OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Chlamydia trachomatis

Chlamydia trachomatis Chlamydia generoko bakterio patogenoa da, trakoma eta klamidiasi gaitzak, besteak beste, eragiten dituena.
Zelula barneko parasito hertsia da, eta gizakia besterik ez du infektatzen.
1907an deskribatu zen lehenbizikoz, Chlamydia generoko lehenengo mikrobio identifikatua izanik

## Ezaugarriak

Koko Gram negatibo txikia da, bakterioen artean txikienetariko bat izanik (0,3-1 mikra). Espezie honek serotipo desberdinak ditu, eta ohikoa da kromosomaz kanpoko plasmido bat edukitzea.
Bizi-ziklo berezia du mikrobio honek, bi zelula mota baitaude: funtsezko gorputz deritzona (partikula infekziosoa) eta gorputz erretikularra (zelula ostalariaren barnean agertzen dena). Funtsezko gorputza txikia da, zelulatik kanpo dago eta infektatzeko ahalmena du; gorputz erretikularra, aldiz, handiagoa da, zelula barnean dago eta ez du infektatzeko ahalmenik. Funtsezko gorputzaren aldean, gorputz erretikularrak erdibiditzeko gaitasuna du.
Bere tresneria biokimikoa mugatua da, eta zelula ostalariaren menpe dago molekula asko lortzeko (ezin du molekula batzuk sintetizatu). Hori dela-eta, zelula barneko parasitoa da.

## Patogenia

Chlamydia trachomatis-ek tropismo berezia du, begietako eta traktu urogenitaleko mukosentzako lehentasuna edukiz.
* A, B, Ba eta C serotipoek trakoma eragiten dute
* D, E, F, G, H, I, J eta K serotipoek traktu urogenitaleko gaitzak sortzen dituzte, klamidiasi izenarekin ezagutzen direnak.
* L1, L2 eta L3 serotipoek linfogranuloma benereo izeneko gaitza eragiten dute
Trakoma da gizakiaren itsutasunaren eragile nagusia. Infekzioak begiak kaltetu eta ikusmena mugatzen dituen orbain gaiztoak sortzen ditu. Afrikan eta Asian gaitz honek hondamen handiak egiten ditu.
Klamidiasiak harreman sexualen bidez hartutako traktu urogenitaleko infekzioak dira. Infekzio hauek askotan sintomarik gabekoak dira, gizonezkoengan zein emakumezkoengan. Sexu-transmisiozko gaixotasunen artean klamidiasia ohikoena da munduko herrialde askotan, eta emakumeengan antzutasuna eragin dezake.
Bakterio patogenoa identifikatzeko prozedura ezberdinak daude: mikroskopioa (kultibatzen diren zeluletan gorputz erretikularra ikusiz), antigorputz monoklonalak erabiliz (zelula mintzaren antigeno espezifiko batzuekin erreakzionatzen dutenak) edo biologia molekularraren tresnen bidez (PCRren bidez, esaterako).

## Erreferentziak

* ↑ Budai I. «Chlamydia trachomatis: milestones in clinical and microbiological diagnostics in the last hundred years: a review». Acta microbiologica et immunologica Hungarica, 54, 1, March 2007, 5–22 orria.
* ↑ Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua:529-532 orr.
* ↑ Ryan KJ, Ray CG (editors). Sherris Medical Microbiology. 4a ed.. McGraw Hill, 2004, 463–70 orr.
* ↑ Basaran Miren eta Umaran, Adelaida Mikrobiologia medikoa E.H.U.ak argitaratuta, 272-273 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131065
* Multimedia: Chlamydia trachomatis / Q131065
* Espezieak: Chlamydia trachomatis
# Chlamydia

