OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tremp

Tremp Kataluniako udalerria da, Pallars Jussà eskualdeko hiriburua dena eta Lleidako probintzian ere kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 6.228 biztanle zituen. 302,8 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 2.023 | 2.075 | 2.183 | 2.923 | 3.558 | 3.801 | 4.562 | 5.116 | 5.603 | 5.308 | 5.192 | 6.228 |

## Ikus, gainera

* Lleidako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q18272
* Multimedia: Tremp / Q18272
# Tren-makina diesel-elektriko

Tren-makina diesel-elektrikoa edo lokomotor diesel-elektrikoa lokomotor mota bat da, barne errekuntzako motor bat daukana (gasolioa, fosila zein biodiesela erabil dezakeena), trakzio-motorrei eta diesel motorra hozteko erradiadoreko haizagailuei korronte elektrikoa ematen dien sorgailu trifasiko bati akoplatuta. Ez dago lotura mekanikorik motor nagusiaren eta trakzio-motorren artean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19842071
* Multimedia: Diesel-electric locomotives / Q19842071
# Trempealeau konderria (Wisconsin)

Trempealeau konderria (ingelesez: Trempealeau County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Whitehall da. 2010eko zentsuaren arabera 28.816 biztanle zituen, Trempealeau kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Trempealeau konderriak 1.921,74 kilometro koadro ditu. Horietatik 23,37 ura dira. Beste 1.898,37 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 14,99 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 28.816 pertsonetatik 28.441 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.667 dira. 54 beltzak edo afroamerikarrak. 49 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 119 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 142 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q494923
* Multimedia: Trempealeau County, Wisconsin / Q494923
# Tren laster

Tren lasterra ibilbideko geltoki garrantzitsuenetan soilik geratzen den trena da. Abiadura handiko tren guzitak lasterrak badira, tren laster guztiak ez dira azkarrak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Kontsulta-fitxak] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q964162
* Multimedia: Express trains / Q964162
# Tren turistiko

Tren turistikoa trakzio-ibilgailu batez eta atoi bat edo gehiagoz osaturiko ibilgailu berezia, turistak garraiatzeko erabiltzen dena. Gehieneko abiadura mugatua du, eta zirkulazio-arloko agintaritzak ezarritako mugak bete behar ditu. Tren turistikoen kontzeptua, jatorrian, distantzia luzeko konexio erosoak eskaintzeko sortu zen, Orient Expressa kasu. Gaur egun, ibilbide jakin batzuk sortu dira luxuzko material historikoarekin, bere bidaiariari bidaia esperientzia bat eskaintzeko, lur gaineko gurutzaontzi baten itxurak eginez.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Turismo Hiztegia] [2009]
* ↑ Euskalterm: [Zirkulazio Hiztegia] [2019]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q420962
* Multimedia: Heritage rail transport / Q420962
# Tremsbüttel

Tremsbüttel Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Stormarn (barrutia)|Stormarn]] barrutian. 2014an 1.995 biztanle zituen 10,33 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q377818
* Multimedia: Tremsbüttel / Q377818
# Tren geltoki

Tren geltokia, trenak iritsi eta ateratzen diren eta burdinbideak dituen garraio instalakuntza edo eraikin bat da. Gutxienez burdinbide bat du, eta gehienetan bi edo gehiago ere, tren geltokiaren garrantzia eta bertatik igarotzen den tren trafikoaren arabera. Itxaronlekua eta eserlekuak ere baditu, bai eta bidai txartelak erosteko saltokia eta makinak ere.
Geltokiaren arabera, eraikin handi batek ere osatu dezake, nagusiki udalerri handi eta hirietan, aldiz udalerri txiki edo herrietan geltokiak nahiko xumeak izaten dira, maiz, geralekuak.

## Ikus gainera

* Geraleku

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55488
* Multimedia: Train stations / Q55488
# Truden im Naturpark

Truden im Naturpark, italieraz Trodena nel parco naturale, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. 1.031 biztanle ditu, 20,56 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Truden im Naturparkek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aldino/Aldein Capriana Montan Anterivo Ville di Fiemme $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q504524
* Multimedia: Truden im Naturpark / Q504524
# True Detective (1. denboraldia)

