OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alberto María de Agostini

Alberto María de Agostini (Pollone, 1883ko azaroaren 2a - Turin, 1960ko abenduaren 25a) argazkilari, dokumentalista, mendizale, geografo eta misiolari salestar italiarra izan zen.

## Misioa

Punta Arenasera (Txile) iritsi zen 1910eko otsailean, eta bertan bere Kongregazioaren berezko lanak egin zituen. Suaren Lurraldera espedizioak antolatu zituen, non, lehen aldiz, mapa batzuen bidez soilik ezagutzen ziren mendiak esploratu zituen, eta, gainera, beste tontor batzuk aurkitu zituen, horietako asko, salestar misiolariaren izena dutenak. Olivia mendiaren gailurrera iristea lortu zuen, Ushuaian, Argentinan. Austral indigenekin ere harremanetan jarri zen: selknamekin, zenbait lanetan deskribatu zituenak, eta, argazki ugariren bidez erretratatu zituenak, yaganekin, alakalufeekin, tehueltxeekin eta araukanoekin . Hainbat salaketa publiko egin zituen aborigenen aurkako krimenak egiten zituztenen aurka.

## Lanak

Argazkilari gisa lan sakona egin zuen ordura arte ia ezezaguna zen inguru bateko paisaia naturalak eta bertako tribuak grafikoki dokumentatzen. Bere lanak sariak lortu zituen Italian eta Brasilen, eta erakusketak egin ziren Txileko hainbat hiritan.
Idazle gisa, eta kasu askotan, argazkilari gisa ere bai, hogei bat liburu argitaratu zituen:
* I miei viaggi nella Terra del Fuoco - Turín, 1.argitalpena, 1923, Alemanera, hungarierara eta gaztelaniara itzulia (Milan, 1929), urte asko beranduago 30 años en Tierra del fuego izenarekin berrargitaratua, datu eguneratu eta zabalduekin.
* Andes patagónicos​
* Andes patagónicos : viajes de exploración a la cordillera patagónica austral (1945)
* El Cerro Lanín y sus alrededores: Parque nacional(1941)
* Paisajes magallánicos. Itinerarios turísticos. (Punta Arenas, 1945);
* Mi primera expedición al interior de la cordillera patagónica meridional (Buenos Aires, 1931)
* La naturaleza en los Andes de la Patagonia Septentrional. Lagos Nahuel Huapi y Esmeralda (Turín, 1934)
* Aspetti geomorfologici della Cordigliera Patagonica Australe (Turín, 1939)
* Ascensión al Monte San Lorenzo. Excursión a la región del Baker (Buenos Aires, 1945) *Don Bosco geógrafo (Gaztelaniara itzulia, en Bollettino Salesiano, enero de 1960)
* Guía turística de Magallanes y canales fueguinos (1946)
* Guía turística de los lagos australes argentinos y Tierra del Fuego ((Buenos Aires, 1945).
Turinen hil zen, 1960ko abenduaren 25ean.

## Ikus gainera

* Selknam genozidioa
* Alberto de Agostini Parke Nazionala

## Kanpo estekak

* De Agostini aita: apaiz mendizalea, argazkilaria eta esploratzailea
* Andes Patagónicos, I. liburukia (pdf bertsioa)
* Andes Patagónicos, II liburukia (pdf bertsioa)
* Datuak: Q258289
* Multimedia: Alberto de Agostini / Q258289
# Alberto Martinez Alberdi

Alberto Martinez Alberdi, ezizenez Zizel, (Azkoitia, 1990) musikari gipuzkoarra da.

