OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Závadka nad Hronom

Závadka nad Hronom Eslovakiako udalerri bat da, Breznoko barrutian kokatuta. 41,18 km²ko azalera du eta 2379 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1611. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q247054
* Multimedia: Závadka nad Hronom / Q247054
Breznoko barrutiko udalerriak :
HiriakBreznoHerriakBacúch • Beňuš • Braväcovo • Bystrá • Dolná Lehota • Drábsko • Heľpa • Horná Lehota • Hronec • Jarabá • Jasenie • Lom nad Rimavicou • Michalová • Mýto pod Ďumbierom • Nemecká • Osrblie • Podbrezová • Pohorelá • Pohronská Polhora • Polomka • Predajná • Ráztoka • Sihla • Telgárt • Valaská • Vaľkovňa • Závadka nad Hronom • Čierny Balog • Šumiac :
# Yzeures-sur-Creuse

Yzeures sur Creuse Frantziako hiri bat da, Indre eta Loira departamenduan dagoena.

## Geografia

Creuse ibaiak eta Gartempe ibaiak hiria zeharkatzen du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 1 298 | 1 286 | 1 347 | 1 389 | 1 690 | 1 774 | 1 828 | 1 880 | 1 874 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1 938 | 1 908 | 1 903 | 1 855 | 1 837 | 1 792 | 1 823 | 1 874 | 1 843 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1 793 | 1 777 | 1 728 | 1 625 | 1 653 | 1 607 | 1 520 | 1 527 | 1 445 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 1 529 | 1 588 | 1 737 | 1 820 | 1 747 | 1 476 | - | - | - |

## Museoak

* Minerve Museoa
* Mado Robin Museoa

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q12269126
# Yáo a Yáo, Yáo Dào Wàipó Qiáo

Yáo a Yáo, Yáo Dào Wàipó Qiáo (txinera tradizionalez: 搖啊搖，搖到外婆橋; txinera sinplifikatuz: 摇啊摇，摇到外婆桥; pinyinez: Yáo a Yáo, Yáo Dào Wàipó Qiáo; eusk. 'Arraun egin, arraun egin, arraun egin amamaren zubiraino') 1995eko Zhang Yimou txinatar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Li Xiaoen 'Klanaren arauak' eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1930eko hamarkadan, Tang Shuisheng Shanghaira ailegatu berria da. Triadarentzat hasiko du lanean eta hiriko azpimundua ezagutuko du.

## Aktoreak

* Wang Xiaoxiao: Tang Shuisheng
* Gong Li: Xiao Jinbao
* Li Xuejian: Liu osaba
* Li Baotian: Tang (Triadaren nagusia)
* Sun Chun: Song
* Fu Biao: Zheng
* Yang Qianguan: Ajiao
* Jiang Baoying: Cuihao

## Erreferentziak

* ↑ Larson, Wendy. (2017). Zhang Yimou: Globalization and the Subject of Culutre. Amherst, New York: Cambria Press, 68–73 or. ISBN 9781604979756..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2276999
# Yzeure kantonamendua

Yzeure kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Allier departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Guztira 6 udalerri ditu eta Yzeure da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q775142
* Multimedia: Yzeure / Q775142
# Yznaga (Texas)

Yznaga Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cameron konderrian dago, Texas estatuan. 108 biztanle ditu, 14,149945 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Cameron konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q977699
# Ōta (Gunma)

Ōta (japonieraz: 太田市, Ōta-shi) Japoniako erdialdean dagoen hiria da, Honshuko uhartean dagoena eta Gunma prefeturan. 2010eko erroldaren arabera 219.789 biztanle ditu, Maebashi hiriburuak baino gehiago.

## Geografia

Tone eta Watarase ibaien artean kokaturik dago hiria, Gunma prefeturaren hego-ekialdean eta Tokiotik 80 kilometro iparraldera.

## Historia

1618an Tokugawa Ieyasu shogunak Daikoin tenplua ezarri zuen bertan, gaur egungo hiriaren erdigunetik 2'4 kilometrotara. Edo Aroan Edo (Tokio) eta Nikkō arteko errepideko posta hiria izan zen.
1889an herri bihurtu zen eta 1948an hiri estatusa lortu zuen. Ordutik pixkanaka lurrak hedatuz joan zen inguruko herriak irentsi ahala. 2005ean Nitta, Ojima eta Yabuzukahon herriekin bat egin eta Ōta "berria" sortu zen.

## Ekonomia

Ōtaren iparraldea arroza landatzen duten landetxez osatuta dago eta hegoaldea industrialagoa da. Subaru autoak egiten dira bertan.