True Detective telesailaren lehen denboraldia Nic Pizzolatto showrunnerrak sortua 2014ko urtarrilaren 22an HBO telebista katean estreinatu zuten. Telesail itxia izan zen, amaiera eskaintzen zuen argumentukoa, baina arrakasta ikusirik luzapena izan zuen True Detectivek, betiere istorio beregainak kontatuz.
Telesaila Matthew McConaughey, Woody Harrelson, Michelle Monaghan, Michael Potts eta Tory Kittles aktoreek antzeztu zuten. Hego Euskal Herrian nahiz Ipar Euskal Herrian urte bereko urtarrilaren 13an estreinatu zen, lehenean Canal+ Series espainiar katean eta bigarrenean OCS City frantziar katean.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
17 urte luze irauten duen serieko hiltzaile baten jarraipena bi poliziaren ikuspuntutik: Louisianako Martin Hart polizia (Woody Harrelson) eta Rust Cohle (Matthew McConaughey) texastar polizia. Denboran atzera-aurrera jauzi eginez kontatzen da kasua, bi polizia ohiek 1995an ikerketa hasi eta komisaldegian galdeketak egin zituztenetik, 2012an kasu bitxi eta ilun hau berrirekitzen denerainoko gertaerak azaltzen dituzten arte

## Pertsonaia nagusiak eta aktoreak

* Matthew McConaughey: Rustin Spencer, "Rust" Cohle detektibea
* Woody Harrelson: Martin Eric "Marty" Hart detektibea
* Michelle Monaghan: Maggie Hart
* Michael Potts: Maynard Gilbough detektibea
* Tory Kittles: Thomas Papania detektibea
Bigarren mailako pertsonaiak:
* JD Evermore: Bobby Lutz detektibea
* Dana Gourrier: Cathleen
* Joe Chrest: Chris Demma detektibea
* Dane Rhodes: Favre detektibea
* Madison Wolfe: Audrey Hart
* Kevin Dunn: Ken Quesada maiorra
* Alexandra Daddario: Lisa Tragnetti
* Anthony Molina: detektibea
* Tess Harper: Kelly jauna
* Meghan Wolfe: Macie Hart
* Don Yesso: Speece komandantea
* Jackson Beals: Mark Daughtry detektibea
* Jim Klock: Ted Bertrand detektibea
* Garrett Kruithof: Jimmy Dufrene detektibea
* Michael Harney: Steve Geraci sheriffa
* Elizabeth Reaser: Laurie Perkins
* Brad Carter: Charlie Lange
* Lili Simmons: Beth
* Jay O. Sanders: Billy Lee Tuttle
* Shea Whigham: Joel Theriot
* Christopher Berry: Danny Fontenot eta Guy Francis
* Alyshia Ochse: Lucy
* Glenn Fleshler: Errol Childress
* Charles Halford: Reggie Ledoux
* Joseph Sikora: Ginger
* Erin Moriarty: Audrey Hart
* Brighton Sharbino: Macie Hart
* Paul Ben-Victor: Leroy Salter maiorra

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «True Detective: Season 1 | Rotten Tomatoes» www.rottentomatoes.com (Noiz kontsultatua: 2024-05-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16685323
# True Detective (2. denboraldia)

True Detectiveren bigarren denboraldia True Detective telesailaren jarraipenekoa izan zen, lehenaren arrakastaren ondoren.
2015eko apirilean abiatu zen denboraldi honetan Colin Farrell, Rachel McAdams, Taylor Kitsch eta Vince Vaughn aktoreek parte hartu zuten. Kritikariek porrot handia izan zela nabarmendu zuten.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Akzioa fikziozko Vinci hirian (Kalifornia) zentratzen da, Los Angelesko aldirietan. Hiriko administratzaile (izendapeneko kargu bat AEBetako udal egituretan) hilda aurkitu dute, gorputza mutilazioekin, auto batean. Kaliforniako Estatuak hiru ikerlari bilduko ditu ikerketarako, mafia lokalaren zerbitzura dagoen Ray Velcoro polizia ustel samarra, Ani Bezzerides emakumezko polizia eta errepideetako patruilari polizia bat, Paul Woodrough; azken bi hauek ere iraganeko sekretuen pisupean bizi dira.

