OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kristina Danimarkakoa

Kristina Danimarkakoa (Nyborg, 1521eko azaroa –Tortona, 1590eko abenduaren 10a) Kristian II.aren eta Elisabet Austriakoa infantaren bigarren alaba izan zen.
1523an Kristian II.aren ankerkeriaz nazkatuta erregearen aurka altxatu ziren daniar eta noruegarrak. Erregeak eta bere familiak Malinasko gortean babestu ziren, Margarita Austriakoaren, Herbehereetako gobernadorearen etxean.
1530ean Margarita Austriakoa hiltzean, bere hilobak, Maria Hungariakoak, Herbeheretako gobernadore-kargua hartu zuen. Maria Cristinaren izeba zen eta, bere zaintzapean egon zen ordutik.
Karlos V.a Bolonian enperadore gisa koroatu ondoren (1530) eta Frantzisko I.aren botereari aurre egin nahian, Sforza familia Milango dukerrian jartzea erabaki zuen. Francisco II Sforza dukea (39 urte) eta iloba Cristinarekin (13 urte) ezkontzea erabaki zuen. Ezkontza Milanen egin zen, 1534ko maiatzaren 4an. Ezkontzak ez zuen luze iraun: Francesco dukea 1535eko azaroaren 1ean hil zen. Cristina, 15 urteko alarguna, Gantera itzuli zen.
1541eko uztailaren 10ean berriro ezkondu zen, Bruselan. Ordukoan Lorenako Frantzisko I.a dukearekin. Senargaia gazteagoa zen (24 urte). Hiru seme-alaba izan zituzten:
Alaba txikia jaio eta egun gutxira (1545eko ekainaren 12an), senarra hil zen Remiremonten, ehiza-istripu larri baten ondorioz. Cristina, berriz ere alargun, Lorenako Dukerriaz arduratu zen, semeak bi urte baino ez zituen eta.
1552an, Enrike II.ak Lorena Dukerria inbaditu zuen. Cristinak ihes egin zuen eta Karlos V.aren babespera; errege frantsesak dukerria hartu zuen Karlos III.a txikiaren tutore gisa.
1559ko urtarrilaren 22an, Parisen, Karlos III.a Enrike II.aren alabarekin ezkondu zen, Claudia printzesa.
Zazpi hilabete geroago (1559ko uztailaren 10ean), Enrike II.a istripu batean hil eta Cristina seme-alabekin elkartu zen berriro.

## Erreferentziak

* ↑ Julia Cartwright: Christina of Denmark. Duchess of Milan and Lorraine. 1522-1590, New York, 1913
* ↑ State Papers Henry VIII, v. 8, Londres, (1849) 17-21, 142.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Henry II, Duke of Lorraine
Kristina Lorrenakoa
Charles of Lorraine
Antonia of Lorraine
Anne de Lorraine
Charles III, Duke of Lorraine
Francis II, Duke of Lorraine
Catherine of Lorraine
Claude de Lorraine
Joan I.a Danimarkakoa
Kristian II.a Danimarkakoa
Elisabeth of Lorraine
Christina of Saxony
Kristina Danimarkakoa
Charles de Remoncourt
Filipe I.a Gaztelakoa
Isabel Austriakoa (1501-1526)
Maximiliano I.a Handia
Joana Gaztelakoa
Maria Anna of Bavaria
Philipp of Bavaria
Renata of Lorraine
Ferdinand of Bavaria
Dorothea of Lorraine
Albert VI, Duke of Bavaria
Magdalene of Bavaria :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q233821
* Multimedia: Christina of Denmark / Q233821
# Arkupea (Gasteiz)