## Kirolak

Panasonic Wild Knights errugbi taldea da kirol talde arrakastatsuena. Azken urteetan nagusi izan da eta lau aldiz irabazi du Japoniako errugbi liga.

## Ondasun nabarmenak

* Daikoin tenplua
* Kanayama gaztelua
* Tenjin'yama hilerria (V mendekoa)
* Yabuzuka onsen-a
* Sugeen zentrua

## Hiri senidetuak

* Burbank (AEB)
* Lafayette (Indiana) (AEB)
* Yingkou (Txina)

## Iruditegia

* Daikoin tenplua.
* Kanayama gaztelua.
* Tenjin'yama hilerria.
* Panasonic Wild Knights (urdinez).

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Ōtako webgune ofiziala.
* Datuak: Q386179
* Multimedia: Ota, Gunma / Q386179
# Ōta (Tokio)

Ōta (japonieraz: 大田区, Ōta-ku) Tokio hiriko 23 auzo berezi bat da. 2011ko erroldaren arabera 59'46 km²-tan 676.458 biztanle zeuden. Haneda aireportua bertan dago.

## Geografia

Tokioko hegoaldean kokatuta dago eta 23 auzo berezien artean azalera handiena daukana da.

## Ondasun nabarmenak

* Tokioko nazioarteko aireportua (Haneda)
* Ikegami Honmon-ji

## Iruditegia

* Haneda aireportua.
* Ikegami Honmon-ji tenpluko pagoda.

## Hiri senidetuak

* Salem (Massachusetts) (AEB)
* Chaoyang barrutia (Beijing) (Txina)

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Ōta auzoko webgune ofiziala
* Datuak: Q217234
* Multimedia: Ōta, Tokyo / Q217234
Auzo bereziak : Adachi | Arakawa | Bunkyō | Chiyoda | Chūō | Edogawa | Itabashi | Katsushika | Kita | Kōtō | Meguro | Minato | Nakano | Nerima | Ōta | Setagaya | Shibuya | Shinagawa | Shinjuku | Suginami | Sumida | Taitō | Toshima :
* Hiriak : Akiruno | Akishima | Chōfu | Fuchū | Fussa | Hachiōji | Hamura | Higashikurume | Higashimurayama | Higashiyamato | Hino | Inagi | Kiyose | Kodaira | Koganei | Kokubunji | Komae | Kunitachi | Machida | Mitaka | Musashimurayama | Musashino | Nishitōkyō | Oume | Tachikawa | Tama ||
* Suprefeturak : Nishitama | Hachijō | Miyake | Ogasawara | Ōshima ||
# Ōzuko gaztelua

Ōzuko gaztelua (japonieraz: 大洲城, Ōzu-jō) Japoniako Shikoku uharteko Ōzu hirian dagoen gaztelu japoniarra da. Jizōgatake gaztelua (地蔵ヶ嶽城) ere esaten zaio.

## Historia

1331 urtean Utsunomiya Toyofusak eraiki zuen Ōzuko gaztelua, baina gaur egungo egitura 1585 eta 1617 artean eraikitakoa da. Hasierako urteetan hainbat agintariren eskutan izan zen baina 1617an Katō Sadayasuk eskuratu zuen eta 1868ko Meiji berrezarkuntzararte Katō leinuak jarraitu zuen agintzen bertan.
1888an dorre nagusia suak erre zuen, eta Bigarren Mundu Gerran gazteluaren ingurua bonbek suntsitu zuten arren gazteluaren egiturak zutik iraun zuen. 2004an dorre nagusia berreraikitzea erabaki zen.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Japoniako gazteluen gida.
* Datuak: Q1036874
* Multimedia: Ōzu Castle / Q1036874
# Ōtsu

Ōtsu (japonieraz: 大津市, Ōtsu-shi) Shiga prefekturako hiriburua da. 2012ko erroldaren arabera 341,684 biztanle ditu. Biwa aintzirako kai garrantzitsuena da. Asuka Aroan bost urtez Japoniako hiriburua izan zen eta Enryaku-ji tenplua Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak multzoaren barnean.

