# Maggie Smith

Margaret Natalie Smith, (Ilford, 1934ko abenduaren 28a - Londres, 2024ko irailaren 27a) antzerki, zinema eta telebistako britainiar aktorea izan zen. Oso ibilbide luze eta arrakastatsua izan zuen, eta sari ugari jaso, bi Oscar, zazpi BAFTA, lau Emmy, hiru Urrezko Globo eta Tony bat, besteak beste. Azken urteetan, Minerva McGonagall izan zen Harry Potter sagako filmetan, eta Violet Crawley Downton Abbey telesailean.

## Bizitza

Margaret Natalie Smith Ilforden jaio zen, Essex konderrian, 1934ko abenduaren 28an. Ama, Margaret Hutton, Glasgowen jaiotako idazkaria zen, eta aita, Nathaniel Smith, sendagilea. Lau urte zituelarik, familia Oxfordera aldatu zen. Hamasei urterekin sartu zen Oxford Playhouse Schoolen interpretazioa ikastera. 1952an egin zuen lehenbiziko antzezlana Oxforden eta 1955ean Londresen. 1956ko ekainean, Broadwayn egin zuen debuta, New Faces of '56 lanarekin.
1957–1958 bitartean, aktore protagonista izan zen Share My Lettuce Londresko musikalean. Ondoren, maiz aritu zen Londresko Old Vic antzokiko antzezlanetan. Jean Anouilhen The Rehearsal (1961), Peter Shafferren The Private Ear eta The Public Eye (1962) eta Jean Kerren Mary, Mary (1963) komedietan egindako lanak sendotu zuen haren ospea. 1963an, Royal National Theatreko konpainian sartu zen, eta hurrengo urtean Desdemona antzeztu zuen, Otelo Laurence Olivier zelarik. 1965ean, paper hori errepikatu zuen, berriz Olivierren ondoan, Othello filmean.
Zinemako debuta 1956an egin zuen, Child in the House filmeko paper txiki batekin, baina The Prime of Miss Jean Brodie-rekin (1969) lortu zuen nazioarteko ospea eta baita lehenbiziko Oscar saria ere. William Wycherleyren The Country-Wife (1969), George Farquharren The Beaux’ Stratagem (1970) eta Henrik Ibsenen Hedda Gabler (1970) egin ostean, Royal National Theatre utzi zuen 1970eko hamarkadaren hasieran. Stratfordeko Jaialdian (Ontario) parte hartu zuen zenbait denboralditan. Noël Cowarden Private Lives (1972, 1975) eta Tom Stopparden Night and Day (1979) produkzioetan lan egin zuen, bai Londresen, bai New Yorken.
1978an, California Suite filmeko protagonista izan zen, Michael Caineren ondoan, eta taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar saria jaso zuen antzezpen horregatik. 1985ean ere izendatu zuten Oscar sarirako James Ivoryren A Room with a View-ean egindako lanarengatik. Ondorengo filmen artean, honako hauek dira aipagarrienak: Jack Claytonen The Lonely Passion of Judith Hearne (1987), Whoopi Goldberg protagonista izan zuen Sister Act komedia (1992), Agnieszka Hollanden The Secret Garden (1993), Charles Danceren Ladies in Lavender (2004), eta John Maddenen The Best Exotic Marigold Hotel (2011). Baina, XXI. mendearen hasieran, Harry Potterren film-sailean Minerva McGonagall irakaslearen papera egin izanak eman zion entzuterik handiena.
Telebistan ere jardun zuen noizean behin. My House in Umbria (2003) telefilmean protagonista izan eta gero, 2010–2015 bitartean Violet Crawley, Granthameko kondesa gorpuztu zuen Downton Abbey britainiar telesail arrakastatsuan. Antzezpen horrek hiru Emmy (2011, 2012 eta 2016) eman zizkion. Paper bera egin zuen Downton Abbey (2019) eta Downton Abbey: A New Era (2022) film luzeetan.
2024ko irailaren 27an hil zen, Londresko Chelsea and Westminster ospitalean; 89 urte zituen.

## Bizitza pertsonala

1967ko ekainean, Robert Stephens aktorearekin ezkondu zen; bi seme izan zituzten: Christopher (1967) eta Toby (1969), biak aktoreak. 1974ko maiatzean dibortziatu ziren. Hurrengo urtean, Beverly Cross antzerkigilearekin ezkondu zen. 1998ko martxoan alargundu zen.

