OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Around the World in Eighty Days

    Artikulu hau 1956ko filmari buruzkoa da; eleberria gaitzat duena beste hau da: «Munduari bira 80 egunetan»
Around the World in Eighty Days 1956ko Michael Anderson eta John Farrowek zuzendutako abenturazko komedia filma da, Jules Verneren izen bereko eleberrian oinarritua.

## Argumentua

* Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1872 inguru, Phileas Fogg (David Niven) gentleman ingelesak munduari itzulia egiteko 80 egun baino ez zirela beharrezkoak aldarrikatzen du. Hori dela eta, 20.000 £ko apostua egingo du Londresko Reform Clubeko taldekideekin. Bidaian Passepartout (Mario Moreno "Cantinflas") bere morroiaren laguntza izango du.

## Pertsonaiak

* David Niven - Phileas Fogg
* Mario Moreno "Cantinflas" - Passepartout
* Shirley MacLaine - Aouda printzesa
* Robert Newton - Mr. Fix
* Charles Boyer - Monsieur Gasse
* Joe E. Brownn - Estazioaren nagusia, Nebraska
* Martine Carol - Turista, Paris
* John Carradine - Proctor Stamp koronela, San Francisco
* Charles Coburn - Langilea, Hong Kong
* Ronald Colman - Treneko Ofiziala, India
* Melville Cooper - Laguntzaile
* Noël Coward - Hesketh-Baggott
* Finlay Currie - Whist Partner
* Reginald Denny - Polizia buru, Mumbai
* Andy Devine - Lehenengo Ofiziala, S.S. Henrietta
* Marlene Dietrich - Azafata, Barbary Coast Saloon
* Luis Miguel Dominguín - Toreatzaile
* Fernandel - Gidaria, Paris
* Walter Fitzgerald - Klubeko kidea
* Ava Gardner - Ikuslea
* John Gielgud - Mr Foster
* Hermione Gingold - Andre kirolaria
* Jose Greco - Dantzaria
* Sir Cedric Hardwicke - Sir Francis Gromarty jenerala, India
* Trevor Howard - Falletin
* Glynis Johns - Kidea
* Buster Keaton - Gidaria
* Evelyn Keyes - Flirt
* Beatrice Lillie - Berpiztzailea, Londres
* Peter Lorre - Zerbitzaria, S.S. Carnatic
* Edmund Lowe - Injenieria, S.S. Henrietta
* Tim McCoy koronela - Koronela, AEBetako armada
* Victor McLaglen - Lemazaina, S.S. Henrietta
* A.E. Matthews - Klubeko kidea
* Mike Mazurki - Pertsonaia (Hong Kongeko taberna)
* John Mills - Gidaria Londresen
* Robert Morley - Ralph (Reform club)
* Alan Mowbray - Kontsul
* Edward R. Murrow - Narratzailea
* Jack Oakie - Kapitaina, S.S. Henrietta
* George Raft - Atezaina, Barbary Coast Saloon
* Gilbert Roland - Achmed Abdullah
* Cesar Romero - Lemazaina
* Frank Sinatra - Pianojolea, Barbary Coast Saloon
* Red Skelton - Mozkortia, Barbary Coast saloon
* Ronald Squire - Klubeko kidea
* Basil Sydney - Klubeko kidea
* Richard Wattis - Hunter inspektorea
* Harcourt Williams - Hinshaw

## Ikus, gainera

* Munduari bira 80 egunetan

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q696057
* Multimedia: Around the World in 80 Days (1956 film) / Q696057
# Arouca

