OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 5. linea (TRAM Alacant)

Alacantiko Burdinbide Metropolitarreko 5. linea sarean aurreikustako sei lineetako bat da. Porta del Mar eta Plaça La Corunya geltokiak lotzen du. Linea 2019n inauguratu zen Porta del Mar eta Plaça La Corunya geltokien artean.
Ez dago hedapen-planik etorkizunerako.

## Geltokiak

| Geltokia | Geltokia | Udalerria |
| ■ | Porta del Mar | Alacant |
| ■ | La Marina | Alacant |
| ■ | Sangueta | Alacant |
| ■ | La Isleta | Alacant |
| ■ | Albufereta | Alacant |
| ■ | Lucentum | Alacant |
| ■ | Miriam Blasco | Alacant |
| ■ | Sergio Cardell | Alacant |
| ■ | Tridente | Alacant |
| ■ | Avinguda Nacions | Alacant |
| ∨ | Cabo Huertas | Alacant |
| ∧ | Holanda | Alacant |
| ∨ | Avinguda Benidorm | Alacant |
| ∧ | Países Escandinavos | Alacant |
| ∨ | Londres | Alacant |
| ∧ | Instituto | Alacant |
| ■ | Plaça La Corunya | Alacant |

## Erreferentziak

* ↑ «Historiko bilakaera | TRAM Alacant» www.fgv.cat (Noiz kontsultatua: 2020-11-23).

## Ikus, gainera

* Alacantiko Burdinbide Metropolitarra

## Kanpo estekak

* Alicantiko burdinbide metropolitarrako webgune ofiziala
* Datuak: Q9025966
# 5. taldeko elementu

| Taldea | 5 |
| Periodoa |
| 4 | 23 V |
| 5 | 41 Nb |
| 6 | 73 Ta |
| 7 | 105 Db |
IUPAC-en nomenklatura modernoan, 5. taldeko elementua taula periodikoaren 5. seriean dagoen elementua da. Talde honetako elementuak hauek dira:
* banadioa (V)
* niobioa (Nb)
* tantaloa (Ta)
* dubnioa (Db)
Elementu hauek 5 elektroi dauzkate balentzia-geruzan. Dubnioa laborategian soilik ekoiztu da, eta ez da naturan existitzen.
Ikuspuntu biologikotik, soilik banadioak betetzen du nolabaiteko papera izaki bizidunen kimika biologikoan: goi mailako organismoen zenbait entzimatan parte hartzen du eta baita itsas tunikatu batzuen biokimikan ere.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193276
* Multimedia: Periodic table group 5 / Q193276
# 618 Elfriede

618 Elfriede asteroide gerrikoan aurkitutako 618. asteroidearen izena da. 1906ko urriak 17an aurkitu zuen K. Lohnert astronomoak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1906 VZ zen. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155908
* Multimedia: 618 Elfriede / Q155908
# 615 Roswitha

615 Roswitha asteroide gerrikoan aurkitutako 615. asteroidearen izena da. 1906ko urriak 11n aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1906 VR zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155895
# 616
## Kanpo estekak

* Datuak: Q33263
* Multimedia: 616 / Q33263
# 616 Elly

616 Elly asteroide gerrikoan aurkitutako 616. asteroidearen izena da. 1906ko urriak 17an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1906 VT zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155897
* Multimedia: 616 Elly / Q155897
# 617
## Gertaerak

* Avaroen khanak, Anastasioren herresia zeharkatu eta Konstantinopoliseko errebalak arpilatu zituen. Avaroen alboan zihoazen eslaviar tribuek Balkanak okupatzen hasi ziren, greziarrak kostalderuntz bultzatuz.
* Persiarrak Zipren lehorreratu ziren.
* Yang Yichen, Sui dinastiako bigarren enperadorea, erail zuten eta Tang dinastia ezarri.

## Jaiotzak

* Srong-btsan sgam-po (songtsen gampo), Tibeteko enperadorea.

