OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Duenos idazkuna

Duenos idazkuna latinez idatzitako erregistro zaharrenetariko bat da. Elkartuta dauden hiru pitxerretan idatzitako hiru lerroz osatutako testu bat da, 1880. urtean Heinrich Dressel arkeologo alemaniarrak aurkitua. Ustez, idazkun hau K.a. 580-550 urte ingurukoa da.

## Testuaren esanahia

* Idazkunak honako hau dio:
    IOVE|SATDEIVOSQOIMEDMITATNEITEDENDOCOSMISVIRCOSIED / ASTEDNOISIOPETOITESIAIPACARIVOIS / DVENOSMEDFECEDENMANOMEINOMDVENOINEMEDMALOSTATOD
* Latin zaharrez honela izango litzateke:
    iovesat deivos qoi med mitat nei ted endo cosmis virco sied.
    asted noisi opetoi tesiai pacari vois
    jabeek med feced ere, manom einom duenoi ne med malos tatod
* Eta itzulpena Latin klasikoan hau izan liteke:
    iurat deos qui me mitat ni in te comis virgo eseri.
    at te nisi [OPETOITESIAI] paca rivis.
    Bonus me fecit [MANOM EINOM] bonus. ne me malus tollito.
* Lehendabiziko lerroen esanahia, nahiko nahasgarria da:
* bidali zintuena [niri] jainkoei eskatzen die, bada, virco (=gaztea? Proserpina?) zurekin ez du ondo jokatzen
* eta ez duzu (?) baretu ibai [hauek]
* Hirugarren lerroa ordea, gutxi gorabehera honela itzuli daiteke:
    (a) "Ona den gizon batek, gizon on bati, on egin zidan, gizon txar batek lapurtu ez dagidan"
    (b) "Gizon on batek asmo onaz, gizon on bati, zorigaitzak eraman ez nazan egin zidan", eta abar

## Bibliografia

* Colonna (1979) • G. COLONNA, Jabea = Studi Etruschi, 47(1979), 163-172.
* Degrassi (1957) • Degrassi, A. (1957), Inscriptiones Latinae liberae rei publicae.
* Eichner (1988-1990) • EICHNER (1988-1990)
* Flobert (1991) • Flobert, P. (1991), L ' apport des inskripzioak archaïques à notre connaissance du latin prélittéraire, Latomus 50, 521-543.
* Fraser (1932) • Fraser, A. D. (1932), inskribaturik kernos Jabeek, AJPh 53, 213-232.
* Gierstad (1960) • E. GIERSTAD, Hasieran Erroma, III, 160-165 = Septentrionalia et Orientalia Studia B. Karlgren...dedicata, Stockholm, 1959, 133-143.
* Gordon (1975) • Gordon, A. E. (1975), Ohar Jabeek-Vase Inskripzio Berlinen, CSCA 8, 53-74.
* Krogmann (1938) • Krogmann, W. (1938), Die Jabeak-Inschrift, Berlin.
* Gailur (1911) • M. B. PEAKS, Data Jabeek Inskripzio = Eragiketak eta Proceedings of the American filologikoa hornitu Elkartea (TAPhA), 42(1911), 39-41.
* Prosdocimi (1979) • Prosdocimi, A. L. (1979), Studi sul latino arkaiko, I, Oharra (epi)grafiche sull ' 'iscrizione di Jabea, Studi Etruschi 47, 173-183.
* Rix (1985) • Rix, H. (1985), Das letzte Muztioaren der Jabeek-Inschrift, MSS 46, 193-220.
* Romanelli (1964) • ROMANELLI (1964)

## Kanpo estekak

* Duenos idazkunari buruzko Bibliotheca Augustana webgunean.
* Datuak: Q657989
* Multimedia: Duenos Inscription / Q657989
# Dezimetro

Dezimetro bat metro baten hamarrena da, hau da dezimetro batek 10$^{-1}$ metroko balioa du. Litroa dezimetroaren arabera definitzen da gaur egun, litro bat dezimetro kubiko bat (dm³) delako definizioz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q200323
# Dezilitro

