OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dee Snider

Daniel "Dee" Snider (Queens, New York, 1955eko martxoaren 15a) estatubatuar abeslari, konposatzaile, irrati esatari eta aktore bat da. Mundu mailan nagusiki Twisted Sister taldearen abeslaria eta burua izateagatik ezaguna da.
Hit Parader musika aldizkariaren arabera "garai guztietako heavy metal abeslari onenen sailkapenean" 83. postuan zegoen.

## Ikus gainera

* Twisted Sister

## Kanpo loturak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q366044
* Multimedia: Dee Snider / Q366044
# Deemston (Pennsylvania)

Deemston Pennsylvaniako borough bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 722 biztanle zituen, 24,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Washington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q974809
* Multimedia: Deemston, Pennsylvania / Q974809
# Deensen

Deensen Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Holzminden barrutia|Holzminden]] barrutian. 2014an 1.416 biztanle zituen 11,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q28541
* Multimedia: Deensen / Q28541
# Deenwood (Georgia)

Deenwood Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Ware konderrian kokatuta dago, Georgia (AEB) estatuan. 2.207 biztanle ditu, 8,770393 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Ware konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2740730
# Dee ibaia (Eskozia)

Dee ibaia (ingelesez: River Dee, Eskoziako gaeleraz: Uisge Dhè) Eskoziako laugarren ibai luzeena da.

## Ibilbidea

Braeriach mendiaren lautadan du sorburua, Dee ur-jauziak azaleratzen du ibaia 1200 metrotatik gora, Britainiar uharteetako ibai handien artean sorburu garaiena duen ibaia da. Linn of Dee parean 300 metro luze den arroil estua zeharkatzen du.
Guztira 140 kilometrotako ibilbidea egin ondoren Aberdeenen itsasoratzen da. Ibilbidearen zatirik handiena Cairngorms Parke Nazionalaren barnean egiten du.

## Zeharkatutako herri eta udalerriak

Hona hemen zeharkatutako herriak:
* Braemar
* Balmoral gaztelua
* Ballater
* Dinnet
* Aboyne
* Banchory
* Aberdeen

## Iruditegia

* Dee ur-jauzia.
* Linn of Dee arroila.
* Cairngorms Parke Nazionala.
* Potarch zubia.
* Balmoral gaztelua.
* Ken aintzira.
* Aberdeen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q964949
* Multimedia: River Dee, Aberdeenshire / Q964949
# Dee ibaia (Gales)

Dee ibaia (galeseraz Afon Dyfrdwy eta ingelesez River Dee) Gales eta Ingalaterrako ibai bat da. Llanuwchllyn herriko Dduallt kokalekuan jaio da, Snowdonian, eta Liverpoolgo badian dagoen Dee estuarioan itsasoratzen da, Wirral penintsulan. 110 kilometro luze ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1043657
* Multimedia: River Dee, Wales / Q1043657
# DeepL Translator

DeepL Translator 2017ko abuztuan abiarazitako itzulpen automatikoko zerbitzua da.

## Harrera

Hasierako DeepL itzultzaileak harrera oro har positiboa jaso zuen, TechCrunch webgunean berahala azpimarratu zuten itzulpenen kalitatea, Google Translate-rena baino 'zehatzago' zela adieraziz, eta Le Monde frantses egunkariak zoriondu zituen sustatzaileak itzulpenek 'frantsesaren soinuaren' antza hobeto lortzen zuen eskaintzen zuelako. RTL Z telebista-kate holandarraren webguneko berri batek adierazi zuen DeepL itzultzaileak "itzulpen hobeak eskaintzen ditu nederlanderatik ingelesera eta alderantziz".
Beste albiste agentzi batzuek eta albiste-webguneek ere DeepL Translatorrekiko goraipamenak erakutsi zituzten, esaterako, La Repubblica egunkari italiarrak eta Latinoamerikako wwwhatsnew.com webguneak.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Press Information» www.deepl.com (Noiz kontsultatua: 2020-04-07).
* ↑ (Ingelesez) «DeepL schools other online translators with clever machine learning» TechCrunch (Noiz kontsultatua: 2020-04-07).
* ↑ (Frantsesez) «Quel est le meilleur service de traduction en ligne ?» Le Monde.fr 2017-08-29 (Noiz kontsultatua: 2020-04-07).
* ↑ (Nederlanderaz) «Duits bedrijf belooft betere vertalingen dan Google Translate» RTLZ 2017-08-29 (Noiz kontsultatua: 2020-04-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) «DeepL, un traductor online que supera al de Google, Microsoft y Facebook» wwwhatsnew.com 2017-08-29 (Noiz kontsultatua: 2020-04-07).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q43968444
* Multimedia: DeepL / Q43968444
# Cruz de Osaba