Arouca Portugalgo ipar-mendebaldeko kontzeju bat da, Portoko metropoli eremukoa. Administratiboki Aveiroko barrutian sartuta dagoen arren, ezaugarri fisiko, orografiko, geologiko, etniko, gastronomiko eta linguistikoen aldetik Portoko barrutiko udalerrien nortasuna du. Izan ere, historikoki Porto hiriarekin izan ditu harreman eta lotura nagusiak, eta halaxe ditu gaur egun ere; Aveirorekiko loturak eta harremanak, berriz, beti izan dira urriak, burokraziara mugatuak. 2006ko erroldan, Aroucak 23.874 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa
### Fregesiak

| Albergaria da Serra Alvarenga Arouca Burgo Cabreiros Canelas Chave Covelo de Paivô Escariz Espiunca | Albergaria da Serra Alvarenga Arouca Burgo Cabreiros Canelas Chave Covelo de Paivô Escariz Espiunca | Fermedo Janarde Mansores Moldes Rossas Santa Eulália São Miguel do Mato Tropeço Urrô Várzea | Fermedo Janarde Mansores Moldes Rossas Santa Eulália São Miguel do Mato Tropeço Urrô Várzea |

## Demografia

Bilakaera demografikoa (1801 – 2011) :
| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 7.072 | 11.111 | 16.671 | 21.433 | 26.378 | 23.896 | 23.894 | 24.227 | 22.359 |

## Museoak

* Aroucako udal museoa
* Eliz arte museoa

## Erreferentziak

* ↑ (Portugesez) «Área Metropolitana do Porto».
* ↑ (Portugesez) «Arouca, uma geologia a descobrir»
* ↑ "Instituto Nacional de Estatística"

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Aroucako udalaren webgunea.
* Datuak: Q565302
* Multimedia: Arouca / Q565302
# Arowry

Arowry, galesez: Yr Owredd, Galesko iparraldeko udalerri txiki bat da, Wrexham konderrian dagoena. Hanmer komunitatean dago, Ingalaterrako mugatik hurbil.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4795672
* Multimedia: Arowry / Q4795672
# Arotzenkosta

Arotzenkosta :
| Ezaugarri orokorrak: ||
| - Kokalekua | Getaria (Lapurdi) |
| - Luzera | ? m |
| - Batez besteko zabalera | ? m |
| - Betetasun maila | Handia |
| - Urbanizatze maila | Hirikoa |
| - Pasealekua | Bai |
| Hondartza mota: ||
| - Hondar mota | Xehea |
| - Bainuaren egoera | Lekuaren arabera |
| - Hondartza nudista | Bai |
| Kirolak: |
| - Surfa egiteko | Bai |
| - Urpekaritza | Bai |
| - Besterik | {{{beste kirolik}}} |
| Ingurumena: ||
| - Landaredia | Bai |
| - Eremu babestua | Bai ([[{{{babestua}}}]]) |
| - Bandera urdina | Bai |
| Segurtasuna: ||
| - Arrisku seinaleak | Bai |
| - Hondartzaina | Bai |
| - Udaltzaingoa | Bai |
| - Sorosle taldea | Bai |
| Sarbideak: |
| - Elbarrientzat | Bai |
| - Sarbide mota | Oinez |
| - Sarbide seinaleztatua | Bai |
| Bestelako informazioa: |
| - Taberna kopurua | {{{taberna kopurua}}} |
| - Kanpina | Bai |
| - Herrigunerako distantzia | 0 m |
Arotzenkosta Getariako hiru hondartzetako bat da.
Hondartza familiar honetan, itsasbeheran, itsasoa baztertzen da arro bat egiteko.

## Erreferentziak

* ↑ EODA. Getaria (Lapurdiko Itsas Hegia (-a)). Euskaltzaindia.
* ↑ Getariako Udala. Itsasoaren aldetik. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25474002
# Andramendi Ikastola

Andramendi Ikastola Beasaingo ikastola pribatua da, eta bertan haur hezkuntzatik DBH4 mailarako ikaskuntza eskaintzen dute.

## Heziketa

Andramendi Ikastolan haur hezkuntzatik DBH4ra arteko ikaskuntza emateaz gain, ikasleen artean balore baliotsuak sustatzen ditu, hauek beraien bizitzan aplikatu ahal izateko.
Balore hauetako batzuk ondorengoak dira: arraza nahiz sexu ezberdinetako jendearen arteko berdintasuna, talde-lana, errespetua, etab.