## Heriotzak

* Yang Yichen
* Zhai Rang

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31036
* Multimedia: 617 / Q31036
# 618
## Heriotzak

* Azaroaren 8a – Adeodato I.a, Aita santua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31035
* Multimedia: 618 / Q31035
# 619 Triberga

619 Triberga asteroide gerrikoan aurkitutako 619. asteroidearen izena da. 1906ko urriak 22an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1906 WC zen. Bere orbita zehazki 4 urtetik behin errepikatzen denez, Ilargiaren masa kalkulatzeko erabil daitekeela iradoki da.
Bere izena Alemaniako Triberg herriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155918
* Multimedia: 619 Triberga / Q155918
# 619
## Kanpo estekak

* Datuak: Q31055
* Multimedia: 619 / Q31055
# 6192 Javiergorosabel

6192 Javiergorosabel asteroide gerrikoan aurkitutako 6192. asteroidea da. 1990eko maiatzaren 21ean aurkitu zuen Eleanor F. Helinek, Palomar Mendiko behatokitik (AEB). Izena Javier Gorosabel euskal astronomoaren omenez jarri zioten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q554438
# 617 Patroklo

617 Patroklo asteroide gerrikoan aurkitutako 617. asteroidearen izena da. 1906ko urriak 17an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izena 1906 VY zen.
Johann Palisak iradokitako izena da, greziar mitologiako Patroklo pertsonaiagatik, Akilesen laguna zena eta Hektorrek hil zuena. Aipaturiko beste bi pertsonaiek ere badute euren izeneko asteroide bana, 588 Akiles eta 624 Hektor.
Patroklo Eguzki-Jupiter sistemako L$_5$ Lagrangeren puntuan kokatua dago, eta asteroide troiarren artean ilargi handi bat duen lehen asteroide ezaguna da. Biak, asteroidea zein bere ilargia antzerako tamainakoak dira, distiran ezberdintzen direlarik, 0,2 magnitude inguruan. Ilargi hau 2001eko irailak 22ko arratsaldeko ordu biak aldera aurkitu zen Hawaiiko Mauna Keako behatokitik Gemini North teleskopioarekin, 8,1 metroko zabalera duena. Aurkitzaileak Southwest Research Instituteko W. J. Merline, Arizonako Unibertsitateko L. M. Close eta N. Siegler eta Hawaiiko unibertsitateko D. Potter izan ziren.
2021ean martxan izango den Lucy espazio-ontziak Orus bisitatuko du.

## Erreferentziak

* ↑ Levison, H. F.; Olkin, C.; Noll, K. S.; Marchi, S.; Lucy Team. (2017ko martxoa). «Lucy: Surveying the Diversity of the Trojan Asteroids: The Fossils of Planet Formation» 48th Lunar and Planetary Science Conference (1964): 2025. Bibcode: 2017LPI....48.2025L..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q155906
* Multimedia: 617 Patroclus / Q155906
# Ahari

Aharia ardien espezieko (Ovis aries) arra da. Emeengandik duten ezberdintasun nagusia adarrak edukitzea da, normalki kiribilkatuz agertzen direnak. Ardiaren erabilera ekonomikoa bada, ahariena hauen ernalkuntza izan ohi da. Hala ere artile eta larrutarako ere erabiltzen dira eta beren adarrekin dekorazioa egiten da.
Euskal Herri kirolen artean badira ahari-jokoak, egun animaliak babesteko hainbat udalerritan galarazita badaude ere.

### Etimologia

Aitzineuskaraz *han- + latinetiko ARIES ⇒ *(h)anari ⇒ ahari) Koldo Mitxelenaren ikerketen arabera.

## Aharia euskal mitologian

Arabako Okinako leize ospetsuan bizi zen ireluetako batek, ahariaren itxura hartzen zuen. Aari zeritzon.
Orohar leizetan bizi ziren irelu-ahariak, Mariren laguntzaileak ziren. Jainkosak aharien gorputza burukotzat erabiltzen du lo egiteko. Baita beraien adarrak ere harilkaitzat iruteko.
Marik oso gustoko oparitzat hartzen du ahari bat berari eskaintzea.