Chlamydia generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, zelula barneko parasito hertsiak direnak. Koko txikiak dira, prokariotoen artean txikienetarikoak, haien tamaina birus handienen parekoa izanik.
Rickettsia generoko bakterioen antzera, Chlamydia ez da hazten laborategiko hazkuntza-inguruetan, zelula barneko parasitoa delako. Horregatik -birusekin gertatzen den moduan- kultibo zelularrak behar dira bakterio hori laborategian hazi dadin.
Klamidien metabolismoa oso mugatua da, molekula asko behar baitituzte bizirik irauteko. Molekula horiek guztiak zelula ostalariarengandik hartzen dituzte, ez baitira gai bere kabuz sintetizatzeko (azetil-CoA, NAD, FP, entzima batzuk...). Duela gutxi arte ATP bera ostalariarengandik hartzen zuela uste bazen ere, azken ikerketa genetikoek zalantzan jarri dute alde hau.
Metabolismoaren aldetik esan liteke klamidiak birus eta bakterioen artean kokatzen direla, prokariotoak izan arren.
Bizi-ziklo berezia dute klamidiek, bi zelula mota baitaude: funtsezko gorputz deritzona (partikula infekziosoa) eta gorputz erretikularra (zelula ostalariaren barnean agertzen dena). Funtsezko gorputza txikia da, zelulatik kanpo dago eta infektatzeko ahalmena du; gorputz erretikularra, aldiz, handiagoa da, zelula barnean dago eta ez du infektatzeko ahalmenik. Funtsezko gorputzaren aldean, gorputz erretikularrak erdibiditzeko gaitasuna du.
Hiru Chlamydia espezie onartzen dira egun (2009an): Chlamydia trachomatis, Chlamydia muridarum eta Chlamydia suis. Garai batean Chlamydia generoan sailkatzen ziren beste espezie batzuk (C. pneumoniae eta C. psittaci, kasu) genero berri batean sailkatzen dira egun: Chlamydophila generoan, hain zuzen ere.
Chlamydia trachomatis patogenoa da. Bakterio honek bi gaitz eragiten ditu: trakoma izenekoa (begien infekzio larria) eta klamidiasia (traktu urogenitaleko infekzioa, harreman sexualen bidez kutsatzen dena). Chlamydia trachomatis-en serotipo desberdinak daude, gaitz bat ala bestea sortuko dutenak.
* Datuak: Q846309
* Multimedia: Chlamydia / Q846309
* Espezieak: Chlamydia
# Chrysopeleia

Chrysopeleia Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Chrysopeleia purpuriella da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Chrysopeleia purpuriella | | daturik gabe |
| Chrysopeleia quadricristatela | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5114896
* Espezieak: Chrysopeleia
# Chrysopelea

Chrysopelea Colubridae familiako narrasti genero bat da. Asiako hego-ekaildean eta Indian bizi dira.

## Espezieak

* Chrysopelea ornata (Shaw, 1802)
* Chrysopelea paradisi Boie, 1827
* Chrysopelea pelias (Linnaeus, 1758)
* Chrysopelea rhodopleuron Boie, 1827
* Chrysopelea taprobanica Smith, 1943

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1422792
* Multimedia: Chrysopelea / Q1422792
* Espezieak: Chrysopelea
# Chaiwopu lakua

Chaiwopu lakua Txinako Herri Errepublikako Xinjiang eskualde autonomoan dagoen lakua da.

## Kokapena

Lakua Xinjiang probintziaren ipar-mendebaldean dago, Kazakhstandik gertu. Azken urteetan, guneak energia ekoizteko duen balioa dela eta, gobernuak energia eolikoa sortzeko milaka errota jarri ditu bertan.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Errota eolikoak Chaiwopu lakutik gertu Panoramio.com webgunean.
* Datuak: Q5068145
* Multimedia: Chaiwopu Lake / Q5068145
# Chaitén

Chaitén Txileko hegoaldeko komuna eta hiria da. Los Lagos eskualdeko Palena probintzian dago. 7.182 biztanle (2002).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Chaiteneko udalaren webgunea.
* Datuak: Q3759
* Multimedia: Chaitén / Q3759
# Chaiote

Chaiote (sechium edule) kukurbitazeoen familiako landare igokaria da, eta haren fruitua. Landarea ile latzez estalia da, hostoak bihotz-itxurakoak dira eta loreak txikiak. Fruitua jateko ona da, mamitsua, udare-itxurakoa, 10-12 cm artekoa, berdea edo horixka eta azal kizkurra edo kanaleztatua du. Fruituez gainera, sustraiak ere jaten dira, eta gainerako parte berdeak aziendaren bazka gisa erabiltzen dira. Jatorriz Erdialdeko Amerikakoa da, eta han oso zabaldua dago.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38646266
* Multimedia: Sicyos edulis / Q38646266
* Espezieak: Sicyos edulis
# Chaisang barrutia