## Filmografia

Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
| Urtea | Filma | Zuzendaria | Ekoizlea | Izenburuak (es,fr) |
| 1956 | Child in the House | Cy Endfield | -- | |
| 1958 | Nowhere to Go | Seth Holt | Ealing Studios | frantsesez: Le Criminel aux abois |
| 1963 | The V.I.P.s | Anthony Asquith | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: Hotel Internacional frantsesez: Hôtel international |
| 1964 | The Pumpkin Eater | Jack Clayton | -- | gaztelaniaz: Siempre estoy sola frantsesez: Le Mangeur de citrouilles |
| 1965 | Young Cassidy | Jack Cardiff | -- | gaztelaniaz: El soñador rebelde frantsesez: Le Jeune Cassidy |
| 1965 | Othello | Stuart Burge | -- | gaztelaniaz: Otelo |
| 1967 | The Honey Pot | Joseph L. Mankiewicz | -- | gaztelaniaz: Mujeres en Venecia frantsesez: Guêpier pour trois abeilles |
| 1968 | Hot Millions | Eric Till | -- | gaztelaniaz: Un cerebro millonario frantsesez: Chauds, les millions |
| 1969 | Oh! What a Lovely War | Richard Attenborough | -- | gaztelaniaz: ¡Oh, qué guerra tan bonita! frantsesez: Ah Dieu ! que la guerre est jolie |
| 1969 | The Prime of Miss Jean Brodie | Ronald Neame | 20th Century Studios | gaztelaniaz: La plenitud de la señorita Brodie frantsesez: Les Belles Années de miss Brodie |
| 1972 | Travels with My Aunt | George Cukor | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: Viajes con mi tía frantsesez: Voyages avec ma tante |
| 1973 | Love and Pain and the Whole Damn Thing | Alan J. Pakula | -- | gaztelaniaz: Amor, dolor... y todo el resto! |
| 1976 | Murder by Death | Robert Moore | Rastar | gaztelaniaz: Un cadáver a los postres frantsesez: Un cadavre au dessert |
| 1978 | Death on the Nile | John Guillermin | Paramount Pictures | gaztelaniaz: Muerte en el Nilo frantsesez: Mort sur le Nil |
| 1978 | California Suite | Herbert Ross | Columbia Pictures | frantsesez: California Hôtel |
| 1981 | Clash of the Titans | Desmond Davis | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: Furia de titanes frantsesez: Le Choc des Titans |
| 1981 | Quartet | James Ivory | Merchant Ivory Productions | |
| 1982 | The Missionary | Richard Loncraine | -- | gaztelaniaz: El misionero frantsesez: Drôle de missionnaire |
| 1982 | Evil Under the Sun | Guy Hamilton | EMI Films | gaztelaniaz: Muerte bajo el sol frantsesez: Meurtre au soleil |
| 1982 | Better Late Than Never | Bryan Forbes | Orange Sky Golden Harvest | frantsesez: Ménage à trois |
| 1984 | Lily in Love | Károly Makk | -- | |
| 1984 | A Private Function | Malcolm Mowbray | -- | gaztelaniaz: Función privada frantsesez: Porc royal |
| 1986 | A Room with a View | James Ivory | Merchant Ivory Productions | gaztelaniaz: Una habitación con vistas frantsesez: Chambre avec vue |
| 1987 | The Lonely Passion of Judith Hearne | Jack Clayton | HandMade Films | gaztelaniaz: La solitaria pasión de Judith Hearne |
| 1990 | Romeo.Juliet | Armondo Linus Acosta | -- | |
| 1991 | Hook | Steven Spielberg | Amblin Entertainment | frantsesez: Hook ou la Revanche du capitaine Crochet |
| 1992 | Sister Act | Emile Ardolino | Touchstone Pictures | |
| 1993 | The Secret Garden | Agnieszka Holland | American Zoetrope | gaztelaniaz: El jardín secreto frantsesez: Le Jardin secret |
| 1993 | Sister Act 2: Back in the Habit | Bill Duke | Touchstone Pictures | frantsesez: Sister Act, acte 2 |
| 1995 | Richard III | Richard Loncraine | United Artists Corporation | |
| 1996 | The First Wives Club | Hugh Wilson | Paramount Pictures | frantsesez: Le Club des ex |