Dezilitro bat litro baten hamarrena den bolumen unitatea da. Hau da, dl 1 = 0,1 litro. 100 zentimetro kubikoren berdina da eta Nazioarteko Unitate Sisteman litroaren lehen azpimultiploa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1826195
# Dezi

Dezi (d ikurra, minuskula) Nazioarteko Unitate Sistemaren 10$^{-1}$ faktore bat adierazten duen aurrizki bat da. 1793an proposatu zen lehen aldiz, eta 1795an onartu zen. Latineko decimus edo "hamarren" hitzetik dator.
1960tik aurrera NUSeko parte da ofizialki. Hala ere, bere erabilerarik ohikoena ez da NUSeko unitate batekin: dezibelio. Unitate hau soinuaren intentsitatea neurtzeko erabiltzen da eta belio baino eraginkorragoa da neurketak egiterako garaian.

## Erabilerak

SI aurrizkiak :
| 10$^n$ | Aurrizkia | Sinboloa | Eskala laburra | Eskala luzea | Baliokide hamartarra |
| 10$^{24}$ | yotta | Y | Septilioi | Kuadrilioi | 1 000 000 000 000 000 000 000 000 |
| 10$^{21}$ | zetta | Z | Sextilioi | Triliar (mila trilioi) | 1 000 000 000 000 000 000 000 |
| 10$^{18}$ | exa | E | Kintilioi | Trilioi | 1 000 000 000 000 000 000 |
| 10$^{15}$ | peta | P | Kuadrilioi | Biliar (mila bilioi) | 1 000 000 000 000 000 |
| 10$^{12}$ | tera | T | Trilioi | Bilioi | 1 000 000 000 000 |
| 10$^9$ | giga | G | Bilioi | Miliar (mila milioi) | 1 000 000 000 |
| 10$^6$ | mega | M | Milioi | Milioi | 1 000 000 |
| 10$^3$ | kilo | k | Mila | Mila | 1 000 |
| 10$^2$ | hekto | h | Ehun | Ehun | 100 |
| 10$^1$ | deka | da | Hamar | Hamar | 10 |
| 10$^0$ | ezer ez | ezer ez | Bat | Bat | 1 |
| 10$^{−1}$ | dezi | d | Hamarren | Hamarren | 0,1 |
| 10$^{−2}$ | zenti | c | Ehunen | Ehunen | 0,01 |
| 10$^{−3}$ | mili | m | Milaren | Milaren | 0,001 |
| 10$^{−6}$ | mikro | µ | Milioiren | Milioiren | 0,000 001 |
| 10$^{−9}$ | nano | n | Bilioiren | Miliarren | 0,000 000 001 |
| 10$^{−12}$ | piko | p | Trilioiren | Bilioiren | 0,000 000 000 001 |
| 10$^{−15}$ | femto | f | Kadrilioiren | Biliarren | 0,000 000 000 000 001 |
| 10$^{−18}$ | atto | a | Kintilioiren | Trilioiren | 0,000 000 000 000 000 001 |
| 10$^{−21}$ | zepto | z | Sextilioiren | Triliarren | 0,000 000 000 000 000 000 001 |
| 10$^{−24}$ | jokto | y | Septilioiren | Kadrilioiren | 0,000 000 000 000 000 000 000 001 |

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) Instructions abrégée sur les mesures déduites de la grandeur de la terre et sur les calculs relatifs à leur divistion décimale. imp. nationale exécutieve du Louvre 1793 (Noiz kontsultatua: 2017-12-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110827
# Dezibel

