OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Haurride

    Artikulu hau senideei buruzkoa da; musika taldea gaitzat duena beste hau da: «Anai Arrebak (musika taldea)»
Haurridea guraso bereko senideak dira.
Gizonezko batentzat, bere gurasoen beste semeetako bakoitzak anaia du izena; emakumezko batentzat, berriz, bere gurasoen semeetako bakoitzak neba du izena.
Era berean, gizonezko batentzat, bere gurasoen alabetako bakoitzak arreba du izena eta; emakumezko batentzat, bere gurasoen beste alabetako bakoitzak ahizpa izena du.
Hona hemen:

## Motak

* Haurriderdia, biologia edo adopzioaren bitartez aita ala ama bera duten anai-arrebak.
* Anaia sabelkide, sabel-anaia eta antzekoak, amaren sabelean aldi berean zeuden anai-arrebak.
* Bular-anaia edo ugazanaia, emakume berak bularturiko pertsonak nahiz eta senideak izan ez. Egun arraroagoa da, baina inudeak edo hazamak beharrezkoak zirenean ohikoa zen.

## Genetika

Aita eta ama berak dituzten anaia-arrebek ADNaren % 99,99a partekatzen dute. Biki monozigotikoek, berriz, ADN bera dute.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Anai-arreba. .
* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Anaia. .
* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Neba. .
* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Arreba. .
* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Ahizpa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31184
* Multimedia: Siblings / Q31184
# Haurtxo

Haurtxoa edo umetxoa haur txikia da, hitz egin edo ibili ez dena. Haur jaioberria 27 egun edo gutxiagoko haurra da, erditze normalez edo zesarea bidez jaioa.
Haurtxoa gurasoen edo tutoreen mende dago erabat, eta oinarrizko premiak asetzeko edo oinarrizko jarduerak egiteko haren arreta behar du. Edozein behar edo deserosotasun izanez gero, haurrak negar egingo du helduen arreta erakartzeko.

## Garapena

Pisu eta tamaina (mutiko) :
| Adina (hil.) | Pisu (kg) | Altuera (cm) |
| Jaiotza | 3,2 | 49,9 |
| 1 | 4,5 | 54,7 |
| 2 | 5,6 | 58,4 |
| 3 | 6,4 | 61,4 |
| 4 | 7,0 | 63,9 |
| 5 | 7,5 | 65,9 |
| 6 | 7,9 | 67,6 |
| 7 | 8,3 | 69,2 |
| 8 | 8,6 | 70,6 |
| 9 | 8,9 | 72,0 |
| 10 | 9,2 | 73,3 |
| 11 | 9,4 | 74,5 |
| 12 | 9,6 | 75,7 |
Pisu eta tamaina (neskato) :
| Adina (hil.) | Pisu (kg) | Altuera (cm) |
| Jaiotza | 3,1 | 49,1 |
| 1 | 4,2 | 53,7 |
| 2 | 5,1 | 57,1 |
| 3 | 5,8 | 59,8 |
| 4 | 6,4 | 62,1 |
| 5 | 6,9 | 64,0 |
| 6 | 7,3 | 65,7 |
| 7 | 7,6 | 67,3 |
| 8 | 7,9 | 68,7 |
| 9 | 8,2 | 70,1 |
| 10 | 8,5 | 71,5 |
| 11 | 8,7 | 72,8 |
| 12 | 8,9 | 74,0 |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Haurtxo. in: Euskaltzaindiaren Hiztegia..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q998
* Multimedia: Babies / Q998
# Haurriderdi

Haurriderdi hitza familia bereko ahaidetasun mota bat izendatzeko erabiltzen den hitza da. Haurriderdia da norbaitentzat guraso bat, aita edo ama, bera duen haurride edo senidea, baina ez bi gurasoak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15312935
# Haurtxo Polita

Haurtxo Polita edo Haurtxoa Sehaskan euskal sehaska-kanta bat da. Hitzak Klaudio Sagartzazuk idatziak dira, doinua berriz Gabriel Olaizola musikariak konposaturikoa da.
Bere garaian Luis Mariano abeslari irundarrak abestutako bertsioa oso ezaguna egin zen.

