OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hotz

Hotza beroaren eza da, hau da, energia eta beroa sortzen duten erreakzio kimikoen eza.

## Hotz sentsazioa

Hotza ze mailatan sentitzea bakoitzaren pertzepzioan oinarritzen da; adibidez, haizea dela eta tenperaturak adierazten duena baino hotz handiagoa sentitu ohi da; hala, 10 °C-ko tenperaturan haize arinak sorrarazten duen sentsazio termikoa 5 °C-koa da.
Lurran izandako tenperatura baxuena Vostoken izan zen, non -89,4º C heldu zen termometroa. Eguzki-sistemako beste planetetan tenperaturak askoz baxuagoak izan daitezke, adibidez Neptunon -218 °C-ko tenperaturak daude bere azalean.

## Hitza eta elikagai-segurtasuna

Tenperatura baxuak aplikatuz elikagaiak egoera onean mantentzen dira, mikrobio kaltegarrien ugalketa eragotziz eta haiek akabatuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q270952
* Multimedia: Cold / Q270952
# Hotz-bolada

Hotzaldia edo hotz-bolada eremu zabal bateko aire-hozte nabarmena edo aire oso hotzaren inbasioa da. Egun batzuetako batez besteko tenperatura minimo eta maximo zehatzak gainditzen direnean gertatzen da, ikuspuntu meteorologiko batetik. Ez da nahastu behar egun jakin batean gerta daitekeen hotz punta batekin. Eskualdeko klimaren araberakoa da; hala, Donostian eta Berlinen ezberdinak lirateke hotzaldia definitzeko irizpide zehatzak.
Euskal Herrian, hotzaldiak azaroa eta apiril artean gertatu ohi dira, normalean abenduan, urtarrilean eta otsailean. Gerta liteke beste hilabetetan hotzaldi bat izatea baina ohiz kanpokoak dira.

## Ikus, gainera

* Klima aldaketa
* Hotz-bolada artiko
* Siberiar hotz-bolada

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2017]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q642683
* Multimedia: Cold waves / Q642683
# Hotton

Hotton, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako Luxenburgo (Valonia) probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 5.600 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Direction générale Statistique et Information économique. 2011ko errolda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q160709
* Multimedia: Hotton / Q160709
# Hotzaren kate

Hotzaren katea elikagaiak eta sendagaiak euren ekoizpen, garraio eta biltegiratzean zehar tenperaturari dagokionean atxiki behar dituzten kontserbazio-baldintzak dira, euren kalitatea, higienea eta osasungarritasuna mantentze aldera. Hotzaren katean zehar zorrotz kontrolatu behar da katea ez etetea: une jakin batean, tenperaturari buruzko baldintzak betetzen ez badira, produktuak bere kalitatea galtzeko arrisku handia dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q592197
* Multimedia: Cold chain / Q592197
# Hegoaldeko Ibai Gorria

    Artikulu hau Estatu Batuetako ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ibai Gorria (argipena)».
Ibai Gorria, Hegoaldeko Ibai Gorria edo Red River Estatu Batuetako hegoaldeko ibaia da, izenaz ere ezaguna dena. 2.044 kilometro luze da eta 169.890 km$^2$-ko ibai-arroa du. Ontziz ibil daiteke. Mexiko Berriko estatuko ekialdeko goi-ordokietan du iturburua (Llano Estacado) eta Texas eta Louisianako estatuak alderik alde igaro ondoren, Baton Rouge hiriraino heltzen da. Leku horretan bi adarretan banatzen da ibaia; Atchafalaya izeneko adarrak Mexikoko golkoan isurtzen du ura, eta Old River izeneko adarrak Mississippi ibaiarekin bat egiten du. North Fork Red River, Salt Fork Red River, Little River, Pease River, Sulphur River, Wichita River eta Washita River dira Red ibaiaren adar nagusiak.
Bitxikeri gisa, 1948ko Howard Hawks zinema zuzendariaren Red River filmak ibai hau izendatzen du.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q156032
* Multimedia: Red River of the South / Q156032
# Hegoaldeko India

Hegoaldeko Indiako indiar azpikontinentearen eta Indiako estatuaren hegoaldeak osatzen du. Andhra Pradesh, Karnataka, Kerala, Tamil Nadu eta Telanganako indiar estatuak hartzen ditu bere baitan, baita Lakshadweep eta Puducherry batasunaren lurraldeak ere.