## Proiektuak

Andramendi Ikastolak dituen proiektuak hauek dira:
* Hezkuntza proiektua; Ikasleei eskainitako heziketa metodologia.
* Euskaldun eta Eleanitz; Euskararen sustamena ikasleen artean.
* Kiva-Bizikidetza; Elkarren arteko errespetua.
* IKT; Informazio eta komunikazio teknologiak.

## Zuzendaritza

Andramendi Ikastolako zuzendaria Tere Irastortza idazle famatua da. 1996an hasi zen lanean Andramendi Ikastolan, eta jada 26 urte doa. DBH mailetako zuzendaria Alazne Gorrotxategi da, eta bera 2017an hasi zen Andramendi Ikastolan lanean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83976700
# Andrate

Andrate Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 479 biztanle ditu, 9,31 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Andratek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Borgofranco d'Ivrea Chiaverano Donato Nomaglio Settimo Vittone

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9003
* Multimedia: Andrate / Q9003
# Andre (argipena)

Andre hitzak adiera zenbait ditu:
* andre edo andere, emakumea, adiera eta ñabardura zenbaitekin;
* Andre Maria;
* Andre, 1994ko filma.
# Andre Baratziart

Andre Baratziart edota André Baratciart (1738 – Ustaritze, Lapurdi, 1826ko azaroaren 9) euskal idazlea izan zen.

## Lanak
### Erlijioa

* Guiristinoqui bicitceco eta hiltceco moldea (1784, Fauver Duharte)

## Kanpo loturak

* Andre Baraziart Literaturaren Zubitegian
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
* Datuak: Q12253505
# Andrakan

Andrakan 2008 urtean Elgoibarren (Gipuzkoa) sortutako pop rock taldea izan zen.

## Ibilbidea

Iban Urizarrek sorturiko proiektua da. Disko bakarra atera zuen taldeak, 2010ean.

## Diskografia

* Poto egin nuenekoa (2010, autoekoiztua)

## Erreferentziak

* ↑ «Poto egin nuenekoa» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106917846
# Andrast

Andrast, sindarinez "Kostalde Luzea" esan nahi duena, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko toki bat da. Gondorreko eskualde eta feudo bat da, Ras Morthil ere deitua. Gondorreko mendebaldean Belegaer itsasoan irtetzen den penintsula luze bat da, eta Belfalaseko Badiaren mendebaldeko muturra da.
Andrasten, Numenortarrek, sutzar bat jarri zuten, beti piztuta zegoena, Numenorreko marinelei, badiarako sarrera aurkitzea ahalbidetzeko. Horretaz gain, goarnizio militar bat ere ezarri zuten, eta itsasontzi txiki eta txalupei, uharteetatik iristen ziren itsasontzi handiei jakiak eramatea ahalbidetzen zuen ainguraleku bat.
Penintsula horretan, baina, zehazkiago, eskualdea inguratzen zuten basoetan ezarri ziren Druedainak, Ered Nimrais iparraldeko bere bizilekuetatik kanporatuak izan ondoren, Gondorreko gizonek Druaith laur edo "Pukel Lurralde Zaharra" bezala ezagutu zutenean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3312373
# Andre-salto

Andre-salto trebezia erakusteko haur-jolasa da. Juan Garmendia Larrañaga etnografoak Ihabenen, Nafarroa Garaian jaso zuen jokoaren inguruko informazioa.

## Arauak

Jolas honen abiapuntua honela zen: bi neska edo mutil lurrean esertzen ziren, elkarren ondoan, zangoak apur bat luzatuta eta oinak tente, zertxobait makurtuta zituztela, bataren eskuinak bestearen ezkerra ukitzen zuela. Gainerako jolaslagunak salto egin eta bi horien gainetik pasatzen ziren; hori guztiek egin ondoren, bigarren itzulian, bata bestearen gainean oinak tente zirela pasatu behar zuten. Proba hori gainditzean, hirugarren saltoa egiteko, bi oinen gainean beren ukabilak jartzen zituzten, elkarren ondoan. Traba horiek pasatuz gero, ukabil baten gainean bestea jartzen zuten. Ukitu gabe pasatuz gero, eskua “arran” edo zabalik eta tente jartzen zuten, hatz txikia edo txirkanda bakoitzak goiko oinaren gainean jarriz. Salto egiten zutenek ongi pasatzen bazuten hatz lodia edo erpurua aurreko txirkandaren gainean jartzen zuten. Jokoan zehar inork huts egiten bazuen salto egitean, lurrean esertzen zen ukitutakoaren ordez.

