# Ana María Romero de Campero

Ana María Romero de Campero (La Paz, Bolivia, 1941eko ekainaren 29a - Ibidem, 2010eko urriaren 25a) kazetaria, idazlea, ekintzailea, Boliviako Herriaren lehen Defendatzailea (1998-2003) eta Boliviako Senatuko lehendakaria (2010) izan zen.

## Familia eta lehen urteak

La Paz hirian jaio zen, klase ertaineko Gonzalo Romero Álvarez García abokatu, historialari eta politikari boliviarraren eta Tina Mary Pringle MacDonald alaba izan zen. Ana María de las Nieves izenarekin bataiatu zuten. Hala ere, bere bizitzan eta jendaurreko jardunean bere izenaren aldaera batzuk erabili zituen, berak honela azaltzen zituenak: Ana María Romero, ezkongabea; Ana María Romero de Campero, ezkondua, bere identitate-zedulan agertzen zena; Ana María Campero, kazetaritzakoa; eta Anamar, batailakoa.
Haurtzaroa Ana Álvarez-García de Romero amonaren babespean bizi izan zuen bere bost neba-arrebetako hirurekin batera. Emakume horren izaera sendoak, adoreak eta diziplina gogorrak behin betiko eragina izan zuten haren prestakuntzan. Aldi berean, haurtzaroa Boliviako politikaren gorabeherek blaitu zuten, haren aita, Gonzalo Romero Álvarez-García, Falange Sozialista Boliviarreko (FSB) buru izan baitzen. 1952ko apirilaren 9ko Iraultzatik oposiziora igaro zen mugimendu politiko hori, eta jazarpena jasan zuen.
Ana María Romeroren aitaren familia Cintitik zetorren, Boliviako hegoaldeko landa-eremutik, eta behin eta berriz joan zen hara haurtzaroan, eta Cintiren geografiaren edertasuna eta muino koloretsuen indarra gogorarazten zituen. Aitonak (Carlos Romero Cavero) eta birraitonak (Carlos V. Romero) diplomazian, kazetaritzan eta politikan jardun zuten.
Ana María Romero Sagrados Corazones ikastetxean hezi zen La Paz hirian eta Irlandar Katolikoan Cochabamban bizi izan zen denboraldian, aita erbestean zegoenean. Gizarte-sentiberatasun konpromisoak, eta Eliza Katolikoaren Doktrina Sozialarekiko identifikazioak markatuko zituzten ekintza publikoak: pobreen integrazioa, giza eskubideen defentsa, bake-kultura eta arrazismoaren eta diskriminazioaren aurkako jarrera etengabea. Bere ideietatik eta karisma handi batetik, Ana María Romerok lidergo-dohainak erakutsi zituen bere unibertsitate-garaitik, Boliviako Unibertsitate Katolikoko Kazetaritzako Ikasleen Zentroko lehendakari hautatu zutenetik, 1968 eta 1970 bitartean.
1961ean, Romero Fernando A. Campero Prudenciorekin (1934-2011) ezkondu zen, eta harekin hiru seme-alaba izan zituen, Fernando, Marcia eta Natalia, eta 49 urtez ezkonduta egon zen hil arte. Zioenez, senarra oso gizon segurua zen bere buruaz, eta oso ideal argiak zituen. Hark egonkortasuna eta espazioa eman zion profesionalki eta pertsona gisa hazteko. Ezkontzak eta ondorengo amatasunak ez zioten eragotzi unibertsitate-ikasketak osatzea, kazetaritzan ibilbide nabarmena egitea eta bizitza publikoan nabarmentzea, Bolivian gizonek menderatzen zituzten jarduera horietan.