Dezibela (dB) unitate logaritmiko bat da, bi magnituderen arteko erlazioa neurtzen duena. Akustikan, elektronikan, telekomunikazioetan eta kontrolaren teorian erabiltzen da nagusiki. Magnitude biren arteko erlazioa adierazteko erabili daiteke, edo, balio bietako bati erreferentziazko balio bat ematen zaionean, balio absolutu bat adierazteko.
Dezibela Bel unitatearen hamargarren bat da, hau da, bel bat hamar dezibel dira. Praktikan oso arraroa da Bel unitatea aurkitzea, dezibela erabiltzen da. Izena Alexander Graham Bellengatik datorkio.
Dezibel bat hamar aldiz potentzia kopuru biren arteko zatiketaren 10 oinarridun logaritmoa da,
    $L_{P}(\mathrm {dB} )=10\cdot \log _{10}{\frac {P}{P_{0}}}$
edo hogei aldiz anplitude kopuru biren arteko zatiketaren 10 oinarridun logaritmoa.
    $L_{F}(\mathrm {dB} )=20\cdot \log _{10}{\frac {F}{F_{0}}}$
non $L_{P}$ potentzia biren arteko erlazioa den, dezibeletan neurtua, $L_{F}$ magnitude biren arteko erlazioa den, dezibeletan neurtua, $P$ eta $P_{0}$ potentzia kopuruak diren eta $F$ eta $F_{0}$ anplitude kopuruak diren.

## Dezibelean oinarritutako unitateak

Dezibela magnitude biren arteko erlazioa da. Magnitude absolutu bat adierazteko, erreferentziazko balio bat erabiltzen da. Kasu hauetan, dB terminoari atzizki bat jartzen zaio, neurtutako magnitudea zein erreferentziarekin konparatzen den zehazten duena.
Orokorrean, potentzientzat $L_{P}(\mathrm {dB_{ref}} )=10\cdot \log _{10}{\frac {P}{P_{\mathrm {ref} }}}$
eta anplitudeentzat $L_{F}(\mathrm {dB_{ref}} )=20\cdot \log _{10}{\frac {F}{F_{\mathrm {ref} }}}$
Erreferentzia arrunt batzuk hurrengoak dira:
* dB$_{SPL}$: (SPL: sound pressure level). Soinuaren bolumenaren irabazi edo atenuazioa.
* dBW: W hizkiak erreferentzia watt bat (1W) dela esan nahi du. 1W-eko seinale batek 0dBW-ko irabazia dauka.
* dBm: kasu honetan erreferentzia miliwatta da. 1mW-eko seinale batek 0dBm-ko irabazia dauka.
* dBu: erreferentzia 0,7746 voltekoa da. Arrazoi historikoegatik erabiltzen da.

## Ikus, gainera

* Irabazi (elektronika)
* Zarata

## Erreferentziak

* ↑ Laburtzapenen hiztegia. Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 31 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5329
* Multimedia: Decibel / Q5329
# Dezil

Estatistikan, dezilak 10-kuantilak dira, eta beraz, datu multzoa edo banaketa 10 zati berdinetan banatzen dute. Beraz 9 dezil daude, D$_1$,..., D$_9$ (lehenengo, ..., bederatzigarren dezila), bat etorriz hurrenez hurren 10., ..., 90. pertzentilekin. Adibidez, 4. deziletik behera datuen %40 dago (eta gora %60). Dezil jakin bat kalkulatzeko dagokion pertzentila kalkulatzen da.

## Ikus gainera

* Kalkulurako, kuantil.
# Dezhou

Dezhou (txinera sinplifikatuz: 德州; pinyineraz: Dézhōu), Shandong probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 5.452.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 10.356,3 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa

* Decheng Barrutia (德城区)
* Leling Hiria (乐陵市)
* Yucheng Hiria (禹城市)
* Lingxian Konderria (陵县)
* Pingyuan Konderria (平原县)
* Xiajin Konderria (夏津县)
* Wucheng Konderria (武城县)
* Qihe Konderria (齐河县)
* Linyi Konderria (临邑县)
* Ningjin Konderria (宁津县)
* Qingyun Konderria (庆云县)

## Ikus, gainera

* Shandong probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Dezhou hiriko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q162880
* Multimedia: Dezhou / Q162880
# Dezima

Dezima, erromatar mitologian, Hiru erromatar parka edo moiretan bigarrena da. Pertsonen etorkizuna zehazten du. Giza bizitza bakoitzaren hariaren luzera zein izango den erabakitzen duena da, eta, beraz, giza bizitza bakoitzaren iraupena. Greziar mitologian, bere baliokidea Dezima da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5249162
# Dezidua