Arkupea Gasteizko Alde Zaharra eta Zabalgunea lotzen dituen eraikin bat da, XVIII. mendean Justo Antonio Olagibel eta Eustaquio Díez de Güemes arkitektoek diseinatua eta balio arkitektoniko handia duena. Eraikin horrek, hegoaldean, Arkupeko ibilbidea du, eta arkupe horretatik datorkio izena.
Gasteizko Alde Zaharra mendixka baten gainean dagoenez, Zabalgunea diseinatzerakoan arazo bat izan zen leku horretan zegoen malda handia nola gainditu; horrela, aipatutako arkitektoek lau mailatan banatutako irtenbide arkitektoniko bat asmatu zuten: lehenengoa, Landatxo eta San Bizente elizaren mailakoa da; bigarrena Aihotz plazakoa; hirugarrena Arkupea deitzen den etxebizitzen azpiko ibilbidea eta San Migel elizaren pareko balkoia, eskailera batzuen bitartez Andre Maria Zuriaren plazara ematen duena; eta azkena Mateo Benigno Moraza kalekoa. San Frantzisko kalean, aldiz, Arkupearen mutur batetik jaisten den aldaparen bitartez erdi aroko kaleak Olagibelek berak diseinatutako Plaza Berrira irits daiteke.
Eraikuntza lanek hamar urte iraun zuten, baina 1787. urtean jarri ohi da Arkupearen eraikuntza-data.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren oniritzia duen Gasteizko kale izendegian, Arkupeko ibilbidea deritzo eraikin horretako kaleari, eta hortik Arkupea izena ateratzen da. Argitalpen ugaritan aipatzen da izen horrekin, nahiz eta beste askotan Arkupeak izenarekin agertu, gaztelaniazko izenak (Los Arquillos) duen pluralaren eraginez beharbada.

## Kanpo estekak

* «Gasteizko ibilbide neoklasikoa», COAVN arkitekto elkargoa.
* Jaione SANZ: «El Ayuntamiento da el primer paso hacia la rehabilitación de Los Arquillos», Noticias de Álava, 2008-07-30.
* Arkupeko ibilbidearen planoa, Gasteizko Udala.
* Datuak: Q596464
* Multimedia: Los Arquillos / Q596464
# Arlaban

Arlaban Euskal Herriko mendebaldeko mendate bat da, Leintz Gatzagan (Gipuzkoa) kokatua, Eskoriatza (Gipuzkoa) eta Arratzua-Ubarrundia (Araba) artean. Hainbat mendez, Debagoiena eta Gasteiz arteko ohiko bidea izan da. Gaur egun ere, AP-1 ordainpeko autobideak mendatea zeharkatzen du, Arlabango tunelaren bidez.

## Arlabango guduak

1811ko maiatzaren 25ean, Napoleondar Gerretan izan zen Arlabanen gudua.
Gero, 1836an, Lehen Karlistaldiaren barnean, mendatearen inguruan beste bi gudu egin ziren: urtarrilekoa eta maiatzekoa, hain zuzen ere.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendateak
* Gatzagako mendatea
* Mikelete

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254011
* Multimedia: Puerto de Arlabán / Q12254011
# Arla

Arla Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Arla tenuicornis da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Arla diversella | | daturik gabe |
| Arla tenuicornis | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4792084
* Multimedia: Arla / Q4792084
* Espezieak: Arla
# Arlabango gudua

Arlabango gudua Arlaban mendatean —Eskoriatza (Gipuzkoa) eta Arratzu-Ubarrundia (Araba) artean— egindako hiru guduren izena da:
* Napoleondar Gerretako 1811ko Arlabango gudua, 1811ko maiatzaren 25ean gertatua;
* Lehen Karlistaldiko Arlabango lehen gudua, 1836ko urtarrilaren 16tik urtarrilaren 18ra;
* Lehen Karlistaldiko Arlabango bigarren gudua, 1836ko maiatzaren 24an.
# Arkéa–B&B Hotels

Arkéa–B&B Hotels (UCI kodea: ARK) Frantziako txirrindularitza taldea da, 2005. urtean Bretainian sortutakoa Bretagne-Jean Floc'h izenarekin.

## 2024ko Taldea

oharra: Vincenzo Albanese

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) - Webgune ofiziala
* Datuak: Q721234
* Multimedia: Arkéa-Samsic / Q721234
# Arkupeko eskailerak (Gasteiz)

Gasteizko Arkupeko eskailerak Alde Zaharreko eskailerak dira.

