OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Berrehun eta laurogeita hemezortzi

Berrehun eta laurogeita hemezortzi (298) berrehun eta laurogeita hamazazpiaren ondoren eta berrehun eta laurogeita hemeretziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q940410
* Multimedia: 298 (number) / Q940410
# Berrehun eta laurogeita lau

Berrehun eta laurogeita lau (284) berrehun eta laurogeita hiruaren ondoren eta berrehun eta laurogeita bostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q912599
* Multimedia: 284 (number) / Q912599
# Berengario Toursekoa

Berengario Toursekoa (Tours, Frantzia, c. 999, Tours, Frantzia, 1088ko urtarrilaren 10a) Erdi Aroko teologoa izan zen, ezaguna transubstantziazioaren inguruan garai hartan izandako eztabaidan parte hartze nabarmena izateagatik; hain zuzen, dogma horren aurkako jarrera izan zuen eta horregatik preso hartu eta eskumikatu zuten.

## Erreferentzia

* ↑ (Ingelesez) «Berengar Of Tours» Encyclopædia Britannica.
* Datuak: Q435006
# Berenguer de Palou II.a

Berenguer de Palou II.a (1241an hila) Bartzelonako gotzaina izan zen 1212tik 1241ra. Jakue I.a Aragoikoaren erregearen sustatzailea nagusietakoa izan zen.
Apaiz kanonikoa ibilbidea Bartzelonako Katedralean hasi zuen bere osaba Berenguer de Palou I.aren episkopadoan. Handik gutxira, 1212an gotzain izendatua izan ondoren, Petri II.a Aragoikoaren ondoan joan zen Almohadeen aurkako Gurutzadara Navas de Tolosako guduan. Beranduago, errege kontseilaria eta kantzilerra izan zen Aragoiko koroaren mesedetan.

## Erreferentziak

* 1 2 (Katalanez) Enciclopèdia Catalana, S.A. (Noiz kontsultatua: August 17, 2008).
* Datuak: Q4891264
* Multimedia: Berenguer de Palou II / Q4891264
# Berenger Entençakoa

Berenger Entençakoa (katalanez: Berenguer d'Entença; ? - 1306) Kataluniako aitonen semea izan zen. Almogavarren buruzagia, Roger de Llúria almirantearen ezkon anaia. Roger de Florek bigarren buruzagi hautatu zuen Ekialdera egin zuen espedizioan. 1304. urtean, Konstantinoplako enperadoreak duke egin zuen. Roger Hadrianopolisen hil zutenean, Gallipoli eta Heraklea suntsitu zituen, kataluniarren mendekua deituriko ekintzan. Genoarrek preso hartu zuten baina Jakue II.a Aragoiko eta Kataluniako erregeak bahitura saria ordaindu eta aske utzi zuen. Bere almogavarrekin itzuli zen. 1307. urtean hil zen Bernat de Rocafort behinolako lagunak gidaturiko almogavarrekin izan zuen liskar batean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015/9/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1991550
# Bereni

Bereni Errumaniako udalerri bat da, Mureș konderrian. 1.188 biztanle ditu, 42 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Bereni $^{(en)}$ Bâra $^{(en)}$ Cându $^{(en)}$ Drojdii $^{(en)}$ Eremieni $^{(en)}$ Maia $^{(en)}$ Mărculeni $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5065009
# Berengario Friulikoa