## Diskografia

* Serendipia (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak

* ↑ Zizel. (Noiz kontsultatua: 2018-04-11).
* ↑ Serendipia. (Noiz kontsultatua: 2018-04-11).
* Datuak: Q51761827
# Alberto Martínez

José Alberto Martínez Trinidad (Donostia, 1975eko irailaren 10a - ) euskal txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

1994
* Gervais Memoriala
1995
* Gervais Memoriala
1996
* Gervais Memoriala
* 2. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan (23 urtez azpikoan)
1997
* 3. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan (23 urtez azpikoan)
1999
* 2. Euskal Bizikletan
* 3. Midi Libren eta etapa 1
* Jornal de Noticias Sari Nagusia: etapa 1
* 5. Etorkizuneko Tourrean
2000
* Burgosko Itzulia: etapa 1
* Telecom Portugal Sari Nagusia: etapa 1
* 3. Valentziako Erkidegoko Itzulian
2001
* 2. Euskal Herriko Itzulian
* 8. Miguel Indurain Sari Nagusian
2002
* Nazioarteko Kriteriuma
2005
* Loire-Atlantique Klasikoa
2006
* Nazioarteko Kriteriuma: etapa 1
* Bavariako Itzulia

## Emaitzak lasterketa nagusietan

| Lasterketa | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| Italiako Giroa | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Frantziako Tourra | - | - | - | - | - | - | - | - | Utzi | - |
| Espainiako Vuelta | - | - | Utzi | 28.a | 112.a | 31.a | Utzi | - | - | - |
| Txirrindularitzako Munduko Txapelketak | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |

## Taldeak

* Euskaltel-Euskadi (1998-2003)
* Relax-Fuenlabrada (2004)
* Agritubel (2005-2007)

## Erreferentziak

* ↑ Urtekaria: Alberto Martínez

## Kanpo estekak

* Alberto Martínez - ProCyclingStats
* Datuak: Q681892
# Alberto Montaud

Alberto Montaud Noguerol (Venta del Moro?, 1888ko azaroaren 22a - Madril, c. 1970) militar espainiarra izan zen, Euzko Gudarosteko Agintari Gorena izan zena.

## Biografia

Ingeniarien teniente-koronela eta Gerra Eskolan Gotorlekuen irakaslea, Jose Antonio Agirre lehendakariak, 1937ko azaroaren 6an Euzko Gudarosteko Agintari Goren izendatu zion. Jose Antonio Agirrek Montauden gaitasunak miresten zituen
Alberto Montaudek Bilboko Burdin Hesia eraikitzeko lanak zuzendu zituen.. 1938ko ekainaren 19an, Eusko Jaurlaritzarekin batera, Frantziara hasieran eta gero Venezuelara ihes egin zuen. Erbestean 30 urte eman ondoren Madrilen hil zen 1960ko hamarkadaren bukaeran.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria
* ↑ La Guerra Civil en Euskadi: Formación del Gobierno y del Euzko Gudarostea (Ejército Vasco)
* ↑ Gabriel Jackson, "The Spanish Republic and the Civil War, 1931-1939" (1965), 384. orr.
* ↑ Oficiales del Real Cuerpo de Ingenieros: D. Gustavo y Alberto Montaud Noguerol
* Datuak: Q3817971
* Multimedia: Alberto de Montaud y Noguerol / Q3817971
# Alberto Miralles

Alberto Miralles Grancha (Elx, Alacant, Espainia, 1940ko irailaren 23a - Madril, Espainia, 2004ko martxoaren 3a) espainiar idazle, antzerki egile, egokitzaile eta zuzendaria izan zen.

