OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Inger Jacobsen

Inger Jacobsen (Oslo, 1923ko urriak 13-Oslo, 1996ko uztailak 21) norvegiar abeslari eta aktore bat izan zen, nazioartean 1962ko Eurovision Kantu Jaialdian parte hartu izanagatik ezaguna.

## Karrera

Jacobsenek bere lehen grabaketak Bigarren Mundu Gerran egin zituen, gerra ondoko garaian abeslari eta aktore ezagun bihurtuz, irrati eta telebistan sarritan agertuz, baita film eta antzezlanetan ere, hil baino lehenxeagorarte. 1976tik Riksteateret antzerki ibiltariko kide izan zen. Bere arrakastarik handiena Frøken Johansen og jeg izan zen, zeinekin norvegiar zerrendetako lehen postura iritsi zen 1960an.

## Eurovision Kantu Jaialdia

1962an Jacobsenek Melodi Grand Prixen parte hartu zuen (Eurovision jaialdirako norvegiar aukeraketa), 1962ko Eurovision Kantu Jaialdian Kom sol, kom regn (zatoz, eguzki, zatoz, euri) abestiarekin Norvegia ordezkatzeko aukeratua izan zelarik. Jaialdia Luxenburgon ospatu zen martxoak 18an, eta "Kom sol, kom regn" kantuak hamargarren postuan amaitu zuen hamasei herrialdetatik, soilik bi punturekin, biak frantziar epaimahaiarenak.
Jacobsen Eurovisionera itzultzen saiatu zen, baina arrakastarik gabe, ez baitzuen berriz Melodi Grand Prix irabazi. 1964an laugarren amaitu zuen norvegiar aukeraketa honetan "Hvor" ("non") kantuarekin, eta 1971n azkenengo amaitu zuen 12 kanturen artean.

## Heriotza

Jacobsen bere intimitatea gordetzeagatik zen ezaguna. Minbiziaren ondorioz hil zen 1996ko uztailak 21ean, 72 urte zituela.
* Datuak: Q457474
* Multimedia: Inger Jacobsen / Q457474
# Iturribide-Zabalbide igogailua

Iturribide-Zabalbide igogailua Bilbon dagoen igogailu makurra da. Zazpikaleak eta Santutxu auzoak elkarlotzen ditu.

## Historia

2015eko maiatzaren 15ean Bilboko Udalak inauguratu zuen, Iturribide kaleko 91. eta Zabalbide kaleko 41-43. zenbakiak elkarlotzen ditu, honela Bilboko auzoen arteko loturak hobetuz, kasu honetan Zazpikaleak eta Santutxu artekoak.
Igogailua maldan dagoenez funikular baten itxura du, bere aldapak 22 graduko malda eta hiru geraleku ditu. Bi alboetan eskailerak ere baditu.
Eraikuntza lana Bilboko Elementu Mekanikoen Egitasmoaren barnean dago, honen barnean beste bost igogailu ere badaude, Basurtu, Zorrozgoiti, Otxarkoaga eta Funikularreko plazan.

## Geralekuak

* Iturribide kalea, 91 (beheko geralekua)
* Iturribide kalea, 93 (erdiko geralekua)
* Zabalbide kalea, 41-43 (goiko geralekua)

## Loturak

Goiko geralekutik 75 metrora Bilboko metroaren Santutxuko geltokiko Karmelo sarbidea dago.

## Ikus, gainera

* Bilboko igogailuak
* Artxandako funikularra

## Erreferentziak

* ↑ Igogailu batek Zabalbide eta Iturribide elkarlotuko ditu. 2015eko maiatzaren 16a. El Correo (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20013205
* Multimedia: Ascensor de Iturribide-Zabalbide / Q20013205
# Iturrigorri

Iturrigorri edo Peñascal, Bilboko auzoa da. Errekaldeko barrutian dago kokaturik, zazpigarren barrutian alegia. Auzoak 1.921 biztanle zituen 2006an eta 0,18 kilometro karratuko azalera dauka. Ibarbide estu batean dago, Errekaldeberri auzoaren mendebaldean, Arraitz mendiaren ondoan.
Ibarbidearen estutasuna dela eta, kale bakarra dago auzoan, ekialdetik mendebaldera zeharkatzen duen errepidea alegia. Errepide horren bi alboetan etxebizitzak daude. Etxebizitza gehienak 1950eko hamarkadatik eraiki ziren, gehienbat Bilbora zetozen etorkinak. Horregatik Espainian jaiotako biztanleria nagusi da auzoan. Etxebizitza horietaz gain, ondoko mendietan ere etxeak egin zituzten, auzoaren beheko aldetik eskaileren bidez eskuragarriak.

