OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alternadore

Alternadorea energia mekanikoa energia elektriko bihurtzeko gai den makina elektrikoa da, korronte elektriko alternoa sortzeko erabiltzen dena, indukzio elektromagnetikoan oinarrituta, eroale elektrikoak imanetatik hurbil higitzen direnean gertatzen diren efektu elektrikoen bitartez.
1 Irudia.- Alternadore arrunt baten elementuak
Alternadorea iman batetik hurbil biratzen duen haril edo hari eroale kiribilduak eratzen du. Eroalea imanaren eremu magnetikoaren barruan mugitzen dugunean, eroalearen barruan korronte elektrikoa sortzen da. Harilak bira erdi egiten duen bakoitzean, bere barruan sortzen den korronteak noranzkoa aldatzen du, eta, beraz, tresna honek sortzen duen korrontea alternoa da.
Harila eratzen duen hariaren muturretan delga edo segmentu izeneko eraztunak daude konektaturik. Delga horiek eskuilatxo batzuk ukitzen daude uneoro; eskuilatxo horiek dira elektrizitatea batzen dutenak eta, era berean, harilari aske biratzen uzten diotenak.

## Fundamentu fisikoa

Fluxu magnetikoa (Φ) bobina osatzen duten espirek eta horiek eragindako eremu magnetikoaren intentsitatea B, espiraren gainazaletik (s) eta hau dagoen planoaren eta eremu magnetikoaren norantzaren angeluaren kosinuaren arabera definitzen da. Beraz, aldiuneko fluxu-magnetikoa:
$d\Phi =B\times ds\times cos\phi \,$
Bestalde fluxu magnetikoaren aldaketa dagoenean I.E.E bat (ε) induzitzen da, orduan hau izango dugu,
$\epsilon =-{\frac {d\Phi }{dt}}$
ε letraren aurretik dagoen minus zeinuak Lenz-en Legearen arabera esaten digu, korrente induzitua bere kausari kontrajartzen zaiola.
Indar elektroeragile induzitua espira batean ε-ren berdina bada, indar elektroeragile osoa (ε$_{osoa}$) honen berdina da:
$\epsilon _{osoa}=E\times N\,$
N espira kopurua izanik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58430
* Multimedia: Alternators / Q58430
# Alexandro V.a (antipapa)

Alexandro V.a Pisakoa, jaiotzez izenez Petros Philargos (c. 1339, Neapoli, Veneziako Errepublika – 1410ko maiatzaren 3a, Bolonia, Aita Santuen Lurraldea) Eliza Katolikoaren antipapa bat izan zen.
Mendebaldeko Zismaren garaian, XV. mendearen hasieran bi Aitasantu zeuden: Gregorio XII.a (Erroma) eta Benedikto XIII.a (Avignon). Zisma honi konponbidea emateko asmoz eta behin-betiko Aitasantu bakar bat izendatzeko helburuz, 1409an Pisako kontzilioa ospatu zen, bertan kardinalek Alexandro V.a hautatu zuten. Halere, konponbide bat lortu beharrean arazoa gehiago korapilatu zen, gainontzeko bi Aitasantuek hirugarren hau ez baitzuten onartu.
1410ean Alexandro V.a hil egin zen eta pisatar kardinalek haren ondorengo Joan XXIII.a hautatu zuten, baina beste bi Aitasantuek bere aurrekoa bezala ez zuen onartu eta hiru Aitasantu egoten jarraitu zuten.
Azkenean Konstantzako kontzilioak (1414-1418) Zismari amaiera eman eta Eliza Katolikoaren buru Aitasantu bakar bat ezarri zuen: Martin V.a
* Mendebaldeko Zismako aita santuak
* Datuak: Q262884
* Multimedia: Alexander V / Q262884
# Alexandro Nevski katedrala (Sofia)

Alexandro Nevski katedrala, bulgarieraz Храм-паметник "Свети Александър Невски", Hram-pametnik "Sveti Aleksandar Nevski", Bulgariako Sofia hiriburuan dagoen katedral ortodoxo bat da. Alexandro Nevski errusiar printzearen omenez sagaratua dago.
1882-1912 artean Aleksandr Pomerantsev arkitektoak eraikiarazi zuen. 3.170 metro karratuko azalera eta 5.000 inguru lagunentzako edukiera du.

