OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Juneau (Wisconsin)

Juneau Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Dodge konderrian dago, Wisconsin estatuan. 2.658 biztanle ditu.

## Historia

Martin Rich eta William Dennisek sortu zuten 1845ean.

## Ikus, gainera

* Dodge konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1013660
* Multimedia: Juneau, Wisconsin / Q1013660
# June Park (Florida)

June Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Brevard konderrian dago, Florida estatuan. 4.283 biztanle ditu, 8,8 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Brevard konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1434576
* Multimedia: June Park, Florida / Q1434576
# Amalia López Cabrera

Amelia López Cabrera (Almería, 1837 – Madril, 1899) dagerrotipista eta argazkilari profesionala izan zen. "Amalia L. de López" bezala sinatzen zituen bere lanak eta Espainiako lehen argazki estudio propioa ireki zuen emakumea izan zen.

## Biografia

Merkatari aberatsen alaba zen eta gaztetan ezagutu zuen, laster bere senar bihurtu zen, Francisco López Vizcaíno, Jaengo inprimatzaile alarguna. Harekin 1857an ezkondu eta Jaenera joan zen bizitzera.
Argazkilaritzara hurbildu zen Ludwik Tarszeński Konarzenski, Lipako kondea, ezagutu zuenean. Lipako kondea Poloniako armadako kapitaina zen, Frantzian atzerriratua eta Louis Daguerre, argazkigintzaren sortzailearen laguna. Lipako kondea argazkiak ateratzen bidaiatzen zen eta hirian zegoela jakin zuenean Amaliak, haren bila joan zen eta bere lehen ikasle bihurtu zen. Argazkilari ona izaki eta dirua zuenez, 1860an bere estudio propioa ireki zuen. Ez zen lehen estudioa Espainian eta baziren senarraren estudioan ari ziren argazkilariak, baina bere balentria izan zen, garai hartan eta emakumea izanik, bere estudioa irekitzea La Merced auzoan (Obispo Arquellada kalea, 2) eta bere senarraren inprentaren ondoan. 1868an Zaragozan Argazki Sari Nazionalean aipamena lortu zuen.
1869an Madrilera joan zen bizitzera, bere senarrak La Gaceta Agrícola inprimatzeko kontzesioa lortu baitzuen: bere estudioa itxi zuen Amaliak eta argazkilari profesional moduan egindako ibilbidea amaitu zen, ez baitakigu Madrilen bizi izan zeneko ezer: ezta noiz hil zen ere (senarra 1899an hil zela dakigu).

## Erreferentziak

* 1 2 3 Fernández Molina, Miguel. (2019-09-07). «Amalia López, la historia de la primera española en abrir un estudio de fotografía propio» Huffington Post (Noiz kontsultatua: 2019-09-08).
* Datuak: Q67198883
# Amalia Miranzo

Amalia Miranzo Martínez (Cuenca, 1939ko urriaren 31 - 2014ko ekainaren 20a) irakaslea, politikaria eta sindikalista izan zen.

## Biografia

Cuencan jaio zen, oso familia apalean, eta ikasketak ordaintzeko lanean ari zela, Madrilgo Unibertsitate Complutensean Fisikan lizentziatu zen. Ondoren, Irakaskuntza Ertaineko Matematikan katedraduna izan zen.
Legegintzaldi konstituziogilean, Senatuko talde parlamentario sozialistako emakume bakarra izan zen. Cuencako hauteskunde-barrutiak ere PSOEko senatari hautatu zuen I. eta II. Legegintzaldietan (1977ko ekainaren 15etik 1986ko apirilaren 23ra). Parte hartu zuen hauteskunde-kanpainetan, bereziki emakumeen botoa mobilizatzea lortu zuen.
Politika aktiboa utzi egin zuen 1986tik aurrera bere alderditik urrundu zenean, eta irakaskuntza ertainera itzuli zen, Alcalá de Henaresko Batxilergoko Institutu Nazionalean matematikako katedradun zela.
1980tik 1983ra bitartean Cuencako UGTko idazkari probintziala izan zen eta FETE-UGTko Irakaskuntzako Langileen Federazioko militantea.
Legegintzaldi Konstituziogilean parte hartu zuten legebiltzarkideei buruzko Las constituyentes dokumentalean parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Fallece Amalia Miranzo, primera senadora socialista en 1977
* ↑ Ficha como senadora en la web del Senado de España
* ↑ Fallece Amalia Miranzo, la primera senadora del PSOE en las Cortes Constituyentes

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17285587
# Amalia Torrijos

Amalia Torrijos Rodríguez maistra espainiarra izan zen, 1933an Coripeko (Sevilla) alkate izendatua, eta Bigarren Errepublikako Espainian kargu hori bete zuen emakume bakarra.