## Biografia

Industria Ingeniaritza Teknikoko titulua eskuratu zuen 1963an Bartzelonako Unibertsitatean, Arte Dramatikokoa 1966an Bartzelonako Goi Mailako Eskolan, eta Filologia Erromanikoan lizentziatu zen 1973an hiri bereko Unibertsitate Zentralean.
Interpretazioko irakasle-lanetan aritu zen 1968-1975 bitartean Bartzelonako Aktoreen Estudioan, eta Madrilgo Taller de Artes Imaginariasen 1978-1980 artean. Antzerki Egileen Elkarteko idazkari nagusi kargua izan zuen, eta horrez gainera, 1968an sortu zuen Cátaro izeneko antzerki-konpainia zuzentzen ere jardun zen.
1961az geroztik antzerki-sari ugari jaso zituen. Kabaret ikuskizunak nahiz Eres un desalmado (1980) filmaren gidoia eta J. Hidalgoren La pantalla diabólicaren elkarrizketak (1978) ere egin zituen. Antzerki-zuzendari gisa, berriz, Adolfo Marsillachen laguntzaile-lanetan hasi zen 1968an, eta harrezkero antzezlan ugari zuzendu zituen. Cátaro eta Compañía trabalenguas taldeen eszena-zuzendaria ere izan zen, eta Shakespeare, Lope de Vega, Calderón de la Barca eta hainbat egile ezagunen obren egokitzapenak egin zituen.
Bestalde, antzerkiari buruzko zenbait saiakera argitaratu zituen, eta artikulu ugari egunkari eta aldizkarietan. Bi eleberri sortu zituen: Una semana pintada de negro (1983, "Beltzez margoturiko aste bat"), eta Mi país es tu piel (1989, "Nire herria zure azala da"). Egin zuen azkeneko obra Juegos prohibidos (2001) izan zen. 2004. urtean birikako minbiziak jota hil zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3753762
# Alberto Magno saria

Alberto Magno saria 1989an ematen hasi zen sari bat da. Alberto Magno Zientzia-Fikziozko Literatura Lehiaketaren garaileak jasotzen du. Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia Fakultateak ematen du. Euskaraz edo gaztelaniaz oinarri zientifikoko Zientzia-Fikzio eta fantasiazko generoaren barnean egon daitezkeen istorio laburrei ematen zaie.

## Kanpo estekak

* Alberto Magon sarien palmaresa Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia Fakultatearen webgunean
* Datuak: Q9062227
# Alberto Maneiro

Alberto Maneiro, (Donostia, 1968 -) gipuzkoar aktorea da.

## Lanak
### Antzerkia

* Datuak: Q8193530
# AS Kaloum Star

Association Sportive Kaloum Star (izen osoa, Association Sportive Kaloum Star) Gineako futbol talde bat da, Konakry hiriburukoa.

## Palmaresa
### Ginean: 35

* Gineako Liga (13): 1965, 1969, 1970, 1980, 1981, 1984, 1987, 1993, 1995, 1996, 1998, 2007, 2014.
* Gineako Kopa (7): 1985, 1997, 1998, 2001, 2005, 2007, 2015.
* Gineako Superkopa (1): 2015.

### Nazioartean: 2

* CAF Kopa (0): finalista 1992an.
* UFOA Kopa (0): finalista 1977an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2819511
# ASOBAL Kopa

Asobal Kopa (gaztelaniaz: Copa ASOBAL) Espainiako eskubaloi txapelketa da, ASOBALek antolatua. Abenduan jokatzen da, urtero hiri desberdin batean. Une horretan sailkapenean dauden lehenengo hiruek eta etxeko taldeak jokatzen dute.

## Podiuma

* FC Barcelona 18 Kopa ||
* Ciudad Real 6 Kopa ||
* Teka Cantabria 4 Kopa ||

## Palmaresa

| Taldea | Garaipenak | Urteak |
| FC Barcelona | 18 | 1995, 1996, 2000, 2001, 2002, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 |
| BM Ciudad Real | 6 | 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2011 |
| Teka Cantabria | 4 | 1991, 1992, 1997, 1998 |
| Ademar León | 2 | 1999, 2009 |
| Elgorriaga Bidasoa | 1 | 1993 |
| BM Granollers | 1 | 1994 |
| BM Valladolid | 1 | 2003 |

## Egoitza-hiriak

* 6 aldiz: Leon
* 3 aldiz: Vigo, Valladolid, Santander
* 2 aldiz: Zaragoza, Kordoba eta Bartzelona.
* Behin: Ibiza, Moguer, Alcobendas, Castello, Iruñea, Ciudad Real, Roquetas de Mar eta Lleida.