## Deskribapena

Indiako azaleraren %19,31 (635.000 km2) eta biztanleen %20. Dekango goi-ordokiaren hegoaldea dago bere baitan, Bengala badiak mugatzen du ekialdean, Arabiako itsasoak mendebaldean eta Indiako ozeanoak hegoaldean. Eskualdeko geografia anitza, baina erdigunea goi-ordoki batek hartzen du, Ekialdeko Ghat eta Mendebaldeko Ghat mendizerrek mugatrua. Bere ibaia nagusiak dira Godavari, Krishna, Kaveri, Tungabhadra, Periyar, Bharathappuzha, Pamba, Thamirabarani, Palar eta Vaigai. Indiako hegoaldeko biztanle gehienek hizkuntza drabidiko nagusietako bat hitz egiten dute: Telugu, Tamil, Kannada eta Malabarera. Estatu eta lurralde batzuetan hizkuntza minoritarioaek estatusa dyte: Telanganako urdua eta Puducherry-ko frantsesa. Hizkuntza horiez gain, komunikazio ofizialetarako erabiltzen da ingelesa, eta kartel publiko gehienetan ere agerikoa da.
Historian zehar, zenbait erresuma dinastiko Indiako azpikontinentean zehar. Asiako hego-ekialdean izandako konkista musulmanek eragina izan zuten eskualde horietako historian eta kulturan. Indiako hegoaldean ezarritako dinastia nagusien artean daude Txerak, Txolak, Pandya, Pallavas, Satavahana, Chalukyas, Rashtrakutas, Bahmani, Dekkango sultanerriak eta beste batzuk. Indiako azken estatu subiraia, Hyderabad estatua, Nizamek gobernatua, eskualdean iraun zuen 20. mendera arte.

## Erreferentziak

* ↑ «Urdu is second official language in Telangana as state passes Bill» The News Minute 17 November 2017.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Ingelesezko Wikipediako «South India» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-03-09ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q542146
* Multimedia: South India / Q542146
# Hegoaldeko Georgiak

Hegoaldeko Georgiak britainiar kontrolpean dagoen uhartedi azpiantartiarra da. Auzitan dago uharteen jabetza, Erresuma Batuak bere itsasoz bestaldeko lurraldetzat dituzte Hegoaldeko Georgiak eta Hego Sandwich uharteak. Argentinak, bere aldetik, Hego Atlantikoko Uharteak izeneko barrutiaren zatia direla aldarrikatzen du, Tierra del Fuego, Antartida eta Hego Atlantikoko Uharteak izeneko probintziaren barne.

## Banaketa

Bere 3.850 km² arean zenbait uharte badaude:
* Hego Georgia, baita ere San Pedro izenekoa, 160 kilometroko luzera eta 30 kilometroko zabalera duena.
* Willis uhartetxoak.
* Pajaro/Bird uhartea.
* Annenkov uhartea.
* Pickersgill uhartea.
* Green uhartea.
* Cooper uhartea.
* Etabar
Hego-ekialdera bidean 72 kilometrotara dagoen Clerke arrokak ere Hegoaldeko Georgietako eskualdean daude nahiz eta uhartedian egon ez.

## Geografia

Uharteak 54º eta 55º hego paralelo eta 35º45' eta 38º23' mendebal meridiano artean daude, Malvinetatik 1.300 km hego-ekialderantz eta Estatuen Lurraldetik 1.700 km ekialdera.
Bere orografia mendiz beteta dago, altuena 2.934 metroko Paget mendia izaki. Urtean zehar, elurraz beteta dagoenez badaude bisustegi asko, handiena Nordenskjold izenekoa. Ipar kostaldean fjord ugari daudenez, baleazaleek erabili dituzte.

## Biztanle

2005eko apririlean ez zegoen biztanleria finkorik uhartedian. Kokaleku nagusia British Antarctic Surveyren ikerketa postuak King Edward Point izena du eta gehienez 18 pertsona izan dezake. Antzinako Grytviken norvegiar eta argentinar balezale faktoriaren gertu dago. Badago beste postu bat Pajaro/Bird uharteko Jordan senadian gehienez beste 8 pertsona izan daitekeena.
Hori dela eta, neguan 11 - 12 pertsona izatetik udan 26 izatera pasatu da.