## Aktoreak

Pertsonaia nagusiak:
* Colin Farrell : Raymond "Ray" Velcoro
* Rachel McAdams : Antigone "Ani" Bezzerides
* Taylor Kitsch : Paul Woodrugh
* Vince Vaughn : Frank Semyon
* Kelly Reilly : Jordan Semyon
Bigarren mailako pertsonaiak:
* Ritchie Coster : Austin Chessani
* Adria Arjona : Emily
* Lolita Davidovich : Cynthia Woodrugh
* Afemo Omilami : Holloway
* James Frain : Kevin Burris
* David Morse : Eliot Bezzerides
* Christopher Baker : Blake Churchman
* Leven Rambin : Athena Bezzerides
* Abigail Spencer : Gena Brune
* Fred Ward : Eddie Velcoro
* Vinicius Machado : Tony Chessani
* Emily Rios : Betty Chessani
* Agnes Olech : Veronica Chessani
* Jon Lindstrom : Jacob McCandless
* Timothy V. Murphy : Osip Agronov
* Yara Martinez : Felicia
* Michael Hyatt : Katherine Davis

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Redondo, David. (2016-01-06). «HBO admite la culpa del fiasco de 'True Detective 2'» cadena SER (Noiz kontsultatua: 2024-03-14).
* ↑ Paskin, Willa. (2015-08-03). «What Exactly Is Going On in True Detective Season 2? An Excruciatingly Clear Plot Breakdown.» Slate Magazine (Noiz kontsultatua: 2024-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20667730
# True Beauty

True Beauty (Hangul: 여신강림; RR: Yeosin-gangnim) Moon Ga-young, Cha Eun-woo, Hwang In-youp eta Park Yoo-na aktoreek antzezten duten Hego Koreako telesaila da. tvN katean emititu zen 2020ko abenduaren 9tik 2021eko otsailaren 4ra.

## Pertsonaiak

* Moon Ga-young: Lim Ju-kyung
* Cha Eun-woo: Lee Su-ho
* Hwang In-youp: Han Seo-jun
* Park Yoo-na: Kang Su-jin

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65272745
* Multimedia: True Beauty / Q65272745
# True Detective

True Detective (euskaraz: «Benetazko Detektibea») AEBko polizia drama generoko telesaila bat da. Nic Pizzolatto idazle, gidoigile eta ekoizleak sortu eta 2014ko urtarrilaren 22an HBO telebista katean estreinatu zuten.
Lehen denboraldi horren ondoren, telesailak jarraipena izan zuen, baina denboraldi bakoitza istorio beregain independentea da. Ezaugarri amankomunak dituzte istoriek, ordea: bi ikertzaile edo polizia, ohikoan bata kasu zahar batekin kezkatua, bestea kasu berriago batekin; eta bien arteko loturek elkarrekin kolaboratzera eramango dituzte. Halaber, ikertzaileek sekretu pertsonal eta profesionalak dituzte, eta ikerketa legearen barruan zein kanpoan garatzeko prest egongo dira.

## Denboraldiak

* 1. denboraldia (2014), arrakastatsua, telesailaren jarraipena erabakitzeko baliagarri izan zena.
* 2. denboraldia (2015); kritikarientzat porrota.
* 2019an, lehen denboraldiaren arrakasta berreskuratu nahian, Nic Pizzolatto showrunnerra jatorrira itzuli zen hirugarrena kudeatzera.
* 4. denboraldia 2024ko urtarrilean estreinatu zen, zenbaketaz gain, aparteko izenburu batekin izendatua: True Detective: Night Country.

## Erreferentziak

* ↑ True Detective. Anonymous Content, HBO Entertainment, Passenger 2014-01-12 (Noiz kontsultatua: 2024-03-14).

## Kanpo estekak

* True Detective telesailaren webgunea (Ingelesez)
* True Detective telesailaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q7847400
* Multimedia: True Detective / Q7847400
# True Detective (3. denboraldia)

True Detectiveren hirugarren denboraldia 2019an estreinatu zen True Detective sagaren barruan, eta lehen denboraldiaren arrakasta berreskuratu nahian ekoitzi zuten.
Nic Pizzolatto showrunnerra jatorrira itzuli zen hirugarrena kudeatzera. Berriz ere, nortasun kontrajarriko bi polizia hartu zituzten protagonista izateko. Bigarren denboraldia gainditu arren, kritikariek ez zuten lehenbizikoaren pare jarri.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Sasoi ezberdinetan jasotzen du istorioak AEBetako hegoaldeko herri txiki batean jazotako hilketen ikerketa. Atzera-aurrerako salto horietan, aro modernoenean Wayne Hays polizia gizon zaharra da, dementziak jotzen hasia, eta egoera psikiko txar horretan iraganeko argitu krimenek jazartzen dute. Haur baten desagerketari lotutako kasu hartan, bestalde, emaztea ezagutu zuen Haysek.