## Ikus, gainera

* ASOBAL Liga
* Espainiako Eskubaloi Errege Kopa
* Espainiako Eskubaloi Superkopa

## Kanpo estekak

* ASOBAL Ligako Webgune ofiziala
* Datuak: Q1060516
# AS Béziers Hérault

AS Béziers Hérault (izen osoa, Association Sportive Béziers Hérault) Frantziako Okzitania eskualdeko Besiers hiriko errugbi taldea da. Frantziako Liga asko irabazi ditu eta palmaresean hirugarrena da.

## Historia

1970 eta 1980 hamarkadetan Frantziako talde nagusia izan zen eta 11 Liga eta lau Kopa irabazi zituen.

## Palmaresa

* Top 14 Liga
** Txapelduna (11): 1961, 1971, 1972, 1974, 1975, 1977, 1978, 1980, 1981, 1983, 1984.
** Bigarrena (4): 1960, 1962, 1964, 1976.
* Yves du Manoir Kopa/Frantziako Errugbi Kopa
** Txapelduna (4): 1964, 1972, 1977, 1986.
** Finalista (6): 1950, 1961, 1973, 1978, 1980, 1981.

## Kanpo estekak

* AS Béziers taldeko webgune ofiziala (Frantsesez)
* Datuak: Q1781643
* Multimedia: AS Béziers Hérault / Q1781643
# ASN.1

Sare eta teknologia protokoloak* :
| Aplikazio geruza | DNS, FTP, HTTP, HTTPS, IMAP, IRC, NFS, NNTP, NTP, POP3, SMB/CIFS, SMTP, SNMP, SSH, Telnet, SIP, gehiago |
| Aurkezpen geruza | ASN.1, MIME, SSL/TLS, XML, gehiago |
| Saio geruza | NetBIOS, gehiago |
| Garraio geruza | SCTP, SPX, TCP, UDP, gehiago |
| Sare geruza | AppleTalk, IP, IPX, NetBEUI, X.25, gehiago |
| Lotura geruza | ATM, Ethernet, Frame Relay, HDLC, PPP, Token Ring, Wi-Fi, STP, gehiago |
| Geruza fisikoa | Kable ardazkide, Zuntz optiko, Pare kordatu, Mikrouhin-sarea, Irrati bidezko sarea, RS-232, gehiago |
| *OSI ereduaren arabera ||
ASN.1 (Abstract Syntax Notation 1) datuak adierazteko araua da. SNMP protokoloak. SNMP sare protokoloak bere objektuak irudikatzeko ASN.1 erabiltzen du.
ASN.1-en lau datu mota aintzat hartzen du:
   * Unibertsala: Boolean, Integer eta Real.
   * Testuinguruenekoa : Mota hauek erabiltzen diren testuinguru lokalerako definituak.
   * Aplikazio: Aplikazio jankin baterako definituak.
   * Pribatu: Erabiltzaileak definituak.
Aurreko mota bakoitzak zera da:
   * Primitiboa: Zenbaki oso bakarra.
   * Eraikia: Karaktere katea.

## Estandarrak

   * ASN.1 notazioa deskribatzen dituzten estandarrak:
      ** ITU-T Rec. X.680 | ISO/IEC 8824-1
      ** ITU-T Rec. X.681 | ISO/IEC 8824-2
      ** ITU-T Rec. X.682 | ISO/IEC 8824-3
      ** ITU-T Rec. X.683 | ISO/IEC 8824-4
   * ASN.1 kodeketa arauak deskribatzen dituzten estandarrak:
      ** ITU-T Rec. X.690 | ISO/IEC 8825-1 (BER, CER y DER)
      ** ITU-T Rec. X.691 | ISO/IEC 8825-2 (PER)
      ** ITU-T Rec. X.693 | ISO/IEC 8825-4 (XER)
      ** ITU-T Rec. X.694 | ISO/IEC 8825-5 (XSD mapeatua)
      ** RFC 3641 (GSER)