## Iruditegia

* Katedrala zerutik ikusita.
* Alexandre Nevskiren irudia mosaiko batean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43282
* Multimedia: Alexander Nevsky Cathedral, Sofia / Q43282
# Alexandro VIII.a

Alexandro VIII.a (Venezia, 1610eko apirilak 22-Erroma, 1691ko otsailak 1) Eliza Katolikoko 241. aita santua izan zen 1689 eta 1691 bitartean.

## Jatorria eta prestakuntza

Pietro Vito Ottoboni izenarekin jaio zen. Dalmaziar jatorriko veneziar familia ospetsu batekoa zen. Veneziako Errepublikako Kantziler Handia izan zen Marco Ottoboniren eta honen emazte Vittoria Tornielliren bederatzi seme-alaben artean gazteena izan zen.
Bere lehen ikasketak Paduako Unibertsitatean egin zituen, non 1627an zuzenbide zibilean eta zuzenbide kanonikoan doktoretza lortu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q101294
* Multimedia: Alexander VIII / Q101294
# Alexandro VII.a

Alexandro VII.a (latinez: Alexander VII), jaiotza izenaz Fabio Chigi (Siena, 1599ko otsailaren 13a - Erroma, 1667ko maiatzaren 22a), Eliza Katolikoko 237. aita santua izan zen, 1655 eta 1667 bitartean.

## Jatorria eta prestakuntza

Fabio Chigi izenarekin jaio zen, bankari familia ospetsu batean. Paulo V.a aita santuaren iloba-biloba zen. Haurtzaroan izan zuen apoplexia kolpe baten ondorioz, osasun txarrekoa zen eta hezkuntza etxean jaso behar izan zuen. 27 urterekin, teologia, zuzenbide eta filosofiako doktoregoa lortu zuen Sienako Unibertsitatean.

## Eliz-karrera

Urbano VIII.aren agintaldian hasi zuen eliz karrera, 1627an Ferrarako azpiordezkari izendatua izan zenean. Horren ondoan, Sacchetti eta Pallotta kardinalen gomendioei esker, Maltako inkisidore izendatua izan zen. 1639-1651 bitartean Koloniako nuntzioa izan zen.
Münsterko konferentzian parte hartu behar izan zuen arren, heretikoekin eztabaidatzeari uko egin zion. Negoziaketak amaitu ondoren, Hogeita Hamar Urteko Gerrari amaiera eman zion eta Europan Frantziako Iraultzako Gerrak arte iraun zuen botere oreka abiarazi zuen Westfaliako bakea (1648) sinatu zen. Chigik hitzarmen horretako zenbait artikuluren aurka protesta egin zuen, Egoitza Santuaren interesen aurkakoak zirelakoan.
1651n Inozentzio X.a aita santuak Erromara deitu, eta kardinal eta estatu idazkari izendatu zuen.

## Aitasantutza

Inozentzio X.a hil ondoren, 1655eko apirilaren 7an Chigi, Espainiaren hautagairik gogokoena, aita santu aukeratua izan zen. Konklabeak laurogei egun iraun zuen.
Hasiera batean nepotismoaren aurkakoa izan zen eta, agintaldiaren lehen urtean, bere senideei Erroma bisitatzea ere debekatu zien. Alabaina, 1656ko apirilaren 24ko kontsistorioan, anaia eta ilobak laguntzaile hartu zituen. Ordutik aurrera, elizaren administrazioa bere senideen esku gelditu zen. Neurri hau nepotismoaren loratze berria izan zen. Horrezaz gain, bere jaioterrian bizi ziren senideei hobekien ordaindutako postu zibil eta eklesiastikoak eta jauregi eta etxalde bikainak eman zizkien.
1656an Cornelius Jansenen Augustinus obrako bost proposamenen kondena berretsi zuen, Blaise Pascalen Les Provinciales eskutitzak irakurtzea debekatu zuen, liburu debekatuen indizean sartu (1657), eta gupidagabe zigortu zituen jansenistak (1665). Bere garaian eraiki zen San Petriren plazako zutabedia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* 1 2 3 4 Peterson, J.B.. Papa Alejandro VII. in: Enciclopedia Católica Online. ec.aciprensa.com (Noiz kontsultatua: 2015-10-26).
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q127254
* Multimedia: Alexander VII / Q127254
# Alexandros Diomidis

