# Lina Cavalieri

Natalina "Lina" Cavalieri (Viterbo, Italia, 1874ko abenduaren 25a - Florentzia; 1944ko otsailaren 7a) soprano italiarra izan zen, aktore eta bakarrizketari gisa ere ezaguna.

## Biografia

Lina Cavalieri 1874ko Eguberri egunean jaio zen, Rietin, Erromatik 80 bat kilometrora. Hamabost urte zituela, gurasoak galdu zituen, eta estatuaren babespean geratu zen; beraz, umezurztegi katoliko batera bidali zuten. Neska bizia zorigaiztokoa zen mojen diziplina zorrotzaren pean, eta lehen aukerara ihes egin zuen hiriko antzerki-talde batekin. Artean oso gaztea zela, Parisa iritsi zen, eta han bere itxura atseginak ate asko ireki zizkion, eta hiritik kontzertura iritsi zen kantari lana lortuz. Handik Europa osoko hainbat musika-aretotan eta beste lokal batzuetan aritu zen, bere ahotsa hobetzeko lanean ari zela. Kantu-ikasgaiak hartu eta Lisboan egin zuen debuta 1900ean (Neddaren paperean, Pagliacci obran). Urte horretan bertan ezkondu zen lehen senarrarekin, Alexandre Bariatinsky printze errusiarrarekin. 1904an, Montecarloko Operan kantatu zuen, eta 1905ean Parisko Sarah Bernhardt antzokian, Cavalierik Enrico Carusorekin batera Umberto Giordanoren Fedora opera antzeztu zuen. Handik, Carusorekin batera, New Yorkera joan zen, 1906ko abenduaren 5ean Opera Metropolitarrean debuta eginez.
Cavalieri Opera Metropolitarrean egon zen hurrengo bi denboraldietan, eta Carusorekin aritu zen berriro 1907an, Pucciniko Manon Lescaut-en. Bere garaiko izarrik fotografiatuenetako bat bihurtu zen. Askotan, "munduko emakumerik ederrena" esaten zaio, eta tightlacing deritzonaren jarraitzailea zen. Tightlacingean, kortse oso estuak erabiltzen zituen luzaroan, "hareazko erloju" formako silueta bat eskuratzeko, gerri estu-estuarekin.
1909–1910 denboraldian, Oscar Hammerstein I.aren Manhattango Opera Konpainiarekin kantatu zuen. Lehen aldiz ezkondu eta beranduago, Robert Winthrop Chanler-ekin (1872–1930), Astor eta Dudley–Winthrop familietako kide batekin, idilio korapilotsua izan zuen. 1910eko ekainaren 18an ezkondu ziren, baina eztei-bidaiaren amaieran banandu egin ziren, eta dibortzioa 1912ko ekainean izan zen azkenean.
Dibortzioaren ondoren, Cavalieri Europara itzuli zen, eta Errusiako Iraultzaren aurreko San Petersburgon eta Ukrainan ikusleek gurtzen zuten izar bihurtu zen. Bere errepertorioko beste opera batzuk hauek izan ziren: La bohème, La traviata, Fausto, Manon, Andrea Chénier, Thaïs, Los cuentos de Hoffmann (Giulietta gisa), Rigoletto, Mefistófeles (Margarita eta Elena gisa), Adriana Lecouvreur, Tosca, Herodías (Salomé gisa), Carmen ( protagonista paperean), Siberia, eta Zazà.
Bere ibilbidean zehar, Cavalierik beste abeslari ospetsu batzuekin abestu zuen, besteak beste, Giuseppe Anselmi, (Masseneten Chérubin obraren mundu mailakoan 1905ean), Mattia Battistini, Titta Ruffo, Fiodor Chaliapin, Nikolay Figner, Antonio Scotti, Vanni Marcoux, Giovanni Zenatello, Tito Schipa, eta Lucien Muratore tenore frantsesarekin. Azken honekin 1913an ezkondu zen aktorea Marguerite Bériza sopranoarekin dibortziatu ondoren.Eszenatokiak utzi ondoren, Cavalierik edertasun-aretoa antolatu zuen Parisen. 1914an, berrogeigarren urtebetetzearen bezperan, edertasun ikusgarriarekin, emakumeentzako makillajeari buruzko aholku-zutabe bat idatzi zuen Femina aldizkarian, eta Mis Secretos de Belleza liburua argitaratu zuen. Institut de Beauté parisiarrean, Parfums Isabey Paris markako kosmetikoak sustatu zituen, 1926an bere edertasun-produktuen sorta bat garatuz. Urte berean, bere perfumea kaleratu zuen, "Mona Lina" izenekoa, itxuraz Leonardo da Vinciren Mona Lisan inspiratua. 1915ean, bere jaioterrira itzuli zen filmak errodatzera. Lehen Mundu Gerraren hasieran, Estatu Batuetara joan zen, eta han beste lau film mutu filmatu zituen. Azken hiru filmak Edward José zinema-zuzendari belgikarrak ekoitzi zituen. Ia filmazio guztiak galdutzat jotzen dira.
Paolo d 'Arvanni bere laugarren senarrarekin ezkondu ondoren, Italian ezarri zuen bere erresidemantzia. Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, hirurogei urte zituela, erizain boluntario gisa izena eman zuen. Cavalieri 1944ko otsailaren 8an hil zen, bonbardaketa aliatu baten ondorioz. Bonbardaketa horrek Poggio Imperialetik hurbil zegoen Florentziako etxea suntsitu zuen, Poliziaren zaintzapean atxikita zegoen, bere senar atzerritarra zela-eta.Hurbileko bonbaketari estatubatuar baten soinua entzunda, Cavalieri, haren senarra eta morroiak lur azpiko babeslekura joatekoak ziren, baina Cavalieri eta haren senarra atzeratu egin ziren, beren bitxi baliotsuak etxetik jasotzeko. Hala Cavalieri nola haren senarra aterperaino iritsi nahian hil ziren, eta morroi guztiak bizirik atera ziren.