## Ikus,Gainera

* ASCII

## Kanpo estekak

* Datuak: Q333301
# ASPACE

ASPACE (gaztelaniaz "Asociaciones de Atención a las Personas con Parálisis Cerebral"), irabazteko asmorik gabeko Espainia mailan antolatutako Elbarritasun Zerebralaren Elkarteen konfederazioa da. Elkarteak gaixoen familiek sortu zituzten, elkarrekin laguntzeko asmoz. Hego Euskal Herrian lau dira konfederazioan elkartutakoak. Espainia osoan 70 elkarte dira,18.000 kide, 4.500 profesional eta 1.600 boluntario inguru.

## Garun paralisia

Elkartearen arabera "garuneko paralisia lesio bat da garunean perinatal aldian gertatua, beti nahasten den mugimenduaren gorabehera zenbait gradutan edo nibelak eta lesioa nahasi ahal du gaitasun intelektualean". Erakundearen datuen arabera Espainian 120.000 pertsona daude gaixotasun horrek afektaturik eta kasu kopurua gora doa. %70 kasuak haurdunaldian ematen dira, %20ak erditzeko unean eta gainontzeko %10a bizitzaren lehenengo bi urtetan. Kausak desberdinak izan daitezke: infekzioak, oxigeno falta jaiotzeko unean, jaiotze goiztiarrak... Gaitzak sortutako lesioak betiko dira baina ez dira degenetariboak.

## Elkartearen helburuak

Hauek dira elkartearen helburuak:
* Garun-paralisia eta antzeko asaldurak dituzten pertsonen gizarteratzea.
* Kalitateko arreta, norberaren autonomia bultzatzen duten zerbitzuen eta programen bidez.
* Sentsibilizazio soziala.

## Eskaintzen dituzten zerbitzuak

* Kanpo tratamenduak
* Arreta Goiztiarra: gaitza detektatu bezain pronto hasten dira ondorioak gutxitzeko ahaleginak.
* Hezkuntza berezia: eskola arruntetan eskolarizatu ezin diren haurreak elkartean bertan ikasten dute.
* Eguneko Zerbitzua: egunean zehar pertsona hauek aktiboak mantentzeko.
* Etxebizitza Zerbitzua: adin batetik aurrera haien autonomia indartzeko etxe bereizitan bizi daitezke.
* Familientzako laguntza zerbitzua: oporretan, asteburuetan...

## Euskal Herriko elkarteak

* ASPACE Bizkaia. Helbidea: Julio Urkixo 17 lonxa. 48014-Bilbo.
* ASPACE Araba. Helbidea: Sofia Erregina 100. 01015-Gasteiz.
* ASPACE Nafarroa. Helbidea: Asarta Margolaria 1. 31007-Iruñea.ref> (Gaztelaniaz) «Asociación Parálisis Cerebral Álava | ASPACE ÁLAVA» ASPACE ALAVA (Noiz kontsultatua: 2023-11-22).</ref>
* ASPACE Gipuzkoa. Helbidea: Illarra Bidea 2. 20018-Donostia.

## Erreferentziak

* 1 2 «Nor gara? - Asociación de Parálisis Cerebral - Elbarritasun Zerebralaren Elkartea» www.aspacegi.org (Noiz kontsultatua: 2023-11-22).
* ↑ «Historia - Asociación de Parálisis Cerebral - Elbarritasun Zerebralaren Elkartea» www.aspacegi.org (Noiz kontsultatua: 2023-11-22).
* ↑ «Zer da garun-paralisia? - Asociación de Parálisis Cerebral - Elbarritasun Zerebralaren Elkartea» www.aspacegi.org (Noiz kontsultatua: 2023-11-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Paralisis cerebral» Aspace Bizkaia (Noiz kontsultatua: 2023-11-22).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Asociación Parálisis Cerebral Álava | ASPACE ÁLAVA» ASPACE ALAVA (Noiz kontsultatua: 2023-11-22).
* ↑ «Asociación de Parálisis Cerebral - Elbarritasun Zerebralaren Elkartea» www.aspacegi.org (Noiz kontsultatua: 2023-11-22).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Aspace Espainia
* Gipuzkoako Aspacek afektatuek komunikatzeko sistema berri bat sortu du:
* Datuak: Q5782704
# ASPEGI elkartea