## Iturrigorri gaseosa

Bertan zegoen iturritik La Vizcaína S.A. enpresak garagardoak eta edariak egiten zituen, tartean Iturrigorri gaseosa ezaguna.

## 1983 uholdeak

1983ko uholdeak gogorren astindu zituen auzoetako bat izan zen Iturrigorri. Dena den, ez zen Bilboko itsasadarraren hazteak auzoa kaltetu zuena, izan ere, Iturrigorri itsasoaren mailatik 150 metro ingurura kokaturik dago. Auzoaren mendebaldean kokaturik dagoen harrobia izan zen auzoa urez bete zuena. Harrobi hura aspaldi utzita zegoen inolako mantenimendurik gabe.
Urteetako zabor eta landarediak, eragin zuzena izan zuen 1983 uholdeek eragindako lokaztegian. Harrobitik behera etorritako lokatzak bi eta hiru metroko altuera hartu zuen auzoko etxe askotan. Etxebizitza batzuk gainera, behera bota behar izan zituzten.

## Kalerik garrantzitsuenak

* Iturrigorri bidea

## Erreferentziak

* ↑ «Bilbaopedia - Gaseosas y bebidas refrescantes» www.bilbaopedia.info (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3813837
* Multimedia: Iturrigorri-El Peñascal / Q3813837
# Iturrigorri gaseosa

Iturrigorri edo Iturri-gorri gaseosa Bilboko Iturrigorri auzoan La Vizcaína S.A. enpresak egiten duen gaseosa baten izena zen. Botila ixteko txaparekin zetorren lehenengoetakoa izan zen eta, horregatik Bizkaian txapa jolasari iturri izena ematen zaio.

## Erreferentziak

* ↑ «Bilbaopedia - Gaseosas y bebidas refrescantes» www.bilbaopedia.info (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111908166
# Iturrialde

Iturrialde Bilboko erdialde historkikoan dagoen auzoa da. Ibaiondoko barrutian kokaturik dago, bostgarren barrutian alegia. 5.952 biztanle eta 0.12 kilometro karratuko azalera dauka (2006an Bilboko udalak emaniko datuen arabera). Biztanle dentsitate handienetakoa duen Bilboko auzoa da, 49.600 biztanle kilometro karratuko (Solokoetxek bakarrik gainditzen duen kopurua).
Iturrialde kalea Iturribide kalearen inguruan hedatzen da, eta Zazpikaleak, lehen aipaturiko Solokoetxe, Begoña eta Santutxuko auzoen artean kokatzen da.
Dolaretxeko ibarbidea izan da eraikitzen azkena auzoan, lur-sail abandonatua izatetik etxebizitzak, lorategia eta aparkalekuak egotera igaroz 2009an.

## Kale garrantzitsuenak

* Aurrekoetxea kalea
* Iturribide kalea
* Prim kalea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11926994
* Multimedia: Iturrialde / Q11926994
# Iturrieta

Iturrieta Arabako etxaldea da, administratiboki Aguraingo udalerriaren barnean kokatzen dena.
Herria politikoki Agurainen parte bada ere, Entzia-Iturrietako Partzuergoko herria da eta, ondorioz, estatus berezia dauka. Partzuergoa toki entitatea da, baina ez du udalerri mailarik. Hori dela eta, Iturrietako lurrak ez dira Agurainen lurtzat jotzen, bere biztanleak administratiboki aguraindarrak izan arren.
Iturrieta Arabako herririk altuena da, 972 metroko altueran kokatzen baita. Iturrietako mendietan dago herria. Herrira iristeko Agurainen toki errepideak hartu behar dira, eta Opakuako portua igo ondoren iristen da Iturrietara. Maeztutik ere igotzerik badago.

