoa da, Kolitzaren magalean dagoena. Mendi horretara igotzeko abiapuntu ezaguna da.

## Ikus, gainera

* Enkarterri

## Erreferentziak

* ↑ EODA: Balmaseda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48750222
# Pandoridae

Pandoridae Pholadomyoida ordeneko bibalbo familia bat da.

## Banaketa

Genero bakarra du eta hainbat espezie bere baitan:
* Pandora Chemnitz, 1795
** Pandora arenosa Conrad, 1834
** Pandora bilirata Conrad, 1855
** Pandora bushiana Dall, 1886
** Pandora cornuta C. B. Adams, 1852
** Pandora filosa (Carpenter, 1864)
** Pandora forresterensis Willett, 1918
** Pandora glacialis Leach, 1819
** Pandora gouldiana Dall, 1886
** Pandora grandis Dall, 1877
** Pandora granulata (Dall, 1915)
** Pandora inaequivalvis (Linnaeus, 1758)
** Pandora inflata Boss and Merrill, 1965
** Pandora inornata A. E. Verrill and Bush, 1898
** Pandora pinna (Montagu, 1803)
** Pandora punctata Conrad, 1837
** Pandora radiata Sowerby, 1835
** Pandora trilineata Say, 1822
** Pandora wardiana A. Adams, 1859

## Kanpo estekak

* Datuak: Q642022
* Multimedia: Pandoridae / Q642022
* Espezieak: Pandoridae
# Otomys simiensis

Otomys simiensis Otomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Muridae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Otomys
* Muridae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26234915
# Otomys yaldeni

Otomys yaldeni Otomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Muridae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Otomys
* Muridae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31072894
# Olav Molenaar

Olav Molenaar (1999ko martxoaren 28a) Herbehereetako arraunlaria da. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte, eta zilarrezko domina irabazi zuen zortziko gizonezkoetan.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Zortzikoa |
| Munduko Txapelketak ||||
| 2023 | Belgrad | 02 ! | Zortzikoa |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2023 | Bled | 02 ! | Lemazain gabeko laukoa |
# Olav Duun

Olav Duun (Ytre Namdal, Fosnes, 1876ko azaroaren 21a-Holmestrand, 1939ko irailaren 13a) norvegiar eleberrigilea izan zen. Nekazarien bizitzan oinarrituriko eleberriak eman zituen argitara. Bere lan bikaina Juvikalke (1918-1923) da, sei liburukiz osatua. Obra honetan nekazaritza giroaren azterketa psikologiko garrantzitsua egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q721763
* Multimedia: Olav Duun / Q721763
# Olavi Laurila

Olavi Laurila (Vaasa, 1940ko abenduaren 29a) arkularia da. Finlandia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Olavi Laurila
* ↑ Olavi Jaakko LAURILA

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2018208
# Olavo de Carvalho

Olavo Luiz Pimentel de Carvalho (Campinas, Brasil, 1947ko apirilaren 29a - Richmond, Virginia, AEB, 2022ko urtarrilaren 24a ) brasildar kazetari eta saiakeragile kontserbadorea izan zen, jarrera ideologiko esoterikoak eta konspiraziogileak ordezkatu zituena. Brasilgo eskuin muturrean eta Bolsonaro familian eragin handia izan zuen.
* Datuak: Q729048
* Multimedia: Olavo de Carvalho / Q729048
# Olaxta

Olaxta 1975ean Txomin Artolak plazaratutako lehenego diskoa, lehen unetik Euskal Herriko kantagintzaren benetako klasikoa bihurtua. Kantak egiteko Artolak haren aita zena Fernando Artola "Bordari" bertsolariaren testuak erabili zituen, guztiak itsasoarekin eta arrantzaleekin lotuta. Musikazio aldetik oso disko sinple eta zuzena da. Lan osoak melankolia eta tristura ukitu nabariak ditu. Kanten artean gure kantagintzaren bi klasiko: "Txakurren Partia" eta "Itxasoan"

## Musikariak

* Txomin Artola, ahotsa, gitarra
* Jose Mari Zabala, gitarra elektrikoa
* Antton Valverde, moog, organoa
* M.L. Ansa, esku soinua

## Kantuen zerrenda

Kanta guztiak Fernando Artola "Bordari" bertsolariaren testuak dira, azkena izan ezik.