ASPEGI - Gipuzkoako Emakume Profesional eta Entrepresari Elkartea (Donostia, Gipuzkoa, 1998) Gipuzkoako Emakume profesionalen, enpresaburuen eta zuzendarien elkartea da. Irabazi-asmorik gabeko elkartea da, eta ekonomia-, gizarte- eta lan-arloan aukera- eta eskubide-berdintasuna lortzen laguntzea du helburu.

## Historia

Elkartea 1998an hasi zen lanean sei bazkiderekin, eta bi hamarkada geroago, 2019an 650 bazkide baino gehiago zituen. Emakumeen jabekuntza ekonomikoa lortzeko, genero-desberdintasunak murrizteko eta esparru ekonomikoan berdintasuna sustatzeko sortu zen, baita emakumeek etxetik enpresetara eta gobernuetara erabakiak hartzen parte har dezaten lortzeko ere.
2007. urteaz geroztik, EMEKIN Gipuzkoako Foru Aldundiaren ekimena da, eta EMEKIN emakumeen ekimena eta enpresak sortzeko programa gauzatzen ari da.
2009an, emakumezko enpresaburuen topaketa-ziklo bat jarri zuten martxan, Gipuzkoako Foru Aldundiak diruz lagundua.
2014az geroztik urtero antolatzen du Aspegi Foroa, hausnarketa sustatzeko, hainbat pertsona ospetsuren esku-hartzearen bidez, gizartea eraldatzen jarraitzeko.
2016. urtean Aspegi Elkarrizketak egiten hasi ziren, hainbat sektoretan (kirola, osasuna, zientzia eta teknologia, ekonomia eta finantzak, besteak beste) erakundeak zuzentzen eta kudeatzen dituzten emakume profesionalei aurpegia eta ahotsa jartzeko urteroko ekitaldia.
2016. urteaz geroztik, ASPEGI sariak ematen dituzte, emakumeek ekonomia- eta enpresa-arloan egiten duten lana aitortzeko.
2018az geroztik, garapenerako lankidetza-proiektuak egin dituzte Tanzaniako, Senegalgo eta Mozambikeko emakumeekin.

## Sariak eta aintzatespenak

* 2019. urtean, Gipuzkoako Foru Aldundiak Urrezko Domina eman zien, erakundearen goren-gorenekoa, berdintasunaren alde egindako ekarpenagatik.

## Erreferentziak

* ↑ «Estatutos de la asociación ASPEGI» 1998.
* ↑ «Gipuzkoa premia la contribución de Aspegi a la igualdad» El Diario Vasco 2019-12-19.
* ↑ «Emekin - Ekintzailea - Ekintzailea» ORAIN Gipuzkoa.
* ↑ «Encuentros con perspectiva de género - Aspegi» www.aspegi.org.
* ↑ «Foro - Aspegi» www.aspegi.org.
* ↑ «Primera edición - Deporte - Aspegi» www.aspegi.org.
* ↑ «Segunda Edición - Sanidad - Aspegi» www.aspegi.org.
* ↑ «Tercera Edición - Ciencia y Tecnología - Aspegi» www.aspegi.org.
* ↑ «Cuarta Edición - Economía y Finanzas - Aspegi» www.aspegi.org.
* ↑ «I edición Premios ASPEGI - Aspegi» www.aspegi.org.
* ↑ «Premios Aspegi - Aspegi» www.aspegi.org.
* ↑ «Proyectos de Cooperación - Aspegi» www.aspegi.org.
* ↑ Gipuzkoa, Noticias de. «Medalla de Oro a Aspegi por hacer de Gipuzkoa "un lugar mejor para trabajar"» www.noticiasdegipuzkoa.eus.
* ↑ «Medalla de Oro 2019: Aspegi - Comunicaciones - Multimedia» ORAIN Gipuzkoa.
# Achit Nuur

Achit Nuur (mongolieraz: Ачит Нуур, Achit Nuur) Mongoliako aintzira da.