## Kokapena

Mateo Moraza kaleak eta San Frantzisko aldapak bat egiten duten tokian hasten dira eta Aihotz plazaraino igotzen dira Arkupearen azpitik igaroz. 25 metro inguruko luzera du. Ez dauka ataririk.

## Historia

Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako “Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I” (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera 1887ko urriaren 12an eman zitzaion izena era ofizialean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56735965
* Multimedia: Escaleras del Machete, Vitoria-Gasteiz / Q56735965
# Arkuteria itsu

Arkuteria itsua arkitekturan apaingarri gisa jartzen diren arku sail bat da. Horman batean jarrita, ez dute beste aldea ikusteko hutsunerik uzten.

## Ezaugarriak

Arkuteria itsua Erdi Haroan oso erabilia izan zen, batez ere erromanikoaren arktitektura. Adibide asko aipatu daiteke:
* Pisako katedrala
* Pisako dorrea
* San Joan bataiotegia
* Sevillako Torre del Oro
Oso erabilia izan zen era bai Europako faxismoaren arkitekturan, XX. mendean; modu batez Antzinako Erromako konposizioetan oinarritzen ziren baina eraikuntza zorrotzagoak eginez.

## Ikus, gainera

* Arku

## Kanpo estekak

* Datuak: Q883746
* Multimedia: Blind arcades / Q883746
# Lake Havasu City (Arizona)

Lake Havasu City Arizonako hiri bat da. Mohave konderrian kokatua dago. 2010ean 52.527 biztanle zituen, 115,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Mohave konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79435
* Multimedia: Lake Havasu City, Arizona / Q79435
# Lake Grove (New York)

Lake Grove New York estatuko herri bat da. Suffolk konderrian kokatua dago. 2010ean 11.163 biztanle zituen, 7,63 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Suffolk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1442569
* Multimedia: Lake Grove, New York / Q1442569
# Lake Hamilton (Florida)

Lake Hamilton Floridako herri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 1.289 biztanle zituen, 10,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Polk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2092549
* Multimedia: Lake Hamilton, Florida / Q2092549
# Lake George (New York)

Lake George New York estatuko herri bat da. Warren konderrian kokatua dago. 2010ean 906 biztanle zituen, 1,52 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Warren konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2624801
* Multimedia: Lake George, New York / Q2624801
# Lake Goodwin (Washington)

Lake Goodwin Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Snohomish konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. 4.462 biztanle ditu, 13,636482 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Snohomish konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1509339
# Lake Harbor (Florida)

Lake Harbor Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Palm Beach konderrian dago, Florida estatuan. 49 biztanle ditu, 3,396773 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Palm Beach konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2091135
# Lake Hart (Florida)

Lake Hart Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Orange konderrian dago, Florida estatuan. 1.052 biztanle ditu, 4,798932 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Orange konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1979307
# Lake Helen (Florida)

Lake Helen Floridako hiri bat da. Volusia konderrian kokatua dago. 2010ean 2.624 biztanle zituen, 11,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Volusia konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1883065
* Multimedia: Lake Helen, Florida / Q1883065
# Lake Hamilton (Arkansas)

Lake Hamilton Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Garland konderrian dago, Arkansas estatuan. 2.084 biztanle ditu, 9,993292 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Garland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2669007
# Lake Henry (Minnesota)

Lake Henry Minnesotako hiri bat da. Stearns konderrian kokatua dago. 2010ean 103 biztanle zituen, 0,53 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Stearns konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2230501
# Aramear

Aramearra (arameraz: ܐܪ̈ܡܝܐ, ʼaramáyé), siriakoa ere deitua, herri semita nomada izan zen, Aram-Naharaim edo Bi ibaien Aram-en bizi izan zena, Mesopotamia izenez ezagutzen den tokian. Gaur egungo Libano, Siria, Irak, Jordania eta Iranen zati bat hartzen zuen lurralde horrek. Biblian sei aldiz aipatua da. Bi ibaiak zehazki zein ote ziren, adituak ez daude ados. Horietako bat, zalantzarik gabe, Eufrates den arren, Judu Entziklopediaren biltzaileek, 1901-1908 bitartean, ez zuten izena aurkitu inskripzio asiriar edo babiloniarretan, baina Nahrima-rekin identifikatu zuten, Amarnako gutunen hiru taulatxotan.