## Erreferentziak

* ↑ Juan Garmendia Larrañaga - Xabier Mendiguren Bereziartu: Juan Garmendia Larrañagaren hiztegi etnografikoa. Donostia: Ikastolen Elkartea, 2003. 29.or.
* ↑ https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/fr/andre-salto/ar-150290/
# Andratx

Andratx Mallorcako (Balear Uharteak) udalerria da, Serra de Tramuntana eskualdean kokatua. 2008an 11.348 biztanle zituen.

## Hiri senidetuak

* Almegíjar (Espainia)
* Batabanó (Kuba)

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Andratxko Udala
* Datuak: Q493017
* Multimedia: Andratx / Q493017
# Andrano

Andrano Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. 4.609 biztanle ditu, 15,71 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Andranok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Montesano Salentino Spongano Surano Tricase Diso

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52113
* Multimedia: Andrano / Q52113
# Allanton (Scottish Borders)

Allanton, Eskoziako gaeleraz: Baile Alain, Eskoziako herri txiki bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4731115
* Multimedia: Allanton, Scottish Borders / Q4731115
# Allardt (Tennessee)

Allardt Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Fentress konderrian dago, Tennessee estatuan. 555 biztanle ditu, 10,094371 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Fentress konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3287679
* Multimedia: Allardt, Tennessee / Q3287679
# Allariz

Allariz Galiziako udalerria da, Ourenseko probintziaren erdialdean eta barnealdean kokatutakoa eta Allariz-Macedako eskualdearen hiriburua.
5.985 biztanle zituen 2011n.

## Demografia

Bilakaera demografikoa :
| 1900 | 1930 | 1950 | 1981 | 2004 | 2009 | 2011 |
| 9.083 | 8.707 | 9.366 | 5.530 | 5.313 | 5.910 | 5.985 |

## Politika

2007ko udal hauteskundeak :
| Alderdia | Botoak | % | Zinegotziak |
| BNG | 2.492 | % 66,45 | 9 |
| PPdG | 938 | % 25,01 | 3 |
| PSdeG | 252 | % 6,72 | 1 |
2011ko udal hauteskundeak :
| Alderdia | Botoak | % | Zinegotziak |
| BNG | 2.298 | % 60,87 | 9 |
| PPdG | 1.167 | % 30,91 | 4 |
| PSdeG | 160 | % 4,24 | 0 |

## Pertsonaia ezagunak

* Anxo Quintana (1959-), politikari nazionalista, BNGren kidea.

## Ikus, gainera

* Ourenseko udalerrien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ http://www.ine.es/ Instituto Nacional de Estadística
* ↑ 2007ko udal hauteskundeak
* ↑ 2011ko udal hauteskundeak

## Kanpo estekak

* (Galizieraz) Allarizeko udal webgunea
* Datuak: Q1438879
* Multimedia: Allariz / Q1438879
# Allanshaugh

Allanshaugh, Eskoziako etxalde bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4731099
* Multimedia: Allanshaugh / Q4731099
# Allanton (Iparraldeko Lanarkshire)

Allanton, Eskoziako udalerri bat da, Iparraldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3440604
* Multimedia: Allanton, North Lanarkshire / Q3440604
# Allariz-Maceda

Allariz-Maceda Galiziako barrualdeko eskualdea da, Ourenseko probintziaren erdialdean kokatutakoa.
Allariz bera da udalerri nagusia (5.151 biztanle 2002an).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q654915
* Multimedia: Allariz-Maceda / Q654915
# Allanton (Hegoaldeko Lanarkshire)

