OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bombus lucorum

Bombus lucorum erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Bombus lucorum» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1602859
* Multimedia: Bombus lucorum / Q1602859
* Espezieak: Bombus lucorum
# Bombus magnus

Bombus magnus erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Bombus magnus» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q824874
* Multimedia: Bombus magnus / Q824874
* Espezieak: Bombus magnus
# Bombus maxillosus

Bombus maxillosus erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Bombus maxillosus» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3283366
# Bombus medius

Bombus medius erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Bombus medius» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3008302
* Multimedia: Bombus medius / Q3008302
* Espezieak: Bombus medius
# Biafrar libera

    Artikulu hau Briafrako dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Libera (argipena)».
Biafrar libera 1967 eta 1970 bitartean existitu zen Biafrako Errepublikaren diru unitatea izan zen. 1970ean indarrean egoteari utzi zion Nigeriak Biafra berreskuratu zuenean.
Jaulki ziren biafrar liberako lehenengo diru-paperak 5 txelinetako eta libera bateko balioa zuten. Txanponei dagokienez, 1969an jaulki ziren lehendabizikoz. Txanponok, aluminiokoak guztiak, 3 eta 6 peniketako eta 1 eta 2,5 txelinetako balioa zuten.
1968an diru-paperaren bigarren jaulkipena egin zen. Aldi horretan 5 eta 10 txelinetako eta 1, 5 eta 10 liberatako diru-paperak atera ziren.
# Biagio Conte

Biagio Conte (Palermo, 1968ko apirilaren 7a) italiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

1996
* Espainiako Vueltako bi etapa
* 2. Etruriarren Kostaldeko Sari Nagusian
1997
* Etnako Giroa
* Etruriarren Kostaldeko Sari Nagusia
* 2. Agostoni Kopan
* 3. Milan-San Remon
* 3. Piemonteko Giroan
* 7. Paris-Toursen
1998
* 2. Pino Cerami Sari Nagusian
1999
* Circuit des Mineseko etapa bat
* 2. Pino Cerami Sari Nagusian
2000
* Italiako Giroko etapa bat
* 3. Luis Puig Sarian
2001
* Tirreno-Adriatikoko etapa bat
* Regio-Tourreko bi etapa
* 2. Campaniako Giroan
* 4. Milan-San Remon

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117666
* Multimedia: Biagio Conte / Q117666
# Biagota

Biagota X. mendeko emakume bat izan zen, ziurrenik Boleslaus I.a Bohemiakoaren (915-967) emaztea. Biagotaren existentzia txanpon gutxi batzuetan agertzen da, premisliden dinar zaharrenetariko bateko inskripzioan irakur daiteke BIAGOTACOIIIIX edo BIAGOTACOVIIX, hau da, Biagota emaztea. Uste denez txanpon hauek euren ezkontzaren omenez egin ziren.
Boleslaus I.ak lau seme-alaba izan zituen helduarora iristen: Dobrawa, Boleslaus II.a Bohemiakoa, Strachkvas eta Mlada Bohemiakoa. Biagota lau hauen ama ote zen ere eztabaidagarria da eta bere jatorria ez da batere ziurra. Germaniako Erromatar Inperio Santuko estaturen batekoa edo herri eslaviar batekoa izan zitekeen, Bulgarian Blahota eta Bjegota izen ohikoa baitzen.
# Biaizpe

Biaizpe (gaztelaniaz Dos Hermanas, euskaraz Bi Haizpe ere Ahizpa hitzekin duen antzagatik) Aralar mendilerroaren ekialdeko muturrean dagoen haitzarte bat da, Larraun ibaiak zeharkatua. Mendebaldeko gailurrari Aixita deitzen zaio eta, hainbat agiritan gorde denez, haitzarteari A(i)xitarte deitu omen zaio. Egun, errepide zaharraz gain, Leitzarango Autobidea igarotzen da bertatik; izan ere hor du abiapuntua, Irurtzun parean.
Gora igotzeko biderik ohikoena, Patxi Berrio bidea da, 1964an Patxi Berrio eta Alberto Cáceresek ireki zutena. Ibaiaren eskuinaldean dagoen monolito harritsua da bietan garaiena, 705,14 metroko garaierarekin. Ezkerretara dagoenak, berriz, 673,48 metroko garaiera du.