## Historia

Nahiz eta badaude batzuk Amerigo Vespucciok XVI. mendean aurkitu zituztela esaten dutenak, lehenengo bisitaria 1675ko apirilean Antony de la Roché ingelesa zen. Lehenengo miaketa dokumentatua 1756an Gregorio Jerezek espainiarrak egin zuen eta «San Pedro uharteak» izena jarri zioten.
James Cook kapitainak lehenengo lehorreratzea egin zuen , 1775ko urtarrilaren 17an, eta Georgia izena jarri zion, Erresuma Batuko George III.aren omenez eta britainiarren jabetza aldarrikatu zuen.
1904 eta 1966 artean, argentinarrek bere uretan baleak harrapatu zituzten, Grytviken eta Leith badian faktoriak finkatuz.
1982ko Malvinetako Gerrak ondorioak ere ekarri zizkien Hegoaldeko Georgiei.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3117681
# Hegoaldeko Italiako normandiar konkista

Hegoaldeko Italiako normandiar konkista XI. eta XII. mendeetan zehar garatu zen, hainbat gudu eta konkistatzaileen lana izanik. Konkista ondoren, hegoaldeko Italiako lurralde hauek Siziliako Erresuma sortu zuten, Sizilia uhartea bera, Italiar penintsularen hegoaldeko herena (Benevento izan ezik), Malta uhartedia eta iparraldeko Afrikako eskualde batzuek osatuta zegoena.
Normandiar oste ibiltariak lombardiar eta bizantziarren aldeko mertzenario moduan ailegatu ziren Mezzogiornora eta etxera eraman zuten Mediterraneoari buruzko berriak. Gero, osteak leku jakin batzuetan bildu eta bere feudoak ezarri zituzten, heldueratik 50 urtetara de facto independenteak zirenak.
Ingalaterrako normandiar konkista ez bezala, gudu erabakigarri baten ondorengo urtetan gauzatu zena, Hegoaldeko Italiako konkistak hamarkadaz iraun zuen, gudu erabakigarri gutxi batzuk izanda. Eskualde asko banaka konkistatu ondoren, estatu bakar batean bildu zituzten. Ez zen Ingalaterrakoa bezain antolatu eta planeatua baina emaitza berbera izan zuen.

## Ikus, gainera

* Normandiarren Siziliako Inbasioa

## Erreferentziak

* ↑ Brown, Gordon S.. The Norman Conquest of Southern Italy and Sicily. McFarland & Company Inc. ISBN 978-0-7864-1472-7..
* ↑ Brown, Paul. (2016). Mercenaries To Conquerors: Norman Warfare in the Eleventh and Twelfth-Century Mediterranean. Pen & Sword.
* ↑ Chalandon, Ferdinand. (1907). Histoire de la domination normande en Italie et en Sicilie. Paris.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q74011
# Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichak

Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichak (ingelesez South Georgia and the South Sandwich Islands edo SGSSI) Erresuma Batuko itsasoz bestaldeko lurraldea , hegoaldeko Ozeano Atlantikoan. 1985ean sortua zen; lehen Malvinen jurisdikziopena zegoelako. Lurraldea Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichak uhartedi txikiek osatzen dute.
Lurraldeak ez du bertoko biztanlerik King Edward Pointen dauden British Antarctic Surveyren zientzialariak baino ez dira bizi uharteetan.
Argentinak 1927tik (Hegoaldeko Georgiak) eta1938tik (Hegoaldeko Sandwichak) eskualdearen jabetza aldarrikatzen du. Hori dela eta, Malvinetako Gerra uhartedi hauetan ere egin zen.

## Historia
### Hegoaldeko Georgiak

Nahiz eta badaude batzuk Amerigo Vespucciok XVI. mendean aurkitu zituztela esaten dutenak, lehenengo bisitaria 1675ko apirilean Antony de la Roché ingelesa zen. Lehenengo miaketa dokumentatua 1756an Gregorio Jerezek espainiarrak egin zuen eta «San Pedro uharteak» izena jarri zioten.
James Cook kapitainak lehenengo lehorreratzea egin zuen , 1775ko urtarrilaren 17an, eta Georgia izena jarri zion, Erresuma Batuko George III.aren omenez eta britainiarren jabetza aldarrikatu zuen.
1904 eta 1966 artean, argentinarrek bere uretan baleak harrapatu zituzten, Grytviken eta Leith badian faktoriak finkatuz.
1982ko Falklandetako Gerrak ondorioak ere ekarri zion Hegoaldeko Georgietara.