Berengario Friulikoa (c. 845-924ko apirilak 16) bere amaren aldetik Luis Errukitsua enperadorearen biloba zen, bere ama, Gisela izan baitzen Luisek bere bigarren emaztea izan zen Judith Bavariakoarekin izan zuen alaba. Bere aita Everardo Friulikoa izan zen, Karlomagno eta Luis Errukitsua enperadoreen gorteetako zalduna, azken hau Friuliko markesa (848-863) eta eliza katolikoko santua.
Friuliko markesa izan zen 874tik aurrera bere anaia zen Unroch III.aren oinordeko bezala.
Italiako erregea izan zen 888tik aurrera Karlos III.a Lodiaren oinordeko bezala eta tronurako beste hautagaia zen Guy III.a Spoletokoa garaitu ondoren, honek, hurrengo urtean bere burua Italiako errege bezala izendatu zuen arren.
Karlos III.aren heriotzak ere hutsik utzi zuen tronu inperiala eta honengatik ere borrokatu zuten Berengariok eta Guidok, eta, azkenean, azken hau koroatu zuen Eztebe V.a aita santuak Germaniako Erromatar Inperio Sainduko enperadore bezala 891n.
Berengariok oraindik ez zuen etsi Enperadore bihurtzeko bere asmoan, eta honela, 900ean, Arnulfo enperadorea hil ondoren, berriz enperadore bihurtzen saiatu zen. Oraingoan Luis III.a Itsuak garaitu zuen, enperadore bihurtzea lortu zuena eta Berengario Italiako tronutik bota zuena.
905ean Berengariok enperadorea garaitu zuen eta Luis III.a Italiatik kanporatu ondoren tronua berreskuratu zuen. Luis itzultzen saiatu zenean Berengariok harrapatu zuen, nork, Luis III.a itsutzea agindu ondoren, bere burua Enperadore izendatu zuen
Veronan hil zen erahila
* Datuak: Q274606
* Multimedia: Berengar I of Italy / Q274606
# Berengario Gaskoiniakoa

Berengario I.a (?-1036) Baskoniako dukea (1032-1036) izan zen.

## Biografia

Antso VI.a Gilen alaba Alausia eta Hilduino Angulemako kondearen semea izan zen. Osabaren partez jarauntsi zuen Baskoniako dukerria 1032an.
Laster Oto bere lehengusuak ordezkatua izan zen edo dukeorde bilakatu zen bera adin-gutxikoa zenean. Dena dela 1036 arte boterean izan zen.
Geoffroi Bordelekoaren garaian datatutako eskutitz batean Belengarius comes Vuasconiçe ac burdegalensis provinçie izendatua da, hau da, "Berengario, Baskoniako eta Bordeleko probintziako kondea" Hori zela eta, aditu batzuek Berengario Raimundo I.a Bartzelonakoarekin nahasi egin dute. hala ere, hau ezizenezkoa da, nahiz eta azkenak Antsoren alaba Antsa ezkondu.
Sain-Seuringo eskutitzetan konde izendatua bazen ere, bera aipatzean zigilua ezartzen zuten behe-eskuinaldeko partean dukea zela adierazteko. Bordeleko elizari Cadaujaceko lurraldeak eman zizkion, garai hartan Gaskoinian omen zeudela adieraziz.

## Erreferentziak

* ↑ frantsesez: Bérenger edo Bélenger; latinez: Berengarius edo Belengarius; gaztelaniaz: Berenguer
* ↑ Collins, Roger. "The Basques". Blackwell Publishing: Londres, 1990
* ↑ Foundation for Medieval Genealogy: Gascony.
* ↑ Higounet, Charles. "Bordeaux pendant le haut moyen age". Bordele, 1963. 104. orr.
* ↑ Antso, Oto edo Gilen Vasconie comites deituak ziren.
* Datuak: Q3756790
# Berengela Bartzelonakoa

Berengela Bartzelonakoa (Bartzelona, 1116-Palentzia, 1149ko urtarrilaren 15a) Gaztelako, Leongo eta Galiziako erregina ezkontidea izan zen. Erramun Berenger III.a eta Dultze Proventzakoaren alaba zen.
1128an Alfontso VII.a Gaztelakoarekin ezkondu zen Saldañan.

## Seme-alabak

Hona hemen Alfontso VII.a Gaztelakoarekin izandako seme-alabak:
* Antso III.a Gaztelakoa (1134-1158)
* Erreamun (1136-1136)
* Fernando II.a Leongoa (1137-1188)
* Konstantza Gaztelakoa eta Bartzelonakoa (1138-1160)
* Antsa Gaztelakoa (1139-1179)
* Gartzia (1142-1145/6)
* Alfontso (1144-1149)
Zuhaitz genealogikoa :
Antso III.a Gaztelakoa
Alfontso VIII.a Gaztelakoa
Margarita Frantziakoa, Vexingo kondesa
Konstantza Gaztelakoa eta Bartzelonakoa
Alys, Countess of the Vexin
Alfontso IX.a Leongoa
Fernando de León
Erramun Berenger II.a Bartzelonakoa
Erramun Berenger III.a
García Fernández de León
Matilde d'Altavilla
Fernando II.a Leongoa
Berengela Bartzelonakoa
Alfonso Fernández de León
Gilbert I of Millau
Douce I, Countess of Provence
Sancho Fernández de León
Gerberga, Countess of Provence
Sancho de León, Señor de Monteagudo y Aguilar
Antso VII.a Nafarroakoa
Antsa Gaztelakoa
Berengela Nafarroakoa
Garcia of Castile
Zuria Nafarroakoa (1177-1229)
Alfonso of Castile :

