OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bihi osoko arroz

Bihi osoko arroza, edo osoko arroza ere deitua, azalik gabeko arroza da, kanpoaldeko azala edo gluma, jangarria ez dena, besterik ez zaiona kendu. Hozi osoa mantentzen du gordetzen duen zahi geruzarekin, kolore marroi argia ematen diona.
Arroz zuriak baino nutrizio-balio handiagoa du, zahiak hainbat elementu batiitu: zuntza, B1 bitaminak (tiamina), B2 bitaminak (erriboflabina), B3 (niazinamida), D bitamina, burdina, magnesioa, kaltzioa eta potasioa, arroz zuria jasaten duen ehoketa prozesuan galtzen direnak. Osoko arrozak hozia ere mantentzen du, proteinak eta gantz-azidoak ematen dituena, baita ere, aleuronen geruza ere, arteriosklerosiaren eta hipertentsioaren garapena eragiten duen angiotentsina ezabatzen duten elementuak dituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1066624
* Multimedia: Brown rice / Q1066624
# Bihilis

Bihilis (frantsesez Messidor) errepublikar egutegiko hamargarren hila da.
Gregoriotar egutegira ekarrita, ekainaren 19tik uztailaren 18ra irauten du gutxi gorabehera, urtearen arabera. Cancer zeinuaren aldiarekin ia bat dator.
Jatorrian «galburu edo bihi uhinkarietatik eta uzta urrekaretatik dator, ekainetik uztailera zelaiak estaltzen baitituzte», egutegia taxutzeko batzordearen izenean biltzar nazionalari Fabre d'Églantinek aurkeztutako txostenean ageri denez. Uzta garai hori, ordea, Ipar Hemisferioan izaten da urte sasoi horretan, eta errepublikar egutegia unibertsala izatea lortzeko asmoaren aurka doa hori.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q837281
# Berroberria

Berroberria haitzulo txiki bat da (18 m x 25 m x 6 m), Urdazubin dagoena, Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldean. Alkerdi-Berroberria sistemaren parte da.
1929an Norbert Casteretek aurkitu zuenetik indusketa kanpaina franko egin dira: Lorianako Markesak 1939an, J. Maluquer de Motesek 1959 eta 1964 bitartean eta I. Barandiarán eta A. Cavak 1977 eta 1994 bitartean. Zazpi okupazio aldi bereizi dira, zaharrena Magdaleniar aldikoa (orain dela 14.430±290 urtekoa). Aziliar aldian, Mesolitoan eta Brontze Aroan ere okupatua izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Cava, Ana, Elorrieta, Irantzu, Barandiarán, Ignacio. El Gravetiense de la cueva de Alkerdi (Urdax, Navarra):análisis y contexto de su industria lítica. Munibe, 60. zenbakia, 2009, aranzadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-11-2).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255069
* Multimedia: Alkerdi-Berroberria / Q12255069
# Berrocal

Berrocal Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 283 m-ko altueran eta Huelvatik 79 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 380 biztanle zituen 126 km²-tan banaturik.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) (Ingelesez) Berrocalgo udalaren webgunea
* Datuak: Q1774823
* Multimedia: Berrocal / Q1774823
# Berrocal de Salvatierra

Berrocal de Salvatierra Salamancako udalerria da, Béjar eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 97 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1651966
* Multimedia: Berrocal de Salvatierra / Q1651966
# Berroeta (Zuberoa)

Berroeta Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1842an Domintxainerekin batera Domintxaine-Berroeta udalerria osatu zuen.

## Toponimia

Frantsesezko toponimoa Berraute da. Toponimo hori jadanik 1690ean aipatua izan zen.

## Biztanleriaren bilakaera

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 119 | 120 | 128 | 120 | 135 | 123 | - | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
Iturria : Cassini proiektua

## Erreferentziak

* ↑ Orpustan, Jean-Baptiste. (2006). Nouvelle toponymie basque. Presses universitaires de Bordeaux ISBN 2 86781 396 4..
* ↑ EHESS: Cassini proiektua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2899113
# Berroeta

    Artikulu hau Nafarroako herriari buruzkoa da; Zuberoakoa gaitzat duena beste hau da: «Berroeta (Zuberoa)»
Berroeta Nafarroa Garaiko iparraldeko lekua da, Baztan udalerrikoa. 2022 hasieran, 123 biztanle zituen.