Chaisang barrutia (txinera tradizionalez: 柴桑区) Txinako barruti bat da, Jiujiang barruan. Azken zentsuaren arabera 315.219 biztanle zituen 916.56 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1335940
* Multimedia: Chaisang District / Q1335940
# Coahoma (Texas)

Coahoma Texasko herri bat da. Howard konderrian kokatua dago. 2010ean 817 biztanle zituen, 3,14 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Howard konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q978093
# Coahuayana (udalerria)

Coahuayana Mexikoko udalerri bat da. Michoacán de Ocampo estatuan kokatua dago. 2010ean 14.136 biztanle zituen 365,84 km²ko azaleran. Herriburua [[Coahuayana de Hidalgo (Coahuayana)|Coahuayana de Hidalgo]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q958809
* Multimedia: Coahuayana Municipality / Q958809
# Coahuitlán (udalerria)

Coahuitlán Mexikoko udalerri bat da. Veracruz de Ignacio de la Llave estatuan kokatua dago. 2010ean 7.810 biztanle zituen 40,39 km²ko azaleran. Herriburua [[Progreso de Zaragoza (Coahuitlán)|Progreso de Zaragoza]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5137678
# Coal Center (Pennsylvania)

Coal Center Pennsylvaniako borough bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 139 biztanle zituen, 0,29 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1131424
* Multimedia: Coal Center, Pennsylvania / Q1131424
# Coagh

Coagh (irlanderaz: An Cuach) Ipar Irlandako udalerri bat da, Tyrone konderrian dagoena. Udalerriaren zati bat Derry konderrira ere hedatzen da. 2001ko erroldaren arabera 545 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3310217
* Multimedia: Coagh / Q3310217
# Coadout

Coadout (bretainieraz Koadoud) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q209776
* Multimedia: Coadout / Q209776
# Coahoma (Mississippi)

Coahoma Mississippiko herri bat da. Coahoma konderrian kokatua dago. 2010ean 377 biztanle zituen, 0,52 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Coahoma konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q798578
* Multimedia: Coahoma, Mississippi / Q798578
# Coahoma konderria (Mississippi)

Coahoma konderria (ingelesez: Coahoma County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Clarksdale da. 2010eko zentsuaren arabera 26.151 biztanle zituen, Coahoma kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Coahoma konderriak 1.510,36 kilometro koadro ditu. Horietatik 79,54 ura dira. Beste 1.430,82 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 17,31 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 26.151 pertsonetatik 6.211 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 293 dira. 19.698 beltzak edo afroamerikarrak. 20 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 114 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 97 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q156575
* Multimedia: Coahoma County, Mississippi / Q156575
# Coahuayutla de José María Izazaga (udalerria)

Coahuayutla de José María Izazaga Mexikoko udalerri bat da. Guerrero estatuan kokatua dago. 2010ean 13.025 biztanle zituen 2.607,04 km²ko azaleran. Herriburua [[Coahuayutla de Guerrero (Coahuayutla de José María Izazaga)|Coahuayutla de Guerrero]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3311173
* Multimedia: Coahuayutla de José María Izazaga Municipality / Q3311173
# Coahuila de Zaragoza

Coahuila de Zaragoza edo Coahuila Mexiko ipar-ekialdeko estatu federala da. Iparraldean AEBetako Texas estatuarekin du muga, ekialdean Nuevo Leonekin, mendebaldean Durango eta Chihuahuarekin eta hegoaldean San Luis Potosí eta Zacatecasekin. Ekialdeko Sierra Madrek zeharkatzen du ipar ekialde. 151.563 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2010ean 2.748.391 biztanle zituen. Saltillo, hiriburua, da, eta Torreón dira hiri nagusiak.

## Udalerriak

Hidalgo Municipality $^{(en)}$

## Ekonomia

Meatze garrantzitsuak daude: zilarra, harrikatza, zinka eta beruna. Petrolioa eta gas naturala hegoaldean.