## Historia

Dirudienez, Iturrieta Erdi Aroan sortu zen, baina biztanleek 1563 baino lehen utzi zuten herria, bere klima gogorra zela-eta. Bere eliza zaharrak 1803ra arte iraun zuen zutik, urte horretan bota baitzuten. Historikoki Aguraingo zatia bazen ere, Iturrietako lurrak Entzia-Iturrietako Partzuergoaren parte bihurtu ziren, hau da, ondoko herrien partekatutako lurralde komunala.
1936ko Guda Zibila eta gero, agintari frankistek Iturrieta aukeratu zuten, bere altuera zela eta, patatak lantzeko ortu berezi bat ezartzeko leku gisa. Horrela, Estación de la mejora de la patata delakoa sortu zen, Iturrietako baratza izenarekin ezagun. Horren inguruan sortu zen gaur egungo herria. 1946an kapera bat eraikitzen hasi zen. 1980ko hamarkadan, berriz, Patatariaren monumentua eraiki zuten. Hala ere, herriak oso biztanle gutxi izan ditu. 1960ko hamarkadan hamarna batzuetara iristen bazen ere, gaur egun biztanleak 10 baino gutxiago dira.

## Iturrietarrak

Iturrietako biztanlerik ezagunena Pilar Unzalu da, Espainiako Kongresuko diputatua PSOE alderditik. 1957an jaio zen herri honetan.

## Ikus, gainera

* Arabako Lautadako kuadrilla

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Agurain "Auñamendi" entziklopedian
* Datuak: Q2743547
# Iturrigorri Kirol Elkartea

Iturrigorri Kirol Elkartea Bilboko Errekalde auzoko futbol taldea da. 1923an sortu zen.

## Datuak

2024-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 1

### Azken denboraldietako emaitzak
## Palmaresa

* Bizkaiko Ohorezko maila (1): 1976

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q61364662
# Iturriko karrika

Iturriko karrika Donibane Garaziko baxenabartar hiriburuko kale bat da, Alde Zaharra auzoan kokatuta.
Kaleak Floquet enparantza Espainiako karrikarekin lotzen du.
Alde Zaharraren behealdean dago.

## Ikus, gainera

* Alde Zaharra
* Donibane Garazi

## Kanpo estekak

Autoritate kontrola
Wikimedia proiektuak
Datuak: Q107507166
Datuak: Q107507166
iea Donibane Garaziko kale garrantzitsuak Zitadelako karrika • Espainiako karrika • Frantziako karrika • Elizako karrika • Uharteko karrika • Iturriko karrika • Askatasun karrika • Zuharpetako karrikaiea Donibane Garaziko plaza garrantzitsuak Floquet enparantza • Charles de Gaulle enparantza • Trinketeko enparantza • Plaza Berriaiea Donibane Garaziko harresiakDonibane Garaziko harresiakAteakJondoni Jakobe atea • Frantziako atea • Elizako atea • Andredena Mariaren atea • Espainiako ateaKaleakZitadelako karrika • Espainiako karrika • Frantziako karrika • Elizako karrika • Uharteko karrika • Iturriko karrika • Askatasun karrika • Zuharpetako karrika • Floquet enparantzaZubiakErromatar zubia • Zubi berriaBarnealdeanMendiguren gaztelua / Donibaneko zitadela • Zubiburuko eliza :
# Iturribide kalea

Iturribide :
| Bilbo, Zazpikaleak eta Santutxu ||
| Herrialdea Probintzia Udalerria | Euskal Herria Bizkaia Bilbo |
| Bilbo erdigunea Iturribide Iturribide Iturribide ||
| Koordenatuak: | 43°15′28.98″N 2°55′09.68″W﻿ / ﻿43.2580500°N 2.9193556°W﻿ / 43.2580500; -2.9193556 |
Iturribide Bilboko Alde Zaharreko kalea da. Unamuno plazan hasi eta Santutxuraino doa kalea. Kale honetan taberna ugari daude, batez ere oinezkoentzako zatian. Horrez gain, museo bat ere badago gaurko parkea mugatuz, Aste Santuko irudiena hain zuzen ere.
Bilboko kalerik luzeenetakoa da, baina ibilbidea nahiko irregularra da, bira eta bihurgune ugari ditu. Horrez gain, Santutxura zenbat eta gehiago hurbildu, gero eta handiagoa da aldatsa.
Fika eta Zabalbide kaleak Iturribideren antzekoak dira. Zabalbide kalea Bilboko luzeena da, eta Iturribide bezala, bihurgune ugariz jositako kalea da.

