# PISA txostena

PISA txostena edo Ikasleen Ebaluaziorako Nazioarteko Programa, maiz ingelesezko PISA akronimoarekin ezagunagoa (ingelesez: PISA:Programme for International Student Assessment), Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Antolakundeak (ELGA-OCDE) egiten duen ikerketa multzo bat da eta horren helburua estatuen hezkuntza sistemen eraginkortasuna neurtzea da. Inkestak hiru urtean behin egiten dira eta 15 urteko gaztetxoak hartzen ditu helburu. ELGAko 34 herrialde kidek parte hartzen dute eta baita ere bazkide diren beste batzuk ere. Denen artean "PISA sailkapena" delakoa osatzen dute.
Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Antolakundea (ELGA-OCDE) izeneko erakundeak ordaintzen ditu ikerketak eta helburua estatuen hezkuntza sistemen eraginkortasuna neurtzea da. ELGAren PISA proiektua nazioarteko ebaluazio estandarizatua da, 15 urteko ikasleei egiten zaiena. 2000. urtean, 32 estatuk hartu zuten parte; 41ek, 2003an; 57k, 2006an; eta 2009an, 63 estatuk. Eta kopurua goraka joan da azken urte hauetan. 2018. urtean munduko 80 estatuk hartuko zuten parte eta horietatik 35 ELGA-OCDEkoak.
Aldez aurretik, ikerlariek emaitza hobeak espero izaten dituzte herrialde aberatsenen hezkuntza sistemetan herri pobreetan baino; baina gero, egindako ikerketek erakutsi ohi dute faktore asko daudela nahasita, emaitza onak edo txarrak azaltzerakoan. PISA ikerketaren helburua da faktore horiek identifikatzea, hezkuntza sistemetan hobekuntzak proposatzeko.

## Nolakoak dira probak

* Probak hiru urtean behin egiten dira: 2015, 2018, 2021... Ikasleek udaberrian egiten dituzte azterketak.
* Proben emaitza, PISA txostena, azterketak egin eta handik bi urtetara argitaratzen dira. Abenduan. 2017, 2020, 2023...
* Hiru arlotan ebaluatzen da ikasleen errendimendua: Irakurketa, Matematika, eta Zientziak.
* Proba guztiak egiteko lau bat ordu behar izaten dira. Erresistentzia proba ere bada.
* 2015etik aurrera, ordenagailuak erabiltzen dira proba guztietan. Aztertzaileek eramaten dituzte ordenagailuak eta beharrezkoa den softwarea. Zeharka bada ere, beraz, gaitasun digitala ere neurtzen da.
* Hizkuntza ofizial bat baino gehiago dauden tokietan, ikasleek aukeratu behar izaten dute beraientzat ohikoena den hizkuntza, beraien lehen hizkuntza ahal bada.
* Proba ez dute 15 urteko ikasle guztiek egiten; ondo hautatutako lagin edo multzo batek bakarrik egiten du.

### Irakurmena

Komunikatzeko gaitasunaren parte inportantea da irakurmena. Irakurleak irakurritakoa ulertu behar du eta ulertu duela frogatu. Egiten diren galderak mota askotakoak dira. Galdera batzuen erantzuna testuan bertan dago, begi-bistakoa izaten da. Beste batzuetan, ordea, irakurleak dedukzioen bidez jakin behar izaten du erantzun zuzena zein den.
* Kontsigna da ariketa ikaslearen lehen hizkuntzan egitea. Edo, besterik ezean, lekuan lekuko hizkuntza ofizial batean, ikaslearentzat ohikoenean.
* 2018. urtean irakurmena izango da gehien ikertuko den alorra.

### Matematika

Eguneroko bizitzari lotutako problema matematiko arruntak ebatzi behar izaten dira. Ez dira formula matematiko bitxiak buruz ikasi behar. Problema logiko-matematikoekin ohituta eta trebatuta egon behar da emaitza onak lortzeko.

### Zientziak

Egunerokotasunean sor daitezkeen problema batzuk konpondu edo ebatzi behar izaten dira, zientzia-metodologia erabiliz eta ezagupen zientifikoetan oinarrituz.

## Zer ebaluatzen da

Konpetentziak ebaluatzen dira, ez ikasitako edukiak bakarrik.
* Batez ere irakurritakoaren ulermenari lotutako gaitasuna, (ikaslearen lehen hizkuntza ofizialean),
* Matematikako konpetentzia (2018an finantza gaietako galdera sorta egingo zaie), eta
* Zientzietarako konpetentzia. (2018an ikasleek IKTei buruz duten ezagutzari buruzko galdera sorta egingo zaie.