## Aramear hizkuntza

Aramearrek Ekialde Hurbilari hizkuntza batasuna eman zioten; izan ere, aramear hizkuntza, aramera, zen munduko alde hartan gehien hitz egiten zena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2015-1-30). 174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak. , 3 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185461
* Multimedia: Arameans / Q185461
# Aramendia (Esteribar)

    Ez nahasi Aramendiarekin, Allin ibarreko herria.
Aramendia Esteribar udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.
Erdi Aroan jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Esteribarko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak aramendiarrak ziren. Ez dakigu non dagoen.

## Oharrak

* ↑ /aɾamenð̞í.a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza laugarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Ikus, gainera

* Esteribar
* Ibarrak (Iruñerria)
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Esteribarko Udalako webgune ofiziala
* Datuak: Q108916020
# Arame (Maranhão)

Arame Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. 25.520 biztanle ditu 2.976,038 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Maranhão

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2036277
* Multimedia: Arame (Maranhão) / Q2036277
# Aramecina

Aramecina Hondurasko Valle departamenduko udalerri bat da. 108.8 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 7143 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Estadística. Censo de Población y Vivienda 2013. (Noiz kontsultatua: 2020-05-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2001506
* Multimedia: Aramecina / Q2001506
# Aramengo

Aramengo Italiako udalerri bat da. Astiko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 575 biztanle ditu, 11,41 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Aramengok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Berzano di San Pietro Casalborgone Passerano Marmorito Albugnano Cocconato Moransengo-Tonengo $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17745
* Multimedia: Aramengo / Q17745
# Arame (alga)

    Artikulu hau algari buruzkoa da; Urartuko erregea gaitzat duena beste hau da: «Arame»
Arame (japonieraz: 荒布, Eisenia bicyclis, sin. Ecklonia bicyclis) kelp mota bat da, jateko ona. Ozeano Barean bizi den alga arre hau japoniar sukaldaritzan tipikoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2703932
* Multimedia: Eisenia bicyclis / Q2703932
* Espezieak: Ecklonia bicyclis
# Aramear alfabeto

Aramear alfabetoa k.a. VIII. mendean feniziar alfabetotik eratorritako abjad motako antzinako kontsonantezko eta piktogramarik gabeko alfabetoa izan zen. Kontsonanteak bakarrik zituen, eta horietatik zenbait matres lectionis motakoak ziren (zenbait kasutan bokal luzeak adierazteko erabiltzen ziren kontsonanteak).
Neoasiriar Inperioak eta bere ondorengoa zen Akemenestar Inperioak aramera inperiala eskualdeko lingua franca bilakatu zuten eta baita alfabetoa hedatu ere.

