OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Altsasu)

Jasokundeko Andre Mariaren eliza Altsasun dagoen eliza da, Mariaren Jasokundearen omenez sagaratua. XVI. mendearen hasieran eraikitako eliza honek pilareen gaineko hiru nabe eta burualde poligonala ditu.
Barruko aldean erretaula erromanista bat nabarmentzen da; bertan, Nekaldiaren pasarteen irudiak agertzen dira, santu batzuk, Andra Mariaren jaiotza, eta atikoan kalbarioa.
* Erretaula nagusia (XVII. mendea)
* Ganga trenkatua
* Ganga
* Erretaula nagusia
* Gurutzefika (XV. mendekoa)
* Ikuspegia. Egilea: Indalecio Ojanguren (1961)

## Erreferentziak

* ↑ Altsasuko Udala. Jasokunde eliza. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5909398
* Multimedia: Church of Nuestra Señora de la Asunción, Alsasua / Q5909398
# Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Aretxabaleta)

Andre Mariaren Jasokundearen eliza Gipuzkoako Aretxabaleta udalerriko eliza nagusia da. Herrigunean dago, Aretxabaletako udaletxearen eta Otalora jauregiaren artean.

## Historia
### Bedarretako San Migel eliza

Antzinako herriko eliza San Migeli sagaratua zegoen eta Bedarretan zegoen, Aretxabaletako iparraldeko sarreran. Gaur egun hilerria da. Eliza hartatik mantentzen den elementu bakarra atari erromaniko ikusgarria da. Usadioaren arabera, eskualde honetako tenplu kristau zaharrena omen zen.

### Andre Maria Jasokundearen eliza

Gaur egungo elizaren kokalekua herriko bi familia nagusien arteko liskarren ondorioz dator. Bata, Otatzu dorretxeko Arratabetarrak, jatorriz Artabe baserrikoak, besteak Otalora dorretxeko Otaloratarrak. Bi familia boteretsu hauen jabetzakoak ziren Arratabe jauregia eta Otalora jauregiaren artean lekua zegoenez, bi eraikin hauen artean gaur egungo eliza eraikitzea adostu zuten.
XVI. mendean hasi zen eraikitzen eta XVII. mendean amaitu. Arrasateko San Frantzisko komentutik ekarritako harlanduz eraiki zen. Habearte bakarra dauka eta kainoi erdiko gangek eusten dute sabaia. Kanpandorrea mende bat beranduago altxatu zen Francisco de Echanove eta Martin de Carreraren proiektua oinarri hartuta. Dorreak oinarri karratua du eta bi aldetara erlojuak ditu.
Eraikinaren elementurik berriena ataria eta aurrealdeaz gain hegoaldeko horma ere artzen duen aterpea dira. Kalea baino beherago kokaturik dago eta maila gutxi batzuk jaitsi behar dira elizara sartzeko. Barnealdean Bedarretako eliza hartako kristoa eta Sailluente auzoko Ama Birjina daude.

## Iruditegia

* Aterpea.
* Kanpaidorrea eta ataria.
* Aldarea.
* Korua.

## Erreferentziak

* ↑ «Aretxabaletako parrokia — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (Noiz kontsultatua: 2021-10-30).
* ↑ «Aretxabaleta (Gipuzkoa) - Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa» www1.euskadi.net (Noiz kontsultatua: 2021-10-30).
* ↑ r01e00000ff26d4661aa470b88b07821bd8d58380, r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f. (2006-12-13). «Andre Mariaren Zeruratze parrokia (Aretxabaleta)» turismoa.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2021-10-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18377639
* Multimedia: Church of Nuestra Señora de la Asunción, Aretxabaleta / Q18377639
# Andre Maria eliza (Tolosa)

Andre Maria eliza Pizkunde garaiko erlijio-eraikina da, Tolosako hirigune historikoan dagoena, Gipuzkoan. 1.630 metro koadroko azalerarekin, Gipuzkoako eliza handienetan bigarrena da, Donostiako Artzain Onaren katedralaren atzetik.

## Kokalekua

Tolosako Alde Zaharrean dago, Andre Maria plazan, Oria ibaiaren ertzean eta Aranburu jauregiaren eta Errotaren alboan.