## Literaturan

Francisco Navarro Villosladak idatzitako "Amaia edo euskaldunak VIII. mendean" izenburuko liburuan, bisigodoen euskaldunen aurkako erasoa, Bi Haizpeetako pasabide honetatik igarotzen da. Goñerriko Jauna zen Teodosio Goñikoak, gezi bat botatzen dio Amaia doan zaldiari, Amaia bera salbatzeko.

## Oharrak

* ↑ Errepidean, Biaizpe izendatzen da.
* ↑ Historikoki hori omen da izendapen ohikoena; ikus Itzul itzultzaileen foroko komentarioa.

## Erreferentziak

* ↑ Bi Haizpe Argia astekarian]

## Ikus gainera

* Larraun ibaia
* A-15 autobidea

## Kanpo estekak

* Argazkiak Irurtzungo udal webgunean
* Datuak: Q12255119
* Multimedia: Biaizpe / Q12255119
# Bianca Buitendag

Bianca Buitendag (Western Cape, Hego Afrika, 1993ko azaroaren 9a - ) hegoafrikar surflaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Hego Afrikaren ordezkari izan zen eta zilarrezko domina irabazi zuen taula motzeko lehiaketan.
Joko Olinpikoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Taula motza |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Simbine in SA Olympics squad, but no Caster or Wayde yet» ESPN.com 2021-05-27 (Noiz kontsultatua: 2021-08-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19951923
* Multimedia: Bianca Buitendag / Q19951923
# Bianca Ceva

Bianca Ceva (Pavia, 1897ko apirilaren 10a –Milan, 1982ko ekainaren 18a) italiar kritikari literarioa, itzultzailea eta irakaslea izan zen, Italiako Ekintza Alderdiari (Partito d'Azione) atxikitako partisanoa.

## Ibilbidea

Letretan lizentziatu zen Pavíako Ikasketen Unibertsitatean, eta gero Filosofian. Benedetto Croce, Tommaso Gallarati Scotti, Francesco Flora eta Umberto Zanotti Bianco bezalako intelektual antifaxistekin egon zen harremanetan. Irakaskuntzan aritu zen 1931 arte, Giustizia eta Libertà mugimendu politikoan afiliatua eta antifaxista izateagatik irakaskuntzatik baztertu zuten arte. Giustizia eta Libertà 1930ean kartzelan bere buruaz beste egin zuen Umberto nebak Ferruccio Parri, Riccardo Bauer eta Ernesto Rossik sortutako mugimendua izan zen. Ondoren, Biancak Brerako Pinakotekan lanean jarraitu zuen, eta faxisten erregimenari aurka egin zion, Ekintza Alderdian afiliatuta.
Mussoliniren erorketaren ondoren, 1943ko abuztuan Milango Beccariako Institutuan ekin zion irakaskuntzari Erresistentzian aktiboki aritzeko utzia zuen lanbideari. 1943ko abenduan, Bianca Ceva kartzelaratu egin zuten, eta 1944ko abuztuan, epaitu eta kondenatu egin zuen Milango Auzitegi Militarrak, eta Auzitegi Berezira bidali zuen, beste kondena baterako. Urte bereko urrian, epaiketaren zain zegoela, irakasleak espetxetik ihes egitea lortu zuen, eta Oltrepò Paveseren partisanoekin bat egin zuen.
Liberazioaren ondoren, 1945ean, irakaskuntzari ekin zion berriro, eta Beka Institutuko zuzendari izatera iritsi zen.1955etik 1971ra, Italiako Askapen Mugimenduaren Historiarako Institutu Nazionaleko idazkari nagusia izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ En 1936 Ceva visitó a Croce en la Villa de Alessandro Casati para entregarle una carta de Riccardo Bauer, crítica de la decisión de donar su medalla de senador como "oro a la patria"; la entrevista (mencionada en B. Ceva, Un testimonio sobre Benedetto Croce, "Nuova Antologia", 1977, pp. 142-5) fue "emocionante", y Ceva se refiere "al auténtico drama que sus palabras habían reavivado y agudizado en el alma de Croce ", quien concluyó," di que soy el mismo, que estoy siempre con ellos "(Gennaro Sasso, Per invigilare me stesso, Bolonia, Il mulino, 1989, pp. 283-4)
* ↑ Noemi Crain Merz, L' illusione della parità: donne e questione femminile in Giustizia e libertà e nel Partito d'azione, Milano, Angeli, 2013, p. 21
* ↑ Giorgio Candeloro, Storia dell'Italia moderna, Volume 10, pp. 146-7, Milano, Feltrinelli, 2002
* ↑ Arturo Colombo, Corriere della Sera, 11 novembre 2012, p. 9
* ↑ «Segretari e direttori» Istituto Nazionale Ferruccio Parri (Noiz kontsultatua: 2023-01-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18590099
# Bianca Freire