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 186. arauaː Atzerriko pertsona-izenak. Grafia-irizpideak. Erregeerreginen eta kidekoen kasua. .

## Ikus, gainera

* Gaztelako erregeen zerrenda
* Datuak: Q113021
* Multimedia: Berenguela of Barcelona / Q113021
# Bayard (Mexiko Berria)

Bayard Mexiko Berriko hiri bat da. Grant konderrian kokatua dago. 2010ean 2.328 biztanle zituen, 2,45 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Grant konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q516802
* Multimedia: Bayard, New Mexico / Q516802
# Bayard (Nebraska)

Bayard Nebraskako hiri bat da. Morrill konderrian kokatua dago. 2010ean 1.209 biztanle zituen, 1,80 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Morrill konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q812107
* Multimedia: Bayard, Nebraska / Q812107
# Bayardo Arce Castaño

Bayardo Arce Castaño (Managua, 1950eko martxoaren 21a ) nikaraguar enpresaburu eta politikaria da.
Bayardo Arce Iraultza Sandinistako komandanteetako bat izan zen. Lanbidez kazetaria, Askapen Nazionalerako Fronte Sandinistak buru izan dituen gobernuetako kabineteetan karguak izan ditu. Alderdiko eta gobernuko hainbat gai ekonomikoez arduratu da, eta enpresa-jarduera bat garatu du 1990eko otsailean FSLNren hauteskunde-porrotaren ondoren. 2006ko hauteskundeetatik sortutako Daniel Ortega buru duen gobernu kabinetean, Bayardo Arce Errepublikako Presidentetzako ekonomia aholkularia da.
# Bayano (ibaia)

Bayano edo Chepo Panamako ekialdean dagoen ibaia da, bereziki Chepo barrutian eta Madugandí eskualde indigenan. 206 km inguruko luzera du, San Blas mendikatean jaiotzen da eta Panamako golkora iristen da. Herrialdeko hirugarren ibairik luzeena da (Chucunaque eta Tuira ibaien atzetik). Haren adar nagusiak Mamoni, Ipeti, Chararé eta Majé dira.
Ibaiak Bayano izeneko beltz zimarroiaren izen darama, Panamako XVI. mendeko esklabo-matxinada handienaren buruzagia.
1976an presatu zuten eta Bayano lakua sortuz.

## Erreferentziak

* ↑ Principales ríos, lagos y elevaciones de Panamá
* ↑ Síntesis Geográfica. Instituto Geográfico Nacional “Tommy Guardia”. Panamá. Enero de 1998.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q602176
* Multimedia: Chepo River / Q602176
# Bayanoko leizeak

Bayano leizeak Bayano lakuaren hegoaldean dauden hiru haitzulo dira, Panamako probintzian, Panaman.
Haitzulorik handienak, bi kilometro luze ditu, gutxi gorabehera. Seco ibaia haitzuloa zeharkatzen du eta txalupan igaro daiteke erdialderaino. Koba ez dago turismora egokituta. Saguzar ugari bizi da haitzuloan.
Bigarren eta hirugarren haitzuloak ez dira hain irisgarriak, horiek esploratzeko makurtuta joan behar baita.