Alexandros Diomidis (grezieraz: Αλέξανδρος Διομήδης; Atenas, 1875eko urtarrilaren 3a - ibidem, 1950eko azaroaren 11a) greziar bankari eta politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1949ko ekaneitik 1950eko urtarrilera.
Zuzenbidea eta ekonomia ikasi zituen Weimarren, Parisen eta Berlinen eta Atenasko Unibertsitateko irakasle izan zen. Alderdi Liberaleko kide izan zen eta 1910ean parlamentuko kide hautatu zuten. Finantza ministro eta Greziako Bankuko gobernadore ere izan zen.
Lehen ministro izan zen sei hilabetez Themistoklis Sophoulis hil ondoren. Bere agintaldian amaitu zen Greziako Gerra Zibila.
Bizantziar Inperioaz idatzi zuen eta bere ondasunen zati bat eman zuen Atenasen lorategi botaniko bat sortzeko.
* Datuak: Q589978
* Multimedia: Alexandros Diomidis / Q589978
# Alexandros Karageorgiou

Alexandros Karageorgiou (1986ko ekainaren 3a) arkularia da. Grezia ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Alexandros Karageorgiou
* ↑ Alexandros KARAGEORGIOU

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4353308
# Alexandro Nevskiren hilobia

Alexandro Nevskiren hilobia edo raka (errusieraz: Мемориальный комплекс раки Александра Невского) Errusiako artearen estilo barrokoko obra bat da, XVIII. mendean, zilarrez egina, Elisabet I.a enperatrizaren erregealdian Alexandro Nevski santu ortodoxoaren omenez. Multzoak zilarrezko zurezko kapera txikiago bat ere badu bere baitan (hau ere zilarrez apaindua), Petri I.a Handiaren eta Ivan V.aren agintaldietan egindakoa.
Rak edo raka errusieraz liturgia eta arte ortodoxoan erabiltzen den terminoa da, era honetako monumentuak izendatzekoa eta aldagai zuzenik ez duena euskaraz: kapera, hilobi, erlikia-ontzi... termino hiruiek aplika dakizkioke.

## Kokapena

Kaperaren kokapen originala izan zen Alexandro Nevskiren Lavrako Hirutasunaren Katedrala da, San Petersburgon. 1922an Herrmitage museoan jarri zuten.
2013an, erlikiak propio, rakatik atera eta Katedralera eraman zituzten. 2023an, multzo monumentala bera Hermitagetik berriz katedralera eramatea adostu zuten Errusiako Kultura ministerioak Kiril patriarka ortodoxoak erdietsitako akordio batean, zeinean Vladimir Putinek ere esku hartu izan duela komentatu den (garai berean Rublioven Hirutasunaren ikonoa elizari ematea erabaki zuen Putinek, kasu honetan Moskun, Tretiakov museotik hiriko katedral nagusira). Erabaki hauek Errusiako kontserbazio eta arte aditu batzuen kritikak eragin dituzte. Nolanahi ere, jabetza aldaketa barik, 50 urterako lagapena da rakaren lekualdaketa, iragarri denez.

## Iruditegia

* 1910: Hirutasunaren Katedralean zegoenean.
* 1922: Sobietarrek monumentua lekualdatu zutenean,
* Kokapena Hermitagean, sarkofagoa aparte duela.
* Zilarrezko sarkofago nagusia.

## Erreferentziak

* 1 2 Norman, Geraldine. (2013-05-17). «Hermitage returns monumental silver sarcophagus of Saint Alexander Nevsky to the Russian Orthodox Church» The Art Newspaper - International art news and events (Noiz kontsultatua: 2023-06-01).
* ↑ (Ingelesez) «Orthodox Patriarch Kirill says he only asked to borrow Rublev’s ‘Trinity’ from Tretyakov Gallery, but Putin gave it back to church outright» Meduza (Noiz kontsultatua: 2023-06-01).