## Alfabetoa

| Izena | Hizkia | Unicode | Baliokidea | Baliokidea | Baliokidea | Baliokidea | Baliokidea | Baliokidea | Ahoskera |
| Izena | Hizkia | Unicode | Hebrear | Arabiar | Asiriar | Brahmar | Nabataear | Kharosthi | Ahoskera |
| Ālaph | | 𐡀 | א | أ | ܐ | | | | /ʔ/; /aː/, /eː/ |
| Bēth | | 𐡁 | ב | ب | ܒ | | | | /b/, /v/ |
| Gāmal | | 𐡂 | ג | ج | ܓ | | | | /ɡ/, /ɣ/ |
| Dālath | | 𐡃 | ד | د | ܕ | | | | /d/, /ð/ |
| Hē | | 𐡄 | ה | ﻫ | ܗ | ? | | ? | /h/ |
| Waw | | 𐡅 | ו | و | ܘ | | | | /w/; /oː/, /uː/ |
| Zain | | 𐡆 | ז | ز | ܙ | ? | | ? | /z/ |
| Ḥēth | | 𐡇 | ח | خ,ح | ܚ | ? | | ? | /ħ/ |
| Ṭēth | | 𐡈 | ט | ط | ܛ | | | | /tˤ/ |
| Yudh | | 𐡉 | י | ي | ܝ | | | | /j/; /iː/, /eː/ |
| Kāph | | 𐡊 | כ ך | ك | ܟܟ | | | | /k/, /x/ |
| Lāmadh | | 𐡋 | ל | ل | ܠ | | | | /l/ |
| Mim | | 𐡌 | מ ם | م | ܡܡ | | | | /m/ |
| Nun | | 𐡍 | נ ן | ن | ܢܢ ܢ | | | | /n/ |
| Semkath | | 𐡎 | ס | س | ܣ | | | | /s/ |
| ʿĒ | | 𐡏 | ע | غ,ع | ܥ | ? | | ? | /ʕ/ |
| Pē | | 𐡐 | פ ף | ف | ܦ | | | | /p/, /f/ |
| Ṣādhē | , | 𐡑 | צ ץ | ص | ܨ | | | | /sˤ/ |
| Qoph | | 𐡒 | ק | ق | ܩ | | | | /q/ |
| Rēsh | | 𐡓 | ר | ر | ܪ | | | | /r/ |
| Shin | | 𐡔 | ש | ش,س | ܫ | | | | /ʃ/ |
| Tau | | 𐡕 | ת | ت,ث | ܬ | | | | /t/, /θ/ |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26978
* Multimedia: Aramaic alphabet / Q26978
# Aramendiako Guruztokia

Aramendiako Kristo Santuaren Guruztokia Allingo herri honetan dago guruztoki edo gurutze monumentala da, bere berezko ganga eta guzti. 1559. urtean sortutako multzo plateresko bat da, 2014. urtean eraberritua. Aramendia herriaren behealdean dago, mendebalderantzat Metautenera irteten den bidearen hasieran.
Gurutzea silarrian eraikitako estalpe baten pean dago. Izar-ganga batek estalitako hiruki fornako planta du. Hiru nerbioek hiru horma bularretan hartzen due atseden. Gurutzea bera zilarrezko gurutze erranazentisten harrizko bertsioa. Goi-erliebean dituen irudietan, San Pedro, San Paulo, Kristo gurutziltzatua eta Andre Maria haurrarekin.
Nafarroan diren 73 guruztoki katalogatuen artean, babes bereziko bakarra da hau.

## Erreferentziak

* ↑ Nafarroako Gobernua. (2014). Aramendiako gurutzadira zaharberritu da (prentsa oharra). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43145744
* Multimedia: Aramendiako Guruztokia / Q43145744
# Aramendia

    Ez nahasi Aramendiarekin, Esteribarreko herri hustua.
Aramendia Allin udalerriko kontzejua da Nafarroa Garaian. 2017ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 57 biztanle ditu.Amillao, Arbeitza, Artabia, Etxabarri, Eultz, Galdio, Larrion, Muneta eta Zubielki dira Allingo beste kontzejuak.
Lizarrerrian dago Lizarrako merindadean, Iruñetik 50 kilometrora. Azalera 3,674 km²​ denez, populazioaren dentsitatea 15,51 bizt/km² da.

## Demografia eta biztanleria

Aramendiako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2017 |
| 53 | 53 | 50 | 47 | 59 | 62 | 60 | 64 | 57 |

## Aramendiatar ospetsuak

* Carlos Etxeberria 1940), txirrindulari profesional ohia. Funcor-Munguia (1961-1962) eta Kas (1963-1971) taldeetan korritu zuen eta hainbat lasterketa irabazi zituen, besteak beste, Errioxako Itzulia, Euskal Bizikleta, Mendiko Euskal-Nafar Txapelketa, eta Luis Puig Saria.