## Ikus, gainera

* Bayano ibaia

## Erreferentziak

* 1 2 3 Friar, William. Panama. Moon Publications (2008), p. 419–20. ISBN 159880085X.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4874316
# Bayapo Ndori

Bayapo Ndori (1999ko ekainaren 20a) Botswanako atleta bat da, 400m-etan aditua.
Gizonezkoen 4 × 400 metroko errelebo proban parte hartu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta brontzezko domina irabazi zuen. Parisko Jokoetan zilarrezkoa irabazi zuen.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | 4x400m erreleboak |
| 2024 | Paris Frantzia | 02 ! | 4x400m erreleboak |

## Erreferentziak

* ↑ «Olympedia – Bayapo Ndori» www.olympedia.org (Noiz kontsultatua: 2022-02-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107981836
# Bayard-Condict eraikina

Bayard-Condict eraikina Manhattango NoHo auzoan dagoen eraikin bat da. Bleecker Streeteko 65. zenbakian dago, Broadway eta Lafayette Street artean, Crosby Streeteko burualdean. Louis Sullivan arkitektoak New Yorken egin zuen lan bakarra da. 1897 eta 1899 artean eraiki zen Chicagoko Eskolaren estiloan; arkitekto asoziatua Lyndon P. Smith izan zen. Eraikina, jatorrian, Condict Building bezala ezagutzen zen, Bayard Building bezala berrizendatua izan aurretik. Eraikina, bere garairako diseinu erradikal bat bezala hartu zen, onartutako statu quoa zen Amerikako arkitektura errenazentistaren murrizketen aurka zihoalako, baina eragin gutxi izan zuen New Yorkeko hiriaren diseinu arkitektonikoan, garai horretan Bleecker Street zen gune industrialean zuen kokapenagatik.
Eraikina New York hiriko mugarri izendatua izan zen 1975ean, eta AEBko Mugarri Historiko Nazionala da 1976tik.

## Erreferentziak

* ↑ AIA guide to New York City. (4th ed. argitaraldia) Crown Publishers 2000 ISBN 0-8129-3106-8. PMC 44503178. (Noiz kontsultatua: 2021-03-14).
* ↑ Guide to New York City landmarks. (4th ed. argitaraldia) John Wiley & Sons, Inc 2009 ISBN 978-0-470-28963-1. PMC 226308081. (Noiz kontsultatua: 2021-03-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3637062
* Multimedia: Bayard-Condict Building / Q3637062
# Bayard (Iowa)

Bayard Iowako hiri bat da. Guthrie konderrian kokatua dago. 2010ean 471 biztanle zituen, 1,19 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Guthrie konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1933769
* Multimedia: Bayard, Iowa / Q1933769
# Ben Bentil

Benjamin "Ben" Bentil (Sekondi-Takoradi, Ghana, 1995eko martxoaren 29a -) ghanatar saskibaloi jokalaria da. Hegal-pibot postuan jokatzen du eta egun Bilbao Basket taldean dabil.

## Taldeak

* Fort Wayne Mad Ants (2016)
* Xinjiang Flying Tigers (2016)
* Fort Wayne Mad Ants (2017)
* Dallas Mavericks (2017)
* Champagne Chalons-Reims (2017-2018)
* Bilbao Basket (2018)
* Datuak: Q24452154
* Multimedia: Ben Bentil / Q24452154
# Ben Berden

Ben Berden (Hasselt, Flandria, 1975eko irailaren 29a) belgikar txirrindularia da, ziklo-krossean aritzen dena. 1999 urteaz geroztik profesionala.
# Ben Casey

Ben Casey estatubatuar telesail ospetsua da, ABC telebista kateak 1961etik 1966ra arte igorri zuena.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Ben Casey neurozirujau gazte idealista da, izaera zakar eta borrokalarikoa. Hiriko Ospitale Nagusian egiten du lan, batzuetan sistema medikoarekin aurrez aurre. Caseyk bere lana bizitzaren eta heriotzaren aurkako eguneroko borroka gisa planteatzen du, gaixoen gorputza eta arima sendatzen saiatuz.