## Biztanleria

Berroetako biztanleria :
| 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2000 | 2010 | 2020 |
| 276 | 246 | 209 | 181 | 145 | 129 | 110 | 123 | 129 |

## Bestak eta ospakizunak

Berroetako bestak Mendekosteetan ospatzen dira.

## Ondarea

* Iriarte etxea eta armarria.
* San Martin Tourskoa eliza.

## Berroetar ezagunak

* Nikolas Etxeberria Iturralde (1796-1845), apaiz eta euskal idazlea.
* Martin Luis Etxeberria Iturralde (1801-1838), Elizondoko alkatea eta Lehen Karlistaldiko nafar brigadier karlista izan zen. Joan Nikolas Etxeberria apaiz eta euskal idazlearen anaia, eta Damaso Etxeberria euskal idazlearen aita izan zen.

## Erreferentziak

* 1 2 Nomenclátor. Relación detallada de las entidades y núcleos de Población. nastat.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2023-12-9).

## Kanpo estekak

* Berroeta Udal webgunean
* Berroeta 2022. Leihoak, balkoiak, loreak, etxeak, kaleak eta mendiak. Herriko eta Almandozera doan Donejakue Bideko 80 argazki CC-BY-SA lizentziarekin. (2022-07-31)
* Etxeberriatarrak, Baztango alkate “saga” karlista, baztangohaizegoa.wordpress.com
* Bidador, Joxemiel, Baztango euskal idazleen berri laburra, Euskaldunon Egunkaria, 2000-1-21; 2000-1-28; 2000-2-4; 2000-2-11; 2000-2-18; 2000-2-25, zubitegia.armiarma.eus
* Datuak: Q2899143
* Multimedia: Berroeta / Q2899143
# Berrocal de Huebra

Berrocal de Huebra Salamancako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 81 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1640878
* Multimedia: Berrocal de Huebra / Q1640878
# Berrocalejo

Berrocalejo Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 142 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 98 biztanle zituen 14,28 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1658553
* Multimedia: Berrocalejo / Q1658553
# Bloom udalerria, Cook konderria

Bloom udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Cook konderrian. Azken zentsuaren arabera 86.018 biztanle zituen, 121 milia karratu (310 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Bloom udalerrian 30840 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 26.320 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4928168
# Bloom udalerria, Wood konderria (Ohio)

Bloom udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Wood konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.513 biztanle zituen, 92.3 milia karratu (239 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Bloom udalerriak 959 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 23.847 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4928182
# Bloom udalerria, Fairfield konderria (Ohio)

Bloom udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Fairfield konderrian. Azken zentsuaren arabera 10.159 biztanle zituen, 96.4 milia karratu (250 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Bloom udalerriak 3180 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 42.650 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4928169
* Multimedia: Bloom Township, Fairfield County, Ohio / Q4928169
# Bloom udalerria, Morgan konderria (Ohio)

Bloom udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Morgan konderrian. Azken zentsuaren arabera 962 biztanle zituen, 25.6 milia karratu (66 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Bloom udalerriak 431 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 27.417 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4928175
* Multimedia: Bloom Township, Morgan County, Ohio / Q4928175
# Bloom udalerria, Scioto konderria (Ohio)

Bloom udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Scioto konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.714 biztanle zituen, 48.7 milia karratu (126 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Bloom udalerriak 1454 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 22.758 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4928177
* Multimedia: Bloom Township, Scioto County, Ohio / Q4928177
# Bloom udalerria, Seneca konderria (Ohio)

Bloom udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Seneca konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.624 biztanle zituen, 36.5 milia karratu (95 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Bloom udalerriak 596 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 27.247 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4928178
* Multimedia: Bloom Township, Seneca County, Ohio / Q4928178
# Bloomburg (Texas)

Bloomburg Texasko herri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 404 biztanle zituen, 2,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cass konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q982444
# Bloomdale (Ohio)