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, frantsesezko Wikipediako «Châsse Alexandre Nevski» artikulutik itzuli da; zehazki, 2023-01-06ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q16691003
* Multimedia: Alexander Nevsky's relics / Q16691003
# Alexandro Severo

Alexandro Severo (latinez: Marcus Aurelius Severus Alexandrus; 208ko urriaren 1a - 235eko martxoaren 18a) erromatar enperadorea izan zen, 222tik hil zen arte, severar leinuko azkena.
Haren ama Julia Mamea izan zen, Julia Mesaren alaba eta Heliogabaloren izeba. Basiano zuen jatorrizko izena, baina aldatu egin zuen 221ean, Julia Mesaren presiopean Heliogabalok ondorengo izendatu zuenean. Hurrengo urtean, martxoaren 11an Heliogabalo hil zuen Pretoriar Goardiak. Alexandro Severo enperadorearen izendapena onartu zuten Pretoriar Goardiak eta Senatuak.
Garai horretan amaren menpean zegoen Alexandro. Julia Mameak, birtutez betetako emakumeak, aholkulari trebeez inguratu zuen semea. Baina beste aldetik, emakume jeloskorra zen eta armada diziplinatua eusteko ezgai zen. Matxinadak ohikoa ziren Inperio osoan.
Orokorrean Alexandroren agintaldiak onurak ekarri zituen Sasaniarrei aurre egin behar izan zien arte. Garaipenak gorabehera, erromatar armadak egundoko diziplina eza erakutsi zuen.
Hurrengo urtean germaniarren kontra egin zuen, Galia inbaditzen ari zirela eta. Mainz hiritik hurbil, Maximino Trax legionarioak gidatutako matxinoek Alexandro eta ama hil zituzten martxoaren 19an.
Severar leinuko azkena izan zen Alexandro. Amaren mendean bazen ere, jendearen bizi-baldintzak hobetzen ahalegindu zen. Aholkulari Ulpiano jurista eta Dion Kasio historialaria zituen. Aurrekarien luxua eta bitxikeria desagertu ziren. Literatura, arte eta zientziak bultzatu zituen. Maileguen interesak eta zergak ere murriztu egin ziren.
Erlijioari zegokienez, Alexandrok joera irekia zeukan. Haren kapela pribatuan Orfeo, Abraham eta Jesusen estatuak zituen. Jesusen omenezko tenpluak eraikitzeko gogoa omen zuen, baina aholkulariek asmoa kendu zioten.

## Ikus, gainera

* Neronen Termak
* Datuak: Q1769
* Multimedia: Alexander Severus / Q1769
# Allonby

Allonby, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko dagoen udalerri bat da, Cumbria konderrian.
2011n 444 biztanle zituen.
* Datuak: Q2849195
* Multimedia: Allonby / Q2849195
# Amimishock

Amimishock, 1999an Ezkerraldean sorturiko thrash metal taldea da.

## Historia

2001eko ekainean, taldeak XIII. Biblo Hiriko Pop-Rock lehiaketaren metal atala irabazi zuen. Zero Records diskoetxe madrildarrari esker, 2002ko azaroan Ciclo.h lehendabiziko diskoa atera zuen. Aurkezpen turrean Soulfly, Hamlet, Jousilouli, Koma, Kannon, Skunk D.F., Coilbox, Ktulu edo Narco bezalako taldeekin aritu zen.
2003ko maiatzean Festimad aritu ziren zuzenean Marilyn Manson, Deftones edo Audioslave bezalako taldeekin batera. 2004ko udan Javilo baterian eta Oskar gitarran sartu ondoren Sistema izeneko bigarren albuma grabatu zuten.

## Jatorrizko taldekideak

* Keler Lorente - gitarra eta ahotsa.
* Arnaiz - baxua.
* Bolo - bateria.
* Eder - gitarra.