Dezidua umetokiko mukosak (endometrioak) haurdunaldia bitartean bereziki hartzen duen izena da; bertatik sortzen da karenaren amaren zatia. Erditze ostean askatu egiten da, eta karenarekin batera kanporatua izango da.
Enbrioiaren ezarpenaren ondoren fetuarekin duen harreman anatomikoan, hiru sektore aurki ditzakegu:
* Dezidua basala: non blastozito berantiarra ezartzen den
* Dezidua kapsularra: trofoblasto-blastozistoa estaltzen duena
* Dezidua egiazkoa edo parietala: umetokia estaltzen duen deziduaren gainerakoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2531387
* Multimedia: Decidua / Q2531387
# Dezimetro kubiko

Dezimetro kubiko bat litro baten baliokidea da bolumena luzera unitate kubikoetan emanda.
Dezimetro kubiko bat neurtzen duen kutxa kubiko baten alde bakoitzak dezimetro bat neurtzen du.
1 dm$^3$ = 0,001 m$^3$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2175964
# Dexter (Georgia)

Dexter Georgiako estatuko herri bat da. Fulton konderrian kokatua dago. 2010ean 575 biztanle zituen, 1,99 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Fulton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2405903
# Dexter (Kentucky)

Dexter Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Calloway konderrian dago, Kentucky estatuan. 257 biztanle ditu, 1,425023 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Calloway konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13621323
# Dexter (Mexiko Berria)

Dexter Mexiko Berriko herri bat da. Chaves konderrian kokatua dago. 2010ean 1.266 biztanle zituen, 1,93 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Chaves konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116445
* Multimedia: Dexter, New Mexico / Q116445
# Dexter

Dexter thriller psikologiko, polizia kasuak eta komedia beltza kategorietan sailkatu daitekeen telesaila da. Jeff Lindsay idazlearen Darkly Dreaming Dexter eleberrian oinarritzen da eta James Manos gidoigileak egokitu zuen telebistarako. 2006ko urriaren 1an estreinatu zuten Showtime telebista-katean.
Dexter Morgan Miami Metropolitarreko Polizia Departamenduan auzitegiko mediku postuan lan egiten duen senide-hiltzailea da.

## Denboraldiak

Gaur egun seigarren denboraldia ematen ari dira.

## Pertsonaiak

* Michael C. Hall: Dexter Morgan
* Julie Benz: Rita Bennett
* Jennifer Carpenter: Deborah Morgan
* Lauren Vélez: Lt. Maria LaGuerta tenientea
* Erik King: James Doakes sarjentua
* David Zayas: Angel Batista
* James Remar: Harry Morgan
* C. S. Lee: Vince Masuka

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Telesailaren profila IMDBn
* Datuak: Q23577
* Multimedia: Dexter (TV series) / Q23577
# Dexter: New Blood

Dexter estatubatuar telesail laburra da, Dexter telesailaren jarraipena dena. 2021eko azaroaren 7an estreinatu zuten Showtime telebista-katean.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
"Remember the Monsters?" azken ataleko ihesalditik hamar urtera girotu dute telesail berria. Giro latindarrez zipriztinduriko Miami eguzkitsua atzean utzi, eta New Yorkeko mendialdeko herrixka elurtu batean ezkutatu da Dexter, James Lindsay izen faltsua erabilita. Armen saltoki batean egiten du lan; maitatua da komunitatean, eta bikote harreman bat du polizia agente batekin. Hala ere, ez du lasaitasunik topatu: norbait zelatan ari zaiola sentitzen du etengabe.