Bloomdale Ohioko herri bat da. Wood konderrian kokatua dago. 2010ean 678 biztanle zituen, 1,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wood konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1965314
* Multimedia: Bloomdale, Ohio / Q1965314
# Bloomberg Tower

Bloomberg Tower, Ameriketako Estatu Batuetako New York hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 246 metro eta 54 solairu dauzka eta 2005ean amaitu zuten eraikitzen.
Cesar Pelli and Associates arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa emporis.com webgunean.
* Datuak: Q875078
* Multimedia: Bloomberg Tower / Q875078
# Blacklick Estates (Ohio)

Blacklick Estates Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Franklin konderrian dago, Ohio estatuan. 8.990 biztanle ditu, 4,940329 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Franklin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2841657
# Blackmill

Blackmill, galesez: Melin Ifan Ddu, Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Bridgend udalerritik 8 kilometro ipar-ekialdera eta Gilfach Goch udalerritik 5 kilometro mendebaldera dago.
2011ko erroldaren arabera 2.493 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4923162
* Multimedia: Blackmill / Q4923162
# Blackness (Dundee)

Blackness, Eskoziako Dundee hiriko auzo bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4923187
# Blackout (Britney Spears)

Blackout Britney Spearsek 2007. urtean kaleratu zuen diskoa da. Disko honen lehenengo singlea Gimme More izan zen, bigarrena Piece Of Me, hirugarrena eta azkena Break The Ice izan da.

### Abestiak

* 1. Gimme More
* 2. Piece Of Me
* 3. Radar
* 4. Break The Ice
* 5. Heaven On Earth
* 6. Get Naked (I Got A Plan)
* 7. Freakshow
* 8. Toy Soldier
* 9. Hot As Ice
* 10. Ooh Ooh Baby
* 11. Perfect Lover
* 12. Why Should I Be Sad

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192755
# Blackland (Texas)

Blackland Texasko herri bat da, ia hiri mamu bat, Rockwall konderrian, Ameriketako Estatu Batuak. Rockwall (Texas)etik hego-ekialdera dago, lau bat miliara, 276. Estatu Errepidean. 1990eko zentsoan 49 biztanle baino ez zituen.

## Ikus, gainera

Rockwall konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85747607
# Blacklion

Blacklion (irlanderaz: An Blaic) Irlandako udalerri bat da, Cavan konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 174 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2085867
* Multimedia: Blacklion / Q2085867
# Blackness (Falkirk)

Blackness, Eskoziako gaeleraz: An Dubh-Nis, Eskoziako udalerri bat da, Falkirk eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4923190
* Multimedia: Blackness, Falkirk / Q4923190
# Blackley

Blackley, Ingalaterrako Manchester hirian dagoen auzo bat da, Manchester Handian.
2001ean 10.196 biztanle zituen.
* Datuak: Q4923090
* Multimedia: Blackley / Q4923090
# Blackness gaztelua

Blackness gaztelua (ingelesez: Blackness Castle) Eskoziako Blackness herrixkan dagoen jauregia da, Falkirk eskualdean. Daukan itxurarengatik "the ship that never sailed" (inoiz nabigatu ez duen txalupa) ezizena ematen zaio. A mailako eraikina izendaturik dago.

## Historia

Sir George Crichton-ek eraiki zuen 1440 hamarkadan aurrez egon zen gotorleku baten gainean ziurrenik. Eskoziako monarken egoitza izan zen Linlithgow jauregiaren kaia babesteko eraikia izan zen. 1453an Jakobo II.a Eskoziakoak eskuratu zuen eta gartzela ere izan zen garai hartan.
XVI mendearen erdialdera Sir James Hamilton of Finnart-ek gotortu egin zuen gaztelua garai hartako aurreratuak ziren artilleria piezak ezarriz, hala ere ez ziren nahikoak izan 1650 urtean Oliver Cromwelli aurre egiteko. Oso kalteturik gelditu zen borroka honetan eta berriztu beharra izan zen hurrengo urteetan. 1693an berriz ere gotortzeko aprobetxatu zuten beraz.