## Erreferentziak

* ↑ Macmillan, Palgrave, The Statesman's Yearbook 2017: The Politics, Cultures and Economies of the World, 823. orrialdea, Macmillan Publishers, books.google.es
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53079
* Multimedia: Coahuila / Q53079
# Clydach Vale

Clydach Vale, galesez: Cwm Clydach, Galesko udalerri bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3400833
* Multimedia: Blaenclydach / Q3400833
# Clydau

Clydau, batzuetan Clydaï edota Clydey, Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Newcastle Emlyn udalerritik 8 kilometro hego-mendebaldera dago eta Cardigan udalerritik 13 kilometro hego-ekialdera.
2011ko erroldaren arabera 715 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5136827
* Multimedia: Clydau / Q5136827
# Clyde (Ipar Carolina)

Clyde Ipar Carolinako herri bat da. Haywood konderrian kokatua dago. 2010ean 1.223 biztanle zituen, 2,28 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Haywood konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2026960
* Multimedia: Clyde, North Carolina / Q2026960
# Clyde (Missouri)

Clyde Missourieko herrixka bat da. Nodaway konderrian kokatua dago. 2010ean 82 biztanle zituen, 0,40 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Nodaway konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q777014
* Multimedia: Clyde, Missouri / Q777014
# Clyde (Ohio)

Clyde Ohioko hiri bat da. Sandusky konderrian kokatua dago. 2010ean 6.325 biztanle zituen, 13,06 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sandusky konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177572
* Multimedia: Clyde, Ohio / Q177572
# Clyde Arkua

Clyde Arkua (ingelesez Clyde Arc), bertakoen artean Squinty zubia izenez ezaguna, eta aurrez Finnieston zubia, Eskoziako Glasgow hirian dagoen zubi bat da, eta izena Clyde ibaia zeharkatzen duelako zor dio.
2006ko irailaren 18an inauguratu zen.
1969an Kingston zubia ireki zenetik, hiriaren erdigunean trafikoarentzat egokitutako eraikitako lehenbiziko zubia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5136870
* Multimedia: Clyde Arc, Glasgow / Q5136870
# Clyde (Texas)

Clyde Texasko hiri bat da. Callahan konderrian kokatua dago. 2010ean 3.713 biztanle zituen, 8,50 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Callahan konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q976208
# Clyde (Kalifornia)

Clyde Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Contra Costa konderrian dago, Kalifornia estatuan. 729 biztanle ditu, 0,371137 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Contra Costa konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2298141
# Clyde (Kansas)

Clyde Kansasko hiri bat da. Cloud konderrian kokatua dago. 2010ean 716 biztanle zituen, 1,74 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cloud konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2147849
# Clyde (New York)

Clyde New York estatuko herri bat da. Wayne konderrian kokatua dago. 2010ean 2.093 biztanle zituen, 5,69 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wayne konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3452843
* Multimedia: Clyde, New York / Q3452843
# Christoval (Texas)

Christoval Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Tom Green konderrian dago, Texas estatuan. 482 biztanle ditu, 3,432856 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Tom Green konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q970925
# Christy Kinahan

Christy 'the Dapper Don' Kinahan (1957), irlandar krimen antolatuaren buru bat da. Bere erakundea nagusiki droga-trafikoan jarduten du, bereziki estasia eta heroina kontrabandoan.
1980ko hamarkadan heroina trafikoan jarduteagatik sei urteko espetxealdia bete zuen. Oso buruargia den gizasemea da, espetxean zegoela gaztelania eta errusiera mintzatzen ikasi zuen, helburu jakin batekin: Mexikar, Kolonbiar eta Errusiar Droga Kartelekin harremanetan jarri eta haientzat Mendebaldeko Europan drogra-trafikorako sarbideak eta hedapen sarea irekitzeko.