## Hitzak

Abestiaren hitzak hauek dira:
Haurtxo polita sehaskan dago zapi zuritan txit bero. Haurtxo polita sehaskan dago zapi zuritan txit bero. Amonak dio, Ene potxolo! Arren egin ba lo, lo! Amonak dio, Ene potxolo! Arren egin ba lo, lo!
Txakur handia etorriko da Zuk ez badezu egiten lo. Txakur handia etorriko da Zuk ez badezu egiten lo. Horregatik ba Ene potxolo! Egin aguro lo, lo, lo Horregatik ba, ene potxolo! Egin aguro lo, lo, lo

## Erreferentziak

* ↑ https://www.ikasbil.eus/es/kantu-kantari-fitxa?articleId=16336642

## Kanpo estekak

* Donostiako Orfeoiaren bertsioa.
* Aurtxoa Seskan abestia entzungai
* Datuak: Q12258933
# Helen of Troy

Helen of Troy 1956ko Robert Wise estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Paris, Troiako printzea, Helenaz maitemindu da, Espartako errege Menelaoren emazteaz, eta berarekin eramaten du. Zeloak eta boterea lortzeko borroka nahastuz, Espartaren eta Troiaren arteko gerra piztuko da.

## Aktoreak

* Rossana Podestà: Helena Troiakoa
* Jacques Sernas: Paris
* Cedric Hardwicke: Priamo
* Stanley Baker: Akiles
* Niall MacGinnis: Menelao
* Robert Douglas: Agamemnon
* Nora Swinburne: Hekuba
* Torin Thatcher: Odiseo
* Harry Andrews: Hektor
* Ronald Lewis: Eneas
* Brigitte Bardot: Andraste
* Marc Lawrence: Diomedes
* Maxwell Reed: Ajax
* Robert Brown: Polidoro
* Barbara Cavan: Kora
* Patricia Marmont: Andromaka
* Guido Notari: Nestor
* Tonio Selwart: Alefo
* George Zoritch: Abeslaria
* Esmond Knight: Apaiz gorena
* Terence Labrosse: Patroklo
* Harry Semels: Patis
* Janette Scott: Kasandra
* Eduardo Ciannelli: Andros

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q938924
# Hecla (Hego Dakota)

Hecla Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Brown konderrian dago, Hego Dakota estatuan. 193 biztanle ditu, 0,890594 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Brown konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2386545
# Heckler & Koch MP5

Heckler & Koch Maschinepistole 5, normalean MP5 deitua, alemaniar subfusila da. 1960ko hamarkadan Heckler & Koch enpresak diseinatuta, oraindik salgai dago. 1966an Alemaniako Polizia Federalaren arma ofizial bilakatu zen. Armada Gorriaren Frakzioak ikur moduan erabili zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155901
* Multimedia: HK MP5 / Q155901
# Heckmondwike

Heckmondwike, Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Yorkshire konderrian.
2021ean 18.149 biztanle zituen.
* Datuak: Q768654
* Multimedia: Heckmondwike / Q768654
# Hector (Arkansas)

Hector Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Pope konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan. 411 biztanle ditu, 6,009218 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pope konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2575753
* Multimedia: Hector, Arkansas / Q2575753
# Heckler & Koch G36