## Erreferentziak

* ↑ Rafael Agirreri egindako elkarrizketa herri-kirolei buruz
* ↑ Joseba Lakarra (2002). 65 etimologías del protovasco.
* ↑ Koldo Mitxelena (1976). Fonética histórica vasca. Donostia: Gipuzkoako Aldundia.

## Ikus, gainera

* Zerrenda:Animalien hotsak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2929800
* Multimedia: Rams / Q2929800
# Ahari-buru

Ahari-burua (baita ere arietea edo ernai-aharia) harresiak eta gotorlekuetako ateak behera botatzeko antzinako gerra-gailua da.
Ahari-buru sinple bat enbor lodi eta luzea besterik ez da, zenbait pertsonen artean jaso eta indarrez harresiaren edo gotorlekuaren aurka jotzen dena. Batzuetan, gurdi handi baten gainean garraiatzen zen, kate edo soketatik zintzilik; horietatik atzerantz tiraka eginez, ahari-burua askatu eta grabitatez jomugaren aurka jotzen zen. Gurdiaren gainean estalki gogorrak ezartzea ere posible zen, ahari-burua erabiltzen zuten gudariak babesteko.
Ahari-buruak energia zinetikoa bildu eta jomugari transmititzen dio, bapateko energia gehigarri horrek jomugaren egitura kaltetzeko xedez. Kolpearen momentuan, ahari-buruak duen energia proportzionala da bere masarekiko eta abiaduraren karratuarekiko, beraz makinaren eraginkortasuna abiadura edota masa gehituz hobe daiteke.
Aitzinako defentsa sistemen kontra ongi funtzionatzen zuten ahari-buruek. Izan ere, harri eta adreiluek konpresioa ongi jasaten badute ere, tentsioaren kontrako erresistentzia gutxi dute, eta ahari-buruaz behin eta berriz kolpatuz posible zen ongi defendaturiko harresietan zuloak egitea.
Ahari-buruak eraginkorrak izan ziren setioetan bolborak eta kanoiek zaharkiturik utzi zituzten arte. Ordudanik gerra egoeratan erabiltzen ez badira ere, gaur egun ere erabiltzen dira beste egoera batzuetan, bizitokietako ate arruntak apurtu eta barnera sartzeko, adibidez.
Aipaturikoez gain, nabarmentzekoa da ahari-buruak mehatzaritzan ere erabili izan zirela, harkaitza txikitzeko. Erabilera hau ere desagertu egin zen bolboraren hedapenarekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208129
* Multimedia: Battering rams / Q208129
# Ahantziga

Ahantziga edo Ahantsiga Zuberoako mendia da, Gotaineko hego-ekialdean dagoena eta 582 metro dituena.

## Toponimia

"Ahantziga" izena bitan zatitu daiteke: ahan erroa, zubererazko arhan edo elorri beltzetik hartuta, eta -tze-aga > -tziga atzizkia, lekua adierazten duena.

## Topografia

Ahantzigak Oloroeko uhaitzaren ibaiadar diren Uhaitzandi eta Auzet ibaien arroak banatzen ditu. Iparraldean Idaola, ekialdean Garate eta hegoaldean Belhartz mendiak ditu.