### A aldea

* 01 "Sarrera"
* 02 "Arrantzale Erri"
* 03 "Goazen Itxasora"
* 04 "Txakurraren partia"
* 05 "Tostartekoaren Eskaria"

### B aldea

* 06 "Errian"
* 07 "Ondorenak"
* 08 "Alargunaren"
* 09 "Aitona Brontze"
* 10 "Itxasoan", Herrikoia

## Erreferentziak

* ↑ http://ekaitzaldi.blogspot.nl/2007/05/txomin-artola-olaxta-1975.html

## Kanpo estekak

* Diskoaren gaineko komentarioa.
* Diskoa Youtuben.
* Datuak: Q25475629
# Olav Aukrust

Olav Aukrust (Lom, 1883ko urtarrilaren 21a - ibidem, 1929ko azaroaren 3a) norvegiar olerkaria izan zen.
Gudbrandsdal eskualdean jaio zen, gurasoak nekazariak zituen. Romundgard ikastetxean ikasi zuen Selen, Christopher Bruun apaizak zuzenduta. Gero irakasle aritu zen hainbat eskolatan.
Ivar Mortensson-Egnund apaiz eta egileak eragin handia izan zuen, nynorsk hizkuntzaren erabilera bultzatzen baitzuen. Aukrustek estilo erromantiko nazionalean idatzi zituen olerkiak. Nynorsk erabiliz, dialektu hori literatura-hizkuntza bihurtzen lagundu zuen. 1921ean bere emaztearekin Antroposofiko Elkartean sartu zen.
Tuberkulosiak jota hil zen 46 urterekin.
* Datuak: Q561867
* Multimedia: Olav Aukrust / Q561867
# Olavinlinna

Olavinlinna :
| Gazteluaren irudia udaran. ||
| Udalerria | Savonlinna, Hego Savonia |
| Herrialdea | Finlandia |
| Garaia | XV. mendea |
| Helbidea | Linnankatu, 57150 |
| Webgune ofiziala (Finlandieraz) (Ingelesez) ||
Olavinlinna (suedieraz: Olofsborg; ingelesez: St. Olaf's Castle; euskaraz: Olaf-en gaztelua), XV. mendeko Finlandiako gaztelua da. Mundu osoan, iparraldeen kokatutako gaztelua da, Savonlinnan. 1475. urtean errege Suediar batek sortu zuen, Errusiaren aurkako defentsarako eta Suediar erresumako mugak babesteko. Häme gaztelua eta Turkuko gazteluarekin batera triangelu defentsibo bat osatzen zuten Finlandian, eta bertako biztanleei suediarrak agintari zirela gogorarazten zien.
Izugarrizko gaztelua da, leku paradisiako batean ipinia eta oso ondo kontserbatua, ikusgarria. Gaur egun, gaztelua, museo soila da eta urtero Opera Jaialdi bat antolatu ohi da udan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q251272
* Multimedia: Olavinlinna / Q251272
# Osteochilus brachynotopteroides

Osteochilus brachynotopteroides Cyprinidaen familiako arrain espeziea da, Cypriniformesen ordenakoa.

## Morfologia

Arrek 15 cm-ko luzerara heldu daitezke

## Habitata

Ur gezako arrain bat da.

## Kokalekua

Vietnamen dago.

## Erreferentziak

* ↑ FishBase (en inglés)
* ↑ Rainboth, W.J., 1996. Fishes of the Cambodian Mekong. FAO Species Identification Field Guide for Fishery Purposes. FAO, Roma, Italia. 265 p.