## Unibertsitate-ikasketak eta kazetaritza

Ana María Romero irakurle goiztiarra izan zen bere aitaren familiako liburutegi handian literaturaz ez ezik, politikaz eta filosofiaz ere arduratu zen, eta horrek definitu zuen kazetaritzarako joera, bi seme-alaba zituenean sartu baitzen, etxeko giroak eta osabak bultzatuta, Carlos Romero Álvar-García abokatu eta kazetariak bultzatuta.
Gizarte Komunikazioko lizentziadun titulua lortu zuen Boliviako Unibertsitate Katolikoan, 1976an.
Lanbide horretan hiru hamarkada eman zituen, eta bere ibilbidean zehar hainbat funtzio eta kargu bete zituen. Kazetari, zutabegile eta nazioarteko prentsako korrespontsal gisa lan egin zuen, bai Bolivian, bai kanpoan bete behar izan zituen misioetan. Romerok kazetari titulua lortu zuen Boliviako Unibertsitate Katolikoan (1976), eta, gainera, urtebete egin zuen San Andresko Unibertsitate Nagusiko Filosofia eta Letren Eskolan (1966-1967). Ondoren, teologia-ikastaroak egin zituen Georgetowneko Unibertsitatean (EE). AEB (1985).
25 urte zituela, El Diario (1968) egunkariaren asteroko aldizkarian sartu zen Romero kronista gisa, eta ordutik kazetaritzan aritu zen. Noticias Fides Agentzian eta Radio Fides-en (1979 arte) kazetari gisa lan egin zuen bitartean, biak Jesusen Lagundiarenak, Boliviako historian funtsezko erreferenteak ezagutu zituen, hala nola Luis Espinal jesuita, 1980ko martxoan eraila. 1980ko maiatzean, Ana María Romerok Apertura astekaria sortu zuen, José Gramunt de Moragas S.J. aholkulariarekin eta beste kazetari batzuekin. Aperturak, demokrazia babesteko espazio gisa sortu zenak, hamar astez iraun zuen, eta Luis García Meza eta Luis Arce Gómez barne-ministroak ezarritako beldurrezko eta despotismoko erregimenaren ondorioz itxi egin behar izan zuen.
Zazpi urtez zuzendu zuen bere herrialdeko egunkari garrantzitsuenetako bat: Presencia goizeko egunkaria, Eliza Katolikoarena hura ere, aurreko hamarkada batean zuzendariorde eta prentsa-buru izandakoa. 1998an, “Kazetaritza Sari Nazionala, etika eta bikaintasun profesional bikainez egindako lanagatik” eman zitzaion. Halaber, Pulso astekariaren argitalpen-kontseiluan parte hartu zuen. Orduan, Jorge Canelas Sáenz kazetari ospetsuak zuzentzen zuen.
Lan egin zuen agentzia eta bitarteko nazional eta nazioartekoetan, honako aldizkariak aipa daitezke: TIME (EE.UU.) y Proceso (México); la Agencia de Noticias Fides (Bolivia), Inter Press Service (Italia), DPA (Agencia Alemana de Prensa) y United Press International (UPI) ABC (España), Hoy (Ecuador), La República (Uruguay), El Diario (Bolivia), Presencia (Bolivia) eta La Razón (Bolivia).
Ana María Romerok gremioetan ere parte-hartze handia izan zuen.Emakume Kazetarien Zirkuluko sortzailea eta lehendakaria izan zen. (1972-74). La Pazeko Kazetarien Elkartean, Ohorezko Epaimahaiko lehendakari izan zen (1996-98). Bere kudeaketa garaian (1988-1990) Kazetaritza Sari Nazionala sortu zen. Halaber, Prentsaren Elkarte Nazionaleko (1994-1995) lehendakaria, Latinoamerikako Prentsa Batasun Katolikoko (UCLAP) idazkari nagusia, UCIPeko (Prentsaren Nazioarteko Batasun Katolikoa) Kontseilu Iraunkorreko kidea eta Nazioarteko Egunkarien Federazioko lehendakariordea izan zen.