Cruz de Osaba Nafarroa Garaiko mendia da, 1438 metro ditu eta Abodiko mendilerroan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak

* ↑ Gailurraren izena: Cruz de Osaba (Mendikat webgunean)
* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) de Osaba Cruz de Osaba (Mendikat)

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* luberri.net webgunean
* Datuak: Q56704864
# Dendrologia

Dendrologia (grezierazko δένδρον, dendron, "zuhaitz" + -λογία, -logia, "zientzia") zur-landareak (zuhaitzak, zuhaixkak eta lianak) aztertzen dituen jakintza-arloa da. 1668an Ulisse Aldrovandi italiar naturalistak ezarritako terminoa da. Gai nagusiak normalean ekonomikoki inportantzia handienekoak dira,horregatik horietan nagusitzen da.Baina ekonomikoaz gain, beste ikuspuntu batzuk ere aztertzen ditu. Adibidez, ikuspuntu ekologiko eta fisiologikoak, zuraren hazkundea eta enborraren hazkundea kontuan hartuz.
Zuhaitz bakoitzaren identitatea jakiteko dendrologiak erabiltzen duen metodoa hurrengoa da: hosto, landare, zurtoin edota fruitu baten deskripzioa aztertzen du eta horrela zuhaitz bakoitza zein den jakiteko kapazitatea du.

## Basogintzan

Dendrologiari esker oihanetako landare zuhaitz eta beste naturako edozein espezie mota aztertu ditzakegu.Honela oihanetan dauden landare kaltegarri eta arriskutsuak identifikatuak izan daitezke zientzialarien bidez eta oihanetik banandu landare edo espezie ori suntsituz. Enologiaren bidez, (animaliak eta hauek klima aldaketekin duten erreakzioak aztertzen dituen zientzia), zuhaitzen egoera aztertu eta oihanean bota beharreko produktuak noiz diren egokienak jakiteko gaitasuna ematen digu.
Landare, fruitu edota hazi ezberdinak inportanteak izateaz gain, landare-taxonomiarekin ez dute erlazio zuzenik.

## Taxonomian

Klasifikazio sistemak barazkien konposizioen ordena bilatzen du, honela espeziea taxonomia basearen edozein sistema da. Beste taxonomia atalak beraien artean elkartu eta beste barazkien arteko "familia" bat sortzen dute.
Identifikazio egokia eginez gero, landare bakoitza zein den bereiztea errazagoa egiten da. Horregatik identifikazio bakoitzak izen berezi bat du, giltz-hitz batzuez ezagutuak. Giltz-hitzak erabiltzea botanika munduan zergatia du. Landare askoren identifikazio asko berdinak dira eta horregatik hitz klabe horiek erabiltzen dituzte ezaugarri txikiak bereizteko.
Landare askoren izenak, aspaldiko izenak dira.Orain milaka urteko biztanleriak izen asko zehaztu zituen eta gaur egun erabiltzen diren asko horiek dira. Beste batzuk aldiz,gaur egun asmatutako izenak dira,zientziak aztertu ondoren ateratako hitzak baitira.
Gaur egun, landare bakoitzaren izena ondo jakitea oso garrantzitsua da, baita ere bere zergatikoa. Horrek landarearen identifikazioa errazten baitu.