## Bibliografia

* Eschmeyer, William N., ed. 1998. Catalog of Fishes. Special Publication of the Center for Biodiversity Research and Information, núm. 1, vol. 1-3. California Academy of Sciences. San Francisco, Kalifornia. 2905. ISBN 0-940228-47-5.
* Fenner, Robert M.: The Conscientious Marine Aquarist. Neptune City, New Jersey: T.F.H. Publications, 2001.
* Helfman, G., B. Collette y D. Facey: The diversity of fishes. Blackwell Science, Malden, Massachusetts , 1997.
* Moyle, P. y J. Cech.: Fishes: An Introduction to Ichthyology, 4a. edición, Upper Saddle River, New Jersey, Estados Unidos: Prentice-Hall. Año 2000.
* Nelson, J.: Fishes of the World, 3a. edición. New York: John Wiley and Sons. 1994.
* Wheeler, A.: The World Encyclopedia of Fishes, 2a. edition, Londres: Macdonald. 1985.

## Ikus, gainera

* Catalogue of Life (Ingelesez)
* Datuak: Q2219680
# Parentis-en-Born

Parentis-en-Born (gaskoieraz Parentís) Landetan dagoen komuna da, Akitania Berria eskualdean. Biscarrosse eta Parentis urmaelaren ertzetan dago.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 2 490 | 3 769 | 4 036 | 4 076 | 4 056 | 4 429 | - | - | - |

## Herri eta hiri senidetuak

* Ribadeo (Espainia)
* Sălătrucu (ROU)

## Galeria

* Erdigunea
* Hildakoen oroitarria
* Udal liburutegia
* Lorategia

## Ikus, gainera

* Biscarrosse eta Parentis urmaela

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q1014943
* Multimedia: Parentis-en-Born / Q1014943
# Pareo

Pareoa tahitiar jatorriko hitz bat da, emakumeek, normalean, bainujantziaren gainean gorputza inguratzen duten oihal bati erreferentzia egiten diona.
Jatorrian, soilik emakumeen gonak izendatzeko erabili zen. Gaur egun, gorputzaren inguruan bilduta dagoen eta gizonezkoek edo emakumezkoek erabiltzen duten oihal zati orori aplikatzen zaio. Sarong malaysiarrarekin, samoar lavalavarekin, tupenu tonganoarekin eta antzeko jantziekin lotzen da. Tahitiera garaikidean pāreu da hitz zuzena.

## Tahitiar pareoa

Tahitiar pareoa Pazifikoko koloretsuenen eta distiratsuenen artean dago. Jatorrian, lore-patroiak, hibisko loreen xehetasunak edo tapazko patroi tradizionalak kolore distiratsuetan inprimatzen zituzten 90 edo 120 zentimetro inguruko zabalera eta 180 zentimetro luzeko kotoizko oihal batean, Txinan egina. Gaur egun ere Tahitin bertan egiten dituzte, eta kolore askotarikoak dituen tindua ere herrikoia da.
Pareo bat modu askotan erabil daiteke. Emakumeek, eskuarki, bere bustoaren inguruan bilduko dute, bularretatik belaunetaraino estaliz, edo inguru bat bere sorbalda edo lepoaren inguruan bil dezakete. Ingurune tradizionalagoetan, gorputz-enborra estaltzea ez da hain garrantzitsua, baina izterrak estaltzea ez da hain garrantzitsua. Orduan, gona luzeena bezala erabiltzen da. Gizonezkoek gona motza bezala erabiltzen dute, edo gona motzeko shortak ere egin ditzakete, bereziki arrantzan edo zangoak mugitzeko askatasuna behar den landaredian lan egitean. Baina gau lasaietan, freskoagoak etxean, gona luze gisa ere erabil dezakete.
Pareoaren muturrak, eskuarki, berriz metatuz eusten dira, marruskaduraz bakarrik mantenduz. Lepoaren edo sorbaldaren inguruan soineko gisa erabiltzen denean bakarrik lotzen dira muturrak. Lasaitzen denean, egunean behin baino gehiagotan, eramaileak ez du ia tiraka egingo berriro, berriro biltzeko. Hala ere, lan astunean edo dantzan mugimendu asko gertatzen direnean, adibidez, ohikoa da gerriaren inguruan uhala erabiltzea.
Pareaoa oso aldakorra da. Erabiltzaileak goiz hotz batean has dezake eguneroko lana, bere pareoa gona luze gisa erabiliz eta alkandora batekin. Egunak aurrera egitean bero handiegia badu, gona motza bezala jar daiteke berriro. Beste behin ere, ordu batzuk geroago, alkandora bota eta soineko moduan estutu daiteke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1949237
* Multimedia: Pareo / Q1949237
# Oliba abadea