## Historia

Ōtsu Ōmi probintzia zaharreko hiriburua izan da historian zehar. Ōtsu izenak "kai handia" esan nahi du, aintzinatik Biwa aintzirako garraioaren zentrua izan baita. Halakoa zen merkatal bideetan zeukan garrantzia 667 eta 672 artean Japoniako hiriburu izan zela. Jinshin Gerran ordea Ōmi Ōtsu jauregia deuseztua izan zen eta enperadoreak alde egin zuen gertu dagoen Kyotora. Une horretan Furutsu (古津, "kai zaharra") izena jaso zuen.
Kyotoren alboan hiriburu beriaren hiri satelite eta merkatalbide garrantzitsu bihurtu zen Ōtsu berriz ere. Edo Aroan Tokugawatarren kontrolpean egon zen eta Kyoto eta Edo (Tokio) arteko posta hiri bihurtu zen. 1868ko Meiji berrezarkuntzan enperadorea Tokiora joan zen eta Ōtsuk ezinbestekoa izateari utzi zion. Hala ere Biwa aintzira kontrolatzen zuen Shiga prefeturaren hiriburu izendatua izan zen.
1891ko maiatzaren 11an atentatu saiakera ezaguna gertatu zen Ōtsun. Biwa aintziratik Kyotora bueltan zetorren Errusiako Nikolas tsarevitxaren aurka (gerora Nikolas II.a tsarra izango zena). Tsuda Sanzō eskoltak ezpataz hil nahi izan zuen eta Nikolas bizirik atera zen arren Errusia eta Japoniaren arteko krisi diplomatikoa izan zen.
Ōtsu hiri modernoa 1898ko urriaren 1ean eratu zen.

## Geografia

"L itxurako" lurraldea du, Biwa aintzira eta Kyoto hiriaren artean. Aintzira Japoniako handiena da, 673'9 km²-ko azalera baitu. Biwako Kuasi-Parke Nazionalak babestuta dago. Iparraldean Hira eta Hiei mendilerroak ditu.

## Ondasun nabarmenak

* Enryaku-ji tenplua (Gizateriaren Ondarea)
* Mangetsu-ji tenplua
* Mii-dera tenplua
* Ishiyama-dera tenplua
* Hiyoshi Taisha santutegia
* Biwa aintzira
* Hiei mendia
* Omiodori zubia

## Iruditegia

* Ōtsuko kaialdeko parkea.
* Enryaku-ji tenplua.
* Mangetsu-ji tenplua.
* Mii-dera tenplua.
* Ishiyama-dera tenplua.
* Hiyoshi Taisha santutegia.
* Biwa aintzira.
* Biwa aintzirako ferria.
* Hiei mendia.
* Omiodori zubia.

## Hiri senidetuak

* Lansing (AEB) (1968)
* Würzburg (Alemania)
* Interlaken (Suitza)
* Mudanjiang (Txina)
* Gumi (Ipar Gyeongsang) (Hego Korea)

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Ōtsuko webgune ofiziala
* Datuak: Q202907
* Multimedia: Otsu, Shiga / Q202907
# Ōtomo no Otomaro

Ōtomo no Otomaro (japonieraz: 大伴弟麻呂 edo 大伴乙麻呂, c. 731-809ko ekainaren 14a) Nara garaiaren amaierako eta Heian garaiaren hasierako jeneral japoniar bat izan zen, Otomo klaneko kidea. Sei-i-taishogun edo shogun titulua lortu zuen lehen militarra izan zen, 794an, shogun karguan bere oinordekoa izango zen Sakanoue no Tamuramarorekin ainutarren aurkako gerran egin zuten lanagatik, garai horretan, Hokkaido uharte osoa eta Honshu uhartearen iparraldean nagusi zen tribu barbaro bat. Bere aita, Ōtomo no Koshibi izan zen.
# Ziza berde-beltz

Ziza berde-beltza (Tricholoma sejunctum) Tricholomataceae familiako onddo bat da. Espezie arrunta eta ezaguna da, mingotsa eta, beraz, jangaitza izateaz gain, bere koloreagatik nolabaiteko antzekotasuna izan dezake eraztuna eta bolba dituen Amanita phalloides perretxikoarekin.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 12 cm arteko diametrokoa, ganbila, gero laua. Limoi-hori edo arre-oliba kolorekoa, normalean arre-hauskara edo arre-oliba koloreko lerro erradialekin. Azal likatsu samarra, distiratsua eguraldi lehorrarekin.
Orriak: Tarte handiarekin, zurixkak, batzuetan horixkak. Sabeldunak eta ia libreak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zuria, betea, zilindrikoa.
Haragia: Zuria, azalaren azpian horixka, solidoa, irin zaharraren usainarekin. Zapore mingotsa.
Etimologia: Tricholoma grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, esan nahi du, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. Sejunctum epitetoa berriz latinezko “sejuncts” hitzetik dator eta desberdina, banandua esan nahi du. Hurbileko beste espezie batzuen desberdina delako.

## Jangarritasuna

Jangarri kaskarra, oraintsu arte susmagarria.