| 1997 | Washington Square | Agnieszka Holland | Hollywood Pictures | |
| 1999 | The Last September | Deborah Warner | -- | gaztelaniaz: Traiciones del corazón |
| 1999 | All the King's Men | Julian Jarrold | -- | |
| 1999 | Tea with Mussolini | Franco Zeffirelli | Medusa Film | gaztelaniaz: Té con Mussolini frantsesez: Un thé avec Mussolini |
| 1999 | Curtain Call | Peter Yates | -- | |
| 2001 | Gosford Park | Robert Altman | Shepperton Studios | |
| 2001 | Harry Potter and the Philosopher's Stone | Chris Columbus | Heyday Films | gaztelaniaz: Harry Potter y la piedra filosofal frantsesez: Harry Potter à l'école des sorciers |
| 2002 | Divine Secrets of the Ya-Ya Sisterhood | Callie Khouri | Warner Bros. | frantsesez: Les Divins Secrets |
| 2002 | Harry Potter and the Chamber of Secrets | Chris Columbus | Heyday Films | gaztelaniaz: Harry Potter y la cámara secreta frantsesez: Harry Potter et la Chambre des secrets |
| 2003 | My House in Umbria | Richard Loncraine | -- | gaztelaniaz: Mi casa en Umbria |
| 2004 | Ladies in Lavender | Charles Dance | -- | gaztelaniaz: La última primavera frantsesez: Les Dames de Cornouailles |
| 2004 | Harry Potter and the Prisoner of Azkaban | Alfonso Cuarón | Heyday Films | gaztelaniaz: Harry Potter y el prisionero de Azkaban frantsesez: Harry Potter et le Prisonnier d'Azkaban |
| 2005 | Harry Potter and the Goblet of Fire | Mike Newell | Heyday Films | gaztelaniaz: Harry Potter y el cáliz de fuego frantsesez: Harry Potter et la Coupe de feu |
| 2005 | Keeping Mum | Niall Johnson | Summit Entertainment | frantsesez: Secrets de famille |
| 2007 | Becoming Jane | Julian Jarrold | HanWay Films | frantsesez: Jane |
| 2007 | Harry Potter and the Order of the Phoenix | David Yates | Heyday Films | gaztelaniaz: Harry Potter y la Orden del Fénix frantsesez: Harry Potter et l'Ordre du Phénix |
| 2007 | Capturing Mary | Stephen Poliakoff | -- | |
| 2009 | From Time to Time | Julian Fellowes | Ealing Studios | gaztelaniaz: De una época a otra frantsesez: Le Secret de Green Knowe |
| 2009 | Harry Potter and the Half-Blood Prince | David Yates | Warner Bros. | gaztelaniaz: Harry Potter y el misterio del príncipe frantsesez: Harry Potter et le Prince de sang-mêlé |
| 2010 | Nanny McPhee and the Big Bang | Susanna White | StudioCanal | gaztelaniaz: La niñera mágica y el Big Bang frantsesez: Nanny McPhee et le Big Bang |
| 2011 | Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2 | David Yates | Heyday Films | gaztelaniaz: Harry Potter y las reliquias de la Muerte: parte 2 frantsesez: Harry Potter et les Reliques de la Mort, partie 2 |
| 2012 | Quartet | Dustin Hoffman | BBC Film | |
| 2012 | The Best Exotic Marigold Hotel | John Madden | Searchlight Pictures | frantsesez: Indian Palace |
| 2014 | My Old Lady | Israel Horovitz | -- | |
| 2015 | The Lady in the Van | Nicholas Hytner | BBC Film | gaztelaniaz: The lady in the van frantsesez: La dame à la camionnette |
| 2015 | The Second Best Exotic Marigold Hotel | John Madden | Blueprint Pictures | gaztelaniaz: El nuevo exótico Hotel Marigold frantsesez: Indian Palace 2 |
| 2019 | Downton Abbey | Michael Engler | Carnival Films | |
| 2021 | A Boy Called Christmas | Gil Kenan | -- | gaztelaniaz: El chico que salvó la Navidad frantsesez: Un garçon nommé Noël |
| 2022 | Downton Abbey: A New Era | Simon Curtis | Carnival Films | frantsesez: Downton Abbey 2 : Une nouvelle ère |
| 2023 | The Miracle Club | Thaddeus O'Sullivan | Zephyr Films | frantsesez: Le Club des miracles |