### Hegoaldeko Sandwich

Britainiarrek uhartediari "Hegoaldeko Sandwich" izena jarri zieten "Sandwich uharteetatik" (egungo Hawaii) bereizteko. James Cookek 1775 urtean iparraldean dauden zortzi uharteak aurkitu zituen eta Fabian Gottlieb von Bellingshausenek 1819 urtean hegoaldean dauden hirurak.
Erresuma Batuak 1908an bere jabetza aldarrikatu zuen eta Argentinak 1938an.
1955eko urtarrilaren 25etik 1956ko udaraino, Argentinak Thule uhartean base bat izan zuen. Uharte berean 1976tik 1982ra base zientifikoa izan zuen. Erresuma Batuak 1977an formalki protesta egin zuen eta Malvinetako Gerran basea bota zuen.

## Politika

Lurraldeak badu bere gobernadorea baina monarkia konstituzionala izanda Elisabet II.a erregina da estatu burua. Ez du banaketa administratiborik.

## Geografia

Uhartedi biek osatzen dute lurraldea:
* Hegoaldeko Georgiak
* Hegoaldeko Sandwichak

### Hegoaldeko Georgiak

Bere 3.850 km² azaleran zenbait uharte badaude:
* Hegoaldeko Georgia, baita ere San Pedro izenekoa, 160 kilometroko luzera eta 30 kilometroko zabalera duena.
* Willis uhartetxoak.
* Pajaro/Bird uhartea.
* Annenkov uhartea.
* Pickersgill uhartea.
* Green uhartea.
* Cooper uhartea.
* Etab.
Hego-ekialdera bidean 72 kilometrotara dagoen Clerke arrokak ere Hegoaldeko Georgiako eskualdean daude nahiz eta uhartedian egon ez.

### Hegoaldeko Sandwichak

Hegoaldeko Sandwich uharteak (57°45′00″S 026°30′00″W﻿ / ﻿57.75000°S 26.50000°W﻿ / -57.75000; -26.50000)
* Traverse
** Leskov
** Visokoi
** Zavodovski
* Candlemas
** Candlemas
** Vindication
* Bristol
* Montagu
* Saunders
* Tule
** Bellingshausen
** Cook
** Thule

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 170. araua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35086
* Multimedia: South Georgia and the South Sandwich Islands / Q35086
# Hegoaldeko Itsasoa

Hegoaldeko Itsasoa, Hegoaldeko Itsasoak edo Balboaren itsasoa, gaztelaniaz: Mar del Sur, Mares del Sur edo Mar de Balboa, antzinako gaztelaniaz Mar de Sud, Espainiar Inperioaren Amerikako kolonizazio aroan Ozeano Bareak jaso zituen izendapenak dira. Izena Vasco Núñez de Balboa espainiar esploratzailearen omenez darama.
# Hegoaldeko Herbehereak

Hegoaldeko Herbehereak (nederlanderaz: Zuidelijke Nederlanden, frantsesez: Pays-Bas méridionaux), baita Herbehere Katolikoak deitua, Herbehereen eskualdea izan zen, espainiarren (1556-1714), austriarren (1714-94) eta frantziarren (1794-1814) eskuetan izandakoa. Berez, eskualdean Espainiak edo Austriak inoiz ez zituen zenbait estatu ere barnean zituen: Liejako Printzerria, Stavelot-Malmedyko Printzerria, Bouillongo Konderria, Horneko Konderria eta Thorngo abadia. Frantziar iraultzaileek eskualdea bereganatu arte Germaniako Erromatar Inperio Santuaren zati bat zen.
Hegoaldeko Herbehereak egungo Belgika eta Luxenburgo herrialdeen gehiengoa ziren, baita Herbehereak eta Alemaniako eskualde batzuk ere (Gueldre Garaia, 1713an Prusiakoa zena, eta Bitburg hiri ingurukoa). 1678ra arte, Frantziako Nord-Pas-de-Calais eskualdea eta Longwy hiri ingurukoa ere Hegoaldeko Herbehereen barnean zeuden.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Kann, Robert A.. (1974). A History of the Habsburg Empire 1526-1918. University of California Press, 229–230 or..
* ↑ (Frantsesez) Bitsch, Marie-Thérèse. (1992). Histoire de la Belgique. Hatier, 73–75 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6581823
* Multimedia: Southern Netherlands / Q6581823
# Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichetako bandera

Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichetako bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 1:2 |
| Erabakia | 1999-2002 |
| Koloreak | |
Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichetako bandera 1861eko azaroaren 26an erabakitakoa da. Union Flag eta Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwich uharteetako armarriaren konposizioa da fondo urdinarekin, itsasoaz haraindiko britainiar lurralde gehienen banderak bezalaxe.