## Boliviako herriaren eta giza eskubideen defendatzailea

1998. urtean, Kongresu Nazionalak Boliviako Herriaren Lehen Defendatzaile izendatu zuen, herrialdeko kazetaritza-erakunde nagusiek izendatu eta Kongresu Nazionalean botoen bi herenek aukeratu ondoren.
Haren askatasun- eta inklusio-idealak eta gizakiaren eskubide unibertsalak defendatzeko asmoa berehala islatu ziren historian zehar gizarte boliviarreko sektore baztertuak ikusarazteagatik, hala nola homosexualak, prostitutak, ezgaitasunak zituzten pertsonak eta desberdinak izanik diskriminatuak ziren guztiak. Era berean, haren irudiak garrantzi publiko handia hartu zuen, Arartekoari bitartekotza-rola eman baitzion herrialdeak zeharkatzen zituen gatazka sozial eta politiko ugarietan.
Defendatzaile gisa, Chapare inguruan giza eskubideen aurka egiten ziren bortxaketak salatu zituen, ordena- indarren eta kokaleroen arteko liskarren ondorioz. Era berean, proxenetismo-sareen aurka eta babesik gabeko edo bereizkeria-egoeretan zeuden taldeen eskubideen alde lan egin zuen, hala nola, etxeko langileak, giltzurrunetako gaixoak, HIESaren biktimak eta presoak, eta langile indigenak, besteak beste. Errespetu publikoa piztu zuen bere lanean irmotasunez aritzeagatik, ahots publikoa neurriz erabiliz, eta tonu onena aukeratzeaz arduratu zen beti, ohartarazpenak, kexak eta iritziak emateko.
Mugimendu Nazionalista Iraultzailea (MNR) alderdiko sektore batek, Kongresuan ordezkatuta, Arartekoaren karguan jarraitzea zalantzan jartzen hasi zen. Figura hori errespetatuta zegoen, baina, aldi berean, espektro politikoaren beldur zen. 2003ko irailean, Gonzalo Sánchez de Lozada presidenteak uko egin zion Ana María Romero berriz hautatzeari, eta MNRko bankadari agindu zion Kongresuan arartekoaren aldeko bozketa blokea zezala. Horren ondorioz, Carlos Mesa Gisbert lehendakariordearekin haserretu zen, Arartekoaren ospea zela eta, urrats hori eragozten saiatu baitzen. 2003. urtean, Ana María Romerok Herriaren Defendatzaile gisa bete zuen konstituzio-agindua, eta nazioko eta nazioarteko hainbat goraipamen jaso zituen.
2004an, Unir Fundazioa sortu zuen Romerok.Gobernuz kanpoko Erakundea, eta, harrezkero, Bolivian bake-kultura baten bitartekaritza- eta sustapen-prozesuen eraikuntzan lan egiten du Fundazioak, elkarrizketaren, gatazken negoziazio baketsuaren, informazioaren eta eztabaidaren bidez. 2007. eta 2008. urteetan izandako krisi politikoan, Boliviako ekialdeko sailen -Beni, Pando, Santa Cruz, Chuquisaca eta Tarifak- oposizioak eragin zituen Sozialismoari (MAS) eta Evo Moralesen lehendakaritzari; Ana María Romeroren gidaritzapean, Santa Cruz Fundazioak elkarrizketarako hainbat ekimen bultzatu zituen.
Ana María Romerok Unir Fundazioa 2008ko abendura arte zuzendu zuen, atsedenaldi bat hartzeko erretiratu eta tarte bat eleberri bat idazteko hartu zuen arte. Eleberri hori ez zuen amaitu, politikan sartu eta gaixotu zelako.