## Diskografia

* Ciclo.h (Zero Records, 2002)
* Sistema (Zero Records, 2004)

## Erreferentziak

* ↑ Yes.fm: Ciclo.h
* ↑ Yes.fm: Sistema

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8197406
# Amina

Kimika organikoan, aminak oinarrizko nitrogeno atomo bat eta bikote bakarti bat duten konposatuak edo talde funtzionalak dira. Aminak amoniakoaren deribatuak dira, hidrogeno atomo bat edo gehiago ordezko batekin (alkilo batekin edo arilo batekin, esaterako) ordeztuta dutenak. Amina multzo garrantzitsuak daude, adibidez aminoazidoak, amina biogenikoak, trimetilamina edo anilina.
Amoniakoaren deribatu inorganikoei ere amina deritze.
Karbonilo talde bati lotutako nitrogeno atomo bat duten konposatuak, berriz, amidak dira. Horiek beste ezaugarri kimiko batzuk dituzte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q167198
* Multimedia: Amines / Q167198
# Amina Hussein

Amina Hussein (Qamishli, Rojava, 1986) kazetari eta itzultzaile kurdua da.

## Biografia

Siriako hego-ekialdean dagoen Qamixli hiri kurdu-siriarrean jaio zen, baina kazetari gisa Bartzelonan trebatu zen. Bere herrialdean unibertsitatera joateko ezintasunaren aurrean, Bartzelonan finkatu zen 2006an errefuxiatu politiko gisa. 11 urteren ondoren, 2017an Kazetaritzan lizentziatu zen Pompeu Fabra Unibertsitatean.

### Kazetari ibilbidea

Kataluniako hainbat hedabidetan eta Kurdistangoetan lan egin du. 2017an, Carles Puigdemont presidentea elkarrizketatu zuen Kataluniaren independentziari buruzko erreferendumaren bezperan. Pikara Magazine aldizkari feministan ere zenbait ekarpen egin izan ditu.
Herri kurduaren askatasunaren eta subiranotasunaren defendatzailea da, eta ahots kritikoa da errefuxiatuen krisian dauden Europako politikekin.
Tarteka Kurdistanera itzultzen da Amina Hussein, hango istorioak jaso eta zabaltzeko. Bartzelonan bizi da, eta etxetik kilometro askora egon arren, herria eta familia beti presente ditu. Hitzaldi, hedabide eta sare sozialen bidez, Estatu Islamikoak (EI) hango herritarrei eta batez ere emakume kurdu-yazidiei egiten dieten jazarpena salatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ «La periodista Amina Hussein denuncia el abandono del pueblo kurdo» EITB Radio Televisión Pública Vasca 2019-12-24 (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
* ↑ «Amina Hussein, los ojos que nos hacen ver el horror de Rojava» lamarea.com 2019-12-09 (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
* ↑ Hussein, Amina. «Amina Hussein, autora en pikara magazine» pikara magazine (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
* ↑ Ferrero, Javier F.. (2019-11-28). «Entrevista a Amina Hussein: «Se está haciendo una limpieza étnica contra el pueblo kurdo con la complicidad de Trump y la Unión Europea»» Contrainformación (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
* ↑ (Katalanez) «Amina Hussein: “Si la comunitat internacional hagués actuat, no parlaríem de crims de guerra al Kurdistan”» Crític (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
* ↑ «Rojava | La guerra silenciada» Hala Bedi (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).
* ↑ Barcelona, UAB-Universitat Autònoma de. «Amina Hussein explica el modelo de seguridad de Rojava» UAB Barcelona (Noiz kontsultatua: 2021-06-01).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa: Andreak iraultzaren protagonistak dira Berria, 2021.05.27
* Amina Hussein. Twitter
* Amina Hussein. Facebook
* Amina Hussein. Linkedin
* Datuak: Q70481871
# Amina Azimi

Amina Azimi emakume desgaituen eskubideen aldeko ekintzaile afganistandarra da.