## Ikus gainera

* Irlandar mafia
* Datuak: Q23762570
# Christy Moore

Christopher Andrew Moore (Newbridge, Kildareko konderria, Irlandako Errepublika, 1945eko maiatzaren 7a) irlandar musikari, kantautore eta abeslaria da. Dónal Lunny, Andy Irvine eta Liam O'Flynn musikariekin batera Planxty talde ospetsua osatu zuen. Moving Hearts taldeko kidea ere izan da, eta bakarka ere abestu izan ohi du. Pentsaera edo ideologiaz Irlandako mugimendu errepublikarraren ezker muturrean kokatu izan ohi da.
Berak idatzi eta konposaturiko abesti ezagunenen artean Viva la Quinta Brigada dago, Espainiako Gerra Zibilan zehar borrokatu zuten irlandarren nondik-norakoak kontatu eta haien omenez eginiriko abestia.
Era berean, Moving Hearts taldearen lehen diskoan (1981) "If They Come in the Morning" grabatu zuten, "No Time for Love" izenarekin ere ezaguna. Jack Warshawek 1976ean konposaturiko protesta kantu hau oso ezaguna bihurtu zen Euskal Herrian, Hertzainak taldeak "Salda Badago" diskan (1988) grabatu zuelako.

## Kanpo estekak

* Christy Moore musikariaren webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q257267
* Multimedia: Christy Moore / Q257267
# Christopher Wren

Sir Christopher Wren (Wiltshire, Ingalaterra, 1632ko urriaren 20a - Londres, Ingalaterra, 1723ko otsailaren 25a) XVII.mendeko jakintzari eta arkitektoa zen, 1666ko Londresko Sute Handiaren ondoren elizak berreraikitzeagatik ezaguna. Royal Societyko kide izan zen.
Wrenen Londresko San Paulo katedrala eraiki zuena, Ingalaterra Erdi Aroa eta gero eraikitako katedral bakarrenetariko bat, eta pizkundetar estiloan eraikitako bakarra. Erromako San Petri basilikan inspiratu zen marrazkirako. Wrenen egitasmoak aurkaritza latza izan zuen arren, Londres eta Ingalaterrako eraikin ederrenetarikotzat hartzen da gaur egun.
Elizen berreraikuntzarekin batera, Sute Handiaren ondoren City of London auzo osoa berreraikitzeko hirigintza-plan ezagun bat aurrera eramaten saiatu zen, baina ez zuen lortu, politikari batzuen kontrako jarreragatik. Hala ere, bere plana XVII. mendeko hirigintzaren gailurtzat jotzen da, Londresko hiriguneko topografia maldatsuari jaramon handirik egiten ez bazion ere.

## Ikus, gainera

* Ingalaterra
* Londres
* Pizkundea
* Datuak: Q170373
* Multimedia: Christopher Wren / Q170373
# Christow

Christow, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Devon konderrian.
* Datuak: Q642592
* Multimedia: Christow / Q642592
# Christy A. Tremonti

Christy A. Tremonti (AEB, XX.mendea) behaketa-astronomoa da Wisconsin-Madisongo Unibertsitatean.

## Biografia
### Ikasketak

Hubble bekarako hautatu zuten 2005ean, Arizonako Unibertsitatean zebilela. Johns Hopkins Unibertsitatean doktoretza lortu zuen 2003an eta Colgate Unibertsitatean gradua 1994an. "The physical properties of low redshift star forming galaxies: Insights from the space-UV and 20,000 SDSS spectra" hitzaldia osatu zuen, Timothy M. Heckman doktoreak gainbegiratuta.

### Astronomia lana

Interes nagusiak galaxiak eratzea eta garatzea dira, izarrez osatutako galaxiak, nukleo galaktiko aktiboak (AGN), haize galaktikoak eta galaxia-fusioak barne. Espektroskopia eta datu-meatzaritza ere interesatzen zaizkio, eta Sloan Digital Sky Surveyko kidea da.
Hirurogei artikulu baino gehiago idatzi ditu Astronomical Journal, The Astrophysical Journal eta Monthly Notices of the Royal Astronomical Society argitalpenetan. Artikulu gehienak osatuta daude arXiv.org-en. Zientzialari askok bezala, Tremonti oso kolaboratiboa da, eta 150 egilerekin idatzi du bere argitalpen askotan. Timothy M. Heckman, Jon V. Brinkmann eta Donald P. Schneider dira kolaboratzaile ohikoenak. Scopus-en arabera, haren h indizea 44koa da 2015eko martxotik aurrera.
2015eko martxoaren 15etik aurrera, Sloan Digital Sky Surveyri buruzko ikerketa aurkeztu dute Tremontik doktorearen artikulu aipatuena barne. Tremonti izan zen autore nagusia, "The origin of the mass-metallicity relation: Insights from 53,000 -forming galaxies in the Sloan Digital Sky Survey". Sloan Digital Sky Survey galaxien eboluzio-azterketetarako potentzia estatistikoa erabiltzen lehenengoetakoa izan zen.
Tremonti doktorea Nazioarteko Astronomia Batasuneko kidea da.