Bianca Freire (Campinas, Brasil, 1986ko abenduaren 29a) brasildar emakumezko aktore pornografiko ohia da.

## Bizitza

Bianca Freire Campinasen jaio zen 1986ko abenduaren 29an.
2006an pornografiaren industrian hasi zen lanean. 2008an Hego Amerikako modelorik onenaren Tranny Awards saria irabazi zuen.
Bere aktore ibilbidean 50 film erotiko baino gehiagotan antzeztu zuen.

## Sariak eta izendapenak

| Urtea | Saria | Emaitza | Kategoria | Lana |
| 2008 | Tranny Awards | Irabazlea | Hego Amerikako modelorik onena | – |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) IAFD. Bianca Freire. (Noiz kontsultatua: 2020-12-30).
* Datuak: Q21558729
# Bianca Maria Meda

Bianca Maria Meda (Italia, 1665 – 1700) Italiako moja beneditarra eta musikagilea izan zen.

## Bizitza

Oraindik ez da bere bizitzari buruzko aipamenik aurkitu. Bere izena, 1677an lehen aldiz agertu zena, San Martino del Leano komentu beneditarreko dokumentuetan, Pavian. 16 urte zituen, eta garai hartako ohituraren arabera, gazteak komentuetan sartzen ziren. Beneditarren moja izan zen San Martino del Leano komentuan, Pavian.

### Musikagile ibilbidea

Hogeita hamar urte inguru zituenean, aurreko datuen arabera (1691), Bolonia Pier Maria Montiren editoreak bere konposizio ezagun bakarrak argitaratu zituen: "Mottetti 1, 2, 3 eta 4 voci". ´Motete¨ delakoa, Frantsesetik datorren "motet" hitzetik dator eta XIII. mendean sortutako konposizio polifonikoa da, elizetan abesteko sortua, eta haren gaiak biblikoak izan ohi dira. Latinez egindako 4 ahotsetarako eta "a capella" (musika-tresnarik gabe) erlijio-gurtzarako abestiak ziren.
Bilduma horrekin, Meda Italiako azken moja-konpositoreetako bat bihurtu zen, XVII. mendean inprimatutako lana ikustean; Isabella Leonardak, Novarako moja urtsulatarrak eta mende hartako konpositore emankorrenak, baino ez zion jarraitu.
Gutxi dakigu Medari buruz, argitalpenaren azaleko xehetasunez gain: izena; izenburua: donna (komentu beneditar batean duen posizioa adierazten du); eta bizi zen monasterioaren izena: San Martino del Leano, Pavian. Informazio osagarri guztia, duela urte asko Emily Wilbourne musikologoak egindako ikerketa baten emaitza da.