## Iturria

Kaleari izena ematen dion iturria XVIII. mendean egin zuten, Juan Bautista de Ibarra hargin-maisuak hain zuzen ere 1728an. Mende bat eta erdi baino gehiago geroago berriztatu zuten "Casa Taller de Oficios" atelierraren ikasleek 1894an. "Askaoko iturria" izena hartu zuen, eta uriko ur hornidurarako oso garrantzitsua izan zen mende haietan.
Kalearen 79 eta 81. zenbakien artean beste iturri bat egon zen, 1950eko hamarkadako argazkiren batean artean agertzen dena.

## Gayarre aretoa

1916an "Salón Gayarre" zinema aretoa zabaldu zuten, izen bereko antzokia egon zen lekuan bertan eraikindakoa. Prim kalearen 2. zenbakian zegoen, Iturribide kalearekin muga egiten. Bilboko ezagunenen artean egon zen eta ibilbide luzea eduki zuen, 1989an betiko itxi zuten arte.
Zinemaz gain, kabaret ikuskizunak ere eskaini zituzten hasierako urte haietan 1910 eta 1920ko hamarkadetan, 'vedette' famatuen artean Emilia Bracamonte, Raquel Meller eta "La Argentinita" egon zirelarik.

## El Salvador Ikastetxea

1965ean marista anaiek ikastetxea eraiki zuten kale honetan 78. zenbakian, "El Salvador" izenekoa. Eraikin oso handia da eta 3 sarrera ditu, bi Iturribide kaletik eta beste bat Zabalbidetik. Kirol instalazioak eta igerilekua nabarmentzekoa dira.

## Pertsonaia ezagunak

* Alfredo Etxabe Iturribidekoa (1872-1926) euskarazko antzerkigilea kale honetan jaio zen.
* Eli Gallastegi (1892-1974) politikari jeltzalea kale honetako 16. zenbakian jaio zen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)"La movida bilbaina" (Bilbao aldizkaria, 2001eko ekaina)
* Datuak: Q12259899
* Multimedia: Calle Iturribide / Q12259899
# Izaskun (argipena)

Izaskun hitzak adiera ezberdinak ditu:
* Izaskun, Ibarrako auzoa.
* Izaskun, emakume-izena.
# Izaskun Aranburu

Izaskun Aranburu Balda (Donostia, Gipuzkoa, 1975eko abenduaren 27a -) piraguista ohia da, ur lasaietako kayakean aritzen zena. Euskal Herriko piraguismoak eman duen kirolaririk onenetakoa da. Hamar urte zituela hasi zen piraguismoa praktikatzen, Donostiako Fortuna Kirol Elkarteaan, baina emaitzarik onenak Irungo Santiagotarrak Kirol Elkartearekin erdietsi ditu.
Hamabost urte zituela lortu zuen lehen Espainiako txapelketa K-2 modalitatean, eta orduz geroztik zenbatezinak dira lortu dituen titulu eta dominak. Besteak beste, aipagarriak dira: brontzezko domina 1993ko Junior Mailako Munduko txapelketan; zilarrezko domina 1997ko Europako Senior txapelketan; 1997ko eta 1998ko Munduko txapelketan brontzeko bi domina, K-2 eta K-4 sailetan; 1997ko Munduko Kopan urrezko domina; 1999ko Europako txapelketan zilarrezko eta brontzezko dominak, K-4 eta K-2 sailetan.
Hala ere, lorpen garrantzitsuena 1999ko Munduko txapelketan, K-2 sailean, lortutako urrezko domina da. 2000. urteko Munduko Kopan zilarrezko domina eskuratu zuen K-4 200 metroko sailean, Alemaniako Duisburgen jokatutako estropadan. Hungarian jokatutako Munduko Koparen proban K-2 saileko 200 metroko proban brontzezko domina ere irabazi zuen Izaskun Aranburuk.