## Emaitzak
### 2015eko emaitzak

| Matematikak | Zientzia | Irakurmena |
| 1  Singapur 564 2  Hong Kong 548 3  Macau 544 4  Taiwan 542 5  Japonia 532 6  Txina 531 7  Hego Korea 524 8  Suitza 521 9  Estonia 520 10  Kanada 516 11  Herbehereak 512 12  Danimarka 511 13  Finlandia 511 14  Eslovenia 510 15  Belgika 507 16  Alemania 506 17  Polonia 504 18  Irlanda 504 19  Norvegia 502 20  Austria 497 21  Zeelanda Berria 495 22  Vietnam 495 23  Errusia 494 24  Suedia 494 25  Australia 494 26  Frantzia 493 27  Erresuma Batua 492 28  Txekiar Errepublika 492 29  Portugal 492 30  Italia 490 X ELGA 490 31  Islandia 488 32  Espainia 486 33  Luxenburgo 486 34  Letonia 482 35  Malta 479 36  Lituania 478 37  Hungaria 477 38  Eslovakia 475 39  Israel 470 40  AEB 470 41  Kroazia 464 42  Kazakhstan 460 43  Grezia 454 44  Errumania 444 46  Bulgaria 441 47  Zipre 437 48  Arabiar Emirerri Batuak 427 49  Txile 423 50  Turkia 420 51  Moldavia 420 52  Uruguai 418 53  Montenegro 418 54  Trinidad eta Tobago 417 55  Thailandia 415 56  Albania 413 57  Mexiko 408 59  Georgia 404 60  Qatar 402 61  Costa Rica 400 62  Libano 396 63  Kolonbia 390 64  Peru 387 65  Indonesia 386 66  Jordania 380 67  Brasil 377 68  Mazedonia 371 69  Tunisia 367 70  Kosovo 362 71  Aljeria 360 72  Dominikar Errepublika 328 | 1  Singapur 556 2  Japonia 538 3  Estonia 534 4  Taiwan 532 5  Finlandia 531 6  Macau 529 7  Kanada 528 8  Vietnam 525 9  Hong Kong 523 10  Txina 518 11  Hego Korea 516 12  Zeelanda Berria 513 13  Eslovenia 513 14  Australia 510 15  Erresuma Batua 509 16  Alemania 509 17  Herbehereak 509 18  Suitza 506 19  Irlanda 503 20  Belgika 502 21  Danimarka 502 22  Polonia 501 23  Portugal 501 24  Norvegia 498 25  AEB 496 26  Austria 495 27  Frantzia 495 28  Suedia 493 29  Txekiar Errepublika 493 30  Espainia 493 X ELGA 493 31  Letonia 490 32  Errusia 487 33  Luxenburgo 483 34  Italia 481 35  Hungaria 477 36  Lituania 475 37  Kroazia 475 38  Islandia 473 39  Israel 467 40  Malta 465 41  Eslovakia 461 42  Kazakhstan 456 43  Grezia 455 44  Txile 447 45  Bulgaria 446 46  Arabiar Emirerri Batuak 437 48  Uruguai 435 49  Errumania 435 50  Zipre 433 52  Moldavia 428 53  Albania 427 54  Turkia 425 55  Trinidad eta Tobago 425 56  Thailandia 421 57  Costa Rica 420 58  Qatar 418 59  Kolonbia 416 60  Mexiko 404 61  Montenegro 411 62  Georgia 411 63  Jordania 409 64  Indonesia 403 65  Brasil 401 66  Peru 397 67  Libano 386 68  Tunisia 386 69  Mazedonia 384 70  Kosovo 378 71  Aljeria 376 72  Dominikar Errepublika 332 | 1  Singapur 535 2  Hong Kong 527 3  Kanada 527 4  Finlandia 526 5  Irlanda 521 6  Estonia 519 7  Hego Korea 517 8  Japonia 516 9  Norvegia 513 10  Zeelanda Berria 509 11  Alemania 509 12  Macau 509 13  Polonia 506 14  Eslovenia 505 15  Herbehereak 503 16  Australia 503 17  Suedia 500 18  Danimarka 500 19  Frantzia 499 20  Belgika 499 21  Portugal 498 22  Erresuma Batua 498 23  Taiwan 497 24  AEB 497 25  Espainia 496 26  Errusia 495 27  Txina 494 X ELGA 493 28  Suitza 492 29  Letonia 488 30  Txekiar Errepublika 487 31  Kroazia 487 32  Vietnam 487 33  Austria 485 34  Italia 485 35  Islandia 482 36  Luxenburgo 481 37  Israel 479 38  Lituania 472 39  Hungaria 470 40  Grezia 467 41  Txile 459 42  Eslovakia 453 43  Malta 447 44  Zipre 443 45  Uruguai 437 46  Errumania 434 47  Arabiar Emirerri Batuak 434 48  Bulgaria 432 49  Turkia 428 51  Costa Rica 427 52  Trinidad eta Tobago 427 53  Kazakhstan 427 54  Montenegro 427 56  Kolonbia 425 57  Mexiko 423 58  Moldavia 416 59  Thailandia 409 60  Jordania 408 61  Brasil 407 62  Albania 405 63  Qatar 402 64  Georgia 401 65  Peru 398 66  Indonesia 397 67  Tunisia 361 68  Dominikar Errepublika 358 69  Mazedonia 352 70  Aljeria 350 71  Kosovo 347 72  Libano 347 |