## Pertsonaiak

* Michael C. Hall: Dexter Morgan / James Lindsay
* Jack Alcott: Harrison Morgan / Randall
* Julia Jones: Angela Bishop
* Johnny Sequoyah: Audrey
* Alano Miller: Logan
* Jennifer Carpenter: Debra Morgan
* Clancy Brown: Kurt Caldwell

## Erreferentziak

* ↑ «Odol egarri berpiztua» Berria 2021-11-13 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107132222
# Dexter (Kansas)

Dexter Kansasko hiri bat da. Cowley konderrian kokatua dago. 2010ean 278 biztanle zituen, 0,75 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cowley konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2235696
# Dexter (Maine)

Dexter Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Penobscot konderrian kokatuta dago, Maine estatuan. 3.803 biztanle ditu, 37,16 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Penobscot konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3476898
# Dexter (Iowa)

Dexter Iowako hiri bat da. Dallas konderrian kokatua dago. 2010ean 611 biztanle zituen, 6,08 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dallas konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q998738
* Multimedia: Dexter, Iowa / Q998738
# Dexter (Michigan)

Dexter Michigango herri bat da. Washtenaw konderrian kokatua dago. 2010ean 4.067 biztanle zituen, 4,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Washtenaw konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2795199
* Multimedia: Dexter, Michigan / Q2795199
# Dexter (Minnesota)

Dexter Minnesotako hiri bat da. Mower konderrian kokatua dago. 2010ean 341 biztanle zituen, 3,89 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Mower konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1924343
* Multimedia: Dexter, Minnesota / Q1924343
# Diadasia australis

Diadasia australis erle espezie bat da, Diadasia generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Diadasia australis» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2090587
* Multimedia: Diadasia australis / Q2090587
# Diadectomorpha

Diadectomorpha Euramerikan Karboniferotik Permiarrera arte eta Asian Wuchiapingiarrera arte bizi izan ziren narrasti itxurako anfibio taldea izan zen, Amniotaren arbasotik gertukoak. Bi metroko luzera zuten haragijale eta oraindik handiagoak (3 metro) ziren belarjaleak zeuden talde honetan, batzuk erdi-urtarrak eta beste batzuk guztiz lehortarrak. Ematen duenez Mississippiar garaian eboluzionatu zuten, baina ez ziren ohikoak bilakatu Pennsylvaniar garaira arte, Karboniferoko oihanen kolapsoa eman zenean.

## Anatomia

Diadectomorphak anfibio eta narrastien ezaugarriak ditu. Hasiera batean Cotylosauria ordenean sartu ziren, eta narrasti guztietatik arbasorik zaharren gisa hartu ziren. Azken aldian, hala ere, anfibio-graduko tetrapodo gisa sailkatu dira, Amniota errealetatik gertu. Beste anfibio reptiliomorfoekin alderatuta, Diadectomorphen hortzek ez dute dentina eta esmaltearen barne tolesik, beste tetrapodo ez-amniotetan Labyrinthodontia gisa sailkatzen direnak bezala.

## Sailkapena

Diadectomorpha ordena gisa sailkatu ohi da, taxonomiako sailkapen formala erabiltzen denean. Hiru familiatan banatzen da, euren txoko ekologikoaren arabera, baina hiru talde hauen harreman filogenetikoa ezbaian dago:
* Diadectidae, familiarik ezagunena, belarjale ertain eta handiekin.
* Limnoscelidae, haragijale eta arrainjale handiekin. Bere generorik handiena Limnoscelis da, 1,5 metro artekoak.
* Tseajaiidae espezimen bakarra ezagutzen den familia da, Ipar Amerikakoa. Tamaina ertainekoak ziren, anfibio reptiliomorfo orokorrak. Metro bateko tamaina zuen ezagutzen den fosil bakarrak.

## Erreferentzia zerrenda

* ↑ (Ingelesez) Liu, Jun; Bever, G. S.. (2015-05-01). «The last diadectomorph sheds light on Late Palaeozoic tetrapod biogeography» Biology Letters 11 (5): 20150100. doi:10.1098/rsbl.2015.0100. ISSN 1744-9561. PMID 25948572. (Noiz kontsultatua: 2017-11-26).
* ↑ Müller, Johannes; Reisz, Robert R.. (2005-09-30). [0561:AECRAE2.0.CO;2 «An early captorhinid reptile (Amniota, Eureptilia) from the Upper Carboniferous of Hamilton, Kansas»] Journal of Vertebrate Paleontology 25 (3): 561–568. doi:10.1671/0272-4634(2005)025[0561:AECRAE]2.0.CO;2. ISSN 0272-4634. (Noiz kontsultatua: 2017-11-26).
* ↑ (Ingelesez) Richard, Kissel. (2010-04-21). Morphology, Phylogeny, and Evolution of Diadectidae (Cotylosauria: Diadectomorpha). (Noiz kontsultatua: 2017-11-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q136234
* Multimedia: Diadectomorpha / Q136234
* Espezieak: Diadectomorpha
# Diadexia