## Geografia

Bayan-Ölgii Probintziako hirugarren eta Mongoliako zortzigaren handiena da. Herrialdeko ipar-mendebaldean, Errusiako mugatik gertu, Altai mendien ondoan dago, Aintzira Handien Sakongunean. 298 km²ko eremua du, 1.435 metrotan itsas gainean. Gehienezko sakonera 5 metrokoa da.
Ertza gehienean estepa zabaltzen da, batez ere arroketako estepa. Ipar-mendebaldean eta ipar-ekialdean hezegune batzuk daude. Aitziran ibai batzuk isurtzen dira beste ibai baten bidez, Usun-Cholaj ibaia, ondoren Khod ibaia isurtzen dena.
Ekialdeko ertza dôrvôd herria bizi da. Mendebaldean, aldiz, bi heren kazakhstandar dira eta heren bat dôrvôdak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-05-21).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) (Frantsesez):Informazio turistikoa.
* Datuak: Q968728
* Multimedia: Achit-Nuur lake / Q968728
# Aelita

Aelita (errusieraz: Аэлита, translit.: Aelita) edo Aelita: Marteko erregina 1924ko Jakov Protazanov zinemalari errusiarrak zuzendutako zientzia-fikziozko filma da. Aleksei Nikolaievitx Tolstoiren izen bereko eleberrian oinarrituta dago.
Bere eragina ondorengo hainbat filmetan ikus daiteke, baita Flash Gordonen eta ziurrenik Fritz Langen Metropolis filmean ere. Hasieran oso ezaguna, filma ez zen oso mesedegarria izan Sobietar Batasuneko Gobernuaren eta, horregatik, oso zaila izan da Gerra Hotzaren ondoren arte ikusteko.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Los izeneko gazte bat, Marte planetara kohete batean doa. Bertan erregearen aurka altxamendu herrikoi bat zuzenduko. Horretarako Aelita erreginaren, zeina berarekin maitemindu baita teleskopio baten bidez ikusi ondoren, laguntza izango du.

## Aktoreak

* Julia Solntseva: Aelita
* Igor Ilinski: Kravtsov
* Nikolai Tseretelli: Los / Jevgeni Spiridonov
* Nikolai Batalov: Gusev
* Vera Orlova: Maxa
* Valentina Kuindzhi: Nataxa
* Pavel Pol: Viktor Erlich
* Konstantin Eggert: Tuskub
* Juri Zavadski: Gol
* Aleksandra Peregonets: Ikhoxka
* Sofia Levitina: Tokiko Biltzarreko presidentea