## Ibilbidea

Torrijosek Hezkuntza Zientzietako Diplomatura ikasi zuen. Sevillako Coripe herrira bidali zuten maistra nazional gisa, herrian eragin handia izan zuen herritarren bizitzan. Herrian lan egin zuen, eta biztanle guztiek oso aintzat hartu zuten. 22 urte zituenean, Bigarren Errepublikan, herriko alkate izatea eskaini zioten, Espainian emakumeentzako botoa onartu eta urtebetera. Bigarren Errepublikan postu hori betetzen lehena eta bakarra izan zen. Andaluziako bigarren alkatea izan zen, 1925ean Primo de Riveraren diktaduran izendatutako Petra Montororen ondoren, eta Espainiako laugarrena.
Herritarren konfiantza izan zuen, irakasle jakintsua eta izaera onekoa zelako. Bere kargua irakasle lanarekin bateratu zuen. Ez dakigu noiz utzi zuen kargua Udalaren dokumentazioa Gerra Zibilean suntsitu zelako. Armadan jarraitu ez zuen bando frankistako sarjentu batekin ezkondu zen. Torresek ez zuen berriro irakatsi. Bikotea Andaluziako hiriburuan kokatu zen, janari-denda bateko buru izan zen eta ez zien inoiz bere iraganaz hitz egin ondorengoei, harik eta demokrazia Espainiara iritsi zen arte, lau hamarkadako diktaduraren ondoren.

## Legatua

Haren ondorengoak amaren memoria eta ondarea berreskuratzeko lanean ari dira. Frankismoan, errepublikanoa eta emakumeari izateagatik ezkutatuak.
Kale bat du Coripen, Amalia Torrijos Anderea kalea, eta beste bat Sevillan, Amalia Torrijos kalea.
Coripen; Prestakuntza Zentroak ere haren izena darama, Udalaren jabegoa den Amalia Torrijos Lokala ere badago, baita Amalia Torrijos Emakumeen Elkartea ere.
2018an, Canal Sur, Andaluziako irrati telebista publikoak, bere ondarea aldarrikatu zuen "Mujeres andaluzas ejemplares" saioan.

## Bibliografia

* Rodríguez, Rafael: Diputatuak. Andaluziako Parlamentua, Sevilla, 2011.
* Rodríguez Pérez, Isabel María (koord.): Andaluziako kultura, Punta a Cabo. MAD-Eduforma, 2002. 262. or.

## Erreferentziak

* ↑ Otras notas gráficas. La señorita Amalia Torrijos, maestra nacional de Coripe, ha sido recientemente nombrada alcaldesa. 24 de junio de 1933, 39 or..
* ↑ La alcaldesa más joven de España tomó ayer posesión de su cargo. 29 de enero de 2002, 43 or..
* 1 2 «Las políticas andaluzas hacen historia» Diario Sur 17 de abril de 2011.
* ↑ Sevilla, Diario de. (2 de febrero de 2012). «Las tres calles de Torrijos en Sevilla» Diario de Sevilla.
* ↑ «La calle de la primera alcaldesa» vLex.
* ↑ «ABC SEVILLA 25-04-2008 página 17 - Archivo ABC» abc 4 de septiembre de 2019.
* ↑ «ASOCIACIÓN DE MUJERES AMALIA TORRIJOS» Ayuntamiento de Coripe.
* ↑ «Recordamos a Amalia Torrijos, la primera mujer alcaldesa de España» www.canalsur.es.