## Erreferentziak

* ↑ Space Telescope Science Institute. Hubble Fellowships - Listing of all Hubble Fellows 1990-2014. .
* ↑ SAO/NASA ADS. Astronomy Abstract Service. Bibcode: 2003PhDT.........2T..
* ↑ Heckman, Timothy. Curriculum Vitae December 2012. .
* ↑ University of Wisconsin-Madison Department of Astronomy. Tremonti, Christy UW-Madison Astronomy. .
* ↑ arXiv.org. arXiv.org Search Results. .
* 1 2 3 4 Scopus. Scopus Author Details (Tremonti, Christy A.). .
* ↑ Timothy Heckman Henry A. Rowland Department of Physics & Astronomy, Johns Hopkins University. .
* ↑ «MaNGA Puts Department on Leading Edge of Integral Field Unit Science» The Washburn Observer 3 (1): 1. Spring 2013.

## Kanpo estekak

* Sloan Digital Sky Survey III, http://www.sdss3.org/
* Datuak: Q19668135
# Christopher Wylie

Christopher Wylie (Victoria, Columbia Britainiarra, 1989ko ekainaren 19a) kanadar barneko salatzailea da, berak salatu zuen-eta Facebook eta Cambridge Analytica enpresen arteko eskandalua. Ordura arte bera zen ikerketa zuzendaria Cambridge Analytican.
2018an Wylie barneko salatzaile bihurtu zen, eman zizkionean The Guardian egunkariari hainbat dokumentu, non deskribatzen ziren Cambridge Analyticaren jarduera sekretuak. Dokumentuek azaltzen dute Cambridge Analyticak zelan erabiltzen zituen baimen barik Facebook sarearen 87 milioi erabiltzaileren datu pribatuak, erabiltzeko 2016ko AEBetako hauteskunde presidentzialetan, boto-emale jakin batzuen artean eraginez. Kanpainak oinarritzen ziren profil psikologiko eta pertsonaletan, Facebook-en datuetatik jasotakotakoak.
2018ko martxoaren 27an Wyliek deklaratu zuen Britainia Handiko Digitalizazio, Kultura, Hedabide eta Kirol Batzordean, eta bertan informazio gehiago eman zuen Cambridge Analytica enpresaren eta beraren aliatuen praktiken gainean.
Wylie errebelazioek gobernuen ikerketak eragin zituzten Atlantikoaren alde bietan, eta indartu pribatunaren inguruko kezkak.

## Bizitza

Wylie-ren gurasoak, Kevin Wylie eta Joan Carruthers, sendagileak dira. Victoria hirian hazi zen, Columbiako Britainian. Haurra zela, dislexia eta hiperaktibitatea diagnostikatu zioten.
Hamasei urterekin utzi egin zuen eskola. Hamazazpirekin, ostera, Michael Ignatieff Kanadako oposizioko liderrarentzat ari zen lanean. Hemeretzi urte zituela, programatzen ikasi zuen bere kasa. Hogei urterekin Zuzenbidea ikasten hasi zen Londresko Ekonomia Eskolan.
2013an SCL Taldean sartu zen, geroago Cambridge Analytica bihurtuko zena.

## Bizitza pertsonala

Wyliek definitu du bere burua gay eta beganoo moduan.
The Guardian egunkariari emandako elkarrizketa batean, Wyliek esan zuen Rebekah Mercer-ek “maite zituela gay-ak, eta baita Steve Bannon-ek ere. Hark uste zuen gay-ak irabaziz gero, gainerako guztiak atzetik etorriko zirela… Milo Yiannopoulos-en kontuan bezala”.

## Erreferentziak

* ↑ washingtonpost.com March 21 2018: How Cambridge Analytica’s whistleblower became Facebook’s unlikely foe
* ↑ see also politico.com 20 March 2018: Congress to Facebook: Send us Zuckerberg
* Datuak: Q50845422
* Multimedia: Christopher Wylie / Q50845422