## Galeria

* pre-2002
* Gobernadorearena, 1992-1999
* Egungoa, gobernadorearena

## Kanpo estekak

* Datuak: Q245213
* Multimedia: Flags of South Georgia and the South Sandwich Islands / Q245213
# Hornos (uhartea)

    Artikulu hau uharteari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hornos (argipena)».
Hornos (gaztelaniaz: Isla Hornos) Suaren Lurraldean dagoen uharteada. Txileko uharte honetan izen bereko lurmutur ospetsua dago.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q579643
* Multimedia: Cape Horn / Q579643
# Hornos de Moncalvillo

Hornos de Moncalvillo Errioxako udalerria da, 2005ean 86 biztanle zituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1646952
* Multimedia: Hornos de Moncalvillo / Q1646952
# Horningtops

Horningtops, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Dobwalls and Trewidland parrokian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5904425
* Multimedia: Horningtops / Q5904425
# Hornos (argipena)

Hornos toponimo hauek izan daiteke:
* Hornos edo Hornos de Segura, Jaengo udalerria.
* Hornos (lurmuturra), Hego Amerikan.
* Hornos (uhartea), Hego Amerikan.
# Hornos

    Artikulu hau Espainiako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hornos (argipena)».
Hornos edo Hornos de Segura Jaéngo udalerria da, Sierra de Segura eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 679 biztanle zituen.

## Auzoak

Hornos de Seguraren auzoak (2009) :
| Auzoa | Biztanleria | Emakume | Gizon | Distantzia (km) |
| Hornos de Segura (herrigunea) | 416 | 215 | 201 | 0 km. |
| Cañada Morales | 110 | 58 | 52 | 8 km. |
| La Capellania | 22 | 9 | 13 | 8 km |
| La Platera | 44 | 21 | 23 | 8 km |
| El Tovar | 40 | 15 | 25 | 7 km |
| El Tranco | 47 | 24 | 23 | 16 km |
| La Venta | 5 | 3 | 2 | 6 km |

## Ikus, gainera

* Jaéngo udalerrien zerrenda

## Erreferentziak

* ↑ juntadeandalucia.es. Población total de Hornos de Segura. .

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Sierra de Segura eskualdeari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1756689
* Multimedia: Hornos / Q1756689
# Hornos de la Peñako leizea

Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | i, iii |
| Erreferentzia | 310 |
| Kokalekua | Euskal Herria Espainia |
| Eskualdea$^2$ | Europa eta Ipar Amerika |
| Koordenatuak | 43°15′40″N 4°01′47″W﻿ / ﻿43.26111°N 4.02972°W﻿ / 43.26111; -4.02972 |
| Izen ematea | 1985 (IX. bilkura) |
| Luzapen urtea | 2008 |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Hornos de la Peñako leizea Cantabriako San Felices de Buelna herriaren Tarriba auzoan dagoen leku arkeologikoa da. 2008ko uztailatik Unescoren Gizateriaren ondarea, Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artearen lekuaren barruan (gaztelaniaz: Cueva de Altamira y Arte Rupestre Paleolítico de la Cornisa Cantábrica). Leizean giza-okupazio luzearen aztarnak bildu dira, Erdi Paleolitotik Neolito arte, ia 30.000 urteko aldian. 1903an Hermilio Alcalde del Río arkeologoak identifikatu zituen.

## Ezaugarriak

Leize honetan Neanderthalgo gizakien eta Cro-Magnon gizakien aztarnak aurkitu dira. Leize honen ezaugarri beste bat zera da: bakarrik grabatuak aurkitu direla, ez margoak. Kanpoko babes aldean Kantauri itsasoko ertzan aurkitu diren haitzuloetako irudi zaharrenak daude, Aurignac kulturaren garaikoak. Garrantzitsuena zaldi baten grabatua da, oso sakon eginda. Beste batzuk desagertu dira baina XX. mende hasierako argazkiei esker agertzen ziren animaliak ezagutu dira: bisonteak, oreinak, zaldiak...
Barrualdean ere badaude irudiak baina aurkitzeko 60 metroko sakonera sartu behar da. Areto desberdinetan animalien irudiak aurkitu izan dira: ahuntzak, behiaren familiako animaliak, oreinak, elur-orein bat...Guztiak arroketan buztinez edo gubil batez. Horietako asko Goi Madeleine aldikoak dira. Leizearen toki sakoneneanm bestetik, irudi antropomorfoak aurkitu dira.