## Kanpo estekak

* Amalia Torrijos Sevillapedian, Wikandaren barruan.
* Datuak: Q93294365
# Amalia Gilemina Brunswick-Lüneburgekoa

Amalia Gilemina Brunswick-Lüneburgekoa (Brunswick, 1673ko apirilaren 21a - Viena, 1742ko apirilaren 10a) Brunswick-Lüneburgeko dukesa zen, gorentasun traterarekin, jaiotzez eta Josef I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren emazte gisa, Inperioko enperatriz ezkontidea. Joanes Frederiko Brunswick-Lüneburgekoaren eta Benedikta Palatinatua-Simmernekoaren alaba zen.
1699an Vienan ezkondu zen Josef I.arekin, Leopoldo I.aren semea. Hiru ume izan zituzten, Maria Josefa Austriakoa, Frederiko Augusto II.a Saxoniakoarekin ezkondu zena, Leopoldo Josef Austriakoa, urtebete zuela hil zena, eta Maria Amalia Austriakoa, Karlos Alberto Bavariakoarekin ezkondu zena.
1711an Josef I.a hil zenean ez zegoenez gizon oinordekorik koroa bere koinatuaren eskuetan beratu zen, Karlos VI.a. Amalia Gilemina gortetik aldendu zen, eta Vienako salesianoen konbentuan hil zen, bere senarra baino 31 urte beranduago.
* Datuak: Q235552
* Multimedia: Wilhelmina Amalia of Brunswick / Q235552
# Amalia Holst

Amalia Holst (bataio izenez Amalia von Justi; 1758ko otsailaren 10a -1829ko urtarrilaren 6a) idazle eta intelektual aleman eta feminista izan zen. Bere garaiko pedagogia sistemak aztertu eta kritikatu zituen, eta desafio egin zien Ilustrazio edo Argien Garaiko hainbat idazleri, besteak beste, Jean-Jacques Rousseauri. Garai hartan ez ziren asko pentsamolde honetako emakumezko asko, eta parekide bat aipatzearren, Mary Wollstonecraft ingelesarekin alderatu daiteke Holst.
Bere bizialdian Holst ez zen bereziki ospetsua izan, baina bere pentsamendua zabaldu eta berrezagutu egin da bere lanak 1970eko hamarkadan berrargitaratu zirenez geroztik.

## Pentsamendua

Amalia Holsten pentsamendu ildoa batik bat emakumezkoen hezkuntzaren inguruan garatu zen. Hauek dira bere pentsakeraren puntu batzuk:
* Emakumezkoek askatasun osoa izan behar dute edozein gai ikasteko, ikertzeko.
* Emakumezkoentzako liburu edo ikasketa-iturri bereziak egin beharrean, jatorrizko iturrietatik ikasteko eskubidea izan behar dute. Ohikoak ziren garai hartan hezkuntzarako material femenino berezituak. "Emakumezkoak haurrak bagina bezala tratatzen gaituzte horrekin (...) azaleko ezagutza besterik ez dago iturri horietan".
* Adimen handiko emakumezkoek unibertsitateko hezkuntza formalera sarbidea behar dute.
* Emakumea askatu beharra dago seme-alabak izateko presiotik. Adibide gisa aipatu zituen Kant eta Leibniz filosofoak, biak zelibe izatea aukeratu zutelako. Horrela "lan hilezkorrak sortu zituzten, adimena aske izanik, mundua aberastu dute". Holsten iritziz, askatasun bera behar lukete emakumezkoek sormen intelektualera dedikatzeko.
* Emakumezkoak gai dira pentsamenduaren alor aurreratuenak ulertzeko. "Ez dago frogarik esateko emakumezkoaren adimena ez dela gauza zientzia garaienak atzitzeko".

## Erreferentziak

* 1 2 Sotiropoulos, Carol Strauss. (2004). «Scandal Writ Large in the Wake of the French Revolution: The Case of Amalia Holst» Women in German Yearbook 20: 98–121. (Noiz kontsultatua: 2018-07-17).
* ↑ (Alemanez) «Emanzipationsansprüche zwischen der Querelle des Femmes und der modernen Frauenbewegung (Publikation bei kassel university press)» www.upress.uni-kassel.de (Noiz kontsultatua: 2018-07-17).
* Datuak: Q105333
# Amalia Mallén

Amalia Mallén de Ostoloza saiogile, itzultzaile, sufragista eta ekintzaile feminista kubatarra izan zen. Kanpaina sufragistaren bultzatzaileetariko bat iKuban 1910eko hamarkadatik aurrera, Digna Collazorekin eta Aída Peláez de Villa Urrutiarekin batera; esparru horretan, bere herrialdean emakumearen botoa bilatzen zuten lehen erakundeen sorreran parte hartu zuen, hala nola Alderdi Nazional Feminista (1912), eta Alderdi Sufragista (1913). Gainera, 1913an La Luz egunkariaren eta El Sufragistaren zuzendaria izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Cervantes, CVC Centro Virtual. «CVC. La mujer revolucionaria antes de la Revolución cubana: logros y vicisitudes, por María del Mar López Cabrales.» cvc.cervantes.es (Noiz kontsultatua: 2021-12-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16529499
# Alfredo Garrido