Heckler & Koch G36 (Gewehr 36) 5,56 × 45 mm-ko eraso fusil bat da, 1990eko hamarkadaren hasieran Heckler & Koch arma fabrikatzaile alemaniarrek diseinatutako 7,62 × 51 mm-ko G3 gudu-fusilaren ordezko gisa. 1997an onartu zen Bundeswehr-ekin zerbitzuan, G3 ordezkatuz. Harrezkero, esportazio ezaguna ere izan da, eta G36k zerbitzu aktiboa izan du hainbat herrialdetako militar eta polizia unitateetan, Alemania, Espainia eta Erresuma Batua barne. G36 gasarekin funtzionatzen du eta 30 biribildutako kutxa desmuntagarriko aldizkari batetik edo 100 biribileko C-Mag danbor aldizkaritik elikatzen da.
2012an, G36-k zehaztasun arazo larriak zituela aurkitu zen arma gehiegi berotu zenean, eta horrek ordezko baten bilaketa bultzatu zuen. 2017an, Bundeswehr-k Sistema Sturmgewehr Bundeswehr jarri zuen martxan, G36-ren ordezko bat aurkitzeko programa. Jarritako armak Heckler & Koch HK416, Heckler & Koch HK433 eta Haenel MK 556 izan ziren. HK416A8 irabazle gisa hautatu zuten 2022an zerbitzu-fusil berria izateko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172295
* Multimedia: HK G36 / Q172295
# Heckscherville (Pennsylvania)

Heckscherville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Schuylkill konderrian dago, Pennsylvania estatuan. 196 biztanle ditu, 0,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Schuylkill konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1182382
* Multimedia: Heckscherville, Pennsylvania / Q1182382
# Hecklingen

Hecklingen Alemaniako hiri-udalerri bat da, Saxonia-Anhalt estatuan. Azken zentsuaren arabera 6.893 biztanle zituen, 95,34 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q374159
* Multimedia: Hecklingen / Q374159
# Hale (Manchester Handia)

Hale, Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Manchester Handian.
2011n 15.315 biztanle zituen.
* Datuak: Q5641345
* Multimedia: Hale, Greater Manchester / Q5641345
# Haldenstein

Haldenstein Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, Chur barrutian. 2014an 1,033 biztanle zituen 18,56 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66606
* Multimedia: Haldenstein / Q66606
Felsberg Pfäfers Trimmis Untervaz Chur
# Halderberge

Halderberge (entzun) Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 29.300 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ipar Brabante

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q9841
* Multimedia: Halderberge / Q9841
# Haldwani

Haldwani (Kumaonera: Haldvānī) Kumaongo hiririk handiena da. Uttarakhand indiar estatuko hirugarren hiririk populatuena da, eta hri komertzialik garrantzitsuena. Estatuko hiriburu komertzial, ekonomiko eta industriala da. Nainital Barrutian dago, estatuko zortzi azpibanaketako bat. Haldwani eta bere inguruko herriek 232.060 biztanle zituzten 2011an, Dehradun eta Haridwarren ostean hirugarren populatuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1707839
* Multimedia: Haldwani / Q1707839
# Haldenwang

Haldenwang Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Günzburg barrutia|Günzburg]] barrutian. 2014an 1.859 biztanle zituen 17,98 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
# Haldensleben

Haldensleben Alemaniako hiri-udalerri bat da, Saxonia-Anhalt estatuan. Azken zentsuaren arabera 19.267 biztanle zituen, 156,21 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q186557
* Multimedia: Haldensleben / Q186557
# Haldenstøver

Haldengo untxaria edo Haldenstøver txakurra, bisseberghund edo ankerstøver izenekin ere ezaguna, Norvegiako ehiza-txakurra da.
Nazioarteko onarpena du arraza-izendapenak, NFZk, untxarien 6. atalean du sailkatua. Erbi-txakurren Kluben Norvegiako Elkartea (Norske Harehundklubbers Forbund) arduratzen da herrialdean arrazaren zaintzaz.
Untxari hau erbia, azeriak eta katamotza ehizatzeko erabili izan da. Txakur energetikoa da, luze irauten du lanean, eta hotza onartzen ona da.