## Lana

Lan bakarra argitaratu zuen, Bolonian, 1691n. Motete bilduma bat, "Mottetti a 1, 2, 3, e 4 vocis". Obra horietako bi motete, ahots bakarlarirako dira, bi biolin, gehi bi bikote, lau hirukote eta lau laukote lagun dituztela.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Bianca Maria Meda — A Modern Reveal: Songs and Stories of Women Composers» A Modern Reveal (Noiz kontsultatua: 2024-07-23).
* ↑ (Ingelesez) Strozzi, Barbara; Bizzarrie armoniche (Musical group); Badalla, Rosa Giacinta; Bembo, Antonia; Invernizzi, Roberta; Jacquet de La Guerre, Elisabeth-Claude; Jacquet de La Guerre, Elisabeth-Claude; Jacquet de La Guerre, Elisabeth-Claude et al.. «Donne barocche : women composers from the baroque period = les femmes compositeurs de l'époque baroque - Bates College» link.bates.edu (Noiz kontsultatua: 2022-01-28).
* 1 2 Lacrime Amare. Bianca Maria Meda. Motets. 2018.
* ↑ «Italian & French Baroque women composers - artsandmusicnow» sites.google.com.
* ↑ «Bianca Maria Meda — A Modern Reveal: Songs and Stories of Women Composers» A Modern Reveal.
* ↑ «Hildegard Publishing - Music by Women Composers» www.hildegard.com.

## Kanpo estekak

* Bianca Maria Meda - Lacrime Amare - Cappella Artemisia, 2018ko uztailaren 6a.
* Datuak: Q2900816
# Beulaville (Ipar Carolina)

Beulaville Ipar Carolinako herri bat da. Duplin konderrian kokatua dago. 2010ean 1.296 biztanle zituen, 3,93 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Duplin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2027726
* Multimedia: Beulaville, North Carolina / Q2027726
# Beuningen

Beuningen (entzun) Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 25.475 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Gelderland

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q851244
* Multimedia: Beuningen, Gelderland / Q851244
# Beuntza

Beuntza Nafarroa Garaiko kontzejua da, Atetz udalerrikoa. 2021 hasieran 56 biztanle zituen.

## Demografia

Beuntzako biztanleria :
| 2000 | 2005 | 2010 | 2015 | 2020 |
| 59 | 63 | 61 | 61 | 59 |

## Euskara

Beuntzan Ultzamako euskara egiten da, erdiguneko nafarrera.

## Erreferentziak

* ↑ Beuntza: datos de la entidad. navarra.es (Noiz kontsultatua: 2022-7-2).
* 1 2 «Beuntza - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* 1 2 «Ultzamakoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* ↑ «Erbiti Ibarrola, Ignacia - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* ↑ «Irurita Ibarrola, Roman - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8247322
* Multimedia: Beuntza / Q8247322
# Beulah Valley (Colorado)

Beulah Valley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pueblo konderrian kokatuta dago, Colorado estatuan. 518 biztanle ditu, 17,79637 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pueblo konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2369523
* Multimedia: Beulah Valley, Colorado / Q2369523
# Beuntzalarrea

Beuntzalarrea Nafarroa Garaiko etxaldea da, Atetz udalerrikoa, 2020an hutsik zegoena.

## Demografia

Beuntzalarreko biztanleria :
| 2000 | 2005 | 2010 | 2015 | 2020 |
| 0 | 1 | 1 | 0 | 0 |

## Erreferentziak

* ↑ Beuntza-Larrea: datos de la entidad. navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-7-31).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Hustutako herriei buruz Navarreria webgunean.
* Datuak: Q12255104
* Multimedia: Beuntzalarrea / Q12255104
# Beulah (Wyoming)

Beulah Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Crook konderrian kokatuta dago, Wyoming estatuan. 84 biztanle ditu, 1,431415 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Crook konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4406893
* Multimedia: Beulah, Wyoming / Q4406893
# Beulich

Beulich Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Rhein-Hunsrück barrutia|Rhein-Hunsrück]] barrutian. 2014an 497 biztanle zituen 13,28 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q561552
* Multimedia: Beulich / Q561552
# Bortxaketa zuzengarri

Bortxaketa zuzengarria gorroto krimen bat da, zeinean biktima bere sexu-joeragatik edo genero-identitatearengatik bortxatua den. Bortxatzaileak bere biktima heterosexual bihurtzea edota bere biktimaren genero-nortasuna aldaraztea izan ohi du helburu.
Bortxaketa zuzengarria terminoa Hego Afrikan sortu zen (ingelesez: corrective rape) emakume lesbiana batzuen bortxaketa kasuak ezagutzera eman ondoren. Horien artean ezagunenak Eudy Simelaneren, bortxaketan eraila, eta Zoliswa Nkonyanaren kasuak izan ziren.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Ndaba, Baldwin. «'Hate crime' against lesbians slated» IOL News.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1135287
# Borussia Mönchengladbach