## Eraikina

1501ean erre zen beste baten ordez zegoen eliza hau, XVI. mendearen bigarren erdian eraiki­tzen hacia eta XVII. mendean pizkundetar estiloan (1548). Baina XVIII.aren amaieran bukatua; hain justu, 1789ko urriaren 9an Joan Baz­kardoren erretaula ederra iren­tsi zuen beste sute ikaragarri bat nozitu, eta gerora XIX. mendean Silvestre Perezen egitura jarri zen ordez­ko: jaspez­ko bal­dakino baten az­pian al­dare nagusi bat,1820an derrigorrez­koa zen bezala, guztia estilo neoklasiko batean. Jasokundearen koadro bat ere jarri zen, Antonio Zabala bergararrak margoturikoa. ta 1.630 metro karratuko azalera du. Saloi oinplanoa eta garaiera handiko hiru nabe eta gurutzaduraz faltsuzko gangak ere baditu, guztiak sei zutabe handiek eutsiak. Bataiategiko ataria XIII. mendean egina da eta berez San Esteban baselizakoa da, baina 1918an eliza honetara lekualdatua izan zen
Luzeran 59 m, zabaleran 34 m eta altueran 31 m neur­tzen dituen Tolosako eliza handi horretan ikuslearen arreta erakar­tzen dute segurtasun arrazoiak direla eta 2 metro eta erdiko diametrora iristen diren eta astuntasun eta liraintasunik ezaren inpresioa sor­tzen duten Silvestre Perezen berri­tze lanean gizenduriko sei zutabeek. Altura bereko habearteak izar-itxurako guru­tze-gangaz estalirik daude, habearte nagusian erdi-puntuko ar­kuak eta albokoetan ar­ku zorro­tzak daudelarik. Sei zutabe sendoz gain, karga bota­tzeko balio dute hormei itsa­tsiriko harroin erdiek ere. Erdiko habearteak 11’40 m neur­tzen ditu, eta albokoek 6’63 m, luzeran 10’80 m-ko habearteekin.
Kanpoal­dera, fa­txadak atari ederra bistaratuz, dorreak eta Martin Karrerak (1761-1764) diseinatutako kanpai‑horma airosoak jadanik al­di barrokoan gaudela adierazten du. Baina alboetako hormak guztiz dira soilak “kolumnario” estiloan.
Barnealdeari dagokionez, erdialdeko erretaula bikaina du, bai eta alboetako hormetako margolanak ere. Estilo neoklasikoko eraldaketa hauek XIX. mendearen hasieran Silvestre Pérez arkitektoak sartu zituen.
Eliza hontara bisita gidatuak egin daitezke, horretarako aurretik Tolosako Turismo Bulegorekin kontaktuan jarri beharra dago.
* Santa Maria elizaren ikuspegia Oria ibaiaren pareko ertzetik.
* Ataria Santa Maria plazatik ikusita.
* Ataria.
* Alboko jolas-parkea.
* Aurrealdea.
* Teilatuaren egitura.

## Ikus, gainera

* Eliza Kolumnarioak Euskal Herrian

## Erreferentziak

* ↑ Urkizu Arsuaga, Itzea. Tenplu bat, historiari zabalik. Tolosaldeko Ataria, 2018-07-18, ataria.eus, Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 Moldatu gabea (CC BY-SA 3.0) (Noiz kontsultatua: 2018-10-17).

## Kanpo estekak

* Andre Maria parrokiaren webgunea.
* Datuak: Q18341431
* Multimedia: Church of Santa María, Tolosa / Q18341431
# Arrautza-oskol

Arrautza-oskola arrautza baten kanpoko alde gogorra da, baita kanpoko zati ez-gogorrak dituzten beste arrautza batzuk izendatzeko ere, hala nola arrainen arrautzakoak. Tratamendu kimiko baten ondoren bakarrik irensten den zati jangarri bat da; adibidez, ozpindutako arrautzen oskolak bigundu dituen ingurune azido batean (ozpina) eragiten duelako jan ahal izaten dira. Oskola arrautza baten pisu osoaren % 10 eta % 15 artekoa da.

## Ezaugarriak

Arrautza-oskol baten egitura materiala espezieen arabera aldatu egiten da, esan daiteke kristal mineralekin lerrokatutako proteina matrize bat dela, oro har kaltzio karbonatoa bezalako konposatu kimikoetan dagoen kaltzioa (% 94a). Arrautzen kaltzioa sedimentazio batetik dator; hegaztietan ez dago zelularik oskolaren kaltzioa sortzen duenik. Oskol gogorragoa duten arrautzak mineralizatuago daude oskolekoa ahulagoa edo hauskorragoa dutenak baino.