Diadexia Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Diadexia parodes da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Diadexia anchylocrossa | daturik gabe |
| Diadexia argyropasta | daturik gabe |
| Diadexia parodes | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5270292
# Diadasia diminuta

Diadasia diminuta erle espezie bat da, Diadasia generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Diadasia diminuta» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2603268
* Multimedia: Diadasia diminuta / Q2603268
# Diadectidae

Diadectidae Tetrapodoen iraungitako familia bat da. Karboniferoaren amaieran eta Permiarraren hasieran Ipar Amerika eta Europan, eta Permiarraren amaieran Asian bizi izan ziren. Lehen tetrapodo belarjaleak ziren, baita lehen animalia lurtarrak tamaina benetan handia eskuratzen. Utzitako oin-markekerakusten dute zutik ibiltzeko gai zirela. Lehenengo animaliak izan ziren lurreko elikadura katean landareak erabiltzen, eta garrantzia handia izan zuten lur lehorreko ekosistemak ezartzerakoan.
Familiako generorik ezagunena Diadectes zen, hainbat metro zituen animalia pisutsua. Beste genero batzuk ezagutzen dira, baina euren fosilak ez dira hain kalitate handikoak. Baliteke Tennesseeko Karbonifero goiztiarrean aurkitutako fosil bat ere Diadectes generokoa izatea, euren agerpena askoz lehenago ezarriz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2481827
* Multimedia: Diadectomorpha / Q2481827
* Espezieak: Diadectidae
# Diada (soziologia)

Soziologia eta psikologian, diada bi pertsonen arteko lotura estua deskribatzen duen harreman mota da.
Eredu garbienak, bikoteak edo bi lagun min izan daitezke, nahiz amaren eta seme-alaba baten arteko harremana ere asko aipatzen den testuinguru honetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2700595
# Diadasia enavata

Diadasia enavata erle espezie bat da, Diadasia generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Diadasia enavata» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2624563
* Multimedia: Diadasia enavata / Q2624563
# Diadasia rinconis

Diadasia rinconis erle espezie bat da, Diadasia generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Diadasia rinconis» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3104592
* Multimedia: Diadasia rinconis / Q3104592
# Diadema

Diadema buruko apaingarri bat da, errege autoritatearen ezaugarritzat hartzen dena. Zinta forma du, sinplea edo apaindua, bere muturrak, buruaren atzean lotzen direlarik.
Urrezko edo zilarrezko diadema sinplea, Neolito amaieratik ezagutzen da, eta, berbera, bozeltze ezberdinekin feniziarrek erabili zuten, baita mizenastarrek eta zeltiberiarrek ere. Greziarrek, berau erabili zuten joko publikoetako garaileak saritzeko, eta erromatarrek euren enperadoreentzako.
Erromatar enperadoreak garaipenezko edo koroa distiratsuarekin irudikatzen dira, Konstantinoren ondoren eta Bizantziar Inperioan izan ezik, non diadema eramaten duten. Edonola ere, hauetako batzuk, persiar tiara aldatua hartzen dute.

## Ikus, gainera

* Koroa
* Tiara
* Mitra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q746591
* Multimedia: Diadems / Q746591
# Dhahran

    Ez nahasi Dharan nepaldar hiriarekin.
Dhahran (arabieraz: الظهران‎, Al-Thahran) Saudi Arabiako ekialdeko hiri bat da. Herrialdeko petrolio industriaren hiriburu administratiboa da. Dammam eta Khobar gertuko hiriekin batera, lau miloi biztanle baino gehiago dituen gune metropolitar bat osatzen du.
1938an eratua, Saudi Aramco enpresak bertan ditu bere egoitza.