Borussia Mönchengladbach (izen osoa Borussia VfL 1900 Mönchengladbach e.V.) Alemaniako futbol talde handienetako bat da, Bundesliga bost aldiz irabazteaz gain UEFA Kopa bi ere badituena, besteak beste. 70. hamarkada izan zen Borussia Mönchengladbachen urrezko aroa. Borussia Prusiaren izen latinizatua da eta Mönchengladbach Alemaniako Ipar Renania-Westfalia estatuan dagoen hiria da.

## Historia

1900ko abuztuaren 1ean sortu bazen ere ez zuen emaitza aipagarririk izan 60. hamarkadararte. Lehenengo arrakasta 1960an izan zuen Karlsruher SCri 3-2 irabaziz Kopa eskuratu zuenean.1966 arte ez zuen lortu Bundesliga sartzerik. Berehala iritsi ziren emaitza onak, hurrengo hamarkadan bost liga, kopa bat, bi UEFA Kopa, Europako Kopako final bat (Liverpool FCren aurka galdu zuena) eta talde ingelesak uko egiterakoan Kontinente arteko Futbol Koparen finala jokatzeko aukera ere izan zuen, hau ere ez zuelarik irabazi. Garai hartan Urrezko Baloia lortu zuen Allan Simonsen daniarra zen taldeko aurrelaria. Talde hartan aritu zen gerora Athleticen entrenatzailea izango zen Jupp Heynckes ere. Entrenatzailea Udo Lattek alemaniarra zen.
1980an UEFA Kopako finaleko porrotak eman zion amaiera urrezko garaiari. 1984an Bundesligan hirugarrena izan zen, baina VfB Stuttgart txapeldunarekin eta Hamburger SV ezpitxapeldunarekin puntuz berdinduta. Urte honetan bertan Kopan finala jokatu zuen baina ez zuen irabazi. 1995ean irabazi zuen azken titulua, kopa hain zuzen ere baina 1999an bigarren mailara jeitsi zen. Ordutik aurrera igo eta jeitsi ibili da.
2015ean 16.a izan zen liga nagusian baina 2016an laugarren postua eskuratu zuen. Hurrengo urteetan 9. postua eskuratu du.

## Uniformea

Kolore zuria da nagusi Borussia Mönchengladbach taldearen ekipamenduan, baina beltza eta berdea ere agertzen dira.
* 2017-2018 ||
* 2018-2019 ||
* 2019-2020 ||
* 2020-2021 ||
* 2021-2022 ||

## Palmaresa
### Alemanian: 9

* Bundesliga (5): 1970, 1971, 1975, 1976, 1977
* Alemaniako Kopa (3): 1960, 1973, 1995
* Alemaniako Superkopa (1): 1977 (ez ofiziala)

### Nazio artean: 2
#### Kontinente arteko Futbol Kopa

* Txapelduna (0):
* Finalista (1): 1977

#### Europako Kopa

* Txapelduna (0):
* Finalista (1): 1977

#### UEFA Kopa

* Txapelduna (2): 1975, 1979
* Finalista (2): 1973, 1980

## Jokalari famatuak

* Allan Simonsen (1972-1979)
* Jupp Heynckes (1963-1967) eta (1970-1978)
* Lothar Matthäus (1979-1984)

## Entrenatzaile famatuak

* Udo Lattek (1975-1979)
* Bernd Krauss (1983-1990)

## Kanpo estekak

* (Alemanez) (Ingelesez) (Gaztelaniaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q101959
* Multimedia: Borussia Mönchengladbach / Q101959
ieaUEFA Kopa eta UEFA Europa Leagueko txapeldunak :
# Bortxazko lan