## Erreferentziak

* ↑ «HALDENSTØVER» www.fci.be (Noiz kontsultatua: 2022-10-29).
* ↑ «NHKF - Norske harehundklubbers Forbund - Haldenstøver» www.nhkf.net (Noiz kontsultatua: 2022-10-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37982
* Multimedia: Haldenstovare / Q37982
# Haldenwang (Oberallgäu)

Haldenwang Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Oberallgäu (barrutia)|Oberallgäu]] barrutian. 2014an 3.758 biztanle zituen 26,69 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q566563
* Multimedia: Haldenwang (Oberallgäu) / Q566563
# Hale

Hale hauetako bat izan daiteke:
* Hale (Wisconsin), Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herria
* Hale (Missouri), Missourieko hiri a
* Hale Smith (1925–2009), estatubatuar musikagilea
* Ellen Day Hale (1855–1940), Bostongo margolari eta inprimatzaile inpresionista
* Kenneth L. Hale (1934–2001), estatubatuar hizkuntzalaria
* Tony Hale (1970), Estatu Batuetako bikoiztaile eta aktorea
* Hale konderria (Alabama), Alabamako konderria
* Hale konderria (Texas), Texasko konderri a
* Lucy Hale (1989), estatubatuar abeslari eta aktorea
* George Ellery Hale (1868–1938), Ameriketako Estatu Batuetako astronomoa
* 1024 Hale
* Hale-Bopp kometa
# Hego Besiberri

Hego Besiberri (katalanez: Besiberri Sud) Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.023 metroko garaiera baitu. Kataluniaan dago, Alta Ribagorça eskualdeko La Vall de Boí eta Vilaller udalerrien eta Arango haraneko Naut Aran udalerriaren artean, Aigüestortes eta San Maurizioko parke nazionalaren mugan.

## Ikus gainera

* Kataluniar Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8531381
* Multimedia: Besiberri Sud / Q8531381
# Hego Bohemia

Hego Bohemia (txekieraz: Jihočeský kraj) Txekiar Errepublikako hegoaldean dagoen eskualde administratiboa (txekieraz: kraj) da. 10.056 km²ko azalera du eta 2012an 636.138 biztanle zituen. Bere hiruburua České Budějovice da. Eskualdea, berez, Bohemian badago ere, herrietako batzuk Moraviako parte dira.

## Hiri garrantzitsuenak

* Bechyně
* Blatná
* České Budějovice
* České Velenice
* Český Krumlov
* Dačice
* Jindřichův Hradec
* Kaplice
* Milevsko
* Mladá Vožice
* Netolice
* Nová Bystřice
* Nové Hrady
* Písek
* Prachatice
* Protivín
* Sezimovo Ústí
* Slavonice
* Soběslav
* Strakonice
* Tábor
* Trhové Sviny
* Třeboň
* Týn nad Vltavou
* Veselí nad Lužnicí
* Vimperk
* Vodňany
* Volary
* Volyně

## Erreferentziak

* ↑ Txekiar Errepublikako eskualdeak Bizkaia.net
* ↑ Počet obyvatel v oblastech, krajích a okresech České republiky k 1.1.2012, Český statistický úřad

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188373
* Multimedia: South Bohemian Region / Q188373
# Hego Bismarcketako plaka

Hego Bismarcketako plaka mikroplaka tektoniko bat da. 0,00762 estereorradianeko hedadura du. Pazifikoko plakari lotua dago.
Ozeano Barearen mendebaldean dago. Bismarck uhartediaren zati bat hartzen du (Bretainia Berria), Ginea Berria uhartearen ipar-ekialdeko kostaldea, Salomon itsasoaren ipar-mendebaldea eta Bismarck itsasoaren hegoaldea.
Hego Bismarcketako plakak mugakide ditu Woodlark plaka, Ipar Bismarcketako plaka, Manusko plaka eta Salomon itsasoko plaka.
Aipaturiko beste plakekin dituen mugak, Bougainvilleko fosak eratzen ditu, Bretainia Berriaren hego kostaldean.
Hego Bismarcketako plaka, milioi bat urteko, 8,44ºko errotazio abiaduran mugitzen da, 10º 61' ipar latitudean eta 32º 99' mendebal longitudean kokatutako polo baten arabera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1344938
# Hego Carolinako bandera

Hego Carolinako bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | |
| Erabakia | 1861 |
| Koloreak | |
Hego Carolinako bandera 1861eko urtarrilaren 28an ezarri zena da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19373
* Multimedia: Flags of South Carolina / Q19373
# Hego Chungcheong

Hego Chungcheong (koreeraz: 충청남도, Chungcheongnam-do) Hego Korea mendebaldeko probintzia da. 8.192 kilometro koadroko eremua du, eta 2017an 2.180.925 biztanle zituen. Hiriburua Hongseong da.