Allanton, Eskoziako udalerri bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4731110
* Multimedia: Allanton, South Lanarkshire / Q4731110
# Allanpringita

Allanpringita fosfato motako minerala da eta wavellite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Allanpringita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Fe^{3+}3(PO4)2(OH)3 * 5H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Allanpringite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4731094
* Multimedia: Allanpringite / Q4731094
# Allanshaws

Allanshaws, Eskoziako herri bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4731100
# Arras-1 kantonamendua

Arras-1 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Pas-de-Calais departamenduan dago, Frantzia Garaia eskualdean. Guztira 13 udalerri ditu eta Arras da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19606493
# Bagnoles-de-l'Orne kantonamendua

Bagnoles-de-l'Orne kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Orne departamenduan dago, Normandia eskualdean. Guztira 23 udalerri ditu eta Bagnoles de l'Orne Normandie da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17174525
# Bagnolo Piemonte

Bagnolo Piemonte Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 5.811 biztanle ditu, 63,25 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Bagnolo Piemontek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bibiana Luserna San Giovanni Rorà Barge Cavour Villar Pellice Crissolo Ostana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18351
* Multimedia: Bagnolo Piemonte / Q18351
# Bagnoli Irpino

Bagnoli Irpino Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 3.027 biztanle ditu, 68,81 kilometro koadroko azaleran banatuta. Laceno eski estazioa bertan dago.

## Mugakideak

Bagnoli Irpinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Acerno Caposele Montella Calabritto Lioni Nusco

## Demografia

* Biztanleriaren bilakaera historikoa
* Iturria: ISTAT

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55005
* Multimedia: Bagnoli Irpino / Q55005
# Bagnoli di Sopra

Bagnoli di Sopra Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 3.396 biztanle ditu, 34,98 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Bagnoli di Soprak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Agna Anguillara Veneta Arre Tribano Conselve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34419
* Multimedia: Bagnoli di Sopra / Q34419
# Bagnolo Cremasco

Bagnolo Cremasco Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 4.942 biztanle ditu, 10,39 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Bagnolo Cremascok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chieve Crespiatica Trescore Cremasco Abbadia Cerreto Crema Palazzo Pignano Vaiano Cremasco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42828
* Multimedia: Bagnolo Cremasco / Q42828
# Bagnolo Mella

Bagnolo Mella Italiako udalerri bat da. Bresciako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 12.446 biztanle ditu, 31,35 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Bagnolo Mellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dello Leno Montirone Offlaga Capriano del Colle Ghedi Manerbio Poncarale

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103462
* Multimedia: Bagnolo Mella / Q103462
# Bagnolet kantonamendua

Bagnolet kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Sena Saint-Denis departamenduan dago, Île-de-France eskualdean. Guztira 3 udalerri ditu eta Bagnolet da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1515872
# Bagnoli del Trigno

Bagnoli del Trigno Italiako udalerri bat da. Iserniako probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. 637 biztanle ditu, 36,8 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Bagnoli del Trignok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Civitanova del Sannio Duronia Pietracupa Salcito

## Kanpo estekak

* Datuak: Q278868
* Multimedia: Bagnoli del Trigno / Q278868
# Ard na Caithne

Ard na Caithne (ingelesez Smerwick) Irlandako hego-mendebaldeko Kerryko konderrian dagoen udalerri bat da, Dingle penintsularen mendebaldeko muturrean. Izen bereko Ard na Caithne badian kokatua dago.
Gaeltacht eremuaren bihotz-bihotzean dago, hots, irlandera hiztunen eremuan. Alboan Baile an Fheirtéaraigh eta Baile na nGall udalerriak ditu, hiru udalerriek Fíor-Ghaeltacht ("Benetazko Gaeltacht") eremua osatzen dute, Dingle penintsulako mendebaldeko muturreko iparraldea, Kerry konderrian irlandera gehien mintzatzen den eremua.
Ard na Caithne (antzina ingelesez Ardnaconnia gisa itzulia) udalerria aintzina irlanderaz Iorras Tuaiscirt ("Penintsularen Iparraldea") edota Gall-Iorras ("Atzerritarren Penintsula") izenez ere ezagutzen zen.