## Aktoreak

* Mahershala Ali : Wayne Hays
* Carmen Ejogo : Amelia Reardon
* Stephen Dorff : Roland West
* Scoot McNairy : Tom
* Mamie Gummer : Lucy Purcell
* Ray Fisher : Henry Hays

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Ivey, Madilyn. (2022-04-01). «How 'True Detective' Season 3 Helped The Show Rebound After Season 2» Collider (Noiz kontsultatua: 2024-05-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57410566
# True Crime (1999ko filma)

True Crime (euskaraz Benetazko Krimena) 1999ko Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendari, zinema ekoizle eta aktoreak zuzendu, ekoiztu eta antzeztutako suspensezko drama filma bat da. 1995eko Andrew Klavan idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Clint Eastwood, Isaiah Washington, Denis Leary, Lisa Gay Hamilton eta James Woods aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Oakland hiria, Kalifornia. Steve Everett (Clint Eastwood) kazetariak bere alkoholismo eta gonazalekiarn ondorioz emaztearekin (Lisa Gay Hamilton) arazoak dituen kazetaria da, gainera ia bere lankide guztien artean ere ospe txarra bereganatu du. Lan egiten duen egunkariko nagusiak (James Woods) berez bere emakumezko lankide batek (Mary McCormack) burutu behar zuen eta trafiko istripu batean hil berri delako egiteke utzi duen erreportaia bat egitera bidaliko du: ustez emakume zuri dendari bat hiltzeagatik heriotzera zigortu duten gazte beltz bat (Isaiah Washington) elkarrizketatu eta albisteaz berri ematea. Stevek gaztea espetxean elkarrizketatzean eta kasuaren nondik-norakoak eta xehetasunak arakatzean beharbada gaztea errugabea izan litekela jabetuko da. Denbora badoa, eta Stevek egun osoko segundu oro kasua azkar argitu eta benetazko hiltzailea nor den jakiteko ongi aprobetxatu beharra dauka, gauerdian gaztea txerto hilkorraz exekutatuko baidute.

## Aktoreak

* Clint Eastwood: Steve Everett
* Isaiah Washington: Frank Louis Beechum
* Denis Leary: Bob Findley
* Lisa Gay Hamilton: Bonnie Beechum
* James Woods: Alan Mann
* Bernard Hill: Luther Plunkitt, espetxeko zuzendaria
* Diane Venora: Barbara Everett
* Francesca Eastwood: Kate Everett
* Michael McKean: Shillerman erreberendoa
* Mary McCormack: Michelle Ziegler
* Michael Jeter: Dale Porterhouse
* Hattie Winston: Angela Russel
* Penny Bae Bridges: Gail Beechum
* Frances Fisher: D.A. Cecilia Nussbaum
* Christine Ebersole: Bridget Rossiter
* Tom McGowan: Tom Donaldson
* Lucy Liu: Jostailu dendako neska

## Kanpo estekak

* True Crime filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* True Crime filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1305799
# Kurt-Lee Arendse

Kurt-Lee Arendse (Paarl, Lurmutur Mendebaldea, 1996ko ekainaren 17a) hegoafrikar errugbi jokalaria da, atzelari eta hegaleko postuetan aritzen dena. 2020tik Bulls taldean jokatzen du. 2019an egin zuen debuta Hegoafrikako zazpiko errugbiko selekzioarekin, eta 2022an hamabosteko errugbikoarekin; 2023ko Munduko Errugbi Kopa irabazi zuen talde nazionalarekin.

## Palmaresa
### Blue Bulls

* Currie Cup
** irabazlea: 2021

### Bulls

* Super Rugby Unlocked
** irabazlea: 2020
* United Rugby Championship
** finalista 2022, 2024

### Hegoafrikako selekzioa

* Munduko Errugbi Kopa
** irabazlea: 2023

## Erreferentziak

* ↑ Greenaway, Mike. New Springbok Kurt-Lee Arendse wants to wing it and make mentor Chester Williams proud. Iol Sport, 2022ko uztailak 8, iol.co.za (Noiz kontsultatua: 2023-8-18).
* ↑ World Cup 2023 final. Reuters, 2023ko urriak 27, reuters.com (Noiz kontsultatua: 2023-10-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63229992
* Multimedia: Kurt-Lee Arendse / Q63229992
# Kurt Gerstein