## Erreferentziak

* ↑ South Korea: Administrative Division. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2018-4-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41070
* Multimedia: Chungcheongnam-do / Q41070
# Hego Atlantikoko itsaslasterra

Hego Atlantikoko itsaslasterra ekialderanzko itsaslaster bat da, Brasilgo itsaslasterrak elikatua. Haren parte bat Afrikako kostaraino iristen da, eta, han, Benguelako itsaslasterra elikatzen du. Beste parte batek Itsaslaster Zirkunpolar Antartikoaren iparraldeko ertzarekin batera jarraitzen du.
Hego Atlantikoko itsaslasterraren eremuan, nabigazioa errazagoa eta seguruagoa da Itsaslaster Zirkunpolar Antartikoaren eremuan baino, baina motelagoa ere bai.

## Ikus, gainera

* Itsaslaster Zirkunpolar Antartikoa
* Itsaslasterrak

## Kanpo estekak

* http://oceancurrents.rsmas.miami.edu/atlantic/south-atlantic.html%7C%5B%5D
* Datuak: Q1288085

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-10-18). 172. araua: Itsaslasterren izenak, itsasgune batzuen izenak eta Antartikako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-10).
# Hego Chaco

    Artikulu hau Hego Amerikako azpieskualdeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Chaco».
Hego Chaco (gaztelaniaz Chaco Austral) Gran Chacoko eskualdeetako bat da, Bermejo ibaitik hegoaldean dagoena. 270.000 km² ditu, guztiak Argentinan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3775198
# Hego Dakota

Hego Dakota (ingelesez: South Dakota, ˌsaʊθ_dəˈkoʊtə ahoskatua) Ameriketako Estatu Batuetako estatu bat da. Estatu Batuetako iparraldean dago. Pierre du hiriburua baina Sioux Falls da estatuko hiri garrantzitsuena. Guztira 750.000 biztanle inguru ditu estatuak.
Estatuaren izena, bertan bizi ziren Lakota eta Dakota siux tribuengandik datorkio.
1889ko azaroaren 2an, Ipar Dakotarekin batera, Ameriketako Estatu Batuetako Estatu bihurtu zen.
Estatu honetan dago Rushmore mendia, Estatu Batuetako lau presidenteren aurpegien eskultura erraldoiak zizelkatuta dituena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1211
* Multimedia: South Dakota / Q1211
# Hego Carolina

Hego Carolina (ingelesez South Carolina) Ameriketako Estatu Batuetako estatu bat da, Estatu Batuetako ekialdean dago. Columbia estatuko hiriburua eta hiri garrantzitsuena da. Estatuak guztira 4 milioi biztanle inguru ditu.

## Hegocarolinar ospetsuak

* Dizzy Gillespie (1917-1993), jazz musikaria, tronpetajolea.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Estatuko gobernuaren webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q1456
* Multimedia: South Carolina / Q1456
# Hilo

Hilo, greziar mitologian, (antzinako grezieraz Ὕλλος, Húllos), Herakles eta Deianiraren semea da. Sofokles idazlearen Trakiniak izeneko lanean, pertsonaia garrantzitsu bat bezala agertzen da. Bertsioren batzuk, bere ama, Deianiraren ordez, Melita izan zela diote.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q847268
# Hilo (Hawaii)