## Abiapuntuak

* Gotainetik

## Ikus, gainera

* Zuberoako mendien zerrenda
* Pirinioak

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko hiriburuak uztartuz: Maule-Atharratze
* ↑ Gotaine-Irabarne udalaren webgunea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2827405
# Ahapaldi

Ahapaldi edo estrofa olerki bat osatzen duten bertso-multzoetako bakoitza da, maiz metrika berdinarekin osaturikoak. Estrofa bat definitzen duten ezaugarriak bertso kopurua eta bertso horietako erritmoa da. Terminoa Arnaut Oihenartek erabili zuen lehen aldiz idatziz “Couplet de chanson” adiera horrezaz eta Silvain Pouvreauren eta Jose Frantzisko Aizkibelen hiztegiek ere jasotzen dute. Hegoaldeko idazleetan Resurreccion Maria Azkueren hiztegiaren bidez hedatu zen XX. mendearen hasieran literatura arloko terminologia teknikoan.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_xslt&view=frontpage&layout=lth_detail&Itemid=474&search=ahapaldi

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207804
# Ahargo

Ahargo Zuberoan, Euskal Herrian den mendi bat da, Maidalenako mendilerroan kokatuta dagoena. 609 metroko garaiera dauka.
Bertan orientazio taula batetik Pirineotako mendi kateko parte bat ikusi daiteke. Barkoxe herria bere azpialdean kokatua dauka. Ibilaldi bidexka ezberdinak daude eta, urtean behin, Barkoxeko eskolak trail lasterketa bat antolatzen du bide seinalatuen bidez. Urte guztian irekiak dira Ahargora igotzeko bideak eta aukeratutako bidearen arabera, herriaren plaza ezagutzeko parada eskaintzen du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Ahargo (Mendikat)
* ↑ Ahargo (Mendikat)
* ↑ (Frantsesez) «Ahargo par Barcus (PR) - Randonnée Pyrénées Ouest - Barcus» www.altituderando.com (Noiz kontsultatua: 2022-03-29).

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Zuberoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* luberri.net webgunean
* Datuak: Q56649688
# Ahari-joko

Ahari-jokoa, ahari-talka edo ahari-topeka Euskal Herriko joko tradizionala, non bi artzainek prestatutako ahari aurrez aurre jarri eta borrokari egiten dioten, apustu bat tarteko gehienetan. Jokoa zortzi kintze edo ekitalditan zehar burutzen da; ekitaldi horietan zehar irabazi-talka edo topekada gehien jo dituen ahari-jabeak irabazten du; kintze batean, ahari batek atzera egiten badu, jabeak aharia hartu eta berriz bestearen aurrean jartzeko aukera du.
XX. mendearen bukaeratik, ahari-jokoak eztabaida bizia sortu zuen, animalien eskubideen aldeko eta jokoaren tradizioa aldezten dutenen artean. 2007 urtean, Eusko Jaurlaritzak Iurretako jaietan ospatzen ziren ahari-jokoak debekatu zituen.

## Kanpo estekak

* Ahari-apustuak: herri kirolen bitxikeria, www.euskonews.com.
* (Ingelesez) Ahari-jokoa Nigerian
* Datuak: Q28134267
* Multimedia: Ram fighting / Q28134267
# Ahantzenborda

Ahantzenborda Senpereko auzoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12252882
# Ahanztura

Ahazte edo ahanztura oroimenean gordetako informazioa galdu edo berreskuratu ezin izatea da. Ahaztearen kausa oroimen-prozesua osatzen duten kodeketa, gordetze eta berreskuratze aldietan izandako huts egite baten ondorioa dela irizten da. Ahaztea betirakoa edo behin behinekoa izan daiteke, pertsonak berriz ere gogora ekar dezake une batean galdutzat jotzen zuen informazioa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1377840
* Multimedia: Forgetting / Q1377840
# Abraham Wald

Abraham Wald (Cluj-Napoca, Austria-Hungariako Inperioa, 1902ko urriaren 31 – Travancore, India, 1950eko abenduaren 13) hungariar estatistikari nabarmen bat izan zen. Vienako Unibertsitatean matematika ikasi zuen. Judua izateagatik, ordea, arazoak izan zituen ondoren unibertsitatean jarduteko. Azkenik, 1938 urtean AEBra joan eta Harold Horrelingekin estatistika ikasi zuen. Ezaguna da sekuentzia-analisian eta erabaki-teorian egin zituen ekarpenengatik. 1950. urtean hil zen Indiako gobernuak gonbidaturik egiten ari zen hitzaldi-bira batean zehar bera eta bere ematzea zihoazen hegazkinak istripua izan zuenean.
* Datuak: Q240772
* Multimedia: Abraham Wald / Q240772
# Abraham a Sancta Clara