Alfredo Garrido García (Bilbo, 1933ko otsailaren 20a-2024ko irailaren 7a) bizkaitar abeslaria eta Espainiako musika ekoizlea izan zen. Arrakasta berezia izan zuen marrazki bizidunetako soinu bandak prestatzen, besteak beste, Marko, Vicky bikingoa, Maya Erlea, Mazinger Z, Tarzan... Maya Erlearen kasuan ekoizle artistikoa izan zen ere bai. Telesail horien zenbait ahots eta abestiak interpretatu zituen.
Haurrentzako kantuak abesten dituen abeslaria denez, "Mazinger Z"-ren ahotsa izateaz gain, "Marco" seriean anaia zaharrenaren ahotsa da abesti guztietan, Max harrarena kantatzen du "La Abeja Maya" kantuan eta "Vickie bikingoa" kantuaren "Somos cien" kantua interpretatzen du.

## Diskografia 70. eta 80. hamarkadetan

* Vickie el vikingo, 1975
* Marco - (母をたずねて三千里 Haha wo tazunete sanzenri), 1976
* La abeja Maya - (みつばちマーヤの冒険 Mitsubachi Maya no boken), 1978
* Mazinger Z - (マジンガーZ Majingā Zetto), 1978

## Erreferentziak

* ↑ 2015. «Mazinger Z - Discogs».. .
* ↑ «Marco - De los Apeninos a los Andes - Discogs».. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19788645
# Alfredo Irusta (argipena)

Alfredo Irusta aita eta semea diren txirrindulari bien izena da:
* Alfredo Irusta Irusta (1934)
* Alfredo Irusta Sampedro (1968)
# Alfredo Goienetxe

Alfredo Goienetxe Moreno (Donostia, 1937ko abenduaren 15a - Briviesca, 2002ko martxoaren 16a) euskal noble, ingeniari eta zaldizkoa izan zen, behin Olinpiar Jokoetan parte hartu zuena.

## Biografia

Guaquiko kondea eta Artaxonako markesa izandakoa Espainiako Hipika Federakuntzaren presidentea izan zen 1981 eta 1987 artean. 1987an Espainiako Olinpiar Batzordean sartu eta 1998an presidente bihurtu zen. 1999an Nazioarteko Olinpiar Batzordean sartu zen.

## Kirol-ibilbidea

Hona hemen bere emaitzak txapelketa ofizialetan:
| Urtea | Txapelketa | Lekua | Postua | Froga |
| 1960 | Olinpiar Jokoak | Erroma (Italia) | 12.a | Mistoa, taldeka |
| 1968 | Espainiako Txapelketa | | 1.a | Jauziak |
| 1976 | Espainiako Txapelketa | | 1.a | Polo |

## Erreferentziak

* ↑ www.sports-reference.com
* ↑ Auñamendi Entziklopedia
* Datuak: Q2835643
# Alfredo Iriarte

Alfredo Iriarte Núñez (Bogotá, 1932 – Bogotá, 2002ko abenduaren 1a) kolonbiar historialaria eta idazlea izan zen, kronika, kritika eta azalpen historikoen egilea; ipuinak, saiakerak, pasadizoak eta eleberriak. Guztia lengoaia findu batean bainatua, arkaismo eta neologismoetatik salbuetsi gabea, bere literatur ekoizpenari berezko umore beltzerako, satirarako eta ironiarako baliagarria.