## Legatua

Lina Cavalieriren diskografia urria da. 1910ean, Columbia arias de La bohème, Tosca, Manon Lescaut, Carmen, Mefistofeles, eta Fausto grabatu zituen, baita abestia ere, "Maria, Mar! (Ah! Markesa! Ah! Markesa!).
Lina Cavalieriren diskografia urria da. 1910ean, Columbia etxean arias de La bohème, Tosca, Manon Lescaut, Carmen, Mefistofeles eta Fausto grabatu zituen, baita "Maria, Marí!" kanta ere. (A! Mari! A! Mari!)." 1917an, Pathérentzat, sopranoak "Le rêve passé," grabatu zuen Muratorerekin. American Pathék Carmen eta Herodías ariak grabatu zituen.
Giovanni Boldini artista italiarrak (Maurice Rothschildek erositako koadroa) eta Adolfo Müller-Ury artista suitzar-estatubatuarrak (1862 – 1947) erretratatu zuten.
Azken erretratu hau Opera Metropolitarraren jabetzakoa da orain, Nicholas Meredith Turnerrek bere emazte Jessica Dragonette sopranoaren omenez emana. Azken erretratu hori Opera Metropolitarrarena da orain, Nicholas Meredith Turnerrek Jessica Dragonette sopranoaren omenez emandakoa. Piero Fornasettiren diseinuetan behin eta berriz, ia obsesiboki agertzen den aurpegia Cavalierirena da.
1955ean, Gina Lollobrigidak "Beautiful But Dangerous" (Polita baina arriskutsua) filmean sartu zuen Cavalieri (The World's Most Beautiful Woman ere deitzen zaio).
1955ean, Gina Lollobrigidak "Beautiful But Dangerous" (Polita baina arriskutsua) filmean (The World 's Most Beautiful Woman) bezala ere ezaguna) gorpuztu zuen Cavalieri.
2004an, Paul Fryerrek eta Olga Usovak "Lina Cavalieri: The Life of Opera’s Greatest Beauty, 1874—1944." liburua argitaratu zuten. (Lina Cavalieri: Operaren edertasunaren bizitzarik handiena, 1874—1944).

## Familia

Alexandre Bariatinskyrekin izan zuen lehen ezkontzatik, Linak seme bat izan zuen, Alexandre Bariatinsky, Jr., Italiako Armadan zerbitzatu zuena Lehen Mundu Gerraren hasieran, Lina agintariengana joan zenean bisitatzera.

## Filmeak

* Manon Lescaut (1914)
* The Shadow of Her Past (1915)
* The Rose of Granada (1916)
* The Eternal Temptress (1917)
* Love's Conquest (1918)
* A Woman of Impulse (1918)
* The Two Brides (1919)
* The Crushed Idol (1920)

## Ikonografia

* Antonio de la Gándara – Portrait of Lina Cavalieri
* Piero Fornasetti – 'Tema e Variazioni' series

## Erreferentziak

* ↑ New York Times – 9 February 1944
* ↑ Lina Cavalieri: the Life of Opera's Greatest Beauty, 1874–1944 By Paul Fryer, Olga Usova 2004 pg. 4
* ↑ Lina Cavalieri: the Life of Opera's Greatest Beauty, 1874–1944 (2006) By Paul Fryer, Olga Usova pg. 6
* ↑ Lina Cavalieri (1874–1944). stagebeauty.net 26 de octubre de 2013.
* 1 2 Bianchi 1969, 169 orr. .
* ↑ The Opera Singer and the Silent Film by Paul Fryer 2005

## Bibliografia

* Bianchi, Piero (1969). Francesca Bertini e le dive del cinema muto. Turin: UTET.
* Martin-Hattemberg, Jean-Marie (2014). Isabey Paris, Parfumeur depuis 1924. Paris: Gourcuff Gradenigo.

## Kanpo estekak

* Gandara
* Lina Cavalieri Internet Movie Databaseren webgunean (Ingelesez)(en inglés)
* «Tumba de Lina Cavalieri» (en inglés). Find a Grave.
* Lina Cavalieri: Broadway Photographs (Unibertsitatea) of South Carolina)
* Datuak: Q460360
* Multimedia: Lina Cavalieri / Q460360