Abraham a Sancta Clara (Kreenheinstetten, 1644ko uztailaren 2a – Viena, 1709ko abenduaren 1a) austriar monje agustindarra izan zen.
Bere jaiotza-izena Johann Ulrich Megerle izan zen. 1662an Agustindar Oinutsen Ordenara batu zen eta Abraham a Sancta Clara izena hartu zuen. Ospe handia lortu zuen pulpituetan egindako hitz-jarioagatik, eta Ordenako prior probintzial eta 1669an Vienako gorte inperialeko predikari izendatu zuten.
Jendetza handia erakarri zuen bere sermoiak entzutera. Hauek hizkuntzaren indarra eta sinpletasuna, umore groteskoa eta sokalo klase guztietako bizioak kritikatzeko zorroztasun inpartziala izan zituzten ezaugarri. Ezaugarri berak dituzte zure idazkietan.

## Lanak

* Der alte Hafen scheppert - 1672 - eLibrary Projekt ( - eLib - alemanieraz)
* Österreichisches Deo Gratias - 1688 - eLibrary Projekt ( - eLib - alemanieraz)
* Wunderlicher Traum von einem großen Narren-Nest (Wonderful Dream of a Great Nest of Fools) - 1703 (pub. 1710) - eLibrary Projekt ( - eLib - alemanieraz)
* Judas der Erzschelm (4 liburuki, Salzburg, 1686–1695 (eleberri didaktikoa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61137
* Multimedia: Abraham a Sancta Clara / Q61137
# Abraham Simpson

Abraham "Abe" Jebediah Simpson Simpsondarrak telesailko pertsonai bat da.

## Deskribapena

Homer Simpsonen aita da eta Mona Simpsonen senarra izan zen. Beti dago lo egiten bere bizitza baten historia bat kontatu eta gero.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q842104
# Abraham Moles

Abraham Moles (Paris, 1920ko abuztuaren 19a - Estrasburgo, 1992ko maiatzaren 22a) komunikazioaren teorialari frantsesa izan zen. Ikerketa Zentro Nazionalean ikertzaile aritu ondoren, Estrasburgoko Unibertsitateko irakasle izan zen. Han Komunikazioen Psikologia Sozialaren Institutua sortu zuen 1966an. Lan handia egin zuen zibernetikaren oinarriak Frantzian sartzeko, eta mikropsikologia sortu zuen, eguneroko bizitzako gertaeren eta egoeren eskala neurtzen duena. Sociodynamique de la culture (1967, Kulturaren soziodinamika) lana mundu osoan argitaratu zen; komunikabideak gero eta garrantzi handiagoa duten gizarteetan sormenezko eta kulturaren hedapenezko fenomenoen interpretazio berri bat proposatzen du bertan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q330407
* Multimedia: Abraham Moles / Q330407
# Abraham Werner

Abraham Gottlob Werner (Wehrau, 1749ko irailaren 25a - Dresden, 1817ko ekainaren 30a) alemaniar biologoa eta geologoa izan zen. Alemaniako lehenengo geologia-eskolaren eta eskola haren oinarri izan zen neptunismoaren teoriaren sortzailea izan zen. Teoria horren arabera harri guztien jatorria ura da. Teoria hori lantzen jardun zuen berrogei urtez, eta haren eskola garai hartako Europako zientzia-irakaskuntzaren gune nagusietakoa bihurtu zen. Wernerren teoria asko baztertu egin dira, baina mineralen lehen sailkapen sistematikoa egin zuen eta mineralogiaren aitzindaritzat hartua da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q58751
* Multimedia: Abraham Gottlob Werner / Q58751
# Abraham Zacuto

Abraham Zacut edo Abraham Ben Zacuto —hebreeraz: אברהם זכות; portugesez: Abraão ben Samuel Zacut— (Salamanca, Gaztelako Koroa, 1452ko abuztuaren 12a - Damasko, 1510 inguruan) judu matematikari, astronomo eta historialaria izan zen.