## Erreferentziak

* ↑ Kilner, R. M.. (2006). «The evolution of egg colour and patterning in birds» Biological Reviews 81 (3): 383–406. doi:10.1017/S1464793106007044. PMID 16740199..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2731253
* Multimedia: Egg shells / Q2731253
# Arrautza ala oiloa

Arrautza ala oiloa, «Zer izan zen lehenbizi?» galderatik datorren dilema da, oiloek arrautzak erruten baitituzte eta era berean oiloak arrautzetatik jaiotzen baitira. Antzinarotik datorren adierazpen hau filosofoek beren buruei bizitza eta unibertsoaren jatorria eta sorrerari buruz galdetzea ekarrik zuen.
Berez, dilema hau gurpil zoro motako falazia bat da, arrautza ala oiloa lehenbizi zein izan zen galdekatzea alferrikakoa baita, erantzunik ez baitago.
# Arrautza (argipena)

Arrautza hitzak hainbat adiera du:
* Arrautza (biologia), animalia-obiparoen enbrioia.
* Arrautza (elikagaia), arrunta den janaria.

## Ikus, gainera

* Superarrautza
# Arrautza-talka

Arrautza-talka, arrautza-borroka, arrautza-biltzea eta beste zenbait izenez ezaguna, Pazkoako joko tradizionala da. Tradizio anglosaxoietan, jokoak izen anitz hartu ditu, hala nola, "shackling", "jarping" edota "dumping".
Jokoko araua nahiko sinplea da. Batek arrautza egosi bat eskuan duelarik, honekin beste jokalari baten arrautza kolpatuko du, azken hau apurtzeko asmotan, baina hori bai, berea apurtu gabe. Beste edozein jokorekin bezala, iruzurtien jo muga izan da; zementuzko, haitzurdinezko eta baita harzurizko arrautzak erabiliak izan direlarik.

## Historia

Arrautza errenazimentuko ikur bat da, lehen kristauek Pazkoan gertaturiko Jesusen berpizkundearen ikur gisa hartu zutelarik.
Erdi Aro garaian, arrautza-talka Europan jokatu izan zen. Adibidez, arrautza-talka Zagreben XIV.mendean Pazkoa garaiko ospakizun garrantzitsuenetako bat omen zen.
Ipar Amerikan, arrautza-talkari buruzko erreferentziak egin zituen Thomas Anburyk, 1781ean Frederick Townen (Maryland) Estatu Batuetako Independentzia Gerran gatibu hartu zuten gerra preso ingelesak. Bertako ohitura arrautzak Logwood edo Bloodwoodekin tindatzea zen, hala kolore gorria emateko, Anburyren hitzetan gogortasun gehiago ematen ziena.
XX.en mende erdialdean, The Evening Sunek, Baltimoreko egunkari batek, zutabe editorial bat dedikatu zuen, bertan jokoaren kode, erritu eta teknikei buruz eztabaidatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q278821
* Multimedia: Egg tapping / Q278821
# Arrautza eskalfatu

Arrautza eskalfatua edo arrautza poxatua ur irakinetan eginiko arrautza osoa da, nagusiki oiloarena, oskolik edo kuskurik gabe. Zuringoa zuri mantentzeko eta batez ere gorringoari itsatsia egoten segi dezan ur horri ozpina edota limoi zukua gehitu ohi zaio.
Egosketa denbora 3-4 minutukoa izango da eta arrautza uretara isurtzeko unean koilara batekin urari bira batzuk eman behar zaizkio, horrela uraren biraketak arrautzaren zuringoa gorringoaren inguruan bilduarazi dezan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1363043
* Multimedia: Poached eggs / Q1363043
# Arrautza nahasi

Arrautza nahasia edota arrautza-nahaskia arinki irabiatu edo nahastutako arrautzak olio edo gurinean mamitu arte frijituz prestatzen den platera bat da. Sukaldaritzako plater ohikoenetako da, prestatzeko erraza eta oso azkarra baita, gainera osagai ezberdin eta ugariak gehitu dakizkioke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q668855
* Multimedia: Scrambled eggs / Q668855
# Arrautza-xerratzaile

Arrautza-xerratzailea elikagaiak prestatzeko tresna bat da, arrautza egosi zurituak xerratzeko erabiltzen dena, azkar eta uniformeki. Arrautza-xerratzaile bat plater zatikatu bat da, arrautzari eusteko, eta alanbre-bandaz edo labanaz egindako plaka bat du, xerratzeko itxi daitekeena.
Willy Abel alemanak (1875–1951) asmatu zuen XX. mendearen hasieran, ogi ebakitzailea ere asmatu zuena. Berlin-Lichtenbergen egin ziren lehen arrautza-xerratzaileak.