Hilo, AEBetako Hawaii estatuan dagoen kostaldeko udalerri bat da, Hawaii uhartean. Hawaii konderriaren hiriburua da. 2010eko erroldaren arabera 43.263 biztanle zituen.
Hilo badian dago, Mauna Kea eta Mauna Loa sumendietatik hurbil. Hawaiiko Unibertsitatea eta Merry Monarch musika jaialdiaren egoitza da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q216258
* Multimedia: Hilo, Hawaii / Q216258
# Hilobi Santuaren eliza (Lizarra)

Hilobi Santua Nafarroako Lizarran dagoen eliza da, antzinako Erromesen kalean hain zuzen ere. Bertan jada 1123. urtean izen bereko kofradia bat zegoen. Lanak erromanikoan hasi eta XVI. mendean bukatu zituzten. 1881ean sakratutasuna kendu zioten. 1931n monumentu izendatu zuten.

## Historia

Donejaku Bideak Hilobi Santuaren eliza$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Arkiboltak ||
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | ii, iv vi |
| Erreferentzia | 669-447 |
| Kokalekua | Nafarroa |
| Eskualdea$^2$ | Europa eta Ipar Amerika |
| Izen ematea | 1993 (XVII. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Eliza Erromesen antzinako kalean dago kokatuta. Hiriko parrokia zaharrenetarikoa da. 1123an Hilobi Santuaren Kofradiaren egoitza zen eta horrela agertzen da dokumentu batean. Eraikuntza prozesua oso luzea izan zen, erromanikoan hasita XVI. mende arte, eta horrek eraikuntzan bere aztarnak utzi ditu.
Jatorrizko eraikinaren elementua da Ebanjelioaren habeartea bere zirkulu erdiko absidearekin. XIV. mendean kapera nagusiaren buruak eraiki ziren eta Epistola aldekoa, biak ala biak poligonalak. Kapera nagusiaren hormak gordetzen dira; hegoaldekoarena, aldiz, zimenduak besterik ez dira gelditzen.

## Bertze ezaugarriak

Eliza barrura sartzeko XIV. mendeko atari gotiko garrantzitsua gurutzatu behar da. Hamabi arkiboltak ditu zutabetxoen gainean kokatuta; zutabetxoen kapitelak elementu begetalekin eta zoomorfoekin daude apainduta. Atariaren tinpano hiru mailetan antolatuta dago. Behekoan "Azken afaria" dugu, goikoan "Gurutziltzatzea" eta, erdikoan, hiru eszena ditugu, ezkerretik hasita "Hiru Mariak hilobi ondoan", "Errugabeen erreskatea" eta, eskuinean, "Noli me tangere".
Ataria burutzeko sei horma-hobien multzoak daude, apostoluen irudiekin eta, atearen aurrean, Done Jakueren irudiak erromesez jantzita eta san Martin Tourskoa apezpiku bezala jantzita eta bedeinkatzeko jarrera erakutsiz.
* Sarrerako Azken Afariaren irudikapena

## Iruditegia

* Tinpanoa gertutik.
* Eliza albo batetik ikusita.
* Panoramika.
* Atariaren zehaztasuna.

## Kanpo loturak

* Turismo informazioa.
* (Gaztelaniaz):Arte erromanikoaren webgunea.
* Datuak: Q5912878
* Multimedia: Church of the Santo Sepulcro, Estella / Q5912878
# Hilobira bisita

Hilobira bisita edo Visitatio sepulchri delakoa pasarte biblikoa da, ikonografia kristauan motibo ezaguna. katolizismoan zein beste adar batzuetan, eta Hiru Mariak izan zituena protagonista.
Markok kontatzen du bere ebanjelioan, hiru andrazko joan zirela Jesusen Hilobia bisitatzera, hutsik aurkitu zutela, eta bertan aingeru batek eman ziela Kristoren piztueraren berri (Mk 16:1).