## Ikus, gainera

* Dendrokronologia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192658
* Multimedia: Dendrology / Q192658
# Deadache

Deadache Lordi taldearen musika diskoa da, 2008an argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda

* SCG IV – 00:42
* Girls Go Chopping – 04:02
* Bite It Like a Bulldog – 03:29
* Monsters Keep Me Company – 05:28
* Man Skin Boots – 03:42
* Dr. Sin Is In – 03:47
* The Ghosts of the Heceta Head – 03:38
* Evilyn – 04:00
* The Rebirth of the Countess – 01:59
* Raise Hell in Heaven – 03:32
* Deadache – 03:28
* The Devil Hides Behind Her Smile – 04:12
* Missing Miss Charlene – 05:10

## Kanpo estekak

* Datuak: Q240828
# Deadline – U.S.A.

Deadline – U.S.A. 1952ko Richard Brooks estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
New Yorkeko Day kalitatezko egunkariaren jabea hil egin da eta haren oinordekoek lehia egiten dion beste bati saldu nahi diote. Ed Hutcheson egunkariaren editore gogor eta prentsa askearen defendatzaile amorratuak salmenta hori galarazi nahi du.

## Aktoreak

* Humphrey Bogart: Ed Hutcheson
* Ethel Barrymore: Margaret Garrison
* Kim Hunter: Nora Hutcheson
* Ed Begley: Frank Allen
* Warren Stevens: George Burrows
* Paul Stewart: Harry Thompson
* Martin Gabel: Tomas Rienzi
* Joe De Santis: Herman Schmidt
* Joyce MacKenzie: Katherine Garrison Geary
* Audrey Christie: Mrs. Willebrandt
* Fay Baker: Alice Garrison Courtney
* Jim Backus: Jim Cleary
* James Dean: Copyboy

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2533178
# Dead by Daylight

Dead by Daylight 2016ko Behaviour Interactiveren survival horror generoko bideo-joko bat da, Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One eta Nintendo Switcherako egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Entea, antzinako odol saretik datorren izaki naturaz gaindikoa, bere lozorrotik esnatzen da bortizkeria eta maltzurkeria handiengatik deitzen duten bakoitzean. Hiltzaileak, serieko hiltzaileak bakarrik, errealitatetik ateratzen dituzte eta beren aginduak betetzen dituztela konbentzitzen dute. Bere existentziari eusteko, Enteak sakrifizioak behar ditu, eta bizirik dirautenak ehizatu eta hiltzea eskatzen du, beren itxaropenaz elikatzeko eta hiltzean arimaren zati bat lapurtzeko. Gero bizitzara itzultzen dira proba errepikatzera, etengabe ihes egiten saiatuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24514682
* Multimedia: Dead by Daylight / Q24514682
# Dead to Me

Dead to Me estatubatuar umore beltzeko telesail bat da, Liz Feldmanek 2019an Netflixerako sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Jen Hardingek senarra auto istripu batean galdu berri du, eta tartean sorospen-eginbeharra bete gabe ihes egin zuen gidari ezezagun bat zegoen. Doluari aurre egiteko terapia bilera batean Judy ezagutzen du, eta denbora gutxian lagun min bihurtzen dira, nahiz eta ingurukoek ez ulertu.