## Erreferentziak

* ↑ "Egg slicer," in Charles G. Sinclair, ed., The International Dictionary of Food and Cooking, p. 184. Peter Collin Pub., 1998. Google Book Search. Retrieved on December 11, 2009.
* ↑ David Joachim, The Clever Cook's Kitchen Handbook: 5037 Ingenious Hints, Secrets, Shortcuts and Solutions, p. 161. Rodale Inc., 2002. Google Book Search. Retrieved on December 11, 2009.
* ↑ The Egg Slicer was a World-Wide Success (in German). April 23, 1997.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14909
* Multimedia: Egg slicers / Q14909
# Ane Albisu

Ane Albisu Iriarte (Donostia, Gipuzkoa, 1960ko martxoaren 23a) euskal aktore, euskal filologo, euskara irakaslea eta euskal jantzietan aditua da.
1999tik 2000ra Goenkale telesailean Lourdes izeneko pertsonaia antzeztu zuen.
2006an euskal jantziei buruzko liburua argitaratu zuen, Atondu - XXI. Menderako Proposamena izenburuduna.

## Bibliografia
### Liburuak

* Atondu - XXI. Menderako Proposamena, Elkar, 2006, ISBN 978-84-9783-345-5

## Filmografia
### Telebista

| Urteak | Telesaila | Pertsonaia |
| 1999-2000 | Goenkale | Lourdes |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38074810
# Ane Aldalur

Ane Miren Aldalur Soto (Donostia, 1989ko ekainaren 30a) saskibaloi jokalaria da, Araski AES taldean aritzen dena.

## Ibilbidea

* 2007-2015: Ibaeta Kirol Elkartea
* 2015- : Araski AES
* Datuak: Q28869716
* Multimedia: Ane Aldalur / Q28869716
# Ane Aseginolaza

Ane Aseginolaza Elorza (Idiazabal, Gipuzkoa, 1950eko azaroaren 3a) bikoizketa-aktorea da.
1982 urtean hasita euskarazko bikoizketan lan egin du. BIEUSEko kide da.

## Egindako lanak
### Bikoizketa
#### Filmeak

Pelikula ugaritan jarri du bere ahotsa, besteak beste ondorengo aktoreei: Ava Gardner, Elizabeth Taylor eta Bette Davis.

### Marrazki bizidunak

* Doraemon: Doraemonen ahotsa jarriz 22 urtez. Bere ondoren, Joxe Kruz Gurrutxaga hasi zen pertsonaia hau bikoizten eta Estibaliz Lizarraga ondoren.
* Hirukiak: Sorgin aspertua pertsonaia.
* Heidi: Rottenmeier anderearen pertsonaia.
* Shin Chan: hainbat pertsonaia (bizilaguna, liburutegiko andrea, Shin Chanen amona...)

### Aktore lanak

* Goenkale: Edurneren papera (3 eta 4. denboraldiak, 1997-1998)
* Hospital Central: Flor-en papera.
* Ertzainak telesaila: Marisol Zarate "Patakon" tabernako jaberaren papera.
* Martin telesailaː Arantxaren papera (2 atal, 2003).
* Etxekoak telefilma (2004)

### Elkarrizketak

* Herri Txiki Infernu Handi: 3. denboraldia, 17. atala (Idiazabal)

## Erreferentziak

* ↑ Irizar, Itziar Ugarte. ««Bikoizketa jaiotzen ikusi dut; eta, orain, ez al dut hiltzen ikusiko»» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-03-28).
* ↑ «Hizkuntzalariak telebistagintzan» EIZIE (Noiz kontsultatua: 2020-03-28).
* ↑ «Ana Mari, Doraemonen ahots 'kosmikoa'» EITB (Noiz kontsultatua: 2022-10-19).
* Datuak: Q19947829
# Ane (argipena)

Ane izenak esanahi zenbait ditu:
* Ane, emakume-izena;
* Ane, 2020ko filma;
* Āne, Letoniako herria;
* Ane, Herbereetako herria.
* Añe, Espainiako herria.
# Ane Barandiaran

Ane Barandiaran (Ordizia, Gipuzkoa, 1992ko irailaren 8a - ) sofbol jokalaria da, jaurtitzaile postuan aritzen da.