### 2018ko emaitzak

2018ko emaitzak 2020an argitaratu ziren.
* PISA 2018 emaitzak.
* 2018. urteko PISA txosteneko azterketa laburra (www.oecd.org/pisa webgunean deskargatzeko aukera).
* (Gaztelaniaz) Resultados clave. (Espainiako emaitzei buruz).
* (Frantsesez) France – Note Pays - Résultats PISA 2018 (Frantziako emaitzei buruz).

## Kritikak, Iruzkinak

Frantzian, APMEPek (irakaskuntza publikoko matematika-irakasleen elkartea), matematika-probetan Finlandiako ikasleek egindako jarduera onenak azpimarratuz, irakaskuntza frantsesaren arteko aldea azpimarratzen du, "abstrakziorako, sinbolizaziorako eta zorroztasunerako sarbidea" garatzeaz arduratzen baita, eta matematika erreala eta egoera zehatzak irakasteaz, benetako eremura egokitzeaz eta beste hezkuntza-sistema batzuetara eragiteaz ere arduratzen dela.
Kritika batzuen arabera, sistema finlandiarraren nagusitasuna erlatibizatu egiten da. Adibidez, batzuek aurreratu dute finlandiar hizkuntzak garrantzi handia duela Finlandia 24ren arrakastan.
Zenbait behatzailek azpimarratu zuten Pisa ikuspegiak, faktikoa eta objektiboa izanik, ikuspegi utilitaristara eta funts kapitalistara eramaten duela "eraginkortasun" zifratua maximizatu nahi den irakaskuntzaren ikuspegia. Emaitza horiek erabiltzeak hezkuntzari buruzko eztabaidak despolitizatzea ekarriko luke, itxuraz behintzat; izan ere, gizarte-taldeek eta nazioarteko erakundeek zuzeneko interesa dute ikuspegi horiek sustatzeko (New Public Management-en olatuan sartzen dira). Beste espezialista batzuek ikuspegi hori argitzen dute, eta adierazten dute Pisaren emaitzak, azkenean, herrialde bakoitzeko eztabaida politikoetan berrinterpretatzen direla, non aktoreek nazioarteko konparazioak erabiltzen baitituzte beren posizioa indartzeko. Nabarmena da, adibidez, Pisa 2000 eta 2003ren emaitzek eztabaida handiak eragin zituztela Japonian, eta oso gutxi Erresuma Batuan; emaitzak, aldiz, askoz hobeak izan ziren lehen herrialdean 22. urtean baino.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «About PISA» www.oecd.org (Noiz kontsultatua: 2021-03-03).
* ↑ PISA 2018 results (Volume V) : effective policies, successful schools.. 2020 ISBN 978-92-64-37789-9. PMC 1231714949. (Noiz kontsultatua: 2021-03-03).
* ↑ (Ingelesez) «Publications - PISA» www.oecd.org (Noiz kontsultatua: 2021-03-03).
* ↑ (Frantsesez) «Les Français et les mathématiques - Un regard sociologique sur les indicateurs du niveau des élèves comme instrument de gouvernance des systèmes éducatifs» Variances 2022-06-16 (Noiz kontsultatua: 2022-06-27).
* ↑ (Frantsesez) Antoine Bodin, 2005 [archive.. ].

## Bibliografia

* Popkewitz, Thomas S. (2013). «PISA: números, estandarización de la conducta y la alquimia de las materias escolares». Profesorado. Revista de Currículum y Formación de Profesorado 17 (2). ISSN 1138-414X.
* Rindermann, Heiner (2007). «The g-factor of international cognitive ability comparisons: the homogeneity of results in PISA, TIMSS, PIRLS and IQ-tests across nations». European Journal of Personality (en inglés) 21 (5): 667-706. ISSN 1099-0984. doi:10.1002/per.634.

## Ikus, gainera

* TALIS.
* TIMSS.
* PIRLS.

## Kanpo estekak

* EAEko emaitzak ISEIren webgunean.
* ISEI-IVEI: Zer da PISA programa?.
* ISEI-IVEI: Zer neurtzen du PISAk?.
* Eusko Jaurlaritza. Hezkuntza Saila. "Ikasleen irakurtzeko konpetentzia ebaluatzeko".
* (Ingelesez) PISA txostena 2018.
* Datuak: Q323481