## Aktore nagusiak

* Christina Applegate: Jen Harding
* Linda Cardellini: Judy Hale
* James Marsden: Steve Wood / Ben Wood
* Max Jenkins: Christopher Doyle
* Sam McCarthy: Charlie Harding
* Luke Roessler: Henry Harding

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Linda Cardellini To Star In Netflix Dark Comedy Series ‘Dead To Me’» Deadline Hollywood (Noiz kontsultatua: 2020-07-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55609230
# Deadly Blessing

Deadly Blessing (euskaraz Bedeinkapen Hilgarria), 1981eko Wes Craven estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako bedlurrezko film bat da. Maren Jensen, Lisa Hartman, Sharon Stone, Susan Buckner eta Jeff East aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Martha (Maren Jensen) eta Jim Schmidt (Douglas Barr) senar-emazteak "Gure Bedeinkapena" deritzon fundamentalista erlijiotsuen komunitate isolatu batean bizi dira, bertako biztanleek beren buruei Hititak deritzoie, edozein aurrerapen teknologiko deabruaren adierazpentzat jotzen dute, eta haien hitzetan beraien zorroztasun eta bizimoduaren austeritatearekin parekatuz gero "Amishak biguin hutsak" lirateke. Martha bere kanpotarra da, alegia, komunitatetik kanpo jaio eta Jimekin ezkondu ondoren elkartua. Ordutik aurrera gertaera beldurgarriak bata bestearen atzetik jarraian jazaotzen hasiko dira.

## Aktoreak

* Maren Jensen: Martha Schmidt
* Sharon Stone: Lana Marcus
* Susan Buckner: Vicky Anderson
* Jeff East: John Schmidt
* Colleen Riley: Melissa
* Douglas Barr: Jim Schmidt
* Lisa Hartman: Faith Stohler
* Lois Nettleton: Louisa Stohler
* Ernest Borgnine: Isaiah Schmidt
* Michael Berryman: William Gluntz
* Kevin Cooney: Sheriffa

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q2415347
# Deadpool

Deadpool, jaiotze izenez Wade Winston Wilson, Marvel Comics argitaletxearen superbiliau eta antiheroi bat da. Rob Liefeld eta Fabian Niciezak sortu zuten eta lehenbiziko aldiz The New Mutants komiki liburuaren 98. zenbakian agertu zen (1991ko otsaila). Lanbidez soldadua eta mertzenarioa da.
Bere ahalmenen artean honakoak daude: osatze faktorea (Wolverinetik bereganatua); gizakiaz gaindiko indarra, erresistentzia, arintasuna eta erreflexuak; frankotiratzailea, ezpataria, arte borroketako maisutasuna eta lehergailuetan aditua; teletransportazio gaitasuna; immunitate telepatikoa.

## Zinema

Zineman Ryan Reynolds aktoreak antzeztu du.
* X-Men Origins: Wolverine (2009)
* Deadpool (2016)
* Deadpool 2 (2018)
* Deadpool & Wolverine (2024)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1631090
* Multimedia: Deadpool and his cast / Q1631090
# Dead Silence

Dead Silence (euskaraz Heriotz Isila), 2007ko James Wan malaysiar-australiar zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. Ryan Kwanten, Amber Valletta, Donnie Wahlberg, Michael Fairman, Joan Heney, Bob Gunton, Judith Roberts eta Laura Regan aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Jamie Ashen (Ryan Kwanten) gizon alargun gaztea Ella (Amber Valletta) emaztea zenaren heriotza ikertzeko asmoz etxera itzuli berri da.Bertan, Mary Shawen (Judith Roberts) kondaira ezagutuko du, bere 101 "panpinekin" batera lurperatua izan zen sabeliztuna. Haietako bat hilobitik itzuli da, eta ez prexexki asmo onekin.