## Aktore eta pertsonaiak

* Vince Edwards: Dr. Ben Casey
* Sam Jaffe: Dr. David Zorba (1961-1965)
* Franchot Tone: Dr. Daniel Niles Freeland (1965-1966).
* Harry Landers: Dr. Ted Hoffman
* Bettye Ackerman: Dra. Maggie Graham
* Nick Dennis: Nick Kanavaras
* Jeanne Bates: Wills erizaina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1277494
* Multimedia: Ben Casey / Q1277494
# Ben Bernanke

Ben Shalom Bernanke (Augusta, Georgia, 1953ko abenduaren 13a) estatubatuar ekonomialaria da. 2022ko Ekonomiako Nobel Saria jaso zuen Douglas Diamond eta Philip Dybvigekin batera bankuei eta finantza-krisiei buruz egindako ikerketengatik.
1996tik 2002ra ekonomia irakaslea izan zen Princetongo Unibertsitatean. 2002tik 2005era Erreserba Federaleko Sistemako Gobernadoreen Batzordeko kidea izan zen, eta Bernanke doktrina formulatu zuen, Banku Zentralak deflazioari aurre egiteko diru-neurriak erabiltzeari buruzkoa. George W. Bush presidentearen ekonomia aholkularien kontseiluko buru ere izan zen. Bushek 2008an izendatu zuen Banku Zentraleko presidente, Alan Greenspan ordezkatzeko. 2010ean, Barack Obamak beste lau urtez mantentzea erabaki zuen.
* Datuak: Q201795
* Multimedia: Ben Bernanke / Q201795
# Ben Avon Heights (Pennsylvania)

Ben Avon Heights Pennsylvaniako borough bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 371 biztanle zituen, 0,45 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Allegheny konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q816428
* Multimedia: Ben Avon Heights, Pennsylvania / Q816428
# Ben Avon (Pennsylvania)

Ben Avon Pennsylvaniako borough bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 1.781 biztanle zituen, 0,98 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Allegheny konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q816423
* Multimedia: Ben Avon, Allegheny County, Pennsylvania / Q816423
# Ben Ainslie

Charles Benedict "Ben" Ainslie, (Macclesfiel, Ingalaterra, 1977ko otsailaren 5a) belan lehiatzen zuen ingeles kirolaria da.
Udako Olinpiar Jokoetan bost aldiz parte hartu zuen, horrenbeste domina erdietsiz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q449073
* Multimedia: Ben Ainslie / Q449073
# Bihi (artesania)

Bihi, ale edo beira-alea hainbat gauzaren zati xehe biribil antzekoa da. Bihia apaingarri bat da, ikusgarria eta, oro har, balio gutxikoa. Era berean, hainbat materialez egindako kontu edo pieza zulatuari erreferentzia egiteko ere erabiltzen da terminoa, beste material batzuekin txertatzen dena edo zenbait jantziren gainean josten dena apaingarri gisa. Forma, material, kolore eta diseinu askotan erabiltzen dira lepokoak, eskumuturrekoak edo apaingarri pertsonaletarako bestelako objektuak egiteko.
Bitxigintzaren lehen aztarnekin batera agertu ziren: iparraldeko Afrikan duela 100.000 urtez Nassarius generoko itsas-barraskiloz egindako bi ale topatu zituzten. Aurkikuntza arkeologiko batzuek antzinako Mesopotamian erabiltzen zirela iradokitzen dute, baita Indian ere, urrezko bihien eran. Antzinako Egipton nobleek koloretako harribitxiak zituzten lepokoak oparitzen zituzten, baita kristalezkoak edo zeramikazkoak ere. Bizantzioko gortesauek eta noble mongolek perlazko lepokoak zeramatzaten aldean. Mesoamerikan bihi-lepoko txikiak erabiltzen ziren. Aztekek maxtlatl izeneko janzkera nagusiaren zati gisa erabiltzen zituzten; sorbalden gainean tilmatl deitzen zioten manta bat zeukaten, nobleek lumaz eta alez apaintzen zutena.
Hainbat material, kolore, forma eta kalitatetakoak izan daitezke. Ale terminoan sar daitezkeen material ugarien artean kristalak nagusitzen ari dira, eta horien artean mota ezberdinak nabarmentzen dira: austriarra, Bohemiako edo txekiar kristalezkoa eta Muranokoa. Mota hauetaz gain, Asian egindako kristalak ere nagusitzen ari dira. Horien guztien artean, Austriako kristal mota bat azpimarra daiteke, bere kalitate, distira eta forma eta kolore aniztasunagatik izen propioa duena: Swarovski kristala.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Arkeologia Hiztegia] [2018]
* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ «Bihi». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2023-08-15.)
* ↑ «Ale». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2023-08-15.)
* ↑ Bouzouggar, Abdeljalil; Barton, Nick; Vanhaeren, Marian; d'Errico, Francesco; Collcutt, Simon; Higham, Tom; Hodge, Edward; Parfitt, Simon et al.. (2007-6-12). «82,000-year-old shell beads from North Africa and implications for the origins of modern human behavior» Proceedings of the National Academy of Sciences 104 (24): 9964–9969. doi:10.1073/pnas.0703877104. PMID 17548808..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1053956
* Multimedia: Beads / Q1053956
# Bihor konderria