## Ibilbidea

Bere herrian bertan hasi zen sofbolean jokatzen, lau denboraldi jokatu zituen bertan. 2008an, kadete izanda, Espainiako txapelketa irabazi zuten. Urte horretan bertan, irailean, ez zen Ordiziako talderik osatu eta Orioko Bate Bizkorrak taldera joan zen. 2009an hasita, sei denboraldi egin zituen bertan. Honen ondoren Donostiako Atletico San Sebastianera joan zen. Donostiako taldean aritu zen talde honek bere bidea amaitu zuen arte, hainbat txapelketa irabazi zituen talde honekin: Europako Txapelketa 2019an, Espainiako Liga 2015, 2016 eta 2018an eta Erreginaren Kopa 2017 eta 2018an. 2019ko udazkenean, Kataluiniako Sant Boi taldearekin urtebetez aritzeko akordioa lortu zuen. Han amaitutakoan CBS Rivas taldera joan zen baina lesio bat izan zuen besoan taldera iritsi eta berehala.
Nazioarte mailan ere aritu izan da. 2012an Poloniako Varsovia Diamonds taldeko prestatzaile lanak egin zituen astebetez eta horren ondoren beraiekin jokatzera itzuli zen. Bost urtez aritu zen bertan jokatzen (Espainiako Liga eta Poloniakoa, biak batera jokatzen zituen) eta guztira Poloniako lau liga eta lau kopa irabazi zituen.
Kluben arteko txapelketez gain, selekzioen arteko lehian ere aritu da, Euskal selekzioarekin eta Espainiakoarekin jokatu du.

## Erreferentziak

* ↑ «Basque Team: Ane Barandiaran» basqueteam (Noiz kontsultatua: 2022-03-12).
* 1 2 Kirolari gaittun, 10. atala: Ane Barandiaran. (Noiz kontsultatua: 2022-03-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) «La vasca que ha pasado de practicar ballet a ser la lanzadora más destacada de la selección española» El Correo 2019-08-11 (Noiz kontsultatua: 2022-03-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Bate, guante, bola suave y muchas ganas» EITB Radio Televisión Pública Vasca (Noiz kontsultatua: 2022-03-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) SSL 2021: CBS Rivas - Real Federación Española de Béisbol y Sófbol. 2021-03-23 (Noiz kontsultatua: 2022-03-12).
* ↑ (Gaztelaniaz) Crónica jornada 7 de la SSL - Real Federación Española de Béisbol y Sófbol. 2021-05-11 (Noiz kontsultatua: 2022-03-12).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa: Oztopo guztien gainetik Berria, 2023.01.17
* Datuak: Q111218123
# Ane Auzmendi

Ane Auzmendi Munduate VIII. legegintzaldiko EHAKko eusko legebiltzarkidea izan da. Ogibidez, irakaslea da, haur hezkuntzan eta lehen hezkuntzan diplomatua baita.

## Ikus, gainera

* Euskal Herrialdeetako Alderdi Komunista

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Ane Auzmendiri buruzko albistea Diario Vasco egunkarian.
* Datuak: Q12253533
# Andělská Hora (Karlovy Varyko barrutia)

Andělská Hora (alemanez: Engelsberg) Txekiako udalerri bat da, Karlovy Varyko barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 360 biztanle zituen 8,08 km²ko azaleran.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q528514
* Multimedia: Andělská Hora (Karlovy Vary District) / Q528514
# Ane (filma)

    Artikulu hau filmari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ane (argipena)».
Ane 2020 urtean David Pérez Sañudok zuzendutako film bat da, thriller generokoa. Gidoia Pérez Sañudoren eta Marina Parésen lana da. Aktore protagonistak Patricia López Arnaiz, Jone Laspiur eta Mikel Losada dira. Mariana Cordero, Luis Callejo eta Gorka Aginagalde aktoreen kolaborazio bereziak ere baditu.
Filmak harrera ona izan zuen Donostiako Zinemaldian, Irizar saria ere jaso zuelarik. Filma, Oscar sarietara joateko aurrez hautatua izan zen. 2020ko urriak 16an estreinatu zuten Hego Euskal Herrian

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ane, AHTko obretako segurtasun zaintzaileetako baten alaba, duela bi egunetik desagertu da, eta gurasoak, bananduta eta komunikazio arazoekin, urduri eta kezkatuta hasi dira haren bila.