Bortxazko lana edo gatibu lana pertsonek beren gogoz kontra eta mehatxupean egiten duten lana da. Lan egiteari uko eginda ezartzen diren diren zigorrak atxiloketa, desjabetze eta bestelako indarkeria ekintzak izan daitezke (batzuetan heriotzeraino). Historian izandako bortxazko lan egoeretako batzuk esklabotza, joputza eta bortxazko lanen esparruak eta presondegietako zigorrezko lana izan dira. Lan esklabo garaikidea langilearen askatasunerako murrizketak sortzen dituen lan-esplotazioa da.
Esklaboak maila ekonomiko baxukoak dira, babes-legeak ahulak diren herrialdeetatik hezkuntza, osasuna eta kreditu formala eskuratzeko aukera gutxi duten lekuetatik, beraz, errekrutatzaileen ekintza erraztu egiten da. Langileak zerbitzu bat eman behar du ordainsaririk jaso gabe edo bere beharretarako balio nahikoa jaso gabe. Lan-harreman horiek gehienak legez kanpokoak eta klandestinoak dira. Baldintza horien aurrean, langileek ez dute lanetik aldentzea lortzen, gehienak zorrak kitatzeko lan egitera behartzen dituzte, askotan arbaso batek erosita.

## Motak
### Joputza

Errentari hauek lursail bat lantzen zuten jabe baten lurretan haientzako, alokairu bat ordainduz, eta, lurjabearentzat lan egin behar zuten kobratu gabe, beren soro pribatuetan uzta bildu behar zuten. Bide honetan ez zuten zergak zuzenean ordaindu bahar truke horrekin ordaintzen zutelako, feudalaren arebera.

### Esklabotza

Esklabotza, erakunde juridiko gisa, pertsona bat beste baten jabetza den egoera bat da. Esklabotza Antzinaroan hasi zen, baina ez modu baliokidean zibilizazio guztietan. Bere jatorri historikoa gerretan gatibu hartzen zituzten pertsonetaz aprobetzatuz lanetarako. Konkistatutako herri batzuen zortea ere izan zen. Esklabo izatera iristeko beste bide bat zor bidezko esklabotza edo banakako premiamendua zen.

## Gaur egun

Indian esklabotza legez kanpokoa den arren, askoei esklabutzan lan egitera behartzen dituzte, beren arbasoen zorrak ordaintzeko. Txinako Herri Errepublikan salaketa ugari daude bortxazko lana dauden zelai asko egoteagatik.
Esklabo lanari eta pertsonen merkataritzari amaiera emateko nazioarteko hirurehun itun baino gehiago daude, eta esklabotza garaikideari aurre egiteko munduko hamabi konbentzio baino gehiago; hala ere, arazoak bere horretan dirau. UNESCOk Esklaboen Trafikoa eta haren Abolizioa Oroitzeko Nazioarteko Eguna abuztuaren 23an ezarri zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Mirković, Miroslava. (1997). «The Later Roman Colonate and Freedom» Transactions of the American Philosophical Society 87 (2): i–144. doi:10.2307/1006639. ISSN 0065-9746. (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).
* ↑ (Ingelesez) Behind Cry for Help From China Labor Camp (Published 2013). 2013-06-12 (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).
* ↑ «Nunca houve tantos escravos como na atualidade, diz pesquisador» web.archive.org 2014-02-24 (Noiz kontsultatua: 2022-10-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q705818
* Multimedia: Unfree labour / Q705818
# Borup (Minnesota)

Borup Minnesotako hiri bat da. Norman konderrian kokatua dago. 2010ean 110 biztanle zituen, 0,65 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Norman konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2346776
# Borussia-Park

Borussia-Park Alemaniako Ipar Renania-Westfalia estatuko Mönchengladbach hirian dagoen estadio bat da. 2004ko uztailaren 30an eraiki zen, 54.057 ikusleentzako gaitasuna du. Bertan, Borussia Mönchengladbach futbol taldeak Bundesligako etxeko partiduak jokatu ohi ditu.

## Iruditegia

* Kanpoaldea.
* Gauez.
* Armailak eta zaletuak.
* Oinplanoa.