## Bizitza politikoa

Ana María Romero demokraziaren eta giza eskubideen defendatzaile aktiboa izan zen bere herrialdean. 1979an eten egin zuen kazetaritza-karrera, Prentsa eta Informazio ministroaren kargua hartzeko, Walter Guevara Arze-ren gobernu laburrean (1912-1996). Walter Guevara Arze abokatua, katedraduna eta diplomatikoa izan zen, eta Errepublikaren Lehendakaritza hartu zuen 1979ko abuztuan, eta Alberto Natusmasch koronelak, Santosek, bota zuen urte hartako azaroaren 1ean. “Masacre de Todos Santos” delakoan, ehun pertsona baino gehiago hil ziren indarkeria masiboaren hedapen batean. Bortizkeria hori historiara ekintza basati gisa pasatu zen.
Aldi horretan, Ana María Romerok itsasoko errebindikazio-ekintzak gizarte zibilarekin koordinatzeko eta Estatu Amerikarren Antolakundeko IX. Batzar Orokorra (OEA) betetzeko herrialdera iritsi ziren ehun kazetari baino gehiago artatzeko agindua izan zuen. Bilera horretan, Boliviak garaipen diplomatiko handia lortu zuen, “Boliviako itsas aldarrikapena interes hemisferikoko gai gisa” onartu baitzuen.
Berak kargu hori hartu zuenean, bere aita Boliviako enbaxadorea zen OEAren aurrean. Aita eta alaba funtzio publikoan bildu ziren, non Gonzalo Romerok jardun nabarmena izan baitzuen, 1979ko OEAren ebazpenaren autore intelektual eta bultzatzaile nagusi gisa. Ebazpen horrek Txileri eskatu zion Boliviari Ozeano Barera irtenbide subirano eta erabilgarri bat emateko
Baina ministro gisa egin zuen jarduera erabakigarriena erresistentzia demokratikoaren buru gisa egin zuen. 1979ko azaroaren lehenean, Natuschek indarra hartu zuen bitartean, Ana María Romerok ausart defendatu zuen Guevararen gobernu demokratikoa, egun odoltsu hartan zehar zabaldu ziren irrati-hitzaldietan. Berak bete zuen Guevarari buruz de facto gobernuak eskaintzen zituen ukapen-bertsioak deskreditatzeko funtzioa, klandestinitatean gobernu konstituzionala zegoela jakinaraziz eta legezkotasuna defendatuz.
Urte batzuk geroago, 2003ko urriaren 11n, Boliviako armadaren indarrek, Gonzalo Sánchez de Lozadaren gobernuaren aginduak betez, tiro egin zioten El Altoko jendetza ausartari. Gertaera horien aurrean, Ana María Romero behin betiko gose-grebaren buru izan zen Sánchez de Lozadak aginteari uko egin ziezaion, eta, agintari indigenekin, intelektualekin, ikasleekin, irakasleekin eta gizarte zibileko ordezkariekin batera, El Alton gertatutako indarkeriaren aurka eta “Gasaren Gerra” zeritzon biktima ugarien alde gogor egin zuen.
Bere eragin eta ibilbideari esker, Romerok Lehendakaritzarako eta Lehendakariordetzarako hautagai izateko gonbidapen ugari jaso zituen, bai eskuin-alderdienak bai ezker-alderdienak, eta sistematikoki baztertu egin zuen, Boliviako Arartekoaren Legeak xedatutakoa errespetatuz, funtzio hori betetzen dutenek, agintaldia amaitu eta hurrengo bost urteetan, hautapenezko edozein kargu publikori aurkeztea eragozten baitu. Nahiz eta lege horrek bere eskubide zibil eta politikoen kontra jo, Romerok erreserbarik gabe onartu zuen, “garrantzitsua iruditzen baitzitzaion instituzioak ez lukeela politikarirako tranpolin politiko gisa balio behar, beste herrialde batzuetan gertatu zen bezala”.