## Bizitza

Amina Azimi Afganistanen jaio zen 1980ko hamarkadan. 11 urte zituela, eskuineko hanka galdu zuen, Afganistango Gerra Zibilean suziri batek bultzatutako granada batek jo zuelako. Afganistan munduko pertsona desgaituen ehuneko handienetakoa duen herrialde bat da, baina Azimik eskolara itzultzeko arazoak izan zituen eta, ondoren, diskriminazioa jasan zuen enplegua bilatzean bere desgaitasunagatik.
Afganistango emakume desgaituen eskubideen aldeko ekintzaile bihurtu zen. 2007an Desgaitasuna duten Emakumeen Aldeko Batzordea sortu zuen, eta 2011n Empowering Women with Disabilities erakundea. 2012an N-Peace saria irabazi zuen.
Azimik lehergaien biktimen aurkako diskriminazioa ezabatzearen alde egin du Qahir-e-Qahraman izeneko irratsaioko aurkezle eta kazetari gisa. Garapenerako Nazio Batuen Programaren parte den Desgaitasunari buruzko Ekintzarako Programa Nazionalak lagundu zion lehenik, eta gero Afganistango Nazio Batuen Lehergaien Aurkako Zentroak eta Internewsek. Gaur egun Afganistango Lehergaien Biktimen Erakundean lan egiten du.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Asia: Asian Women Peace Activists Honored for Work in Conflict» PeaceWomen (Noiz kontsultatua: 2024-05-16).
* 1 2 (Ingelesez) Gentile, Carmen. «Disabled Afghans find a voice, advocate in radio program» USA Today 2011-08-04 (Noiz kontsultatua: 2024-05-16).
* 1 2 (Ingelesez) «Disability Is Not Weakness: Discrimination and Barriers Facing Women and Girls with Disabilities in Afghanistan» Human Rights Watch 2020-04-28 (Noiz kontsultatua: 2024-05-16).
* 1 2 3 (Ingelesez) «Amina Azimi — Raising the Voices of the Disabled in Afghanistan» Internews 2016-03-25 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2020-08-15) (Noiz kontsultatua: 2024-05-16).
* ↑ (Ingelesez) «ICBL Afghan campaigner wins Emerging Peace Champion award 2012» International Campaign to Ban Landmines 2012-08-02 (Noiz kontsultatua: 2024-05-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100233506
# Amina Dahbour

Amina Dahbour, arabieraz أمينة دحبور (Kafr´Ana, Palestina, XX.mendea) Askatasunerako Fronte Popularreko (FPAP) palestinar aktibista kide politikoa da. Palestina askatzeko borrokaren irudi femeninotzat hartzen da.

## Biografia
### Jatorria

Dahbour Klehoi 'Anan jaio zen, Tel Avivetik 15 kilometrora, 1947an Ascaló hiritik emigratutako familia palestinar baten sorlekuan. Berehala sartu zen militantzian, armak erabiltzen eta esku-granadak egiten emakumeak entrenatzen.

### Al hegaldiaren erasoa 432

El Al 432 hegaldiaren aurkako erasoa egin ondoren, 26 urte zituela, Palestinako hegazkin komertzialen aurkako operazioetan parte hartu zuen lehen emakumetzat hartua da. 1969ko otsailaren 18an, bat egin zuen FPAPeko beste hiru kiderekin (Muhammad Abu al-Hajaj, Ibrahim Yousef eta Abdel Mohsen Hassan) El 432 hegaldiaren erasoan, Amsterdam eta Tel Aviv-en arteko linea egiten zuen Boing 720 hegazkina Zürich (Suitza) aireportuko 17 bidaiari eta 11 langile heltzear zegoela. Erasoa zapuztu egin zuen Mordechai Rachamimek, Israelgo segurtasuneko guardia batek eta Sayeret Matkaleko eliteko unitateko kide ohi batek. Abdel Mohsen Hassan akabatzea lortu zuen, pistola tiroz eta Suitzako poliziak esku hartu zuen. Nahiz eta guztiak atxilotu zituzten, fidantza bidez aske utzi zuten agente israeldarra. Epaiketa 1969ko azaroaren 28an hasi zen, eta Rahamimen absoluzioa eta bizirik atera ziren hiru kideen epai luzearekin amaitu zen.

### Askapena eta jarduera

Urtebete geroago, 1970eko irailean, Suitzako agintariek hiru palestinarrak askatu zituzten, irailaren 6an FPAPek Swissair-en hegaldi bat bahitu eta hura askatzeko eskatu eta gero; Dawson Fields-en bahiketa deitzen zaio. Mediatikoki nabarmena izan zen azken agerpen publikoetako bat 52 urterekin bat-batean bihotzekoak jota hil zen Gamal Abdel Nasser egiptoar presidentearen ehorzketan izan zen. Ehorzketa hartan, Leila Khaledekin batera, beltzez jantzita agertu zen, baita eguzki-betaurrekin ere, lore-koroa zeramala.
2007. urtean, 1970eko hamarkadako beste sei gerrillari palestinarrekin batera, hala nola Rashida Obeida, Leila Khaled edo Theresa Halsa Tell Your Tale, Little Bird dokumentalean agertu zen. Arab Loutfi zuzendari libanoarrak 1993an grabatutako film luzeak azaltzen du emakume hauek nola izan ziren herri palestinarraren borrokaren ikonoak, lehen pertsonan kontatuta eta elkarrizketa formatuan.