## Klima

Datu klimatikoak (Dhahran) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 30.0 | 36.2 | 38.8 | 45.0 | 49.5 | 49.0 | 49.0 | 48.5 | 46.6 | 44.5 | 37.5 | 31.0 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 20.8 | 22.3 | 25.6 | 32.4 | 38.7 | 41.7 | 43.3 | 42.4 | 40.3 | 35.6 | 28.9 | 23.2 | 32.9 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 15.5 | 16.7 | 20.6 | 25.0 | 30.6 | 33.4 | 35.2 | 34.4 | 31.9 | 27.9 | 22.3 | 17.0 | 25.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 10.2 | 11.5 | 14.7 | 19.7 | 24.6 | 27.5 | 28.9 | 28.7 | 25.6 | 22.0 | 17.1 | 12.4 | 20.2 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -1.0 | 3.0 | 6.0 | 10.0 | 14.0 | 19.4 | 21.0 | 19.5 | 18.5 | 13.4 | 8.0 | 3.4 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 17.7 | 15.2 | 35.3 | 3.5 | 1.2 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.3 | 18.6 | 15.7 | 107.5 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 11.0 | 9.7 | 16.2 | 7.6 | 2.2 | 0.1 | 0.1 | 0.0 | 0.1 | 0.6 | 4.9 | 10.2 | 62.7 |
| Hezetasuna (%) | 73 | 68 | 60 | 55 | 43 | 34 | 36 | 44 | 53 | 60 | 64 | 66 | 54.7 |
| Iturria (1): Hong Kong Observatory (1981–2000) ||||||||||||||
| Iturria (2): NOAA (muturrekoak eta hezetasuna, 1961-1990) ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Hong Kong Observatory. Climatological Information for Dhahran, Saudi Arabia. .
* ↑ (Ingelesez) National Oceanic and Atmospheric Administration. Climate Normals for Dhahran. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q268915
* Multimedia: Dhahran / Q268915
# Dhalai barrutia

Dhalai barrutia Indiako barruti bat da, Tripura estatuan. 378.230 biztanle ditu 2.523 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Gomati district $^{(en)}$

## Ikus, gainera

* Tripura

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2086546
# Dhamar

Dhamar (arabieraz: ذَمَار‎, Ḏamār; antzinako hegoaldeko arabieraz: 𐩹𐩣𐩧 Ḏmr) hego-mendebaldeko Yemengo hiri garrantzitsua da, Dhamar gobernantziako hiriburua dena. Sana hiriburuarekin eta beste probintzia batzuekin lotzen duen errepide nagusian dago. Hiri hau Yemengo arabiar eta islamiar kultura eta zientzialari ospetsu askoren egoitza izan zen. Bere meskita handia Abu Bakr Al-Sadeek kalifaren garaian eraiki zuten.
Dhamar hiriak paper handia izan zuen Yemengo bizitza politikoan eta merkataritzan. Oso paper historiko garrantzitsua izan zuen Yemenen islamiar aroa baino lehen.

## Klima

Datu klimatikoak (Dhamar) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 21.2 | 22.6 | 25.1 | 24.9 | 26.0 | 28.1 | 25.8 | 25.3 | 25.2 | 23.6 | 21.1 | 20.8 | 24.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 11.8 | 12.3 | 15.7 | 16.2 | 17.9 | 18.9 | 19.6 | 19.2 | 18.0 | 16.4 | 13.9 | 12.8 | 16.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 2.4 | 2.0 | 6.3 | 7.6 | 9.9 | 9.8 | 13.4 | 13.1 | 10.7 | 9.3 | 6.7 | 4.9 | 8 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 7 | 8 | 18 | 50 | 45 | 15 | 76 | 110 | 31 | 6 | 8 | 3 | 377 |
| Iturria: Climate-Data.org ||||||||||||||

## Dhamartar ospetsuak

* Nabil Mohammed Al-Garbi, olinpiar atleta.
* Shoshana Damari (1923-2006), israeldar abeslaria.

## Herri eta hiri senidetuak

* Dikhil (Djibuti)

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Climate: Dhamar - Climate-Data.org. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q955523
* Multimedia: Dhamar / Q955523