### Nahasketa arriskua

Kapelaren koloreagatik Amanita phalloides hilgarriarekin nahas dezakegu, baina ez du ez eraztunik ez bolbarik. Tricholoma portentosum perretxikoarekin, baina hau ilunagoa da eta oin horia du, jangarri bikaina.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean pinudietan, pagoen eta haritzen azpian ere ateratzen da, oso ohikoa da.

### Banaketa eremua

Ipar hemisferioaren zati handi batean agertzen den onddoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 189 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 303 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 236 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 289 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1650982
* Multimedia: Tricholoma sejunctum / Q1650982
# Ziza erroluze

Ziza erroluzea (Tephrocybe rancida edo Lyophyllum rancidum) Lyophyllaceae familiako onddo espezie bat da. Zapore zaharmindua du eta ez da komeni kontsumitzea.

## Deskribapena

Kapela: 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, zabalduta eta titi batekin, irregular samarra, gris-errauts kolorekoa edo gris zurbila. Azal lehorra eta satinatua du.
Orriak: Libreak, estu, gris-hauskara kolorekoa.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Luzea, zilindrikoa, pixka bat eszentrikoa, 4 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 3 eta 7 mm bitarteko lodierakoa; gris-errauts kolorekoa, kapela bezala; ildaskatua, zetaduna, sustrai luze antzeko batekin. Oinarria, tormentu zuri batekin estalia.
Haragia: Mehea, gris kolorekoa, irin zaharraren usain handikoa.
Etimologia: Rancida epitetoa latinetik dator, ustel, zaharmindu, esan nahi duen "rancidus" hitzetik. Bere usainagatik.

## Jangarritasuna

Ez da jatekoa, zapore zaharmindua duelako.

### Nahasketa arriskua

Tephrocybe confusa delakoarekin, antzekoa da, baina honek ez du Tephrocybe rancida espezieak duen sustrairik.

## Sasoia eta lekua

Udazken berantiarrean edo neguaren hasieran, erretxinadunen eta hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Europa, Errusia, Mongolia, Kazakhstan, Himalaiako eremua, Japonia, Australia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 215 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 287 or. ISBN 84-282-00541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 288 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 168 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3914315
* Multimedia: Tephrocybe rancida / Q3914315
# Ziza ezkatabeltz

Ziza ezkatabeltza (Tricholoma atrosquamosum) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Piperbeltz usaina izan arren, nahiko ona da jateko.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, lau-ganbila, titi zabal batekin eta ertz biribilkatuekin. Hondoa krema kolorekoa, ezkatatxo ilunekin, arrexka samarrekin eta ertz iletsu eta haritsuarekin.
Orriak: Eskotatuak, estu, zurixka-grisaxka kolorekoak eta ertza batzuetan beltzaxka edo puntutxo beltzekin.
Hanka: Zilindrikoa, pixka bat loditua oinarrian, fibrilosoa, hondo zurixka-krema kolorekoa du, kapelaren antzekoa.
Haragia: Dentsoa, zuria, azalaren azpian grisaxka kolorekoa bihurtzen da. Usain mina du eta zapore fungiko gozoa.
Etimologia: Tricholoma hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, naiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. Atrosquamosum epitetoa berriz latinetik dator, iluna esan nahi duen "ater" hitzetik eta ezkatatsua esan nahi duen "scamosus" hitzetik. Bere dekorazioagatik.

## Jangarritasuna

Jateko oso ona, baina oro har oso urria.

### Nahasketa arriskua

Tricholoma squarrulosum delakoarekin, hau ezkata beltzaxkekin oso apaindua egoten da, azala gris-arre kolorekoa du eta irinaren usaina du. Tricholoma triste espeziearekin, honek ezkata erabat beltzak ditu. Tricholoma tigrinum pozoitsuekin, honek kapelan ezkata gutxi izaten ditu, baina handiagoak. Tricholoma terreum jangarriarekin, honek neurri txikiagoa du, gris iluna da eta ez du usainik.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean eta neguaren hasieran, pagoen basoetan bizi da batez ere, baina koniferoen azpian ere bai.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 300 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 196 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 265 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. Jose Luis Añanos Echo Editorial Pirineo, 296 or. ISBN 84-87997-86-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q72442
* Multimedia: Tricholoma atrosquamosum / Q72442
# Ziza hankamore