Oliba (Besalú, 971 - Sant Miquel de Cuixà monasterioa, Codalet, 1046ko urriaren 30a) Berga eta Ripollgo kondea (998-1003), Viceko gotzaina (1018-1046) eta Sant Miquel de Cuixà beneditar monasterioaren abadea izan zen. Kataluniako sortzaile espiritualentzat eta Iberiar Penintsulan bere garaietako eragin-handiena zuen elizgizonentzat hartzen da.
Latinez zientziari buruz idazteaz gain, arabierazko idazlanak ere itzuli zituen. 1022 eta 1027 artean Bakea eta Jaungoikoaren Tregoa (Pau i treva) mugimendua bultzatu zuen, Katalan Gorteen aitzindaria zena.
Antso III.a Nagusiaren lagun mina, hain itzal handia zuen ezen 1023an erregeak Urraka bere arreba Alfontso V.a Leongoarekin ezkondu nahi zuenean, gotzainari galdetu baitzion. Olibaren aholkuaren aurka ezkondu zuenez, katalanak Alfontso eta bere oinordekoa zen Bermudo izendatzeko imperator titulua erabili zuen, nafarra izendatzeko, berriz, rex baino ez zen.
Bere omenez, badaude bere izena duten elkarte kultural eta Unibertsitate bat Katalunian.

## Erreferentziak

* ↑ Junyent i Sobirà, Eduard. (2002). Diplomatari i escrits literaris de l'abat i bisbe Oliba. Institut d'Estudis Catalans, 467 or. ISBN 847283204X..
* ↑ Generalitat de Catalunya. (2008). Camins de l'Abat Oliba, viatge a la Catalunya de l'any 1000. ISBN 9788439378648..
* ↑ Fundació Abat Oliba
* Datuak: Q1974868
* Multimedia: Abbot Oliba / Q1974868
# Olibano

Olibanoa (persieraz: کندر‎, Kondoor ahoskatua; hebreeraz: לבונה‎, levona ahoskatua) Boswellia thurifera edo Boswellia sacra zuhaitzetik lortutako erretxina usaintsua da. Intsentsu gisa erabiltzen dute, eta somaliarrek otorduetan txikle gisa erabiltzen dute. Bere izena arabieratik dator, arabieraz: اللُّبَّان‎, al-lubbān ("esnea"), olibanoren zuhaitza jotzean ateratzen den izerdi esnetsuari erreferentzia eginez.
Olibanoa erritu erlijiosoetan erabiltzen dute. Mateoren Ebanjelioaren arabera (Mt 2:11), Ekialdetik zetozen Hiru Magoek Jesusi emandako hiru opariak urrea, olibano eta mirra izan ziren. Kristautasunaren sorrerak olibanoaren merkatua pobretu zuen IV. mendean. Basamortutzeak Rub al-Khali basamortua zeharkatzen zuten karabanen ibilbideen erabilera zaildu zuena, eta 300. urte inguruan Ekialde Hurbileko partiar nomaden erasoaldien areagotzek, olibanoaren merkataritza amaitzea eragin zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Fobar, Rachel. (2019-12-13). «Frankincense trees—of biblical lore—are being tapped out for essential oils» National Geographic.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q173486
* Multimedia: Frankincense / Q173486