Romerok onartu egin zuen Evo Moralesek La Paz Departamenduko Boliviako Nazio Anitzeko Batzar Legegilearen lehen senadurarako aurkezteko egin zion gonbita, MASen zerrendan, baina hautagai independente gisa, 2009ko abenduko hauteskundeetan, aukera zabalez hautatu baitzuten. Romero hautagai independente gisa aukeratzera zihoan arren, ez baitzuen inongo alderdi politikotan parte hartzen, haren erabakiak eztabaida handia sortu zuen herrialdeko iritzi-zirkuluen artean, eta gaitzespen- eta laguntza-erreakzioak eragin zituen. Egoera hori zela eta, jendaurrean azaldu zituen arrazoiak gutun ireki baten bidez. Gutun horretan, hau adierazi zuen:
“(…) Ni politikan sartu izanak era guztietako erreakzioak sortu ditu eta sortzen jarraituko du. Mundu publikoan sartzearen kostuaren zati gisa eta bizi garen polarizazioaren erakusgarri gisa jasotzen ditut. Herrialdean gertatzen denaz asko kexatzen gara, egin behar lukeena esaten pasatzen dugu bizitza, boterearen leihoetara harritxoak botatzen ditugu, baina gauzak barrutik aldatzera ez gara animatzen. Eta hau diot ni ere joan den astera arte greziar tragediaren koru horren parte nintzelako. Baina banantzen garelako beldurrak eta herrialde bat zuzentasunez eta justiziaz eraiki ahal izateko prozesu bat zapuztu delako kezkak altxatu egin nau erretiro-aldi honetatik, eta pausoa ematea erabaki dut. Nire ustez, ezin diot uko egin zubiak eraikitzeko nire ahaleginari eta Evo Morales presidenteak adierazi didan hitzartzeko ahaleginari, eta horrek ez dit eragotziko prozesua kritikoki begiratzea, uste baitut haren akatsak edo gehiegikeriak ezingo direla zuzendu gorrotoz, baizik eta bizitzea tokatu zaigun ezohiko unean zentzuz jokatuz. Denok dugu erantzukizuna bidegabekeria eta zapalkuntza gau luze bat atzean utzi nahi izan dutenen arrakastari laguntzeko.
Indigenak bezala, emakumeak ere berdintasun-gune bat konkistatzen ari gara mundu politikoan, non alde bat markatu nahi dugun. Bolivia maite dut, nire jendea maite dut, konpromiso sakona sentitzen dut nire etorkizunarekin eta, bereziki, herritar xumeekin eta haien destinuarekin. Uste dut pertsona batzuk behar direla, Nazio Anitzeko Batzar Legegilearen barrutik, aldaketak finkatzeko behar diren akordioak antolatzen laguntzeko, errespetuz kanpoko ideiak entzuteko eta Estatuaren Konstituzio Politiko Berritik sortuko den Estatu berriari forma emateko, Ondasun Komunean pentsatuz. Pribilegio bat dut horietako bat izatea. Bizitza badoakit eta ahaleginean gastatzea erabaki dut. Azken ahalegin hori egin nahi dut eta gustatuko litzaidake ahalegin emankorra egitea, zeren eta boliviarrok ulertzen eta eraikitzen baitugu gure seme-alabentzat eta ondorengoentzat herrialde bat, gorrotorik, arrazakeriarik eta gaizki ulertutako erregionalismorik gabea. Azken batean, herrialde horretan —Carlos Hugo Molina parafraseatuz— denok eroso senti gaitezen”.
2010eko urtarrilean, sortu berria zen Batzar Legegileak aho batez aukeratu zuen Senatuko lehendakari izateko. Kargu horretan, Senatuak herrialde polarizatuko sektoreen arteko komunikazio- eta adostasun-zubi gisa jardun nahi zuen. Haren lehen eta, nabarmen, azken hitzaldiek pisu moralaren eta haren historia publikoak eta bizi-lekukotzak Boliviako legegintza-organoan ordezkatutako korronte politiko guztietan eragiten zuten errespetuaren testigantza eman zuten.
Senatuko presidente izendatu zutenean, lizentzia eskatu behar izan zuen bere karguan, larrialdiko ebakuntza bat egiteko (2010eko otsaila), hesteetako gaitz larri batengatik. Hilabete batzuk geroago hil zen.