Kurt Gerstein (Münster, 1905eko abuztuaren 11 – Paris, 1945eko uztailaren 25) militar alemaniarra zen.
Waffen-SS-ko garbitasun institutuaren kide izan zen eta, jakinaren gainean ez bazegoen ere, Belzec eta Treblinkako kontzentrazio-esparruetan eginiko jendetzen hilketan hartu zuen parte. Hasiera batean, zyklon B gasa tifusa gelditzeko erabiltzen zelakoan zegoen, Holokaustorako zela sumatu gabe. Jakin zuenean, Vatikanoraino zabaldu nahi izan zuen, baina ez zioten kasurik egin. Suediar diplomatiko bati ere egin ahalak egin zizkion Alemanian gertatzen ari zena zabaltzeko, baina ez honek eta ez Pio XII.a Aita Sainduaren ingurukoek ez zuten nazioarteko gizartea informatzerik lortu.
1945en Gerstein Txostena idatzi zuen nazien kontzentrazio-esparruen helburuaren testigantza eginez. Idatzi eta berehala, bere buruaz beste egin zuen.

## Ikus, gainera

* Amen., Costa-Gavrasek zuzenduriko pelikula.
* Datuak: Q76537
* Multimedia: Kurt Gerstein / Q76537
# Kurt Georg Kiesinger

Kurt Georg Kiesinger (Ebingen, 1904ko apirilaren 6a - Tübingen, 1988ko martxoaren 9) alemaniar politikaria izan zen. Zuzenbidea ikasi zuen eta abokatu gisa lan egin zuen Berlinen 1935 eta 1940 bitartean. 1940an sartu zen Kanpo Arazoetako Ministerioan eta irrati-difusio departamentuan lan egin zuen. 1933an Alemaniako Langile Alderdi Nazionalsozialistarekin bat egin zuen, baina lankide batzuek salatu egin zuten, antinazismoagatik. 1946an Alemaniako Batasun Demokrata Kristauan afiliatu zen. Bundestageko diputatua izan zen 1949 eta 1958 biartean, eta gero 1969 eta 1980 bitartean. 1958tik 1966ra Baden-Württembergeko ministro-presidentea izan zen. 1966an Ludwig Erhard ordezkatu zuen kantziler karguan eta sozialdemakratekin koalizio gobernua zuzendu zuen. Tentsioak murriztu zituen bloke sobietarrarekin eta erreforma sozialak bultzatu zituen. 1969an Willy Brandtek ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2512
* Multimedia: Kurt Georg Kiesinger / Q2512
# Kurt Alder

Kurt Alder (Königshütte, Prusia, gaur egun Polonia, 1902ko uztailaren 10a - Kolonia, Alemaniako Errepublika Federala, 1958ko ekainaren 20a) alemaniar kimikaria izan zen.

## Bizitza

Ikasketak Kielgo Unibertsitatean egin zituen. Otto Dielsen ikaslea eta, geroago, lankidea izan zen. 1926an doktoregoa lortu zuen. 1934tik 1936ra, unibertsitate horretako irakaslea izan zen. 1936tik 1940ra, IG Farbenentzat lan egin zuen. 1940tik 1958ra, Koloniako Unibertsitateko irakasle eta administrari izan zen. 1950eko Kimikako Nobel saria jaso zuen, Otto Dielsekin erdibana, Diels-Alder erreakzioa edo sintesi dienikoa izeneko metodoa garatzeagatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Kurt Alder Nobelprice.org

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Biografia Nobel Sarien webgunean
* Datuak: Q76595
* Multimedia: Kurt Alder / Q76595
# Kurt Bendlin

Kurt Bendlin (Maßort, 1943ko maiatzaren 22a – Paderborn, 2024ko abuztuaren 29a) alemaniar atleta izan zen, dekatloian espezializatua.
Alemaniako dekatlon txapelketa irabazi zuen 1965, 1957, 1971 eta 1974 urteetan. 1967an dekatlon munduko errekorra ezarri zuen eta 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen.
Koloniako Kirol Unibertsitatean ikasi zuen eta, ondoren, gorputz-hezkuntzako irakasle izan zen.
* Datuak: Q530411
* Multimedia: Kurt Bendlin / Q530411
# Thyreus nitidulus

Thyreus nitidulus erle espezie bat da, Thyreus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Thyreus nitidulus» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1892009
* Multimedia: Thyreus nitidulus / Q1892009
# Thyronectria sinopica

Thyronectria sinopica edo Nectria sinopica Nectriaceae familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena

Karpoforoa: 0,5 eta 0,8 mm bitarteko diametrokoa, globo itxurakoa edo globo zapalduaren itxurakoa, horia edo hori-okre antzeko kolorekoa, ilunagoa ostiolo apikalean.