## Aktoreak

* Ryan Kwanten: Jamie Ashen
* Amber Valletta: Ella Ashen
* Donnie Wahlberg: Jim Lipton detektibea
* Bob Gunton: Edward Ashen
* Judith Roberts: Mary Shaw
* Michael Fairman: Henry Walker
** Keir Gilchrist: Henry gaztea
* Laura Regan: Lisa Ashen
* Joan Heney: Marion Walker
* Shelley Peterson: Lisaren ama
* Steven Taylor: Michael Ashen
* Dmitry Chepovetsky: Richard Walker
* Enn Reitel: Billy (ahotsa)
* Fred Tatasciore: Pailazo Panpina (ahotsa)

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q543403
# Deadline Hollywood

Deadline Hollywood, normalean Deadline eta baita Deadline.com ere deitua, ingelesezko hedabide digitala da, Nikki Finkek 2006ko martxoan sortua. Egun Penske Media Corporation taldearen da. Webgunea, «infotainment» (informazioaren eta entretenimenduaren konbinazioa) mundura bideratua, egunean hainbat aldiz eguneratzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Fritz, Ben. (2009-6-24). «Nikki Finke's Deadline Hollywood Daily is sold to Mail.com» Los Angeles Times.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4037100
# Deadnaming

Deadnaminga (euskaraz: izen hilaren erabilera) pertsona transgenero edo ez-bitar bati trantsizioa egin aurretiko izenez deitzean datza, hala nola jaiotza-izenez. Deadnaminga nahigabekoa izan badaiteke ere, nahita ere eman baitaiteke, adibidez pertsona baten genero nortasuna ezeztatzeko edota horrez iseka egiteko. Deadnaminga ekidin nahi duten pertsona transgeneroek eta ez-bitarrek oztopo administratibo eta burokratiko ugari gainditu behar dituzte izenez aldatzea lortzeko.
Itziar Otegi Aranburuk eta Naizen elkarteak deadname terminoa euskaratzeko hainbat aukera eskaintzen dituzte: izen hila, izen esleitua, izen inposatua, jaiotizena, bataio-izena, ponte-izena, izen ohia, hil izena, nekronimoa, izen abandonatua, izen atzean utzia, izen iragana, izen zaharkitua, izen gaitzetsia, izen arbuiatua, jaiotzean jarritako izena, lehengo izena, izen zaharra.

## Ikus, gainera

* Genero trantsizio

## Erreferentziak

* ↑ Otegi Aranburu, Itziar. «Izenberritzeaz» 31 eskutik 2023-03-31 (Noiz kontsultatua: 2024-01-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97107245
# Deadly Friend

Deadly Friend (euskaraz: «Adiskide hilgarria») 1986ko beldurrezko film bat da, Wes Craven estatubatuar zinema zuzendariak zuzendua. Diana Henstell idazlearen Friend (1985) eleberrian oinarrituta dago. Matthew Laborteaux, Kristy Swanson, Michael Sharrett eta Anne Twomey aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
AEBetako Mendebalde Ertaineko hiri batera Paul Conway (Matthew Swanson) mekanika eta matematikan oso jaioa den nerabea iritsi berri da. Harekin batera Jeannie (Anne Twomey) ama eta Paulek berak egin eta gizakien antzeko jarrerak dituen robota ere ailegatu eta bizi dira.
Berehala bere etxe aurrean bizi den Samantha (Kristy Swanson) neska gaztearen lagun egingo da, baina haren aita alkoholikoak (Richard Marcus) jipoitu ostean hil egingo da. Paulek Samantharen heriotza onartu nahi ez, hura berpizteko aukera ikusi eta neskaren gorpuan robotaren burmuina txertatuko du, baina neska berpiztuak sekulako jokaera bortitz eta hiltzailea izango du.

## Aktoreak

* Matthew Laborteaux: Paul Conway
* Kristy Swanson: Samantha Pringle
* Michael Sharrett: Tom Toomey
* Anne Twomey: Jeannie Conway
* Richard Marcus: Harry Pringle
* Anne Ramsey: Elvira Parker
* Lee Paul: Volchek sarjentua
* Charles Fleischer: BB (ahotsa)
* Russ Marin: Johanson doktorea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q974771
# Dag och natt

Dag och natt 2003ko Simon Staho daniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Filma maitatu eta maitatua izan nahi duen jendeari buruzko filma da.