## Biografia

Bogotako sustraietako familia batean jaioa, 1932an. DBHko ikasketak Bogotako Gimnasio Modernoan amaitu zituen 1946an Anaia Maristek bere aurreko eskolatik kanporatu ostean. Bere lehen literatur artikuluak eskola horretako "El Aguilucho" eskola aldizkarian agertu ziren. Zuzenbideko seihileko batzuk egin zituen Rosarioko Unibertsitatean, baina laster Flota Mercante Grancolombiana estatuko sozietatearekin lotu zen eta, geroago, Compañía de Seguros Bolívar pribatuarekin, non presidenteordea izango zen.
Hispaniar Kultura Institutuko zuzendaria izan zen. Bogotako Historia Akademiako presidenteordea ere izan zen. Kontuan izan behar da, gainera, aipatutako Akademiako kide osoa zela.
Kolonbiako eta Espainiako hainbat argitalpenekin kolaboratu zuen, besteak beste, El Espectador, Diario de Caribe, El Mundo, El País eta El Tiempo, Dinners, Cambio 16 eta Credencial Historia aldizkariekin, baita HJCK kultur katearekin ere.
Bizi osoan jasan zuen zentsura. 1946an Marist Brothers ikastetxetik kanporatu zuten komunista zela esateagatik. Ondoren, zuzendariek gogorregitzat jotzen zituzten argitalpenengatik zenbait hedabidetatik kanporatu zuten.
Bogotan hil zen, bihotzeko gaixotasun baten ondorioz.

## Argitaratutako lana
### Dibulgazio historikoa

* Lo que lengua mortal decir no pudo, 1979
* Bestiario tropical, 1986
* Episodios Bogotanos, 1987
* Breve historia de Bogotá, 1988
* Batallas y batallitas en la historia de Colombia, 1993
* Historias en contravía, 1995
* Trajes, historias y leyendas de Santafé, 1995
* Muertes legendarias, 1996
* Cristóbal Colón y el descubrimiento, 1998
* Ojos sobre Bogotá, 1999

### liburu instituzionalak

* Caja social de ahorros, 80 años, 1980
* Hotel Tequendama, un símbolo de Bogotá, 1988
* Hotel Caribe, 50 años en la historia, 1939-1989, 1989
* Un camino hacia el futuro : Colseguros 125 años en la historia de Colombia, 1999

### Umorea

* Cazuela de narraciones estrambóticas, 1989
* La bella locutora, 1990
* Crónicas descomedidas, 1992
* Abominaciones y denuestos, 1994
* Rosario de perlas, 2003
* Cómo evitar una nochebuena pecaminosa y otras crónicas de humor viajero, 2005
* La fauna humana. Disección gozosa de lagartos, cornudos, caníbales, arpías, gallinazos y otros especímenes, 2010

### Ipuinak

* Sucedió en una calle, 1996
* El hidalgo de bragueta y otras fábulas de Iriarte, 2000

### Eleberriak

* Espárragos para dos leones, 1999
* El jinete de Bucentauro, 2001

### Beste batzuk

* Tesoros de Tunja, 1989
* Repertorio prohibido, 1991
* Toros de Altamira y Lascaux a las arenas colombianas : mitos, leyendas e historias, 1992
* Lemos: denuncias y propuestas, entrevista 1993
* Bogotá : de la devastación a la esperanza, 1998

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4723799
# Alfredo Jaime

Alfredo Jaime Irujo (Iruñea, 1942ko maiatzaren 22a) UPNko politikaria da. Iruñeko alkatea izan zen 1991-1995 bitartean.
Politikan 1979tik aritu da. UPNn sartu baino lehen (1983an) UCDko kidea izan zen. Nafarroako Parlamentuan batez ere egin du lan, baina ezagunagoa da Iruñeko alkatea izateagatik. Izan ere, postu horretan ziharduela, polemika mikatza izan zuen Juan Cruz Alli orduko Nafarroako Presidentearekin. Allik, 1994an, iradoki zuen Jaimek hirigintza arloan jokabide maltzurrak izan zituela. UPNn barneko ikerketa batzorde batek ebatzi zuen Jaime errugabea zela. Baina eragindako egonezinak, azkenean, Allik UPN uztea eta CDN alderdi berria eratzea ekarri zuen.
# Alfredo Grimaldos

Alfredo Grimaldos Feito (Madril, 1956 - Ibidem, 2020ko abenduaren 4a) ikerketa kazetari eta idazle espainiarra izan zen. Flamenko musikaz espezialista zen ere bai.

## Biografia

Kazetaritza Madrilgo Complutense Unibertsitatean ikasi zuen. 1982tik 1985ra, Cabal, flamenko aldizkariaren zuzendaria izan zen. Irratian ere lan egin zuen, besteak beste, La hora del duende eta A compás saioak aurkezle gisa. 1989an El Mundo egunkariaren flamenko espezialista gisa hasi zen. 2020ko abenduan gaixotasun larri batez hil zen Madrilen.