## Leku interesgarriak

Udalerri honetako lursailetan Gallarus Oratory harrizko eraikina dago. Bestalde, udalerri hau An Triúr Deirfiúr izeneko hiru gailurretara eta Brandon mendira (952 metro) igotzeko ohiko abiapuntua da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2500968
* Multimedia: Ard na Caithne / Q2500968
# Arda

Arda Tolkienek idatzitako ia istorio gehienak gertatzen diren mundua da, eta bere barnean Erdialdeko Lurraldea eta Aman izeneko kontinenteak daude, bi kontinente hauek banatzen dituzten ozeanoetaz gain. Eären zati bat da, mundua eta bere barnean dagoen guztia. Arda, gainontzeko Eärekin batera Ainurren musikarekin sortu zen Iluvatarren semeentzat (elfoak eta gizakiak).
Jatorrian mundu laua, kontinenteak ozeano boteretsu batez inguratuak zeuden, Ekkaia izenekoa, eta Belegaer edo Itsaso Handiaren bidez bananduak. Lehen Aroan, Erdialdeko Lurraldeko iparraldeko eta mendebaldeko zatia Beleriand herrialdeak okupatu zuen, baina hau Haserrearen Gerran suntsitua izan zen.
Bigarren Aroan Numenor Itsaso Handian altxatu zen edainentzat. Uharte hau Eguzkiaren Bigarren Aroaren zatirik handienean existitu zen, baina numenortarren harropuzkeriaren ondorioz hauek Valarrek mendebaldean zegoen Amanera bidaiatzeko debekua desafiatzeagatik suntsitua izan zen.
Numenor suntsitua izan ondoren, Arda biribil bihurtua izan zen. Aman mundutik atera zen, eta soilik elfoak heldu ahal izango ziren hara, eman zitzaien bide zuzena jarraituz. Aldi berean, lur eta kontinente berriak sortu ziren. Erdialdeko Lurraldearen hegoaldea Lurralde Iluna zen eta ekialdean Romenor zegoen, eguzkiaren lurraldea.
Numenor erori baino zertxobait lehenago, gizaki talde txiki batek (Elendil eta honen seme Isildur eta Anarion buru zituena) gertatzear zegoen suntsipenetik ihes egin zuen eta Erdialdeko Lurraldearen mendebaldean ezarri zen, honela Gondor (Sauronen erresuma zen Mordorretik gertu) eta Arnor (Portu Grisen (Mithlond) eta Rivendeleko Erresuma Elfoetatik gertu). Gizaki eta elfoen erresuma hauek Sauronen gaiztakeriaren aurka borrokatu zuten Eguzkiaren Hirugarren Aro osoan).
Eguzkiaren Hirugarren Aroaren amaiera Sauronen erorketagatik eta Eraztun Bakarra Frodo Zorrozabal eta Sam Gamgee hobbiten esku suntsitua izanagatik gertatu zen, baita Gondor eta Rohaneko armadaren esku ere, Aragorn buru zuena, Eraztunaren Elkartearen kideetako bat. Eguzkiaren Laugarren Aroa itxaropen handiz hasi zen dunedainen eskutik, Aragorn Gizakien Aroaren sortzailetzat ikusten zutena.
Mendeen igaroan, Arda Lur planeta izango zen gaur ezagutzen dugun bezala. Tolkienek bere gutunetako batean fikziozko garai batean kokatua dagoen Lur planeta dela dio.