## Kanpo estekak

* Borussia Mönchengladbach taldearen webgunea (Alemanez)
* Datuak: Q154074
* Multimedia: Stadion im Borussia-Park / Q154074
# Bortzirietako mendigunea

    Artikulu hau mazizoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bortziriak».
Bortzirietako mendigunea Pirinioetako eremu axialaren mendebaldeko muturrean dagoen azaleramendua da, Goi-Devoniar eta Behe-Karboniferoko garai geologikoan eratua.
Mendigune honetako arroken osagai nagusiak hareharria, kareharria, dolomita eta konglomeratua dira.
Mendigunearen barruan dagoen Nafarroa Garaiko Bortziriak eskualdeak ematen dio izena mendiguneari.

## Mendilerroak

Bortzirietako mendigunean dauden mendilerroen zerrenda:
* Adarra-Mandoegiko mendilerroa
* Aiako harria
* Aizkolegiko mendilerroa
* Alkurrunzko mendilerroa
* Arrokagaraiko mendilerroa
* Artikutzako mendilerroa
* Artzamendiko mendilerroa
* Arxuria mendilerroa
* Biandizko mendilerroa
* Bortziriko mendilerroa
* Eguzkizko Muñoa mendilerroa
* Erroizpe-Ulizar mendilerroa
* Gorramendi mendilerroa
* Ibanteliko mendilerroa
* Iparlako mendilerroa
* Irakurriko mendilerroa
* Larhungo mendilerroa
* Manddale-Xoldokogainako mendilerroa
* Mendaurko mendilerroa
* Mondarrain-Lizartzuko mendilerroa
* San Marko-Txoritokieta mendilerroa
* Santiagomendiko mendilerroa
* Urdaburu-Aldura-Igoringo mendilerroa
* Uzturre-Ipuliñoko mendilerroa

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda
* Euskal Herriko Geologia
* Bortziriak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61045646
# Big Timber (Montana)

Big Timber Montanako hiri bat da. Sweet Grass konderrian kokatua dago. 2010ean 1.641 biztanle zituen, 2,38 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sweet Grass konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q859439
* Multimedia: Big Timber, Montana / Q859439
# Big Wednesday

Big Wednesday (euskaraz Asteazken Handia) 1978ko John Milius estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Dennis Aaberg gidoilariarekin batera idatzitako kirol eta drama film bat da. Jan-Michael Vincent, William Katt eta Gary Busey aktoreek antzeztu zuten.
Surfzaleen artean kultuzko filmaren estatusa du. Argumentua John Milius berak Malibun izandako bizipenetan arinki oinarritua dago, gaztaroan berau ere surflaria izan baitzen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1960ko hamarkada, Kalifornia. Matt (Jan-Michael Vincent), Jack (William Katt) eta Leroy (Gary Busey) surfzaletasunak adiskidetu eta topera bizi diren hiru mutil gazte dira. Baina 1970ko hamarkadaren hasierarekin, nerabetzaroaren xalotasuna galdu, Vietnamgo Gerra tartean sartu, helduen munduko ardurak eta desilusioak agertu, eta bizitzak banatu eta bakoitzak bere bidea hartuko du.

## Aktoreak

* Jan-Michael Vincent: Matt Johnson
* William Katt: Jack Barlowe
* Gary Busey: Leroy "Masokista" Smith
* Patti D'Arbanville: Sally
* Lee Purcell: Peggy Gordon
* Sam Melville: Bear
* Celia Kaye: Bearren emaztegaia
* Darrell Fetty: Waxer
* Gerry Lopez: Bere burua antzeztuz
* Hank Worden: Dendaria
* Joe Spinell: Psikologoa
* Steve Kanaly: Sallyren senarra
* Barbara Hale: Barlow andrea
* Fran Ryan: Lucy
* Dennis Aaberg: Slick
* Reb Brown: Erreklutatzailea
* Arthur Rosenberg: Ofiziala
* Janet Julian: Festako neska
* Charlene Tilton: Festako neska
* Frank McRae: Sarjentua
* Perry Lang: Mutil garaia
* Michael Talbott: Hog
* Robert Englund: Narratzailea, Fly
* Keith Davis: Ostrich

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q2140490