## Erreferentziak

* ↑ http://whc.unesco.org/es/list/310

## Ikus, gainera

* Hermilio Alcalde del Río

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)(Gaztelaniaz):Kantabriako leizeen inguruko webgunea.
* Datuak: Q1150800
* Multimedia: Hornos de la Pena cave / Q1150800
# Hornos lurmuturra

    Artikulu hau lurmuturrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hornos (argipena)».
Hornos lurmuturra (gaztelaniaz: Cabo de Hornos) Txileko hegoaldean dago, Hornos uharteko eta Suaren Lurraldeko artxipelagoko hegoalderengo lurmuturra. Sarritan jo izan da Hego Amerikako hegoalderengo puntutzat, baina Diego Ramírez artxipelagoko Águila uhartea da kokapen hori duena. Edozein modutan ere, Hornos lurmuturra bai da Lurreko hegoaldeko hiru 'lurmutur handietan' hegoalderengo dagoena. Drake pasabideko iparraldera dago: Drake pasabideak banatzen ditu Hego Amerika eta Antartika alde batetik, eta bestetik, Ozeano Barea eta Ozeano Atlantikoa.
Administratiboki, Hornos Lurmuturreko Komunakoa (lehen "Navarino") da, eta Puerto Williams da dagokion hiriburua (Txileko Antartikako Probintziako hiriburua ere bada). Txileko Armadak egoitza dauka Hornos lurmuturrean.
Historikoki, Hornos lurmuturra nabigazioko mugarri garrantzitsua izan da, hango urak oso arriskutsuak diren arren: haizeak gogor joten du, olatu handiak izaten dira, ur-laster edo korronteak, eta icebergak ere egoten direlako. Panamako kanala ireki zutenetik, hala ere, itsas merkataritza gehienak Hornos lurmuturreko bideari utzi egin zion, eta hegazkin- eta petrolio-ontzien tankerako handiek bakarrik egiten dute bidea handik, baita erronka nautikoak gustuko dituztenek ere.

## Geografia

Lurraldean ez dago zuhaitzik, eta belarra ugari dago, euri asko egiten duelako.
Hornos Lurmuturreko Parke Nazionalaren parte da lurmuturra; parke osoa 63.093 hektarea da. Bestalde, 2005. urtean Hornos Lurmuturreko biosfera-erreserba eratu zuten, Hornos Lurmuturreko Parke Nazionala eta Alberto de Agostini Parke Nazionala batuta; denera erreserba 4,9 milioi hektarea da, lurrez eta urez.

### Klima

Klima hotza eta hezea dago, urtean batez beste 5,2 °C-ko tenperaturarekin. Batez ere neguan, haizeak oso gogor joten du, baina udan ere haizeteak izaten dira.

## Historia

1525. urtean Francisco de Hoces marinel espainiarra halabeharrez heldu zen Hornos lurmuturreko ingurura, Francis Drake pirata ingelesa baino gizaldi erdi lehenago. Hori dela eta, Espainian eta Hego Amerikako leku batzuetan Hoces Itsasoa esaten diote Drake pasabideari. Izan ere, Francis Drake 1578 urteko irailean heldu zen Suaren lurraldera.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-05-25). 170. araua: Amerikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Hornos Lurmuturreko udalerriko webgune ofiziala
* Puerto Williams-ko webgune ofiziala
* Datuak: Q4078
* Multimedia: Cape Horn / Q4078
# Hornitos (Kalifornia)

Hornitos Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mariposa konderrian dago, Kalifornia estatuan. 38 biztanle ditu, 3,019837 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Mariposa konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5904452
* Multimedia: Hornitos, California / Q5904452
# Saint-Charles-sur-Richelieu (Quebec)

Saint-Charles-sur-Richelieu Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Montérégie eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen La Vallée-du-Richelieu konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 1,643 biztanle zituen 65.21 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q430005
* Multimedia: Saint-Charles-sur-Richelieu / Q430005