## Literatur lana eta goraipamenak

Idazle gisa, Ana María Romero de Camperok liburu hauek argitaratu zituen:
* Ni todos ni tan santos, crónicas sobre el poder, non Informazio Ministerioan izandako esperientzia kontatzen duen, Walter Guevara Arze doktorearen lehendakaritzan eta 1979ko estatu-kolpearen aurkako erresistentzian. Arg. Offset Boliviana (Edobol) (1996, bi edizio).
* País Intimo, 1996 eta 1998 bitartean La Razón egunkarian Ana Mar izengoitiaren azpian idatzi zituen zutabeen aukeraketa jasotzen duena. Plural Editoreak (2002).
* Cable Cruzados, fikziozko eleberria, Washingtongo United Press Internacional (UPI) berri-agentziaren Latinoamerikako Mahaian izandako bizipenetan oinarritua. Gente Común argitaletxea (2005).
Era berean, hainbat artikulu eta saiakera argitaratu zituen, gai hauekin: gizarte-politika, giza eskubideak, etika, gizarte-komunikazioa, gatazken ebazpena eta bakearen kultura.
Sari eta goraipamen ugari jaso zituen Bolivian eta nazioartean, besteak beste, Bakearen Nobel sarirako hautagaitza, "Munduko 1.000 bake-emakume"en (2005) tarteko gisa, Frantziako Ohorezko Legioa eta Alemaniako Bertelsmann Fundazioaren Saria (2001) demokraziari eta Zuzenbide Estatuari egindako ekarpenagatik.

## Oroitzapena

Hil ondoren, 2010eko urriaren 25ean —Boliviako gobernuak zazpi dolu egun ofizial izendatu zituen, Ana María Romero de Campero hil ondoren, hainbat gorespen egin dizkiote, kazetaritzaren, adierazpen-askatasunaren aldeko borrokaren, giza eskubideen defentsaren eta justizia sozialaren eta bakearen alde egindako lanaren inguruan duten ondarea gogoratzeko eta nabarmentzeko.
2011ko urrian, Boliviako La Paz hiriko Alkatetzak plaza bat inauguratu eta izendatu zuen bere oroimenean. Plaza hori Sopocachi inguruan dago, Urriaren 20 eta Campos kaleen arteko bidegurutzean, eta Boliviako kazetariaren irudiarekin busto bat egin zen.
Boliviako hainbat erakundek beren izena daramaten sariak ezarri zituzten:
* La Pazeko Kazetarien Elkarteak, non lehendakari izan zenak, "Ana María Romero de Campero" Lanbide Merezimenduaren Saria sortu zuen, adierazpen-askatasunaren alde egindako lanagatik nabarmendu zen kazetari, herritar edo kazetaria aintzatesteko.
* Unir Bolivia Fundazioak Ana María Romero de Campero “Bakearen Kultura” Sari Nazionala sortu zuen, ekitatez eta justiziaz gizarte baketsua eraikitzearen alde defendatu eta apustua egin zuten pertsona indibidual edo juridikoen ibilbidea eta ondorioa nabarmentzeko, berak bizi izan zuen bezala. Bi urtetik behin ematen den saria da, Bakearen Nazioarteko Egunean (irailaren 21ean) ematen dena, eta hainbat erakundek antolatzen dute BATU Fundazioarekin batera. 2012ko lehen edizioan, Gregorio Iriarte apaizari eman zioten saria.
* Boliviako Batzar Legegileko Senatarien Ganberak “Ana María Romero de Campero” Kondekorazio Berezia sortu zuen. Kondekorazioa da ganbera legegile honek demokrazia, giza eskubideak eta gizarte-borrokak defendatzeko jarduera publikoan nabarmentzen diren pertsonei ematen dien domina.
* Boliviako “Gaikuntza eta Herritarren Eskubideak” (CDC) erakundeak eta haren Giza Eskubideetan Abokatutako Profesionalen Sareak “Ana María Romero de Campero” Giza Eskubideen Sari Nazionala sortu zuten, Giza Eskubideak sustatu, aitortu eta defendatzeko nabarmendu zen herritar bat aintzatesteko eta balio demokratikoak sustatzeko.
Bestalde, Boliviako El Alto hiriko 7. Barrutiko San Miguel Urbanizazioko familia-talde baten ekimenez, 2012ko apirilean, Boliviako kazetariaren izena eman zitzaion inguru horretako Hezkuntza Unitate berriari. Lehen mailako eta marjinazio-maila handiko haurrak hartzen ditu, eta gaur egun hezkuntza-unitateak batxilergora arteko gazteak ere hartzen ditu.
La Opinión de la ciudad de Cochabamba egunkariak, Informe Especial gehigarriaren edizio berezi batean, “Anamar, amada por el pueblo y miedo a los políticos” erreportajea argitaratu zuen. Erreportaje honek Ana María Romero de Camperoren bizitzaren, lanaren eta ekarpenaren aipamen historikoa egiten du, kazetaritzari, giza eskubideen aldeko borrokari, boliviarren arteko elkarrizketa-zubiak eraikitzeari eta bere herrialdeko historiari buruzkoa. Lan horrek 2012ko abenduaren 7an Prentsa Idatzian 2012ko Kazetaritza Sari Nazionala jaso zuen. Sari hori Bakearen Kazetarien Elkarteak (APLP) bere generoan emandako sari garrantzitsuena da.