Bihor Errumaniako Nord-Vest eskualdeko konderrietako bat da. Bere hiriburua Oradea da. 7.544 kilometro koadro ditu eta 600.223 biztanle zituen 2002an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q179588
* Multimedia: Bihor County / Q179588
# Bihotz-balbula

Bihotz-balbula bihotzeko lau barrunbeen irteerako hodietan kokatuta dauden ehunek osatzen duten multzoa da. Odolari noranzko egokian pasatzen uzteko funtzioa betetzen dute, eta atzera itzultzea eragozten diote.

## Motak

Bihotz-balbulak lau dira eta bi multzotan sailkatzen dira:
* Balbula atriobentrikularrak
** Balbula mitrala: odola ezkerreko bentrikulutik ezkerreko aurikulara itzultzea eragozten du.
** Balbula trikuspidea: odola eskuineko bentrikulutik eskuineko aurikulara itzultzea eragozten du.
* Ilunerdiko balbulak
** Balbula aortikoa: odola aorta arteriatik ezkerreko bentrikulura itzultzea eragozten du.
** Birika-balbula: odola biriketako hoditik eskuineko bentrikulura itzultzea eragozten du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kardiologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q215620
* Multimedia: Heart valves / Q215620
# Biharko Lurraren Elkartea

Biharko Lurraren Elkartea (BLE) laborantza biologikoa bultzatu nahi duten ekoizleak biltzen dituen Ipar Euskal Herriko elkartea da.

## Historia

Donapaleun (Nafarroa Beherea) sortu zen 1993an. Garai honetan Ipar Euskal Herri osoan bi laborari biologiko besterik ez zegoen. Haientzako aholkularitza, gainera, mota honetako ekoizpenen aldeko apustua egiten ez duen departamenduko Chambre d'Agriculture delakoaren esku zegoen. Horren aurrean, 20 bat laborari bildu ziren; hausnarketa egin ondoren, heziketa landu eta ikerketak egiteari ekin zioten.
Kide kopurua handituz joan zen eta 1996an elkartearen lanak aurrera ateratzeko lehen lanpostu erdia sortu zen. Frantses estatuan 1998tik 2003ra mota honetako laborantza bultzatzeko neurriek erraztuta beste laborari batzuk ekoizpen mota konbentzionaletik biologikora pasatu ziren. Hazkunde prozesuak segitu egin zuen eta 2010ean lau langile liberatu eta teknika biologikoak erabiltzen dituzten 150 kide ditu; egun 70 bat laborari biologiko daude Ipar Euskal Herrian.

## Ezaugarriak

Laborantza ekologikoa lantzea, etxalde bakoitzaren autonomia formazioarekin konbinatzea, talde lana eta esperientzien trukaketa bultzatzea eta ekoizpen prozesua osotasunean (lurretik kontsumitzailearengana) kontuan hartzea dira elkartearen helburu nagusiak.
Bide horretan abiatzen diren laborariei laguntza ekonomikoak, formazio ikastaroak eta dokumentazioa prestatzeko zerbitzuak eskaintzen dizkie. Ekoizpen hauetarako merkatu berriak bilatzea ere du xede.
Egoitza Donapaleuko Lapitz Hotza (frantsesez rue de la Bidouze) karrikako 32 zenbakian dago; BLE Berri izeneko aldizkaria ateratzen du. Arrapitz federazioko kidea da eta 2010ean presidentea Jon Harluxet duzunariztarra da.
Euskal Herriko beste elkarte batzuekin (Ekonekazaritza, Biolur) harremanak ditu eta Akitaniako Bio-Aquitaine federazioko kidea da.