## Itun Berriko pasarteak

Hilobira bisita ezberdin aipatzen da Itun Berriko ebanjelioetan. Kristautasun ortodoxoak emakumezko hauek mirroforak direla aipatzen du, talde handiago baten parte. Lau ebanjelioek aipatzen dute emakumezkoak joan zirela Jesusen hilobia bisitatzera, baina Mk 16:1 da bakarra esanez hiru zirela Maria horiek: Maria Magdalena, Maria Kleofasena eta Maria Salome. Beste ebanjelioek aldaketak dituzte eskema honekiko, bai kopuruan zein identitatean. Jn 20:1-k bakarrik Maria Magdalena aipatzen du, baina jarraian plurala erabiltzen du: «Eraman egin dute Jauna hilobitik, eta ez dakigu non ipini duten». Mt 28:1-k dio Maria Magdalena eta "Beste Maria" joan zirela hilobia bisitatzera. Lk 24:10 irakurrita esaten da Maria Magdalenaz gain beste batzuk ere aipatzen ditu: «Magdalako Maria, Joana eta Maria Santiagorena ziren emakumeok; hauekin batera joandako beste emakumeek ere gauza bera esaten zieten apostoluei.»
Erromatar Martirologioak uztailaren 22an ospatzen du Maria Magdalena. Apirilaren 24an ospatzen ditu "Maria Kleofasena eta Salome, Maria Magdalenareki batera goiz zoan zirenak Pazko goizean bere gorputza zaintzera, eta Jesusen Piztuera ezagutzen lehenak izan zirenak".

## Iruditegia

* Hilobi Santuaren erlikia-ontzia, Iruñean gordea, motiboaren lanketa bikain batekin, XIII. mendekoa.
* Fra Angelicoren bertsioan, Hiru Mariez gain, beste enakume batzuk ere agertzen dira.
* Jan van Eyck-en bertsioan eta beste batzuetan gurutziltzaketan parte hartu zuten soldadu erromatar batzuk ere ageri dira.
* 12. mendeko erliebe erromaniko bat, Alemaniakoa.

## Erreferentziak

* ↑ Gnisci, Jacopo. (2015). «Picturing the liturgy: Notes on the iconography of the Holy Women at the Tomb in fourteenth- and early fifteenth-century Ethiopian manuscript illumination» Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London 78 (3): 557–595. ISSN 0041-977X. (Noiz kontsultatua: 2023-05-09).
* ↑ Jn 20:2
* ↑ Martyrologium romanum : ex decreto sacrosancti œcumenici Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatum.. (Editio typica. argitaraldia) Libreria editrice vaticana 2001 ISBN 88-209-7210-7. PMC 48626799. (Noiz kontsultatua: 2023-05-09).
* ↑ Martínez de Aguirre, Javier. (2002). «Los relicarios góticos del Santo Sepulcro (siglo XIII) y de la Santa Espina (siglo XV) de la catedral de Pamplona» Príncipe de Viana 63 (226): 295–326. ISSN 0032-8472. (Noiz kontsultatua: 2023-05-09).

## Ikus, gainera

* Ikustaldia (Bibliako beste visitatio bat).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117485120
* Multimedia: Women at the grave / Q117485120
# Hilobi

Hilobia lur azpian egiten den ehorztoki bat da. Bertan sartzen da gizaki bat edo animalia bat heriotzaren ondoren. Oro har, hilerri batean biltzen dira, eta gorputz bakoitzaren edo gorputz multzo baten kokapena hilarri batzuek seinalatzen dute.
Hilobiak, ia giza kultura guztietan komunak dira, erritu eta apaindurari dagokionez ezberdintasunekin, heriotzari buruzko sinesmenen eta honen ondorengo existentziaren arabera. Zenbait kulturak, egiptoarrak kasu, beren hildakoak lurperatzen zituzten beren lurreko jabetza guztiekin, beste munduan beharko zituztela pentsatuz. Hilobiratzea historiaurrean hasten da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q173387
* Multimedia: Graves / Q173387
# Shavington

Shavington, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Cheshire konderrian.
2016an 3.872 biztanle zituen.