## Garai historikoak

* Ardaren sorrera
* Lanparen Aroak
* Zuhaitzen Aroak
** Iluntasunaren Garaia
** Izarren Garaia
* Eguzkiaren Aroak
** Eguzkiaren Lehen Aroa
** Eguzkiaren Bigarren Aroa
** Eguzkiaren Hirugarren Aroa
** Eguzkiaren Laugarren Aroa

## Arrazak

* Elfoak
* Gizakiak
* Entak (eta Ukornoak)
* Wargak
* Orkoak
* Trollak
* Hobbitak
* Nanoak
* Istariak
* Maiarrak
* Valarrak
* Nazgûlak

## Geografia

* Aman
* Beleriand
* Erdialdeko Lurraldea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210877
* Multimedia: Middle-earth / Q210877
# Arcángel (abeslaria)

Arcángel, jaiotzez Austin Agustín Santos (New York, 1985eko abenduaren 23a), Estatu Batuetako reggaeton eta trap abeslari eta konpositorea da.

## Biografia

Dominikar Errepublikako gurasoak ditu eta New Yorken jaio bazen ere haurra zela familia Puerto Ricora aldatu zen. San Juan hiriburuko Santurce auzoan hazi zen. Carmen Rosas ama Las Chicas del Can musika taldeko partaidea zen, 1980. hamarkadan ezaguna zen merengue taldea hain zuzen ere.
Gaztetan musika mota asko entzun zituen eta bereziki gustuko zuen rocka. 2000. hamarkadan reggaetonaz zaletu zen Tego Calderón eta Tempo abeslariekin eta Arcángelek ere abeslari izatea erabaki zuen.
2005ean Rafael Castillo "De la Ghetto"-rekin batera Arcángel & De la Ghetto bikotea osatu zuen. Irratiaren eta interneten bidez zabaldu zituzten abestiak eta Puerto Ricon soilik ez, Estatu Batuetan ere ezagun egin ziren. "Ven Pégate", "Traficando", "Sorpresa" eta "Mi Fanática" izan ziren abesti ezagunenak. Bi urteren buruan banatu egin ziren.
2007an bakarkako bideari ekin zion eta reggaeton disko bildumetan abestiak sartu zituen. 2008an El fenómeno diskoa kaleratu zuen. Abestien artean Don Omar eta Temporekin egindako kolaborazio batzuk zituen.
2013an Sentimiento, elegancia & maldad diskoa kaleratu zuen. 18 abesti zituen eta berriz ere kolaborazio garrantzitsuak, Daddy Yankee, De la Ghetto eta Ñengo Flow besteak beste.
Bost urteko htsunearen ondoren Ares atera zuen eta ondoren ia urtero atera du disko berria.

## Diskografia
### Estudioko albuma

* El fenómeno (2008)
* Sentimiento, elegancia & maldad]] (2013)
* Ares (2018)
* Historias de un capricornio (2019)
* Los favoritos 2 (2020)
* Los favoritos 2.5 (2021)
* Sr. Santos (2022)
* Sentimiento, Elegancia y Más Maldad (2023)
Kolaboraziozko albumak
* 2010: Optimus ARCA
* 2015: Los favoritos (DJ Luianekin)
* 2021: FloWres (Farinarekin)
* 2023: BZRP music session #40 (Bizarrapekin)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Arcángel Songs, Albums, Reviews, Bio & More» AllMusic (Noiz kontsultatua: 2023-06-06).
* 1 2 «Arcángel da la batalla» web.archive.org 2009-03-25 (Noiz kontsultatua: 2023-06-06).
* ↑ (Ingelesez) «Arcángel y De la Ghetto Songs, Albums, Reviews, Bio & More» AllMusic (Noiz kontsultatua: 2023-06-06).
* ↑ (Ingelesez) Arcángel - El Fenómeno Album Reviews, Songs & More | AllMusic. (Noiz kontsultatua: 2023-06-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q638331
* Multimedia: Arcángel (vocalist) / Q638331
# Anfiteatroaren plaza

Anfiteatroren plaza, italieraz: Piazza dell'Anfiteatro, Italiako Lucca udalerrian dagoen plaza bat da, Toskana eskualdean.
I. edo II. mendean eraikitako erromatar anfiteatro bat zegoen tokian dago.
* Datuak: Q1067038
* Multimedia: Piazza dell'Anfiteatro (Lucca) / Q1067038