## Aktoreak

* Mikael Persbrandt: Thomas
* Sam Kessel: semea
* Pernilla August: arreba
* Marie Göranzon: ama
* Fares Fares: futbol entrenatzailea
* Tuva Novotny: Desiré
* Michael Nyqvist: Bästa kompis
* Hans Alfredson: Ängel
* Maria Bonnevie: Älskarinna
* Lena Endre: Exfru
* Erland Josephson: narratzailea

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1760823
# Dagang Barrutia

Dagang Barrutia (Txinera sinplifikatuz: 大港区; pinyineraz: Dàgǎng Qū), Tianjin osatzen duten ekialdeko Binhai guneko barrutietako bat da. 2008ko erroldaren arabera, 350.000 biztanle eta 1.113 kilometro koadroko azalera zeukan.

## Inguru naturala eta kokapena

Barrutiaren mugakideak honakoak dira: Xiqing Barrutia ipar-mendebaldean, Jinnan Barrutia ipar-ekialdean, itsasoa eta Tanggu Barrutia ekialdean, Jinghai Konderria mendebaldean, eta Hebei probintzia hegoaldean.

## Ikus, gainera

* Binhai Gune Berria
* Tianjinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Dagang Barrutiko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q1157185
# Dagbani

Dagbani (edo Dagbane), Dagbanli eta Dagbanle izenez ere ezaguna, Ghanan hitz egiten den Gur hizkuntza da. Bertako hiztunak 3.160,000 inguru direla kalkulatzen da. Dagbon Erresumako lehen eta bigarren hezkuntzako eskolan nahitaez landu beharreko hizkuntza da. Hizkuntza honek Dagbon Erresumako eskualdearen ekialdea hartzen du. Dagbani Ghanako iparraldean gehien hitz egiten den hizkuntza da.
Mampelle hizkuntzarekin estuki lotuta dago, -hiztunek elkar ulertzen dute ia-ia-, iparraldean ere hitz egiten baita, Ghanan. Dagbani eskualde horretan hitz egiten diren azpitalde bereko beste hizkuntzen antza handia dauka: Dagaare eta Waala hizkuntzak, Ghanako Goi Mendebaldean hitz egiten direnak, eta Frafra hizkuntza, Ghanako Goi Ekialdeko eskualdean hitz egiten dena.

## Bokalak

Dagbani hizkuntzak hamaika bokal bereizten ditu: sei bokal labur eta bost bokal luze:
6 bokal labur
| | Kopeta | Zentrala | Atzera |
| Handia | i | ɨ | u |
| Mid | e | | o |
| Txikia | | a | |
+ 5 bokal luze
| | Kopeta | Zentrala | Atzera |
| Handia | iː | | uː |
| Mid | eː | | oː |
| Txikia | | aː | |

## Kontsonanteak

| | | Ezpainetakoa | Albeolarra | Palatala | Zaintzea | Ezpain-belar | Glottala |
| Sudurkaria | Sudurkaria | m | n | ɲ | ŋ | ŋ͡m | |
| Stop/Afrikatua | Ahoskabe | p | t | (ortografia) | k | k͡p | (ingelesez) |
| Stop/Afrikatua | Ahostun | b | d | (jarraipena) | ɡ | ɡ͡b | |
| Frikatiboa | Ahoskabe | f | s | (testua) | x | | h) |
| Frikatiboa | Ahostun | v | z | (2) | | | |
| Albokaria | Albokaria | | l | | | | |
| Ahostun | Ahostun | | (itzulpena) | j | | w | |

## Idazketa-sistema

Dagbani alfabeto latindarrean idazten da, apostrofoaaren laguntzaz, eta letra bikoteekin, digrafoekin. Alfabetatze-tasa %2tik %3ra baino ez zen izaten. Ehuneko hori handitzea espero da, Dagbani derrigorrezko irakasgaia baita orain Dagbon osoko lehen eta bigarren hezkuntzan. Gaur egun erabiltzen den ortografia (Ortografia Batzordea /d(1998))) bereizketa alofoniko batzuk dira. Hizkuntzan bereizten diren tonuak ez dira grafikoki markatzen.
| a | b | ch | d | e | ɛ | f | g | gb | ɣ | h | i | j | k | kp | l | m | n | ny | ŋ | o | ɔ | p | r | s | sh | t | u | w | y | z | ʒ | ’ |