## Deskribapena

Fortheko fiordoaren ertzeko harkaitz baten gainean eraikita dago. Ipar eta hegoaldeko dorreen artean harresia dauka eta erdiko patioan erdiko dorrea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1524366
* Multimedia: Blackness Castle / Q1524366
# Blackout

Blackout izenarekin bi diska ezberdin daude:
* Blackout, Britney Spearsen diska.
* Blackout, Scorpionsen diska.
* Blackout, Xabier Montoiaren liburua.
* Blackout, Muse taldearen abestia.
# Barnard College

Barnard College New Yorkeko emakumeentzako erreserbatutako arte liberalen unibertsitatea da. 1889an sortua, Barnard College Columbia Unibertsitatearekin dago lotuta, nahiz eta Manhattango Morningside Heights auzoan campus independente bat izan. Establezimenduak ere bere administrazioa du, bere irakasle propioak eta bere aurrekontua. Bere campusa Broadway-n zehar zabaltzen da 116. eta 120. kaleen artean, hau da, Columbia inguruan.
Barnard-en izena unibertsitateko jatorriraino atzera egiten du eta Estatu Batuetako establezimendu ospetsu eta selektiboetako bat da «Seven Sisters» taldekoa baita. Campusa Academic Acropolis barrutian dago, horrela deitua hainbat establezimenduen kontzentrazioagatik, horien artean Bank Street College of Education edo Jewish Theological Seminary.

## Kanpo estekak

* Barnard College webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q167733
* Multimedia: Barnard College / Q167733
# Barnaul

Barnaul (errusieraz: Барнау́л) Errusiako hiria da, Altai kraiko zentro administratiboa. Siberiako hego-mendebaldean dago, Ob eta Barnaulka ibaien elkargunean. 2010eko erroldaren arabera, hiriak 612.401 biztanle zituen. Siberiako hiri nagusietako bat da.
Altai kraiean bi ardatz geografiko nagusi daude: Ob (Obi) ibaiak zeharkatzen du eki-hegoaldetik mende-iparaldera, eta Transiberiar Trenbideak mendebaldetik ekialdera. Biak pasatzen dira Barnauletik.

## Klima

Datu klimatikoak (Barnaul) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -11.1 | -9.5 | -1.8 | 8.9 | 18.9 | 24.5 | 26.2 | 23.3 | 17.7 | 7.7 | 2.7 | -9.5 | 8.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -20.3 | -19.9 | -12.3 | -1.7 | 5.8 | 11.7 | 14.3 | 11.3 | 5.7 | -1.3 | -10.7 | -18.3 | -3 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 28 | 18 | 17 | 25 | 40 | 44 | 64 | 43 | 28 | 44 | 28 | 24 | 403 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 7 | 6 | 5 | 6 | 8 | 7 | 8 | 8 | 6 | 10 | 9 | 8 | 88 |
| Iturria: World Meteorological Organisation (Nazio Batuak) ||||||||||||||

## Hiri senidetuak

Barnaul ondorengo hiriekin senidetuta dago:
* Flagstaff (Arizona) (AEB)
* Zaragoza (Espainia)
* Baicheng (Txina)
* Changji Hui Prefektura autonomoa (Txina)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 157. araua. Europako hiriak. .
* ↑ Barnaul Global.britannica.com
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru
* ↑ http://worldweather.wmo.int/107/c01009.htm

## Kanpo estekak

* (Errusieraz) Udalaren webgunea.
* (Errusieraz) Barnaul
* Datuak: Q6014
* Multimedia: Barnaul / Q6014
# Barnard (Vermont)

Barnard Vermont estatubatuar estatuko Windsor konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 947 biztanle zituen eta 7 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3447648
* Multimedia: Barnard, Vermont / Q3447648
# Barnard Castle

Barnard Castle Durham konderriko herri bat da, Ingalaterran. Tees ibaiaren iparraldeko ibaiertzean dago, Startforth herriaren aurrean. 2011ko zentsoaren garaian 5.495 biztanle zituen.