## Biografia

Abraham Zacut edo Abraham Ben Zacuto Salamancan jaio zen, 1452an. Samuel Zacutoren seme izan zen eta Isaac Aboab izan zuen maisu.
Astronomia ikasi zuen Salamancako Unibertsitatean eta, gaztaroan, Salamancako gotzain eta errektore zen Gonzalo de Viveroren adiskide izan zen; honek animatu zuen Abraham El gran Tratadoedo Compilación Magna argitaratzera. 1478an atera zuen eta hebreeraz idatzia zegoen. 1481ean, Juan de Salaya Astronomiako katedradunak itzuli zuen gaztelerara eta, 1496an, José Vicinh izan zen latinerara itzuli eta argitaratu zuena Almanach Perpetuum Celestium Motuum izenburupean. Zacutoren testuak garrantzi handia hartuko zuen Atlantikoan egingo ziren nabigazioetan.
Rabino izan zen bere komunitatean eta astronomiako irakasle unibertsitatean; ziurrenik, 1486an, Kristobal Kolonen Mendebaldeko Indietara joateari ezetza eman zioten Unibertsitateko Kontseiluko kideetako bat izan zen.
Zehaztasun hobea izango zuen astrolabioa garatu zuela ere badakigu.
1492an, juduak bidali zituzten Espainiatik eta Portugalen bilatu zuen babesa. Joan II.a Portugalgoak errege historialari eta astronomo izendatu zuen, eta Manuel I.aren garaian ere kargu horretan izan zen.
1497 inguruan, Portugaldik ihes egin beharrean izan zen, han ere kristautzera behartzen baitzuten. Otomandar Inperioan ezarri zuen egoitza eta hantxe hilko zen 1510 inguruan.
Behartutako erbesteratze hartan, Tunisian egon zen eta El libro del linaje (Sefer Yuhassin, hebraieraz: ספר יוחסין) lan gistoriografikoa osatu zuen hebraieraz. Bertan, juduen belaunaldien kontadizo kronologikoa egin zuen, Mundua sortu zenetik bere garairaino. 1581ean berrargitaratu zuten Krakovian, 1717an Amsterdamen eta 1857an Königsbergen. Ingelesez, berriz, ez zen 2005era arte aterako.

## Bitxikeriak

* Salamancan, Zientzietako kanpuseko liburutegiak Abraham Zacut izena darama.
* Hori gutxi balitz, parean juduak bota aurreko sinagoga zegoen tokian eraikin bat dago eta, bertan, Zientzietako Fakultateko Matematika Saila dago. Barruan, sinagoga horri aipamen egiten dion plaka dago.

## Lanak

* Hasafot leséfer ha–‘Aruk (obra lexicografikoa),
* Séfer Yugasin (histórica)
* Haajibbur hagadol (El gran Tratado edo Hibbur ha-gadol, Almanach perpetuum edo Almagesto,
* Tratado de las influencias del cielo y Juicio de los eclipses,
* Mix paté ha-cisteganin.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) http://www.biografiasyvidas.com/biografia/z/zacut.htm
* ↑ (Ingelesez) http://www.madrimasd.org/cienciaysociedad/patrimonio/personajes/biografia.asp?id=33
* ↑ (Gaztelaniaz) http://bibliotecas.usal.es/?q=biblioteca/abraham-zacut

## Enlaces externos

* Jewish Encyclopedia 1901-1906
* Almanach perpetuum (Inkunablea. 1496) Espainiako Liburutegi Nazionala
* Datuak: Q330740
* Multimedia: Abraham Zacuto / Q330740
# Abraham Ortelius