## Aktoreak

* Patricia López Arnaiz: Lide Sagasti Albizu
* Jone Laspiur: Ane
* Mikel Losada: Fernando
* Aia Kruse: Leire
* Luis Callejo: Eneko
* Lorea Ibarra: Maitane
* Nagore Aranburu: Isabel
* Iñaki Ardanaz: Txepo
* Erik Probanza: Iker Gorostiaga
* Miren Gaztañagaː Aneren irakaslea
* Fernando Albizu: ikasketaburua
* Ane Pikaza: Miren
* Karmele Larrinagaː saltzailea
* Amaia Lizarralde: Laura
* Gorka Aginagalde: Jorge
* Karlos Aurrekoetxea: Rojas
* David Blanka: Peio
* Lander Otaola: Andoni Urtubi
* Mariana Cordero: Antonia
* Leo Blanco: Koldo
* Fernando Pérez Sañudo: Lonjako mutila
* Gaizka Ugarte: Karlos
Horretaz gain, Isabel Guardiolak Liberen tabernako lagunaren papera egiten du eta Iñigo Gastesi tabernako mutilaren paperean agertzen da. Vero Berenguer eta Pablo de Castro aktoreek poliziena egiten dute. Baionako sekuentzietan Unai Lopez de Armentia agertzen da gaztetxeko bezero gisa, eta estudioko elkarrizketako neskak Leiane Madariaga eta Maddi Sarasua dira. Laura Bemejo espezialistaren paperean agertzen da. Azkenik, filmean zenbait irratiko hainbat elkarrizketa eta albiste entzun daitezke; Rafa Mungia, Mikel Saez, Ane Zuazubiskar, Aratz Goikoetxea eta Urko Olazabal dira grabazio horietako ahotsak.

## Erreferentziak

* ↑ Arin, Nagore. (2020-10-10). «Harreman bat, zalantzaz betea» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* ↑ (Gaztelaniaz) Loureda, Carlos. (2020-9-20). «‘Ane’, de David Pérez Sañudo, potente y arrolladora ópera prima» Fotogramas.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q99934643
# Ane Azkona

Ane Azkona Fuente (Antsoain, Nafarroa, 1998ko uztailaren 15a) nafar futbolaria da, aurrelari postuan jokatzen duena. Gaur egun emakumezkoentzako Athletic B taldean jokatzen du.
2017an UEFAren 19 Urtez Azpiko Emakumeentzako Europako Txapelketa jokatu zuen Espainiako Futbol Selekzio Nazionalarekin eta finalera heldu zen.

## Estatistikak

| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | UEFA | UEFA | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| Ardoi | 2. | 2015/16 | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Athletic B | 2. | 2016/17 | 25 | 28 | 4 | 5 | - | - | 29 | 33 |
| Athletic | 1. | 2016/17 | 5 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 6 | 0 |
| Athletic B | 2. | 2017/18 | 25 | 29 | 6 | 8 | - | - | 31 | 37 |
| Athletic | 1. | 2017/18 | 2 | 0 | 0 | 0 | - | - | 2 | 0 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37179810
# Artxiduke

Artxidukea (alemanez: erzherzog; emakumezkoa artxidukesa, alemanez: erzherzogin) europar noblezia-titulua da, Austriako eta Bavariako etxeetako printzeen titulua zena. Estatusean, artxiduke handi bat enperadore edo errege baten azpian eta printze subirano edo duke subirano baten gainetik kokatzen da lehentasun-ordenan. Berez, Germaniako Erromatar Inperio Santuan baino ez zuten erabiltzen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Artxiduke. in: Euskaltzaindiaren Hiztegia..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154615
# Artxibo Espainiarren Ataria

PARES edo Artxibo Espainiarren Ataria (gaztelaniaz: Portal de Archivos Españoles) Espainiako Kultura Ministerioak sortutako plataforma informatikoa da. Plataforma hori estatuko hamaika artxibo historikoen saretik abiatu da, haien informazioak hobeto zabaltzeko asmoz. Oso datu-base aberatsa eskaintzen du, era libre batez. 2007. urtean ireki zen 2016ko maiatzaren 10ean PARES 2.0-ra eguneratu zen, 33,9 milioi irudi digital baino gehiago eta 8,6 milioi dokumentu-artxiboekin.