### Pertsonaiak

| Urtea | Filma | Pertsonaia |
| 1956 | Child in the House | Festako gonbidatua |
| 1958 | Nowhere to Go | Bridget Howard |
| 1962 | Go To Blazes | Chantal |
| 1963 | The V.I.P.s | Miss Mead |
| 1964 | The Pumpkin Eater | Philpot |
| 1965 | Othello | Desdemona |
| 1965 | Young Cassidy | Nora |
| 1967 | The Honey Pot | Sarah Watkins |
| 1968 | Hot Millions | Patty Terwilliger Smith |
| 1969 | The Prime of Miss Jean Brodie | Jean Brodie |
| 1969 | Oh! What a Lovely War | Music Hall Star |
| 1972 | Travels with My Aunt | Aunt Augusta |
| 1973 | Love and Pain and the Whole Damn Thing | Lila Fisher |
| 1976 | Murder by Death | Dora Charleston |
| 1978 | Death on the Nile | Miss Bowers |
| 1978 | California Suite | Diana Barrie |
| 1981 | Quartet | Lois Heidler |
| 1981 | Clash of the Titans | Thetis |
| 1982 | Evil Under the Sun | Daphne Castle |
| 1982 | The Missionary | Lady Isabel Ames |
| 1982 | Better Late Than Never | Miss Anderson |
| 1984 | A Private Function | Joyce Chilvers |
| 1984 | Lily in Love | Lily Wynn |
| 1985 | A Room with a View | Charlotte Bartlett |
| 1987 | The Lonely Passion of Judith Hearne | Judith Hearne |
| 1987 | Talking Heads | Susan |
| 1991 | Hook | Wendy Darling |
| 1992 | Sister Act | Mother Superior |
| 1993 | Sister Act 2: Back in the Habit | Mother Superior |
| 1993 | The Secret Garden | Mrs. Medlock |
| 1995 | Richard III | Duchess of York |
| 1996 | The First Wives Club | Gunilla Garson Goldberg |
| 1997 | Washington Square | Aunt Lavinia Penniman |
| 1999 | The Last September | Lady Myra Naylor |
| 1999 | Tea With Mussolini | Lady Hester Random |
| 1999 | Curtain Call | Lily Gale |
| 1999 | David Copperfield | Betsey Trotwood |
| 2001 | Gosford Park | Constance, Countess of Trentham |
| 2001 | Harry Potter and the Philosopher's Stone | Minerva McGonagall |
| 2002 | Divine Secrets of the Ya-Ya Sisterhood | Caro Eliza Bennett |
| 2002 | Harry Potter and the Chamber of Secrets | Minerva McGonagall |
| 2003 | My House in Umbria | Emily Delahunty |
| 2003 | Skin | Mother |
| 2004 | Harry Potter and the Prisoner of Azkaban | Minerva McGonagall |
| 2004 | Ladies in Lavender | Janet Widdington |
| 2005 | Harry Potter and the Goblet of Fire | Minerva McGonagall |
| 2005 | Keeping Mum | Grace Hawkins |
| 2007 | Becoming Jane | Lady Gresham |
| 2007 | Harry Potter and the Order of the Phoenix | Minerva McGonagall |
| 2008 | Harry Potter and the Half-Blood Prince | Minerva McGonagall |
| 2009 | From Time to Time | |
| 2011 | Harry Potter and the Deathly Hallows | Minerva McGonagall |

## Oscar Sarietarako izendapenak

| Urtea | Kategoria | Filma | Emaitza |
| 2001 | Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria | Gosford Park | Izendatua |
| 1986 | Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria | A Room with a View | Izendatua |
| 1978 | Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria | California Suite | Garailea |
| 1972 | Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria | Travels with My Aunt | Izendatua |
| 1969 | Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria | The Prime of Miss Jean Brodie | Garailea |
| 1965 | Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria | Othello | Izendatua |

## Oharrak

* ↑ Emakumezko aktore onena 1970ean (The Prime of Miss Jean Brodie), 1985ean (A Private Function), 1987an (A Room with a View) eta 1989an (The Lonely Passion of Judith Hearne); bigarren mailako emakumezko aktore onena 2000n (Tea with Mussolini); eta ohorezko bi sari, 1993an (Special Lifetime Achievement Award) eta 1996an (Academy Fellowship)

## Erreferentziak

* 1 2 «Maggie Smith» IMDb (Noiz kontsultatua: 2020-08-15).
* ↑ Fisher, Luchina. Dame Maggie Smith, venerable British actress, dies at 89. abcnews.go.com (Noiz kontsultatua: 2024-9-27).
* ↑ Actress Maggie Smith, star of stage, film and ‘Downton Abbey,' has died aged 89. nbcnewyork.com (Noiz kontsultatua: 2024-9-27).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) Maggie Smith. britannica.com (Noiz kontsultatua: 2024-9-27).
* 1 2 3 Dame Maggie Smith obituary: A piercing presence on stage and screen. bbc.com (Noiz kontsultatua: 2024-9-27).
* ↑ Iridoy Alzelai, Urko. Maggie Smith aktorea hil da, 89 urterekin. Berria, 2024ko irailak 27, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2024-9-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q172653
* Multimedia: Maggie Smith / Q172653