## Historia

Hiriak Barnard gazteluaren izena du, inguruan hazi baitzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q808437
* Multimedia: Barnard Castle / Q808437
# Barnardtown

Barnardtown, Galesko Newport hiriko gune bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4861449
# Barnard (Missouri)

Barnard Missourieko hiri bat da. Nodaway konderrian kokatua dago. 2010ean 221 biztanle zituen, 0,39 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Nodaway konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q969074
# Bertha Oliva

Bertha Oliva (Honduras, 1956) giza eskubideen aldeko ekintzailea da. Hondurasen desagertutako Atxilotuen Senideen Batzordearen (COFADEH) sortzaile eta koordinatzailea da. 1979 eta 1989 urte artean emandako bortxazko desagerpenen biktimen senideen eskubideak sustatzen ditu.

## Biografia

1981eko ekainean segurtasun indarrek Olivaren senarra, Tomás Nativí, Unión Revolucionaria del Pueblo-ko (URP) burua, etxetik atera zuten, ez zuen senarra berriro ikusi. Oliva haurdun zegoen. Ondoren, Desagertutako Atxilotuen Senideen Batzordea sortu zuen.
COFADEH erakundeak zeregin garrantzitsua izan zuen Hondurasko Ikerketa Nazionalen Saila desegiteko, derrigorrezko soldadutza indargabetzeko eta 1992an herrialdeko azken preso politikoak askatzeko.
Oliva eta COFADEH erakundea Respuesta Global Honduras: Proteger los bosques y los activistas ambientales kanpainaren bazkide aktiboak izan dira.
2009an Manuel Zelayaren aurkako kolpe militarraren kontra agertu zen. 2013ko hauteskundeetan eskuineko alderdia den Partido Nacional delakoa irabazi zuen eta Olivak bere bizitzaren aurkako eraso baten beldur zela adierazi zuen:
   Estatu Batuek gidatuta Hondurasko polizia eta militarrek drogen aurkako gerraren estaldura erabiltzen ari dira pertsona asko hiltzeko, agian ni ere: hiltzeko zorian nago. Berriro ere, prest.

## Sariak eta Aitortzak

* 2010eko azaroan, Herbehereetako gobernuak Giza Eskubideen Tulipán saria eman zion.
* Hondurasko Giza Eskubideen Batzorde Nazionalaren Giza Eskubideen Saria jaso zuen.
* 2005ean, Hondurasko beste bost emakumerekin batera, Bakearen 1.000 Emakumeetako bat izendatu zuten, Nobel Sarirako hautagai.

## Erreferentziak

* 1 2 Tracy Wilkinson, Tensions mount as Honduras defies OAS, LA Times, 4 July 2009
* ↑ «¡Bertha Oliva ni olvida ni perdona!» Mundubat.
* ↑ (Ingelesez) «A Real Truth Commission for Honduras» HuffPost 2010-07-04 (Noiz kontsultatua: 2023-03-07).
* ↑ Comisionado Nacional de los Derechos Humanos (National Commission on Human Rights). Los hechos hablan por sí mismos: Informe preliminar sobre los desaparecidos en Honduras 1980-1993 (The facts speak for themselves: preliminary report on disappearances in Honduras 1980-1993). 2a. Edición. Tegucigalpa, Honduras. Editorial Guaymuras, 2002. P. 267-8
* 1 2 Bertha Oliva of COFADEH nominated for Nobel Prize, Cultural Survival, October 29, 2005

## Kanpo estekak

* COFADEH
* Datuak: Q17985854
* Multimedia: Bertha Oliva / Q17985854
# Bertha urakana (2008)

Bertha urakana 2008ko 2. ekaitza izan zen.
Urakana hamazazpi egun iraun zuen, sortu zenetik, Ameriketako Estatu Batuetan uxatu zen arte.

## Ikus, gainera

* 2008ko Atlantikoko zikloi tropikalen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Urakanari buruzko txostena.
* Datuak: Q1196147
* Multimedia: Hurricane Bertha (2008) / Q1196147
2008ko Atlantikoko zikloi tropikalak :
| Arthur | Bertha | Cristobal | Dolly | Edouard | Fay | Gustav | Hanna | Ike | Kyle | Laura | Marco | Nana | Omar | 16 | Paloma | Rene | Sally | Teddy | Vicky | Wilfred |
# Bertha Krupp

Bertha Krupp von Bohlen und Halbach (Essen, Ipar Renania-Westfalia, 1886ko martxoaren 29a - ibidem, 1957ko irailaren 21a) alemaniar industria-emakumea izan zen.