## Gramatika

Dagbani Hizkuntza eranskaria da, baina atzizkien fusioa eta guzti. Dagbaniren esaldi laburren ordena ohikoena, eskuarki, subjektu-aditza-objektua da.

## Erreferentziak

* ↑ Olawsky, Knut J.. (2003-01-02). «What is a word in Dagbani?» Word (Cambridge University Press): 205–226. doi:10.1017/cbo9780511486241.009. ISBN 978-0-521-81899-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q32238
# Dagda udalerria

Dagda udalerria (letonieraz: Dagdas novads) Letoniako udalerri bat da. 950 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 6992 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Dagda da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleriaren bilakaera
* Datu-iturria: Letoniako Estatistika Bulego Zentrala

## Erreferentziak

* ↑ Letoniako Estatistika Bulego Zentrala. (2018-10-08). Biztanleriaren bilakaera. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2361131
* Multimedia: Dagda Municipality / Q2361131
# Dagenaisita

Dagenaisita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Dagenaisita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Zn3Te6+O6}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 0 - 2 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Dagenaisite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Daga

Daga (latin arruntetik daca) xafla laua eta punta zorrotza duen arma zuri bat da. Sastakaia baino luzeagoa da, baina ezpata baino laburragoa. Bi ahokoa izaten da eta zaintza bat izaten du, ukabila babesteko. Bigarren erabilerako arma gisa erabiltzen zen, ezpataren laguntzaile moduab. Emakumeek ere eramaten zuten, euren burua babesteko. Daga goiztiarrenak K.a III. milurtekoan agertu ziren, Brontze Aroan. Lehenengo daga hauek egiteko erabiltzen ziren materialak hezurra, bolia eta sukarria ziren.
Kasu guztietan, dagak eta labanak bigarren edo hirugarren erabilerako arma zuritzat jotzen dira.
Dagek, anbiguotasunarekin zerikusi handia izan ohi dute. Koldarkeria eta traizioarekin ere lotzen dira. Dagarekin eginiko hilketarik ospetsuena, Julio Zesarrena izan zen, K.a. 44. urteko martxoak 15ean. Hogeitahiru sastakada jasan zituen, Erromako Senatuko partaide bakoitzeko bat. Baina, ironikoki, dagak ausardia eta ideia argitasunarekin ere lotzen dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18204139
# Dagda

Dagda (baita ere Daghda, Daghdha, Dagdae, edo Dagda Mór) Irlandako folkloreko pertsonaia eta mitologiako jainkoa da.
Dagdak urtaroak, emankortasuna, nekazaritza, denbora, bizitza eta heriotza ere menderatzen zituen. Indarraren eta sexualitatearen jainkoa zen, eta laborantzarekin lotuta zegoen eta eguraldiarekin. Druida eta buruzagia zen, eta beraz, agintea zuen ia giza eta jainko-gai guztietan.
Dagda izena Dago-dēwos proto-gaelikotik dator, “jainko handia” esan nahi baitu, eta epiteto egokia da, zelten mitologian duen garrantzia kontuan hartzen badugu. Aitaren papera bete zuen panteoi zeltan, eta ematen zitzaion epitetoetako bat Eochaid Ollathair izan zen, “Guztiaren aita”, alegia.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Cartwright, Mark. (2021-02-05). «The Dagda. Definition» World History Eciclopedia.
* ↑ (Ingelesez) Lary, Morris H.. (2023-02-01). «The Dagda: Ireland’s Father God» History Cooperative (Noiz kontsultatua: 2023-09-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q436436