Ziza hankamorea edo oin-morea (Lepista personata) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da. Ezin hobea haragi gorrien hornigai gisa. Usain eta zapore biziak dituenez, kozinatu aurretik eltze batean su motelean sartzea gomendatzen da, ura aska dezan.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 12 cm bitarteko diametrokoa. Gaztetan ganbila, sendoa, lodia, haragitsua, trinkoa eta ertza biribildua izaten du. Kolore arrea du, baina batzuetan tindu moreak hartzen ditu. Azala leuna eta distiratsua du.
Orriak: Zurixkak, itsatsi edo eskotatuak, estu, bihurgunetsuak. Ale zaharretan dekurrente samarrak itzul daitezke.
Orri eskotatuak: Oinera Iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Kolore urdin-more argikoa, hortik datorkio "hanka more" izena. Lodia, sendoa, motza, zilindrikoa eta oinarrian erraboil antzeko batekin.
Haragia: Zurixka edo grisaxka, zenbait ñabardura moreekin. Usain atsegina du.
Etimologia: Lepista hitza grekotik dator, "lepistós" hitzetik, soil esan nahi du. Apaingarri berezirik ez duen onddoa. Personata epitetoa, teatroko mozorrotik dator, faltsifikatua esan nahi duen "pērsona" hitzetik. Aldez aurretik beste zerbaitekin nahastua.

## Jangarritasuna

Kalitate onekoa, baina batzuentzat Lepista nuda (oin-urdina) baino kaskartxoagoa. Izotza ondo jasaten duen perretxiko bakarretako bat da hau, eta, beraz, ez du sukaldaritzaren balioa galtzen.

### Nahasketa arriskua

Lepista nuda delakoarekin, baina honek kolore urdina du denean, kapelan, orrietan eta oinean. Lepista personata espeziean ordea, oinak bakarrik du urdin-more edo more zurbil kolorea.

## Sasoia eta lekua

Udazkenaren amaieran eta neguan, zelaietan eta larreetan. 400 eta 800 metro bitarteko altueran da ugariena.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 167 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Aranzadi Zientzia Elkartea. (2000). Setas del Pais Vasco a la cocina. Kutxa Fundazioa, 128 or. ISBN 84-7173-372-2..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 218 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. Jose Luis Añanos Echo Editorial Pirineo, 276 or. ISBN 84-87997-86-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25379773
* Multimedia: Lepista personata / Q25379773
# Ziza ahul-hankaurdin

Ziza ahul-hankaurdina (Lepista sordida) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da. Lepista nuda delakoa baino txikiagoa, ezkatak, eta kalitate gastronomiko txikiagokoa. Pertsona sentsibleetan, efektu libragarri arin bat eragin dezake.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 8 cm arteko diametrokoa, ganbil-kanpai itxurakoa, gero gutxi asko lau-hondoratua, titi zabal eta kamuts batekin. Ertz biribilkatua, izurtua eta ahul ildaskatua gardentasunagatik, azala bereizgarria, leuna, higrofanoa, hezea, zetaduna eta matea; gris-moretik arre-haragira doan kolorekoa eta lehortzen denean zurbiltzeko joerarekin.
Orriak: Estu, banangarriak, goranzkoak, adnata-sinuatutik subdekurrenteetara, eta tartekatuta orritxoekin, kapelaren kolorekoak edo zurbilagoak eta heltzean biolazeo-arrexka zikinak.
Hanka: 3 - 6 x 0,4 - 1 cm, zilindrikoa, askotan kurbatu-uhindua, luzetara fibrilosoa eta muturrean pruinarekin; kapelaren kolorekoa, eta oinarrian feltro zurixka bat du.
Haragia: Lodia, hauskorra kapelarena, zuntzuna oinekoa eta zuri-haragi zurbil kolorekoa, erreflexu arrosekin edo moreekin; zapore gozo-gatzila eta usain ahuletik lurrarenera.
Etimologia: Lepista hitza grekotik dator, "lepistós" hitzetik, eta soil esan nahi du. Apaingarri berezirik ez duen onddoa. Sordida epitetoa berriz latinetik dator, zikin kolorekoa esan nahi duen "sordidus" hitzetik. Bere orbanengatik.

## Jangarritasuna

Jangarri erdipurdikoa.

### Nahasketa arriskua

Lepista nuda delakoarekin nahas daiteke, baina hau sendoagoa da. Baita Lepista personata espeziearekin ere, honek oin more bizi kolorekoa du. Cortinarius purpurascens perretxikoarekin ere bai.

## Sasoia eta lekua

Basoetako soilguneetako belarren artean hazten da, eta animalien jatorriko materia organikoarekin ongarritutako belardietan eta zuzenean konpostean ere bai.

### Banaketa eremua

Mundu osoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 216 or. ISBN 978-84-617-0196-4...
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 321 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palazon Lozano Fernando. (2006). Setas para todos. JoseLuis Añanos Echo Editorial Pirineo, 278 or. ISBN 84-87997-86-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 144 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3229951
* Multimedia: Lepista sordida / Q3229951