## Ideiak

Antifrankista sistemarekin beti oso idazle kritikoa izan zen. Olio toxikoaren sindromeak Espainia jo zuenean Espainian dagoen Torrejón de Ardozko amerikar aire-basetik zabaldutako toxiko batkeriologikoa izan zela defenditu zuen.

## Obra

* La sombra de Franco en la Transición. Madril: Oberón. 2004. ISBN 84-9605-275-3.
* La CIA en España: espionaje, intrigas y política al servicio de Washington. Bartzelona: Debate. 2006. ISBN 84-8306-678-5.
* Zaplana, el brazo incorrupto del PP. Tres Cantos: Foca. 2007. ISBN 84-9544-094-6.
* La Iglesia en España: 1977-2008. Bartzelona: Península. 2008. ISBN 84-8307-837-6.
* Esperanza Aguirre, la lideresa. Tres Cantos: Foca. 2009. ISBN 84-9679-723-6.
* Historia social del flamenco. Bartzelona: Península. 2010. ISBN 84-9942-046-X.
* Claves de la Transición 1973-1986 (para adultos): de la muerte de Carrero Blanco al referéndum de la OTAN. Bartzelona: Península. 2013. ISBN 84-9942-237-3.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.elmundo.es/cultura/2020/12/03/5fc8b065fdddff9b3b8b4603.html
* ↑ https://madrid.lahaine.org/alfredo-grimaldos-in-memoriam

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):La CIA en España, testu osoa.
* Datuak: Q16300815
# Alfredo Handia

Alfredo Handia edo Ælfred Wessexeskoa (Antzinako ingelesez: Ælfrēd edo Ælfrǣd, gaur egungo ingelesez: Alfred the Great) 871. urtetik bere heriotza arte Wessex erresumako errege izan zen. Bere erresuma bikingoengandik defendatzeagatik ospetsu bilakatu zen, honen ondorioz "Handia" izendapena bereganatzen bere dinastiako monarka bakarra izan zelarik, bere herriak izendapen horrekin deitzen ziolarik. Horretaz gain, bere burua Ingalaterrako errege izendatzen zuen Wessexko lehen erregea izan zen. Bere bizitzaren xehetasunak Asser galestar kronistari esker dakizkigu. Gizon kultu eta ikasia omen zen, heziketa arloan eta bere erresumako lege sistema hobetzen lan ugari burutu zuen. Anglikar, Katoliko eta ortodoxo elizek santu gisa gurtzen dute, bere jai egun liturgikoa urriaren 26a da.

## Zinema

1969an Alfredo Handiaren biografian oinarritu zen Alfred the Great filma estreinatu zen. Bertan, David Hemmings eta Michael York aktoreek antzeztu zutelarik.

## Kanpo estekak

* Bishop Asser webguneko Alfredo Erregearen Bizitza (Ingelesez)
* Alfredo Handiaren biografia irudikatua (Ingelesez)
* Britainiar Monarkiaren webgune ofiziala (Ingelesez)
* Alfredo Handiaren biografia. Valentziako Unibertsitatea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q83476
* Multimedia: Alfred the Great / Q83476
# Alfredo Irusta Sampedro

Alfredo Irusta Sampedro (Trapagaran, Bizkaia, 1968ko urtarrilaren 8a) txirrindulari ohia da, 1992 eta 1996 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean ez zuen garaipenik lortu.
Haren aita Alfredo Irusta Irusta ere txirrindulari profesionala izan zen.

## Palmaresa

1988 (amateurra)
* 2. Santikutz Klasikan
* 3. Bidasoko Itzulian
* Artxanda
* 2. Busturia
1990
* 8. Gorlako Igoeran
1991
* Nafarroako Itzulia
* Gorlako Igoera
* Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Saria
1995 (profesionala)
* 9. Euskal Herriko Itzulian eta Mendiko sailkapena

## Emaitzak lasterketa nagusietan

| Lasterketa | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 |
| Italiako Giroa | - | - | - | UT | UT |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - |
| Espainiako Vuelta | - | 69. | 47. | 80. | - |
| Txirrindularitzako Munduko Txapelketak | - | - | - | - | - |
-: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, erretiratu zen

## Taldeak

* Seur (1992)
* Deportpublic (1993-1994)
* Caltellblanch-MX Onda (1995)
* MX Onda (1996)

## Historiazalea

Irustak Euskal Herriko historiarekin zuen jakin-mina zela eta, hainbat urtetan Espainiako Gerra Zibileko eta Karlistaldietako jaurtigaiak eta bestelako piezak lurpean bilatzeari ekin zion. Muskizko bere etxean ehunka jaurtigai biltzera iritsi zen, eta garai haietako Euskal Herriko munizioaren arloan jakintza handia eskuratu zuen. Arlo horretan Aranzadi Zientzia Elkartearekin egiten zuen lana. 2014ko ekainean, etxean gordetzen zituen jaurtigaietako bat istripuz lehertu zitzaion; jasandako zaurien ondorioz, zangoa ebaki zioten.