## Erreferentziak

* ↑ Baudoin, Magela. “Mujeres de Costado”. Plural Editores, 2010.
* ↑ La familia de su esposo descendía de Don Juan José Feliciano Fernández Campero y Pérez de Uriondo Martiarena, conocido como el "Marqués de Yavi" y del General Fernando María Campero Barragán, y a través de este parentesco Ana María Romero se vinculó con una de las principales familias de Tarija y del norte argentino.
* ↑ La UCB desmiente al MAS y aclara que Anamar sí tenía título - Diario Página Siete. .
* ↑ Observatorio Social de América Latina. “La Guerra del Gas en Bolivia”. Año IV, No. 12, septiembre-diciembre 2003.
* ↑ En el artículo: “Mis derechos civiles y políticos”, 13 septiembre de 2009, Ana María Romero de Campero señalaba: “Cuando ejercía las funciones como Defensora del Pueblo (DP), entre 1998 y 2003, el Dr. René Blatmann, notable jurista y actualmente juez de la Corte Penal Internacional, me sugirió interponer un recurso de inconstitucionalidad contra la Ley del DP por considerar que ésta violaba mis derechos civiles y políticos y los de quien fuera su titular a futuro. En su opinión, era inaceptable que se exija a ningún funcionario/a que se abstenga de optar a un puesto electivo durante los cinco años posteriores a la terminación de su mandato (…) Le di la razón en cuanto a que evidentemente ese artículo implicaba la restricción de un derecho constitucional, pero le respondí que al ser la primera Defensora del Pueblo consideraba importante dejar sentado que la institución no debía servir como trampolín hacia la política como ocurrió en otros países. Fue así que si bien me hubiera gustado participar de la Asamblea Constituyente y aceptar una invitación para postularme, decidí mantener mi decisión intacta. Recibí otras proposiciones para las elecciones del 2005 (ninguna del MAS, por si acaso) pero las desestimé por la misma razón[…]”
* ↑ Cables Cruzados; Ana María Romero de Campero; Google Books.
* ↑ Ana María Romero recibe premio de la Fundación Bertelsmann

## Bibliografia

* Mesa de José, Gisbert Teresa, Mesa Gisbert Carlos, "Historia de Bolivia", Arg. Gisbert, La Paz, 2008, ISBN ά905-833-5
* Romero, Ana María, "Cable Cruzados", Arg. Gente Común, La Paz, 2005. Sarrera-ohar biografikoak.

## Kanpo estekak

* "Informe Especial: Anamar amada por el pueblo y temida por los políticos", en el diario "Opinión" de Bolivia, 5 de febrero de 2012
* Muere la presidenta de la Cámara de Senadores de Bolivia, Ana María Romero Obituario en ecodiario.eleconomista.es
* Muere presidenta del Senado de Bolivia Obituario en fmbolivia.com.bo
* Datuak: Q4750446
* Multimedia: Ana María Romero de Campero / Q4750446