## Argazkiak

* Aramendia herria Lazkuako behatokitik.
* Ezkerraldean Eultz, eskuinaldean Gauza eta Aramendia Lokiz mendilerroan

## Erreferentziak

* ↑ «272 Municipios. Datos de la entidad - navarra.es» www.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2019-01-01).
* ↑ www.urtekaria.com

## Kanpo estekak

* Ganuza-Aramendia-Artabia-Basaula. Argazki bilduma (LKontratua90, 2022-05-29)
* Datuak: Q2859487
* Multimedia: Aramendia / Q2859487
# Aramera

Aramera (jatorrizko hizkuntzan, Arāmît, ahoskera: [arɑmiθ], [arɑmit], [ɑrɑmɑjɑ], [ɔrɔmɔjɔ]) hizkuntza semitiko bat da, 3.000 urteko historia duena. Etimologiaren aldetik, «Aram lurraldeko hizkuntza» da, hots, Siriaren erdialdeko antzinako eskualde bateko hizkuntza. Bibliako zenbait libururen jatorrizko hizkuntza izan zen eta, ziur asko, baita Jesukristoren ama hizkuntza ere.

## Gure aita

| Abuna di bi-shemaya it kaddash shema-kh tete malkhuta-kh tit abed reuta-kh khedi bi shemaya kan ba ara rajamana hab lana shekhom yom beyoma u shebokh lana jobeina khedi af anajna shebakhna lejeibina weal taalna lenision ela pacina min bisha . amen | Gure aita, zeruetan zarena, santu izan bedi zure izena, etor bedi zure erreinua, egin bedi zure nahia, zeruan bezala lurrean ere. Emaiguzu gaur egun honetako ogia; barkatu gure zorrak, guk ere gure zordunei barkatzen diegunez gero; eta ez gu tentaldira eraman, baina atera gaitzazu gaitzetik. |

## Erreferentzia

* ↑ «aramera», Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa.
* ↑ Oxford English Dictionary.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) «Aramaic», Ethnologue proiektua.
* Semitisches Tonarchiv: Dokumentgruppe "Aramäisch" — egungo Aramaikoazko bilduma
* Lexikon bat
* Datuak: Q28602
* Multimedia: Aramaic language / Q28602
# Lekuko

    Artikulu hau zerbaiten lekukotasuna ematen duen pertsonari buruzkoa da; pieza zilindrikoa gaitzat duena beste hau da: «Lekuko (kirola)»
Lekukoa zerbaiten lekukotasuna ematen duen pertsona da, bereziki auzi batean. Zuzenbidean, lekukoa figura prozesala da. Eztabaidagai den gaia ebazteko auzilarietako batek ezagutzen dituen eta garrantzitsutzat jotzen dituen egitateei buruz auzitegi baten aurrean deklaratzen duen pertsona da. Deklarazio horrek lekukotza izena du. Lekukoa presentziala edo ez-presentziala izan daiteke (entzun edo kontatu dioten zerbaiti buruz deklaratzen duena).

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2007]
* ↑ Euskaltzaindia. Lekuko. in: Euskaltzaindiaren Hiztegia..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q196939
* Multimedia: Witnesses / Q196939
# Lekunberri (argipena)

Lekunberri bi udalerriren izena da:
* Lekunberri (Nafarroa Garaia)
* Lekunberri (Nafarroa Beherea)
# Lekukoaren protokolo

Sare eta teknologia protokoloak* :
| Aplikazio geruza | DNS, FTP, HTTP, HTTPS, IMAP, IRC, NFS, NNTP, NTP, POP3, SMB/CIFS, SMTP, SNMP, SSH, Telnet, SIP, gehiago |
| Aurkezpen geruza | ASN.1, MIME, SSL/TLS, XML, gehiago |
| Saio geruza | NetBIOS, gehiago |
| Garraio geruza | SCTP, SPX, TCP, UDP, gehiago |
| Sare geruza | AppleTalk, IP, IPX, NetBEUI, X.25, gehiago |
| Lotura geruza | ATM, Ethernet, Frame Relay, HDLC, PPP, Token Ring, Wi-Fi, STP, gehiago |
| Geruza fisikoa | Kable ardazkide, Zuntz optiko, Pare kordatu, Mikrouhin-sarea, Irrati bidezko sarea, RS-232, gehiago |
| *OSI ereduaren arabera ||
Lekukoaren protokoloa atzipen protokolo mota bat da, denbora guztian saretik bidaiatzen dagoen kontrol-trama berezi bat erabiltzen duena, lekukoa (token) alegia.
Datuak bidali nahi duen estazioak lekukoa bereganatu behar du eta lekukoa daukanean transmititu ahal duen beste estaziorik ez dagoela ziur da. Estazio batek bete transmisio eginbeharrak asez gero, aldameneko estazioari pasatzen dio lekukoa.
Teknika hau eraztun topologian erabiltzen da gehien bat. Teknika honetan kontrola estazioen artean banatuta dago.