## Erreferentziak

* ↑ Datua Bio-Aquitaine webgunean.
* ↑ Ikus 7.or.
* ↑ 33. alea kontsultagai.
* ↑ Elkarrizketa Zientzia.neten.

## Ikus, gainera

* EHLG
* ELB

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) BLE Bio-Aquitaine webgunean.
* Artikulua Zientzia.neten.
* Datuak: Q12255187
# Biharko oroitzapenak

Biharko oroitzapenak Maddi Pelotek euskaraz idatzitako zientzia fikziozko ipuin bilduma da, 1985ean Maiatzek Uhargi sailean argitaratua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Liburua 6 ipuinez osatua dago:
* Miren
* Boga boga
* Feed back
* Telelaberintoa
* Plist plast
* Harremana
Miren, Boga boga, Feed back eta Telelaberintoa istorio beraren zatiak dira. Lehen hiruek bidea irekitzen diote Telelaberintoari. 2050. urtean Hirugarren Mundu Gerraren ondoren Lurra 6 herrialdetan banatuta dago eta tentsio geopolitikoak daude haien artean. Maddi Pelotek liburua idatzi zuenean Ruhola Khomeinik Iranen boterea hartzea eta gerra nuklearraren beldurra ziren kezka iturri nagusietako bi. Ipuin hauetan Iran herrialde nagusi bihurtzen da eta Europako zati bat hartzen du. Aipatzen diren beste gaien artean daude itsasoaren kutsadura eta informatika.
Plist plast ipuina 3520. urtean bitan banatutako planeta batean girotua dago. Planeta horretan ez dute etxerik eraikitzen, harpetan bizi dira, ubideak dituzte kaleen ordez, informatika ezagutzen dute, lurrikarak eguneroko gauza dira, ez da gizarte patriarkala. Eutanasia, klonatzea eta medikuen arazo moralak ere aipatzen dira. Atzetik gizon burusoil bat eta robot hiltzaileak dituen iheslari bat da protagonista. Maitasun istorio bat ere bada, gizon bat hiri batekin maitemintzen da.
Harremana ipuina space opera bat da. Mitologia nordikoetako eta Richard Wagnerren Sigfrido operako Wotan eta Erda pertsonaietan oinarritutako alegia bat da.

## Erreferentziak

* ↑ Borda, Itxaro. (1985). «Mayi Peloten «Biharko oroitzapenak...» - Mayi Pelotekin elkarrizketan» Argia (1081) (Noiz kontsultatua: 2018-10-13).
* 1 2 «Biharko oroitzapenak» Ikas - Euskal pedagogia zerbitzua (Noiz kontsultatua: 2018-10-13).
* 1 2 3 4 5 6 Borda, Itxaro. (1986). «Mayi Pelotekin solasean: «Gure planeta mendurarendako ezagunegia delako idazten dut zientzia fikzioa»» Susa (19) (Noiz kontsultatua: 2018-10-13).
* 1 2 3 4 5 Alvarez Uria, Amaia. (2016). «Etorkizunaren argi-ilunak» Argia (2531) (Noiz kontsultatua: 2018-10-13).
* ↑ Antza, Mikel. (1986-04). «Biharko oroitzapenak» Kritiken hemeroteka (Noiz kontsultatua: 2018-10-13).

## Kanpo estekak

* Biharko oroitzapenak ipuin bilduma osorik
* Liburuaren kritikak:
** Mikel Antza - Susa aldizkarian (1986-04)
** Amaia Alvarez Uria - ARGIA astekarian (2016-11-27)
* Itxaro Bordak egileari 1985ean Biharko oroitzapenak liburuaren harira Argia astekarirako egindako elkarrizketa
* Itxaro Borda eta Josu Landak 1986an Biharko oroitzapenak liburuaren harira Susa aldizkarirako egindako elkarrizketa
# Bihi

Bihi izan daiteke:
* Bihi edo hazi, ernalkuntzaren ondoren obulua eraldatzean sortzen den organoa;
* Bihi edo ale, hainbat gauzaren zati xehe biribil antzekoa;
* Bihi, Nepalgo herrixka;
* Bihi, Erdialdeko Afrikako ibaia;
* Bihi, batere ez, ezer ez. (ezezko esaldietan);
* Bihi, neurriz gainekoa, oso handia.