# Vivien Leigh

Vivian Mary Hartley, Vivien Leigh bezala ezagunagoa (Darjeeling, India, 1913ko azaroaren 5a – Londres, Ingalaterra, 1967ko uztailaren 8a) aktore eta antzerkilari britaniarra izan zen. Bitan irabazi zuen emakumezko aktore onenaren Oscar saria: lehendabizikoa 1939ko Gone with the Wind filmean Scarlett O'Hara eta 1951ko A Streetcar Named Desire filmean Blanche DuBois jokatzeagatik.
Arte dramatikoko ikasketak amaitu ondoren, 1935ean, lau filmetan parte hartze txikiak izan zituen, Fire Over England (1937) filmeko protagonista izan arte. Bere edertasunagatik laudatua, batzuetan, ezaugarri fisikoek aktore gisa serio hartu izatea eragozten ziotela susmatu zuen. Pantaila handian ospea izan arren, batez ere, antzerki aktorea izan zen; Bere 30 urteko ibilbidean, Noël Coward eta George Bernard Shaw-en komediatik hasi eta Shakespeareren pertsonaia klasikoetarainoko (Ophelia, Cleopatra, Juliet eta Lady Macbeth) paperak jokatu zituen. Bere azken urteetan, bigarren mailako paper batzuk egin zituen film gutxi batzuetan.
Laurence Olivierrekin ezkonduta, 1940tik 1960ra bigarren ezkontzan egon baitzen ezkonduta, publikoak bere senarrarekin batera identifikatu zuen maiz, eta, harekin, hiru pelikula eta ekoizpen eszeniko ugaritan parte hartu zuen, askotan Olivierrek berak zuzenduta. Lan egiteko zaila zelako ospea zuen, eta, heldu-bizitzaren zati handi batean, nahaste bipolarra pairatu zuen, baita tuberkulosi kroniko errepikakorrak ere, 1940ko hamarkadaren erdialdean diagnostikatu zioten lehen aldiz, eta, azkenean, heriotza eragin zion 53 urterekin Bere ibilbideak jarduerarik gabeko aldiak izan bazituen ere, 1999an, American Film Institutek Hollywoodeko zinema klasikoko izar handienetako bat bezala sailkatu zuen.

## Biografia

Yorkshireko burtsa-artekari baten alaba, Indian jaio zen eta Ingalaterran eta Europa osoan zehar hezi zen. Maureen O'Sullivan bere eskolakidearen adibidean inspiratuta, aktore karrerari ekin zion eta 1932an Londresko Royal Academy of Dramatic Art-en izena eman zuen. Urte hartan bere lehen senarrarekin ezkondu zen, Herbert Leigh Holman abokatu britainiarrarekin. eta bere bigarren izena hartu zuen izen profesional gisa.
Things Are Looking Up (1934) filmean egin zuen debuta eta The Green Sash (1935) filmean bere lehen agerraldia. Bere karrerako une honetan ahots eszeniko ahula zuen arren, bere presentzia eszeniko ikusgarria eta edertasuna alde batera utzi ezinak ziren, eta 1935ean Alexander Kordarekin kontratua sinatu zuen. Leigh-ek harreman bat hasi zuen Laurence Olivier britainiar protagonistarekin. Elkarrekin agertu ziren eszenatokian eta pantailan, Kordaren Fire Over England (1937) eta 21 Days (1937an, 1940an estreinatua; 21 Days Together bezala ere estreinatua).
Laurence Olivier bigarren senarrarekin ere maiz egin zuen lan, bai antzerkian bai zineman. Ofelia, Cleopatra eta Julietaren paperak egitean asko nabarmendu zen. Alabaina, osasun txarrak jarri zizkion oztopo gehien bere ibilbidean. Tuberkulosia 1940ko hamarkadaren erdian iragarri bazioten ere, 1967an hil arte lanean jarraitu zuen, gorabeherak gorabehera.