## Erreferentziak

* ↑ «Women's Resistance» The Facts about the Palestine Problem gener-març 1969.
* 1 2 Amina Dahbour - أمينة دحبور، الفدائية الفلسطينية. Youtube.com 17 novembre 2015.
* 1 2 Freie Hand. Der Spiegel 24 febrer 1969.
* 1 2 Attack against an El Al plane at Zurich International Airport (1969). Shabak.gov.il.
* ↑ 1970: Hundreds held in series of hijacks. BBC News 6 setembre 1970.
* 1 2 Tell Your Tale, Little Bird. PalestineDocs.net.

## Kanpo estekak

* Youtube.com - Amina Dahbourren erreportajea (1995)
* Youtube.com - Tilo Your Talo dokumentala, Little Bird ((Arabieraz)) ((Ingelesez))
* Datuak: Q28716296
# Amimona

Amimona edo Amimone, greziar mitologian, Danaoren 50 alabetako bat da, danaideetako bat, Neptunok, itsasoko jainkoak eragindako lehorte batean ura bilatzera bidali zuena. Amimona lokartu egin zen, eta Neptuno, hura satiro batetaz libratzeko garaiz iritsi zen, bere hiruhortza jaurtiz, harkaitzean sartu zena, nondik Lernako iturria eratu zuten hiru iturburuak irten ziren, Neptunoren Amimonarekiko maitasunaren sari gisa.
Beste elezahar batek, Amimonak, orein bati azkon bat bota eta satiroa zauritu zuela dio, Neptunoren laguntzan, aurrekoarekin bat datorrelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q482096
* Multimedia: Amymone / Q482096
# Amin Gemayel

Amin Pierre Gemayel (arabieraz: أمين بيار الجميٌل‎‎; Bikfaya, Libano, 1942ko urtarrilaren 22a) libanoar politikaria da. Errepublikako lehendakaria izan zen 1982-1988 bitarteko urteetan. Burujabetasunaren aldeko mugimendu libanoarraren eta kristau maroniten buruzagi nagusietako baten semea.

## Biografia

Zientzia politikoko ikasketak egin zituen Saint Josepheko Unibertsitatean, Beiruten. Abokatu-laguntzaile aritu zen, eta Kataeb alderdiko zuzendaritzaren laguntzaile gero. 1971n, Biltzar Nazionaleko kide izendatu zuten.
1982an, kristau maroniten gutxiengoaren eta musulman druzo eta xiiten gehiengoaren arteko gerra zibilean, Biltzar Nazionalak Aminen anaia txikia Bashier Gemayel milizia kristauaren buruzagia hautatu zuen lehendakari. Hiru aste geroago, hil egin zuten. Aminek anaiak baino babes handiagoa zuen herritarren artean, eta bera hautatu zuten lehendakari, 1982. urtearen bukaeran.
Aminek lehendakaritza hartu orduko, Israelek PAEko baseak desegiteko bidalitako gudaroste gehienak erretiratu zituen Libanotik, eta Nazio Batuen Erakundeak, berriz, bake-indarrak bidali zituen. Hala ere, gerra zela eta, Gemayelek ezin izan zuen gobernu egonkorrik eratu. Bere agintaldian, gatazka gogorrak izan ziren Libanon, eta Siriak eta Israelek zenbait eskualde okupatu zituzten (Israelek bezala, Siriak ere PAEren boterea murriztu nahi zuen). Gemayelek gatazkako aldeen arteko negoziazioak gidatu zituen, eta Ta'ifeko hitzarmenaren bidez (1989), gerra zibila amaitzea lortu zen. Lehendakaritza utzi zuenean, legelaritzara itzuli zen. Horretaz gainera, bi egunkari argitaratu zituen, frantsesez.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q328776
* Multimedia: Amine Pierre Gemayel / Q328776