## Biografia

Alfred Kruppen biloba zen eta Gustav Krupp von Bohlen und Halbach baroi naziarekin ezkondu zen 1933an. Nazien arma lantegi nagusia izan zen Krupp konpainia 1945 arte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/1/12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q66505
* Multimedia: Bertha Krupp von Bohlen und Halbach / Q66505
# Berthe Hoola van Nooten

Berthe Hoola van Nooten (jaiotzez Bartha Hendrica Philippina van Dolder; 1817ko urriaren 12a, Wageningen – 1892ko apirilaren 12a, Batavia, Indonesia) Herbehereetako botanikari eta ilustratzailea izan zen, Java uharteko landaretzaren ilustrazioak egiteagatik ezaguna.
Hark aurkituriko espezieen izen botanikoak izendatzeko Hoola van Nooten laburdura erabiltzen da.

## Biografia

Johannes Wilhelmus van Dolder bikarioaren alaba zen. 1838an Dirk Hoola van Nootenekin ezkondu zen. Senarra epailea zen Paramaribon (Surinam). Botanikarekiko interes handia zuenez oihanean ibilaldiak egiten zituen eta aurkitzen zituen landareak bildu eta Herbehereetako lorategi botanikoetara bidaltzen zituen. Urte batzuk beranduago Surinam utzi eta New Orleansera joan ziren bizitzera. Han emakumezkoen eskola protestante bat ireki zuten.
1847an senarra hil zen sukar horiak jota. Hurrengo urteetan bizitokiz aldatu zen eta eskola ere tokiz aldatu zuen, hasieran Plaquenimera (1850ean) eta ondoren Galvestonera (1854an).
1855ean Estatu Batuak utzi eta Java uhartera joan zen merkatari aberatsa zen nebarekin. Han eskola protestante bat irekitzeko eskaera egin zuen, katolizismoaren hedapenari aurre egiteko argudioa erabiliz. Hasieratik izan zuen interesa Javako landaretzarekiko eta marrazketa klaseak eman zizkion Radhen Salikin ilustratzaile botaniko javatarrak. Maria Sibylla Merianek eta Elizabeth Blackwellek egin bezala 40 ilustraziotik gora egin zituen eta Fleurs, Fruits et Feuillages, choisis de l'île Java: peints d'après nature liburua osatu zuen. 1863an argitaratu zen Bruselan eta Sofia Württembergekoa Herbeheretako erreginari dedikatu zion, hark babestu baitzuek proiektua.
Liburuak hainbat edizio izan bazituen ere van Nooten pobre hil zen Batavian (gaur egungo Jakartan) 74 urte zituela. Dena dela Hoola van Nooten abizena Nederland's Patriciaat liburuan agertzen da, azken 150 urtetan zeresana izan duten familia herbeheretarren zerrendan.

## Erreferentziak

* 1 2 Nooten, Berthe Hoola van.; Nooten, Berthe Hoola van; Depannemaeker, P.; Muquardt, C.. (1880). Fleurs, fruits et feuillages choisis de l'ille de Java :peints d'après nature. C. Muquardt (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).
* ↑ Authors of plant names : a list of authors of scientific names of plants, with recommended standard forms of their names, including abbreviations. Royal Botanic Gardens, Kew 1992 ISBN 978-1-84246-535-6. PMC 756410975. (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).
* ↑ (Nederlanderaz) Coppoolse, David Apollonius. (2012-10-29). «De ‘Hand van Boeddha’. Berthe Hoola van Nooten en haar Javaanse vingercitroen» Magazijn van Natuurlijke Historie (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).
* ↑ (Ingelesez) «Trove - Archived webpage» Trove (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4895535
* Multimedia: Berthe Hoola van Nooten / Q4895535