## Esanahi ideologikoa

Filmaren klimaxean, Gusev boltxebikeak iraultza proletarioa antolatu zuen Aelita erreginaren laguntzarekin. Nolabait filma iraultzaren aurkakoa da. Gusevek eta Losek, etxeko bizitzarekin duten nahigabea dela eta, Lurretik ihes egiten dute; Guseven emaztea babesleegia da eta berak iraultza nahi du, eta Los itxuraz bere emaztea hil du jelosia hasiera batean. Gainera, Aelitak iraultza baimentzen du gobernatzea eragozten dion diktadorea boteretik kendu ahal izateko. Aelitak agintzen die soldaduei, iraultzaren ondoren, esklabo-langileak lurpera eramatea. Aelita hil egiten du geldiarazteko, bere emazte gisa ikusiz, esnatu egiten da, Marteko bizipenak guztiz alegiazkoak zirela jakitun, eta etxera itzultzen da emaztea oraindik bizirik dagoela aurkitzeko.
Aelitaren manipulazioa berak Los filmarentzat ordezkatzen duenaren aurka dago zuzenean, eta iraultza bat gaizki atera daitekeela gogorarazteko balio du. Aelitak iraultzan egindako manipulazioaren inplikazio ez hain sotilek, jakina, Leninen iraultza bera adierazten dute. Nataxa (Losen emaztea) komunismoaren sinbolo gisa aurkezten den bitartean eta filmak jarrera komunista duen bitartean, iraultza pertsonaia akastunek egiten dute, bizitzan maite denaren aurkakoak. Izan ere, Protazanoven pelikulako puntuek ez dute iraultza garapenerako tresna gisa ikusten, berreraikuntzarako tresna gisa baizik. Errusiako Iraultza ez da filmerako oihala, baizik eta Leninen Politika Ekonomiko Berria, Lehen Mundu Gerraren eta Errusiako Gerra Zibilaren ondoren berreraikuntzarako erabili zuen garai baketsua.

## Erreferentziak

* ↑ David Elliott, "New Worlds - Russian Art and Society, 1900-1937", page 99.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q380803
* Multimedia: Aelita (1924 film) / Q380803
# Aeneas Mackintosh

Aeneas Lionel Acton Mackintosh (Tirhut, 1879ko uztailaren 1a - Antartika, 1916ko maiatzaren 8a) esploratzaile eta nabigatzaile britainiarra izan zen.

## Biografia

Tirhuten (India) jaio zen guraso britainiarrekoa, Erresuma Batuan ikasi zuen eta merkataritza-nabigazioan lana aurkitu zuen. 1907an Ernest Shackleton-ek aukeratu zuen Nimrodeko bigarren ofizial gisa Antartikako espedizio izenkidean. Kontinentera iristean begi bat galdu zuen istripu batean eta Zeelanda Berrira itzultzeko behartuta dago. Misioaren ondoren, Karpatoetako urre bilaketan arrakastarik gabe parte hartu zuen eta hiru hilabete eman zituen Coco uhartean (Costa Rica) espainiar altxor baten bila.
1914an Shackleton-ek berriro aukeratu zuten Endurance espedizioaren parte izateko. Mackintosh bereziki, Ross itsasoko taldearen gidaria da, Antartikako beste aldetik zetorren Shackleton-ek erabiliko zituen hornidura batzuk gordetzeko zereginean.
Eguraldi baldintza txarrak agortuta, Ross izotz hesian zeharreko itzulerako bidaia hiltzeko zorian dago. Bere ltaldekideek lagunduta, Victor Hayward-ekin desagertu egin zen Hut Point penintsularen eta Evans lurmuturraren itsasartean, 1916ko maiatzaren 8an.
* Datuak: Q380910
* Multimedia: Aeneas Mackintosh / Q380910
# Aenigmina

Aenigmina Sesiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Aenigmina aenea da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Aenigmina aenea | daturik gabe |
| Aenigmina critheis | daturik gabe |
| Aenigmina latimargo | daturik gabe |
| Aenigmina tiresa | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2087667
* Espezieak: Aenigmina
# Aemylurgis

Aemylurgis Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Aemylurgis xanthoclina da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Aemylurgis xanthoclina | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4687763
# Aenigmatita

Aenigmatita edo Cossyrita sodio, burdina eta titanioa duen inosilikato mineral bat da. Bere formula Na$_2$Fe$^{2+}$$_5$TiSi$_6$O$_{20}$ da eta bere egitura tetraedro kate bat da, launaka errepikatua, albo adar konplexuekin. Kristal trikliniko marroi eta beltzak sortzen ditu. Wilkinsonitarekin (Na$_2$Fe$^{2+}$$_4$Fe$^{3+}$$_2$Si$_6$O$_{20}$) soluzio-solidoa eratzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q380942
* Multimedia: Aenigmatite / Q380942