## Jangarritasuna

Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua

Nectria hederae delakoarekin nahas daiteke, honek kolore gorria du, eta hau ere huntzen gainean bizi da.

## Sasoia eta lekua

Huntz zurtoinen gainean bakarrik (Hedera helix). Ohikoa.

### Banaketa eremua

Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Hegoafrika, Japonia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 812 or. ISBN 84-404-0530-8..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10595548
# Thyreus lugubris

Thyreus lugubris erle espezie bat da, Thyreus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Thyreus lugubris» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2381140
* Multimedia: Thyreus lugubris / Q2381140
# Thyridectis

Thyridectis Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thyridectis psephonoma da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Thyridectis psephonoma | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7799689
* Espezieak: Thyridectis
# Thyrnau

Thyrnau Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Passau (barrutia)|Passau]] barrutian. 2014an 4.140 biztanle zituen 33,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q504978
* Multimedia: Thyrnau / Q504978
# Txingudiko metropoli eremua

    Artikulu hau Txingudiko metropoli-eremuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Txingudi (argipena)».
Txingudiko metropoli eremua Euskal Herriko metropoli eremu bat da; Hendaia, Irun eta Hondarribia udalerriek osatua. 90.000 biztanle inguru ditu. Metropoli-eremu hau bi lurralde (Irun eta Hondarribia Gipuzkoan daude eta Hendaia Lapurdin) eta bi estaturen artean, Espainia eta Frantziaren artean banaturik dago.
Hiru udalerri hauek lankidetza organoak dituzte, hala nola: Txingudiko Mankomunitatea, Txingudi Telebista, etab.

## Ikus, gainera

* Hendaia
* Irun
* Hondarribia

## Kanpo estekak

* Mugaz gaindiko Bidasoa-Txingudiko webgunea
* Txingudi Telebista
* Datuak: Q2828366
# Txingurri (argipena)

Txingurri izenak hainbat adiera du:
* Inurriaren euskarazko izenetako bat da.
* Txingurri, Donostiako toponimo bat.
* Ernesto Valverde futbolariaren goitizena, Txingurri.
# Txino (argipena)

Txino hitzak adiera zenbait ditu:
* txino edo txinatarra, Txinako herritarra; nazio ikuspegi batetik, Han etniakoak dira txinatar etniakoak.
* txino edo txinera, Txinako hizkuntza.
* txinoa, sukalderako iragazki mota bat.
* txino edo txinoak esaten zitzaien Euskadiko Mugimendu Komunistako kideei (EMK), maoistak zirelakoan.
* txino, txino-denda edo txinatar dendak, bazar erako denda ohikoak dira Euskal Herrian, 1990eko hamarkadatik.

### Ikus, gainera

* Txino dantza, Aretxabaletako arausteetako dantza
* Txino-auzo.
# Txino (etxetresna)

    Artikulu hau sukaldeko tresnari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Txino (argipena)».
Txinoa edo iragazki txinatarra sukaldean erabiltzen den etxetresna bat da, iragazki metaliko bat, kono formakoa. Asiako txapel konikoekin duen antzagatik esaten zaio txino, euskaraz zein inguruko erdaretan (chino, chinois). Altzairu herdolgaitzekoak izaten dira txinoak, eta dituen zulo txikien bidez, balio du jakiak prestatzeko orduan, zati solidoak likidoetatik bereizteko.
Motrailuan bezala, batzuetan beste tresna gehigarri batekin sakatu daiteke jakia txinoan, xeheago bihurtzeko jana eta emaitza, pure baten eran, zuloetatik iragazi dadin. Lan hori mekanikoki laguntzen duen antzeko etxetresna bat puregailua da.

## Erabilpen adibideak

Zenbait errezeta euskaraz, txinoaren erabilpena aipatzen dutenak:
* Tripaki edo tripakailuak.
* Txekor masailak onddoekin eta arrozarekin.
* Usoak saltsan.
* Tomate zopa hotza.
* Krema ingelesa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2049293
* Multimedia: Chinois (strainer) / Q2049293