## Kirol ibilbidea

Hona hemen bere emaitzak txapelketa ofizialetan:
| Urtea | Txapelketa | Lekua | Postua | Modalitatea |
| 1996 | Olinpiar Jokoak | Atlanta (AEB) | 6.a | Kayak bikotea 500 m. |
| 1996 | Olinpiar Jokoak | Atlanta (AEB) | 6.a | Kayak laukotea 500 m. |
| 2000 | Olinpiar Jokoak | Sydney (Australia) | 8.a | Kayak laukotea 500 m. |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ www.sports-reference.com

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) www.coe.es
* Datuak: Q4116630
# Izartxo

Izartxoa * ikurrari dagokion izena da. Izar batekin duen antzekotasuna dela-eta hartzen du izen hori. Hitz edo esaldi bat nolabait markatzeko erabiltzen da.

## Izartxoa hizkuntzalaritzan

Filologia eta hizkuntzalaritzan izartxoak lekukotasunik gabeko hitza edo forma adierazten du. Noam Chomsky hizkuntzalaria izartxoa forma edo perpaus ez gramatikalak (hots, gramatikaren arauak betetzen ez dituztenak) adierazteko erabiltzen hasi zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190212
* Multimedia: Asterisks / Q190212
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Izarretako Flota

Star Trekeko fikziozko unibertsoan Federakuntzaren Izarretako Flota edo soilik Izarretako Flota Planeta Elkartuen Federakuntza indar esploratzaile eta militarra da, honen gobernuaren mende dagoelarik.
Izarretako Flotak bere egungo konfigurazioa 2161ean hartu zuen, Federakuntza sortu zenean. Aginte katea Lurreko Izarretako Flotaren herentzia izan zen, XXII. mendearen lehen erdian eratu zena Lur Bateratuaren (Lurraren egoera politikoa estatu bakar bezala, 2113 eta 2150 artean sortu zena) lehen esplorazio bidaia tripulatuen ondorio bezala. Izarretako Flotarekin batera Izarretako Flotaren Akademia ere sortu zen, ondoren ofizial bezala onartua izateko prestatzeko goi eskola. Bere leloa, latinez, Ex Astris, Scientia (Astroetatik, jakintza) da.
Izarretako Flotaren egoitza nagusiak Kaliforniako San Francisco hirian daude, Presondegi Eremuan, gaur egun Lucasfilm Ltd.en bulego nagusiak dauden tokian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q718644
# Jacques Attali

Jacques Attali (Aljer, Aljeria, 1943) frantses politikaria eta idazlea izan zen.

## Biografia

Frantziako goi-mailako lau unibertsitatetan aritu zen ikasten, eta ekonomian, zientzia politikoetan, ingeniaritzan eta herri-administrazioan graduatu zen. Unibertsitateko irakasle itzal handiko bihurturik, liburu asko idatzi zituen: ekonomiaz, politikaz, biografiak, fikzioa eta abar. Filmak egiten eta abestiak idazten ere jardun zuen. Attali, ordea, ekonomian aditu zelako egin zen ezaguna. 1970eko hamarraldiaren hasieran sartu zen Frantziako Alderdi Sozialistan. 1981ean, François Mitterrand lehendakariaren aholkulari berezi izendatu zuten, eta, 1989an, estatu-kontseilari. Attalik asmamen oparoa zuen ekonomiatik at ere. Europa batu baten alde agertzen baitzen beti, berari eskaini zioten Berreraiketarako eta Garapenerako Europako Banku berriaren lehendakaritza. 1991n, izugarrizko laudorioak jaso zituen Estatu Batuetan, Millennium geopolitikako saiakera-bilduma ingelesez argitaratu zenean. Horietako batean, Attalik esan zuen Estatu Batuak Japoniaren eta Ozeano Bareko herrialdeen mende jarriko zela laster, amerikarrek ez bazuten produkzioa armagintza baino gogorrago bultzatzen. Gaur egun, PlaNet Finance erakundearen zuzendaria da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)(Ingelesez) Jacques Attaliren web-orria
* (Frantsesez) Jacques Attaliren bloga
* Datuak: Q364315
* Multimedia: Jacques Attali / Q364315
# Jacques Badovere