## Erreferentziak

* ↑ Urtekaria
* ↑ (Gaztelaniaz) El arsenal secreto de Alfredo Irusta, elpais.com, 2014-06-28.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8195371
# Kondroitin sulfato

Kondroitin sulfatoa polisakarido bat da, glikosaminglukanoen taldekoa. Kartilago ehunaren egituran hartzen du parte, hortik bere izena.

## Ezaugarriak

100 monosakarido inguruko katea da. N-azetilgalaktosamina eta azido glukuronikoa tartekatzen dira kate honetan. Monosakarido hauek sulfatatuta daude, batzuetan bi sulfato ere izaten dira.
Kondroitina kateak proteoglikanoei lotuta edo haien barnean agertzen dira, zehatzago esanda serina aminoazidoaren erradikaleko hidroxilo taldeei lotuta.

## Erabilerak

Medikuntzan erabiltzen da, artritisaren tratamendutan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Effect of the counterion behavior on the frictional–compressive properties of chondroitin sulfate solutions» Polymer 50 (7): 1805–1813. 2009-03-20 doi:10.1016/j.polymer.2009.01.066. ISSN 0032-3861. (Noiz kontsultatua: 2018-11-17).
* ↑ Singh, Jasvinder A.; Noorbaloochi, Shahrzad; MacDonald, Roderick; Maxwell, Lara J.. (2015-01-28). «Chondroitin for osteoarthritis» The Cochrane database of systematic reviews 1: CD005614. doi:10.1002/14651858.CD005614.pub2. ISSN 1469-493X. PMID 25629804. PMC PMC4881293. (Noiz kontsultatua: 2018-11-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q408014
* Multimedia: Chondroitin sulfate / Q408014
Karbono hidratoak :
MonosakaridoakDiosakAldosak: GlikolaldehidoaTriosakAldosak: Glizeraldehidoa Zetosak: DihidroxiazetonaTetrosakAldosak: Eritrosa • Treosa Zetosak: EritrulosaPentosakAldosak: Arabinosa • Erribosa • Lixosa • Xilosa Zetosak: Erribulosa • XilulosaHexosakAldosak: Alosa • Altrosa • Galaktosa • Glukosa • Gulosa • Idosa • Manosa • Talosa Zetosak: Fruktosa • Psikosa • Sorbosa • TagatosaHeptosakZetosak: Manoheptulosa • SedoheptulosaDeribatuakDesoxiazukreakDesoxirribosa • RamnosaAminoazukreakGalaktosamina • Glukosamina • N-Azetilgalaktosamina • N-AzetilglukosaminaAzukre azidoakAzido galakturonikoa • Azido glukonikoa • Azido glukuronikoaAzukre alkoholikoakArabitola • Glizerola • Inositola • Manitola • SorbitolaOligosakaridoakDisakaridoakIsomaltosa • Kitobiosa • Laktosa • Laktulosa • Maltosa • Sakarosa • Trehalosa • Turanosa • ZelobiosaTrisakaridoakErrafinosa • Maltotriosa • MelezitosaGainerakoakDestrina (+ Maltodestrina+ Ziklodestrina) • Estakiosa • FruktooligosakaridoakPolisakaridoakHomopolisakaridoakAlmidoia (Amilosa + Amilopektina) • Glukogenoa • Kitina • Kitosanoa • Zelulosa • InulinaHeteropolisakaridoakAgar-agarra • Azido hialuronikoa • Glikosaminglukanoa • Hemizelulosa • Heparina • Kondroitina • Pektina Glukolipidoak • Lipopolisakaridoak • Glikoproteinak • Peptidoglikanoak :
# Koneck udalerria

Koneck Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Aleksandrów barrutian kokatuta. 67,84 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3220 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q614161
ieaKujavia-Pomeraniako voivoderriko udalerriak :