Abraham Ortelius, baita Ortels, Orthellius edo Wortels ere (Anberes, 1527ko apirilaren 14a - ibidem, 1598ko ekainaren 28a) Brabanteko kartografo, geografo eta kosmografo izan zen. Lehen atlas modernoaren sortzailea eta kartografiako Herbehereetako eskolaren sortzaileetako bat izan zen.
1575ean Filipe II.a Espainiakoaren geografo izendatu zuten. Europan zehar bidaiatu zuen, batez ere Hamazazpi Probintzietan, Alemanian, Frantzian, Ingalaterran, Irlandan eta Italian.
1547an mapak ilustratzen hasi zen eta, gainera, liburuak eta mapak merkaturatu zituen. 1554an Gerardus Mercator ezagutu ondoren, geografia zientifikoaz interesatu zen.
1564an argitaratu zuen bere lehen mapa, Typus Orbis Terrarum. Mapa honetan Terra Australis agertzen da. Theatrum Orbis Terrarum izan zen bere lan nagusia. 1570ean argitaratu zen eta lehen Atlas modernotzat jotzen da. 1578an Synonymia geographica argitaratu zuen, antzinako geografiaren tratamendu kritikoa. 1579koa da Nomenclator Ptolemaicus. Urte horretan, Parergon ere argitaratu zuen (antzinako historia irudikatzen zuten mapak). Itinerarium per nonnullas Galliae Belgicae partes 1584koa da. Maris Pacifici, 1589koa, Ozeano Bareari buruzko lehen mapa inprimatua izan zen.
Ortelius izan zen kontinenteen jitoaren teoria proposatu zuen lehena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q232916
* Multimedia: Abraham Ortelius / Q232916
# Abraham Oyanedel Urrutia

Abraham Oyanedel Urrutia ( Copiapó, 1874ko maiatzaren 25a - Santiago, 1954ko urtarrilaren 28a ) abokatu eta epaile txiletar bat izan zen. 1932ko urria eta abendua bitartean Errepublikako presidenteorde izan zen, eta Txileko Gorte Goreneko ministro eta presidente.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q320463
# Abraham Van Helsing

Abraham Van Helsing Bram Stoker irlandar idazlearen Drakula 1897ko eleberriko pertsonaietako bat da. Van Helsing herbeheretar doktorea da, adin handikoa eta interes eta lorpen ugarikoa. Bere tituluen artean medikuntzan doktore, filosofian doktore edo letretan doktore eta abokatu titulua daude. Gerard van Swieten mediku herbeheretarrarengan inspiratuta dago. Hau Maria Teresa I.a Austriakoa enperatrizarentzat lan egin zuen, eta hark eskatuta, banpiroen existentzia ezeztatzen zuten ikerketak egin zituen.
Pertsonaiaren bertsio zerrenda luzea sortu zuten zineman, komikietan eta antzerkian.

## Erreferentziak

* ↑ (Alemanez) Andreas Ulrich Mayer, Gerard van Swieten. (1768). Abhandlung des Daseins der Gespenster, nebst einem Anhang vom Vampirismus. , 197 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1622359
* Multimedia: Abraham van Helsing / Q1622359
# Abraham Kibiwot

Abraham Kibiwot (1996ko ekainaren 4a) Keniako oztopo probetako korrikalaria da. Brontzezko dominak irabazi zituen 3000 m oztopo proban 2024 Udako Olinpiar Jokoetan, 2023 Munduko Txapelketetan eta 2016 Afrikako Txapelketetan. Bere markarik onena 8:05.51 minutu da, 2023an ezarria.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 03 ! | 3.000m oztopo |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2023 | Budapest | 03 ! | 3.000m oztopo |
| Afrikako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Durban | 03 ! | 3.000m oztopo |
| Commonwealth Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Gold Coast | 02 ! | 3.000m oztopo |
| 2022 | Birmingham | 01 ! | 3.000m oztopo |