Jacques Badovere edo Giacomo Badoer (c. 1575 – c. 1620) diplomatiko frantsesa Veneziako filiaziokoa izan zen, eta Galileo Galileiren ikaslea.
Badovere-k matematika ikasi zuen Galileorekin Paduan, 1598-99 urteetan. Geroago, 1607an, Galileori lagundu zion, Baldassarre Capra-rekin iparrorratz militar bat asmatzeari buruzko eztabaida batean.
Ondoren, Badovere Veneziako Paolo Sarpi-ren korrespontsaletako bat izan zen, eta 1608. urtearen amaieran teleskopioaren Herbehereetako asmakizunari buruzko ikerketak egiten ari zen. Antza denez, Galileok beraren bitartez izan zuen han asmatutako tresnaren berri, 1609ko uztailaren inguruan; gainera, Badovere aipatu zuen Sidereus Nuncius liburuan.
Badovere Galileotik gertu egon zen, berarekin gutunak trukatuz 1620an hil zen arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5557850
# Jacques Barthélémy Gramont de Castéra

Jacques Barthélémy Gramont de Castéra (Biarritz, 1746ko irailaren 8a - Bordele, 1816ko otsailaren 6a) lapurtar politikaria izan zen. Bordeleko Merkataritza-Ganberaren presidentea, Bordeleko alkate hautatu zuten 1815ean..
# Jacques Becker

Jacques Becker (Paris, 1906ko irailaren 15a - ib., 1960ko otsailaren 21a) Frantziako zinema zuzendari eta gidoilaria izan zen. Jean zinema zuzendariaren, Étienne argazkilariaren eta Sophieren aita izan zen.
Jean Renoirren laguntzailea, okupazio garaian naziek atxilotu zuten.

## Filmografia

* 1935 : Tête de turc
* 1935 : Le commissaire est bon enfant, le gendarme est sans pitié
* 1936 : La vie est à nous
* 1940 : L'Or du Cristobal
* 1942 : Dernier Atout
* 1943 : Goupi Mains Rouges
* 1945 : Falbalas
* 1947 : Antoine et Antoinette
* 1949 : Rendez-vous de juillet
* 1951 : Édouard et Caroline
* 1952 : Casque d'or
* 1953 : Rue de l'Estrapade
* 1954 : Touchez pas au grisbi
* 1954 : Ali Baba et les Quarante voleurs
* 1957 : Les Aventures d'Arsène Lupin
* 1958 : Montparnasse 19
* 1960 : Le Trou
* Datuak: Q55381
* Multimedia: Jacques Becker / Q55381
# Jacques Audiberti

Jacques Audiberti (Antibes, 1899ko martxoaren 25a - Paris, 1965eko uztailaren 10a) frantses idazlea izan zen. Olerkiek osaturiko liburuetan Mallarméren eta surrealisten eragina erakutsi zuen: Race des hommes (1937), Toujours (1944). Audibertiren eleberrietan elementu fantastikoak eta errealistak nahasten dira: Abraxas (1938), Des jardins et des fleurs (1954). Beste zenbaitetan klasikoagoa ageri da: Le Maître de Milan (1950), Marie Dubois (1952). Autore dramatikoa, haren lanetan hitza da nagusi, egoera eta pertsonaien gainean: L´Ampélour (1928), Quoat-Quoat (1946), Pucelle (1950), L´Effet Glapion (1959).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q545423
* Multimedia: Jacques Audiberti / Q545423
# Jacques-Émile Blanche

Jacques-Émile Blanche (Paris, 1861eko urtarrilaren 1a - Offranville, 1942ko irailaren 30a) frantziar margolaria izan zen.
Margolari autodidakta izan zen, erretratuetan espezializatua. Thomas Gainsborough, Édouard Manet eta John Singer Sargentek eragindako estiloarekin. Garaiko idazle, musikari eta margolari ugari erretratatu zituen.