## Ikus, gainera

* Atzipen protokoloak

## Erreferentziak

* Andrew S. Tanenbaum, Konputagailu-sareak (3. ed 2002), EHU ed.
* Andrew S. Tanenbaum, Computer Networks (4. ed 2003), Prentice Hall.

## Kanpo estekak

Telekomunikazio Hiztegia: www.telekomunikaziohiztegia.org
* Datuak: Q12262155
# Lekunberri (Nafarroa Beherea)

    Artikulu hau Nafarroa Behereko udalerriari buruzkoa da; Nafarroa Garaiko udalerria gaitzat duena beste hau da: «Lekunberri (Nafarroa Garaia)»
Lekunberri Nafarroa Behereko hegoaldeko udalerri bat da, Garazi eskualdekoa, Donibane Garaziko kantonamendukoa. 1999an, 187 biztanle zituen (lekunberritarrak).

## Geografia
### Ingurune naturala

Udalerritik Errobiren ibaiadar batzuk igarotzen dira, hala nola, Lauribar ibaia (baita honen ibaiadarrak ere, Esteneko erreka eta Etxeberriko erreka), Anpro erreka (eta honen ibaiadarrak Uritxondoko erreka, Lapurdieko erreka, azken honetara Artekohegiko erreka eta bere ibaiadar den Maluzaharreko erreka isurtzen direlarik).
Irati ibaia ere udalerritik igarotzen da, bere ibaiadar batzuekin batera.
Okabe mendia (1.466 m), probintziako altuena dena, udalerri honetan kokaturik dago, Iratiko oihanaren eremuan.

### Udalerri mugakideak

* Duzunaritze-Sarasketa iparraldean
* Hozta, Behorlegi, Mendibe ekialdean
* Ahatsa-Altzieta-Bazkazane eta Ezterenzubi mendebaldean
* Larraine (Zuberoa) hego-mendebaldean
Udalerria Nafarroa Garaiarekin da mugakidea hegoaldean

### Etxeak eta auzoak

* Usanitz
* Latartza
* Bastida
* Gatarre
* Bilmoka
* Mokorre
* Laharraki
* Gasnategi
* Astakieta
* Irati
* Idabia
* Egurregi
* Arxilondo
* Arrokate
* Iralde
* Malbey

## Ekonomia

Udalerrian Irulegiko Arnoa ekoizten da.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 469 | 397 | 447 | 512 | 550 | 602 | 616 | 664 | 630 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 602 | 622 | 581 | 523 | 502 | 508 | 505 | 508 | 520 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 483 | 472 | 468 | 394 | 372 | 376 | 346 | 428 | 395 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 286 | 259 | 227 | 215 | 208 | 182 | - | - | - |

## Ondasun nabarmenak

* Forte protohistoriko bat dago Gaztelukomaldan
* Cromlechak daude Ilarritan
* Donamartia etxe fortifikatua XIV. mendekoa da
* Iturraldea baserria XVII. mendekoa da, Urtso dorrea izeneko usategiaren moduan
* Teilagorria baserria XVIII. mendekoa da
* San Martin eliza 1867koa da
* San Martin eliza
* Eliza hurbilagotik ikusia
* Pilotalekua

## Historia

1189. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz Lekunberriko herria.

## Ekonomia

Ekonomia jarduera nagusiak zerbitzuak (oinarrizko zerbitzuak) eta industria (janari industria) dira. Dena dela, Lekunberriko herriak ez du nekazari izaera galdu eta langile gehienek bigarren lanbidea dute nekazaritza.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Lekunberri EODAn.
* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.

## Ikus, gainera

* Irulegiko Arnoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q197192
* Multimedia: Lecumberry / Q197192