## Filmografia

Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
| Urtea | Filma | Zuzendaria | Ekoizlea | Izenburuak (es,fr) |
| 1935 | The Village Squire | Reginald Denham | Paramount Pictures | |
| 1935 | Look Up and Laugh | Basil Dean | -- | |
| 1937 | Fire Over England | William K. Howard | London Films | frantsesez: L'Invincible Armada |
| 1937 | Dark Journey | Victor Saville | London Films | gaztelaniaz: La mujer enigma frantsesez: Le Mystère de la Section 8 |
| 1937 | Storm in a Teacup | Ian Dalrymple | United Artists Corporation | gaztelaniaz: Pequeñas contrariedades frantsesez: Tempête dans une tasse de thé |
| 1938 | A Yank at Oxford | Jack Conway | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: Un yanqui en Oxford frantsesez: Vive les étudiants |
| 1938 | Sidewalks of London | Tim Whelan | -- | gaztelaniaz: Las Calles de Londres frantsesez: Vedettes du pavé |
| 1939 | Gone with the Wind | Victor Fleming | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: Lo que el viento se llevó frantsesez: Autant en emporte le vent |
| 1940 | 21 Days | Basil Dean | London Films | gaztelaniaz: Veintiún días juntos frantsesez: Vingt et un jours ensemble |
| 1940 | Waterloo Bridge | Mervyn LeRoy | Metro-Goldwyn-Mayer | gaztelaniaz: El puente de Waterloo frantsesez: La Valse dans l'ombre |
| 1941 | That Hamilton Woman | Alexander Korda | London Films | gaztelaniaz: Lady Hamilton frantsesez: Lady Hamilton |
| 1945 | Caesar and Cleopatra | Gabriel Pascal | -- | gaztelaniaz: César y Cleopatra frantsesez: César et Cléopâtre |
| 1948 | Anna Karenina | Julien Duvivier | -- | gaztelaniaz: Ana Karenina frantsesez: Anna Karénine |
| 1951 | A Streetcar Named Desire | Elia Kazan | Warner Bros. | gaztelaniaz: Un tranvía llamado Deseo frantsesez: Un tramway nommé Désir |
| 1955 | The Deep Blue Sea | Anatole Litvak | British Lion Films | frantsesez: L'Autre Homme |
| 1961 | The Roman Spring of Mrs. Stone | José Quintero | Warner Bros. | frantsesez: Le Visage du plaisir |
| 1965 | Ship of Fools | Stanley Kramer | Stanley Kramer Productions | gaztelaniaz: El barco de los locos frantsesez: La Nef des fous |
| 1975 | Brother, Can You Spare a Dime? | Philippe Mora | Goodtimes Enterprises | gaztelaniaz: Hermano, ¿me das diez centavos? frantsesez: T'as pas 100 balles ? |
| 1988 | The Making of a Legend: Gone with the Wind | David Hinton | -- | gaztelaniaz: La realización de un clásico: 'Lo que el viento se llevó' |

## Sariak eta errekonozimenduak

* 1963an Tovarich deituriko Broadwayko musikalarekin Tony saria.
* 1953 British Academy Film saria A Streetcar Named Desire (Desio izeneko tranbia) filmarekin.
* 1952 Oscar eta Golden Globe saria A Streetcar Named Desire (Desio izeneko tranbia) filmarekin.
* 1951 Academy saria, New York Film Critics Circle saria eta Veneziako zinemaldiko saria A Streetcar Named Desire (Desio izeneko tranbia) filmarekin.
* 1940 Oscar saria Gone with the Wind filmarekin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Vivien Leigh | British actress | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-10).
* ↑ Olivier 1982, p. 174.
* ↑ Olivier, Laurence. Confessions of an Actor. New York: Simon & Schuster, 1982. ISBN 0-14-006888-0. 174 or.
* ↑ https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/5379/Vivien%20Leigh
* ↑ «Tony Award - 1963 | Winners & Nominees» awardsandwinners.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-10).
* ↑ «British Academy Film Awards - 1953 | Winners & Nominees» awardsandwinners.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-10).
* ↑ «Vivien Leigh - Awards & Nominations» awardsandwinners.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-10).
* ↑ (Ingelesez) «The 24th Academy Awards | 1952» Oscars.org | Academy of Motion Picture Arts and Sciences (Noiz kontsultatua: 2022-07-10).
* ↑ «Academy Awards - 1951 | Winners & Nominees» awardsandwinners.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-10).
* ↑ «New York Film Critics Circle - 1951 | Winners & Nominees» awardsandwinners.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-10).
* ↑ «Venice Film Festival Awards - 1951 | Winners & Nominees» awardsandwinners.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-10).
* ↑ (Ingelesez) «The 12th Academy Awards | 1940» Oscars.org | Academy of Motion Picture Arts and Sciences (Noiz kontsultatua: 2022-07-10).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Vivien Leigh IMDb webgunean.
* (Ingelesez):[Bideoa, EN] Vivien Leigh 1960 Tony Awards
* (Ingelesez):[Bideoa, EN, 1940] Vivien Leigh accepts her Oscar
* (Ingelesez):[Bideoa, EN, 1952] Vivien Leigh Wins Best Actress: 1952 Oscars
* (Ingelesez):[Bideoa, EN] Vivien Leigh biografía (Vivien Leigh biography)
* Datuak: Q129429
* Multimedia: Vivien Leigh / Q129429