## Hego Euskal Herriko artxiboak

PARES barruan Hego Euskal Herriko artxibo batzuk daude:
* Gipuzkoako Probintziako Artxibo Historikoa
* Bizkaiko Artxibo Historiko Probintziala
* Arabako Lurralde Historikoaren Agiritegia

## Erreferentziak

* ↑ https://www.20minutos.es/noticia/2743051/0/nace-pares-portal-archivos-imagenes-digitales/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Webgune ofiziala.l
* (Gaztelaniaz):Youtubeko bideoa proiektua azaltzeko.
* Datuak: Q6083101
# Artxandako tunelak

Artxandako tunelak Bilbo aldean dagoen Artxanda mendia zeharkatzen duten hiru errepide-tunelak dira, guztira 3.096 metroko luzera dutenak.
Bilbo eta Txorierri komunikatzen dituzte eta, azken honetako korridorea bitartez, aireportua, Eskuinaldea edo AP-8.

## Historia

Jada Bigarren Errepublikaren garaian, Indalecio Prietok Bilbo eta Sondika tunel baten bitartez lotzeko ideia proposatu zuen. 1950 eta 1960ko hamarkadetan ideia berpiztu arren, 1995era arte ez zuten gauzatu: Bizkaiko Foru Aldundiak, hiri-antolamenduko plan orokorraren barnean, Artxanda mediaren barrena tunel bat zulatzea ikertu zuen. 1999ko martxoan behin betiko proiektua onartu eta urte horretako maiatzean lanak hasi ziren. Bi urte geroago, 2002ko maiatzaren 24an tunelak inauguratu zituzten.
Bizkaian inoiz egindako errepiderik garestiena bilakatu zen, 106 milioi euroko aurrekontua izan zutelako. Gero Supersurrek soberan gainditu zuen aurrekontu hori. Kudeaketa, edonola ere, enpresa baten eskuetan izaten da.

## Tunelak
### Ugasko - Txorierri tunela

* Luzera: 1.140 metro
* Mota: bidesaria
* Erreiak: 2 (bana bi noranzkoetan)

### Salbeko zubia - Ugasko tunela

* Luzera: 737 metro
* Mota: Doakoa
* Erreiak: 2 (bana bi noranzkoetan)

### Salbeko zubia - Txorierri tunela

* Luzera: 1.219 metro
* Mota: bidesaria
* Erreiak: 3 (Bi Txorierrirantz eta bat Bilborantz)

## Erreferentziak

* ↑ «La empresa de los túneles de Artxanda renuncia a su gestión tras años de pérdidas» El Correo 2010-10-30.
* ↑ «Artxandako tunelengatik diputazioak jasoko dituen milioiak» Berria 2012-09-22.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q6154742
# Artxeteko oihana

Artxeteko oihana, Tolkienen legendariumean agertzen den fikziozko baso bat da. Oso modu laburrean agertzen da Eraztunen Jauna eleberrian, Merryk, Pippinek, Frodo Zorrozabalek, Sam Gamgeek eta Aragornek, mendebaldetik ekialdera zeharkatzen dutenean Eguzkiaren Hirugarren Aroko 3018ko urriaren lehen hiru egunetan, Nazgûlengandik ihes egin nahian.

## Kokapena

Basoak, Breeko lurralde ia guztia hartzen du. Bide Berdearen ekialdean eta Ekialdeko Bidearen iparraldean dago, eta Breeko muinoraino iristen da mendebaldetik eta Ureuli Zingiraraino ekialdetik. Artxet herria, basoaren barnean dago.

## Historia

Arnor erresuma, Artxeteko oihanaren lehen jabea izan zen, suntsitua izan zen arte. Beranduago, oihana, Arthedain erresumako erregeena izango zen, beranduago, erresuma hau ere suntsitua izan zen arte. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 3018. urtearen amaieran, hegoaldetik zetozen gaizkile batzuk, ingurua arpilatu zuten, baina Breeko herritarrek gudu txiki batean garaitu zituzten, eta oihanean babestu behar izan zuten. Urte bete beranduago, Eraztunaren Gerra amaitu ondoren, Elessar erregeak, Erresuma Bateratuko mezulariak bidali zituen, gaizkileak handik kanporatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7903141