## Iruditegia

* Autoerretratua Raphael de Ochoarekin, 1890
* Aubrey Beardsley
* James Joyce
* Julia Stephen
* Marcel Proust 21 urterekin
* Seiak
* Violet Trefusis

## Kanpo estekak

* Datuak: Q936710
* Multimedia: Jacques-Émile Blanche / Q936710
# Jacques Andurain

Jacques Andurain 1916ko azaroaren 26an jaio zen Hastinga izeneko Frantziako Landetako herrian, bere familiak oporrak pasatzeko zuen etxean. 2016ko martxoaren 3an hil zen Parisen.

## Familia

Marguerite Clérisse (Marga Andurain) emakume abenturazalea eta Piarres Andurainen semea zen. Amaren aldetik Baionako Clérisse abokatu familia ospetsuaren ondorengoa eta aitaren aldetik Mauleko Andurain gazteluaren jatorrikoa.
Bere aita Piarres, Clement Andurain Zibero euskal idazlearen, üskaldunak Ibañetan pastoralaren egilearen, lehengusua zen.

## Bizitza

Nahiz eta Landetan jaio (gurasoek zeukaten opor etxean) bere lehen urteak Baionan igaro zituen, aitona Maxime Clérisse eta amona Marie Diriarteren Baiona Handiko Victor Hugo kaleko 25 zenbakiko etxean. Hiri bereko kristau eskoletan hasi zituen ikasketak 1921ean. Ondoren Uztaritzeko (Lapurdi) Saint-François Xavier eskolan ikasiko du, eta bertan Piarres Lafitte apaiz eta idazle abertzalea ezagutuko du; haren izena aurrerago erabiliko du nazien aurkako borrokan izengoiti moduan.
1930ean Palmirako (Siria) Hotel Zénobien oporrak igaro ondoren Jesuiten Beiruteko Saint-Joseph unibertsitatean ikasketa hasiko ditu baina bertatik kanporatuko dute ateoa izatea leporatuta. Hortik, Damaskoko Misión Laïquera joanen da. Eta 1932-33. ikasturtean Beiruteko Université Américainen segituko ditu ikasketak eta hor literatura marxista ezagutuko du, baita Bayadjian, Artine Madoyan (Ekialde Erdiko Kominterneko ordezkaria) eta Michel Afflack (1947 Baath alderdiaren sortzailea) ere. 16 urterekin sirio-libanoar Alderdi Komunista klandestinoan militatzen hasiko da. 1933an Parisera itzuliko da eta Frantziako Alderdi Komunistan militatzen hasiko da orduan.
Bigarren Mundu Gerra hasi eta Frantziaren okupazioan eta erresistentziarendako lanean hasiko da buru belarri. Hainbat ekintza burutuko ditu, nabarmenenak hauek izan zirelarik:
1941eko uztailaren 7ko gauean Pierre Hervé erresistentziako kide eta beste 20 lagunen Pariseko La Santé espetxeko ihesaldia antolatu zuen Jean Blanchard kidearekin batera.
1941ko abuztuaren 21ean Pierre Georgesi (Fabien koronela ezizenez ezagututako erresistentziako ekintzaile mitikoa) bere amaren mauser 6.35 pistola eman zion, zeinarekin honek Parisko Barbes-Rochechouart metroan militar nazi bat akabatu zuen, hildakorik suertatu zen Frantziako erresistentziako lehen ekintza armatua izan zena.

## Erreferentziak

* ↑ http://museedelaresistanceenligne.org/personne.php?id=20533
* 1 2 Madariaga, Ainize. (2023-11-26). «Piarres Lafitten tiroa» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-11-27).
* ↑ https://www.elmundo.es/elmundo/2009/05/10/internacional/1241950241.html
* ↑ http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/fr/andurain-jacques-d/ar-143839%5B%5D

## Bibliografia

* https://web.archive.org/web/20181021232535/http://www.inlibroveritas.net/oeuvres/28793/le-mari-passeport#pf9
* https://web.archive.org/web/20181024085816/http://www.inlibroveritas.net/oeuvres/28791/drole-de-mere
* http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/fr/andurain-jacques-d/ar-143839/
* http://www.memoresist.org/resistant/jacques-dandurain/
* https://www.elmundo.es/elmundo/2009/05/10/internacional/1241950241.html
* Datuak: Q57778695